# Publicatieblad C 49/2008

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 49 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 51e jaargang22 februari 2008 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 49

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

51e jaargang22 februari 2008

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | ADVIEZEN |
| | Raad |
| 2008/C 049/01 | Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Luxemburg voor de periode 2007-2010 | 1 |
| 2008/C 049/02 | Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Finland voor de periode 2007-2011 | 5 |
| 2008/C 049/03 | Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Nederland voor de periode 2007-2010 | 8 |
| 2008/C 049/04 | Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Duitsland voor de periode 2007-2011 | 12 |
| 2008/C 049/05 | Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Zweden voor de periode 2007-2010 | 16 |
| 2008/C 049/06 | Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2007-2011 | 20 |
| 2008/C 049/07 | Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van het Verenigd Koninkrijk voor de periode 2007/2008-2012/2013 | 25 |
| 2008/C 049/08 | Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Italië voor de periode 2007-2011 | 29 |
| 2008/C 049/09 | Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Frankrijk voor de periode 2007-2012 | 34 |
| 2008/C 049/10 | Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Roemenië voor de periode 2007-2010 | 39 |
| 2008/C 049/11 | Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Slowakije voor de periode 2007-2010 | 44 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Raad

2008/C 049/01

Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Luxemburg voor de periode 2007-2010

1

2008/C 049/02

Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Finland voor de periode 2007-2011

5

2008/C 049/03

Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Nederland voor de periode 2007-2010

8

2008/C 049/04

Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Duitsland voor de periode 2007-2011

12

2008/C 049/05

Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Zweden voor de periode 2007-2010

16

2008/C 049/06

Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2007-2011

20

2008/C 049/07

Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van het Verenigd Koninkrijk voor de periode 2007/2008-2012/2013

25

2008/C 049/08

Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Italië voor de periode 2007-2011

29

2008/C 049/09

Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Frankrijk voor de periode 2007-2012

34

2008/C 049/10

Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Roemenië voor de periode 2007-2010

39

2008/C 049/11

Advies van de Raad van 12 februari 2008 over het geactualiseerde convergentieprogramma van Slowakije voor de periode 2007-2010

44

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Commissie |
| 2008/C 049/12 | Wisselkoersen van de euro | 48 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

2008/C 049/12

Wisselkoersen van de euro

48

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Raad

| 22.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 49/1 |
| --- | --- | --- | --- |

22.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 49/1

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 12 februari 2008

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Luxemburg voor de periode 2007-2010

(2008/C 49/01)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Luxemburg voor de periode 2007-2010 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Luxemburg voor de periode 2007-2010 behandeld.

| (2) | Na de inzinking in de 2001 tot en met 2003 maakt Luxemburg opnieuw een periode van krachtige groei door. In de periode 2004-2007 is het reële bbp met gemiddeld 5,25 % en de binnenlandse werkgelegenheid met gemiddeld meer dan 3 % per jaar gegroeid. Luxemburg is er daardoor in geslaagd weer een overschot op de overheidsfinanciën te realiseren. Voor de programmaperiode wordt ook een sterke groei verwacht, ook al zou deze in de komende jaren iets vertragen. Toch zal Luxemburg ondanks de goede staat waarin de economie, en met name de overheidsfinanciën, momenteel verkeren te maken krijgen met een groot vergrijzingsprobleem dat een ernstige bedreiging vormt voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn. |
| --- | --- |

(2)

Na de inzinking in de 2001 tot en met 2003 maakt Luxemburg opnieuw een periode van krachtige groei door. In de periode 2004-2007 is het reële bbp met gemiddeld 5,25 % en de binnenlandse werkgelegenheid met gemiddeld meer dan 3 % per jaar gegroeid. Luxemburg is er daardoor in geslaagd weer een overschot op de overheidsfinanciën te realiseren. Voor de programmaperiode wordt ook een sterke groei verwacht, ook al zou deze in de komende jaren iets vertragen. Toch zal Luxemburg ondanks de goede staat waarin de economie, en met name de overheidsfinanciën, momenteel verkeren te maken krijgen met een groot vergrijzingsprobleem dat een ernstige bedreiging vormt voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn.

| (3) | Het programma bevat twee verschillende scenario's voor de macro-economische en begrotingsprognoses: een „centraal” scenario en een „variant”. Het „centraal” scenario wordt in het programma gehanteerd als referentiescenario waarop de budgettaire prognoses zijn gebaseerd. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt het uit te gaan van plausibele groeihypothesen. Verwacht wordt dat de reële bbp-groei terugloopt van 6 % in 2007 naar gemiddeld 4,5 % over de periode 2008-2010. Gezien de versnelde stijging van de consumentenprijzen eind 2007 en gezien de recente stijging van de energieprijzen lijken de programmaprognoses voor de inflatie in 2008 aan de lage kant. Sinds begin 2000 ligt de stijging van de arbeidskosten in Luxemburg duidelijk boven het EU-gemiddelde en volgens de actualisering blijven deze in de programmaperiode vrij sterk toenemen. Daardoor zal het concurrentievermogen van het land waarschijnlijk geleidelijk verzwakken. |
| --- | --- |

(3)

Het programma bevat twee verschillende scenario's voor de macro-economische en begrotingsprognoses: een „centraal” scenario en een „variant”. Het „centraal” scenario wordt in het programma gehanteerd als referentiescenario waarop de budgettaire prognoses zijn gebaseerd. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt het uit te gaan van plausibele groeihypothesen. Verwacht wordt dat de reële bbp-groei terugloopt van 6 % in 2007 naar gemiddeld 4,5 % over de periode 2008-2010. Gezien de versnelde stijging van de consumentenprijzen eind 2007 en gezien de recente stijging van de energieprijzen lijken de programmaprognoses voor de inflatie in 2008 aan de lage kant. Sinds begin 2000 ligt de stijging van de arbeidskosten in Luxemburg duidelijk boven het EU-gemiddelde en volgens de actualisering blijven deze in de programmaperiode vrij sterk toenemen. Daardoor zal het concurrentievermogen van het land waarschijnlijk geleidelijk verzwakken.

| (4) | Voor 2007 wordt het overheidsoverschot in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 1,2 % van het bbp en in de actualisering 2007 van het stabiliteitsprogramma op 1,0 % van het bbp, terwijl in de vorige actualisering nog een tekort van 0,9 % van het bbp als streefcijfer werd genoemd. De voornaamste reden voor dit grote verschil met het streefcijfer is een ingrijpende herziening van de gegevens over de overheidsfinanciën in de afgelopen jaren die heeft geleid tot een forse opwaartse bijstelling van de reeks overheidssaldo's vanaf 2005. Daardoor blijkt Luxemburg in de afgelopen jaren zijn middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie, namelijk een structureel tekort (d.w.z. een conjunctuurgezuiverd tekort ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) van 0,75 % van het bbp, allang te hebben bereikt. Dit is een veel beter resultaat dan het in de actualisering van 2006 genoemde streven, namelijk om de MTD vanaf 2007 te bereiken. Hoewel het overheidssaldo over 2007 slechts is verbeterd met de helft van hetgeen in de actualisering van 2006 was beoogd, en het meevallende resultaat bijna geheel te danken is aan de ingrijpende herziening van de gegevens over de overheidsfinanciën, zijn met de uitvoering van de begroting toch de doelstellingen gehaald waaraan de Raad in zijn advies van 27 februari 2007 over de actualisering van 2006 zijn goedkeuring heeft gegeven (3). De Raad neemt er nota van dat de uitvoering van de begroting ook strookt met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid. |
| --- | --- |

(4)

Voor 2007 wordt het overheidsoverschot in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 1,2 % van het bbp en in de actualisering 2007 van het stabiliteitsprogramma op 1,0 % van het bbp, terwijl in de vorige actualisering nog een tekort van 0,9 % van het bbp als streefcijfer werd genoemd. De voornaamste reden voor dit grote verschil met het streefcijfer is een ingrijpende herziening van de gegevens over de overheidsfinanciën in de afgelopen jaren die heeft geleid tot een forse opwaartse bijstelling van de reeks overheidssaldo's vanaf 2005. Daardoor blijkt Luxemburg in de afgelopen jaren zijn middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie, namelijk een structureel tekort (d.w.z. een conjunctuurgezuiverd tekort ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) van 0,75 % van het bbp, allang te hebben bereikt. Dit is een veel beter resultaat dan het in de actualisering van 2006 genoemde streven, namelijk om de MTD vanaf 2007 te bereiken. Hoewel het overheidssaldo over 2007 slechts is verbeterd met de helft van hetgeen in de actualisering van 2006 was beoogd, en het meevallende resultaat bijna geheel te danken is aan de ingrijpende herziening van de gegevens over de overheidsfinanciën, zijn met de uitvoering van de begroting toch de doelstellingen gehaald waaraan de Raad in zijn advies van 27 februari 2007 over de actualisering van 2006 zijn goedkeuring heeft gegeven (3). De Raad neemt er nota van dat de uitvoering van de begroting ook strookt met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid.

| (5) | Vanwege deze herziene gegevens wordt in het huidige programma, anders dan in het vorige programma, niet meer gesproken over een consolidatie van de begroting. De budgettaire middellangetermijnstrategie heeft nu vooral tot doel het nominale overschot in de programmaperiode op gemiddeld zo'n 1 % van het bbp te houden en de MTD in deze periode ruimschoots vast te houden. Het nominale overschot loopt door een verlaging van de inkomstenbelasting terug van 1,0 % van het bbp in 2007 naar 0,8 % van het bbp in 2008, maar loopt daarna weer geleidelijk op. Het primaire overschot volgt eenzelfde traject. De stijging van het overschot in de periode 2007-2010 wordt gerealiseerd door een daling van de uitgavenquote van 0,9 procentpunt, meer dan genoeg om een daling van de ontvangstenquote van 0,7 procentpunt op te vangen. Met uitzondering van 2008, waarin rekening wordt gehouden met de maatregelen in de begroting, gaat het bij deze cijfers om prognoses bij ongewijzigd beleid, die dus geen rekening houden met beleidsmaatregelen. |
| --- | --- |

(5)

Vanwege deze herziene gegevens wordt in het huidige programma, anders dan in het vorige programma, niet meer gesproken over een consolidatie van de begroting. De budgettaire middellangetermijnstrategie heeft nu vooral tot doel het nominale overschot in de programmaperiode op gemiddeld zo'n 1 % van het bbp te houden en de MTD in deze periode ruimschoots vast te houden. Het nominale overschot loopt door een verlaging van de inkomstenbelasting terug van 1,0 % van het bbp in 2007 naar 0,8 % van het bbp in 2008, maar loopt daarna weer geleidelijk op. Het primaire overschot volgt eenzelfde traject. De stijging van het overschot in de periode 2007-2010 wordt gerealiseerd door een daling van de uitgavenquote van 0,9 procentpunt, meer dan genoeg om een daling van de ontvangstenquote van 0,7 procentpunt op te vangen. Met uitzondering van 2008, waarin rekening wordt gehouden met de maatregelen in de begroting, gaat het bij deze cijfers om prognoses bij ongewijzigd beleid, die dus geen rekening houden met beleidsmaatregelen.

| (6) | De risico's voor de begrotingsprognoses van het programma lijken elkaar min of meer in evenwicht te houden. Deze prognoses berusten op een plausibel macro-economisch scenario en lijken haalbaar. Met name omdat de prognoses voor de ontvangsten aan de voorzichtige kant zijn en het land in het verleden op begrotingsgebied vaker goed heeft gepresteerd, kunnen de uiteindelijke resultaten zelfs nog iets gunstiger uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. |
| --- | --- |

(6)

De risico's voor de begrotingsprognoses van het programma lijken elkaar min of meer in evenwicht te houden. Deze prognoses berusten op een plausibel macro-economisch scenario en lijken haalbaar. Met name omdat de prognoses voor de ontvangsten aan de voorzichtige kant zijn en het land in het verleden op begrotingsgebied vaker goed heeft gepresteerd, kunnen de uiteindelijke resultaten zelfs nog iets gunstiger uitvallen dan in het programma wordt voorspeld.

| (7) | Gezien deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgezette begrotingskoers toereikend om de MTD in de gehele programmaperiode ruimschoots vast te houden, zoals in het programma ook wordt aangenomen. Het begrotingsbeleid zoals dat uit het programma naar voren komt, is de gehele periode in overeenstemming met het stabiliteits- en groeipact. De Raad neemt er nota van dat het ook strookt met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties. |
| --- | --- |

(7)

Gezien deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgezette begrotingskoers toereikend om de MTD in de gehele programmaperiode ruimschoots vast te houden, zoals in het programma ook wordt aangenomen. Het begrotingsbeleid zoals dat uit het programma naar voren komt, is de gehele periode in overeenstemming met het stabiliteits- en groeipact. De Raad neemt er nota van dat het ook strookt met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties.

| (8) | Luxemburg lijkt een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft. Het land behoort tot de EU-lidstaten waar het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting zich het sterkst doet gevoelen. Dit komt met name door de verwachte zeer forse stijging van de pensioenuitgaven. In de in het programma geraamde begrotingssituatie in 2007, die gunstiger is dan de uitgangssituatie van het vorige programma, kunnen de verwachte budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing dankzij de lage schuldquote, de omvangrijke in de sociale zekerheid opgebouwde activa en een structureel primair overschot deels worden opgevangen. De forse stijging van de leeftijdsgebonden uitgaven kan daarmee echter niet volledig worden gefinancierd. De risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën zouden verminderen indien gezorgd wordt voor hoge primaire overschotten op middellange termijn en indien — zoals de autoriteiten inmiddels hebben erkend — maatregelen worden doorgevoerd om de forse stijging van de leeftijdsgebonden uitgaven te beteugelen. |
| --- | --- |

(8)

Luxemburg lijkt een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft. Het land behoort tot de EU-lidstaten waar het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting zich het sterkst doet gevoelen. Dit komt met name door de verwachte zeer forse stijging van de pensioenuitgaven. In de in het programma geraamde begrotingssituatie in 2007, die gunstiger is dan de uitgangssituatie van het vorige programma, kunnen de verwachte budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing dankzij de lage schuldquote, de omvangrijke in de sociale zekerheid opgebouwde activa en een structureel primair overschot deels worden opgevangen. De forse stijging van de leeftijdsgebonden uitgaven kan daarmee echter niet volledig worden gefinancierd. De risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën zouden verminderen indien gezorgd wordt voor hoge primaire overschotten op middellange termijn en indien — zoals de autoriteiten inmiddels hebben erkend — maatregelen worden doorgevoerd om de forse stijging van de leeftijdsgebonden uitgaven te beteugelen.

| (9) | Het stabiliteitsprogramma lijkt tot op zekere hoogte aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zo stroken de maatregelen in het stabiliteitsprogramma met het nationale hervormingsprogramma van 2005 en met het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van dat programma. Voorbeelden zijn de nieuwe spoorweg- en wegenprojecten en de beoogde stijging van de O&O-uitgaven. In de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma wordt rekening gehouden met de rechtstreekse budgettaire gevolgen van de hervormingen in het kader van het nationale hervormingsprogramma. |
| --- | --- |

(9)

Het stabiliteitsprogramma lijkt tot op zekere hoogte aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zo stroken de maatregelen in het stabiliteitsprogramma met het nationale hervormingsprogramma van 2005 en met het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van dat programma. Voorbeelden zijn de nieuwe spoorweg- en wegenprojecten en de beoogde stijging van de O&O-uitgaven. In de begrotingsprognoses van het stabiliteitsprogramma wordt rekening gehouden met de rechtstreekse budgettaire gevolgen van de hervormingen in het kader van het nationale hervormingsprogramma.

| (10) | De begrotingsstrategie in het programma sluit slechts deels aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren, en bij de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabon-strategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. Zo is nog geen begin gemaakt met de hervorming van het pensioenstelsel om ervoor te zorgen dat de overheidsfinanciën beter houdbaar blijven. |
| --- | --- |

(10)

De begrotingsstrategie in het programma sluit slechts deels aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren, en bij de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabon-strategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. Zo is nog geen begin gemaakt met de hervorming van het pensioenstelsel om ervoor te zorgen dat de overheidsfinanciën beter houdbaar blijven.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4).

De algemene conclusie luidt dat de overheidsfinanciën weer een overschot vertonen, nu het bbp en de werkgelegenheid fors stijgen. Uit herziene gegevens die onlangs zijn vrijgegeven, blijkt dat de overheidsfinanciën duidelijk minder sterk zijn verslechterd dan eerder werd aangenomen. Luxemburg heeft zich daardoor steeds gehouden aan zijn MTD en het programmatraject voor het overheidssaldo valt jaarlijks ten minste 1 % van het bbp gunstiger uit dan in de vorige actualisering. Hoewel belastingverlagingen zullen leiden tot een geringe daling van het overschot in 2008, is het programma erop gericht in de gehele periode een overschot van gemiddeld 1 % van het bbp vast te houden. Het macro-economische scenario en de begrotingsdoelstellingen van het programma lijken plausibel en de uiteindelijke budgettaire resultaten kunnen zelfs nog iets gunstiger uitvallen dan beoogd. Wel krijgt Luxemburg in de komende decennia te maken met hoge vergrijzingslasten, waartegen nog geen maatregelen zijn getroffen. Daarom luidt het oordeel dat het land ondanks de thans solide begrotingssituatie toch een middelgroot risico loopt wat betreft de houdbaarheid van zijn overheidsfinanciën op lange termijn.

Gelet op de beoordeling hierboven en de zeer forse stijging van de verwachte leeftijdsgebonden uitgaven in de komende decennia wordt Luxemburg verzocht de houdbaarheid van zijn overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren door met name op pensioengebied structurele hervormingsmaatregelen door te voeren.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (Verandering in %) | SP nov 2007 | 6,1 | 6,0 | 4,5 | 5,0 | 4,0 |
| COM nov 2007 | 6,1 | 5,2 | 4,7 | 4,5 | n.b. |
| SP nov 2006 | 5,5 | 4,0 | 5,0 | 4,0 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP nov 2007 | 3,0 | 2,3 | 2,0 | 2,1 | 2,1 |
| COM nov 2007 | 3,0 | 2,5 | 2,8 | 2,3 | n.b. |
| SP nov 2006 | 2,9 | 1,4 | 2,0 | 2,0 | n.b. |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële bbp) | SP nov 2007 | – 0,4 | 0,5 | 0,1 | 0,2 | – 0,8 |
| COM nov 2007 (6) | – 0,2 | 0,0 | – 0,2 | – 0,6 | n.b. |
| SP nov 2006 | – 0,3 | – 0,8 | – 0,5 | – 1,6 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |
| COM nov 2007 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP nov 2006 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 0,7 | 1,0 | 0,8 | 1,0 | 1,2 |
| COM nov 2007 | 0,7 | 1,2 | 1,0 | 1,4 | n.b. |
| SP nov 2006 | – 1,5 | – 0,9 | – 0,4 | 0,1 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 0,9 | 1,2 | 1,1 | 1,2 | 1,5 |
| COM nov 2007 | 0,9 | 1,3 | 1,2 | 1,5 | n.b. |
| SP nov 2006 | – 1,3 | – 0,8 | – 0,2 | 0,3 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 0,9 | 0,7 | 0,8 | 0,9 | 1,6 |
| COM nov 2007 | 0,8 | 1,2 | 1,2 | 1,7 | n.b. |
| SP nov 2006 | – 1,3 | – 0,5 | – 0,1 | 0,9 | n.b. |
| Structureel saldo (7)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 0,6 | 0,7 | 0,8 | 0,9 | 1,6 |
| COM nov 2007 | 0,8 | 1,2 | 1,2 | 1,7 | n.b. |
| SP nov 2006 | – 1,3 | – 0,5 | – 0,1 | 0,9 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 6,6 | 6,9 | 7,1 | 7,2 | 7,0 |
| COM nov 2007 | 6,6 | 6,6 | 6,0 | 5,4 | n.b. |
| SP nov 2006 | 7,5 | 8,2 | 8,5 | 8,5 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

Reëel bbp

(Verandering in %)

SP nov 2007

6,1

6,0

4,5

5,0

4,0

COM nov 2007

6,1

5,2

4,7

4,5

n.b.

SP nov 2006

5,5

4,0

5,0

4,0

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP nov 2007

3,0

2,3

2,0

2,1

2,1

COM nov 2007

3,0

2,5

2,8

2,3

n.b.

SP nov 2006

2,9

1,4

2,0

2,0

n.b.

Output gap (5)

(% van het potentiële bbp)

SP nov 2007

– 0,4

0,5

0,1

0,2

– 0,8

COM nov 2007 (6)

– 0,2

0,0

– 0,2

– 0,6

n.b.

SP nov 2006

– 0,3

– 0,8

– 0,5

– 1,6

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP nov 2007

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

COM nov 2007

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

SP nov 2006

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

0,7

1,0

0,8

1,0

1,2

COM nov 2007

0,7

1,2

1,0

1,4

n.b.

SP nov 2006

– 1,5

– 0,9

– 0,4

0,1

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

0,9

1,2

1,1

1,2

1,5

COM nov 2007

0,9

1,3

1,2

1,5

n.b.

SP nov 2006

– 1,3

– 0,8

– 0,2

0,3

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

(% van het bbp)

SP nov 2007

0,9

0,7

0,8

0,9

1,6

COM nov 2007

0,8

1,2

1,2

1,7

n.b.

SP nov 2006

– 1,3

– 0,5

– 0,1

0,9

n.b.

Structureel saldo (7)

(% van het bbp)

SP nov 2007

0,6

0,7

0,8

0,9

1,6

COM nov 2007

0,8

1,2

1,2

1,7

n.b.

SP nov 2006

– 1,3

– 0,5

– 0,1

0,9

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP nov 2007

6,6

6,9

7,1

7,2

7,0

COM nov 2007

6,6

6,6

6,0

5,4

n.b.

SP nov 2006

7,5

8,2

8,5

8,5

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(3)  PB C 70 van 27.3.2007, blz. 24.

(4)  Met name zijn er geen gegevens over de sectorale saldi (behalve voor de overheid).

(5)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 4,8 %, 5,0 %, 5,0 % en 4,9 % in de periode 2006-2009.

(7)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Het meeste recente programma en de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie bevatten geen eenmalige en andere tijdelijke maatregelen voor de periode 2007-2010.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 22.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 49/5 |
| --- | --- | --- | --- |

22.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 49/5

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 12 februari 2008

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Finland voor de periode 2007-2011

(2008/C 49/02)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid, en met name op artikel 5, lid 3 (1),

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Finland voor de periode 2007-2011 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Finland voor de periode 2007-2011 behandeld.

| (2) | De macro-economische prestatie van Finland was de afgelopen jaren krachtig en evenwichtig, waarbij de groei in de voorbije jaren de eerdere verwachtingen aanzienlijk heeft overtroffen. Het huidige herstel van de bedrijvigheid is op passende wijze benut om begrotingsoverschotten tot stand te brengen en voorbereid te zijn op de gevolgen van de vergrijzing, waardoor de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën aanzienlijk verminderen. Volgens de voorspellingen zal de ophanden zijnde demografische verschuiving de economische groei reeds aan het einde van de programmaperiode temperen en resulteren in een beperkter begrotingsoverschot, waardoor een aangehouden controle van de overheidsuitgaven noodzakelijk wordt. |
| --- | --- |

(2)

De macro-economische prestatie van Finland was de afgelopen jaren krachtig en evenwichtig, waarbij de groei in de voorbije jaren de eerdere verwachtingen aanzienlijk heeft overtroffen. Het huidige herstel van de bedrijvigheid is op passende wijze benut om begrotingsoverschotten tot stand te brengen en voorbereid te zijn op de gevolgen van de vergrijzing, waardoor de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën aanzienlijk verminderen. Volgens de voorspellingen zal de ophanden zijnde demografische verschuiving de economische groei reeds aan het einde van de programmaperiode temperen en resulteren in een beperkter begrotingsoverschot, waardoor een aangehouden controle van de overheidsuitgaven noodzakelijk wordt.

| (3) | In het macro-economische scenario van het programma wordt ervan uitgegaan dat de reële bbp-groei in de programmaperiode zal afnemen, maar in 2008 en 2009 boven de 3 % blijft om vervolgens terug te lopen tot iets meer dan 2 % in 2011. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario te berusten op plausibele groeihypothesen, die voor 2010 en 2011 evenwel aan de voorzichtige kant zijn. De inflatieprognoses van het programma lijken realistisch. |
| --- | --- |

(3)

In het macro-economische scenario van het programma wordt ervan uitgegaan dat de reële bbp-groei in de programmaperiode zal afnemen, maar in 2008 en 2009 boven de 3 % blijft om vervolgens terug te lopen tot iets meer dan 2 % in 2011. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario te berusten op plausibele groeihypothesen, die voor 2010 en 2011 evenwel aan de voorzichtige kant zijn. De inflatieprognoses van het programma lijken realistisch.

| (4) | Het overheidsoverschot voor 2007 wordt in de huidige actualisering geraamd op 4,5 % van het bbp, hetgeen grotendeels in overeenstemming is met de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie, tegen een in het vorige geactualiseerde stabiliteitsprogramma gehanteerd streefcijfer van 2,8 % van het bbp. Dit komt met name door het doorwerkend effect van het meevallende resultaat over 2006 en door de verrassend hoge groei in 2007 waardoor de overheidsontvangsten werden opgestuwd, terwijl de uitgaven in overeenstemming met vorige plannen grotendeels onder controle bleven. De uitvoering van de begroting 2007 spoorde grotendeels met het advies van de Raad over het vorige programma (3). De Raad neemt er ook nota van dat de begroting 2007 grotendeels in overeenstemming was met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid. |
| --- | --- |

(4)

Het overheidsoverschot voor 2007 wordt in de huidige actualisering geraamd op 4,5 % van het bbp, hetgeen grotendeels in overeenstemming is met de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie, tegen een in het vorige geactualiseerde stabiliteitsprogramma gehanteerd streefcijfer van 2,8 % van het bbp. Dit komt met name door het doorwerkend effect van het meevallende resultaat over 2006 en door de verrassend hoge groei in 2007 waardoor de overheidsontvangsten werden opgestuwd, terwijl de uitgaven in overeenstemming met vorige plannen grotendeels onder controle bleven. De uitvoering van de begroting 2007 spoorde grotendeels met het advies van de Raad over het vorige programma (3). De Raad neemt er ook nota van dat de begroting 2007 grotendeels in overeenstemming was met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid.

| (5) | Het programma heeft als kerndoelstelling de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te waarborgen met het oog op de vergrijzing. Evenals in het vorige programma is de Finse middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie een structureel overheidsoverschot van 2 % van het bbp (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen). Het nominale en primaire saldo blijven in 2007 aan de hoge kant, maar zullen naar verwachting elk jaar dalen. Het programma heeft als doel in de gehele programmaperiode vast te houden aan structurele overschotten die de MTD overschrijden. Anders dan in het vorige programma wordt in de nieuwe actualisering voorspeld dat het structureel overschot (berekend volgens de algemeen aanvaarde methode) in 2007 1,5 procentpunt hoger zal uitvallen, maar voor 2010 stemmen de ramingen voor het structureel saldo in beide actualiseringen overeen. De reden voor de vrij scherpe daling van het overschot in de meest recente actualisering is dat de uitgavenquote slechts iets terugloopt, terwijl de ontvangstenquote veel sterker daalt. Deze laatste daling is het gevolg van de tenuitvoerlegging van de aangekondigde belastingverlagingen alsook van de voorzichtige ramingen van de inkomsten als reactie op de bbp-groei. De minder uitgesproken daling van de uitgavenquote in vergelijking met het vorige programma is een gevolg van de stapsgewijze stijging van de budgettaire meerjarenplafonds voor de centrale overheid, waarbij het zwaartepunt van de uitgavenstijgingen in 2008 valt, het eerste jaar van de nieuwe kabinetsperiode. |
| --- | --- |

(5)

Het programma heeft als kerndoelstelling de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te waarborgen met het oog op de vergrijzing. Evenals in het vorige programma is de Finse middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie een structureel overheidsoverschot van 2 % van het bbp (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen). Het nominale en primaire saldo blijven in 2007 aan de hoge kant, maar zullen naar verwachting elk jaar dalen. Het programma heeft als doel in de gehele programmaperiode vast te houden aan structurele overschotten die de MTD overschrijden. Anders dan in het vorige programma wordt in de nieuwe actualisering voorspeld dat het structureel overschot (berekend volgens de algemeen aanvaarde methode) in 2007 1,5 procentpunt hoger zal uitvallen, maar voor 2010 stemmen de ramingen voor het structureel saldo in beide actualiseringen overeen. De reden voor de vrij scherpe daling van het overschot in de meest recente actualisering is dat de uitgavenquote slechts iets terugloopt, terwijl de ontvangstenquote veel sterker daalt. Deze laatste daling is het gevolg van de tenuitvoerlegging van de aangekondigde belastingverlagingen alsook van de voorzichtige ramingen van de inkomsten als reactie op de bbp-groei. De minder uitgesproken daling van de uitgavenquote in vergelijking met het vorige programma is een gevolg van de stapsgewijze stijging van de budgettaire meerjarenplafonds voor de centrale overheid, waarbij het zwaartepunt van de uitgavenstijgingen in 2008 valt, het eerste jaar van de nieuwe kabinetsperiode.

| (6) | De risico's voor de begrotingsprognoses van het programma lijken elkaar min of meer in evenwicht te houden. Gezien de uitgesproken voorzichtige prognoses voor de belastingontvangsten zouden de feitelijke begrotingssaldi in 2008 beter kunnen uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. Er kunnen een aantal risico's voortvloeien uit de sterke loonstijgingen in de overheidssector door het ontstaan van een opwaartse druk op de uitgaven. De negatieve risico's worden evenwel gecompenseerd door de voorzichtige groeiprognoses voor de laatste jaren en de conservatieve prognoses voor de inkomsten. |
| --- | --- |

(6)

De risico's voor de begrotingsprognoses van het programma lijken elkaar min of meer in evenwicht te houden. Gezien de uitgesproken voorzichtige prognoses voor de belastingontvangsten zouden de feitelijke begrotingssaldi in 2008 beter kunnen uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. Er kunnen een aantal risico's voortvloeien uit de sterke loonstijgingen in de overheidssector door het ontstaan van een opwaartse druk op de uitgaven. De negatieve risico's worden evenwel gecompenseerd door de voorzichtige groeiprognoses voor de laatste jaren en de conservatieve prognoses voor de inkomsten.

| (7) | In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingskoers toereikend om in de gehele programmaperiode ruimschoots te voldoen aan de MTD van het programma. Dit strookt met het stabiliteits- en groeipact. Voor 2008 is er evenwel een budgettaire expansie gepland waarbij het structureel overschot volgens de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie met 0,5 procentpunt van het bbp en volgens het programma met 1 procentpunt dalen. Hoewel er zich volgens de verwachtingen een verschuiving in de economische omstandigheden zal voordoen van goed naar neutraal, is het niet onaannemelijk dat de gunstige economische omstandigheden van de voorbije jaren in 2008 aanhouden. Derhalve bestaat er gevaar dat de budgettaire beleidskoers die uit het programma blijkt, procyclisch uitpakt in 2008. Wel zou de potentiële procyclische stimulans voor de economie waarschijnlijk beperkt zijn, en zou het begrotingsbeleid reeds in het volgende jaar min of meer neutraal zijn. Er zou nog steeds een omvangrijk begrotingsoverschot blijven bestaan. |
| --- | --- |

(7)

In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingskoers toereikend om in de gehele programmaperiode ruimschoots te voldoen aan de MTD van het programma. Dit strookt met het stabiliteits- en groeipact. Voor 2008 is er evenwel een budgettaire expansie gepland waarbij het structureel overschot volgens de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie met 0,5 procentpunt van het bbp en volgens het programma met 1 procentpunt dalen. Hoewel er zich volgens de verwachtingen een verschuiving in de economische omstandigheden zal voordoen van goed naar neutraal, is het niet onaannemelijk dat de gunstige economische omstandigheden van de voorbije jaren in 2008 aanhouden. Derhalve bestaat er gevaar dat de budgettaire beleidskoers die uit het programma blijkt, procyclisch uitpakt in 2008. Wel zou de potentiële procyclische stimulans voor de economie waarschijnlijk beperkt zijn, en zou het begrotingsbeleid reeds in het volgende jaar min of meer neutraal zijn. Er zou nog steeds een omvangrijk begrotingsoverschot blijven bestaan.

| (8) | Finland lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Van de vergrijzing gaat in Finland een groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is, maar de pensioenhervormingsmaatregelen hebben ertoe bijgedragen dat de voorspelde stijging van de pensioenuitgaven in de komende decennia in de hand kunnen worden gehouden. De in het programma geraamde begrotingssituatie voor 2007 draagt er met een hoog structureel overschot aanzienlijk toe bij dat de budgettaire gevolgen van de vergrijzing op lange termijn kunnen worden opgevangen. De stijging van de pensioenuitgaven zal deels gefinancierd kunnen worden uit de omvangrijke activa in de pensioenfondsen van de overheid. Door de primaire overschotten op middellange termijn op een hoog niveau te houden, kunnen de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën deels worden ondervangen. |
| --- | --- |

(8)

Finland lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Van de vergrijzing gaat in Finland een groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is, maar de pensioenhervormingsmaatregelen hebben ertoe bijgedragen dat de voorspelde stijging van de pensioenuitgaven in de komende decennia in de hand kunnen worden gehouden. De in het programma geraamde begrotingssituatie voor 2007 draagt er met een hoog structureel overschot aanzienlijk toe bij dat de budgettaire gevolgen van de vergrijzing op lange termijn kunnen worden opgevangen. De stijging van de pensioenuitgaven zal deels gefinancierd kunnen worden uit de omvangrijke activa in de pensioenfondsen van de overheid. Door de primaire overschotten op middellange termijn op een hoog niveau te houden, kunnen de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën deels worden ondervangen.

| (9) | Het stabiliteitsprogramma lijkt goed aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. De maatregelen uit het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma die tot doel hebben de vergrijzingsrisico's in de hand te houden, vormen een integrerend onderdeel van de in het stabiliteitsprogramma uitgestippelde strategie. Het is de bedoeling dat strak de hand wordt gehouden aan maatregelen die moeten resulteren in een productiviteitsverhoging bij de overheidsdiensten om de uitgaven onder controle te houden. Tegelijkertijd zorgen de meerjarenplafonds voor de uitgaven van de centrale overheid, die de grondslag vormen voor de prognoses van het stabiliteitsprogramma, ervoor dat kosten van de nationale hervormingsprogramma's aan banden worden gelegd. |
| --- | --- |

(9)

Het stabiliteitsprogramma lijkt goed aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. De maatregelen uit het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma die tot doel hebben de vergrijzingsrisico's in de hand te houden, vormen een integrerend onderdeel van de in het stabiliteitsprogramma uitgestippelde strategie. Het is de bedoeling dat strak de hand wordt gehouden aan maatregelen die moeten resulteren in een productiviteitsverhoging bij de overheidsdiensten om de uitgaven onder controle te houden. Tegelijkertijd zorgen de meerjarenplafonds voor de uitgaven van de centrale overheid, die de grondslag vormen voor de prognoses van het stabiliteitsprogramma, ervoor dat kosten van de nationale hervormingsprogramma's aan banden worden gelegd.

| (10) | De begrotingsstrategie in het programma sluit in grote lijnen aan bij de globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van het begrotingsbeleid die zijn opgenomen in de in het kader van de Lissabon-strategie uitgevaardigde geïntegreerde richtsnoeren voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. |
| --- | --- |

(10)

De begrotingsstrategie in het programma sluit in grote lijnen aan bij de globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van het begrotingsbeleid die zijn opgenomen in de in het kader van de Lissabon-strategie uitgevaardigde geïntegreerde richtsnoeren voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4).

De algemene conclusie luidt dat in het programma wordt gerekend op aanhoudend hoge overschotten, die evenwel in de loop van de programmaperiode een dalende tendens vertonen. De aan de begrotingsdoelstellingen verbonden risico's houden elkaar over het geheel genomen in evenwicht. Wel zijn de budgettaire prognoses van het programma voor 2008 aan de voorzichtige kant. Op middellange termijn is er sprake van een solide begrotingssituatie. Daardoor blijft het risico dat deze op lange termijn niet houdbaar blijft, binnen de perken. Om een procyclische begrotingskoers in 2008 te voorkomen en om de gevolgen van een lagere groei en een daaruit voortvloeiende minder sterke toename van de belastingontvangsten in de programmaperiode op te vangen, blijft het van essentieel belang dat de uitgaven in de hand worden gehouden.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (Verandering in %) | SP nov 2007 | 5,0 | 4,4 | 3,3 | 3,0 | 2,5 | 2,1 |
| COM nov 2007 | 5,0 | 4,3 | 3,4 | 2,8 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | 4,5 | 3,0 | 2,9 | 2,6 | 2,1 | n.b. |
| HICP-inflatie (8)

  (%) | SP nov 2007 | 1,6 | 2,4 | 2,4 | 2,2 | 2,0 | 2,0 |
| COM nov 2007 | 1,3 | 1,5 | 2,4 | 2,1 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | 1,5 | 1,3 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | n.b. |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële bbp) | SP nov 2007 | – 0,3 | 0,6 | 0,7 | 0,5 | 0,1 | – 0,7 |
| COM nov 2007 (6) | – 0,4 | 0,4 | 0,5 | 0,1 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | 0,1 | 0,2 | 0,1 | – 0,2 | – 0,8 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 4,8 | 4,9 | 4,6 | 5,0 | 5,0 | 4,8 |
| COM nov 2007 | 5,9 | 5,3 | 5,2 | 5,1 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | 5,4 | 4,8 | 4,6 | 4,4 | 4,1 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 3,8 | 4,5 | 3,7 | 3,6 | 2,8 | 2,4 |
| COM nov 2007 | 3,8 | 4,6 | 4,2 | 4,0 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | 2,9 | 2,8 | 2,7 | 2,7 | 2,4 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 5,3 | 6,0 | 5,2 | 5,0 | 4,1 | 3,6 |
| COM nov 2007 | 5,3 | 6,0 | 5,6 | 5,3 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | 4,5 | 4,3 | 4,2 | 4,1 | 3,7 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 4,0 | 4,2 | 3,3 | 3,3 | 2,8 | 2,8 |
| COM nov 2007 | 4,1 | 4,4 | 3,9 | 4,0 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | 2,9 | 2,7 | 2,7 | 2,8 | 2,8 | n.b. |
| Structureel saldo (7)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 4,0 | 4,2 | 3,3 | 3,3 | 2,8 | 2,8 |
| COM nov 2007 | 4,1 | 4,4 | 3,9 | 4,0 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | 2,9 | 2,7 | 2,7 | 2,8 | 2,8 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 39,2 | 35,3 | 32,8 | 30,4 | 29,0 | 27,9 |
| COM nov 2007 | 39,2 | 35,7 | 32,4 | 29,8 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | 39,1 | 37,7 | 36,2 | 35,0 | 33,7 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

2011

Reëel bbp

(Verandering in %)

SP nov 2007

5,0

4,4

3,3

3,0

2,5

2,1

COM nov 2007

5,0

4,3

3,4

2,8

n.b.

n.b.

SP dec 2006

4,5

3,0

2,9

2,6

2,1

n.b.

HICP-inflatie (8)

(%)

SP nov 2007

1,6

2,4

2,4

2,2

2,0

2,0

COM nov 2007

1,3

1,5

2,4

2,1

n.b.

n.b.

SP dec 2006

1,5

1,3

1,7

1,7

1,7

n.b.

