# Il-Ġurnal Uffiċjali C 81/2008

| | ISSN 1725-5198 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  ta' l-Unjoni Ewropea | C 81 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 511 ta' April 2008 |

ISSN 1725-5198

Il-Ġurnal Uffiċjali

ta' l-Unjoni Ewropea

C 81

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 511 ta' April 2008

---

| Avviż Nru | Werrej | Paġna |
| --- | --- | --- |
| | IV   Informazzjoni |
| | INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET U KORPI TA' L-UNJONI EWROPEA |
| | Il-Qorti ta' l-Awdituri |
| 2008/C 081/01 | Rapport Speċjali Nru 1/2008 dwar il-proċeduri għall-eżami preliminari u evalwazzjoni ta’ proġetti kbar ta’ investiment għall-perijodi ta’ programmar ta’ l-1994-1999 u ta’ l-2000-2006 flimkien mar-risposti tal-Kummissjoni | 1 |

Avviż Nru

Werrej

Paġna

IV   Informazzjoni

INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET U KORPI TA' L-UNJONI EWROPEA

Il-Qorti ta' l-Awdituri

2008/C 081/01

Rapport Speċjali Nru 1/2008 dwar il-proċeduri għall-eżami preliminari u evalwazzjoni ta’ proġetti kbar ta’ investiment għall-perijodi ta’ programmar ta’ l-1994-1999 u ta’ l-2000-2006 flimkien mar-risposti tal-Kummissjoni

1

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

IV Informazzjoni

INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET U KORPI TA' L-UNJONI EWROPEA

Il-Qorti ta' l-Awdituri

| 1.4.2008 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea | C 81/1 |
| --- | --- | --- | --- |

1.4.2008

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea

C 81/1

---

RAPPORT SPEĊJALI Nru 1/2008

dwar il-proċeduri għall-eżami preliminari u evalwazzjoni ta’ proġetti kbar ta’ investiment għall-perijodi ta’ programmar ta’ l-1994-1999 u ta’ l-2000-2006 flimkien mar-risposti tal-Kummissjoni

(skond l-Artikolu 248, paragrafu 4, it-tieni sottoparagrafu, KE)

(2008/C 81/01)

WERREJ

GLOSSARJU

| I-VII | SOMMARJU |
| --- | --- |

I-VII

| 1-8 | INTRODUZJONI |
| --- | --- |

1-8

| 1-7 | Definizzjonijiet u qafas ta’ approvazzjoni |
| --- | --- |

1-7

| 8 | Importanza finanzjarja |
| --- | --- |

8

| 9-13 | L-AMBITU TAL-VERIFIKA U TA’ DAN IR-RAPPORT |
| --- | --- |

9-13

| 14-34 | IL-KUMMISSJONI QIEGĦDA TIPPREPARA L-IFFINANZJAR KOMUNITARJU TA’ PROĠETTI KBAR B’MOD ADEGWAT? |
| --- | --- |

14-34

| 14-16 | Qafas ta’ eżami preliminari u kriterji tal-verifika |
| --- | --- |

14-16

| 17-20 | Eżami tal-Proġetti: titjib fil-qafas tal-metodoloġija imma l-proċeduri jridu jissaħħu |
| --- | --- |

17-20

| 21-25 | L-analiżi dwar il-benefiċji tan-nefqa; Il-kwalità varjabbli ta’ l-applikazzjonijiet: |
| --- | --- |

21-25

| 26-34 | L-istabbiliment ta’ assistenza finanzjarja Komunitarja: kriterji interpretati u applikati b’mod inkonsistenti |
| --- | --- |

26-34

| 35-55 | L-EVALWAZZJONIJIET EX POST TA’ PROĠETTI KBAR QIEGĦDIN JIĠĠENERAW RIŻULTATI LI JSERVU TA’ GĦAJNUNA GĦALL-PROĊESS TAT-TEĦID TAD-DEĊIŻJONIJIET SUSSEGWENTI? |
| --- | --- |

35-55

| 35-39 | Qafas ta’ Evalwazzjoni u kriterji tal-verifika |
| --- | --- |

35-39

| 40-41 | Diversi evalwazzjonijiet ta’ xgħira wiesa’ iżda ftit li xejn evalwazzjonijiet ta’ proġetti kbar individwali |
| --- | --- |

40-41

| 42-49 | Fatturi li ostakolaw l-evalwazzjoni ex post tal-proġetti l-kbar ... |
| --- | --- |