Output gap (5)

(% van het potentiële bbp)

SP nov 2007

– 0,3

0,6

0,7

0,5

0,1

– 0,7

COM nov 2007 (6)

– 0,4

0,4

0,5

0,1

n.b.

n.b.

SP dec 2006

0,1

0,2

0,1

– 0,2

– 0,8

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP nov 2007

4,8

4,9

4,6

5,0

5,0

4,8

COM nov 2007

5,9

5,3

5,2

5,1

n.b.

n.b.

SP dec 2006

5,4

4,8

4,6

4,4

4,1

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

3,8

4,5

3,7

3,6

2,8

2,4

COM nov 2007

3,8

4,6

4,2

4,0

n.b.

n.b.

SP dec 2006

2,9

2,8

2,7

2,7

2,4

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

5,3

6,0

5,2

5,0

4,1

3,6

COM nov 2007

5,3

6,0

5,6

5,3

n.b.

n.b.

SP dec 2006

4,5

4,3

4,2

4,1

3,7

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

(% van het bbp)

SP nov 2007

4,0

4,2

3,3

3,3

2,8

2,8

COM nov 2007

4,1

4,4

3,9

4,0

n.b.

n.b.

SP dec 2006

2,9

2,7

2,7

2,8

2,8

n.b.

Structureel saldo (7)

(% van het bbp)

SP nov 2007

4,0

4,2

3,3

3,3

2,8

2,8

COM nov 2007

4,1

4,4

3,9

4,0

n.b.

n.b.

SP dec 2006

2,9

2,7

2,7

2,8

2,8

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP nov 2007

39,2

35,3

32,8

30,4

29,0

27,9

COM nov 2007

39,2

35,7

32,4

29,8

n.b.

n.b.

SP dec 2006

39,1

37,7

36,2

35,0

33,7

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(3)  PB C 71 van 28.3.2007, blz. 1.

(4)  Met name ontbreken externe hypothesen voor de latere jaren en zijn de inflatieprognoses verstrekt op CPI- en niet op HICP-basis. Gegevens over de „eenmalige en andere tijdelijke maatregelen” worden ook niet uitdrukkelijk vermeld in de tabellen (evenmin komen zij elders in de tekst ter sprake).

(5)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 3,4 %, 3,4 %, 3,2 % en 3,2 % in de periode 2006-2009.

(7)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. In het meest recente programma of in de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie zijn er geen eenmalige maatregelen vastgesteld.

(8)  In het meest recente programma zijn inflatieprognoses op basis van het nationale CPI in plaats van het HICP opgenomen. In 2007 was de CPI-inflatie aanzienlijk hoger dan de HICP-inflatie. Volgens de Finse autoriteiten bedragen de overeenkomstige HICP-inflatieprognoses voor de periode 2006-2008 achtereenvolgens 1,3 %, 1,6 %, en 2,3 % bedragen en is er voor de resterende jaren geen verschil tussen beide reeksen.

Bron:

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 22.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 49/8 |
| --- | --- | --- | --- |

22.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 49/8

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 12 februari 2008

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Nederland voor de periode 2007-2010

(2008/C 49/03)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Nederland voor de periode 2007-2010 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Nederland voor de periode 2007-2010 behandeld.

| (2) | Sinds 2006 ligt de Nederlandse bbp-groei weer duidelijk hoger dan de potentiële groei. De huidige opleving wordt over het algemeen gezien als een normale conjuncturele opleving en wordt niet alom verward met een hogere potentiële groei, zoals het geval was tijdens de vrij lange periode van hoogconjunctuur aan het eind van de jaren negentig. Voorts heeft de opleving een bredere basis met zowel binnenlandse als externe groeibronnen. Ondanks de goede uitgangspositie leidt de krapte op de arbeidsmarkt echter mogelijk al vrij snel tot opwaartse druk op de lonen en prijzen. |
| --- | --- |

(2)

Sinds 2006 ligt de Nederlandse bbp-groei weer duidelijk hoger dan de potentiële groei. De huidige opleving wordt over het algemeen gezien als een normale conjuncturele opleving en wordt niet alom verward met een hogere potentiële groei, zoals het geval was tijdens de vrij lange periode van hoogconjunctuur aan het eind van de jaren negentig. Voorts heeft de opleving een bredere basis met zowel binnenlandse als externe groeibronnen. Ondanks de goede uitgangspositie leidt de krapte op de arbeidsmarkt echter mogelijk al vrij snel tot opwaartse druk op de lonen en prijzen.

| (3) | Volgens het macro-economische scenario van het programma loopt de reële bbp-groei terug van 2,75 % in 2007 naar 2,5 % in 2008 en 1,75 % in de rest van de programmaperiode. Afgaande op de momenteel beschikbare informatie (2) lijken de groeihypothesen van dit scenario tot 2008 plausibel en lijken deze voor de jaren daarna aan de voorzichtige kant. Aangezien er al tekenen zijn dat de Nederlandse arbeidsmarkt oververhit raakt, waardoor de lonen naar mag worden aangenomen onder een opwaartse druk komen te staan, lijken de inflatieprognoses van het programma van 2 % vanaf 2009 nogal laag. |
| --- | --- |

(3)

Volgens het macro-economische scenario van het programma loopt de reële bbp-groei terug van 2,75 % in 2007 naar 2,5 % in 2008 en 1,75 % in de rest van de programmaperiode. Afgaande op de momenteel beschikbare informatie (2) lijken de groeihypothesen van dit scenario tot 2008 plausibel en lijken deze voor de jaren daarna aan de voorzichtige kant. Aangezien er al tekenen zijn dat de Nederlandse arbeidsmarkt oververhit raakt, waardoor de lonen naar mag worden aangenomen onder een opwaartse druk komen te staan, lijken de inflatieprognoses van het programma van 2 % vanaf 2009 nogal laag.

| (4) | Voor 2007 wordt het overheidstekort in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie en in het programma geraamd op 0,4 % van het bbp (hoewel het programma ook de meest recente officiële raming van 0,2 % van het bbp vermeldt en de resultaten volgens de jongste informatie zelfs beter zouden kunnen uitvallen). In de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma was nog gemikt op een overschot van 0,2 % van het bbp. Deze verslechtering is met name te wijten aan uitgavenoverschrijdingen (vooral in de gezondheidszorg) en lagere gasbaten. De belastingontvangsten zijn daarentegen hoger zijn uitgevallen dan verwacht. Hoewel het begrotingsbeleid in 2007 zijn middellangetermijndoelstelling (MTD) vasthoudt, is het niet in lijn met het verzoek dat de Raad in zijn advies van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma (3) aan Nederland heeft gericht, namelijk om in 2007 (en daarna) een sterke structurele positie vast te houden en daarmee een procyclisch begrotingsbeleid in goede tijden te vermijden. De Raad merkt op dat het beleid evenmin in overeenstemming is met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid voor 2007, aangezien uitgavenoverschrijdingen niet zijn vermeden en inkomstenmeevallers slechts deels zijn aangewend om het overheidstekort en de overheidsschuld te verminderen. |
| --- | --- |

(4)

Voor 2007 wordt het overheidstekort in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie en in het programma geraamd op 0,4 % van het bbp (hoewel het programma ook de meest recente officiële raming van 0,2 % van het bbp vermeldt en de resultaten volgens de jongste informatie zelfs beter zouden kunnen uitvallen). In de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma was nog gemikt op een overschot van 0,2 % van het bbp. Deze verslechtering is met name te wijten aan uitgavenoverschrijdingen (vooral in de gezondheidszorg) en lagere gasbaten. De belastingontvangsten zijn daarentegen hoger zijn uitgevallen dan verwacht. Hoewel het begrotingsbeleid in 2007 zijn middellangetermijndoelstelling (MTD) vasthoudt, is het niet in lijn met het verzoek dat de Raad in zijn advies van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma (3) aan Nederland heeft gericht, namelijk om in 2007 (en daarna) een sterke structurele positie vast te houden en daarmee een procyclisch begrotingsbeleid in goede tijden te vermijden. De Raad merkt op dat het beleid evenmin in overeenstemming is met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid voor 2007, aangezien uitgavenoverschrijdingen niet zijn vermeden en inkomstenmeevallers slechts deels zijn aangewend om het overheidstekort en de overheidsschuld te verminderen.

| (5) | Het voornaamste doel van de begrotingsstrategie van het programma is een structureel overschot, ofwel een conjunctuurgezuiverd overschot, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, van 1 % van het bbp aan het eind van de kabinetsperiode in 2011. Aldus wil Nederland zich in de gehele programmaperiode volledig houden aan zijn MTD voor de begrotingssituatie, namelijk een structureel tekort van 0,5 tot 1 % van het bbp. Na de duidelijke verslechtering in 2007 wordt in het programma gerekend op een terugkeer naar geringe, min of meer stabiele nominale overschotten. Het primaire saldo volgt eenzelfde traject en blijft met 2,75 % van het bbp in de periode 2008-2010 op een stabiel niveau. In de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma was er nog van uitgegaan dat de groei niet in 2009 maar al in 2008 zou vertragen, en was nog gemikt op een min of meer sluitende overheidsbegroting tot 2008 en op een overschot van bijna 1 % van het bbp in 2009. In de huidige actualisering vindt de nominale aanpassing in de programmaperiode geheel aan de ontvangstenzijde en ook eerder, namelijk in 2008, plaats. Dit komt met name door een stijging van de gasbaten, een discretionaire verhoging van de sociale premies en gunstige economische groeivooruitzichten. Het is de bedoeling dat de overheidsuitgaven worden gebonden aan reële uitgavenplafonds, die in de ontwerp-begroting voor 2008 al voor de gehele kabinetsperiode zijn vastgesteld. |
| --- | --- |

(5)

Het voornaamste doel van de begrotingsstrategie van het programma is een structureel overschot, ofwel een conjunctuurgezuiverd overschot, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, van 1 % van het bbp aan het eind van de kabinetsperiode in 2011. Aldus wil Nederland zich in de gehele programmaperiode volledig houden aan zijn MTD voor de begrotingssituatie, namelijk een structureel tekort van 0,5 tot 1 % van het bbp. Na de duidelijke verslechtering in 2007 wordt in het programma gerekend op een terugkeer naar geringe, min of meer stabiele nominale overschotten. Het primaire saldo volgt eenzelfde traject en blijft met 2,75 % van het bbp in de periode 2008-2010 op een stabiel niveau. In de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma was er nog van uitgegaan dat de groei niet in 2009 maar al in 2008 zou vertragen, en was nog gemikt op een min of meer sluitende overheidsbegroting tot 2008 en op een overschot van bijna 1 % van het bbp in 2009. In de huidige actualisering vindt de nominale aanpassing in de programmaperiode geheel aan de ontvangstenzijde en ook eerder, namelijk in 2008, plaats. Dit komt met name door een stijging van de gasbaten, een discretionaire verhoging van de sociale premies en gunstige economische groeivooruitzichten. Het is de bedoeling dat de overheidsuitgaven worden gebonden aan reële uitgavenplafonds, die in de ontwerp-begroting voor 2008 al voor de gehele kabinetsperiode zijn vastgesteld.

| (6) | De risico's voor de begrotingsprognoses in het programma houden elkaar tot 2008 min of meer in evenwicht, maar vanaf 2009 kunnen de resultaten beter uitvallen dan voorspeld omdat er dan mogelijk sprake is van een hogere economische groei dan waarop in het programma wordt gerekend. Daar staat tegenover dat de details over de voorgenomen maatregelen nog volledig ontbreken. Als de economische groei hoger blijkt uit te vallen dan waarop in het programma wordt gerekend, dan zou dit vanaf 2009 tot uiting moeten komen in betere begrotingsresultaten om een procyclische begrotingskoers te voorkomen. |
| --- | --- |

(6)

De risico's voor de begrotingsprognoses in het programma houden elkaar tot 2008 min of meer in evenwicht, maar vanaf 2009 kunnen de resultaten beter uitvallen dan voorspeld omdat er dan mogelijk sprake is van een hogere economische groei dan waarop in het programma wordt gerekend. Daar staat tegenover dat de details over de voorgenomen maatregelen nog volledig ontbreken. Als de economische groei hoger blijkt uit te vallen dan waarop in het programma wordt gerekend, dan zou dit vanaf 2009 tot uiting moeten komen in betere begrotingsresultaten om een procyclische begrotingskoers te voorkomen.

| (7) | Gezien deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingskoers toereikend om de MTD in de gehele programmaperiode ruimschoots vast te houden, zoals ook in het programma wordt aangenomen. Het begrotingsbeleid zoals dat uit het programma naar voren komt, is de gehele periode in overeenstemming met het stabiliteits- en groeipact. De Raad neemt er nota van dat de begroting 2008 ook strookt met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid. |
| --- | --- |

(7)

Gezien deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingskoers toereikend om de MTD in de gehele programmaperiode ruimschoots vast te houden, zoals ook in het programma wordt aangenomen. Het begrotingsbeleid zoals dat uit het programma naar voren komt, is de gehele periode in overeenstemming met het stabiliteits- en groeipact. De Raad neemt er nota van dat de begroting 2008 ook strookt met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid.

| (8) | Wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft, lijkt Nederland een middelgroot risico te lopen. Van de vergrijzing gaat in Nederland een groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat de pensioenuitgaven als percentage van het bbp in de komende decennia een relatief forse stijging te zien zullen geven. Wel zal de stijging van de overheidsuitgaven op lange termijn deels worden gecompenseerd door de verwachte toekomstige stijging van de belastingontvangsten als percentage van het bbp, die toe te schrijven is aan de uitgestelde belastingen op particuliere pensioenen. In de in het programma geraamde begrotingssituatie voor 2007, die ongunstiger is dan de uitgangssituatie van het vorige programma, kunnen de verwachte budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing deels, maar de forse stijging van leeftijdsgebonden uitgaven onvoldoende worden opgevangen, met name omdat het structurele saldo in 2007 ten opzichte van 2006 is verslechterd. Als gezorgd wordt voor hogere primaire overschotten op middellange termijn, zoals reeds in het programma voorzien is, en/of hervormingsmaatregelen ten uitvoer worden gelegd om de verwachte stijging van leeftijdsgebonden uitgaven te beteugelen, zouden de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën verminderen. |
| --- | --- |

(8)

Wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft, lijkt Nederland een middelgroot risico te lopen. Van de vergrijzing gaat in Nederland een groter langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt met name doordat de pensioenuitgaven als percentage van het bbp in de komende decennia een relatief forse stijging te zien zullen geven. Wel zal de stijging van de overheidsuitgaven op lange termijn deels worden gecompenseerd door de verwachte toekomstige stijging van de belastingontvangsten als percentage van het bbp, die toe te schrijven is aan de uitgestelde belastingen op particuliere pensioenen. In de in het programma geraamde begrotingssituatie voor 2007, die ongunstiger is dan de uitgangssituatie van het vorige programma, kunnen de verwachte budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing deels, maar de forse stijging van leeftijdsgebonden uitgaven onvoldoende worden opgevangen, met name omdat het structurele saldo in 2007 ten opzichte van 2006 is verslechterd. Als gezorgd wordt voor hogere primaire overschotten op middellange termijn, zoals reeds in het programma voorzien is, en/of hervormingsmaatregelen ten uitvoer worden gelegd om de verwachte stijging van leeftijdsgebonden uitgaven te beteugelen, zouden de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën verminderen.

| (9) | Het stabiliteitsprogramma lijkt goed aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zo komen in beide documenten de relevante deelmaatregelen van de „zes pijlers” van het overheidsbeleid in de huidige kabinetsperiode aan de orde, ook al bevat het programma geen kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het nationale hervormingsprogramma. Wat meer in het bijzonder de maatregelen met rechtstreekse gevolgen voor de begroting betreft, vermelden beide documenten de stapsgewijze afschaffing van de overdraagbaarheid van de heffingskorting over een periode van vijftien jaar vanaf 2009. Daarnaast noemt het stabiliteitsprogramma plannen om de WW-premies voor werknemers en werkgevers in 2009 te verlagen. Deze verlaging wordt bekostigd uit een verhoging van de BTW in dat jaar. |
| --- | --- |

(9)

Het stabiliteitsprogramma lijkt goed aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zo komen in beide documenten de relevante deelmaatregelen van de „zes pijlers” van het overheidsbeleid in de huidige kabinetsperiode aan de orde, ook al bevat het programma geen kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het nationale hervormingsprogramma. Wat meer in het bijzonder de maatregelen met rechtstreekse gevolgen voor de begroting betreft, vermelden beide documenten de stapsgewijze afschaffing van de overdraagbaarheid van de heffingskorting over een periode van vijftien jaar vanaf 2009. Daarnaast noemt het stabiliteitsprogramma plannen om de WW-premies voor werknemers en werkgevers in 2009 te verlagen. Deze verlaging wordt bekostigd uit een verhoging van de BTW in dat jaar.

| (10) | De begrotingsstrategie in het programma sluit in grote lijnen aan bij de globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van het begrotingsbeleid die zijn opgenomen in de in het kader van de Lissabon-strategie uitgevaardigde geïntegreerde richtsnoeren voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. |
| --- | --- |

(10)

De begrotingsstrategie in het programma sluit in grote lijnen aan bij de globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van het begrotingsbeleid die zijn opgenomen in de in het kader van de Lissabon-strategie uitgevaardigde geïntegreerde richtsnoeren voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, worden alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens in het programma vermeld. |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, worden alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens in het programma vermeld.

De algemene conclusie luidt dat het programma erop gericht is een min of meer stabiel overschot te realiseren en vast te houden, zodat in de gehele periode een solide begrotingssituatie gewaarborgd is. Is in 2007 een procyclisch begrotingsbeleid in goede tijden gevoerd, vanaf 2008 strookt de begrotingskoers van het programma met het pact. De aan de begrotingsdoelstellingen verbonden risico's lijken elkaar in 2008 min of meer in evenwicht te houden. Als de economische groei vanaf 2009 hoger uitvalt dan waarop in het behoedzame economische scenario van het programma wordt gerekend, dan zou dit tot uiting moeten komen in betere begrotingsresultaten dan beoogd. Wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op de lange termijn betreft, lijkt Nederland een middelgroot risico te lopen.

Gelet op de beoordeling hierboven wordt Nederland, gezien de verwachte stijging van leeftijdsgebonden uitgaven en de recente verslechtering van het structurele saldo, verzocht de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren door de in het programma beoogde budgettaire consolidatie te realiseren.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Rëel bbp
  (Verandering in %) | SP nov 2007 | 3,0 | 2,75 | 2,5 | 1,75 | 1,75 |
| COM nov 2007 | 3,0 | 2,7 | 2,6 | 2,5 | n.b. |
| SP nov 2006 | 3,25 | 3 | 1,75 | 1,75 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP nov 2007 | 1,7 | 1,5 | 2,25 | 2 | 2 |
| COM nov 2007 | 1,7 | 1,6 | 2,3 | 2,7 | n.b. |
| SP nov 2006 | 1,5 | 1,75 | 1,75 | 1,75 | n.b. |
| Output gap (4)

  (% van het potentiële bbp) | SP nov 2007 | – 0,6 | 0,0 | 0,4 | 0,1 | – 0,4 |
| COM nov 2007 (5) | – 1,0 | – 0,4 | 0,0 | 0,3 | n.b. |
| SP nov 2006 | – 0,5 | 0,6 | 0,6 | 0,3 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 7,7 | 6,6 | 6,5 | 7,2 | 7,5 |
| COM nov 2007 | 7,3 | 6,6 | 7,2 | 7,9 | n.b. |
| SP nov 2006 | 6,9 | 6,7 | 7,1 | 7,5 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 0,6 | – 0,4 | 0,5 | 0,6 | 0,7 |
| COM nov 2007 | 0,6 | – 0,4 | 0,5 | 1,3 | n.b. |
| SP nov 2006 | 0,1 | 0,2 | 0,3 | 0,9 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP Nov 2007 | 2,8 | 1,8 | 2,7 | 2,7 | 2,7 |
| COM nov 2007 | 2,8 | 1,8 | 2,7 | 3,3 | n.b. |
| SP nov 2006 | 2,4 | 2,4 | 2,4 | 2,9 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (4)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 1,0 | – 0,4 | 0,3 | 0,5 | 0,9 |
| COM nov 2007 | 1,1 | – 0,2 | 0,5 | 1,1 | n.b. |
| SP nov 2006 | 0,4 | – 0,1 | 0,0 | 0,7 | n.b. |
| Structureel saldo (6)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 1,0 | – 0,4 | 0,3 | 0,2 | 0,9 |
| COM nov 2007 | 1,1 | – 0,2 | 0,5 | 0,7 | n.b. |
| SP nov 2006 | 0,4 | – 0,1 | 0,0 | 0,4 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 47,9 | 46,8 | 45 | 43 | 41,2 |
| COM nov 2007 | 47,9 | 46,8 | 44,8 | 41,7 | n.b. |
| SP nov 2006 | 50,2 | 47,9 | 46,3 | 44,2 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

Rëel bbp

(Verandering in %)

SP nov 2007

3,0

2,75

2,5

1,75

1,75

COM nov 2007

3,0

2,7

2,6

2,5

n.b.

SP nov 2006

3,25

3

1,75

1,75

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP nov 2007

1,7

1,5

2,25

2

2

COM nov 2007

1,7

1,6

2,3

2,7

n.b.

SP nov 2006

1,5

1,75

1,75

1,75

n.b.

Output gap (4)

(% van het potentiële bbp)

SP nov 2007

– 0,6

0,0

0,4

0,1

– 0,4

COM nov 2007 (5)

– 1,0

– 0,4

0,0

0,3

n.b.

SP nov 2006

– 0,5

0,6

0,6

0,3

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP nov 2007

7,7

6,6

6,5

7,2

7,5

COM nov 2007

7,3

6,6

7,2

7,9

n.b.

SP nov 2006

6,9

6,7

7,1

7,5

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

0,6

– 0,4

0,5

0,6

0,7

COM nov 2007

0,6

– 0,4

0,5

1,3

n.b.

SP nov 2006

0,1

0,2

0,3

0,9

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP Nov 2007

2,8

1,8

2,7

2,7

2,7

COM nov 2007

2,8

1,8

2,7

3,3

n.b.

SP nov 2006

2,4

2,4

2,4

2,9

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (4)

(% van het bbp)

SP nov 2007

1,0

– 0,4

0,3

0,5

0,9

COM nov 2007

1,1

– 0,2

0,5

1,1

n.b.

SP nov 2006

0,4

– 0,1

0,0

0,7

n.b.

Structureel saldo (6)

(% van het bbp)

SP nov 2007

1,0

– 0,4

0,3

0,2

0,9

COM nov 2007

1,1

– 0,2

0,5

0,7

n.b.

SP nov 2006

0,4

– 0,1

0,0

0,4

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP nov 2007

47,9

46,8

45

43

41,2

COM nov 2007

47,9

46,8

44,8

41,7

n.b.

SP nov 2006

50,2

47,9

46,3

44,2

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(3)  PB C 70 van 27.3.2007, blz. 21.

(4)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(5)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 2,1 %, 2,2 %, 2,2 % en 2,2 % in de periode 2006-2009.

(6)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Volgens het meest recente programma en de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie hebben de eenmalige en andere tijdelijke maatregelen een tekortverlagend effect van 0,3 % van het bbp in 2009.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 22.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 49/12 |
| --- | --- | --- | --- |

22.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 49/12

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 12 februari 2008

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Duitsland voor de periode 2007-2011

(2008/C 49/04)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Duitsland voor de periode 2007-2011 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Duitsland voor de periode 2007-2011 behandeld.

| (2) | De economische groei in Duitsland was in 2006 en 2007 aanzienlijk krachtiger dan in de vijf jaar daarvoor. Een volgehouden loonmatiging en structurele hervormingen hebben bijdragen tot een herstel van het concurrentievermogen en tot een toename van de werkgelegenheid. Mede dankzij de aanzienlijke verbetering van de arbeidsmarkt wordt gerekend op een gestaag herstel van de binnenlandse vraag, waarmee een verwachte lagere bijdrage van de netto externe vraag aan de groei kan worden opgevangen.
  De snelheid waarmee de begrotingsconsolidatie tot stand is gekomen, is opmerkelijk. Het overheidssaldo is omgeslagen van een tekort van bijna 3,5 % van het bbp in 2005 in een klein overschot in 2007. Voorts verminderde het structurele tekort tussen 2005 en 2007 met 2,5 procentpunten van het bbp. De beheersing van de overheidsuitgaven is van cruciaal belang geweest voor de consolidatie. Deze zijn teruggedrongen van bijna 47 % van bbp in 2005 tot minder dan 44 % in 2007. Dit is te danken aan de sinds 2005 getroffen consolidatiemaatregelen, maar ook aan het feit dat de belastingmeevallers niet uitgegeven zijn, maar gebruikt zijn om het tekort te verminderen. |
| --- | --- |

(2)

De economische groei in Duitsland was in 2006 en 2007 aanzienlijk krachtiger dan in de vijf jaar daarvoor. Een volgehouden loonmatiging en structurele hervormingen hebben bijdragen tot een herstel van het concurrentievermogen en tot een toename van de werkgelegenheid. Mede dankzij de aanzienlijke verbetering van de arbeidsmarkt wordt gerekend op een gestaag herstel van de binnenlandse vraag, waarmee een verwachte lagere bijdrage van de netto externe vraag aan de groei kan worden opgevangen.

De snelheid waarmee de begrotingsconsolidatie tot stand is gekomen, is opmerkelijk. Het overheidssaldo is omgeslagen van een tekort van bijna 3,5 % van het bbp in 2005 in een klein overschot in 2007. Voorts verminderde het structurele tekort tussen 2005 en 2007 met 2,5 procentpunten van het bbp. De beheersing van de overheidsuitgaven is van cruciaal belang geweest voor de consolidatie. Deze zijn teruggedrongen van bijna 47 % van bbp in 2005 tot minder dan 44 % in 2007. Dit is te danken aan de sinds 2005 getroffen consolidatiemaatregelen, maar ook aan het feit dat de belastingmeevallers niet uitgegeven zijn, maar gebruikt zijn om het tekort te verminderen.

| (3) | In het macro-economische scenario van het programma wordt ervan uitgegaan dat de reële bbp-groei zal vertragen van 2,4 % in 2007 tot 2 % in 2008 en gemiddeld 1,5 % in het resterende deel van de programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario tot 2008 op plausibele en daarna op voorzichtige groeihypothesen te zijn gebaseerd. Ook al blijft de bbp-groei in 2009-2011 onder het potentieel, toch neemt de werkgelegenheid gestaag toe. De loonstijgingen blijven beperkt en resulteren dus niet in inflatoire druk. De in de afgelopen tien jaar waargenomen trendmatige verbetering van het prijsconcurrentievermogen zet evenwel niet door. |
| --- | --- |

(3)

In het macro-economische scenario van het programma wordt ervan uitgegaan dat de reële bbp-groei zal vertragen van 2,4 % in 2007 tot 2 % in 2008 en gemiddeld 1,5 % in het resterende deel van de programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario tot 2008 op plausibele en daarna op voorzichtige groeihypothesen te zijn gebaseerd. Ook al blijft de bbp-groei in 2009-2011 onder het potentieel, toch neemt de werkgelegenheid gestaag toe. De loonstijgingen blijven beperkt en resulteren dus niet in inflatoire druk. De in de afgelopen tien jaar waargenomen trendmatige verbetering van het prijsconcurrentievermogen zet evenwel niet door.

| (4) | Voor 2007 gaat het geactualiseerde programma uit van een sluitende begroting. Dit is min of meer in overeenstemming met de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie, die een overschot van 0,1 % van het bbp te zien geven. In het vorige geactualiseerde stabiliteitsprogramma was nog gemikt op een tekort van 1,5 % van het bbp. Dat de budgettaire doelstelling fors is overtroffen, is toe te schrijven aan het basiseffect van een meevallend tekort in 2006, aan een aantrekkende conjunctuur en aan een restrictiever begrotingsbeleid. De uitvoering van de begroting in 2007 was in overeenstemming met het beleidsadvies dat de Raad heeft gegeven in zijn advies van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma (3). Aangezien de belastingmeevallers volledig zijn aangewend om het tekort te verlagen, was de uitvoering van de begroting ook in overeenstemming met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid. |
| --- | --- |

(4)

Voor 2007 gaat het geactualiseerde programma uit van een sluitende begroting. Dit is min of meer in overeenstemming met de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie, die een overschot van 0,1 % van het bbp te zien geven. In het vorige geactualiseerde stabiliteitsprogramma was nog gemikt op een tekort van 1,5 % van het bbp. Dat de budgettaire doelstelling fors is overtroffen, is toe te schrijven aan het basiseffect van een meevallend tekort in 2006, aan een aantrekkende conjunctuur en aan een restrictiever begrotingsbeleid. De uitvoering van de begroting in 2007 was in overeenstemming met het beleidsadvies dat de Raad heeft gegeven in zijn advies van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma (3). Aangezien de belastingmeevallers volledig zijn aangewend om het tekort te verlagen, was de uitvoering van de begroting ook in overeenstemming met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid.

| (5) | De budgettaire middellangetermijnstrategie is er vooral op gericht de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te waarborgen. Met het oog daarop wordt in het programma voorgesteld de begrotingsconsolidatie voort te zetten en tegelijkertijd de voorwaarden voor groei en werkgelegenheid te verbeteren. De middellangetermijndoelstelling (MTD), een structureel saldo (d.w.z. het voor de conjunctuur gecorrigeerde saldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen) dat in evenwicht is, is in 2007 al min of meer bereikt. In het programma wordt ervan uitgegaan dat het structurele saldo in 2008 iets verslechtert en vervolgens weer verbetert om de MTD in 2010 uiteindelijk opnieuw te bereiken en in 2011 uit te komen op een structureel overschot (berekend volgens de algemeen aanvaarde methode). In het vorige programma is er niet van uitgegaan dat de MTD binnen de programmaperiode zou worden bereikt. Voorts wordt aangenomen dat het economisch tij zal bijdragen aan de totstandkoming van een klein overschot op de overheidsrekeningen. De verbetering van het primaire saldo vertoont eenzelfde patroon. In 2011 komt het uit op 3,5 % van het bbp. De beoogde consolidatie vindt volledig aan de uitgavenzijde plaats. De daling van de ontvangsten die hoofdzakelijk het gevolg is van de hervorming van de vennootschapsbelasting en de vermindering van de bijdrage voor de werkloosheidsverzekering in 2008, wordt meer dan gecompenseerd. De uitgavenquote daalt met 2,5 procentpunten tot 41,5 % van het bbp in 2011, hoofdzakelijk door een beperking van de sociale uitgaven. De bruto overheidsschuld loopt in de programmaperiode terug tot 65 % van het bbp in 2007, nog altijd meer dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp, en daarna met nog eens 7,5 procentpunten. |
| --- | --- |

(5)

De budgettaire middellangetermijnstrategie is er vooral op gericht de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te waarborgen. Met het oog daarop wordt in het programma voorgesteld de begrotingsconsolidatie voort te zetten en tegelijkertijd de voorwaarden voor groei en werkgelegenheid te verbeteren. De middellangetermijndoelstelling (MTD), een structureel saldo (d.w.z. het voor de conjunctuur gecorrigeerde saldo, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen) dat in evenwicht is, is in 2007 al min of meer bereikt. In het programma wordt ervan uitgegaan dat het structurele saldo in 2008 iets verslechtert en vervolgens weer verbetert om de MTD in 2010 uiteindelijk opnieuw te bereiken en in 2011 uit te komen op een structureel overschot (berekend volgens de algemeen aanvaarde methode). In het vorige programma is er niet van uitgegaan dat de MTD binnen de programmaperiode zou worden bereikt. Voorts wordt aangenomen dat het economisch tij zal bijdragen aan de totstandkoming van een klein overschot op de overheidsrekeningen. De verbetering van het primaire saldo vertoont eenzelfde patroon. In 2011 komt het uit op 3,5 % van het bbp. De beoogde consolidatie vindt volledig aan de uitgavenzijde plaats. De daling van de ontvangsten die hoofdzakelijk het gevolg is van de hervorming van de vennootschapsbelasting en de vermindering van de bijdrage voor de werkloosheidsverzekering in 2008, wordt meer dan gecompenseerd. De uitgavenquote daalt met 2,5 procentpunten tot 41,5 % van het bbp in 2011, hoofdzakelijk door een beperking van de sociale uitgaven. De bruto overheidsschuld loopt in de programmaperiode terug tot 65 % van het bbp in 2007, nog altijd meer dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 60 % van het bbp, en daarna met nog eens 7,5 procentpunten.

| (6) | De risico's met betrekking tot de begrotingsprognoses van het programma houden elkaar min of meer in evenwicht. De macro-economische vooruitzichten voor 2008 zijn plausibel en voor de jaren daarna aan de voorzichtige kant. Voorts bleek de werkelijke begrotingssituatie in de voorbije twee jaar gunstiger uit te vallen dan beoogd. In het programma lijkt ervan uit te worden gegaan dat de situatie in de programmaperiode door de arbeidsmarkthervormingen structureel verder verbetert. Aangezien geen verdere hervormingen zijn gepland is, gelet op de beoogde begrotingsresultaten, een permanente inzet vereist om de uitgaven strak in de hand te houden. De risico's voor de verwachte ontwikkeling van de schuldquote lijken elkaar eveneens in evenwicht te houden. |
| --- | --- |

(6)

De risico's met betrekking tot de begrotingsprognoses van het programma houden elkaar min of meer in evenwicht. De macro-economische vooruitzichten voor 2008 zijn plausibel en voor de jaren daarna aan de voorzichtige kant. Voorts bleek de werkelijke begrotingssituatie in de voorbije twee jaar gunstiger uit te vallen dan beoogd. In het programma lijkt ervan uit te worden gegaan dat de situatie in de programmaperiode door de arbeidsmarkthervormingen structureel verder verbetert. Aangezien geen verdere hervormingen zijn gepland is, gelet op de beoogde begrotingsresultaten, een permanente inzet vereist om de uitgaven strak in de hand te houden. De risico's voor de verwachte ontwikkeling van de schuldquote lijken elkaar eveneens in evenwicht te houden.

| (7) | In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie te volstaan om de MTD in 2010 te verwezenlijken, zoals in het programma wordt beoogd. In de gehele programmaperiode wordt een veiligheidsmarge gehandhaafd die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt. Doordat in 2008 met ongeveer 0,5 % van het bbp wordt afgeweken van de MTD, is de budgettaire beleidskoers die uit het programma blijkt, mogelijk echter niet volledig in overeenstemming met het stabiliteits- en groeipact. De budgettaire plannen voor 2008 blijven wel in overeenstemming met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid. Indien ten slotte met de bovenvermelde risico's voor de schuldprognoses rekening wordt gehouden, lijkt de schuldquote tijdens de programmaperiode in voldoende mate af te nemen in de richting van de referentiewaarde. |
| --- | --- |

(7)

In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie te volstaan om de MTD in 2010 te verwezenlijken, zoals in het programma wordt beoogd. In de gehele programmaperiode wordt een veiligheidsmarge gehandhaafd die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt. Doordat in 2008 met ongeveer 0,5 % van het bbp wordt afgeweken van de MTD, is de budgettaire beleidskoers die uit het programma blijkt, mogelijk echter niet volledig in overeenstemming met het stabiliteits- en groeipact. De budgettaire plannen voor 2008 blijven wel in overeenstemming met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid. Indien ten slotte met de bovenvermelde risico's voor de schuldprognoses rekening wordt gehouden, lijkt de schuldquote tijdens de programmaperiode in voldoende mate af te nemen in de richting van de referentiewaarde.

| (8) | Duitsland lijkt een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting ligt dichtbij het EU-gemiddelde, hoewel de pensioenuitgaven iets minder snel zullen stijgen dan in vele andere landen wegens de reeds doorgevoerde pensioenhervormingen. Als gevolg van de recente pensioenhervorming (van 2007) wordt de wettelijke pensioenleeftijd vanaf 2012 geleidelijk opgetrokken tot 67 jaar, om de verwachte toename van de leeftijdsgebonden uitgaven verder terug te dringen. In de in het programma voor 2007 geraamde begrotingssituatie, die beter is dan de uitgangssituatie van het vorige programma, kunnen de verwachte budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing deels worden opgevangen. Toch zullen de uitgaven daarmee niet volledig kunnen worden gedekt. Door de primaire overschotten op middellange termijn op een hoog niveau te houden en door de schuldquote onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde te brengen, kunnen de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën worden ingedamd. |
| --- | --- |

(8)

Duitsland lijkt een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting ligt dichtbij het EU-gemiddelde, hoewel de pensioenuitgaven iets minder snel zullen stijgen dan in vele andere landen wegens de reeds doorgevoerde pensioenhervormingen. Als gevolg van de recente pensioenhervorming (van 2007) wordt de wettelijke pensioenleeftijd vanaf 2012 geleidelijk opgetrokken tot 67 jaar, om de verwachte toename van de leeftijdsgebonden uitgaven verder terug te dringen. In de in het programma voor 2007 geraamde begrotingssituatie, die beter is dan de uitgangssituatie van het vorige programma, kunnen de verwachte budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing deels worden opgevangen. Toch zullen de uitgaven daarmee niet volledig kunnen worden gedekt. Door de primaire overschotten op middellange termijn op een hoog niveau te houden en door de schuldquote onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde te brengen, kunnen de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën worden ingedamd.

| (9) | Hoewel in het stabiliteitsprogramma geen nadere gegevens zijn opgenomen over de directe budgettaire gevolgen van het uit het najaar van 2007 daterende uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma van Duitsland, lijken de in beide documenten geschetste begrotingsstrategieën met elkaar in overeenstemming te zijn. De belangrijkste maatregelen met rechtstreekse budgettaire gevolgen die in het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma zijn aangekondigd, komen in het stabiliteitsprogramma ter sprake, bijvoorbeeld de hervorming van de vennootschapsbelasting, de verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd, de vermindering van de socialezekerheidsbijdragen, kinderopvangvoorzieningen en de tweede fase van de hervorming van het federale staatsbestel met een herziening van de budgettaire relaties tussen de overheidsniveaus om te zorgen voor begrotingsdiscipline. |
| --- | --- |

(9)

Hoewel in het stabiliteitsprogramma geen nadere gegevens zijn opgenomen over de directe budgettaire gevolgen van het uit het najaar van 2007 daterende uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma van Duitsland, lijken de in beide documenten geschetste begrotingsstrategieën met elkaar in overeenstemming te zijn. De belangrijkste maatregelen met rechtstreekse budgettaire gevolgen die in het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma zijn aangekondigd, komen in het stabiliteitsprogramma ter sprake, bijvoorbeeld de hervorming van de vennootschapsbelasting, de verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd, de vermindering van de socialezekerheidsbijdragen, kinderopvangvoorzieningen en de tweede fase van de hervorming van het federale staatsbestel met een herziening van de budgettaire relaties tussen de overheidsniveaus om te zorgen voor begrotingsdiscipline.

| (10) | De begrotingsstrategie in het programma sluit in grote lijnen aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren, en bij de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabonstrategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. |
| --- | --- |

(10)

De begrotingsstrategie in het programma sluit in grote lijnen aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren, en bij de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabonstrategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enige lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enige lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4).

De algemene conclusie luidt dat Duitsland de inkomstenmeevallers die te danken zijn aan een aanhoudend krachtige groei, heeft aangewend om het tekort terug te dringen en daardoor zijn middellangetermijndoelstelling al in 2007 grotendeels heeft bereikt, veel vroeger dan beoogd in het vorige programma en een prijzenswaardig resultaat. In 2008 kunnen de overheidsfinanciën opnieuw een structureel tekort vertonen. De begrotingsstrategie is erop gericht de middellangetermijndoelstelling daarna weer stap voor stap te bereiken door een verdere beheersing van de uitgaven. De aan de begrotingsprognoses verbonden risico's houden elkaar in evenwicht. Het onderliggende macro-economische scenario is weliswaar voorzichtig, maar om de beoogde begrotingsresultaten te bereiken, is een permanente inzet vereist om de uitgaven strak in de hand te houden. Wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft, lijkt Duitsland een middelgroot risico te lopen.

Gelet op de bovenstaande beoordeling en ook gezien de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid wordt Duitsland verzocht om:

| i) | de in 2007 bereikte gunstige resultaten vast te houden door de overheidsuitgaven overeenkomstig de programmadoelstellingen strak in de hand te houden en door inkomstenmeevallers te gebruiken voor de afbouw van de schuld; |
| --- | --- |

i)

de in 2007 bereikte gunstige resultaten vast te houden door de overheidsuitgaven overeenkomstig de programmadoelstellingen strak in de hand te houden en door inkomstenmeevallers te gebruiken voor de afbouw van de schuld;

| ii) | de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren door door te gaan met de vastgestelde economische hervormingen en de al bereikte consolidatie van de begroting vast te houden via een versterking van de rol van de begrotingsinstanties, met name bij de lopende herziening van de federale budgettaire betrekkingen. |
| --- | --- |

ii)

de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren door door te gaan met de vastgestelde economische hervormingen en de al bereikte consolidatie van de begroting vast te houden via een versterking van de rol van de begrotingsinstanties, met name bij de lopende herziening van de federale budgettaire betrekkingen.

De Raad merkt tevens op dat dergelijke maatregelen zouden stroken met de in april 2007 door de Eurogroep vastgestelde richtsnoeren voor het begrotingsbeleid.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel BBP
  (Verandering in %) | SP dec. 2007 | 2,9 | 2,4 | 2 | 1,5 | 1,5 | 1,5 |
| COM nov 2007 | 2,9 | 2,5 | 2,1 | 2,2 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2006 | 2,3 | 1,4 | 1,75 | 1,75 | 1,75 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP dec. 2007 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |
| COM nov 2007 | 1,8 | 2,2 | 2 | 1,8 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2006 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële bbp) | SP dec. 2007 | – 0,2 | 0,7 | 1,1 | 0,8 | 0,5 | – 0,1 |
| COM nov 2007 (6) | – 0,5 | 0,3 | 0,6 | 0,9 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2006 | – 0,3 | – 0,3 | – 0,2 | 0 | 0 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP dec. 2007 | 5,2 | 6,1 | 6,1 | 6,3 | 6,3 | 6,3 |
| COM nov 2007 | 5,2 | 5,8 | 5,8 | 6,1 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2006 | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP dec. 2007 | – 1,6 | 0 | – 0,5 | 0 | 0,5 | 0,5 |
| COM nov 2007 | – 1,6 | 0,1 | – 0,1 | 0,2 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2006 | – 2,1 | – 1,5 | – 1,5 | – 1 | – 0,5 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP dec. 2007 | 1,2 | 3 | 2,5 | 2,5 | 3 | 3,5 |
| COM nov 2007 | 1,2 | 2,8 | 2,6 | 2,8 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2006 | 0,5 | 1 | 1 | 1,5 | 2 | n.b. |
| Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo (5)

  (% van het bbp) | SP dec. 2007 | – 1,5 | – 0,3 | – 0,8 | – 0,4 | 0 | 0,7 |
| COM nov 2007 | – 1,3 | – 0,1 | – 0,4 | – 0,2 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2006 | – 2,0 | – 1,5 | – 1,5 | – 1,0 | – 0,6 | n.b. |
| Structureel saldo (7)

  (% van het bbp) | SP dec. 2007 | – 1,5 | – 0,3 | – 0,7 | – 0,3 | 0 | 0,7 |
| COM nov 2007 | – 1,3 | 0,0 | – 0,4 | – 0,2 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2006 | – 2 | – 1,5 | – 1,5 | – 1 | – 0,6 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP dec. 2007 | 67,5 | 65 | 63 | 61,5 | 59,5 | 57,5 |
| COM nov 2007 | 67,5 | 64,7 | 62,6 | 60,3 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2006 | 68 | 67 | 66,5 | 65,5 | 64,5 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

2011

Reëel BBP

(Verandering in %)

SP dec. 2007

2,9

2,4

2

1,5

1,5

1,5

COM nov 2007

2,9

2,5

2,1

2,2

n.b.

n.b.

SP nov 2006

2,3

1,4

1,75

1,75

1,75

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP dec. 2007

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

COM nov 2007

1,8

2,2

2

1,8

n.b.

n.b.

SP nov 2006

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

Output gap (5)

(% van het potentiële bbp)

SP dec. 2007

– 0,2

0,7

1,1

0,8

0,5

– 0,1

COM nov 2007 (6)

– 0,5

0,3

0,6

0,9

n.b.

n.b.

SP nov 2006

– 0,3

– 0,3

– 0,2

0

0

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP dec. 2007

5,2

6,1

6,1

6,3

6,3

6,3

COM nov 2007

5,2

5,8

5,8

6,1

n.b.

n.b.

SP nov 2006

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP dec. 2007

– 1,6

0

– 0,5

0

0,5

0,5

COM nov 2007

– 1,6

0,1

– 0,1

0,2

n.b.

n.b.

SP nov 2006

– 2,1

– 1,5

– 1,5

– 1

– 0,5

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP dec. 2007

1,2

3

2,5

2,5

3

3,5

COM nov 2007

1,2

2,8

2,6

2,8

n.b.

n.b.

SP nov 2006

0,5

1

1

1,5

2

n.b.

Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo (5)

(% van het bbp)

SP dec. 2007

– 1,5

– 0,3

– 0,8

– 0,4

0

0,7

COM nov 2007

– 1,3

– 0,1

– 0,4

– 0,2

n.b.

n.b.

SP nov 2006

– 2,0

– 1,5

– 1,5

– 1,0

– 0,6

n.b.

Structureel saldo (7)

(% van het bbp)

SP dec. 2007

– 1,5

– 0,3

– 0,7

– 0,3

0

0,7

COM nov 2007

– 1,3

0,0

– 0,4

– 0,2

n.b.

n.b.

SP nov 2006

– 2

– 1,5

– 1,5

– 1

– 0,6

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP dec. 2007

67,5

65

63

61,5

59,5

57,5

COM nov 2007

67,5

64,7

62,6

60,3

n.b.

n.b.

SP nov 2006

68

67

66,5

65,5

64,5

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Recente indicatoren wijzen echter op een iets lagere groei in 2008.

(3)  PB C 70 van 27.3.2007, blz. 5.

(4)  Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enige lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens.

(5)  In de programma's vermelde output gaps en voor de conjunctuur gecorrigeerde saldi, zoals herberekend door de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 1,2 %, 1,6 %, 1,8 % en 1,9 % in de periode 2006-2009.

(7)  Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen hebben volgens het meest recente programma een tekortverhogend effect van 0,1 % van het bbp in 2008 en in 2009 en volgens de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie een tekortverhogend effect van 0,1 % van het bbp in 2007 en in 2009.

Bron:

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 22.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 49/16 |
| --- | --- | --- | --- |

22.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 49/16

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 12 februari 2008

over het geactualiseerde convergentieprogramma van Zweden voor de periode 2007-2010

(2008/C 49/05)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Zweden voor de periode 2007-2010 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Zweden voor de periode 2007-2010 behandeld.

| (2) | De Zweedse economie heeft de afgelopen jaren sterk gepresteerd. In 2007 is de economie in een rijpere fase terechtgekomen, die wordt gekenmerkt door een solide binnenlandse vraag die wordt geschraagd door een krachtige groei van de investeringen en de particuliere consumptie. Tegen deze achtergrond hebben ook de Zweedse openbare financiën zich gunstig ontwikkeld met aanhoudende en omvangrijke begrotingsoverschotten. De gezonde
  overheidsfinanciën worden ondersteund door een op stabiliteit gericht macro-economisch kader, solide economische groei en een nationaal op regels gebaseerd kader. Hoewel de economische activiteit de komende jaren naar verwachting geleidelijk zal vertragen, wordt aangenomen dat de economische basisgegevens en de begrotingssituatie de komende jaren gunstig zullen blijven. Tegen deze achtergrond is het van belang dat de door de solide openbare financiën geboden manoeuvreerruimte niet wordt benut om de consumptieve overheidsbestedingen permanent te verhogen. Indien met name de lokale overheden de uitgaven in goede tijden zouden verhogen, dan kan dit in de toekomst tot blijvend hogere overheidsuitgaven leiden, hetgeen de plannen voor een in de tijd gespreide, gematigde verlaging van de uitgavenquote en de overheidsstrategie van belastingverlagingen ter versterking van de arbeidsprikkels zou doorkruisen. |
| --- | --- |

(2)

De Zweedse economie heeft de afgelopen jaren sterk gepresteerd. In 2007 is de economie in een rijpere fase terechtgekomen, die wordt gekenmerkt door een solide binnenlandse vraag die wordt geschraagd door een krachtige groei van de investeringen en de particuliere consumptie. Tegen deze achtergrond hebben ook de Zweedse openbare financiën zich gunstig ontwikkeld met aanhoudende en omvangrijke begrotingsoverschotten. De gezonde

overheidsfinanciën worden ondersteund door een op stabiliteit gericht macro-economisch kader, solide economische groei en een nationaal op regels gebaseerd kader. Hoewel de economische activiteit de komende jaren naar verwachting geleidelijk zal vertragen, wordt aangenomen dat de economische basisgegevens en de begrotingssituatie de komende jaren gunstig zullen blijven. Tegen deze achtergrond is het van belang dat de door de solide openbare financiën geboden manoeuvreerruimte niet wordt benut om de consumptieve overheidsbestedingen permanent te verhogen. Indien met name de lokale overheden de uitgaven in goede tijden zouden verhogen, dan kan dit in de toekomst tot blijvend hogere overheidsuitgaven leiden, hetgeen de plannen voor een in de tijd gespreide, gematigde verlaging van de uitgavenquote en de overheidsstrategie van belastingverlagingen ter versterking van de arbeidsprikkels zou doorkruisen.

| (3) | Het programma bevat drie verschillende scenario's voor de macro-economische en budgettaire vooruitzichten: een basisscenario, een scenario bij lage groei en een scenario bij hoge groei. Het basisscenario wordt als referentiescenario voor de evaluatie van de begrotingsprognoses beschouwd hoewel het, afgaande op de thans beschikbare informatie (2), op enigszins optimistische groeiramingen lijkt te zijn gebaseerd. Volgens dit scenario zal de reële bbp-groei vertragen van 3,2 % in 2007 tot gemiddeld 2,6 % tijdens de rest van de programmaperiode. Ook de in het programma voorkomende inflatieprognoses, waarin wordt uitgegaan van een stijging tot boven het door de Riksbank gehanteerde streefcijfer van 2 %, lijken realistisch. Verwacht wordt dat de sterkere loonstijgingen in combinatie met een zwakkere productiviteitsgroei dan de afgelopen jaren tot hogere loonkosten per eenheid product zullen leiden, waardoor de inflatiedruk nog kan toenemen. |
| --- | --- |

(3)

Het programma bevat drie verschillende scenario's voor de macro-economische en budgettaire vooruitzichten: een basisscenario, een scenario bij lage groei en een scenario bij hoge groei. Het basisscenario wordt als referentiescenario voor de evaluatie van de begrotingsprognoses beschouwd hoewel het, afgaande op de thans beschikbare informatie (2), op enigszins optimistische groeiramingen lijkt te zijn gebaseerd. Volgens dit scenario zal de reële bbp-groei vertragen van 3,2 % in 2007 tot gemiddeld 2,6 % tijdens de rest van de programmaperiode. Ook de in het programma voorkomende inflatieprognoses, waarin wordt uitgegaan van een stijging tot boven het door de Riksbank gehanteerde streefcijfer van 2 %, lijken realistisch. Verwacht wordt dat de sterkere loonstijgingen in combinatie met een zwakkere productiviteitsgroei dan de afgelopen jaren tot hogere loonkosten per eenheid product zullen leiden, waardoor de inflatiedruk nog kan toenemen.

| (4) | Het overheidsoverschot voor 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 3,0 % van het bbp, tegen een in het vorige geactualiseerde convergentieprogramma gehanteerd streefcijfer van 1,2 % van het bbp. Het beter dan verwachte saldo is met name toe te schrijven aan een basiseffect (uitgaande van een hoger feitelijk overschot in 2006 dan in het vorige programma was voorspeld) en aan het feit dat de arbeidsmarkt in 2007 een positievere ontwikkeling liet zien dan verhoopt, hetgeen een gunstiger effect had op de inkomsten en, in mindere mate, op de uitgaven dan waarmee rekening was gehouden.
  In overeenstemming met de impliciete beleidsaanbeveling die in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma (3) was vervat, zou het structurele saldo in 2007 aanzienlijk zijn verbeterd, hetgeen duidt op een anticyclische budgettaire beleidskoers sprake in 2007. |
| --- | --- |

(4)

Het overheidsoverschot voor 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 3,0 % van het bbp, tegen een in het vorige geactualiseerde convergentieprogramma gehanteerd streefcijfer van 1,2 % van het bbp. Het beter dan verwachte saldo is met name toe te schrijven aan een basiseffect (uitgaande van een hoger feitelijk overschot in 2006 dan in het vorige programma was voorspeld) en aan het feit dat de arbeidsmarkt in 2007 een positievere ontwikkeling liet zien dan verhoopt, hetgeen een gunstiger effect had op de inkomsten en, in mindere mate, op de uitgaven dan waarmee rekening was gehouden.

In overeenstemming met de impliciete beleidsaanbeveling die in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma (3) was vervat, zou het structurele saldo in 2007 aanzienlijk zijn verbeterd, hetgeen duidt op een anticyclische budgettaire beleidskoers sprake in 2007.

| (5) | Het voornaamste doel van de in het programma uitgestippelde budgettaire middellangetermijnstrategie is over de gehele conjunctuurcyclus bezien een nominaal begrotingsoverschot van gemiddeld 1 % van het bbp bewerkstelligen door meerjarenplafonds voor de uitgaven van de centrale overheid te hanteren en door de lokale overheden ertoe te verplichten een begrotingsevenwicht te handhaven. Dit streefcijfer voor het overschot stemt overeen met de Zweedse middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie, namelijk het realiseren van een structureel overschot (d.w.z. een conjunctuurgezuiverd overschot, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen) van 1 % van het bbp, die naar verwachting gedurende de gehele programmaperiode ruimschoots zal worden gehaald. De MTD is neerwaarts herzien ten opzichte van de vorige actualisering, waarin van een MTD van 2 % werd uitgegaan. Met deze neerwaartse herziening is gevolg gegeven aan het Eurostat-besluit van maart 2004 op grond waarvan pensioenregelingen van de tweede pijler met ingang van april 2007 niet meer bij de overheidssector mogen worden ingedeeld (4). Deze herziening is van louter technische aard en de nieuwe doelstelling staat dan ook voor dezelfde budgettaire ambities. Het overheidsoverschot zou een lichte daling te zien geven van 3,0 % van het bbp in 2007 tot 2,8 % in 2008. Nadien zou het saldo wederom geleidelijk toenemen tot 3,6 % in 2010. De verslechtering in 2008 is het gevolg van aanzienlijke verlagingen van de inkomstenbelastingen voor lage en middelgrote inkomens door middel van een grotere heffingskorting voor werkenden. Deze verlagingen worden slechts ten dele gefinancierd via andere inkomstenverhogende en uitgavenverlagende maatregelen. De voorspellingen voor de rest van de programmaperiode zijn gebaseerd op de aanname dat het beleid ongewijzigd blijft. Dit houdt in dat ervan uit wordt gegaan dat zowel de ontvangsten- als de uitgavenquote een geleidelijke neerwaartse tendens vertonen. Als gevolg van de beter dan verwachte feitelijke resultaten in 2006 en 2007 zijn deze overschotprognoses veel hoger dan in de vorige actualisering tegen een grotendeels vergelijkbare macro-economische achtergrond. Zowel het primaire als het structurele saldo laat algemeen genomen eenzelfde ontwikkeling zien als het nominale saldo. |
| --- | --- |

(5)

Het voornaamste doel van de in het programma uitgestippelde budgettaire middellangetermijnstrategie is over de gehele conjunctuurcyclus bezien een nominaal begrotingsoverschot van gemiddeld 1 % van het bbp bewerkstelligen door meerjarenplafonds voor de uitgaven van de centrale overheid te hanteren en door de lokale overheden ertoe te verplichten een begrotingsevenwicht te handhaven. Dit streefcijfer voor het overschot stemt overeen met de Zweedse middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie, namelijk het realiseren van een structureel overschot (d.w.z. een conjunctuurgezuiverd overschot, ongerekend eenmalige en tijdelijke maatregelen) van 1 % van het bbp, die naar verwachting gedurende de gehele programmaperiode ruimschoots zal worden gehaald. De MTD is neerwaarts herzien ten opzichte van de vorige actualisering, waarin van een MTD van 2 % werd uitgegaan. Met deze neerwaartse herziening is gevolg gegeven aan het Eurostat-besluit van maart 2004 op grond waarvan pensioenregelingen van de tweede pijler met ingang van april 2007 niet meer bij de overheidssector mogen worden ingedeeld (4). Deze herziening is van louter technische aard en de nieuwe doelstelling staat dan ook voor dezelfde budgettaire ambities. Het overheidsoverschot zou een lichte daling te zien geven van 3,0 % van het bbp in 2007 tot 2,8 % in 2008. Nadien zou het saldo wederom geleidelijk toenemen tot 3,6 % in 2010. De verslechtering in 2008 is het gevolg van aanzienlijke verlagingen van de inkomstenbelastingen voor lage en middelgrote inkomens door middel van een grotere heffingskorting voor werkenden. Deze verlagingen worden slechts ten dele gefinancierd via andere inkomstenverhogende en uitgavenverlagende maatregelen. De voorspellingen voor de rest van de programmaperiode zijn gebaseerd op de aanname dat het beleid ongewijzigd blijft. Dit houdt in dat ervan uit wordt gegaan dat zowel de ontvangsten- als de uitgavenquote een geleidelijke neerwaartse tendens vertonen. Als gevolg van de beter dan verwachte feitelijke resultaten in 2006 en 2007 zijn deze overschotprognoses veel hoger dan in de vorige actualisering tegen een grotendeels vergelijkbare macro-economische achtergrond. Zowel het primaire als het structurele saldo laat algemeen genomen eenzelfde ontwikkeling zien als het nominale saldo.

| (6) | De risico's voor de begrotingsprognoses van het programma lijken elkaar min of meer in evenwicht te houden. Hoewel in het programma wordt aangenomen dat de bbp-groei tijdens de programmaperiode geleidelijk zal vertragen (5), blijft de samenstelling van de groei nog steeds gunstig uit het oogpunt van de openbare financiën, met name gezien de solide groei van de particuliere consumptie. Bovendien kan Zweden ten dele dankzij de bovengenoemde uitgavenplafonds bogen op een goede reputatie wat de begrotingsprognoses betreft, terwijl ook de voorspellingen met betrekking tot de belastingontvangsten aannemelijk lijken. |
| --- | --- |

(6)

De risico's voor de begrotingsprognoses van het programma lijken elkaar min of meer in evenwicht te houden. Hoewel in het programma wordt aangenomen dat de bbp-groei tijdens de programmaperiode geleidelijk zal vertragen (5), blijft de samenstelling van de groei nog steeds gunstig uit het oogpunt van de openbare financiën, met name gezien de solide groei van de particuliere consumptie. Bovendien kan Zweden ten dele dankzij de bovengenoemde uitgavenplafonds bogen op een goede reputatie wat de begrotingsprognoses betreft, terwijl ook de voorspellingen met betrekking tot de belastingontvangsten aannemelijk lijken.

| (7) | In het licht van deze risicobeoordeling maakt de in het programma uitgestippelde begrotingskoers het mogelijk de MTD gedurende de gehele programmaperiode probleemloos vast te houden, zoals ook in het programma wordt aangenomen. De enigszins zwakkere begrotingssituatie in 2008 doet zich voor in combinatie met de voortgezette structurele hervormingen waarmee wordt beoogd de arbeidsparticipatie te bevorderen door de belastingwig te verkleinen en aldus het groeipotentieel van de economie te verhogen. Omdat de meest recente informatie wijst op slechtere groeivooruitzichten zou het risico voor een procyclische budgettaire beleidskoers in 2008 zeer gering zijn. De verslechtering van de begroting in 2008 zou bovendien van tijdelijke aard zijn, aangezien geen overloopeffect ervan op de daaropvolgende jaren wordt verwacht. |
| --- | --- |

(7)

In het licht van deze risicobeoordeling maakt de in het programma uitgestippelde begrotingskoers het mogelijk de MTD gedurende de gehele programmaperiode probleemloos vast te houden, zoals ook in het programma wordt aangenomen. De enigszins zwakkere begrotingssituatie in 2008 doet zich voor in combinatie met de voortgezette structurele hervormingen waarmee wordt beoogd de arbeidsparticipatie te bevorderen door de belastingwig te verkleinen en aldus het groeipotentieel van de economie te verhogen. Omdat de meest recente informatie wijst op slechtere groeivooruitzichten zou het risico voor een procyclische budgettaire beleidskoers in 2008 zeer gering zijn. De verslechtering van de begroting in 2008 zou bovendien van tijdelijke aard zijn, aangezien geen overloopeffect ervan op de daaropvolgende jaren wordt verwacht.

| (8) | Zweden lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting is geringer dan gemiddeld in de EU het geval is. Verwacht wordt immers dat de pensioenuitgaven op lange termijn vrij stabiel zullen blijven als percentage van het bbp onder invloed van het aanzienlijke uitgavenverminderende effect van de in 1998 goedgekeurde hervorming van het pensioenstelsel. De in het programma geraamde begrotingssituatie voor 2007 draagt met een hoog primair overschot bij tot de reductie van de brutoschuld. De in het programma geplande handhaving van deugdelijke, door aanhoudende overschotten gekenmerkte openbare financiën zou ertoe bijdragen de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën te beperken. |
| --- | --- |

(8)

Zweden lijkt weinig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting is geringer dan gemiddeld in de EU het geval is. Verwacht wordt immers dat de pensioenuitgaven op lange termijn vrij stabiel zullen blijven als percentage van het bbp onder invloed van het aanzienlijke uitgavenverminderende effect van de in 1998 goedgekeurde hervorming van het pensioenstelsel. De in het programma geraamde begrotingssituatie voor 2007 draagt met een hoog primair overschot bij tot de reductie van de brutoschuld. De in het programma geplande handhaving van deugdelijke, door aanhoudende overschotten gekenmerkte openbare financiën zou ertoe bijdragen de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën te beperken.

| (9) | Het convergentieprogramma sluit volledig aan bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zo bevatten beide met name begrotingsmaatregelen ter versterking van de arbeidsprikkels en tot verhoging van het arbeidsaanbod. Wat meer in het bijzonder de maatregelen met rechtstreekse gevolgen voor de begroting betreft, dient de inkomstenbelasting in 2008 verder te worden verlaagd en moet zowel het werkloosheids- als het ziekteverzekeringsstelsel worden hervormd met het oog op een betere integratie van degenen die momenteel geen plaats hebben op de arbeidsmarkt. Het geactualiseerde convergentieprogramma bevat tevens een kwalitatieve beschrijving van de algemene gevolgen van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn, en met name van de gevolgen van de stijging van het arbeidsaanbod voor de algemene toestand van de openbare financiën en het groeipotentieel van de economie. |
| --- | --- |

(9)

Het convergentieprogramma sluit volledig aan bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zo bevatten beide met name begrotingsmaatregelen ter versterking van de arbeidsprikkels en tot verhoging van het arbeidsaanbod. Wat meer in het bijzonder de maatregelen met rechtstreekse gevolgen voor de begroting betreft, dient de inkomstenbelasting in 2008 verder te worden verlaagd en moet zowel het werkloosheids- als het ziekteverzekeringsstelsel worden hervormd met het oog op een betere integratie van degenen die momenteel geen plaats hebben op de arbeidsmarkt. Het geactualiseerde convergentieprogramma bevat tevens een kwalitatieve beschrijving van de algemene gevolgen van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn, en met name van de gevolgen van de stijging van het arbeidsaanbod voor de algemene toestand van de openbare financiën en het groeipotentieel van de economie.

| (10) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (6). |
| --- | --- |

(10)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (6).

De algemene conclusie luidt dat er sprake is van een solide budgettaire middellangetermijnsituatie die door hoge overheidsoverschotten wordt gekenmerkt, en dat Zweden weinig risico loopt wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Nu het BNP in 2008 mogelijkerwijs minder groeit dan voorzien, zou het risico van een procyclische budgettaire beleidskoers zeer gering zijn. Bovendien gaat de verzwakking van de structurele begrotingssituatie, gepaard met voortgezette structurele hervormingen die erop gericht zijn de arbeidsparticipatie te bevorderen en aldus in een hoger groeipotentieel resulteren, geen overloopeffect op de daaropvolgende jaren uitgaat.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (Verandering in %) | CP nov 2007 | 4,2 | 3,2 | 3,2 | 2,5 | 2,2 |
| COM nov 2007 | 4,2 | 3,4 | 3,1 | 2,4 | n.b. |
| CP dec 2006 | 4 | 3,3 | 3,1 | 2,7 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | CP nov 2007 | 1,4 | 1,7 | 2,7 | 2,5 | 2,1 |
| COM nov 2007 | 1,5 | 1,6 | 2 | 2 | n.b. |
| CP dec 2006 | 1,9 | 2,2 | 1,5 | 1,9 | n.b. |
| Output gap (7)

  (% van het potentiële bbp) | CP nov 2007 | 0,6 | 0,3 | 0,6 | 0,5 | 0,3 |
| COM nov 2007 (8) | 0,5 | 0,6 | 0,8 | 0,5 | n.b. |
| CP dec 2006 | 0 | 0,3 | 0,3 | 0,3 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | 6,5 | 7,1 | 7,2 | 7,4 | 7,7 |
| COM nov 2007 | 6,3 | 7 | 6,9 | 7,2 | n.b. |
| CP dec 2006 | 6,1 | 7,5 | 7,4 | 7,5 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | 2,5 | 3 | 2,8 | 3,1 | 3,6 |
| COM nov 2007 | 2,5 | 3 | 2,8 | 3 | n.b. |
| CP dec 2006 | 1,8 | 1,2 | 1,5 | 2 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | 4,2 | 4,6 | 4,4 | 4,5 | 4,8 |
| COM nov 2007 | 4,2 | 4,7 | 4,3 | 4,5 | n.b. |
| CP dec 2006 | 3,5 | 3 | 3,1 | 3,5 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (7)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | 2,2 | 2,8 | 2,4 | 2,8 | 3,4 |
| COM nov 2007 | 2,1 | 2,7 | 2,3 | 2,8 | n.b. |
| CP dec 2006 | 1,8 | 1 | 1,3 | 1,9 | n.b. |
| Structureel saldo (9)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | 1,7 | 2,4 | 2,1 | 2,8 | 3,4 |
| COM nov 2007 | 2,1 | 2,7 | 2,3 | 2,6 | n.b. |
| CP dec 2006 | 1,8 | 1 | 1,3 | 1,9 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | 47 | 39,7 | 34,8 | 29,8 | 24,5 |
| COM nov 2007 | 47 | 41,1 | 35,7 | 30,5 | n.b. |
| CP dec 2006 | 47 | 42 | 37,9 | 33,5 | n.b. |
| Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

Reëel bbp

(Verandering in %)

CP nov 2007

4,2

3,2

3,2

2,5

2,2

COM nov 2007

4,2

3,4

3,1

2,4

n.b.

CP dec 2006

4

3,3

3,1

2,7

n.b.

HICP-inflatie

(%)

CP nov 2007

1,4

1,7

2,7

2,5

2,1

COM nov 2007

1,5

1,6

2

2

n.b.

CP dec 2006

1,9

2,2

1,5

1,9

n.b.

Output gap (7)

(% van het potentiële bbp)

CP nov 2007

0,6

0,3

0,6

0,5

0,3

COM nov 2007 (8)

0,5

0,6

0,8

0,5

n.b.

CP dec 2006

0

0,3

0,3

0,3

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

CP nov 2007

6,5

7,1

7,2

7,4

7,7

COM nov 2007

6,3

7

6,9

7,2

n.b.

CP dec 2006

6,1

7,5

7,4

7,5

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

CP nov 2007

2,5

3

2,8

3,1

3,6

COM nov 2007

2,5

3

2,8

3

n.b.

CP dec 2006

1,8

1,2

1,5

2

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

CP nov 2007

4,2

4,6

4,4

4,5

4,8

COM nov 2007

4,2

4,7

4,3

4,5

n.b.

CP dec 2006

3,5

3

3,1

3,5

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (7)

(% van het bbp)

CP nov 2007

2,2

2,8

2,4

2,8

3,4

COM nov 2007

2,1

2,7

2,3

2,8

n.b.

CP dec 2006

1,8

1

1,3

1,9

n.b.

Structureel saldo (9)

(% van het bbp)

CP nov 2007

1,7

2,4

2,1

2,8

3,4

COM nov 2007

2,1

2,7

2,3

2,6

n.b.

CP dec 2006

1,8

1

1,3

1,9

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

CP nov 2007

47

39,7

34,8

29,8

24,5

COM nov 2007

47

41,1

35,7

30,5

n.b.

CP dec 2006

47

42

37,9

33,5

n.b.

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Recente indicatoren wijzen echter op een ietwat geringere groei in 2008.

(3)  PB C 72 van 29.3.2007, blz. 17.

(4)  Zie Eurostat News Releases nr. 30/2004 van 2 maart 2004 en nr. 117/2004 van 23 september 2004.

(5)  De meest recente gegevens wijzen op een iets geringere groei dan in het programma werd voorzien, met name in 2008.

(6)  Ontbrekende gegevens zijn met name: de overheidsuitgaven naar functie, de uitsplitsing van de stock-flow adjustment en de bijdragen tot de potentiële bbp-groei, hetgeen de beoordeling objectief bemoeilijkt.

(7)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(8)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 3,3 %, 3,4 %, 2,9 % en 2,7 % in de periode 2006-2009.

(9)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen vertegenwoordigen 0,5 % van het bbp in 2006, 0,4 % in 2007 en 0,3 % in 2008 (in alle gevallen betreft het een tekortverminderend effect) volgens het meest recente programma, en 0,2 % van het bbp in 2009 (tekortverminderend effect) volgens de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie. Bij hun beoordeling houden de diensten van de Commissie geen rekening met het in het programma voor 2006 en 2007 aangegeven effect aangezien de betrokken maatregelen niet als eenmalige of andere tijdelijke maatregelen worden beschouwd.

Bronnen:

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 22.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 49/20 |
| --- | --- | --- | --- |

22.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 49/20

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 12 februari 2008

over het geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2007-2011

(2008/C 49/06)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid, en met name op artikel 9, lid 3 (1),

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2007-2011 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Hongarije voor de periode 2007-2011 behandeld.

| (2) | Hongarije loopt reeds gedurende meerdere jaren achter op zijn buurlanden wat het inhaalproces betreft. Deze ontwikkeling ging gepaard met een toenemende budgettaire laksheid, die tot aanzienlijke interne en externe onevenwichtigheden en een vrij krap monetair beleid heeft bijgedragen. Sinds medio 2006 heeft de regering uitgebreide maatregelen genomen om de openbare financiën te consolideren.
  Daardoor is het begrotingstekort op een neerwaarts pad gebracht (daling van een piek van ruim 9 % van het bbp in 2006 tot ongeveer 6 % (en volgens de jongste berekeningen nog lager) in 2007 en begint zich een verbetering van het saldo evenwicht af te tekenen. Tegelijkertijd hebben de verhogingen van de indirecte belastingen en van de gereguleerde prijzen tijdelijk tot opwaartse druk geleid op de inflatie, die vanaf 2008 wederom een vertraging zou vertonen. De voortgezette begrotingsconsolidatie, die wordt geschraagd door een beter begrotingsbeheer en versterkte structurele hervormingen, moet de aanzet geven tot de terugkeer naar een solide en evenwichtige groei. Zij zou tevens meer manoeuvreerruimte voor het monetaire beleid moeten verschaffen en een verlaging van de risicopremies in de hand moeten werken. |
| --- | --- |

(2)

Hongarije loopt reeds gedurende meerdere jaren achter op zijn buurlanden wat het inhaalproces betreft. Deze ontwikkeling ging gepaard met een toenemende budgettaire laksheid, die tot aanzienlijke interne en externe onevenwichtigheden en een vrij krap monetair beleid heeft bijgedragen. Sinds medio 2006 heeft de regering uitgebreide maatregelen genomen om de openbare financiën te consolideren.

Daardoor is het begrotingstekort op een neerwaarts pad gebracht (daling van een piek van ruim 9 % van het bbp in 2006 tot ongeveer 6 % (en volgens de jongste berekeningen nog lager) in 2007 en begint zich een verbetering van het saldo evenwicht af te tekenen. Tegelijkertijd hebben de verhogingen van de indirecte belastingen en van de gereguleerde prijzen tijdelijk tot opwaartse druk geleid op de inflatie, die vanaf 2008 wederom een vertraging zou vertonen. De voortgezette begrotingsconsolidatie, die wordt geschraagd door een beter begrotingsbeheer en versterkte structurele hervormingen, moet de aanzet geven tot de terugkeer naar een solide en evenwichtige groei. Zij zou tevens meer manoeuvreerruimte voor het monetaire beleid moeten verschaffen en een verlaging van de risicopremies in de hand moeten werken.

| (3) | Volgens het macro-economische basisscenario zou de reële bbp-groei in 2007 en 2008 vertragen tot onder het langetermijngemiddelde en vanaf 2009 wederom versnellen tot 4 % of meer. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijken de groeihypothesen voor 2007 en 2008 aannemelijk, maar die voor latere jaren vrij optimistisch. Zo wordt in het programma met name vanaf 2009 een vrij snel herstel en dus een nogal gunstige ontwikkeling van de binnenlandse vraag verwacht, in combinatie met een slechts geringe daling van de bijdrage van de netto-uitvoer. De voorspelde robuuste groei na 2008 hangt in belangrijke mate samen met een enigszins optimistische inschatting van de stijging van de arbeidsproductiviteit en met het verwachte forse herstel van de particuliere consumptie en de investeringen. De voorspelde verbetering van het externe saldo is plausibel, mits de begrotingsconsolidatie volgens plan wordt voortgezet. Hoewel de verwachte inflatievertraging van 7,9 % in 2007 tot ongeveer 3 % in de laatste programmajaren algemeen genomen plausibel is, kunnen hoger dan voorspelde lonen en aanhoudende druk van de grondstoffenprijzen risico's inhouden voor het in het programma geschetste inflatieverloop en aldus de nominale convergentie verdere vertraging doen oplopen. Tegen deze achtergrond is het van belang dat de structurele hervormingen worden voortgezet. |
| --- | --- |

(3)

Volgens het macro-economische basisscenario zou de reële bbp-groei in 2007 en 2008 vertragen tot onder het langetermijngemiddelde en vanaf 2009 wederom versnellen tot 4 % of meer. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijken de groeihypothesen voor 2007 en 2008 aannemelijk, maar die voor latere jaren vrij optimistisch. Zo wordt in het programma met name vanaf 2009 een vrij snel herstel en dus een nogal gunstige ontwikkeling van de binnenlandse vraag verwacht, in combinatie met een slechts geringe daling van de bijdrage van de netto-uitvoer. De voorspelde robuuste groei na 2008 hangt in belangrijke mate samen met een enigszins optimistische inschatting van de stijging van de arbeidsproductiviteit en met het verwachte forse herstel van de particuliere consumptie en de investeringen. De voorspelde verbetering van het externe saldo is plausibel, mits de begrotingsconsolidatie volgens plan wordt voortgezet. Hoewel de verwachte inflatievertraging van 7,9 % in 2007 tot ongeveer 3 % in de laatste programmajaren algemeen genomen plausibel is, kunnen hoger dan voorspelde lonen en aanhoudende druk van de grondstoffenprijzen risico's inhouden voor het in het programma geschetste inflatieverloop en aldus de nominale convergentie verdere vertraging doen oplopen. Tegen deze achtergrond is het van belang dat de structurele hervormingen worden voortgezet.

| (4) | Het overheidstekort over 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie op 6,4 % van het bbp geraamd, tegen een streefcijfer van 6,8 % van het bbp in de vorige actualisering van het convergentieprogramma. In het programma wordt voor 2007 zelfs van een nog lager feitelijk tekort van 6,2 % van het bbp uitgegaan, een percentage dat volgens de meest recente informatie over de uitvoering van de begroting zelfs zal worden overtroffen. Medio januari heeft de regering een nog lagere tekortprognose van 5,7 % van het bbp bekendgemaakt. Dat de tekortdoelstelling voor 2007 ruimschoots werd gehaald, is vooral toe te schrijven aan een gunstig basiseffect van 2006 en hoger dan verwachte inkomsten als gevolg van belastingverhogingen en de tenuitvoerlegging van een reeks maatregelen ter bestrijding van belastingduiking. Het tekort zou zelfs nog sterker zijn teruggedrongen, mocht een gedeelte van de extra manoeuvreerruimte niet zijn benut om de uitgaven forser te verhogen dan gepland. Alles samen spoorde de uitvoering van de begroting in 2007 grotendeels met het in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma gedane verzoek om de begroting voor 2007 strikt ten uitvoer te leggen (3). |
| --- | --- |

(4)

Het overheidstekort over 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie op 6,4 % van het bbp geraamd, tegen een streefcijfer van 6,8 % van het bbp in de vorige actualisering van het convergentieprogramma. In het programma wordt voor 2007 zelfs van een nog lager feitelijk tekort van 6,2 % van het bbp uitgegaan, een percentage dat volgens de meest recente informatie over de uitvoering van de begroting zelfs zal worden overtroffen. Medio januari heeft de regering een nog lagere tekortprognose van 5,7 % van het bbp bekendgemaakt. Dat de tekortdoelstelling voor 2007 ruimschoots werd gehaald, is vooral toe te schrijven aan een gunstig basiseffect van 2006 en hoger dan verwachte inkomsten als gevolg van belastingverhogingen en de tenuitvoerlegging van een reeks maatregelen ter bestrijding van belastingduiking. Het tekort zou zelfs nog sterker zijn teruggedrongen, mocht een gedeelte van de extra manoeuvreerruimte niet zijn benut om de uitgaven forser te verhogen dan gepland. Alles samen spoorde de uitvoering van de begroting in 2007 grotendeels met het in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma gedane verzoek om de begroting voor 2007 strikt ten uitvoer te leggen (3).

| (5) | De actualisering heeft als voornaamste doelstelling het buitensporige tekort in 2009 te verhelpen (door het terug te dringen van 6,2 % van het bbp in 2007 tot 3,2 % van het bbp in 2009 (4)), in overeenstemming met de vorige actualisering en tegen de achtergrond van een algemeen genomen vergelijkbaar macro-economisch scenario, en het vervolgens verder te reduceren tot 2,2 % van het bbp in 2011. Daar wordt aangenomen dat de rente-uitgaven na 2008 geleidelijk zullen afnemen, zou de verbetering van het primaire saldo iets beperkter uitvallen: het zou omslaan van een tekort van 2,2 % van het bbp in 2007 in een overschot van 1,1 % van het bbp in 2011. De actualisering bevestigt dat als middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie een structureel tekort (d.w.z. het conjunctuurgezuiverde tekort, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) van 0,5 % van het bbp wordt gehanteerd, dat naar verwachting niet binnen de programmaperiode zal worden gehaald.
  Volgens de plannen zou de begrotingsconsolidatie worden bewerkstelligd door de uitgavenquote in 2007 met 1,5 procentpunt en over de hele programmaperiode met 6 procentpunt te verminderen. Dit zou de vanaf 2008 optredende daling van de ontvangstenquote met ongeveer 2 procentpunt (die vooral voortvloeit uit een vermindering van de belastingdruk wegens de belastingarme samenstelling van de bbp-groei) ruimschoots compenseren. Nadat in 2009 een einde komt aan de bevriezing van de uitgaven, zou de vermindering van de uitgavenquote vooral worden gerealiseerd door geleidelijk structurele hervormingen door te voeren in het openbaar bestuur, het onderwijs, de gezondheidszorg en de pensioenen, alsook door de prijssubsidies verder te verlagen. De bruto overheidsschuld, die voor 2007 op ongeveer 65 % van het bbp wordt geraamd en daarmee hoger ligt dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp, zal tijdens de programmaperiode naar verwachting met 3,6 procentpunt teruglopen. |
| --- | --- |

(5)

De actualisering heeft als voornaamste doelstelling het buitensporige tekort in 2009 te verhelpen (door het terug te dringen van 6,2 % van het bbp in 2007 tot 3,2 % van het bbp in 2009 (4)), in overeenstemming met de vorige actualisering en tegen de achtergrond van een algemeen genomen vergelijkbaar macro-economisch scenario, en het vervolgens verder te reduceren tot 2,2 % van het bbp in 2011. Daar wordt aangenomen dat de rente-uitgaven na 2008 geleidelijk zullen afnemen, zou de verbetering van het primaire saldo iets beperkter uitvallen: het zou omslaan van een tekort van 2,2 % van het bbp in 2007 in een overschot van 1,1 % van het bbp in 2011. De actualisering bevestigt dat als middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie een structureel tekort (d.w.z. het conjunctuurgezuiverde tekort, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) van 0,5 % van het bbp wordt gehanteerd, dat naar verwachting niet binnen de programmaperiode zal worden gehaald.