42-49

| 43-46 | ... Applikazzjonijiet għall-għajnuna mhux kompluti |
| --- | --- |

43-46

| 47-49 | ... Monitoraġġ inadegwat |
| --- | --- |

47-49

| 50-55 | Il-Perijodu ta’ l-2000-2006, evalwazzjonijiet li qegħdin f’riskju li jiġu kompromessi |
| --- | --- |

50-55

| 56-58 | IR-REGOLAMENTI L-ĠODDA GĦALL-PERIJODU TA’ L-2007-2013 |
| --- | --- |

56-58

| 59-65 | KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET |
| --- | --- |

59-65

| 59-62 | Konklużjonijiet |
| --- | --- |

59-62

| 63-65 | Rakkomandazzjonijiet |
| --- | --- |

63-65

Anness I Kampjuni I u II mill-Istati Membri ikkonċernati — Lista ta’ proġetti eżaminati

Anness II 2000-2006 proġetti kbar evalwati — Rata ta’ l-Iskont u l-orizzonti tal-ħin

Ir-risposti tal-Kummissjoni

GLOSSARJU






  Analiżi benefiċċju-tan-nefqa

| Analiżi benefiċċju-tan-nefqa | Teknika biex jiġu mqabbla l-ispejjeż kollha u l-benefiċji kollha ta’ intervent biex jiġi stabbilit jekk il-benefiċji jaqbżux l-ispejjeż, u jekk iva, b’liema proporzjon. |
| --- | --- |
| Analiżi tas-sensittività | Studju dwar l-istabbilità tar-riżultat mistenni ta’ proġett meta espost għal tibdiliet fil-varjanti ta’ bażi. |
| Analiżi tar-riskju | Studju biex jistabbilixxi l-probabbilità li l-valur tal-varjanti ta’ bażi li kienu ġew oriġinaljament ikkalkulati għall-proġett, ser jiġu attwalment ikkonfermati. |
| Effett deadweight | Effett li jibda jidher u li xorta waħda kien jitfaċċa anke jekk ma jkunx sar intervent pubbliku. |
| Effettività | Tkejjel ir-relazzjoni bejn ir-riżultati miksuba u l-objettivi ffissati. |
| Effiċjenza | Tkejjel ir-relazzjoni bejn ir-riżorsi wżati u r-riżultati miksuba. |
| ERDF (Fond Europew Għall-Iżvilupp Reġjonali) | Strument finanzjarju maħluq biex jippromwovi koeżjoni ekonomika u soċjali bejn il-pajjiżi ta’ l-UE billi jikkoreġi l-iżbilanċi prinċipali reġjonali u billi jikkonverti mill-ġdid ir-reġjuni li l-iżvilupp tagħhom waqgħa lura. L-interventi ERDF huma implimentati prinċipalment permezz ta’ programmi ta’ l-operat li jinkludu numru kbir ta’ proġetti. |
| Fond ta’ Koeżjoni | Strument maħluq biex jippromwovi koeżjoni ekonomika u soċjali permezz ta’ iffinanzjar ta’ proġetti kbar fl-oqsma ta’ l-ambjent u tat-trasport fl-Istati Membri li għandhom PGN ta’ inqas minn 90 % per capita, tal-medja Komunitarja. Il-Fond ta’ Koeżjoni kien oriġinarjament implimentat fi Spanja, fil-Greċja, fl-Irlanda u fil-Portugal. Mill-1 ta’ Jannar 2004 l-Irlanda ma baqgħetx iktar eliġibbli. L-Istati l-Membri l-ġodda ipprofittaw minn appoġġ mill-Fond ta’ Koeżjoni mill-bidu ta’ l-adeżjoni tagħhom fil-Komunità. |
| Fondi Strutturali | Fondi Komunitarji li jiffinanzjaw azzjonijiet bl-għan li jnaqqsu d-diskrepanzi fl-iżvilupp bejn ir-reġjuni ta’ l-UE. ERDF (Fond Europew Għall-Iżvilupp Reġjonali) huwa l-istrument finanzjarju prinċipali għal dawn l-azzjonijiet. |
| Impatt | Konsegwenzi soċjoekonomiċi li jistgħu jiġu attribwiti għal-intervent. |
| IRR (rata interna ta’ rendikont) | Rata li permezz tagħha l-investiment isir vantaġġuż.