Volgens de plannen zou de begrotingsconsolidatie worden bewerkstelligd door de uitgavenquote in 2007 met 1,5 procentpunt en over de hele programmaperiode met 6 procentpunt te verminderen. Dit zou de vanaf 2008 optredende daling van de ontvangstenquote met ongeveer 2 procentpunt (die vooral voortvloeit uit een vermindering van de belastingdruk wegens de belastingarme samenstelling van de bbp-groei) ruimschoots compenseren. Nadat in 2009 een einde komt aan de bevriezing van de uitgaven, zou de vermindering van de uitgavenquote vooral worden gerealiseerd door geleidelijk structurele hervormingen door te voeren in het openbaar bestuur, het onderwijs, de gezondheidszorg en de pensioenen, alsook door de prijssubsidies verder te verlagen. De bruto overheidsschuld, die voor 2007 op ongeveer 65 % van het bbp wordt geraamd en daarmee hoger ligt dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp, zal tijdens de programmaperiode naar verwachting met 3,6 procentpunt teruglopen.

| (6) | De aan de begrotingsprognoses in het programma verbonden risico's lijken elkaar in 2008 min of meer in evenwicht te houden omdat wordt verwacht dat het feitelijke resultaat in 2007 beter uitvalt dan in het programma was aangenomen en omdat de reserves waarin de begroting voorziet, mogelijke ontsporingen aan de uitgavenzijde kunnen opvangen. Vanaf 2009 kunnen de feitelijke begrotingsresultaten slechter uitvallen dan gepland. De uit de macro-economische vooruitzichten voortvloeiende risico's voor het tekorttraject zijn in 2008 neutraal, maar vanaf 2009 is er een risico dat een lager dan verwachte bbp-groei in hogere tekorten resulteert. Er zijn enige tekenen die erop duiden dat minder streng de hand wordt gehouden aan de maatregelen ter beteugeling van de uitgaven, aangezien deze sedert medio 2007 bezig zijn aan een inhaalbeweging ten opzichte van de hoger dan verwachte ontvangsten en aangezien de nominale bevriezing van de loonkosten van de overheid (die in 2009 afloopt) in 2008 niet in acht zal worden genomen (omdat de ambtenarensalarissen verhoogd waren, voor een deel vanwege de inflatie die hoger uitviel dan verwacht). Er kunnen zich nog andere risico's aan de uitgavenzijde voordoen indien de geplande reorganisatie van de zwaar in de schulden stekende nationale spoorwegmaatschappij niet tot een vermindering van de daarmee samenhangende overheidsuitgaven leidt (5). Verdere plannen voor en follow-up-maatregelen van structurele hervormingen van het openbaar bestuur, de gezondheidszorg, de pensioenen, de prijssubsidies en de onderwijsstelsels spelen een cruciale rol bij de vermindering van de uitgaven. Zij moeten echter nog steeds volledig worden gespecificeerd en aangenomen.
  Het in november 2007 bij het parlement ingediende belangrijke hervormingsvoorstel tot verbetering van het begrotingsbeheer zou de geloofwaardigheid van de begrotingsstrategie moeten helpen vergroten en de begrotingsrisico's moeten helpen verminderen. Het moet evenwel met gekwalificeerde meerderheid worden aangenomen en de doeltreffendheid ervan bij het bewerkstelligen van een kentering in het recente patroon van begrotingsontsporingen moet nog worden afgewacht. Hoewel de recente budgettaire resultaten beter zijn uitgevallen dan gepland, bestaat vanaf 2009 het gevaar dat minder streng de hand wordt gehouden aan de begrotingsplannen, zoals de ervaring uit het verleden reeds heeft geleerd. De risico's waaraan de verwezenlijking van de begrotingsdoelstellingen onderhevig zijn, gelden ook voor de schuldquote; deze zal zich derhalve, naar verwachting, eveneens minder gunstig ontwikkelen dan in het programma wordt aangenomen. |
| --- | --- |

(6)

De aan de begrotingsprognoses in het programma verbonden risico's lijken elkaar in 2008 min of meer in evenwicht te houden omdat wordt verwacht dat het feitelijke resultaat in 2007 beter uitvalt dan in het programma was aangenomen en omdat de reserves waarin de begroting voorziet, mogelijke ontsporingen aan de uitgavenzijde kunnen opvangen. Vanaf 2009 kunnen de feitelijke begrotingsresultaten slechter uitvallen dan gepland. De uit de macro-economische vooruitzichten voortvloeiende risico's voor het tekorttraject zijn in 2008 neutraal, maar vanaf 2009 is er een risico dat een lager dan verwachte bbp-groei in hogere tekorten resulteert. Er zijn enige tekenen die erop duiden dat minder streng de hand wordt gehouden aan de maatregelen ter beteugeling van de uitgaven, aangezien deze sedert medio 2007 bezig zijn aan een inhaalbeweging ten opzichte van de hoger dan verwachte ontvangsten en aangezien de nominale bevriezing van de loonkosten van de overheid (die in 2009 afloopt) in 2008 niet in acht zal worden genomen (omdat de ambtenarensalarissen verhoogd waren, voor een deel vanwege de inflatie die hoger uitviel dan verwacht). Er kunnen zich nog andere risico's aan de uitgavenzijde voordoen indien de geplande reorganisatie van de zwaar in de schulden stekende nationale spoorwegmaatschappij niet tot een vermindering van de daarmee samenhangende overheidsuitgaven leidt (5). Verdere plannen voor en follow-up-maatregelen van structurele hervormingen van het openbaar bestuur, de gezondheidszorg, de pensioenen, de prijssubsidies en de onderwijsstelsels spelen een cruciale rol bij de vermindering van de uitgaven. Zij moeten echter nog steeds volledig worden gespecificeerd en aangenomen.

Het in november 2007 bij het parlement ingediende belangrijke hervormingsvoorstel tot verbetering van het begrotingsbeheer zou de geloofwaardigheid van de begrotingsstrategie moeten helpen vergroten en de begrotingsrisico's moeten helpen verminderen. Het moet evenwel met gekwalificeerde meerderheid worden aangenomen en de doeltreffendheid ervan bij het bewerkstelligen van een kentering in het recente patroon van begrotingsontsporingen moet nog worden afgewacht. Hoewel de recente budgettaire resultaten beter zijn uitgevallen dan gepland, bestaat vanaf 2009 het gevaar dat minder streng de hand wordt gehouden aan de begrotingsplannen, zoals de ervaring uit het verleden reeds heeft geleerd. De risico's waaraan de verwezenlijking van de begrotingsdoelstellingen onderhevig zijn, gelden ook voor de schuldquote; deze zal zich derhalve, naar verwachting, eveneens minder gunstig ontwikkelen dan in het programma wordt aangenomen.

| (7) | Gezien deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie in grote lijnen in overeenstemming te zijn met de door de Raad aanbevolen duurzame correctie van het buitensporig tekort in 2009, op voorwaarde dat de in het programma aangekondigde begrotingsmaatregelen en structurele hervormingen onverkort en doeltreffend ten uitvoer worden gelegd. Ook al bevatten de begrotingsplannen vanaf 2009 ingebouwde reserves aan de uitgavenkant, vormt de voor 2009 gehanteerde tekortdoelstelling van 3,2 % van het bbp geen afdoende buffer tegen onvoorziene negatieve begrotingsontwikkelingen. Er wordt niet verwacht dat binnen de programmaperiode een veiligheidsmarge zal worden bewerkstelligd die groot genoeg is om te voorkomen dat de tekortdrempel van 3 % van het bbp bij normale macro-economische fluctuaties wordt overschreden. In de jaren nadat het buitensporige tekort is verholpen, is het door het programma geïmpliceerde aanpassingstempo in de richting van de MTD kennelijk niet adequaat en niet voldoende onderbouwd met specifieke maatregelen. Indien ten slotte met de bovenvermelde risico's voor de schuldprognoses rekening wordt gehouden, is het niet uitgesloten dat de schuldquote tijdens de programmaperiode in onvoldoende mate afneemt in de richting van de referentiewaarde. |
| --- | --- |

(7)

Gezien deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie in grote lijnen in overeenstemming te zijn met de door de Raad aanbevolen duurzame correctie van het buitensporig tekort in 2009, op voorwaarde dat de in het programma aangekondigde begrotingsmaatregelen en structurele hervormingen onverkort en doeltreffend ten uitvoer worden gelegd. Ook al bevatten de begrotingsplannen vanaf 2009 ingebouwde reserves aan de uitgavenkant, vormt de voor 2009 gehanteerde tekortdoelstelling van 3,2 % van het bbp geen afdoende buffer tegen onvoorziene negatieve begrotingsontwikkelingen. Er wordt niet verwacht dat binnen de programmaperiode een veiligheidsmarge zal worden bewerkstelligd die groot genoeg is om te voorkomen dat de tekortdrempel van 3 % van het bbp bij normale macro-economische fluctuaties wordt overschreden. In de jaren nadat het buitensporige tekort is verholpen, is het door het programma geïmpliceerde aanpassingstempo in de richting van de MTD kennelijk niet adequaat en niet voldoende onderbouwd met specifieke maatregelen. Indien ten slotte met de bovenvermelde risico's voor de schuldprognoses rekening wordt gehouden, is het niet uitgesloten dat de schuldquote tijdens de programmaperiode in onvoldoende mate afneemt in de richting van de referentiewaarde.

| (8) | Hoewel de recente hervormingen in 2006 en 2007 de stijging van de leeftijdsgebonden uitgaven hebben helpen afremmen, lijkt Hongarije ernstig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Van de vergrijzing gaat een langetermijneffect op de begroting uit dat nog steeds boven het gemiddelde van de EU ligt. De volledige uitwerking van de besparingen die de geplande directe belastingheffing op pensioenen vanaf 2013 naar verwachting zullen opleveren, hangt af van de vraag hoe die heffing wordt uitgevoerd.
  Belangrijk is bovendien dat de in het programma voor 2007 geraamde begrotingssituatie weliswaar fel is verbeterd in vergelijking met 2006, maar toch nog altijd een risico voor de houdbaarheid van de openbare financiën vormt, zelfs als de langetermijngevolgen van de vergrijzing voor de begroting buiten beschouwing worden gelaten. Daarbij komt nog dat de brutoschuld momenteel hoger is dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde. Indien de begroting zoals in het programma is gepland verder wordt geconsolideerd, dan zou dit bijdragen tot een vermindering van de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën. |
| --- | --- |

(8)

Hoewel de recente hervormingen in 2006 en 2007 de stijging van de leeftijdsgebonden uitgaven hebben helpen afremmen, lijkt Hongarije ernstig risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën betreft. Van de vergrijzing gaat een langetermijneffect op de begroting uit dat nog steeds boven het gemiddelde van de EU ligt. De volledige uitwerking van de besparingen die de geplande directe belastingheffing op pensioenen vanaf 2013 naar verwachting zullen opleveren, hangt af van de vraag hoe die heffing wordt uitgevoerd.

Belangrijk is bovendien dat de in het programma voor 2007 geraamde begrotingssituatie weliswaar fel is verbeterd in vergelijking met 2006, maar toch nog altijd een risico voor de houdbaarheid van de openbare financiën vormt, zelfs als de langetermijngevolgen van de vergrijzing voor de begroting buiten beschouwing worden gelaten. Daarbij komt nog dat de brutoschuld momenteel hoger is dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde. Indien de begroting zoals in het programma is gepland verder wordt geconsolideerd, dan zou dit bijdragen tot een vermindering van de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën.

| (9) | Het convergentieprogramma lijkt tot op zekere hoogte aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Wat meer in het bijzonder de maatregelen met rechtstreekse budgettaire gevolgen betreft, bevatten beide programma's de reeds goedgekeurde en de geplande maatregelen tot stroomlijning van het gehele overheidsapparaat, onder meer door rationaliseringen in het openbaar bestuur en de gezondheidszorg, alsook diverse maatregelen om vervroegde uittreding te ontmoedigen. De nieuwe actualisering verschaft enige informatie over de rechtstreekse budgettaire gevolgen van de structurele hervormingsplannen en van de onlangs aangenomen maatregelen die in het uitvoeringsverslag zijn geschetst. Niet alle voorgenomen maatregelen zijn evenwel in de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma gekwantificeerd. Bovendien zijn deze maatregelen noch volledig, noch systematisch in deze prognoses opgenomen. |
| --- | --- |

(9)

Het convergentieprogramma lijkt tot op zekere hoogte aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Wat meer in het bijzonder de maatregelen met rechtstreekse budgettaire gevolgen betreft, bevatten beide programma's de reeds goedgekeurde en de geplande maatregelen tot stroomlijning van het gehele overheidsapparaat, onder meer door rationaliseringen in het openbaar bestuur en de gezondheidszorg, alsook diverse maatregelen om vervroegde uittreding te ontmoedigen. De nieuwe actualisering verschaft enige informatie over de rechtstreekse budgettaire gevolgen van de structurele hervormingsplannen en van de onlangs aangenomen maatregelen die in het uitvoeringsverslag zijn geschetst. Niet alle voorgenomen maatregelen zijn evenwel in de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma gekwantificeerd. Bovendien zijn deze maatregelen noch volledig, noch systematisch in deze prognoses opgenomen.

| (10) | De in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie sluit grotendeels aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van het begrotingsbeleid die zijn opgenomen in de in het kader van de Lissabon-strategie uitgevaardigde geïntegreerde richtsnoeren. |
| --- | --- |

(10)

De in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie sluit grotendeels aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van het begrotingsbeleid die zijn opgenomen in de in het kader van de Lissabon-strategie uitgevaardigde geïntegreerde richtsnoeren.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma een aantal lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (6). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma een aantal lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (6).

De algemene conclusie luidt dat met het programma wordt beoogd de hoge tekorten van de afgelopen jaren te blijven terugdringen door middel van een noodzakelijke aanpassingsinspanning waarvan het zwaartepunt in de eerste programmajaren ligt, en dat in het programma wordt uitgegaan van een bescheiden vooruitgang in de richting van de MTD na de geplande correctie van het buitensporige tekort in 2009. Als gevolg van de consolidatiemaatregelen en de op het terrein van de structurele hervormingen ondernomen stappen ziet het ernaar uit dat Hongarije zijn tekortdoelstelling van 6,8 % van het bbp voor 2007 ruimschoots zal halen en grotere vorderingen zal maken bij de convergentie. Ook de doelstelling voor 2008 (4 % van het bbp) is enigszins ambitieuzer dan in het vorige programma, maar in het licht van het verwachte betere resultaat voor 2007 moet deze haalbaar zijn en is het zelfs wenselijk deze te overtreffen. De lagere tekortdoelstellingen gaan evenwel vergezeld van hoger dan geplande uitgaven en zijn te danken aan meevallende inkomsten, waarop na 2008 niet meer kan worden gerekend. Bovendien is de verwezenlijking van de begrotingsdoelstellingen na 2009 aan grotere risico's onderhevig. Deze houden voornamelijk verband met mogelijke uitgavenoverschrijdingen ingeval de aangekondigde grootschalige hervormingsagenda niet volledig wordt uitgevoerd. De duurzaamheid van de geplande aanpassing hangt derhalve in belangrijke mate af van zowel de versterking van het begrotingsbeheer als de voltooiing van de structurele hervormingen, die tevens niet alleen van essentieel belang zijn voor het aantrekken van buitenlandse directe investeringen, maar ook voor de verbetering van de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn, een terrein waarop Hongarije ernstig risico blijft lopen. De verwezenlijking van deze doelstellingen is ook van cruciaal belang voor het versnellen van het economische inhaalproces en uiteindelijk voor het bewerkstelligen van een duurzame convergentie.

Gezien bovenstaande beoordeling en ook gezien de aanbeveling overeenkomstig artikel 104, lid 7, van 10 oktober 2006, alsmede gezien de noodzaak een duurzame convergentie te bewerkstelligen, wordt Hongarije verzocht:

| i) | de begroting voor 2008 strikt uit te voeren en passende actie te ondernemen om het buitensporige tekort zoals gepland in 2009 te verhelpen, indien nodig door aanvullende maatregelen te treffen, en, mede in het licht van het feit dat de marge als gevolg van de risico's in 2009 ontoereikend is, de inkomstenmeevallers aan te wenden voor het verder verminderen van het tekort, waardoor er tevens toe wordt bijgedragen dat de schuld in versneld tempo wordt teruggedrongen in de richting van de drempel van 60 % van het bbp; |
| --- | --- |

i)

de begroting voor 2008 strikt uit te voeren en passende actie te ondernemen om het buitensporige tekort zoals gepland in 2009 te verhelpen, indien nodig door aanvullende maatregelen te treffen, en, mede in het licht van het feit dat de marge als gevolg van de risico's in 2009 ontoereikend is, de inkomstenmeevallers aan te wenden voor het verder verminderen van het tekort, waardoor er tevens toe wordt bijgedragen dat de schuld in versneld tempo wordt teruggedrongen in de richting van de drempel van 60 % van het bbp;

| ii) | de uitgavenmatiging te bestendigen door de begrotingsregels en -instellingen verder te verbeteren en door de aangekondigde resterende maatregelen tot stroomlijning van het openbaar bestuur, de gezondheidszorg en het onderwijsstelsel aan te nemen en onverwijld ten uitvoer te leggen; |
| --- | --- |

ii)

de uitgavenmatiging te bestendigen door de begrotingsregels en -instellingen verder te verbeteren en door de aangekondigde resterende maatregelen tot stroomlijning van het openbaar bestuur, de gezondheidszorg en het onderwijsstelsel aan te nemen en onverwijld ten uitvoer te leggen;

| iii) | in het licht van het schuldniveau en de stijging van de leeftijdsgebonden uitgaven de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te bevorderen door snelle vooruitgang te boeken in de richting van de MTD en door de aangekondigde hervorming van het pensioenstelsel voort te zetten na de stappen die daartoe in 2006-2007 zijn ondernomen. |
| --- | --- |

iii)

in het licht van het schuldniveau en de stijging van de leeftijdsgebonden uitgaven de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn te bevorderen door snelle vooruitgang te boeken in de richting van de MTD en door de aangekondigde hervorming van het pensioenstelsel voort te zetten na de stappen die daartoe in 2006-2007 zijn ondernomen.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (Verandering in %) | CP nov 2007 | 3,9 | 1,7 | 2,8 | 4,0 | 4,1 | 4,2 |
| COM nov 2007 | 3,9 | 2,0 | 2,6 | 3,4 | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | 4,0 | 2,2 | 2,6 | 4,2 | 4,3 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | CP nov 2007 | 4,0 | 7,9 | 4,8 | 3,0 | 2,9 | 2,8 |
| COM nov 2007 | 4,0 | 7,7 | 4,9 | 2,8 | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | 3,9 | 6,2 | 3,3 | 3,0 | 2,8 | n.b. |
| Output gap (7)

  (% van het potentiële bbp) | CP nov 2007 | 0,8 | – 0,8 | – 1,4 | – 1,0 | – 0,4 | 0,2 |
| COM nov 2007 (8) | 1,1 | 0,1 | – 0,3 | 0,0 | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | 0,9 | – 0,4 | – 1,2 | – 0,5 | 0,4 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 5,7 | – 4,1 | – 2,3 | – 1,7 | – 1,3 | – 0,8 |
| COM nov 2007 | – 5,7 | – 3,9 | – 1,5 | – 0,4 | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | – 6,1 | – 3,6 | – 1,7 | – 0,1 | 0,6 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 9,2 | – 6,2 | – 4,0 | – 3,2 | – 2,7 | – 2,2 |
| COM nov 2007 | – 9,2 | – 6,4 | – 4,2 | – 3,8 | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | – 10,1 | – 6,8 | – 4,3 | – 3,2 | – 2,7 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 5,3 | – 2,2 | 0,1 | 0,6 | 0,8 | 1,1 |
| COM nov 2007 | – 5,3 | – 2,4 | – 0,2 | 0,1 | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | – 6,2 | – 2,4 | 0,0 | 0,9 | 1,1 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (7)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 9,6 | – 5,9 | – 3,4 | – 2,7 | – 2,5 | – 2,3 |
| COM nov 2007 | – 9,7 | – 6,4 | – 4,1 | – 3,8 | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | – 10,5 | – 6,6 | – 3,8 | – 3,0 | – 2,9 | n.b. |
| Structureel saldo (9)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 8,9 | – 4,8 | – 3,5 | – 2,8 | – 2,5 | – 2,3 |
| COM nov 2007 | – 9,4 | – 5,5 | – 4,2 | – 3,9 | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | – 9,8 | – 5,6 | – 3,7 | – 3 | – 2,9 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | 65,6 | 65,4 | 65,8 | 64,4 | 63,3 | 61,8 |
| COM nov 2007 | 65,6 | 66,1 | 66,3 | 65,9 | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | 67,5 | 70,1 | 71,3 | 69,3 | 67,5 | n.b. |
| Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

2011

Reëel bbp

(Verandering in %)

CP nov 2007

3,9

1,7

2,8

4,0

4,1

4,2

COM nov 2007

3,9

2,0

2,6

3,4

n.b.

n.b.

CP dec 2006

4,0

2,2

2,6

4,2

4,3

n.b.

HICP-inflatie

(%)

CP nov 2007

4,0

7,9

4,8

3,0

2,9

2,8

COM nov 2007

4,0

7,7

4,9

2,8

n.b.

n.b.

CP dec 2006

3,9

6,2

3,3

3,0

2,8

n.b.

Output gap (7)

(% van het potentiële bbp)

CP nov 2007

0,8

– 0,8

– 1,4

– 1,0

– 0,4

0,2

COM nov 2007 (8)

1,1

0,1

– 0,3

0,0

n.b.

n.b.

CP dec 2006

0,9

– 0,4

– 1,2

– 0,5

0,4

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 5,7

– 4,1

– 2,3

– 1,7

– 1,3

– 0,8

COM nov 2007

– 5,7

– 3,9

– 1,5

– 0,4

n.b.

n.b.

CP dec 2006

– 6,1

– 3,6

– 1,7

– 0,1

0,6

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 9,2

– 6,2

– 4,0

– 3,2

– 2,7

– 2,2

COM nov 2007

– 9,2

– 6,4

– 4,2

– 3,8

n.b.

n.b.

CP dec 2006

– 10,1

– 6,8

– 4,3

– 3,2

– 2,7

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 5,3

– 2,2

0,1

0,6

0,8

1,1

COM nov 2007

– 5,3

– 2,4

– 0,2

0,1

n.b.

n.b.

CP dec 2006

– 6,2

– 2,4

0,0

0,9

1,1

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (7)

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 9,6

– 5,9

– 3,4

– 2,7

– 2,5

– 2,3

COM nov 2007

– 9,7

– 6,4

– 4,1

– 3,8

n.b.

n.b.

CP dec 2006

– 10,5

– 6,6

– 3,8

– 3,0

– 2,9

n.b.

Structureel saldo (9)

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 8,9

– 4,8

– 3,5

– 2,8

– 2,5

– 2,3

COM nov 2007

– 9,4

– 5,5

– 4,2

– 3,9

n.b.

n.b.

CP dec 2006

– 9,8

– 5,6

– 3,7

– 3

– 2,9

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

CP nov 2007

65,6

65,4

65,8

64,4

63,3

61,8

COM nov 2007

65,6

66,1

66,3

65,9

n.b.

n.b.

CP dec 2006

67,5

70,1

71,3

69,3

67,5

n.b.

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(3)  PB C 71 van 28.3.2007, blz. 23.

(4)  De tekortdoelstelling van 3,2 % van het bbp voor 2009 ligt nog steeds boven de in het Verdrag vastgelegde drempel van 3 % van het bbp. Evenals bij de vorige actualiseringen wordt er in het programma van uitgegaan dat de Raad en de Commissie rekening zullen houden met 20 % van de jaarlijkse budgettaire kosten van de pensioenhervorming (die in dat jaar naar schatting 0,3 % van het bbp zullen bedragen) wanneer zij een besluit nemen over de beëindiging van de buitensporigtekortprocedure ten aanzien van Hongarije (overeenkomstig artikel 2, lid 7, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad, als gewijzigd, waarin is bepaald dat indien het overheidstekort „... in aanzienlijke mate en voortdurend is afgenomen en een niveau heeft bereikt dat de referentiewaarde benadert”, de Raad en de Commissie de nettokosten van een pensioenhervorming waarbij een pijler met volledige kapitaaldekking wordt ingevoerd, gedurende een overgangsperiode van vijf jaar op een lineair degressieve basis in aanmerking dienen te nemen, met inachtneming van de uitvoeringsbepalingen van de gedragscode).

(5)  In het programma lijkt immers geen rekening te zijn gehouden met een mogelijke overname van de schulden van de MÁV, de nationale spoorwegmaatschappij (ruim 1 % van het bbp), en evenmin met eventuele aanvullende kapitaalinjecties in de MÁV; in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie is uitdrukkelijk van dezelfde veronderstelling uitgegaan. Bovendien wordt in beide documenten geen rekening gehouden met enigerlei ontvangsten uit hoofde van de privatisering van de goederenafdeling van de MÁV en evenmin met de gevolgen van de geplande privatisering voor de sectorale indeling van de maatschappij.

(6)  Er ontbreken met name gegevens over de nominale effectieve wisselkoers.

(7)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(8)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 3,2 %, 3,0 %, 3,0 % en 3,0 % in de periode 2006-2009.

(9)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen vertegenwoordigen 0,7 % van het bbp in 2006 en 1,1 % in 2007 (in beide gevallen betreft het een tekortverhogend effect) en 0,1 % van het bbp in 2008 en 0,1 % van het bbp in 2009 (in beide gevallen betreft het een tekortverminderend effect) volgens het meest recente programma, en 0,3 % van het bbp in 2006 en 0,9 % in 2007 (in beide gevallen betreft het een tekortverhogend effect) en 0,1 % van het bbp in 2008 en 0,1 % van het bbp in 2009 (in beide gevallen betreft het een tekortverminderend effect) volgens de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie.

Bronnen:

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 22.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 49/25 |
| --- | --- | --- | --- |

22.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 49/25

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 12 februari 2008

over het geactualiseerde convergentieprogramma van het Verenigd Koninkrijk voor de periode 2007/2008-2012/2013

(2008/C 49/07)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van het Verenigd Koninkrijk voor de begrotingsjaren 2007/2008-2012/2013 (2) behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van het Verenigd Koninkrijk voor de begrotingsjaren 2007/2008-2012/2013 (2) behandeld.

| (2) | In de afgelopen tien jaar heeft de economie van het Verenigd Koninkrijk een krachtige en opmerkelijk stabiele groei te zien gegeven die in 2007 boven het potentieel heeft gelegen, waardoor echter bepaalde onevenwichtigheden in de hand zijn gewerkt, zoals lage besparingen van particuliere huishoudens en een groter extern tekort. Ondanks de gunstige groeiomstandigheden is het overheidstekort in het lopende begrotingsjaar 2007/2008 echter ernstig verslechterd. Na een overheidstekort van 2,6 % van het bbp in 2006/2007 zal het tekort over 2007/2008 naar verwachting uitkomen op zo'n 3 % van het bbp, zonder enige marge ten opzichte van de referentiewaarde.
  Voorts dreigen de economische vooruitzichten verder te verslechteren als gevolg van de onrust op de financiële markten en een afkoeling van de huizenmarkt in de tweede helft van 2007. Dat wijst op een ophanden zijnde economische vertraging. Vooruitblikkend zou dit een rem kunnen zetten op de groei van de ontvangsten, hetgeen de noodzaak vergroot om de uitgaven in de hand te houden, wil het VK een verbetering van het begrotingssaldo realiseren. Voorts zou de recente relatief snelle daling van de wisselkoers de inflatiedruk kunnen vergroten. De macro-economische risico's bestaan vooral uit een duidelijk diepere inzinking op de huizenmarkt, die de groei van de particuliere consumptie zou kunnen afremmen, en uit een sterker dan verwachte terugval van de groei en werkgelegenheid in de sector financiële dienstverlening. |
| --- | --- |

(2)

In de afgelopen tien jaar heeft de economie van het Verenigd Koninkrijk een krachtige en opmerkelijk stabiele groei te zien gegeven die in 2007 boven het potentieel heeft gelegen, waardoor echter bepaalde onevenwichtigheden in de hand zijn gewerkt, zoals lage besparingen van particuliere huishoudens en een groter extern tekort. Ondanks de gunstige groeiomstandigheden is het overheidstekort in het lopende begrotingsjaar 2007/2008 echter ernstig verslechterd. Na een overheidstekort van 2,6 % van het bbp in 2006/2007 zal het tekort over 2007/2008 naar verwachting uitkomen op zo'n 3 % van het bbp, zonder enige marge ten opzichte van de referentiewaarde.

Voorts dreigen de economische vooruitzichten verder te verslechteren als gevolg van de onrust op de financiële markten en een afkoeling van de huizenmarkt in de tweede helft van 2007. Dat wijst op een ophanden zijnde economische vertraging. Vooruitblikkend zou dit een rem kunnen zetten op de groei van de ontvangsten, hetgeen de noodzaak vergroot om de uitgaven in de hand te houden, wil het VK een verbetering van het begrotingssaldo realiseren. Voorts zou de recente relatief snelle daling van de wisselkoers de inflatiedruk kunnen vergroten. De macro-economische risico's bestaan vooral uit een duidelijk diepere inzinking op de huizenmarkt, die de groei van de particuliere consumptie zou kunnen afremmen, en uit een sterker dan verwachte terugval van de groei en werkgelegenheid in de sector financiële dienstverlening.

| (3) | Het programma bevat twee macro-economische scenario's: een centraal scenario en een alternatief scenario met een trendmatige groei die een kwart procentpunt lager ligt dan in het centrale scenario. De projecties voor de overheidsfinanciën berusten op het alternatieve scenario, dat voorzichtiger is dan het centrale scenario. In beide scenario's wordt ervan uitgegaan dat de kredietvoorwaarden enigszins zullen worden aangescherpt na de recente verstoring van de financiële markten. De alternatieve scenario's zijn als referentiescenario genomen voor de beoordeling van het geactualiseerde programma. Dit scenario gaat uit van een vertraging van de economische groei van 3,0 % in 2007/2008 tot 2,0 % in 2008/2009. In 2009/2010 zou de groei weer aantrekken tot 2,75 %. Afgaande op de thans beschikbare informatie (3), zoals de steeds reëlere kans op een forse inzinking op de huizenmarkt en de aanhoudende problemen op de financiële markten, berust dit scenario tot 2009/2010 op optimistische en voor de jaren daarna op plausibele groeihypothesen. Ook zijn de programmaprojecties voor de inflatie op korte termijn met name door de raming van de olieprijzen voor volgend jaar aan de lage kant. Daar staat tegenover dat het vooruitzicht dat de bedrijvigheid op korte termijn achterblijft bij het potentieel, zou moeten leiden tot een gematigdere inflatie en daarmee tot behoud van de prijsstabiliteit. |
| --- | --- |

(3)

Het programma bevat twee macro-economische scenario's: een centraal scenario en een alternatief scenario met een trendmatige groei die een kwart procentpunt lager ligt dan in het centrale scenario. De projecties voor de overheidsfinanciën berusten op het alternatieve scenario, dat voorzichtiger is dan het centrale scenario. In beide scenario's wordt ervan uitgegaan dat de kredietvoorwaarden enigszins zullen worden aangescherpt na de recente verstoring van de financiële markten. De alternatieve scenario's zijn als referentiescenario genomen voor de beoordeling van het geactualiseerde programma. Dit scenario gaat uit van een vertraging van de economische groei van 3,0 % in 2007/2008 tot 2,0 % in 2008/2009. In 2009/2010 zou de groei weer aantrekken tot 2,75 %. Afgaande op de thans beschikbare informatie (3), zoals de steeds reëlere kans op een forse inzinking op de huizenmarkt en de aanhoudende problemen op de financiële markten, berust dit scenario tot 2009/2010 op optimistische en voor de jaren daarna op plausibele groeihypothesen. Ook zijn de programmaprojecties voor de inflatie op korte termijn met name door de raming van de olieprijzen voor volgend jaar aan de lage kant. Daar staat tegenover dat het vooruitzicht dat de bedrijvigheid op korte termijn achterblijft bij het potentieel, zou moeten leiden tot een gematigdere inflatie en daarmee tot behoud van de prijsstabiliteit.

| (4) | Het overheidstekort over 2007/2008 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 3,0 % van het bbp, tegen een raming van 2,3 % van het bbp in de vorige actualisering van het convergentieprogramma. Het structurele tekort, ofwel het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, zal 0,5 % van het bbp hoger uitvallen dan in het vorige begrotingsjaar. De verslechtering van de begrotingssituatie is voornamelijk te wijten aan tegenvallende ontvangsten bij de vennootschapsbelasting. Wel moet worden aangetekend dat het tekort door een herindeling van de nationale rekeningen rond de 0,25 % van het bbp per jaar hoger uitvalt dan in het vorige programma. Volgens recentere informatie, waaronder gegevens over de ontvangsten van de centrale overheid in de loop van het jaar, bestaat er een reëel gevaar dat het tekort hoger zal zijn in 2007/2008, en bijgevolg de referentiewaarde zal overschrijden. In dat verband is de verwachte verslechtering van de overheidsfinanciën niet in overeenstemming met de verdere consolidatie die in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma (4) is aanbevolen. |
| --- | --- |

(4)

Het overheidstekort over 2007/2008 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 3,0 % van het bbp, tegen een raming van 2,3 % van het bbp in de vorige actualisering van het convergentieprogramma. Het structurele tekort, ofwel het volgens de algemeen aanvaarde methode berekende conjunctuurgezuiverde begrotingssaldo ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen, zal 0,5 % van het bbp hoger uitvallen dan in het vorige begrotingsjaar. De verslechtering van de begrotingssituatie is voornamelijk te wijten aan tegenvallende ontvangsten bij de vennootschapsbelasting. Wel moet worden aangetekend dat het tekort door een herindeling van de nationale rekeningen rond de 0,25 % van het bbp per jaar hoger uitvalt dan in het vorige programma. Volgens recentere informatie, waaronder gegevens over de ontvangsten van de centrale overheid in de loop van het jaar, bestaat er een reëel gevaar dat het tekort hoger zal zijn in 2007/2008, en bijgevolg de referentiewaarde zal overschrijden. In dat verband is de verwachte verslechtering van de overheidsfinanciën niet in overeenstemming met de verdere consolidatie die in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma (4) is aanbevolen.

| (5) | De actualisering noemt geen kwantitatieve middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie. Bij de projecties van het programma wordt ervan uitgegaan dat het beleid ongewijzigd blijft. Het is de bedoeling dat het overheidstekort geleidelijk terugloopt. In 2008/2009 zou de tekortquote iets lager moeten uitkomen dan in het voorgaande jaar. In datzelfde jaar zou het structurele tekort met 0,3 procentpunt moeten verbeteren. Het primaire tekort loopt op omdat de stijging van de primaire uitgaven slechts deels wordt gecompenseerd door een daling van de rentebetalingen. Vervolgens daalt het overheidstekort met een 0,5 procentpunt in 2009/2010 en met gemiddeld 0,25 procentpunt per jaar in de daarop volgende drie begrotingsjaren. Het primaire saldo verbetert van een tekort van 0,9 % van het bbp in 2008/2009 tot evenwicht in 2010/2011. In de programmaperiode dragen een stijging van de ontvangstenquote en een daling van de uitgavenquote voor respectievelijk ongeveer drie vijfde en twee vijfde bij aan de aanpassing. De stijging van de ontvangstenquote is gelijkmatig over de programmaperiode verdeeld. De hogere ontvangsten zijn toe te schrijven aan de „fiscal drag” (waarbij de verhoging van de bovengrens van de belastingschijven achterblijft bij de stijging van de inkomens) en in mindere mate aan al aangekondigde maatregelen.
  Volgens de Comprehensive Spending Review (CSR) 2007 is het de bedoeling dat de gemiddelde jaarlijkse groei van de uitgaven tussen 2008/2009 en 2010/2011 duidelijk achterblijft bij het jaargemiddelde van de voorgaande tien jaar. De overheidsdiensten hebben al goede vorderingen gemaakt in de richting van de efficiëntiedoelstellingen in de SR04-periode (die in 2007/2008 eindigt) en hebben een overzicht van de geplande besparingen in de CSR-periode gepubliceerd. Wel blijven de totale uitgaven in 2008/2009 sneller groeien dan het nominale bbp en loopt daardoor de tekortquote op. In de nieuwe actualisering geeft de begrotingssituatie ten opzichte van het vorige programma over de gehele programmaperiode zwakkere budgettaire vooruitzichten te zien, met name in de eerste jaren van de programmaperiode. Ondanks de stijgende trend tot 2010/2011 blijft de brutoschuld ruim onder de referentiewaarde van 60 % van het bbp. |
| --- | --- |

(5)

De actualisering noemt geen kwantitatieve middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie. Bij de projecties van het programma wordt ervan uitgegaan dat het beleid ongewijzigd blijft. Het is de bedoeling dat het overheidstekort geleidelijk terugloopt. In 2008/2009 zou de tekortquote iets lager moeten uitkomen dan in het voorgaande jaar. In datzelfde jaar zou het structurele tekort met 0,3 procentpunt moeten verbeteren. Het primaire tekort loopt op omdat de stijging van de primaire uitgaven slechts deels wordt gecompenseerd door een daling van de rentebetalingen. Vervolgens daalt het overheidstekort met een 0,5 procentpunt in 2009/2010 en met gemiddeld 0,25 procentpunt per jaar in de daarop volgende drie begrotingsjaren. Het primaire saldo verbetert van een tekort van 0,9 % van het bbp in 2008/2009 tot evenwicht in 2010/2011. In de programmaperiode dragen een stijging van de ontvangstenquote en een daling van de uitgavenquote voor respectievelijk ongeveer drie vijfde en twee vijfde bij aan de aanpassing. De stijging van de ontvangstenquote is gelijkmatig over de programmaperiode verdeeld. De hogere ontvangsten zijn toe te schrijven aan de „fiscal drag” (waarbij de verhoging van de bovengrens van de belastingschijven achterblijft bij de stijging van de inkomens) en in mindere mate aan al aangekondigde maatregelen.

Volgens de Comprehensive Spending Review (CSR) 2007 is het de bedoeling dat de gemiddelde jaarlijkse groei van de uitgaven tussen 2008/2009 en 2010/2011 duidelijk achterblijft bij het jaargemiddelde van de voorgaande tien jaar. De overheidsdiensten hebben al goede vorderingen gemaakt in de richting van de efficiëntiedoelstellingen in de SR04-periode (die in 2007/2008 eindigt) en hebben een overzicht van de geplande besparingen in de CSR-periode gepubliceerd. Wel blijven de totale uitgaven in 2008/2009 sneller groeien dan het nominale bbp en loopt daardoor de tekortquote op. In de nieuwe actualisering geeft de begrotingssituatie ten opzichte van het vorige programma over de gehele programmaperiode zwakkere budgettaire vooruitzichten te zien, met name in de eerste jaren van de programmaperiode. Ondanks de stijgende trend tot 2010/2011 blijft de brutoschuld ruim onder de referentiewaarde van 60 % van het bbp.

| (6) | De begrotingsresultaten kunnen slechter uitvallen dan in het programma wordt voorspeld, met name als gevolg van lagere belastinginkomsten en omdat de overheid effectief op haar verplichtingen wordt aangesproken wegens een verdergaande en langduriger terugval van de activiteit in de financiële sector dan verwacht. Ook de uitgaven die tot veel belastingontvangsten leiden, met name de consumptie van de particuliere huishoudens, kunnen gedurende een langere periode van aanpassingen op de huizenmarkt sterk achterblijven. Voorts kan ook een aan de ontvangstenzijde veroorzaakte tekortoverschrijding in 2007/2008 leiden tot een hoger tekort in 2008/2009. Aangezien de macro-economische resultaten over 2008 met risico's zijn omgeven, lijkt de in het convergentieprogramma gehanteerde aanname dat de economie van het VK in 2009/2010 snel zal herstellen tot de potentiële groei, optimistisch en houdt bijgevolg een risico in dat het tekort zal tegenvallen. Voorts is het de bedoeling dat de forse afvlakking van de uitgavengroei waarop in de meest recente CSR wordt gemikt, wordt bereikt via aanzienlijke efficiencywinsten bij de publieke dienstverlening, maar kunnen de uitgaven indien de efficiencydoelen niet worden gehaald, hoger uitvallen dan voorzien in de CSR. De projecties voor 2011/2012 en 2012/2013, de twee jaren ná de komende CSR-periode, gaan ervan uit dat de groei van de uitgaven bescheiden blijft, maar vallen toch hoger uit dan de gedetailleerde departementale uitgavenplannen voor de voorgaande jaren. |
| --- | --- |

(6)

De begrotingsresultaten kunnen slechter uitvallen dan in het programma wordt voorspeld, met name als gevolg van lagere belastinginkomsten en omdat de overheid effectief op haar verplichtingen wordt aangesproken wegens een verdergaande en langduriger terugval van de activiteit in de financiële sector dan verwacht. Ook de uitgaven die tot veel belastingontvangsten leiden, met name de consumptie van de particuliere huishoudens, kunnen gedurende een langere periode van aanpassingen op de huizenmarkt sterk achterblijven. Voorts kan ook een aan de ontvangstenzijde veroorzaakte tekortoverschrijding in 2007/2008 leiden tot een hoger tekort in 2008/2009. Aangezien de macro-economische resultaten over 2008 met risico's zijn omgeven, lijkt de in het convergentieprogramma gehanteerde aanname dat de economie van het VK in 2009/2010 snel zal herstellen tot de potentiële groei, optimistisch en houdt bijgevolg een risico in dat het tekort zal tegenvallen. Voorts is het de bedoeling dat de forse afvlakking van de uitgavengroei waarop in de meest recente CSR wordt gemikt, wordt bereikt via aanzienlijke efficiencywinsten bij de publieke dienstverlening, maar kunnen de uitgaven indien de efficiencydoelen niet worden gehaald, hoger uitvallen dan voorzien in de CSR. De projecties voor 2011/2012 en 2012/2013, de twee jaren ná de komende CSR-periode, gaan ervan uit dat de groei van de uitgaven bescheiden blijft, maar vallen toch hoger uit dan de gedetailleerde departementale uitgavenplannen voor de voorgaande jaren.

| (7) | In het licht van deze risicobeoordeling is het niet uitgesloten dat de begrotingskoers van het programma niet volstaat om de in het programma beoogde beperkte consolidatie te verwezenlijken. Er bestaat een duidelijk risico dat het tekort in de nabije toekomst groter zal uitvallen en dat de referentiewaarde bijgevolg wordt overschreden. Het is niet waarschijnlijk dat het tekort in de programmaperiode een niveau bereikt dat een veiligheidsmarge biedt die ruim genoeg is om te voorkomen dat de tekortdrempel van 3 % van het bbp bij normale macro-economische fluctuaties (geraamd op 1,5 % van het bbp) wordt overschreden. De budgettaire consolidatie moet in de loop van de programmaperiode meer vaart krijgen. |
| --- | --- |

(7)

In het licht van deze risicobeoordeling is het niet uitgesloten dat de begrotingskoers van het programma niet volstaat om de in het programma beoogde beperkte consolidatie te verwezenlijken. Er bestaat een duidelijk risico dat het tekort in de nabije toekomst groter zal uitvallen en dat de referentiewaarde bijgevolg wordt overschreden. Het is niet waarschijnlijk dat het tekort in de programmaperiode een niveau bereikt dat een veiligheidsmarge biedt die ruim genoeg is om te voorkomen dat de tekortdrempel van 3 % van het bbp bij normale macro-economische fluctuaties (geraamd op 1,5 % van het bbp) wordt overschreden. De budgettaire consolidatie moet in de loop van de programmaperiode meer vaart krijgen.

| (8) | Wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft, lijkt het Verenigd Koninkrijk een middelgroot risico te lopen. Van de vergrijzing gaat in het VK een langetermijneffect op de begroting uit dat dicht bij het EU-gemiddelde ligt. De pensioenuitgaven stijgen iets minder dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt deels doordat particuliere pensioenregelingen in het VK een belangrijkere rol spelen dan in andere EU-landen. De hervormingen van 2007, die de bezorgdheid over mogelijk ontoereikende toekomstige pensioenvoorzieningen moeten wegnemen, zullen waarschijnlijk leiden tot een iets grotere stijging van de leeftijdsgebonden uitgaven. De in het programma verwachte begrotingssituatie voor 2007, die duidelijk ongunstiger is dan de uitgangssituatie van het vorige programma, vormt een risico voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, zelfs als de budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing buiten beschouwing worden gelaten. Als hoge primaire overschotten worden gerealiseerd, zouden de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën verminderen. |
| --- | --- |

(8)

Wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft, lijkt het Verenigd Koninkrijk een middelgroot risico te lopen. Van de vergrijzing gaat in het VK een langetermijneffect op de begroting uit dat dicht bij het EU-gemiddelde ligt. De pensioenuitgaven stijgen iets minder dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt deels doordat particuliere pensioenregelingen in het VK een belangrijkere rol spelen dan in andere EU-landen. De hervormingen van 2007, die de bezorgdheid over mogelijk ontoereikende toekomstige pensioenvoorzieningen moeten wegnemen, zullen waarschijnlijk leiden tot een iets grotere stijging van de leeftijdsgebonden uitgaven. De in het programma verwachte begrotingssituatie voor 2007, die duidelijk ongunstiger is dan de uitgangssituatie van het vorige programma, vormt een risico voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, zelfs als de budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing buiten beschouwing worden gelaten. Als hoge primaire overschotten worden gerealiseerd, zouden de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën verminderen.

| (9) | Het convergentieprogramma lijkt aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van september 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zo bevatten beide programma's de CSR 2007 en de vermelding dat geleidelijk uitvoering zal worden gegeven aan het voornemen van de regering om de doelmatigheid en de kostenefficiëntie in de publieke dienstverlening te verhogen. Met de rechtstreekse gevolgen voor de begroting van belangrijke hervormingselementen in het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma, zoals de stijging van de waarde en dekking van overheidspensioenen en recente initiatieven om het woningaanbod te vergroten, O&O en innovatie te stimuleren en het opleidingsniveau van de beroepsbevolking te verhogen, is rekening gehouden in de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma. |
| --- | --- |

(9)

Het convergentieprogramma lijkt aan te sluiten bij het uitvoeringsverslag van september 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zo bevatten beide programma's de CSR 2007 en de vermelding dat geleidelijk uitvoering zal worden gegeven aan het voornemen van de regering om de doelmatigheid en de kostenefficiëntie in de publieke dienstverlening te verhogen. Met de rechtstreekse gevolgen voor de begroting van belangrijke hervormingselementen in het uitvoeringsverslag van het nationale hervormingsprogramma, zoals de stijging van de waarde en dekking van overheidspensioenen en recente initiatieven om het woningaanbod te vergroten, O&O en innovatie te stimuleren en het opleidingsniveau van de beroepsbevolking te verhogen, is rekening gehouden in de begrotingsprognoses van het convergentieprogramma.

| (10) | De begrotingsstrategie in het programma sluit in grote lijnen aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van het begrotingsbeleid die zijn opgenomen in de in het kader van de Lissabon-strategie uitgevaardigde geïntegreerde richtsnoeren. |
| --- | --- |

(10)

De begrotingsstrategie in het programma sluit in grote lijnen aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid op het gebied van het begrotingsbeleid die zijn opgenomen in de in het kader van de Lissabon-strategie uitgevaardigde geïntegreerde richtsnoeren.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft (5), vertoont het programma opnieuw grote lacunes in de vereiste en facultatieve gegevens en is ondanks het eerdere verzoek van de Raad geen verbetering zichtbaar. |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft (5), vertoont het programma opnieuw grote lacunes in de vereiste en facultatieve gegevens en is ondanks het eerdere verzoek van de Raad geen verbetering zichtbaar.

Al met al wordt met het programma bevestigd dat de begrotingssituatie van het Verenigd Koninkrijk aanzienlijk verslechtert. In combinatie met een macro-economisch klimaat dat waarschijnlijk zwakker is dan waarop wordt gerekend, bestaat er een reëel risico dat het overheidstekort van 3 % van het bbp als referentiewaarde op korte termijn wordt overschreden. Ook al worden in het programma de budgettaire teugels vanaf 2008/2009 enigszins aangehaald doordat de belastinginkomsten geleidelijk zullen stijgen en een rem wordt gezet op de snelle groei van de lopende uitgaven, bestaat er een risico dat deze consolidatie niet wordt verwezenlijkt. Dit risico vloeit voornamelijk voort uit de verslechtering van de macro-economische vooruitzichten en het feit dat de uitgavenstreefcijfers niet gehaald dreigen te worden. Het voorspelde consolidatietempo is op zich niet ambitieus. De schuldquote blijft ruim onder de referentiewaarde van 60 % van het bbp en stijgt geleidelijk om pas vanaf 2010/2011 iets terug te lopen. Met name door de verslechtering van de uitgangspositie is de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van het VK op lange termijn verslechterd ten opzichte van het vorige programma, ook al blijft het Verenigd Koninkrijk een middelgroot risico lopen.

Gelet op de beoordeling hierboven wordt het Verenigd Koninkrijk verzocht om:

| i) | de nodige maatregelen te treffen opdat het tekort de referentiewaarde van 3 % van het bbp niet overschrijdt; |
| --- | --- |

i)

de nodige maatregelen te treffen opdat het tekort de referentiewaarde van 3 % van het bbp niet overschrijdt;

| ii) | in de gehele programmaperiode meer vaart te zetten achter de verbetering van het begrotingssaldo, waarmee ook het probleem van de toegenomen risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn zou worden aangepakt. |
| --- | --- |

ii)

in de gehele programmaperiode meer vaart te zetten achter de verbetering van het begrotingssaldo, waarmee ook het probleem van de toegenomen risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn zou worden aangepakt.

Het Verenigd Koninkrijk wordt opnieuw verzocht de datavereisten van de gedragscode beter in acht te nemen.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006/2007 | 2007/2008 | 2008/2009 | 2009/2010 | 2010/2011 | 2011/2012 | 2012/2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel BBP
  (Verandering in %) | CP nov 2007 (6) | 3 | 3 | 2 | 2,75 | 2,5 | 2,5 | 2,5 |
| COM nov 2007 | 3 | 3 | 2 | 2,5 | n.b. | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 (6) | 2,75 | 2,75 | 2,5 | 2,5 | 2,5 | 2,5 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | CP nov 2007 (6) | 2,5 | 2,25 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| COM nov 2007 (7) | 2,3 | 2,4 | 2,2 | 2 | n.b. | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 (6) | 2,5 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | n.b. |
| Output gap (8)

  (% van het potentiële bbp) | CP nov 2007 (6) | – 0,1 | 0 | – 0,5 | – 0,3 | – 0,4 | – 0,4 | – 0,3 |
| COM nov 2007 (7)
   (9) | – 0,3 | – 0,1 | – 0,4 | – 0,6 | n.b. | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 (6) | – 0,6 | – 0,6 | – 0,6 | – 0,5 | – 0,4 | – 0,3 | n.b. |
| Overheidssaldo (10)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 2,6 | – 3 | – 2,9 | – 2,4 | – 2,1 | – 1,8 | – 1,6 |
| COM nov 2007 | – 2,6 | – 3 | – 3 | – 2,7 | n.b. | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | – 2,8 | – 2,3 | – 1,9 | – 1,7 | – 1,6 | – 1,4 | n.b. |
| Primair saldo (10)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 0,4 | – 0,8 | – 0,9 | – 0,3 | 0 | 0,3 | 0,5 |
| COM nov 2007 | – 0,5 | – 1 | – 1 | – 0,7 | n.b. | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | – 0,6 | – 0,2 | 0,1 | 0,3 | 0,5 | 0,7 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (8)
   (10)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 2,5 | – 3 | – 2,7 | – 2,3 | – 1,9 | – 1,6 | – 1,5 |
| COM nov 2007 | – 2,5 | – 2,9 | – 2,8 | – 2,4 | n.b. | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | – 2,5 | – 2,1 | – 1,7 | – 1,5 | – 1,4 | – 1,3 | n.b. |
| Structureel saldo (11)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 2,5 | – 3 | – 2,7 | – 2,3 | – 1,9 | – 1,6 | – 1,5 |
| COM nov 2007 | – 2,5 | – 2,9 | – 2,8 | – 2,4 | n.b. | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | – 2,5 | – 2,1 | – 1,7 | – 1,5 | – 1,4 | – 1,3 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld (12)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | 43,4 | 43,9 | 44,8 | 45,1 | 45,3 | 45,2 | 44,9 |
| COM nov 2007 | 42,6 | 43,3 | 44,5 | 45,2 | n.b. | n.b. | n.b. |
| CP dec 2006 | 43,7 | 44,1 | 44,2 | 44,2 | 44 | 43,6 | n.b. |
| Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006/2007

2007/2008

2008/2009

2009/2010

2010/2011

2011/2012

2012/2013

Reëel BBP

(Verandering in %)

CP nov 2007 (6)

3

3

2

2,75

2,5

2,5

2,5

COM nov 2007

3

3

2

2,5

n.b.

n.b.

n.b.

CP dec 2006 (6)

2,75

2,75

2,5

2,5

2,5

2,5

n.b.

HICP-inflatie

(%)

CP nov 2007 (6)

2,5

2,25

2

2

2

2

2

COM nov 2007 (7)

2,3

2,4

2,2

2

n.b.

n.b.

n.b.

CP dec 2006 (6)

2,5

2

2

2

2

2

n.b.

Output gap (8)

(% van het potentiële bbp)

CP nov 2007 (6)

– 0,1

0

– 0,5

– 0,3

– 0,4

– 0,4

– 0,3

COM nov 2007 (7)
   (9)

– 0,3

– 0,1

– 0,4

– 0,6

n.b.

n.b.

n.b.

CP dec 2006 (6)

– 0,6

– 0,6

– 0,6

– 0,5

– 0,4

– 0,3

n.b.

Overheidssaldo (10)

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 2,6

– 3

– 2,9

– 2,4

– 2,1

– 1,8

– 1,6

COM nov 2007

– 2,6

– 3

– 3

– 2,7

n.b.

n.b.

n.b.

CP dec 2006

– 2,8

– 2,3

– 1,9

– 1,7

– 1,6

– 1,4

n.b.

Primair saldo (10)

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 0,4

– 0,8

– 0,9

– 0,3

0

0,3

0,5

COM nov 2007

– 0,5

– 1

– 1

– 0,7

n.b.

n.b.

n.b.

CP dec 2006

– 0,6

– 0,2

0,1

0,3

0,5

0,7

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (8)
   (10)

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 2,5

– 3

– 2,7

– 2,3

– 1,9

– 1,6

– 1,5

COM nov 2007

– 2,5

– 2,9

– 2,8

– 2,4

n.b.

n.b.

n.b.

CP dec 2006

– 2,5

– 2,1

– 1,7

– 1,5

– 1,4

– 1,3

n.b.

Structureel saldo (11)

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 2,5

– 3

– 2,7

– 2,3

– 1,9

– 1,6

– 1,5

COM nov 2007

– 2,5

– 2,9

– 2,8

– 2,4

n.b.

n.b.

n.b.

CP dec 2006

– 2,5

– 2,1

– 1,7

– 1,5

– 1,4

– 1,3

n.b.

Bruto overheidsschuld (12)

(% van het bbp)

CP nov 2007

43,4

43,9

44,8

45,1

45,3

45,2

44,9

COM nov 2007

42,6

43,3

44,5

45,2

n.b.

n.b.

n.b.

CP dec 2006

43,7

44,1

44,2

44,2

44

43,6

n.b.

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Het begrotingsjaar van het UK loopt van april tot maart.

(3)  Bij deze beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(4)  PB C 72 van 29.3.2007, blz. 20.

(5)  Meer bepaald ontbreken de gegevens over de prognoses voor werkgelegenheid, werkloosheid en looninflatie, alsmede een uitsplitsing van de ontvangsten en uitgaven van de overheid op geharmoniseerde ESR 95-basis.

(6)  Economische hypothesen die ten grondslag liggen aan de door de autoriteiten opgestelde prognoses voor de overheidsfinanciën. De economische hypothesen berusten op een scenario waarin wordt uitgegaan van een trendmatige groei die een kwart procentpunt lager ligt dan in het neutrale scenario van de regering.

(7)  Op basis van een kalenderjaar. De cijfers in de kolom 2006/2007 hebben betrekking op het kalenderjaar 2006.

(8)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(9)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 2,9 %, 2,8 %, 2,6 % en 2,6 % in de periode 2006-2009.

(10)  De cijfers voor het primaire saldo in het convergentieprogramma zijn gecorrigeerd voor bruto in plaats van netto rentebetalingen.

(11)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. In de programmaperiode is er geen sprake van eenmalige en andere tijdelijke maatregelen.

(12)  De cijfers in het convergentieprogramma zijn berekend op basis van het bbp exclusief IGDFI-correctie, waardoor de schuld ongeveer 0,8 procentpunt hoger uitvalt dan in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie.

Bron:

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 22.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 49/29 |
| --- | --- | --- | --- |

22.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 49/29

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 12 februari 2008

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Italië voor de periode 2007-2011

(2008/C 49/08)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Italië voor de periode 2007-2011 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Italië voor de periode 2007-2011 behandeld.

| (2) | De reële bbp-groei ligt in Italië sinds de jaren negentig onder het gemiddelde van het eurogebied en de geraamde potentiële groei is teruggevallen van meer dan 2 % aan het begin van de jaren negentig naar circa 1,5 % in de afgelopen vijftien jaar. In positieve zin valt op dat Italië sinds de eeuwwisseling mede als gevolg van de arbeidsmarkthervormingen een krachtige groei van de werkgelegenheid doormaakt en dat de werkloosheid aanzienlijk is gedaald.
  Italië heeft evenwel nog een lange weg te gaan voordat het de werkgelegenheidsachterstand op het EU-gemiddelde heeft ingelopen. Tegelijk wordt met de combinatie van een dynamische werkgelegenheidsgroei en een trage bbp-groei Italiës productiviteitsprobleem nadrukkelijk zichtbaar. Ondanks het recente herstel zijn de middellangetermijnvooruitzichten voor de Italiaanse economie door de grote structurele zwakheden, waaronder met name de beperkte mededinging op de binnenlandse dienstenmarkten, waaraan de jongste jaren iets wordt gedaan, niet bepaald rooskleurig. De structurele zwakheden hebben geleid tot een lage productiviteitsgroei, een gestage verzwakking van het externe concurrentievermogen en tot voor kort tot een positief inflatieverschil met het gemiddelde van het eurogebied. Door een overheidsschuld van meer dan 100 % van het bbp en door het nog relatief hoge, maar wel slinkende begrotingstekort neemt de economische onzekerheid toe en ontstaan hoge rente- en aflossingskosten, waarmee Italië kwetsbaar wordt voor rentestijgingen. Ook worden daardoor de publieke middelen minder productief aangewend en wordt de budgettaire speelruimte beperkt om de automatische stabilisatoren hun werk te laten doen. Om de schuldquote snel terug te dringen en ervoor te zorgen dat de overheidsfinanciën houdbaar blijven, is het van essentieel belang dat de structurele primaire uitgaven als percentage van het bbp na de recente stabilisatie ervan nog meer in de hand worden gehouden en dat de potentiële groei mede door een verbetering van de kwaliteit van de overheidsfinanciën toeneemt. |
| --- | --- |

(2)

De reële bbp-groei ligt in Italië sinds de jaren negentig onder het gemiddelde van het eurogebied en de geraamde potentiële groei is teruggevallen van meer dan 2 % aan het begin van de jaren negentig naar circa 1,5 % in de afgelopen vijftien jaar. In positieve zin valt op dat Italië sinds de eeuwwisseling mede als gevolg van de arbeidsmarkthervormingen een krachtige groei van de werkgelegenheid doormaakt en dat de werkloosheid aanzienlijk is gedaald.

Italië heeft evenwel nog een lange weg te gaan voordat het de werkgelegenheidsachterstand op het EU-gemiddelde heeft ingelopen. Tegelijk wordt met de combinatie van een dynamische werkgelegenheidsgroei en een trage bbp-groei Italiës productiviteitsprobleem nadrukkelijk zichtbaar. Ondanks het recente herstel zijn de middellangetermijnvooruitzichten voor de Italiaanse economie door de grote structurele zwakheden, waaronder met name de beperkte mededinging op de binnenlandse dienstenmarkten, waaraan de jongste jaren iets wordt gedaan, niet bepaald rooskleurig. De structurele zwakheden hebben geleid tot een lage productiviteitsgroei, een gestage verzwakking van het externe concurrentievermogen en tot voor kort tot een positief inflatieverschil met het gemiddelde van het eurogebied. Door een overheidsschuld van meer dan 100 % van het bbp en door het nog relatief hoge, maar wel slinkende begrotingstekort neemt de economische onzekerheid toe en ontstaan hoge rente- en aflossingskosten, waarmee Italië kwetsbaar wordt voor rentestijgingen. Ook worden daardoor de publieke middelen minder productief aangewend en wordt de budgettaire speelruimte beperkt om de automatische stabilisatoren hun werk te laten doen. Om de schuldquote snel terug te dringen en ervoor te zorgen dat de overheidsfinanciën houdbaar blijven, is het van essentieel belang dat de structurele primaire uitgaven als percentage van het bbp na de recente stabilisatie ervan nog meer in de hand worden gehouden en dat de potentiële groei mede door een verbetering van de kwaliteit van de overheidsfinanciën toeneemt.

| (3) | Volgens het macro-economische scenario van het programma loopt de reële bbp-groei terug van 1,9 % in 2007 naar 1,5 % in 2008. Daarna trekt deze in de resterende programmajaren telkens iets aan om in 2011 uit te komen op 1,8 %. In het licht van de recente ontwikkelingen lijkt de groeihypothese voor 2008 in het programma aan de optimistische kant (2), aangezien thans verwacht wordt dat de reële bbp-groei in 2008 duidelijk zal achterblijven bij het in het programma vermelde cijfer, hetgeen ook na 2008 gevolgen kan hebben voor het niveau van de economische activiteit. Ook zijn de inflatieprognoses van het programma voor 2008 vrij laag. Voor de jaren daarna zijn ze plausibel. Door de inflatievooruitzichten en de onderliggende gematigdere groei van de loonkosten per eenheid product lijkt het concurrentievermogen van de Italiaanse economie niet verder te worden aangetast. |
| --- | --- |

(3)

Volgens het macro-economische scenario van het programma loopt de reële bbp-groei terug van 1,9 % in 2007 naar 1,5 % in 2008. Daarna trekt deze in de resterende programmajaren telkens iets aan om in 2011 uit te komen op 1,8 %. In het licht van de recente ontwikkelingen lijkt de groeihypothese voor 2008 in het programma aan de optimistische kant (2), aangezien thans verwacht wordt dat de reële bbp-groei in 2008 duidelijk zal achterblijven bij het in het programma vermelde cijfer, hetgeen ook na 2008 gevolgen kan hebben voor het niveau van de economische activiteit. Ook zijn de inflatieprognoses van het programma voor 2008 vrij laag. Voor de jaren daarna zijn ze plausibel. Door de inflatievooruitzichten en de onderliggende gematigdere groei van de loonkosten per eenheid product lijkt het concurrentievermogen van de Italiaanse economie niet verder te worden aangetast.

| (4) | In de actualisering 2007 van het stabiliteitsprogramma wordt het overheidstekort over 2007 geraamd op 2,4 % van het bbp, tegen 2,8 % van het bbp in de vorige actualisering en 2,3 % van het bbp in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie. Dat de tekortprognoses lager uitvallen, is te danken aan een nominale bbp-groei die in 2007 1,8 procentpunt hoger uitvalt dan in het programma van 2006 en aan de doeltreffende uitvoering van de corrigerende maatregelen in 2006 en 2007. Een en ander valt echter weer deels weg tegen de extra uitgaven (vooral de sociale overdrachten en de kapitaaluitgaven) in de orde van grootte van 0,9 % van het bbp waartoe in 2007 is besloten. Volgens recentere informatie kan het tekort over 2007 fors lager uitvallen dan waarop in de najaarsprognoses wordt gerekend en daarmee ruim onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bbp blijven. De uitvoering van de begroting in 2007 strookt met het verzoek in het advies van de Raad van 27 februari over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma (3), namelijk om het buitensporig tekort te corrigeren. Het te verwachten zeer gunstige budgettaire resultaat over 2007 had zelfs nog beter kunnen zijn als in de loop van het jaar niet besloten was tot de bovengenoemde extra uitgaven. Daarom kan het niet geheel in lijn worden geacht met het verzoek om de beter dan verwachte ontwikkeling van de begroting aan te grijpen om het tekort terug te dringen. De Raad neemt nota van het feit dat de uitvoering van de begroting van 2007 evenmin volledig spoort met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid. |
| --- | --- |

(4)

In de actualisering 2007 van het stabiliteitsprogramma wordt het overheidstekort over 2007 geraamd op 2,4 % van het bbp, tegen 2,8 % van het bbp in de vorige actualisering en 2,3 % van het bbp in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie. Dat de tekortprognoses lager uitvallen, is te danken aan een nominale bbp-groei die in 2007 1,8 procentpunt hoger uitvalt dan in het programma van 2006 en aan de doeltreffende uitvoering van de corrigerende maatregelen in 2006 en 2007. Een en ander valt echter weer deels weg tegen de extra uitgaven (vooral de sociale overdrachten en de kapitaaluitgaven) in de orde van grootte van 0,9 % van het bbp waartoe in 2007 is besloten. Volgens recentere informatie kan het tekort over 2007 fors lager uitvallen dan waarop in de najaarsprognoses wordt gerekend en daarmee ruim onder de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde van 3 % van het bbp blijven. De uitvoering van de begroting in 2007 strookt met het verzoek in het advies van de Raad van 27 februari over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma (3), namelijk om het buitensporig tekort te corrigeren. Het te verwachten zeer gunstige budgettaire resultaat over 2007 had zelfs nog beter kunnen zijn als in de loop van het jaar niet besloten was tot de bovengenoemde extra uitgaven. Daarom kan het niet geheel in lijn worden geacht met het verzoek om de beter dan verwachte ontwikkeling van de begroting aan te grijpen om het tekort terug te dringen. De Raad neemt nota van het feit dat de uitvoering van de begroting van 2007 evenmin volledig spoort met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid.

| (5) | De begrotingsstrategie van het programma is gericht op een verdere budgettaire consolidatie richting de middellangetermijndoelstelling (MTD) om in 2011 een structureel begrotingsevenwicht te bereiken (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen). Omdat de economische vooruitzichten ongeveer overeenkomen met die van het vorige programma, blijven de tekortdoelstellingen voor 2008-2011 min of meer ongewijzigd. Wel ligt de aanpassing in 2008 ongeveer een 0,5 procentpunt van het bbp lager dan in de vorige actualisering omdat de doelstelling ongewijzigd blijft, maar de uitgangssituatie verbeterd is. Het overheidstekort loopt in 2008 met slechts 0,2 procentpunt van het bbp, maar daarna met 0,75 procentpunt per jaar terug om in 2011 uit te komen op evenwicht. Alleen voor 2008 wordt vermeld hoe de aanpassing is samengesteld: in dat jaar vindt de tekortafbouw van 0,2 procentpunt van het bbp voornamelijk via de uitgavenzijde plaats.
  Voor de jaren na 2008 vermeldt het programma alleen de algehele omvang van het consolidatiepakket dat jaarlijks nodig is om de budgettaire doelstellingen te bereiken als deze worden betrokken op de trends in een ongewijzigdewetgevingsscenario, maar bevat het geen precieze gegevens over de samenstelling ervan. De bruto overheidsschuld, die voor 2007 op 105 % van het bbp wordt geraamd en daarmee ver boven de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp ligt, loopt in de programmaperiode met circa 10 procentpunten terug. |
| --- | --- |

(5)

De begrotingsstrategie van het programma is gericht op een verdere budgettaire consolidatie richting de middellangetermijndoelstelling (MTD) om in 2011 een structureel begrotingsevenwicht te bereiken (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen). Omdat de economische vooruitzichten ongeveer overeenkomen met die van het vorige programma, blijven de tekortdoelstellingen voor 2008-2011 min of meer ongewijzigd. Wel ligt de aanpassing in 2008 ongeveer een 0,5 procentpunt van het bbp lager dan in de vorige actualisering omdat de doelstelling ongewijzigd blijft, maar de uitgangssituatie verbeterd is. Het overheidstekort loopt in 2008 met slechts 0,2 procentpunt van het bbp, maar daarna met 0,75 procentpunt per jaar terug om in 2011 uit te komen op evenwicht. Alleen voor 2008 wordt vermeld hoe de aanpassing is samengesteld: in dat jaar vindt de tekortafbouw van 0,2 procentpunt van het bbp voornamelijk via de uitgavenzijde plaats.

Voor de jaren na 2008 vermeldt het programma alleen de algehele omvang van het consolidatiepakket dat jaarlijks nodig is om de budgettaire doelstellingen te bereiken als deze worden betrokken op de trends in een ongewijzigdewetgevingsscenario, maar bevat het geen precieze gegevens over de samenstelling ervan. De bruto overheidsschuld, die voor 2007 op 105 % van het bbp wordt geraamd en daarmee ver boven de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp ligt, loopt in de programmaperiode met circa 10 procentpunten terug.

| (6) | De aan de tekortprognoses in het programma verbonden risico's lijken elkaar voor 2008 min of meer in evenwicht te houden, maar daarna kunnen de begrotingsresultaten slechter uitvallen dan waarop in het programma wordt gerekend. Hoewel het te verwachten gunstige resultaat over 2007 doorwerkt naar 2008, is in de begrotingswet 2008 bepaald dat, zodra de verwezenlijking van de begrotingsdoelstelling is veiliggesteld, permanente inkomstenmeevallers mogen worden gebruikt om de belastingen te verlagen. Gezien de recente economische ontwikkelingen kan het tekortresultaat over 2008 ook in gevaar komen als de bbp-groei duidelijk lager uitvalt. Als de tekortdoelstelling van 2,2 % van het bbp in 2008 wordt gehaald, dan zou dit kunnen betekenen dat zowel het nominale als het structurele saldo ten opzichte van 2007 verslechteren (4). Het scenario van ongewijzigde wetgeving impliceert een aanzienlijke onderschatting van de uitgaventendensen. Een en ander houdt duidelijke risico's in, te meer omdat geen informatie wordt gegeven over de samenstelling van het consolidatiepakket waarmee dit scenario noodzakelijkerwijs gepaard moet gaan. Zo moet nog duidelijk worden met welke maatregelen de ontwikkeling van de uitgaven in de hand wordt gehouden. Gelet op deze risico's voor de budgettaire doelstellingen kan de schuldquote zich mogelijk minder gunstig ontwikkelen dan waarop in het programma wordt gerekend. |
| --- | --- |

(6)

De aan de tekortprognoses in het programma verbonden risico's lijken elkaar voor 2008 min of meer in evenwicht te houden, maar daarna kunnen de begrotingsresultaten slechter uitvallen dan waarop in het programma wordt gerekend. Hoewel het te verwachten gunstige resultaat over 2007 doorwerkt naar 2008, is in de begrotingswet 2008 bepaald dat, zodra de verwezenlijking van de begrotingsdoelstelling is veiliggesteld, permanente inkomstenmeevallers mogen worden gebruikt om de belastingen te verlagen. Gezien de recente economische ontwikkelingen kan het tekortresultaat over 2008 ook in gevaar komen als de bbp-groei duidelijk lager uitvalt. Als de tekortdoelstelling van 2,2 % van het bbp in 2008 wordt gehaald, dan zou dit kunnen betekenen dat zowel het nominale als het structurele saldo ten opzichte van 2007 verslechteren (4). Het scenario van ongewijzigde wetgeving impliceert een aanzienlijke onderschatting van de uitgaventendensen. Een en ander houdt duidelijke risico's in, te meer omdat geen informatie wordt gegeven over de samenstelling van het consolidatiepakket waarmee dit scenario noodzakelijkerwijs gepaard moet gaan. Zo moet nog duidelijk worden met welke maatregelen de ontwikkeling van de uitgaven in de hand wordt gehouden. Gelet op deze risico's voor de budgettaire doelstellingen kan de schuldquote zich mogelijk minder gunstig ontwikkelen dan waarop in het programma wordt gerekend.

| (7) | Gezien deze risicobeoordeling voldoet de begrotingskoers van het programma aan de eis dat het buitensporig tekort uiterlijk in 2007 wordt gecorrigeerd, zoals de Raad heeft aanbevolen. Er kan echter niet worden uitgesloten dat de veiligheidsmarge niet groot genoeg is om voor 2010 te voorkomen dat de tekortdrempel van 3 % van het bbp bij normale conjunctuurschommelingen wordt overschreden, en evenmin dat de begrotingskoers niet volstaat om de MTD aan het eind van de programmaperiode te bereiken, zoals in het programma wordt aangenomen. In 2008 kan het structurele saldo fors verslechteren, wanneer de onverwacht goede uitgangspositie van 2007 niet wordt vastgehouden. Voor 2008 is aanpassing richting de MTD zoals dit uit het programma blijkt, onvoldoende en moet zij worden opgevoerd om in lijn te blijven met het stabiliteits- en groeipact, dat voorschrijft dat de lidstaten die tot het eurogebied en WKM II behoren, een jaarlijkse verbetering van het structurele saldo moeten nastreven met een benchmark van 0,5 % van het bbp. Voorts wijst de Raad erop dat de begrotingskoers voor 2008 evenmin strookt met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid, waarin wordt verzocht om een zorgvuldig opgesteld begrotingsbeleid voor 2008 zodat een snellere aanpassing in de richting van de MTD plaatsvindt. Vanaf 2009 moet de begrotingskoers in het programma gebaseerd worden op concrete maatregelen. Indien ten slotte met de bovenvermelde risico's voor de schuldprognoses rekening wordt gehouden, is het niet uitgesloten dat de schuldquote in de programmaperiode in onvoldoende mate afneemt in de richting van de referentiewaarde. |
| --- | --- |

(7)

Gezien deze risicobeoordeling voldoet de begrotingskoers van het programma aan de eis dat het buitensporig tekort uiterlijk in 2007 wordt gecorrigeerd, zoals de Raad heeft aanbevolen. Er kan echter niet worden uitgesloten dat de veiligheidsmarge niet groot genoeg is om voor 2010 te voorkomen dat de tekortdrempel van 3 % van het bbp bij normale conjunctuurschommelingen wordt overschreden, en evenmin dat de begrotingskoers niet volstaat om de MTD aan het eind van de programmaperiode te bereiken, zoals in het programma wordt aangenomen. In 2008 kan het structurele saldo fors verslechteren, wanneer de onverwacht goede uitgangspositie van 2007 niet wordt vastgehouden. Voor 2008 is aanpassing richting de MTD zoals dit uit het programma blijkt, onvoldoende en moet zij worden opgevoerd om in lijn te blijven met het stabiliteits- en groeipact, dat voorschrijft dat de lidstaten die tot het eurogebied en WKM II behoren, een jaarlijkse verbetering van het structurele saldo moeten nastreven met een benchmark van 0,5 % van het bbp. Voorts wijst de Raad erop dat de begrotingskoers voor 2008 evenmin strookt met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid, waarin wordt verzocht om een zorgvuldig opgesteld begrotingsbeleid voor 2008 zodat een snellere aanpassing in de richting van de MTD plaatsvindt. Vanaf 2009 moet de begrotingskoers in het programma gebaseerd worden op concrete maatregelen. Indien ten slotte met de bovenvermelde risico's voor de schuldprognoses rekening wordt gehouden, is het niet uitgesloten dat de schuldquote in de programmaperiode in onvoldoende mate afneemt in de richting van de referentiewaarde.

| (8) | Italië loopt een middelgroot risico wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft. Van de vergrijzing gaat in Italië een geringer langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is, omdat de pensioenuitgaven dankzij de pensioenhervormingen minder sterk stijgen dan gemiddeld in de EU. Wel blijft het land behoren tot de EU-landen met de hoogste pensioenuitgaven als percentage van het bbp, en wordt bij de projecties ervan uitgegaan dat de onlangs vastgestelde hervormingen onverkort worden doorgevoerd, en dat met name de actuariële coëfficiënten vanaf 2010, zoals vastgesteld in de vigerende wetgeving, worden herzien en niet wordt afgeweken van het contributiebeginsel dat aan het hervormde pensioenstelsel ten grondslag ligt. In de in het programma geraamde begrotingssituatie in 2007, die gunstiger is dan de uitgangssituatie van het vorige programma, kunnen de verwachte budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing deels worden opgevangen. Toch zullen de uitgaven daarmee niet volledig kunnen worden gedekt, zelfs als rekening wordt gehouden met het te verwachten betere resultaat. Bovendien ligt de huidige brutoschuld ver boven de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde en zullen voor een reductie ervan gedurende een lange periode hoge primaire overschotten nodig zijn en blijven. |
| --- | --- |

(8)

Italië loopt een middelgroot risico wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft. Van de vergrijzing gaat in Italië een geringer langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is, omdat de pensioenuitgaven dankzij de pensioenhervormingen minder sterk stijgen dan gemiddeld in de EU. Wel blijft het land behoren tot de EU-landen met de hoogste pensioenuitgaven als percentage van het bbp, en wordt bij de projecties ervan uitgegaan dat de onlangs vastgestelde hervormingen onverkort worden doorgevoerd, en dat met name de actuariële coëfficiënten vanaf 2010, zoals vastgesteld in de vigerende wetgeving, worden herzien en niet wordt afgeweken van het contributiebeginsel dat aan het hervormde pensioenstelsel ten grondslag ligt. In de in het programma geraamde begrotingssituatie in 2007, die gunstiger is dan de uitgangssituatie van het vorige programma, kunnen de verwachte budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing deels worden opgevangen. Toch zullen de uitgaven daarmee niet volledig kunnen worden gedekt, zelfs als rekening wordt gehouden met het te verwachten betere resultaat. Bovendien ligt de huidige brutoschuld ver boven de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde en zullen voor een reductie ervan gedurende een lange periode hoge primaire overschotten nodig zijn en blijven.

| (9) | Het stabiliteitsprogramma sluit volledig aan bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zo zijn de budgettaire ontwikkelingen en de budgettaire beleidsstrategie in het verslag in lijn met die welke (uitvoeriger) worden beschreven in het stabiliteitsprogramma. De budgettaire projecties in het programma houden uitdrukkelijk, zij het niet systematisch, rekening met de rechtstreekse budgettaire gevolgen van de in het verslag aangekondigde structurele hervormingsmaatregelen, namelijk het maatregelenpakket dat is opgenomen in het akkoord inzake welzijn, concurrentievermogen en de arbeidsmarkt van 23 juli 2007 en een aantal maatregelen op het gebied van onderzoek, en ontwikkeling. |
| --- | --- |

(9)

Het stabiliteitsprogramma sluit volledig aan bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zo zijn de budgettaire ontwikkelingen en de budgettaire beleidsstrategie in het verslag in lijn met die welke (uitvoeriger) worden beschreven in het stabiliteitsprogramma. De budgettaire projecties in het programma houden uitdrukkelijk, zij het niet systematisch, rekening met de rechtstreekse budgettaire gevolgen van de in het verslag aangekondigde structurele hervormingsmaatregelen, namelijk het maatregelenpakket dat is opgenomen in het akkoord inzake welzijn, concurrentievermogen en de arbeidsmarkt van 23 juli 2007 en een aantal maatregelen op het gebied van onderzoek, en ontwikkeling.

| (10) | De begrotingsstrategie in het programma strookt slechts deels met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren, en met de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabon-strategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. Gezien de gunstige conjuncturele en budgettaire ontwikkelingen had Italië een ambitieuzere consolidatiestrategie moeten volgen. Ter verbetering van de kwaliteit van de overheidsfinanciën is een herschikking van de begroting uitgevoerd en zijn de uitgaven herzien. Verdere maatregelen om de opwaartse trend bij de lopende primaire uitgaven tegen te gaan en de efficiëntie en kosteneffectiviteit ervan te vergroten, moeten nog worden uitgestippeld. |
| --- | --- |

(10)

De begrotingsstrategie in het programma strookt slechts deels met de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid die zijn opgenomen in de geïntegreerde richtsnoeren, en met de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabon-strategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. Gezien de gunstige conjuncturele en budgettaire ontwikkelingen had Italië een ambitieuzere consolidatiestrategie moeten volgen. Ter verbetering van de kwaliteit van de overheidsfinanciën is een herschikking van de begroting uitgevoerd en zijn de uitgaven herzien. Verdere maatregelen om de opwaartse trend bij de lopende primaire uitgaven tegen te gaan en de efficiëntie en kosteneffectiviteit ervan te vergroten, moeten nog worden uitgestippeld.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma lacunes in de vereiste en facultatieve gegevens (5). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma lacunes in de vereiste en facultatieve gegevens (5).