  — | IRR Finanzjarju: rata ta’ rendikont ikkalkulata b’mod esklużiv mill-ammonti ta’ iffinanzjar li għandhom x’jaqsmu b’mod dirett mal-proġett. |

Teknika biex jiġu mqabbla l-ispejjeż kollha u l-benefiċji kollha ta’ intervent biex jiġi stabbilit jekk il-benefiċji jaqbżux l-ispejjeż, u jekk iva, b’liema proporzjon.

Analiżi tas-sensittività

Studju dwar l-istabbilità tar-riżultat mistenni ta’ proġett meta espost għal tibdiliet fil-varjanti ta’ bażi.

Analiżi tar-riskju

Studju biex jistabbilixxi l-probabbilità li l-valur tal-varjanti ta’ bażi li kienu ġew oriġinaljament ikkalkulati għall-proġett, ser jiġu attwalment ikkonfermati.

Effett deadweight

Effett li jibda jidher u li xorta waħda kien jitfaċċa anke jekk ma jkunx sar intervent pubbliku.

Effettività

Tkejjel ir-relazzjoni bejn ir-riżultati miksuba u l-objettivi ffissati.

Effiċjenza

Tkejjel ir-relazzjoni bejn ir-riżorsi wżati u r-riżultati miksuba.

ERDF (Fond Europew Għall-Iżvilupp Reġjonali)

Strument finanzjarju maħluq biex jippromwovi koeżjoni ekonomika u soċjali bejn il-pajjiżi ta’ l-UE billi jikkoreġi l-iżbilanċi prinċipali reġjonali u billi jikkonverti mill-ġdid ir-reġjuni li l-iżvilupp tagħhom waqgħa lura. L-interventi ERDF huma implimentati prinċipalment permezz ta’ programmi ta’ l-operat li jinkludu numru kbir ta’ proġetti.

Fond ta’ Koeżjoni

Strument maħluq biex jippromwovi koeżjoni ekonomika u soċjali permezz ta’ iffinanzjar ta’ proġetti kbar fl-oqsma ta’ l-ambjent u tat-trasport fl-Istati Membri li għandhom PGN ta’ inqas minn 90 % per capita, tal-medja Komunitarja. Il-Fond ta’ Koeżjoni kien oriġinarjament implimentat fi Spanja, fil-Greċja, fl-Irlanda u fil-Portugal. Mill-1 ta’ Jannar 2004 l-Irlanda ma baqgħetx iktar eliġibbli. L-Istati l-Membri l-ġodda ipprofittaw minn appoġġ mill-Fond ta’ Koeżjoni mill-bidu ta’ l-adeżjoni tagħhom fil-Komunità.

Fondi Strutturali

Fondi Komunitarji li jiffinanzjaw azzjonijiet bl-għan li jnaqqsu d-diskrepanzi fl-iżvilupp bejn ir-reġjuni ta’ l-UE. ERDF (Fond Europew Għall-Iżvilupp Reġjonali) huwa l-istrument finanzjarju prinċipali għal dawn l-azzjonijiet.

Impatt

Konsegwenzi soċjoekonomiċi li jistgħu jiġu attribwiti għal-intervent.

IRR (rata interna ta’ rendikont)

Rata li permezz tagħha l-investiment isir vantaġġuż.

—

IRR Finanzjarju: rata ta’ rendikont ikkalkulata b’mod esklużiv mill-ammonti ta’ iffinanzjar li għandhom x’jaqsmu b’mod dirett mal-proġett.

| — | IRR Ekonomiku: rata ta’ rendikont ikkalkulata meta jiġu ikkunsidrati fatturi ekonomiċi esterni. |
| --- | --- |

—

IRR Ekonomiku: rata ta’ rendikont ikkalkulata meta jiġu ikkunsidrati fatturi ekonomiċi esterni.

NPV (valur nett preżenti)

Valur miksub permezz ta’ l-indiċjar fil-preżent tal-valur tal-bilanċi kollha tal-flus li ser ikunu ġġenerati minn proġett matul id-dewmien tiegħu. Dan il-metodu jippermetti li diversi proġetti jkunu jistgħu jiġu mqabbla.

Perijodu ta’ programmar

Il-Qafas multinazzjonali li fih in-nefqa tal-Fondi Strutturali hija ippjanata u implimentata.

Programm ta’ Operat

Dokument approvat mill-Kummissjoni, li jieħu l-forma ta’ sett ta’ prijoritajiet koerenti li jinkludu miżuri multiannwali. Il-prijoritajiet jistgħu jiġu implimentati permezz ta’ rikors għal wieħed jew iktar mill-Fondi Strutturali, jew, b’mod alternattiv, lejn strumenti oħra finanzjarji u l-BEI.