De algemene conclusie luidt dat het buitensporig tekort in het programma ruim wordt gecorrigeerd in 2007. Waarschijnlijk zal het budgettaire resultaat over 2007 dankzij de gunstige conjuncturele en budgettaire ontwikkelingen de ramingen zelfs overtreffen. Dit resultaat had zonder de extra uitgaven waartoe in de loop van het jaar was besloten, echter nog gunstiger kunnen uitvallen. In 2008 kan het structurele saldo fors verslechteren, wanneer de onverwacht goede uitgangspositie van 2007 niet wordt vastgehouden. De beoogde aanpassing richting de MTD vindt in de laatste jaren van het programma plaats. Het programma vermeldt niet waaruit de budgettaire consolidatiestrategie na 2008 precies bestaat, hetgeen een adequate beoordeling ervan belemmert. Met name moet nog duidelijk worden met welke maatregelen de ontwikkeling van de uitgaven in de hand wordt gehouden. Gezien deze risico's is het niet uitgesloten dat de MTD, anders dan in het programma wordt beoogd, in 2011 niet wordt bereikt en dat de schuldquote in de programmaperiode in onvoldoende mate afneemt richting de referentiewaarde van 60 % van het bbp. Wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft, loopt Italië een middelgroot risico. Daarbij wordt wel ervan uitgegaan dat de pensioenhervormingen onverkort worden doorgevoerd.

Gezien bovenstaande beoordeling, en tevens in het licht van de aanbeveling overeenkomstig artikel 104, lid 7, van 28 juli 2005 wordt Italië verzocht om:

| i) | de begrotingsdoelstelling voor 2008 gezien de gunstige resultaten van 2007 aan te scherpen zodat een ambitieuze aanpassing gewaarborgd is, en de beoogde budgettaire consolidatie daarna met specifieke maatregelen uit te voeren om zoveel vooruitgang richting de MTD te boeken dat deze in de programmaperiode wordt bereikt, en aldus meer vaart te zetten achter de schuldreductie; |
| --- | --- |

i)

de begrotingsdoelstelling voor 2008 gezien de gunstige resultaten van 2007 aan te scherpen zodat een ambitieuze aanpassing gewaarborgd is, en de beoogde budgettaire consolidatie daarna met specifieke maatregelen uit te voeren om zoveel vooruitgang richting de MTD te boeken dat deze in de programmaperiode wordt bereikt, en aldus meer vaart te zetten achter de schuldreductie;

| ii) | gezien de zeer hoge overheidsschuld de pensioenhervormingen, en met name de beoogde periodieke actuariële aanpassing, onverkort door te voeren om een duidelijke stijging van leeftijdsgebonden uitgaven te voorkomen; |
| --- | --- |

ii)

gezien de zeer hoge overheidsschuld de pensioenhervormingen, en met name de beoogde periodieke actuariële aanpassing, onverkort door te voeren om een duidelijke stijging van leeftijdsgebonden uitgaven te voorkomen;

| iii) | een begrotingsstrategie op middellange termijn uit te stippelen in overeenstemming met het SGP en de bijbehorende gedragscode, te blijven werken aan een verbetering van de kwaliteit van de overheidsfinanciën door meer aandacht te besteden aan de samenstelling ervan, het begrotingsproces transparanter te maken en toezicht- en beheersingsmechanismen voor de uitgaven effectief toe te passen. |
| --- | --- |

iii)

een begrotingsstrategie op middellange termijn uit te stippelen in overeenstemming met het SGP en de bijbehorende gedragscode, te blijven werken aan een verbetering van de kwaliteit van de overheidsfinanciën door meer aandacht te besteden aan de samenstelling ervan, het begrotingsproces transparanter te maken en toezicht- en beheersingsmechanismen voor de uitgaven effectief toe te passen.

De Raad merkt tevens op dat dergelijke maatregelen in overeenstemming moeten zijn met de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (Verandering in %) | SP nov 2007 | 1,9 | 1,9 | 1,5 | 1,6 | 1,7 | 1,8 |
| COM nov 2007 | 1,9 | 1,9 | 1,4 | 1,6 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2007 | 1,6 | 1,3 | 1,5 | 1,6 | 1,7 | 1,7 |
| HICP-inflatie
  (%) | SP nov 2007 | 2,2 | 1,9 | 2,0 | 2,0 | 1,8 | 1,9 |
| COM nov 2007 | 2,2 | 1,9 | 2,0 | 1,9 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2007 | 2,2 | 2,1 | 1,7 | 1,5 | 1,5 | 1,5 |
| Output gap (6)

  (% van het potentiële bbp) | SP nov 2007 | – 1,0 | – 0,6 | – 0,6 | – 0,6 | – 0,6 | – 0,6 |
| COM nov 2007 (7) | – 1,1 | – 0,8 | – 0,9 | – 1,0 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2007 | – 0,9 | – 0,9 | – 0,8 | – 0,7 | – 0,5 | – 0,5 |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 1,9 | – 1,3 | – 0,8 | – 0,6 | – 0,4 | – 0,2 |
| COM nov 2007 | – 1,9 | – 1,6 | – 1,5 | – 1,5 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2007 | – 2,3 | – 2,0 | – 2,0 | – 2,0 | – 1,9 | – 1,8 |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 4,4 | – 2,4 | – 2,2 | – 1,5 | – 0,7 | 0,0 |
| COM nov 2007 | – 4,4 | – 2,3 | – 2,3 | – 2,3 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2007 | – 5,7 | – 2,8 | – 2,2 | – 1,5 | – 0,7 | 0,1 |
| Primair saldo
  (% of GDP) | SP nov 2007 | 0,1 | 2,5 | 2,6 | 3,4 | 4,2 | 4,9 |
| COM nov 2007 | 0,1 | 2,5 | 2,4 | 2,5 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2007 | – 0,9 | 2,2 | 2,8 | 3,4 | 4,2 | 5,0 |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (6)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 3,9 | – 2,0 | – 1,9 | – 1,2 | – 0,4 | 0,2 |
| COM nov 2007 | – 3,9 | – 1,9 | – 1,9 | – 1,8 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2007 | – 5,3 | – 2,3 | – 1,8 | – 1,2 | – 0,4 | 0,3 |
| Structureel saldo (8)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 2,7 | – 2,2 | – 2,0 | – 1,3 | – 0,5 | 0,2 |
| COM nov 2007 | – 2,7 | – 2,0 | – 2,0 | – 1,9 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2007 | – 3,9 | – 2,5 | – 1,9 | – 1,2 | – 0,4 | 0,3 |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 106,8 | 105,0 | 103,5 | 101,5 | 98,5 | 95,1 |
| COM nov 2007 | 106,8 | 104,3 | 102,9 | 101,2 | n.b. | n.b. |
| SP dec 2007 | 107,6 | 106,9 | 105,4 | 103,5 | 100,7 | 97,8 |
| Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

2011

Reëel bbp

(Verandering in %)

SP nov 2007

1,9

1,9

1,5

1,6

1,7

1,8

COM nov 2007

1,9

1,9

1,4

1,6

n.b.

n.b.

SP dec 2007

1,6

1,3

1,5

1,6

1,7

1,7

HICP-inflatie

(%)

SP nov 2007

2,2

1,9

2,0

2,0

1,8

1,9

COM nov 2007

2,2

1,9

2,0

1,9

n.b.

n.b.

SP dec 2007

2,2

2,1

1,7

1,5

1,5

1,5

Output gap (6)

(% van het potentiële bbp)

SP nov 2007

– 1,0

– 0,6

– 0,6

– 0,6

– 0,6

– 0,6

COM nov 2007 (7)

– 1,1

– 0,8

– 0,9

– 1,0

n.b.

n.b.

SP dec 2007

– 0,9

– 0,9

– 0,8

– 0,7

– 0,5

– 0,5

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 1,9

– 1,3

– 0,8

– 0,6

– 0,4

– 0,2

COM nov 2007

– 1,9

– 1,6

– 1,5

– 1,5

n.b.

n.b.

SP dec 2007

– 2,3

– 2,0

– 2,0

– 2,0

– 1,9

– 1,8

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 4,4

– 2,4

– 2,2

– 1,5

– 0,7

0,0

COM nov 2007

– 4,4

– 2,3

– 2,3

– 2,3

n.b.

n.b.

SP dec 2007

– 5,7

– 2,8

– 2,2

– 1,5

– 0,7

0,1

Primair saldo

(% of GDP)

SP nov 2007

0,1

2,5

2,6

3,4

4,2

4,9

COM nov 2007

0,1

2,5

2,4

2,5

n.b.

n.b.

SP dec 2007

– 0,9

2,2

2,8

3,4

4,2

5,0

Conjunctuurgezuiverd saldo (6)

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 3,9

– 2,0

– 1,9

– 1,2

– 0,4

0,2

COM nov 2007

– 3,9

– 1,9

– 1,9

– 1,8

n.b.

n.b.

SP dec 2007

– 5,3

– 2,3

– 1,8

– 1,2

– 0,4

0,3

Structureel saldo (8)

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 2,7

– 2,2

– 2,0

– 1,3

– 0,5

0,2

COM nov 2007

– 2,7

– 2,0

– 2,0

– 1,9

n.b.

n.b.

SP dec 2007

– 3,9

– 2,5

– 1,9

– 1,2

– 0,4

0,3

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP nov 2007

106,8

105,0

103,5

101,5

98,5

95,1

COM nov 2007

106,8

104,3

102,9

101,2

n.b.

n.b.

SP dec 2007

107,6

106,9

105,4

103,5

100,7

97,8

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt ook rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(3)  PB C 70 van 27.3.2007, blz. 17.

(4)  Dit geldt met name voor het structurele saldo. De maatregel van 31 december 2007 om de belastingdienst van de verplichting te ontheffen om de regering een bepaald deel van de in het jaar daarop te innen belastingen voor te schieten, kan nadelig (0,3 % van het bbp) uitpakken voor het nominale saldo in 2007. Vanwege het eenmalige karakter van de maatregel wordt het structurele saldo daardoor niet beïnvloed.

(5)  Met name ontbreekt een uitsplitsing van de begroting overeenkomstig de tekortdoelstellingen voor de jaren 2009-2011.

(6)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(7)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 1,5 %, 1,6 %, 1,5 % en 1,7 % in de periode 2006-2009.

(8)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Volgens het meest recente programma en de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie hebben de eenmalige en andere tijdelijke maatregelen een tekortverhogend effect van 1,2 % van het bbp in 2006 en een tekortverlagend effect van 0,2 % van het bbp in 2007 en 0,1 % van het bbp per jaar vanaf 2008.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 22.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 49/34 |
| --- | --- | --- | --- |

22.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 49/34

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 12 februari 2008

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Frankrijk voor de periode 2007-2012

(2008/C 49/09)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Frankrijk voor de periode 2007-2012 behandeld. Deze periode is een jaar langer dan de vereiste referentieperiode en valt samen met de duur van het regeringsprogramma. |
| --- | --- |

(1)

Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Frankrijk voor de periode 2007-2012 behandeld. Deze periode is een jaar langer dan de vereiste referentieperiode en valt samen met de duur van het regeringsprogramma.

| (2) | Van 2001 tot en met 2005 is het reële bbp gemiddeld iets meer dan 1,5 % per jaar gegroeid. Dit kwam overeen met de gemiddelde groei in het eurogebied. De inflatie lag iets onder het gemiddelde van het eurogebied. Sinds 2006 ligt de Franse bbp-groei echter onder het gemiddelde van het eurogebied en het lijkt het erop dat er sprake is van structurele problemen en van een daarmee samenhangende verslechtering van het concurrentievermogen. Hoewel de werkloosheid sinds 2005 is teruggelopen, blijft deze ruim boven het gemiddelde van het eurogebied en liggen de werkgelegenheid en het aantal gewerkte uren nog op een laag niveau.
  Als de getroffen maatregelen en de ingrijpende hervormingen van de arbeidsmarkt en productmarkten die de regering de komende vijf jaar op haar agenda heeft staan onverkort worden doorgevoerd, komt dit de potentiële groei, het concurrentievermogen en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn ten goede. De overheidstekorten en schuldquotes vertonen weliswaar een dalende lijn, maar liggen nog op een hoog niveau. Hoewel onlangs een aantal goede stappen zijn gezet om de uitgaven, en met name de uitgaven aan sociale zekerheid, te beteugelen heeft Frankrijk van de landen in het eurogebied de hoogste uitgavenquote en ligt zijn tekort nog redelijk dicht bij de drempel van 3 % van het bbp. Al met al zullen de plannen van Frankrijk om hervormingen door te voeren om de potentiële groei te verhogen, het concurrentievermogen van de Franse economie te vergroten en het budgettaire consolidatieproces te ondersteunen, en de uitgaven op alle overheidsniveaus aan banden te leggen en de doelmatigheid ervan te vergroten, bijdragen tot de aanpak van de grootste problemen van de komende jaren. |
| --- | --- |

(2)

Van 2001 tot en met 2005 is het reële bbp gemiddeld iets meer dan 1,5 % per jaar gegroeid. Dit kwam overeen met de gemiddelde groei in het eurogebied. De inflatie lag iets onder het gemiddelde van het eurogebied. Sinds 2006 ligt de Franse bbp-groei echter onder het gemiddelde van het eurogebied en het lijkt het erop dat er sprake is van structurele problemen en van een daarmee samenhangende verslechtering van het concurrentievermogen. Hoewel de werkloosheid sinds 2005 is teruggelopen, blijft deze ruim boven het gemiddelde van het eurogebied en liggen de werkgelegenheid en het aantal gewerkte uren nog op een laag niveau.

Als de getroffen maatregelen en de ingrijpende hervormingen van de arbeidsmarkt en productmarkten die de regering de komende vijf jaar op haar agenda heeft staan onverkort worden doorgevoerd, komt dit de potentiële groei, het concurrentievermogen en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn ten goede. De overheidstekorten en schuldquotes vertonen weliswaar een dalende lijn, maar liggen nog op een hoog niveau. Hoewel onlangs een aantal goede stappen zijn gezet om de uitgaven, en met name de uitgaven aan sociale zekerheid, te beteugelen heeft Frankrijk van de landen in het eurogebied de hoogste uitgavenquote en ligt zijn tekort nog redelijk dicht bij de drempel van 3 % van het bbp. Al met al zullen de plannen van Frankrijk om hervormingen door te voeren om de potentiële groei te verhogen, het concurrentievermogen van de Franse economie te vergroten en het budgettaire consolidatieproces te ondersteunen, en de uitgaven op alle overheidsniveaus aan banden te leggen en de doelmatigheid ervan te vergroten, bijdragen tot de aanpak van de grootste problemen van de komende jaren.

| (3) | Het programma bevat twee verschillende scenario's voor de macro-economische en begrotingsprognoses: een „laag” en een „hoog” groeiscenario. Het „lage” groeiscenario wordt voor de beoordeling van de projecties voor de overheidsfinanciën als referentiescenario genomen. De reële bbp-groei trekt daarin aan van 2 % in 2007 naar 2 à 2,5 % in 2008 en 2,5 % in de rest van de programmaperiode en ligt daarmee hoger dan de raming van de diensten van de Commissie, die uitkomt op een potentiële groei van iets meer dan 2 %. De aangekondigde groeiverhogende arbeidsmarkt- en productmarkthervormingen zullen geleidelijk leiden tot een hoger groeipotentieel, waarvan de omvang en de timing afhangen van een aantal onzekere factoren. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) berust zelfs dit scenario op optimistische groeihypothesen, met name voor 2009. Dat de groei op middellange termijn minder uitbundig is dan waarop in het programma wordt gerekend, is derhalve een gevaar dat het gevolg is van het feit dat het programma het internationale klimaat vrij optimistisch inschat. |
| --- | --- |

(3)

Het programma bevat twee verschillende scenario's voor de macro-economische en begrotingsprognoses: een „laag” en een „hoog” groeiscenario. Het „lage” groeiscenario wordt voor de beoordeling van de projecties voor de overheidsfinanciën als referentiescenario genomen. De reële bbp-groei trekt daarin aan van 2 % in 2007 naar 2 à 2,5 % in 2008 en 2,5 % in de rest van de programmaperiode en ligt daarmee hoger dan de raming van de diensten van de Commissie, die uitkomt op een potentiële groei van iets meer dan 2 %. De aangekondigde groeiverhogende arbeidsmarkt- en productmarkthervormingen zullen geleidelijk leiden tot een hoger groeipotentieel, waarvan de omvang en de timing afhangen van een aantal onzekere factoren. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) berust zelfs dit scenario op optimistische groeihypothesen, met name voor 2009. Dat de groei op middellange termijn minder uitbundig is dan waarop in het programma wordt gerekend, is derhalve een gevaar dat het gevolg is van het feit dat het programma het internationale klimaat vrij optimistisch inschat.

| (4) | Het overheidstekort voor 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 2,6 % van het bbp, tegen een streefcijfer van 2,5 % van het bbp in het vorige geactualiseerde stabiliteitsprogramma. In de nieuwe actualisering komt het tekort uit op 2,4 % van het bbp. Extra inkomsten die deels te danken zijn aan het gunstige basiseffect van hoger dan verwachte inkomsten in 2006, vallen min of meer weg tegen de kosten van het pakket begrotingsmaatregelen van de afgelopen zomer om de groei te stimuleren (waarbij voornamelijk de belastingen zijn verlaagd), en vooral tegen de onverwacht sterke stijging van de uitgaven (met name in de gezondheidszorg, ondanks corrigerende maatregelen ter verkleining van de inbreuk op de nationale doelstelling voor de uitgaven in de gezondheidszorg (objectif national de dépenses d'assurance maladie ONDAM), die zijn genomen nadat het „comité van toezicht” in juni 2007 afwijkingen had vastgesteld). Daarom kan de uitvoering van de begroting in 2007, ook al wordt de begrotingsdoelstelling van de vorige actualisering mogelijk wel gehaald, slechts gedeeltelijk in lijn worden geacht met het beleidsverzoek in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma (3) om „te profiteren van de forse groeivooruitzichten en van de goede uitgangssituatie als gevolg van de beter dan verwachte resultaten in 2006, de aanpassing richting de MTD te vervroegen (...) zodat de MTD tegen 2010 zoals gepland wordt verwezenlijkt. Meer in het bijzonder moet de begroting 2007 volledig en effectief worden uitgevoerd en moet elke kans worden benut om de structurele aanpassing te versterken”. Tevens stelt de Raad vast dat de uitvoering van de begroting niet schijnt te stroken met alle door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid, aangezien inkomstenmeevallers gedeeltelijk zijn gebruikt voor belastingverlagingen en voor hoger dan verwachte uitgaven. |
| --- | --- |

(4)

Het overheidstekort voor 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 2,6 % van het bbp, tegen een streefcijfer van 2,5 % van het bbp in het vorige geactualiseerde stabiliteitsprogramma. In de nieuwe actualisering komt het tekort uit op 2,4 % van het bbp. Extra inkomsten die deels te danken zijn aan het gunstige basiseffect van hoger dan verwachte inkomsten in 2006, vallen min of meer weg tegen de kosten van het pakket begrotingsmaatregelen van de afgelopen zomer om de groei te stimuleren (waarbij voornamelijk de belastingen zijn verlaagd), en vooral tegen de onverwacht sterke stijging van de uitgaven (met name in de gezondheidszorg, ondanks corrigerende maatregelen ter verkleining van de inbreuk op de nationale doelstelling voor de uitgaven in de gezondheidszorg (objectif national de dépenses d'assurance maladie ONDAM), die zijn genomen nadat het „comité van toezicht” in juni 2007 afwijkingen had vastgesteld). Daarom kan de uitvoering van de begroting in 2007, ook al wordt de begrotingsdoelstelling van de vorige actualisering mogelijk wel gehaald, slechts gedeeltelijk in lijn worden geacht met het beleidsverzoek in het advies van de Raad van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma (3) om „te profiteren van de forse groeivooruitzichten en van de goede uitgangssituatie als gevolg van de beter dan verwachte resultaten in 2006, de aanpassing richting de MTD te vervroegen (...) zodat de MTD tegen 2010 zoals gepland wordt verwezenlijkt. Meer in het bijzonder moet de begroting 2007 volledig en effectief worden uitgevoerd en moet elke kans worden benut om de structurele aanpassing te versterken”. Tevens stelt de Raad vast dat de uitvoering van de begroting niet schijnt te stroken met alle door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid, aangezien inkomstenmeevallers gedeeltelijk zijn gebruikt voor belastingverlagingen en voor hoger dan verwachte uitgaven.

| (5) | De begrotingsstrategie van het geactualiseerde stabiliteitsprogramma is er vooral op gericht de overheidsuitgaven beduidend te beperken, waarbij ervan wordt uitgegaan dat de groei dankzij de al doorgevoerde en aangekondigde structurele hervormingen aantrekt en dat uiterlijk in 2012 de middellangetermijndoelstelling (MTD), namelijk een structureel begrotingsevenwicht, wordt bereikt (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen).
  Volgens het referentiescenario loopt het nominale tekort in 2008 iets terug, namelijk tot 2,3 % van het bbp tegen 2,4 % van het bbp in 2007, en loopt het daarna sneller terug, namelijk met 0,6 procentpunt per jaar, tot in 2012 een evenwicht wordt bereikt. Tegelijk verbetert het primaire overschot van 0,2 % van het bbp in 2007 tot 2,5 % van het bbp in 2012. Ondanks de gunstigere macro-economische groeihypothesen en een gunstigere budgettaire uitgangspositie wordt de in de vorige actualisering beoogde aanpassing, waarin 2010 nog het streefjaar voor de verwezenlijking van de MTD was, uitgesteld. De structurele aanpassing is in het eerste programmajaar zeer beperkt en over een langere periode gespreid. Het tekort wordt volledig langs de uitgavenzijde teruggedrongen. De uitgavenquote daalt volgens de planning met bijna 3 procentpunten van het bbp. De ontvangstenquote daalt ook iets in 2008 en 2009 en stabiliseert zich daarna. De bruto overheidsschuld, die in de actualisering wordt geraamd op 64,2 % van het bbp in 2007 en daarmee hoger ligt dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp, loopt in de programmaperiode met meer dan 4 procentpunten van het bbp terug en komt in 2012 uit op de referentiewaarde. |
| --- | --- |

(5)

De begrotingsstrategie van het geactualiseerde stabiliteitsprogramma is er vooral op gericht de overheidsuitgaven beduidend te beperken, waarbij ervan wordt uitgegaan dat de groei dankzij de al doorgevoerde en aangekondigde structurele hervormingen aantrekt en dat uiterlijk in 2012 de middellangetermijndoelstelling (MTD), namelijk een structureel begrotingsevenwicht, wordt bereikt (structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen).

Volgens het referentiescenario loopt het nominale tekort in 2008 iets terug, namelijk tot 2,3 % van het bbp tegen 2,4 % van het bbp in 2007, en loopt het daarna sneller terug, namelijk met 0,6 procentpunt per jaar, tot in 2012 een evenwicht wordt bereikt. Tegelijk verbetert het primaire overschot van 0,2 % van het bbp in 2007 tot 2,5 % van het bbp in 2012. Ondanks de gunstigere macro-economische groeihypothesen en een gunstigere budgettaire uitgangspositie wordt de in de vorige actualisering beoogde aanpassing, waarin 2010 nog het streefjaar voor de verwezenlijking van de MTD was, uitgesteld. De structurele aanpassing is in het eerste programmajaar zeer beperkt en over een langere periode gespreid. Het tekort wordt volledig langs de uitgavenzijde teruggedrongen. De uitgavenquote daalt volgens de planning met bijna 3 procentpunten van het bbp. De ontvangstenquote daalt ook iets in 2008 en 2009 en stabiliseert zich daarna. De bruto overheidsschuld, die in de actualisering wordt geraamd op 64,2 % van het bbp in 2007 en daarmee hoger ligt dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde van 60 % van het bbp, loopt in de programmaperiode met meer dan 4 procentpunten van het bbp terug en komt in 2012 uit op de referentiewaarde.

| (6) | De begrotingsresultaten zouden ongunstiger kunnen uitvallen dan waarop in het programma wordt gerekend. Het programma gaat uit van een gunstig internationaal klimaat en hanteert voor de gehele programmaperiode een optimistisch macro-economisch scenario, in zekere zin omdat gerekend wordt op de uitvoering van structurele hervormingen, waaronder de hervorming van de bijzondere pensioenregelingen en de herziening van de arbeidscontracten, waarover al brede overeenstemming is bereikt, en hervormingen waarover nog geen besluit is gevallen. Structurele maatregelen hebben pas een volledig effect op de potentiële groei als deze op vastberaden wijze worden uitgevoerd. Aan de uitgavenzijde zijn er op korte termijn enkele concrete maatregelen om een en ander te beheersen (zo moeten patiënten in de gezondheidszorg voortaan een minimale eigen bijdrage betalen en worden ambtenaren die met pensioen gaan, slechts gedeeltelijk vervangen).
  Op middellange termijn wordt op een omvangrijkere consolidatie gerekend en zou er een gunstige uitwerking moeten uitgaan van met name de „algemene herziening van het openbaar beleid”, die moet leiden tot structurele hervormingen op alle gebieden van de overheidsuitgaven, waarover in het voorjaar van 2008 een besluit moet worden genomen voor de periode 2009-2011, maar de maatregelen zijn nog niet volledig ingevuld zodat de budgettaire gevolgen ervan nog niet precies te becijferen zijn. Het feit dat de voor de centrale overheidsuitgaven geldende voorschriften nu ook gelden voor overdrachten aan de lagere overheid, draagt mogelijk bij aan een beheersing van de uitgaven. De uitgaven van de lagere overheid en voor de sociale zekerheid blijven een risicofactor voor de algemene overheidsuitgaven. Gezien deze risico's voor de begrotingsdoelstellingen is het niet uitgesloten dat de schuldquote hoger uitvalt dan in het programma wordt voorspeld. |
| --- | --- |

(6)

De begrotingsresultaten zouden ongunstiger kunnen uitvallen dan waarop in het programma wordt gerekend. Het programma gaat uit van een gunstig internationaal klimaat en hanteert voor de gehele programmaperiode een optimistisch macro-economisch scenario, in zekere zin omdat gerekend wordt op de uitvoering van structurele hervormingen, waaronder de hervorming van de bijzondere pensioenregelingen en de herziening van de arbeidscontracten, waarover al brede overeenstemming is bereikt, en hervormingen waarover nog geen besluit is gevallen. Structurele maatregelen hebben pas een volledig effect op de potentiële groei als deze op vastberaden wijze worden uitgevoerd. Aan de uitgavenzijde zijn er op korte termijn enkele concrete maatregelen om een en ander te beheersen (zo moeten patiënten in de gezondheidszorg voortaan een minimale eigen bijdrage betalen en worden ambtenaren die met pensioen gaan, slechts gedeeltelijk vervangen).

Op middellange termijn wordt op een omvangrijkere consolidatie gerekend en zou er een gunstige uitwerking moeten uitgaan van met name de „algemene herziening van het openbaar beleid”, die moet leiden tot structurele hervormingen op alle gebieden van de overheidsuitgaven, waarover in het voorjaar van 2008 een besluit moet worden genomen voor de periode 2009-2011, maar de maatregelen zijn nog niet volledig ingevuld zodat de budgettaire gevolgen ervan nog niet precies te becijferen zijn. Het feit dat de voor de centrale overheidsuitgaven geldende voorschriften nu ook gelden voor overdrachten aan de lagere overheid, draagt mogelijk bij aan een beheersing van de uitgaven. De uitgaven van de lagere overheid en voor de sociale zekerheid blijven een risicofactor voor de algemene overheidsuitgaven. Gezien deze risico's voor de begrotingsdoelstellingen is het niet uitgesloten dat de schuldquote hoger uitvalt dan in het programma wordt voorspeld.

| (7) | Gelet op de beoordeling hierboven en op het feit dat het structurele saldo in 2008 nauwelijks en daarna jaarlijks met gemiddeld bijna 0,5 procentpunt van het bbp verbetert, is de begrotingskoers van het programma niet afdoende om de MTD, zoals gepland in het vorige programma, in 2010 te bereiken, en wellicht zelfs niet afdoende om de MTD in 2012 te bereiken, zoals het programma beoogt. Bovendien stelt de Raad vast dat de begrotingskoers niet strookt met de oriëntaties van de Eurogroep van april 2007. In 2009 ontstaat volgens het programma een veiligheidsmarge die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt, maar gezien de risico's voor de begrotingsdoelstellingen zou deze later kunnen ontstaan. De uit het programma blijkende aanpassing strookt niet met de benchmark van 0,5 % van het bbp in het stabiliteits- en groeipact en dat komt met name door de ontoereikende aanpassing in 2008. De Raad stelt vast dat dit niet aansluit bij de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties. Indien met de bovenvermelde risico's voor de tekortprognoses rekening wordt gehouden, is het niet uitgesloten dat de schuldquote in de programmaperiode in onvoldoende mate afneemt in de richting van de referentiewaarde. |
| --- | --- |

(7)

Gelet op de beoordeling hierboven en op het feit dat het structurele saldo in 2008 nauwelijks en daarna jaarlijks met gemiddeld bijna 0,5 procentpunt van het bbp verbetert, is de begrotingskoers van het programma niet afdoende om de MTD, zoals gepland in het vorige programma, in 2010 te bereiken, en wellicht zelfs niet afdoende om de MTD in 2012 te bereiken, zoals het programma beoogt. Bovendien stelt de Raad vast dat de begrotingskoers niet strookt met de oriëntaties van de Eurogroep van april 2007. In 2009 ontstaat volgens het programma een veiligheidsmarge die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt, maar gezien de risico's voor de begrotingsdoelstellingen zou deze later kunnen ontstaan. De uit het programma blijkende aanpassing strookt niet met de benchmark van 0,5 % van het bbp in het stabiliteits- en groeipact en dat komt met name door de ontoereikende aanpassing in 2008. De Raad stelt vast dat dit niet aansluit bij de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties. Indien met de bovenvermelde risico's voor de tekortprognoses rekening wordt gehouden, is het niet uitgesloten dat de schuldquote in de programmaperiode in onvoldoende mate afneemt in de richting van de referentiewaarde.

| (8) | Wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft, loopt Frankrijk een middelgroot risico. Van de vergrijzing gaat in Frankrijk een iets geringer langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt door de al doorgevoerde pensioenhervormingen. De in het programma voor 2007 geraamde begrotingssituatie is weliswaar verbeterd in vergelijking met het jaar daarvoor, maar vormt nog altijd een risico voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, zelfs als de budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing buiten beschouwing worden gelaten. Bovendien is de overheidsschuld momenteel hoger dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde. Als vorderingen worden gemaakt bij de consolidatie van de begroting, zouden de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën verminderen. |
| --- | --- |

(8)

Wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft, loopt Frankrijk een middelgroot risico. Van de vergrijzing gaat in Frankrijk een iets geringer langetermijneffect op de begroting uit dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt door de al doorgevoerde pensioenhervormingen. De in het programma voor 2007 geraamde begrotingssituatie is weliswaar verbeterd in vergelijking met het jaar daarvoor, maar vormt nog altijd een risico voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, zelfs als de budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing buiten beschouwing worden gelaten. Bovendien is de overheidsschuld momenteel hoger dan de in het Verdrag vastgelegde referentiewaarde. Als vorderingen worden gemaakt bij de consolidatie van de begroting, zouden de risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën verminderen.

| (9) | Het stabiliteitsprogramma sluit tot op zekere hoogte aan bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zo bevatten beide programma's informatie over de uitgebreide hervormingsagenda van de regering, zoals de hervorming van de arbeidsmarkt, de herstructurering van de overheid en de verbetering van het concurrentiekader voor het bedrijfsleven. Tot dusver heeft de regering met name een hervorming van de universiteit, aanvullende stimuleringsmaatregelen voor investeringen van het bedrijfsleven in onderzoek doorgevoerd, evenals de intrekking van de belasting op overuren, de hervorming van de detailhandel (de wet Galland), en is zij het eens geworden over de hervorming van de bijzondere pensioenregelingen en over het samengaan van het ANPE (het nationaal arbeidsbureau) en Unedic (het fonds voor werkloosheidsuitkeringen). Voorts wordt gesproken over allerlei verdere hervormingen van het pensioenstelsel en de arbeidsmarkt, waaronder een herziening van de arbeidscontracten, en over de modernisering van de Franse economie op basis van de voorstellen van de „commissie-Attali”. Het uitvoeringsverslag bestrijkt meer onderwerpen, terwijl het stabiliteitsprogramma meer informatie bevat over recente ontwikkelingen. Beide programma's verschaffen niet systematisch informatie over de rechtstreekse budgettaire kosten (of besparingen) van de voornaamste voorgenomen hervormingen, ook al wordt de budgettaire consolidatie van het stabiliteitsprogramma daar wel mee onderbouwd. |
| --- | --- |

(9)

Het stabiliteitsprogramma sluit tot op zekere hoogte aan bij het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Zo bevatten beide programma's informatie over de uitgebreide hervormingsagenda van de regering, zoals de hervorming van de arbeidsmarkt, de herstructurering van de overheid en de verbetering van het concurrentiekader voor het bedrijfsleven. Tot dusver heeft de regering met name een hervorming van de universiteit, aanvullende stimuleringsmaatregelen voor investeringen van het bedrijfsleven in onderzoek doorgevoerd, evenals de intrekking van de belasting op overuren, de hervorming van de detailhandel (de wet Galland), en is zij het eens geworden over de hervorming van de bijzondere pensioenregelingen en over het samengaan van het ANPE (het nationaal arbeidsbureau) en Unedic (het fonds voor werkloosheidsuitkeringen). Voorts wordt gesproken over allerlei verdere hervormingen van het pensioenstelsel en de arbeidsmarkt, waaronder een herziening van de arbeidscontracten, en over de modernisering van de Franse economie op basis van de voorstellen van de „commissie-Attali”. Het uitvoeringsverslag bestrijkt meer onderwerpen, terwijl het stabiliteitsprogramma meer informatie bevat over recente ontwikkelingen. Beide programma's verschaffen niet systematisch informatie over de rechtstreekse budgettaire kosten (of besparingen) van de voornaamste voorgenomen hervormingen, ook al wordt de budgettaire consolidatie van het stabiliteitsprogramma daar wel mee onderbouwd.

| (10) | De begrotingsstrategie in het programma sluit deels aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid en bij de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabon-strategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. Met name zal Frankrijk zijn MTD waarschijnlijk niet bereiken in 2010 en blijft de overheidsschuld onbevredigend hoog. |
| --- | --- |

(10)

De begrotingsstrategie in het programma sluit deels aan bij de landenspecifieke globale richtsnoeren voor het economisch beleid en bij de richtsnoeren op het gebied van het begrotingsbeleid die in het kader van de Lissabon-strategie zijn uitgevaardigd voor de lidstaten die deel uitmaken van het eurogebied. Met name zal Frankrijk zijn MTD waarschijnlijk niet bereiken in 2010 en blijft de overheidsschuld onbevredigend hoog.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens (4).

De algemene conclusie luidt dat het tempo van budgettaire consolidatie en schuldafbouw in 2007 is afgenomen en dat de desbetreffende plannen voor de komende jaren beduidend minder ambitieus zijn dan in de vorige actualisering van het stabiliteitsprogramma. Dit geldt met name voor 2008. De beoogde consolidatie vindt vooral in de latere programmajaren plaats en de verwezenlijking van de MTD via een aanpassing aan de uitgavenzijde is in het plausibelste van de twee macro-economische scenario's van de Franse autoriteiten verschoven van 2010 naar 2012. Voorts is zelfs dit aanpassingstraject aan grote risico's onderhevig. Aangezien de gevolgen van de belastingverlaging in de zomer van 2007 al merkbaar zijn in de overheidsfinanciën, hebben de autoriteiten ook maatregelen getroffen om de overheidsuitgaven, en met name de uitgaven aan sociale zekerheid, in 2008 te beteugelen, hebben ze de voor de centrale overheid geldende uitgavenvoorschriften verruimd en zijn ze tot structurele hervormingen overgegaan. Structurele hervormingen zullen van cruciaal belang zijn voor de verhoging van de potentiële groei, een vergroting van het concurrentievermogen en voor de ondersteuning van het budgettaire consolidatieproces. Wel moeten de maatregelen die ten grondslag liggen aan de ambitieuze plannen om de uitgavenquote in de programmaperiode te verlagen, nog nader worden ingevuld en uitgevoerd. Ook zijn de programmadoelstellingen aan risico's onderhevig die voortvloeien uit de gunstige macro-economische hypothesen en de hypothesen voor het effect van de structurele hervormingen op de groei. Gezien de omvang van de schuld en het tekort en gezien de voorspelde stijging van leeftijdsgebonden uitgaven lijkt Frankrijk een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de overheidsfinanciën betreft.

Gelet op de bovenstaande beoordeling wordt Frankrijk verzocht om:

| i) | meer vaart te zetten achter de budgettaire consolidatie en de schuldreductie, onder meer middels een strikte uitvoering van de begroting van 2008, om ervoor te zorgen dat er sneller een veiligheidsmarge ontstaat die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort de drempel van 3 % overschrijdt en, indien de conjuncturele omstandigheden zulks toestaan, ernaar te streven de MTD in 2010 te bereiken teneinde de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn afdoende te verbeteren; |
| --- | --- |

i)

meer vaart te zetten achter de budgettaire consolidatie en de schuldreductie, onder meer middels een strikte uitvoering van de begroting van 2008, om ervoor te zorgen dat er sneller een veiligheidsmarge ontstaat die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort de drempel van 3 % overschrijdt en, indien de conjuncturele omstandigheden zulks toestaan, ernaar te streven de MTD in 2010 te bereiken teneinde de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn afdoende te verbeteren;

| ii) | de bestaande uitgavenvoorschriften effectief toe te passen en verdere stappen te nemen om te waarborgen dat door alle subsectoren de hand wordt gehouden aan de ambitieuze meerjarendoelstellingen van de centrale overheid om de uitgaven terug te dringen, wat leidt tot een verlaging van de uitgavenquote; |
| --- | --- |

ii)

de bestaande uitgavenvoorschriften effectief toe te passen en verdere stappen te nemen om te waarborgen dat door alle subsectoren de hand wordt gehouden aan de ambitieuze meerjarendoelstellingen van de centrale overheid om de uitgaven terug te dringen, wat leidt tot een verlaging van de uitgavenquote;

| iii) | in een hoger tempo voort te gaan met structurele hervormingen om de potentiële groei te verhogen en de overheidsuitgaven te beteugelen. |
| --- | --- |

iii)

in een hoger tempo voort te gaan met structurele hervormingen om de potentiële groei te verhogen en de overheidsuitgaven te beteugelen.

Ook stelt de Raad dat deze maatregelen zouden aansluiten op de door de Eurogroep in april 2007 geformuleerde oriëntaties voor het begrotingsbeleid.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 (8) | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (Verandering in %) | SP nov 2007 | 2,0 | 2-2,5 | 2-2,5 | 2,5 | 2,5 | 2,5 | 2,5 |
| COM nov 2007 | 2,0 | 1,9 | 2,0 | 1,8 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | 2,0-2,5 | 2,0-2,5 | 2,25 | 2,25 | 2,25 | n.b. | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP nov 2007 | 1,9 | 1,4 | 1,7 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 |
| COM nov 2007 | 1,9 | 1,5 | 1,7 | 1,6 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | 2,0 | 1,9 | 1,75 | 1,75 | 1,75 | n.b. | n.b. |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële bbp) | SP nov 2007 | – 0,5 | – 0,8 | – 0,8 | – 0,6 | – 0,5 | – 0,3 | 0,0 |
| COM nov 2007 (6) | – 0,2 | – 0,3 | – 0,3 | – 0,6 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | – 0,6 | – 0,6 | – 0,5 | – 0,4 | – 0,3 | n.b. | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 2,1 | – 2,3 | – 2,5 | – 2,3 | – 2,2 | – 2,1 | – 2,0 |
| COM nov 2007 | – 2,1 | – 2,3 | – 2,2 | – 2,2 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | – 2,0 | – 1,8 | – 1,8 | – 1,7 | – 1,6 | n.b. | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 2,5 | – 2,4 | – 2,3 | – 1,7 | – 1,2 | – 0,6 | 0,0 |
| COM nov 2007 | – 2,5 | – 2,6 | – 2,6 | – 2,7 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | – 2,7 | – 2,5 | – 1,8 | – 0,9 | 0,0 | n.b. | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 0,0 | 0,2 | 0,5 | 0,9 | 1,4 | 2 | 2,5 |
| COM nov 2007 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | – 0,1 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | – 0,1 | 0,1 | 0,7 | 1,7 | 2,5 | n.b. | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 2,3 | – 2,0 | – 1,9 | – 1,4 | – 1,0 | – 0,4 | 0,0 |
| COM nov 2007 | – 2,5 | – 2,4 | – 2,5 | – 2,4 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | – 2,4 | – 2,2 | – 1,6 | – 0,7 | 0,2 | n.b. | n.b. |
| Structureel saldo (7)

  (% van het bbp) | SP nov 2007 | – 2,5 | – 2,0 | – 1,9 | – 1,4 | – 1,0 | – 0,4 | 0,0 |
| COM nov 2007 | – 2,8 | – 2,5 | – 2,6 | – 2,4 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | – 2,5 | – 2,2 | – 1,6 | – 0,7 | 0,2 | n.b. | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | SP nov 2007 | 64,2 | 64,2 | 64 | 63,2 | 61,9 | 60,2 | 57,9 |
| COM nov 2007 | 64,2 | 64,3 | 64,1 | 64,1 | n.b. | n.b. | n.b. |
| SP dec 2006 | 64,6 | 63,6 | 62,6 | 60,7 | 58,0 | n.b. | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006 (8)

2007

2008

2009

2010

2011

2012

Reëel bbp

(Verandering in %)

SP nov 2007

2,0

2-2,5

2-2,5

2,5

2,5

2,5

2,5

COM nov 2007

2,0

1,9

2,0

1,8

n.b.

n.b.

n.b.

SP dec 2006

2,0-2,5

2,0-2,5

2,25

2,25

2,25

n.b.

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP nov 2007

1,9

1,4

1,7

1,6

1,6

1,6

1,6

COM nov 2007

1,9

1,5

1,7

1,6

n.b.

n.b.

n.b.

SP dec 2006

2,0

1,9

1,75

1,75

1,75

n.b.

n.b.

Output gap (5)

(% van het potentiële bbp)

SP nov 2007

– 0,5

– 0,8

– 0,8

– 0,6

– 0,5

– 0,3

0,0

COM nov 2007 (6)

– 0,2

– 0,3

– 0,3

– 0,6

n.b.

n.b.

n.b.

SP dec 2006

– 0,6

– 0,6

– 0,5

– 0,4

– 0,3

n.b.

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 2,1

– 2,3

– 2,5

– 2,3

– 2,2

– 2,1

– 2,0

COM nov 2007

– 2,1

– 2,3

– 2,2

– 2,2

n.b.

n.b.

n.b.

SP dec 2006

– 2,0

– 1,8

– 1,8

– 1,7

– 1,6

n.b.

n.b.

Overheidssaldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 2,5

– 2,4

– 2,3

– 1,7

– 1,2

– 0,6

0,0

COM nov 2007

– 2,5

– 2,6

– 2,6

– 2,7

n.b.

n.b.

n.b.

SP dec 2006

– 2,7

– 2,5

– 1,8

– 0,9

0,0

n.b.

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

SP nov 2007

0,0

0,2

0,5

0,9

1,4

2

2,5

COM nov 2007

0,0

0,0

0,0

– 0,1

n.b.

n.b.

n.b.

SP dec 2006

– 0,1

0,1

0,7

1,7

2,5

n.b.

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (5)

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 2,3

– 2,0

– 1,9

– 1,4

– 1,0

– 0,4

0,0

COM nov 2007

– 2,5

– 2,4

– 2,5

– 2,4

n.b.

n.b.

n.b.

SP dec 2006

– 2,4

– 2,2

– 1,6

– 0,7

0,2

n.b.

n.b.

Structureel saldo (7)

(% van het bbp)

SP nov 2007

– 2,5

– 2,0

– 1,9

– 1,4

– 1,0

– 0,4

0,0

COM nov 2007

– 2,8

– 2,5

– 2,6

– 2,4

n.b.

n.b.

n.b.

SP dec 2006

– 2,5

– 2,2

– 1,6

– 0,7

0,2

n.b.

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

SP nov 2007

64,2

64,2

64

63,2

61,9

60,2

57,9

COM nov 2007

64,2

64,3

64,1

64,1

n.b.

n.b.

n.b.

SP dec 2006

64,6

63,6

62,6

60,7

58,0

n.b.

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(3)  PB C 70 van 27.3.2007, blz. 13.

(4)  Zo ontbreken de hypothesen voor de korte en de lange rente. Voorts bevat het programma afgezien van het overzicht van de conjuncturele ontwikkelingen geen cijfers over 2006.

(5)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 2,0 %, 2,1 %, 2,0 % en 2,1 % in de periode 2006-2009.

(7)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Volgens het meest recente programma zijn de eenmalige en andere maatregelen goed voor 0,1 % van het bbp in 2006 en 0 % in de rest van de programmaperiode (2007-2012). Volgens de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie gaat het echter om 0,3 % van het bbp in 2006, 0,05 % van het bbp in 2007 en 0,1 % van het bbp in 2008.

(8)  Omdat het meest recente programma (afgezien van de informatie over de conjuncturele ontwikkelingen) geen informatie over 2006 bevat, zijn de cijfers genomen uit de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 22.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 49/39 |
| --- | --- | --- | --- |

22.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 49/39

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 12 februari 2008

over het geactualiseerde convergentieprogramma van Roemenië voor de periode 2007-2010

(2008/C 49/10)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Roemenië voor de periode 2007-2010 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Roemenië voor de periode 2007-2010 behandeld.

| (2) | In de periode 2003-2006 heeft Roemenië een krachtige economische groei doorgemaakt van gemiddeld 6,5 % per jaar. Er zijn evenwel duidelijke tekenen dat de sterk presterende economie oververhit raakt, zoals een aanzienlijk en toenemend extern tekort (geraamd op bijna 13 % van het BBP in 2007) met minder DBI — ondanks verdere niet met privatisering verband houdende investeringen in 2007 — maar nog steeds getemperd door een relatief grotere invoer van middellangetermijn- en langetermijnkapitaal op basis van de gegevens die tot nu toe voor 2007 beschikbaar zijn.
  Het groeiend tekort aan arbeidskrachten, sterke loonstijgingen die nadelig zijn voor het concurrentievermogen en de snelle toename van door gezinnen aangegane leningen zijn andere tekenen die wijzen op een oververhitting. Een scherpe inflatieverhoging na een lange periode van geslaagde desinflatie werd vooral veroorzaakt door aanbodschokken ten gevolge van het zwakke presteren van de landbouwsector in 2007 als gevolg van de slechte weersomstandigheden. Dit werd nog eens versterkt door het effect op de totale vraag van inkomensstijging en kredietgroei, een niet-restrictief begrotingsbeleid en loonbeleid in de publieke sector en de waardedaling van de leu sedert augustus 2007 (na de appreciatie van de afgelopen jaren). Om het snelle convergentietraject naar het EU-27 gemiddelde van het BBP per hoofd vast te houden, is het voor Roemenië van cruciaal belang dat de toenemende externe onevenwichtigheden worden aangepakt. In dit verband speelt het begrotingsbeleid een belangrijke rol: het kan de interne vraag afremmen en tegelijk de kwaliteit van de overheidsfinanciën verbeteren, in het bijzonder via een verschuiving naar groeibevorderende investeringen. |
| --- | --- |

(2)

In de periode 2003-2006 heeft Roemenië een krachtige economische groei doorgemaakt van gemiddeld 6,5 % per jaar. Er zijn evenwel duidelijke tekenen dat de sterk presterende economie oververhit raakt, zoals een aanzienlijk en toenemend extern tekort (geraamd op bijna 13 % van het BBP in 2007) met minder DBI — ondanks verdere niet met privatisering verband houdende investeringen in 2007 — maar nog steeds getemperd door een relatief grotere invoer van middellangetermijn- en langetermijnkapitaal op basis van de gegevens die tot nu toe voor 2007 beschikbaar zijn.

Het groeiend tekort aan arbeidskrachten, sterke loonstijgingen die nadelig zijn voor het concurrentievermogen en de snelle toename van door gezinnen aangegane leningen zijn andere tekenen die wijzen op een oververhitting. Een scherpe inflatieverhoging na een lange periode van geslaagde desinflatie werd vooral veroorzaakt door aanbodschokken ten gevolge van het zwakke presteren van de landbouwsector in 2007 als gevolg van de slechte weersomstandigheden. Dit werd nog eens versterkt door het effect op de totale vraag van inkomensstijging en kredietgroei, een niet-restrictief begrotingsbeleid en loonbeleid in de publieke sector en de waardedaling van de leu sedert augustus 2007 (na de appreciatie van de afgelopen jaren). Om het snelle convergentietraject naar het EU-27 gemiddelde van het BBP per hoofd vast te houden, is het voor Roemenië van cruciaal belang dat de toenemende externe onevenwichtigheden worden aangepakt. In dit verband speelt het begrotingsbeleid een belangrijke rol: het kan de interne vraag afremmen en tegelijk de kwaliteit van de overheidsfinanciën verbeteren, in het bijzonder via een verschuiving naar groeibevorderende investeringen.

| (3) | Het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, gaat ervan uit dat de reële BBP-groei aantrekt van 6,1 % in 2007 tot 6,5 % in 2008, en in 2010 weer afneemt tot 5,8 %. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) zijn de groeiprognoses voor 2008 en 2009 aan de hoge kant. Het is met name onduidelijk hoe de negatieve bijdrage van de netto-uitvoer aan de groei kan worden verminderd als de loonkosten per eenheid product sterk stijgen en een sterke druk uitgaat van de vraag en deze druk nog wordt verzwaard door een niet-restrictief begrotingsbeleid. De omvang en de snelle verslechtering van de externe onevenwichtigheden geven reden tot bezorgdheid, zoals blijkt uit de aanhoudende waardedaling van de Roemeense leu sedert medio 2007 in het kielzog van de algemene herprijzing van risico's op de internationale financiële markten. De inflatieprognoses van het programma lijken eveneens zeer laag. De sterke inflatoire druk die wordt veroorzaakt door loonontwikkelingen (onder meer in de publieke sector), snel stijgende internationale levensmiddelen- en grondstoffenprijzen en de lagere wisselkoers (na een lange periode van appreciatie) lijkt te zorgen voor een uitgesproken vertraging van het desinflatieproces. Naar verwachting zal het inflatieverschil (HICP) met de EU-27 zich in de prognoseperiode stabiliseren of slechts in geringe mate teruglopen. Al met al is het mogelijk dat de in het programma uitgestippelde beleidsmix er niet toe leidt dat vorderingen worden gemaakt bij de nominale convergentie. |
| --- | --- |

(3)

Het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, gaat ervan uit dat de reële BBP-groei aantrekt van 6,1 % in 2007 tot 6,5 % in 2008, en in 2010 weer afneemt tot 5,8 %. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) zijn de groeiprognoses voor 2008 en 2009 aan de hoge kant. Het is met name onduidelijk hoe de negatieve bijdrage van de netto-uitvoer aan de groei kan worden verminderd als de loonkosten per eenheid product sterk stijgen en een sterke druk uitgaat van de vraag en deze druk nog wordt verzwaard door een niet-restrictief begrotingsbeleid. De omvang en de snelle verslechtering van de externe onevenwichtigheden geven reden tot bezorgdheid, zoals blijkt uit de aanhoudende waardedaling van de Roemeense leu sedert medio 2007 in het kielzog van de algemene herprijzing van risico's op de internationale financiële markten. De inflatieprognoses van het programma lijken eveneens zeer laag. De sterke inflatoire druk die wordt veroorzaakt door loonontwikkelingen (onder meer in de publieke sector), snel stijgende internationale levensmiddelen- en grondstoffenprijzen en de lagere wisselkoers (na een lange periode van appreciatie) lijkt te zorgen voor een uitgesproken vertraging van het desinflatieproces. Naar verwachting zal het inflatieverschil (HICP) met de EU-27 zich in de prognoseperiode stabiliseren of slechts in geringe mate teruglopen. Al met al is het mogelijk dat de in het programma uitgestippelde beleidsmix er niet toe leidt dat vorderingen worden gemaakt bij de nominale convergentie.

| (4) | Volgens het geactualiseerde programma bedraagt het geraamde overheidstekort in 2007 2,9 % van het BBP en ligt het dus 0,2 procentpunt hoger dan de najaarsprognose van de diensten van de Commissie en het streefcijfer van het vorige programma. Het positieve basiseffect van het meevallende tekort in 2006 is tenietgedaan door de verhoging van de uitgaven, die omvangrijker was dan de inkomstenstijging in 2007. Derhalve is de uitvoering van de begroting in 2007 niet in overeenstemming met het in het advies van de Raad van 27 maart 2007 over het vorige convergentieprogramma gedane verzoek om „de goede tijden te benutten om het aanpassingstempo richting de MTD aanzienlijk op te voeren door in 2007 ambitieuzere begrotingsdoelstellingen na te streven” (3). |
| --- | --- |

(4)

Volgens het geactualiseerde programma bedraagt het geraamde overheidstekort in 2007 2,9 % van het BBP en ligt het dus 0,2 procentpunt hoger dan de najaarsprognose van de diensten van de Commissie en het streefcijfer van het vorige programma. Het positieve basiseffect van het meevallende tekort in 2006 is tenietgedaan door de verhoging van de uitgaven, die omvangrijker was dan de inkomstenstijging in 2007. Derhalve is de uitvoering van de begroting in 2007 niet in overeenstemming met het in het advies van de Raad van 27 maart 2007 over het vorige convergentieprogramma gedane verzoek om „de goede tijden te benutten om het aanpassingstempo richting de MTD aanzienlijk op te voeren door in 2007 ambitieuzere begrotingsdoelstellingen na te streven” (3).

| (5) | De actualisering houdt vast aan de hoofddoelstelling uit het vorige programma om de middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie, namelijk een structureel tekort van 0,9 % van het BBP, te bereiken in 2011, dus na de programmaperiode (structureel wil zeggen: voor de conjunctuur gecorrigeerd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen). Het programma mikt op een stabilisering van het nominaal tekort op 2,9 % van het BBP in de periode 2007-2009 en op een vermindering tot 2,4 % van het BBP in 2010. Het primaire saldo vertoont eenzelfde ontwikkeling. In de periode 2007-2009 worden geen budgettaire beleidsinspanningen geleverd. Het structureel tekort stabiliseert zich op ongeveer 3,5 % van het BBP en eerst voor 2010 wordt een aanpassing van 0,75 % richting de MTD beoogd. In vergelijking met het vorige convergentieprogramma, waarin werd gemikt op een betrekkelijk geleidelijke en niet op een pas aan het einde van de programmaperiode te verrichten aanpassing richting MTD zijn de begrotingsdoelstellingen ondanks de meer optimistische groeihypothesen voor 2008-2009 minder ambitieus. De aanpassing in de actualisering komt tot stand via een duidelijke stijging van de ontvangstenquote (met 3,5 procentpunten, waarbij grotendeels wordt uitgegaan van optimistische prognoses voor de ontvangsten), die de aanzienlijke stijging van de uitgavenquote (met bijna 3 procentpunten) nog overtreft.
  De grootste bijdrage aan de stijging van de inkomsten (1,4 procentpunt van het BBP) is afkomstig van belastingen. Er wordt namelijk gerekend op omvangrijke ontvangsten uit directe belastingen (meer inkomstenbelasting omdat het gemiddelde inkomen en het aantal werknemers naar verwachting een gunstige ontwikkeling zullen vertonen, terwijl de vennootschapsbelastingen toenemen dankzij de vermindering van de sociale bijdragen van werkgevers), maar ook op hogere ontvangsten dankzij BTW-maatregelen (die betrekking hebben op het tijdstip van sommige BTW-ontvangsten), die evenwel onvoldoende in het programma worden toegelicht. De „overige inkomsten” vertonen eenzelfde stijging, die onder meer samenhangt met een verwachte toename van EU-middelen. Wat de sociale bijdragen betreft, staan voor 2008 verscheidene hervormingsmaatregelen op de agenda (de tarieven worden met 6 procentpunten verlaagd, er wordt een tweede pensioenpijler ingevoerd en de bijdragegrondslag wordt verbreed door de bovengrens van vijf keer het gemiddelde loon te schrappen en de toeslagen in de belastinggrondslag op te nemen), die naar verwachting netto een positief effect zullen hebben. Aan de uitgavenzijde is de verandering in belangrijke mate terug te voeren op een forse stijging van de overheidsinvesteringen dankzij een verwachte aanzienlijk forsere opname van EU-middelen, hetgeen ambitieus lijkt. Voorts wordt een aanzienlijke stijging van de sociale uitkeringen (in het bijzonder pensioenen) verwacht. Deze stijging zal slechts gedeeltelijk teniet worden gedaan door een forse daling bij de beloning van werknemers en bij de subsidies (die in het programma in beide gevallen niet wordt onderbouwd). |
| --- | --- |

(5)

De actualisering houdt vast aan de hoofddoelstelling uit het vorige programma om de middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie, namelijk een structureel tekort van 0,9 % van het BBP, te bereiken in 2011, dus na de programmaperiode (structureel wil zeggen: voor de conjunctuur gecorrigeerd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen). Het programma mikt op een stabilisering van het nominaal tekort op 2,9 % van het BBP in de periode 2007-2009 en op een vermindering tot 2,4 % van het BBP in 2010. Het primaire saldo vertoont eenzelfde ontwikkeling. In de periode 2007-2009 worden geen budgettaire beleidsinspanningen geleverd. Het structureel tekort stabiliseert zich op ongeveer 3,5 % van het BBP en eerst voor 2010 wordt een aanpassing van 0,75 % richting de MTD beoogd. In vergelijking met het vorige convergentieprogramma, waarin werd gemikt op een betrekkelijk geleidelijke en niet op een pas aan het einde van de programmaperiode te verrichten aanpassing richting MTD zijn de begrotingsdoelstellingen ondanks de meer optimistische groeihypothesen voor 2008-2009 minder ambitieus. De aanpassing in de actualisering komt tot stand via een duidelijke stijging van de ontvangstenquote (met 3,5 procentpunten, waarbij grotendeels wordt uitgegaan van optimistische prognoses voor de ontvangsten), die de aanzienlijke stijging van de uitgavenquote (met bijna 3 procentpunten) nog overtreft.

De grootste bijdrage aan de stijging van de inkomsten (1,4 procentpunt van het BBP) is afkomstig van belastingen. Er wordt namelijk gerekend op omvangrijke ontvangsten uit directe belastingen (meer inkomstenbelasting omdat het gemiddelde inkomen en het aantal werknemers naar verwachting een gunstige ontwikkeling zullen vertonen, terwijl de vennootschapsbelastingen toenemen dankzij de vermindering van de sociale bijdragen van werkgevers), maar ook op hogere ontvangsten dankzij BTW-maatregelen (die betrekking hebben op het tijdstip van sommige BTW-ontvangsten), die evenwel onvoldoende in het programma worden toegelicht. De „overige inkomsten” vertonen eenzelfde stijging, die onder meer samenhangt met een verwachte toename van EU-middelen. Wat de sociale bijdragen betreft, staan voor 2008 verscheidene hervormingsmaatregelen op de agenda (de tarieven worden met 6 procentpunten verlaagd, er wordt een tweede pensioenpijler ingevoerd en de bijdragegrondslag wordt verbreed door de bovengrens van vijf keer het gemiddelde loon te schrappen en de toeslagen in de belastinggrondslag op te nemen), die naar verwachting netto een positief effect zullen hebben. Aan de uitgavenzijde is de verandering in belangrijke mate terug te voeren op een forse stijging van de overheidsinvesteringen dankzij een verwachte aanzienlijk forsere opname van EU-middelen, hetgeen ambitieus lijkt. Voorts wordt een aanzienlijke stijging van de sociale uitkeringen (in het bijzonder pensioenen) verwacht. Deze stijging zal slechts gedeeltelijk teniet worden gedaan door een forse daling bij de beloning van werknemers en bij de subsidies (die in het programma in beide gevallen niet wordt onderbouwd).

| (6) | Het begrotingsresultaat zou slechter kunnen uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. Gezien de gunstige programmahypothesen voor de belastingelasticiteiten en gezien de meest recente gegevens over de uitvoering van de begroting, zal met name voor 2007 het beoogde inkomstenniveau waarschijnlijk niet worden gehaald. Daardoor ontstaat een negatief basiseffect voor de inkomsten in de programmaperiode, met als gevolg slechtere begrotingsresultaten over de periode 2008-2010. Voorts zou dit effect versterkt kunnen worden door de optimistische groeiprognoses voor 2008-2009. Ook is het mogelijk dat de krachtige stijging van met name de sociale bijdragen en indirecte belastingen te hoog is geraamd. Aan de uitgavenzijde lijkt het patroon van een te hoge budgettaire raming van de investeringsuitgaven zich in het programma te herhalen. Er bestaat dus gevaar dat de aan investeringen toegewezen middelen in elk geval gedeeltelijk voor lopende uitgaven zullen worden aangewend, zoals in het verleden al vaker is gebeurd, met name voor de posten die in het programma te laag zijn geraamd, namelijk de beloning van werknemers, sociale overdrachten en subsidies.
  Hoewel in het programma voor de periode 2008-2010 wordt uitgegaan van een voorzichtiger beleid voor de salarissen in de publieke sector, ontbreekt daarvoor de onderbouwing en is dit niet realistisch aangezien de uitgaven aan deze salarissen in het verleden vaker zijn overschreden en in 2006 en 2007 de loonstijgingen zelfs meer dan tweemaal zo hoog waren als oorspronkelijk geraamd. Rekening houdende met deze verschuiving in de uitgaven, kan de uitgavenquote in het bijzonder in 2009 en 2010 hoger uitvallen dan waarop wordt gerekend. Andere risicofactoren zijn de op bepaalde punten zwakke planning en uitvoering van de begroting, de druk op de uitgaven in de verkiezingsjaren 2008 en 2009 en de onzekerheid over de omvang van de compensaties die de overheid uit het zogeheten „vastgoedfonds” zal toekennen aan eigenaars van ten tijde van het communistische regime genationaliseerde eigendommen. Voorts wordt de voor 2010 geplande aanscherping van het begrotingsbeleid onvoldoende met maatregelen onderbouwd. |
| --- | --- |

(6)

Het begrotingsresultaat zou slechter kunnen uitvallen dan in het programma wordt voorspeld. Gezien de gunstige programmahypothesen voor de belastingelasticiteiten en gezien de meest recente gegevens over de uitvoering van de begroting, zal met name voor 2007 het beoogde inkomstenniveau waarschijnlijk niet worden gehaald. Daardoor ontstaat een negatief basiseffect voor de inkomsten in de programmaperiode, met als gevolg slechtere begrotingsresultaten over de periode 2008-2010. Voorts zou dit effect versterkt kunnen worden door de optimistische groeiprognoses voor 2008-2009. Ook is het mogelijk dat de krachtige stijging van met name de sociale bijdragen en indirecte belastingen te hoog is geraamd. Aan de uitgavenzijde lijkt het patroon van een te hoge budgettaire raming van de investeringsuitgaven zich in het programma te herhalen. Er bestaat dus gevaar dat de aan investeringen toegewezen middelen in elk geval gedeeltelijk voor lopende uitgaven zullen worden aangewend, zoals in het verleden al vaker is gebeurd, met name voor de posten die in het programma te laag zijn geraamd, namelijk de beloning van werknemers, sociale overdrachten en subsidies.

Hoewel in het programma voor de periode 2008-2010 wordt uitgegaan van een voorzichtiger beleid voor de salarissen in de publieke sector, ontbreekt daarvoor de onderbouwing en is dit niet realistisch aangezien de uitgaven aan deze salarissen in het verleden vaker zijn overschreden en in 2006 en 2007 de loonstijgingen zelfs meer dan tweemaal zo hoog waren als oorspronkelijk geraamd. Rekening houdende met deze verschuiving in de uitgaven, kan de uitgavenquote in het bijzonder in 2009 en 2010 hoger uitvallen dan waarop wordt gerekend. Andere risicofactoren zijn de op bepaalde punten zwakke planning en uitvoering van de begroting, de druk op de uitgaven in de verkiezingsjaren 2008 en 2009 en de onzekerheid over de omvang van de compensaties die de overheid uit het zogeheten „vastgoedfonds” zal toekennen aan eigenaars van ten tijde van het communistische regime genationaliseerde eigendommen. Voorts wordt de voor 2010 geplande aanscherping van het begrotingsbeleid onvoldoende met maatregelen onderbouwd.

| (7) | In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie ontoereikend te zijn om de MTD in 2011 te verwezenlijken, zoals in het programma wordt beoogd. Aan het einde van de programmaperiode ontstaat geen veiligheidsmarge (geraamd op 1,75 % van het BBP) die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort de referentiewaarde van 3 % van het BBP overschrijdt. Derhalve bestaat er een ernstig risico dat de referentiewaarde op korte termijn zal worden overschreden. Na een forse verslechtering van het tekort in 2007 mag voor 2010 geen aanpassing richting MTD worden verwacht, ook al vertoont de economie tekenen van overhitting. Dit strookt niet met het stabiliteits- en groeipact. Met de begrotingsstrategie wordt niets gedaan aan de hierboven vastgestelde macro-economische onevenwichtigheden, in het bijzonder het grote en nog toenemende externe tekort en de druk die uitgaat van de binnenlandse vraag. Daardoor kunnen de macro-economische en financiële stabiliteit in gevaar komen. |
| --- | --- |

(7)

In het licht van deze risicobeoordeling lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie ontoereikend te zijn om de MTD in 2011 te verwezenlijken, zoals in het programma wordt beoogd. Aan het einde van de programmaperiode ontstaat geen veiligheidsmarge (geraamd op 1,75 % van het BBP) die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort de referentiewaarde van 3 % van het BBP overschrijdt. Derhalve bestaat er een ernstig risico dat de referentiewaarde op korte termijn zal worden overschreden. Na een forse verslechtering van het tekort in 2007 mag voor 2010 geen aanpassing richting MTD worden verwacht, ook al vertoont de economie tekenen van overhitting. Dit strookt niet met het stabiliteits- en groeipact. Met de begrotingsstrategie wordt niets gedaan aan de hierboven vastgestelde macro-economische onevenwichtigheden, in het bijzonder het grote en nog toenemende externe tekort en de druk die uitgaat van de binnenlandse vraag. Daardoor kunnen de macro-economische en financiële stabiliteit in gevaar komen.

| (8) | Bij gebreke van langetermijnprognoses voor de leeftijdsgebonden uitgaven op grond van de gemeenschappelijke macro-economische voorspellingen uitgevoerd door het EPC/de Commissie, is het niet mogelijk om het effect van de vergrijzing in Roemenië op een vergelijkbare en solide basis te berekenen zoals thans wordt gedaan voor de andere lidstaten. Gezien de huidige demografische structuur valt evenwel niet uit te sluiten dat van de vergrijzing een aanzienlijk effect op de uitgaven zal uitgaan. Met de in het programma geschetste budgettaire uitgangspositie voor 2007, waarin sprake is van een groot structureel tekort kan de schuld echter niet worden gestabiliseerd, zelfs als de budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing buiten beschouwing worden gelaten. Een verbetering van de structurele begrotingssituatie op middellange termijn zou de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën beperken. |
| --- | --- |

(8)

Bij gebreke van langetermijnprognoses voor de leeftijdsgebonden uitgaven op grond van de gemeenschappelijke macro-economische voorspellingen uitgevoerd door het EPC/de Commissie, is het niet mogelijk om het effect van de vergrijzing in Roemenië op een vergelijkbare en solide basis te berekenen zoals thans wordt gedaan voor de andere lidstaten. Gezien de huidige demografische structuur valt evenwel niet uit te sluiten dat van de vergrijzing een aanzienlijk effect op de uitgaven zal uitgaan. Met de in het programma geschetste budgettaire uitgangspositie voor 2007, waarin sprake is van een groot structureel tekort kan de schuld echter niet worden gestabiliseerd, zelfs als de budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing buiten beschouwing worden gelaten. Een verbetering van de structurele begrotingssituatie op middellange termijn zou de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën beperken.

| (9) | Het convergentieprogramma lijkt tot op zekere hoogte in overeenstemming met het nationale hervormingsprogramma (NHP) van juli 2007. Met name wordt in het convergentieprogramma vastgehouden aan de belangrijkste beleidsprioriteiten van de regering, zoals de verbetering van de kwaliteit en het beheer van de overheidsuitgaven, het ondernemingsklimaat en de overheidsadministratie, en aan de voornaamste hervormingen — in het bijzonder op het gebied van arbeidsmarkt, pensioenen, gezondheidszorg en onderwijs — die rechtstreekse gevolgen hebben voor de overheidsfinanciën. In het convergentieprogramma wordt ook vastgehouden aan de uitgavenprioriteiten op het gebied van onderwijs, onderzoek, gezondheidszorg, infrastructuur, milieu en landbouw. In het convergentieprogramma worden echter geen systematische gegevens verstrekt over de rechtstreekse budgettaire kosten van de belangrijkste NHP-hervormingen. |
| --- | --- |

(9)

Het convergentieprogramma lijkt tot op zekere hoogte in overeenstemming met het nationale hervormingsprogramma (NHP) van juli 2007. Met name wordt in het convergentieprogramma vastgehouden aan de belangrijkste beleidsprioriteiten van de regering, zoals de verbetering van de kwaliteit en het beheer van de overheidsuitgaven, het ondernemingsklimaat en de overheidsadministratie, en aan de voornaamste hervormingen — in het bijzonder op het gebied van arbeidsmarkt, pensioenen, gezondheidszorg en onderwijs — die rechtstreekse gevolgen hebben voor de overheidsfinanciën. In het convergentieprogramma wordt ook vastgehouden aan de uitgavenprioriteiten op het gebied van onderwijs, onderzoek, gezondheidszorg, infrastructuur, milieu en landbouw. In het convergentieprogramma worden echter geen systematische gegevens verstrekt over de rechtstreekse budgettaire kosten van de belangrijkste NHP-hervormingen.

| (10) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens, al is er sprake van enige vooruitgang (4). |
| --- | --- |

(10)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, vertoont het programma enkele lacunes in de verplichte en facultatieve gegevens, al is er sprake van enige vooruitgang (4).

De algemene conclusie luidt dat met de in het programma geschetste budgettaire strategie niet het voorzichtige begrotingsbeleid wordt gevoerd dat noodzakelijk is voor een beheersing van het toenemende externe tekort en de inflatiedruk, die de macro-economische en financiële stabiliteit en het convergentieproces in gevaar brengen. In het programma wordt niet uitgegaan van een daling van de tekorten, hetgeen een risico op een buitensporig tekort met zich brengt. Ondanks de gunstige groeivooruitzichten zijn de vorderingen richting de MTD ontoereikend en komen zij pas geheel aan het eind van de programmaperiode tot stand. In het licht van de risico's waaraan de begrotingsdoelstellingen onderhevig zijn en de aanzienlijke aanpassing die na de programmaperiode noodzakelijk zou zijn, is het onwaarschijnlijk dat de MTD zoals gepland in 2011 zal worden bereikt.

Gezien de bovenstaande beoordeling en ook gezien de noodzaak een duurzame convergentie te bewerkstelligen, wordt Roemenië verzocht:

| i) | het aanpassingstempo richting de MTD sterk op te voeren door in 2008 en de daaropvolgende jaren aanzienlijk ambitieuzere begrotingsdoelen te stellen om het risico op een buitensporig tekort te beperken, de macro-economische stabiliteit te bevorderen en de toenemende externe onevenwichtigheden te beteugelen en de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn aan te pakken; |
| --- | --- |

i)

het aanpassingstempo richting de MTD sterk op te voeren door in 2008 en de daaropvolgende jaren aanzienlijk ambitieuzere begrotingsdoelen te stellen om het risico op een buitensporig tekort te beperken, de macro-economische stabiliteit te bevorderen en de toenemende externe onevenwichtigheden te beteugelen en de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn aan te pakken;

| ii) | de voorgenomen sterke verhoging van de overheidsuitgaven in de hand te houden en de samenstelling ervan te verbeteren teneinde het groeipotentieel van de economie te bevorderen, alsook de planning en uitvoering van de uitgaven binnen een bindend middellangetermijnkader te verbeteren; |
| --- | --- |

ii)

de voorgenomen sterke verhoging van de overheidsuitgaven in de hand te houden en de samenstelling ervan te verbeteren teneinde het groeipotentieel van de economie te bevorderen, alsook de planning en uitvoering van de uitgaven binnen een bindend middellangetermijnkader te verbeteren;

| iii) | voort te gaan met beleidsmaatregelen om de inflatoire druk te beheersen, waarbij het aanbevolen restrictievere begrotingsbeleid wordt aangevuld met een passend beleid ten aanzien van de lonen in de publieke sector en met verdere structurele hervormingen. |
| --- | --- |

iii)

voort te gaan met beleidsmaatregelen om de inflatoire druk te beheersen, waarbij het aanbevolen restrictievere begrotingsbeleid wordt aangevuld met een passend beleid ten aanzien van de lonen in de publieke sector en met verdere structurele hervormingen.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel BBP
  (verandering in %) | CP dec 2007 | 7,7 | 6,1 | 6,5 | 6,1 | 5,8 |
| COM nov 2007 | 7,7 | 6,0 | 5,9 | 5,8 | n.b. |
| CP jan 2007 | 8,0 | 6,5 | 6,3 | 5,9 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | CP dec 2007 | 6,6 | 4,8 | 5,7 | 4,0 | 3,3 |
| COM nov 2007 | 6,6 | 4,7 | 5,6 | 4,6 | n.b. |
| CP jan 2007 | 6,6 | 4,5 | 4,3 | 3,2 | n.b. |
| Output gap (5)

  (% van het potentiële BBP) | CP dec 2007 | 2,2 | 2,1 | 2,1 | 1,8 | 1,1 |
| COM nov 2007 (6) | 2,4 | 2,1 | 1,3 | 0,3 | n.b. |
| CP jan 2007 | 2,1 | 2,2 | 1,9 | 1,1 | n.b. |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het BBP) | CP dec 2007 | – 10,3 | – 12,6 | – 10,5 | – 10,1 | – 10,2 |
| COM nov 2007 | – 10,3 | – 12,8 | – 14,5 | – 15,3 | n.b. |
| CP jan 2007 | – 10,2 | – 8,9 | – 8,3 | – 7,8 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het BBP) | CP dec 2007 | – 1,9 | – 2,9 | – 2,9 | – 2,9 | – 2,4 |
| COM nov 2007 | – 1,9 | – 2,7 | – 3,2 | – 3,9 | n.b. |
| CP jan 2007 | – 2,3 | – 2,7 | – 2,6 | – 2,0 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het BBP) | CP dec 2007 | – 1,0 | – 2,0 | – 2,1 | – 2,1 | – 1,6 |
| COM nov 2007 | – 1,0 | – 1,8 | – 2,3 | – 3,0 | n.b. |
| CP jan 2007 | – 1,2 | – 1,6 | – 1,5 | – 1,0 | n.b. |
| Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo (5)

  (% van het BBP) | CP dec 2007 | – 2,6 | – 3,6 | – 3,6 | – 3,5 | – 2,8 |
| COM nov 2007 | – 2,6 | – 3,3 | – 3,6 | – 4,0 | n.b. |
| CP jan 2007 | – 3,0 | – 3,4 | – 3,2 | – 2,3 | n.b. |
| Structureel saldo (7)

  (% van het BBP) | CP dec 2007 | – 2,2 | – 3,4 | – 3,4 | – 3,4 | – 2,7 |
| COM nov 2007 | – 2,6 | – 3,3 | – 3,6 | – 4,0 | n.b. |
| CP jan 2007 | – 3,0 | – 3,4 | – 3,2 | – 2,3 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het BBP) | CP dec 2007 | 12,4 | 11,9 | 13,6 | 14,2 | 14,9 |
| COM nov 2007 | 12,4 | 12,5 | 12,8 | 13,5 | n.b. |
| CP jan 2007 | 12,8 | 13,5 | 12,6 | 11,7 | n.b. |
| Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

Reëel BBP

(verandering in %)

CP dec 2007

7,7

6,1

6,5

6,1

5,8

COM nov 2007

7,7

6,0

5,9

5,8

n.b.

CP jan 2007

8,0

6,5

6,3

5,9

n.b.

HICP-inflatie

(%)

CP dec 2007

6,6

4,8

5,7

4,0

3,3

COM nov 2007

6,6

4,7

5,6

4,6

n.b.

CP jan 2007

6,6

4,5

4,3

3,2

n.b.

Output gap (5)

(% van het potentiële BBP)

CP dec 2007

2,2

2,1

2,1

1,8

1,1

COM nov 2007 (6)

2,4

2,1

1,3

0,3

n.b.

CP jan 2007

2,1

2,2

1,9

1,1

n.b.

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het BBP)

CP dec 2007

– 10,3

– 12,6

– 10,5

– 10,1

– 10,2

COM nov 2007

– 10,3

– 12,8

– 14,5

– 15,3

n.b.

CP jan 2007

– 10,2

– 8,9

– 8,3

– 7,8

n.b.

Overheidssaldo

(% van het BBP)

CP dec 2007

– 1,9

– 2,9

– 2,9

– 2,9

– 2,4

COM nov 2007

– 1,9

– 2,7

– 3,2

– 3,9

n.b.

CP jan 2007

– 2,3

– 2,7

– 2,6

– 2,0

n.b.

Primair saldo

(% van het BBP)

CP dec 2007

– 1,0

– 2,0

– 2,1

– 2,1

– 1,6

COM nov 2007

– 1,0

– 1,8

– 2,3

– 3,0

n.b.

CP jan 2007

– 1,2

– 1,6

– 1,5

– 1,0

n.b.

Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo (5)

(% van het BBP)

CP dec 2007

– 2,6

– 3,6

– 3,6

– 3,5

– 2,8

COM nov 2007

– 2,6

– 3,3

– 3,6

– 4,0

n.b.

CP jan 2007

– 3,0

– 3,4

– 3,2

– 2,3

n.b.

Structureel saldo (7)

(% van het BBP)

CP dec 2007

– 2,2

– 3,4

– 3,4

– 3,4

– 2,7

COM nov 2007

– 2,6

– 3,3

– 3,6

– 4,0

n.b.

CP jan 2007

– 3,0

– 3,4

– 3,2

– 2,3

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het BBP)

CP dec 2007

12,4

11,9

13,6

14,2

14,9

COM nov 2007

12,4

12,5

12,8

13,5

n.b.

CP jan 2007

12,8

13,5

12,6

11,7

n.b.

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, kunnen worden geraadpleegd op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het nationale hervormingsprogramma van juli 2007.

(3)  PB C 89 van 24.4.2007, blz. 19.

(4)  In het bijzonder ontbreken gegevens over de korte en de lange rente, de overheidsuitgaven naar functie en bijzonderheden over de prognoses voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn.

(5)  In de programma's vermelde output gaps en voor de conjunctuur gecorrigeerde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(6)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 5,7 %, 6,4 %, 6,7 % en 6,9 % in de periode 2006-2009.

(7)  Voor de conjunctuur gecorrigeerd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Volgens het meest recente programma zijn de eenmalige en andere tijdelijke maatregelen goed voor 0,4 % van het BBP in 2006, 0,2 % in 2007, 0,2 % in 2008, 0,1 % in 2009 en 0,1 % in 2010 (in alle gevallen hebben ze een tekortverhogend effect). In de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie wordt geen rekening gehouden met eenmalige maatregelen, aangezien de diensten van de Commissie de compensaties uit het zogeheten vastgoedfonds niet als eenmalige maatregelen beschouwen.

Bron:

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 22.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 49/44 |
| --- | --- | --- | --- |

22.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 49/44

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 12 februari 2008

over het geactualiseerde convergentieprogramma van Slowakije voor de periode 2007-2010

(2008/C 49/11)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 9, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Slowakije voor de periode 2007-2010 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 12 februari 2008 heeft de Raad het geactualiseerde convergentieprogramma van Slowakije voor de periode 2007-2010 behandeld.

| (2) | Slowakije maakt momenteel een periode van sterke groei door, die is teweeggebracht door een breed scala van structurele hervormingen die in de afgelopen jaren werden doorgevoerd en die gepaard gingen met een significante instroom van buitenlandse directe investeringen, in het bijzonder in de verwerkende industrie. Hoewel de groei ook heeft geleid tot een toename van de werkgelegenheid en een aanzienlijke daling van het werkloosheidscijfer, blijven vooral in oostelijke regio's bepaalde bevolkingsgroepen verstoken van de voordelen van deze economische expansie.
  De lage inzetbaarheid op de arbeidsmarkt van bepaalde segmenten van de beroepsbevolking leidt niet alleen tot druk op de overheidsfinanciën en sociale problemen, maar beperkt ook de potentiële productiegroei van Slowakije en belemmert dus het inhaalproces. Deze ongelijke spreiding van economische activiteit tussen bevolkingsgroepen en regio's wijst op de noodzaak van een betere kwaliteit van het openbaar onderwijs en een herschikking van de overheidsuitgaven waarbij middelen worden vrijgemaakt voor onderwijs, O&O en innovatie en ontwikkeling van de infrastructuur. Nadat de voorbije jaren overwegend een bezuinigingsbeleid was gevoerd, werd in 2006 een op expansie gericht begrotingsbeleid uitgestippeld, dat gepaard ging met een verkrapping van het monetaire beleid als gevolg van de stijging van de beleidstarieven en een gestage stijging van de wisselkoers die evenwel geen invloed lijkt te hebben gehad op het externe concurrentievermogen van de Slowaakse economie, zoals blijkt uit de sterke toename van de uitvoer en het afnemende tekort op de lopende rekening. Als lidstaat met een derogatie en deelnemer aan het WKM II moet Slowakije zijn macro-economisch en structureel beleid afstemmen op het bewerkstelligen van een duurzame convergentie. Hoewel de inflatie in 2007 aanzienlijk is teruggelopen, wordt verwacht dat deze opnieuw zal aantrekken als gevolg van de stijgende voedsel- en energieprijzen, de sterke groei, de krapper wordende arbeidsmarkt en het afnemende effect van de sterke stijging van de wisselkoers in 2006-2007. Om te kunnen voldoen aan de in het programma uitstippelde inflatiedoelstellingen — waarbij wordt uitgegaan van een toetreding tot de eurozone in 2009 — en om een eventuele inflatoire druk in de hand te kunnen houden naarmate het inflatieremmende effect van de voorbije significante stijging van de wisselkoers afneemt, zijn extra structurele hervormingen noodzakelijk en moet de regering bereid zijn om een restrictiever begrotingsbeleid te voeren dan het in het programma beoogde beleid. |
| --- | --- |

(2)

Slowakije maakt momenteel een periode van sterke groei door, die is teweeggebracht door een breed scala van structurele hervormingen die in de afgelopen jaren werden doorgevoerd en die gepaard gingen met een significante instroom van buitenlandse directe investeringen, in het bijzonder in de verwerkende industrie. Hoewel de groei ook heeft geleid tot een toename van de werkgelegenheid en een aanzienlijke daling van het werkloosheidscijfer, blijven vooral in oostelijke regio's bepaalde bevolkingsgroepen verstoken van de voordelen van deze economische expansie.

De lage inzetbaarheid op de arbeidsmarkt van bepaalde segmenten van de beroepsbevolking leidt niet alleen tot druk op de overheidsfinanciën en sociale problemen, maar beperkt ook de potentiële productiegroei van Slowakije en belemmert dus het inhaalproces. Deze ongelijke spreiding van economische activiteit tussen bevolkingsgroepen en regio's wijst op de noodzaak van een betere kwaliteit van het openbaar onderwijs en een herschikking van de overheidsuitgaven waarbij middelen worden vrijgemaakt voor onderwijs, O&O en innovatie en ontwikkeling van de infrastructuur. Nadat de voorbije jaren overwegend een bezuinigingsbeleid was gevoerd, werd in 2006 een op expansie gericht begrotingsbeleid uitgestippeld, dat gepaard ging met een verkrapping van het monetaire beleid als gevolg van de stijging van de beleidstarieven en een gestage stijging van de wisselkoers die evenwel geen invloed lijkt te hebben gehad op het externe concurrentievermogen van de Slowaakse economie, zoals blijkt uit de sterke toename van de uitvoer en het afnemende tekort op de lopende rekening. Als lidstaat met een derogatie en deelnemer aan het WKM II moet Slowakije zijn macro-economisch en structureel beleid afstemmen op het bewerkstelligen van een duurzame convergentie. Hoewel de inflatie in 2007 aanzienlijk is teruggelopen, wordt verwacht dat deze opnieuw zal aantrekken als gevolg van de stijgende voedsel- en energieprijzen, de sterke groei, de krapper wordende arbeidsmarkt en het afnemende effect van de sterke stijging van de wisselkoers in 2006-2007. Om te kunnen voldoen aan de in het programma uitstippelde inflatiedoelstellingen — waarbij wordt uitgegaan van een toetreding tot de eurozone in 2009 — en om een eventuele inflatoire druk in de hand te kunnen houden naarmate het inflatieremmende effect van de voorbije significante stijging van de wisselkoers afneemt, zijn extra structurele hervormingen noodzakelijk en moet de regering bereid zijn om een restrictiever begrotingsbeleid te voeren dan het in het programma beoogde beleid.

| (3) | Volgens het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, zal de reële bbp-groei teruglopen van 8,8 % in 2007 naar 5,0 % in 2010. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario te berusten op plausibele groeihypothesen tot 2009 en op voorzichtige groeihypothesen voor 2010, aangezien de uitzonderlijk sterke exportprestaties van 2007 als gevolg van de ingebruikname van nieuwe productiecapaciteiten in de verwerkende industrie naar verwachting in de komende jaren niet zal kunnen worden geëvenaard. De in het programma gehanteerde inflatieverwachtingen lijken aan de lage kant te zijn, aangezien zij gebaseerd zijn op gunstigere externe hypothesen dan de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie en op een andere inschatting van het afnemende effect van de voorbije stijging van de wisselkoers. |
| --- | --- |

(3)

Volgens het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, zal de reële bbp-groei teruglopen van 8,8 % in 2007 naar 5,0 % in 2010. Afgaande op de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario te berusten op plausibele groeihypothesen tot 2009 en op voorzichtige groeihypothesen voor 2010, aangezien de uitzonderlijk sterke exportprestaties van 2007 als gevolg van de ingebruikname van nieuwe productiecapaciteiten in de verwerkende industrie naar verwachting in de komende jaren niet zal kunnen worden geëvenaard. De in het programma gehanteerde inflatieverwachtingen lijken aan de lage kant te zijn, aangezien zij gebaseerd zijn op gunstigere externe hypothesen dan de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie en op een andere inschatting van het afnemende effect van de voorbije stijging van de wisselkoers.

| (4) | Het overheidstekort voor 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 2,7 % van het bbp, tegen een streefcijfer van 2,9 % van het bbp in de vorige actualisering van het convergentieprogramma en 2,5 % van het bbp in de huidige actualisering. Deze verbetering was mogelijk dankzij ontvangstenmeevallers die de hoger dan verwachte uitgaven compenseren. Aangezien het geraamde tekort voor 2007 lager is (een daling met 0,2 % van het bbp) dan de vorige tekortdoelstelling (zowel nominaal als structureel, waarbij structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), hebben de Slowaakse autoriteiten slechts gedeeltelijk gevolg gegeven aan het verzoek dat de Raad in zijn advies van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma (3) tot Slowakije heeft gericht, namelijk om de structurele aanpassing te versterken om het buitensporige tekort in 2007 met een grotere marge te corrigeren. |
| --- | --- |

(4)

Het overheidstekort voor 2007 wordt in de najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie geraamd op 2,7 % van het bbp, tegen een streefcijfer van 2,9 % van het bbp in de vorige actualisering van het convergentieprogramma en 2,5 % van het bbp in de huidige actualisering. Deze verbetering was mogelijk dankzij ontvangstenmeevallers die de hoger dan verwachte uitgaven compenseren. Aangezien het geraamde tekort voor 2007 lager is (een daling met 0,2 % van het bbp) dan de vorige tekortdoelstelling (zowel nominaal als structureel, waarbij structureel wil zeggen: conjunctuurgezuiverd, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen), hebben de Slowaakse autoriteiten slechts gedeeltelijk gevolg gegeven aan het verzoek dat de Raad in zijn advies van 27 februari 2007 over de vorige actualisering van het convergentieprogramma (3) tot Slowakije heeft gericht, namelijk om de structurele aanpassing te versterken om het buitensporige tekort in 2007 met een grotere marge te corrigeren.

| (5) | De begrotingsstrategie is er vooral op gericht om de middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie, namelijk een structureel tekort van iets minder dan 1 % van het bbp, in 2010 te bereiken. In het programma wordt gerekend op een nominale daling van het overheidstekort van 2,5 % van het bbp in 2007 tot 0,8 % van het bbp in 2010, waarbij het primaire saldo zou omslaan van een tekort van 1,0 % van het bbp in 2007 in een overschot van 0,5 % van het bbp in 2010. De aanpassing, zowel structureel als nominaal, vindt overwegend aan het einde van de programmaperiode plaats. De nieuwe actualisering houdt ondanks een gunstiger macro-economisch scenario in grote lijnen vast aan de aanpassing die beoogd was in de vorige actualisering. De begrotingsconsolidatie vindt plaats aan de uitgavenzijde (in het bijzonder wordt bespaard op sociale uitkeringen en de beloning van overheidspersoneel), aangezien de uitgavenquote in de programmaperiode met 3 procentpunten van het bbp vermindert, terwijl de ontvangstenquote slechts met de helft van dit percentage daalt. |
| --- | --- |

(5)

De begrotingsstrategie is er vooral op gericht om de middellangetermijndoelstelling (MTD) voor de begrotingssituatie, namelijk een structureel tekort van iets minder dan 1 % van het bbp, in 2010 te bereiken. In het programma wordt gerekend op een nominale daling van het overheidstekort van 2,5 % van het bbp in 2007 tot 0,8 % van het bbp in 2010, waarbij het primaire saldo zou omslaan van een tekort van 1,0 % van het bbp in 2007 in een overschot van 0,5 % van het bbp in 2010. De aanpassing, zowel structureel als nominaal, vindt overwegend aan het einde van de programmaperiode plaats. De nieuwe actualisering houdt ondanks een gunstiger macro-economisch scenario in grote lijnen vast aan de aanpassing die beoogd was in de vorige actualisering. De begrotingsconsolidatie vindt plaats aan de uitgavenzijde (in het bijzonder wordt bespaard op sociale uitkeringen en de beloning van overheidspersoneel), aangezien de uitgavenquote in de programmaperiode met 3 procentpunten van het bbp vermindert, terwijl de ontvangstenquote slechts met de helft van dit percentage daalt.

| (6) | In 2008 kunnen de begrotingsresultaten beter en in 2009 en 2010 slechter uitvallen dan de programmaprognoses. Met name de sterke groeivooruitzichten, de reeds genomen inkomstenverhogende maatregelen (naar verwachting zullen de verbreding van de vennootschapsbelastinggrondslag en de verhoging van het maximumbedrag voor sociale bijdragen extra inkomsten van ongeveer 0,3 % van het bbp opleveren) en de waarschijnlijke uitstroom uit de tweede pensioenpijler (4) (positief effect geraamd op ongeveer 0,2 % van het bbp) zouden moeten resulteren in een beter dan voorspeld feitelijk tekort in 2008 mits de uitgavengroei evenals in de voorbije jaren beter onder controle blijft dan in het programma wordt aangegeven. Duidelijke risico's vloeien echter voort uit het feit dat de budgettaire consolidatie naar 2009 en 2010 wordt verschoven. Met name zijn er geen uitgavenplafonds met een bindend karakter, is er een gebrek aan informatie over de maatregelen die de aanpassing schragen en zijn er mogelijkerwijs risico's verbonden aan de uitgaven in verband met de geplande partnerschappen met de particuliere sector voor de aanleg van autosnelwegen. |
| --- | --- |

(6)

In 2008 kunnen de begrotingsresultaten beter en in 2009 en 2010 slechter uitvallen dan de programmaprognoses. Met name de sterke groeivooruitzichten, de reeds genomen inkomstenverhogende maatregelen (naar verwachting zullen de verbreding van de vennootschapsbelastinggrondslag en de verhoging van het maximumbedrag voor sociale bijdragen extra inkomsten van ongeveer 0,3 % van het bbp opleveren) en de waarschijnlijke uitstroom uit de tweede pensioenpijler (4) (positief effect geraamd op ongeveer 0,2 % van het bbp) zouden moeten resulteren in een beter dan voorspeld feitelijk tekort in 2008 mits de uitgavengroei evenals in de voorbije jaren beter onder controle blijft dan in het programma wordt aangegeven. Duidelijke risico's vloeien echter voort uit het feit dat de budgettaire consolidatie naar 2009 en 2010 wordt verschoven. Met name zijn er geen uitgavenplafonds met een bindend karakter, is er een gebrek aan informatie over de maatregelen die de aanpassing schragen en zijn er mogelijkerwijs risico's verbonden aan de uitgaven in verband met de geplande partnerschappen met de particuliere sector voor de aanleg van autosnelwegen.

| (7) | Gezien deze risicobeoordeling lijkt de begrotingsstrategie van het programma over het geheel genomen afdoende om het buitensporige tekort in 2007 duurzaam te corrigeren, zoals de Raad heeft aanbevolen. Slechts vanaf 2010 ontstaat een veiligheidsmarge die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties (volgens de ramingen een structureel tekort van zo'n 2 % van het bbp) de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt, indien de beoogde consolidatie strikt wordt uitgevoerd. (5) Voorts lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie ontoereikend om ervoor te zorgen dat de MTD voor het einde van de programmaperiode wordt gehaald, zoals in het programma wordt beoogd. Voor 2008 verbetert het structureel saldo ondanks de verwachte goede tijden slechts licht (met 0,25 % van het bbp).
  Het tempo van de aanpassing in de richting van de MTD van het programma moet dus worden opgevoerd om te stroken met het stabiliteits- en groeipact, dat voorschrijft dat de lidstaten die tot het eurogebied en WKM II behoren, een jaarlijkse verbetering van het structurele begrotingssaldo moeten nastreven met 0,5 % van het bbp als benchmark, en dat in goede economische tijden een grotere aanpassing moet worden bewerkstelligd. Bovendien moet met het oog op de verwachte toename van de instroom van EU-middelen gezorgd worden voor budgettaire ruimte om het voor 2009-2010 geplande restrictieve begrotingsbeleid te kunnen vasthouden. De aanpassing in de resterende jaren van het programma, die strookt met het pact, moet strikt worden uitgevoerd en indien nodig met maatregelen worden ondersteund. Bij het ontstaan van een inflatoire druk zou ten slotte een strakker begrotingsbeleid moeten worden gevoerd dan de beleidskoers waarin het programma voorziet. |
| --- | --- |

(7)

Gezien deze risicobeoordeling lijkt de begrotingsstrategie van het programma over het geheel genomen afdoende om het buitensporige tekort in 2007 duurzaam te corrigeren, zoals de Raad heeft aanbevolen. Slechts vanaf 2010 ontstaat een veiligheidsmarge die ruim genoeg is om te voorkomen dat het tekort bij normale macro-economische fluctuaties (volgens de ramingen een structureel tekort van zo'n 2 % van het bbp) de drempel van 3 % van het bbp overschrijdt, indien de beoogde consolidatie strikt wordt uitgevoerd. (5) Voorts lijkt de in het programma uitgestippelde begrotingsstrategie ontoereikend om ervoor te zorgen dat de MTD voor het einde van de programmaperiode wordt gehaald, zoals in het programma wordt beoogd. Voor 2008 verbetert het structureel saldo ondanks de verwachte goede tijden slechts licht (met 0,25 % van het bbp).

Het tempo van de aanpassing in de richting van de MTD van het programma moet dus worden opgevoerd om te stroken met het stabiliteits- en groeipact, dat voorschrijft dat de lidstaten die tot het eurogebied en WKM II behoren, een jaarlijkse verbetering van het structurele begrotingssaldo moeten nastreven met 0,5 % van het bbp als benchmark, en dat in goede economische tijden een grotere aanpassing moet worden bewerkstelligd. Bovendien moet met het oog op de verwachte toename van de instroom van EU-middelen gezorgd worden voor budgettaire ruimte om het voor 2009-2010 geplande restrictieve begrotingsbeleid te kunnen vasthouden. De aanpassing in de resterende jaren van het programma, die strookt met het pact, moet strikt worden uitgevoerd en indien nodig met maatregelen worden ondersteund. Bij het ontstaan van een inflatoire druk zou ten slotte een strakker begrotingsbeleid moeten worden gevoerd dan de beleidskoers waarin het programma voorziet.

| (8) | Slowakije lijkt een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn betreft. Het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting is in Slowakije minder sterk dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt doordat de pensioenuitgaven, met name als gevolg van de pensioenhervorming van 2005 minder sterk zullen stijgen dan in vele andere landen. Daarbij wordt wel ervan uitgegaan dat een relatief beperkt aantal werknemers in de loop van de eerste helft van 2008 — wanneer zij daartoe de gelegenheid krijgen — uit het gemengde pensioenstelsel zal treden. Zelfs als geen rekening wordt gehouden met de budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing vormt de in het programma geraamde begrotingssituatie 2007 met een structureel primair tekort een risico voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Een consolidatie van de openbare financiën, zoals in het convergentieprogramma wordt beoogd, zou derhalve de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën verminderen. |
| --- | --- |

(8)

Slowakije lijkt een middelgroot risico te lopen wat de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn betreft. Het langetermijneffect van de vergrijzing op de begroting is in Slowakije minder sterk dan gemiddeld in de EU het geval is. Dit komt doordat de pensioenuitgaven, met name als gevolg van de pensioenhervorming van 2005 minder sterk zullen stijgen dan in vele andere landen. Daarbij wordt wel ervan uitgegaan dat een relatief beperkt aantal werknemers in de loop van de eerste helft van 2008 — wanneer zij daartoe de gelegenheid krijgen — uit het gemengde pensioenstelsel zal treden. Zelfs als geen rekening wordt gehouden met de budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing vormt de in het programma geraamde begrotingssituatie 2007 met een structureel primair tekort een risico voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Een consolidatie van de openbare financiën, zoals in het convergentieprogramma wordt beoogd, zou derhalve de risico's voor de houdbaarheid van de openbare financiën verminderen.

| (9) | Het convergentieprogramma lijkt tot op zekere hoogte in overeenstemming met het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Uit het convergentieprogramma blijkt dat de uitgavenprioriteiten van de regering (gezondheidszorg, onderwijs en landbouw) gedeeltelijk blijven afwijken van de belangrijkste uitdagingen die in het NHP werden vastgesteld (informatiemaatschappij, O&O en innovatie, ondernemingsklimaat en onderwijs en werkgelegenheid). Voorts wordt in het programma niet vermeld of het nationale streefcijfer voor O&O-uitgaven van 0,8 % van het bbp in 2010 wordt bereikt, terwijl bij de onderwijsuitgaven middelen uit de EU-structuurfondsen een steeds voornamere rol gaan spelen. Het convergentieprogramma bevat geen kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn, maar het verstrekt systematisch informatie over de rechtstreekse budgettaire kosten van de belangrijkste hervormingen die in het NHP voor 2008 worden beoogd. |
| --- | --- |

(9)

Het convergentieprogramma lijkt tot op zekere hoogte in overeenstemming met het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma. Uit het convergentieprogramma blijkt dat de uitgavenprioriteiten van de regering (gezondheidszorg, onderwijs en landbouw) gedeeltelijk blijven afwijken van de belangrijkste uitdagingen die in het NHP werden vastgesteld (informatiemaatschappij, O&O en innovatie, ondernemingsklimaat en onderwijs en werkgelegenheid). Voorts wordt in het programma niet vermeld of het nationale streefcijfer voor O&O-uitgaven van 0,8 % van het bbp in 2010 wordt bereikt, terwijl bij de onderwijsuitgaven middelen uit de EU-structuurfondsen een steeds voornamere rol gaan spelen. Het convergentieprogramma bevat geen kwalitatieve beoordeling van de algemene gevolgen van het nationale hervormingsprogramma binnen het kader van de begrotingsstrategie op middellange termijn, maar het verstrekt systematisch informatie over de rechtstreekse budgettaire kosten van de belangrijkste hervormingen die in het NHP voor 2008 worden beoogd.

| (10) | Wat betreft de vooruitgang die is geboekt bij de tenuitvoerlegging van de door Slowakije in het kader van het WKM II aangegane verbintenissen, zijn de begrotingsdoelstellingen van de opeenvolgende convergentieprogramma's steeds overtroffen. Aangezien de budgettaire uitgangssituatie gunstiger is uitgevallen dan oorspronkelijk geraamd, en de economische prestaties beter zijn geweest dan verwacht, zijn deze doelstellingen echter niet bijzonder ambitieus geweest. Wat het inkomensbeleid betreft, is van de collectieve arbeidsovereenkomsten voor de overheidssector een belangrijk loonmatigingssignaal uitgegaan naar de gehele economie. Om de toename van de kredietverstrekking te kunnen beheersen, heeft de Nationale Bank van Slowakije nauwlettend toezicht uitgeoefend op de risicobeheersingsstrategieën van banken en is zij intensiever gaan samenwerken met de toezichthouders van het land van herkomst van de banken die in Slowakije actief zijn. |
| --- | --- |

(10)

Wat betreft de vooruitgang die is geboekt bij de tenuitvoerlegging van de door Slowakije in het kader van het WKM II aangegane verbintenissen, zijn de begrotingsdoelstellingen van de opeenvolgende convergentieprogramma's steeds overtroffen. Aangezien de budgettaire uitgangssituatie gunstiger is uitgevallen dan oorspronkelijk geraamd, en de economische prestaties beter zijn geweest dan verwacht, zijn deze doelstellingen echter niet bijzonder ambitieus geweest. Wat het inkomensbeleid betreft, is van de collectieve arbeidsovereenkomsten voor de overheidssector een belangrijk loonmatigingssignaal uitgegaan naar de gehele economie. Om de toename van de kredietverstrekking te kunnen beheersen, heeft de Nationale Bank van Slowakije nauwlettend toezicht uitgeoefend op de risicobeheersingsstrategieën van banken en is zij intensiever gaan samenwerken met de toezichthouders van het land van herkomst van de banken die in Slowakije actief zijn.

| (11) | Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (6). |
| --- | --- |

(11)

Wat de in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's gespecificeerde gegevensvereisten betreft, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (6).

De algemene conclusie luidt dat het programma voldoet aan de eis dat het buitensporige tekort uiterlijk in 2007 wordt gecorrigeerd. In de jaren daarna wordt vooruitgang geboekt richting de MTD, maar alleen aan het eind van de programmaperiode, dit ondanks de bijzonder gunstige groeivooruitzichten. In 2008 spoort de beoogde structurele verbetering niet met het pact en zou zij van meer ambitie moeten getuigen. Gezien de risico's waaraan de begrotingsdoelstellingen vanaf 2009 onderhevig zijn, is het mogelijk dat de MTD van het programma in 2010 niet wordt bereikt en dat extra inspanningen dus noodzakelijk zijn. Voorts zou bij het ontstaan van een inflatoire druk een strakker begrotingsbeleid moeten worden gevoerd dan de beleidskoers waarin het programma voorziet en zou dit beleid gepaard moeten gaan met verdere structurele hervormingen om de werking van de arbeidsmarkt te verbeteren. Slowakije loopt een middelgroot risico wat betreft de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn. Wat de uitdagingen op middellange termijn betreft, blijkt uit het programma geen verschuiving van uitgaven naar O&O en innovatie, en wordt in het programma vermeld dat bij onderwijsuitgaven EU-middelen een steeds voornamere rol gaan spelen.

Gezien bovenstaande beoordeling en ook gezien de aanbeveling overeenkomstig artikel 104, lid 7, van 5 juli 2004, alsmede gezien de noodzaak een duurzame convergentie en een soepele deelname aan het WKM II te bewerkstelligen, wordt Slowakije verzocht:

| i) | de uitstekende groeivoorwaarden te benutten om het tempo van de structurele aanpassing richting MTD in 2008 op te voeren en vervolgens de beoogde structurele consolidatie strikt uit te voeren, indien nodig geschraagd door extra maatregelen en een bindender karakter van de uitgaven op middellange termijn; |
| --- | --- |

i)

de uitstekende groeivoorwaarden te benutten om het tempo van de structurele aanpassing richting MTD in 2008 op te voeren en vervolgens de beoogde structurele consolidatie strikt uit te voeren, indien nodig geschraagd door extra maatregelen en een bindender karakter van de uitgaven op middellange termijn;

| ii) | verdere structurele hervormingen door te voeren om de werking van de arbeidsmarkt te verbeteren, en klaar te staan om een restrictiever begrotingsbeleid te voeren, in het bijzonder om een eventuele inflatoire druk te beheersen, vooral naarmate het inflatieremmende effect van de voorbije forse stijging van de wisselkoers begint af te zwakken. |
| --- | --- |

ii)

verdere structurele hervormingen door te voeren om de werking van de arbeidsmarkt te verbeteren, en klaar te staan om een restrictiever begrotingsbeleid te voeren, in het bijzonder om een eventuele inflatoire druk te beheersen, vooral naarmate het inflatieremmende effect van de voorbije forse stijging van de wisselkoers begint af te zwakken.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel bbp
  (Verandering in %) | CP nov 2007 | 8,3 | 8,8 | 6,8 | 5,8 | 5,0 |
| COM nov 2007 | 8,3 | 8,7 | 7,0 | 6,2 | n.b. |
| CP dec 2006 | 6,6 | 7,1 | 5,5 | 5,1 | 5,0 |
| HICP-inflatie
  (%) | CP nov 2007 | 4,3 | 1,7 | 2,3 | 2,6 | 2,7 |
| COM nov 2007 | 4,3 | 1,7 | 2,5 | 3,0 | n.b. |
| CP dec 2006 | 4,4 | 3,1 | 2,0 | 2,4 | 2,6 |
| Output gap (7)

  (% van het potentiële bbp) | CP nov 2007 | – 0,5 | 1,8 | 2,3 | 2,1 | 1,4 |
| COM nov 2007 (8) | – 0,8 | 1,0 | 1,3 | 0,8 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 0,9 | 1,0 | 1,6 | 1,9 | 2,4 |
| Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 8,4 | – 3,4 | – 1,9 | – 1,1 | – 0,4 |
| COM nov 2007 | – 7,8 | – 4,2 | – 2,7 | – 1,6 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 6,4 | – 3,1 | – 2,5 | – 2,0 | – 1,6 |
| Overheidssaldo
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 3,7 | – 2,5 | – 2,3 | – 1,8 | – 0,8 |
| COM nov 2007 | – 3,7 | – 2,7 | – 2,3 | – 2,4 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 3,7 | – 2,9 | – 2,4 | – 1,9 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 2,2 | – 1,0 | – 0,9 | – 0,3 | 0,5 |
| COM nov 2007 | – 2,2 | – 1,2 | – 0,8 | – 0,9 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 1,9 | – 0,9 | – 0,6 | – 0,2 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (7)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 3,5 | – 3,0 | – 3,0 | – 2,4 | – 1,2 |
| COM nov 2007 | – 3,4 | – 3,0 | – 2,7 | – 2,6 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 3,4 | – 3,2 | – 2,9 | – 2,5 | n.b. |
| Structureel saldo (9)

  (% van het bbp) | CP nov 2007 | – 3,1 | – 3,0 | – 3,1 | – 2,4 | – 1,2 |
| COM nov 2007 | – 3,4 | – 3,0 | – 2,7 | – 2,6 | n.b. |
| CP dec 2006 | – 3,5 | – 3,2 | – 2,9 | – 2,5 | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het bbp) | CP nov 2007 | 30,4 | 30,6 | 30,8 | 30,5 | 29,5 |
| COM nov 2007 | 30,4 | 30,8 | 30,7 | 30,6 | n.b. |
| CP dec 2006 | 33,1 | 31,8 | 31,0 | 29,7 | n.b. |
| Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2006

2007

2008

2009

2010

Reëel bbp

(Verandering in %)

CP nov 2007

8,3

8,8

6,8

5,8

5,0

COM nov 2007

8,3

8,7

7,0

6,2

n.b.

CP dec 2006

6,6

7,1

5,5

5,1

5,0

HICP-inflatie

(%)

CP nov 2007

4,3

1,7

2,3

2,6

2,7

COM nov 2007

4,3

1,7

2,5

3,0

n.b.

CP dec 2006

4,4

3,1

2,0

2,4

2,6

Output gap (7)

(% van het potentiële bbp)

CP nov 2007

– 0,5

1,8

2,3

2,1

1,4

COM nov 2007 (8)

– 0,8

1,0

1,3

0,8

n.b.

CP dec 2006

– 0,9

1,0

1,6

1,9

2,4

Financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 8,4

– 3,4

– 1,9

– 1,1

– 0,4

COM nov 2007

– 7,8

– 4,2

– 2,7

– 1,6

n.b.

CP dec 2006

– 6,4

– 3,1

– 2,5

– 2,0

– 1,6

Overheidssaldo

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 3,7

– 2,5

– 2,3

– 1,8

– 0,8

COM nov 2007

– 3,7

– 2,7

– 2,3

– 2,4

n.b.

CP dec 2006

– 3,7

– 2,9

– 2,4

– 1,9

n.b.

Primair saldo

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 2,2

– 1,0

– 0,9

– 0,3

0,5

COM nov 2007

– 2,2

– 1,2

– 0,8

– 0,9

n.b.

CP dec 2006

– 1,9

– 0,9

– 0,6

– 0,2

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (7)

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 3,5

– 3,0

– 3,0

– 2,4

– 1,2

COM nov 2007

– 3,4

– 3,0

– 2,7

– 2,6

n.b.

CP dec 2006

– 3,4

– 3,2

– 2,9

– 2,5

n.b.

Structureel saldo (9)

(% van het bbp)

CP nov 2007

– 3,1

– 3,0

– 3,1

– 2,4

– 1,2

COM nov 2007

– 3,4

– 3,0

– 2,7

– 2,6

n.b.

CP dec 2006

– 3,5

– 3,2

– 2,9

– 2,5

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het bbp)

CP nov 2007

30,4

30,6

30,8

30,5

29,5

COM nov 2007

30,4

30,8

30,7

30,6

n.b.

CP dec 2006

33,1

31,8

31,0

29,7

n.b.

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1055/2005 (PB L 174 van 7.7.2005, blz. 1). Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie en met de beoordeling door de Commissie van het uitvoeringsverslag van oktober 2007 van het nationale hervormingsprogramma.

(3)  PB C 72 van 29.3.2007, blz. 1.

(4)  In de eerste helft van 2008 wordt de tweede pensioenpijler tijdelijk opengesteld zodat huidige deelnemers uit het stelsel kunnen treden en nieuwe deelnemers zich bij het stelsel kunnen aansluiten.

(5)  De ramingen in het programma betreffende de output gap verschillen aanzienlijk van de ramingen die de Commissiediensten op basis van de informatie in het programma met gebruikmaking van de algemeen aanvaarde methode hebben verricht.

(6)  Voor 2010 worden gegevens over de overheidsuitgaven niet naar functie (COFOG) vermeld.

(7)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(8)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 6,4 %, 6,7 %, 6,7 % en 6,7 % in de periode 2006-2009.

(9)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. Volgens de meest recente actualisering van het programma vertegenwoordigen de eenmalige en andere tijdelijke maatregelen 0,4 % van het bbp in 2006 (tekortverhogend) en 0,1 % van het bbp in 2008 (tekortverminderend). In de najaarsprognoses van de diensten van de Commissie worden geen eenmalige maatregelen vermeld.

Bron:

Convergentieprogramma (CP); economische najaarsprognoses 2007 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

| 22.2.2008 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 49/48 |
| --- | --- | --- | --- |

22.2.2008

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 49/48

---

Wisselkoersen van de euro (1)

21 februari 2008

(2008/C 49/12)

1 euro=

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,4736 |
| JPY | Japanse yen | 159,27 |
| DKK | Deense kroon | 7,4551 |
| GBP | Pond sterling | 0,7527 |
| SEK | Zweedse kroon | 9,3136 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,6205 |
| ISK | IJslandse kroon | 98,77 |
| NOK | Noorse kroon | 7,8615 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 25,088 |
| EEK | Estlandse kroon | 15,6466 |
| HUF | Hongaarse forint | 264,02 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| LVL | Letlandse lat | 0,6964 |
| PLN | Poolse zloty | 3,5666 |
| RON | Roemeense leu | 3,6533 |
| SKK | Slowaakse koruna | 33,06 |
| TRY | Turkse lira | 1,7743 |
| AUD | Australische dollar | 1,6037 |
| CAD | Canadese dollar | 1,4925 |
| HKD | Hongkongse dollar | 11,4937 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,8415 |
| SGD | Singaporese dollar | 2,078 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 396,97 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 11,4705 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 10,5234 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,2839 |
| IDR | Indonesische roepia | 13 505,54 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,7465 |
| PHP | Filipijnse peso | 59,784 |
| RUB | Russische roebel | 36,177 |
| THB | Thaise baht | 46,271 |
| BRL | Braziliaanse real | 2,5241 |
| MXN | Mexicaanse peso | 15,8729 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,4736

JPY

Japanse yen

159,27

DKK

Deense kroon

7,4551

GBP

Pond sterling

0,7527

SEK

Zweedse kroon

9,3136

CHF

Zwitserse frank

1,6205

ISK

IJslandse kroon

98,77

NOK

Noorse kroon

7,8615

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

25,088

EEK

Estlandse kroon

15,6466

HUF

Hongaarse forint

264,02

LTL

Litouwse litas

3,4528

LVL

Letlandse lat

0,6964

PLN

Poolse zloty

3,5666

RON

Roemeense leu

3,6533

SKK

Slowaakse koruna

33,06

TRY

Turkse lira

1,7743

AUD

Australische dollar

1,6037

CAD

Canadese dollar

1,4925

HKD

Hongkongse dollar

11,4937

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,8415

SGD

Singaporese dollar

2,078

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 396,97

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

11,4705

CNY

Chinese yuan renminbi

10,5234

HRK

Kroatische kuna

7,2839

IDR

Indonesische roepia

13 505,54

MYR

Maleisische ringgit

4,7465

PHP

Filipijnse peso

59,784

RUB

Russische roebel

36,177

THB

Thaise baht

46,271

BRL

Braziliaanse real

2,5241

MXN

Mexicaanse peso

15,8729

---

(1)

Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---