SOMMARJU

| I. | Ir-regolamenti jiddefinixxu infrastruttura u proġetti ta’ investiment “kbar” produttivi skond il-volum tal-finanzi involuti. Minħabba fis-sinifikat ekonomiku u l-impatt potenzjali ta’ dawn il-proġetti, huma soġġetti għal proċeduri ta’ eżami preliminari speċjali qabel ma’ jiġu approvati. Għall-istess raġunijiet, għandha tinġabar informazzjoni valida ħalli l-effetti realment miksuba jkunu jistgħu jiġu evalwati meta mqabbla ma’ l-effetti li kienu mistennija (ara l-paragrafi 1-8). |
| --- | --- |

I.

Ir-regolamenti jiddefinixxu infrastruttura u proġetti ta’ investiment “kbar” produttivi skond il-volum tal-finanzi involuti. Minħabba fis-sinifikat ekonomiku u l-impatt potenzjali ta’ dawn il-proġetti, huma soġġetti għal proċeduri ta’ eżami preliminari speċjali qabel ma’ jiġu approvati. Għall-istess raġunijiet, għandha tinġabar informazzjoni valida ħalli l-effetti realment miksuba jkunu jistgħu jiġu evalwati meta mqabbla ma’ l-effetti li kienu mistennija (ara l-paragrafi 1-8).

| II. | Il-verifika tal-Qorti ikkonċentrat fuq il-proġetti l-kbar ta’ l-ERDF u, b’analoġija, dawk li jaqgħu taħt il-Fond ta’ Koeżjoni għall-perijodi ta’ proggrammar ta’ l-1994-1999 u ta’ l-2000-2006. Dan ir-rapport huwa mibni madwar żewġ temi prinċipali: il-proċess tal-preparazzjoni għall-approvazzjoni, mill-Kummissjoni, ta’ proġetti kbar u l-proċess ta’ evalwazzjoni wara l-implimentazzjoni tagħhom (ara paragrafi 9-13). |
| --- | --- |

II.

Il-verifika tal-Qorti ikkonċentrat fuq il-proġetti l-kbar ta’ l-ERDF u, b’analoġija, dawk li jaqgħu taħt il-Fond ta’ Koeżjoni għall-perijodi ta’ proggrammar ta’ l-1994-1999 u ta’ l-2000-2006. Dan ir-rapport huwa mibni madwar żewġ temi prinċipali: il-proċess tal-preparazzjoni għall-approvazzjoni, mill-Kummissjoni, ta’ proġetti kbar u l-proċess ta’ evalwazzjoni wara l-implimentazzjoni tagħhom (ara paragrafi 9-13).

| III. | Il-Qorti skopriet diversi nuqqasijiet fil-proċedura ta’ l-eżami preliminari fiż-żewġ perijodi in kwistjoni. Il-proċeduri għall-apprezzament tal-proġetti u għall-istabbiliment tar-rata tal-kofinanzjar tal-Komunità kienu ta’ inkwiet partikolari. Il-kwalità ta’ l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa ippreżentata mill-promoturi tal-proġetti b’sostenn għall-applikazzjonijiet għall-assistenza kienet varjabbli ħafna, u l-istess seta’ jingħad għall-użu li għamlet il-Kummissjoni minn dawk l-analiżi. Dawn is-sejbiet irriżultaw f’dubbji dwar il-valur miżjud reali tal-proċedura speċjali biex jiġu approvati proġetti kbar (ara paragrafi 14-34). |
| --- | --- |

III.

Il-Qorti skopriet diversi nuqqasijiet fil-proċedura ta’ l-eżami preliminari fiż-żewġ perijodi in kwistjoni. Il-proċeduri għall-apprezzament tal-proġetti u għall-istabbiliment tar-rata tal-kofinanzjar tal-Komunità kienu ta’ inkwiet partikolari. Il-kwalità ta’ l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa ippreżentata mill-promoturi tal-proġetti b’sostenn għall-applikazzjonijiet għall-assistenza kienet varjabbli ħafna, u l-istess seta’ jingħad għall-użu li għamlet il-Kummissjoni minn dawk l-analiżi. Dawn is-sejbiet irriżultaw f’dubbji dwar il-valur miżjud reali tal-proċedura speċjali biex jiġu approvati proġetti kbar (ara paragrafi 14-34).

| IV. | Il-Qorti tirrakkomanda li l-Kummissjoni għandha tapplika proċeduri ta’ eżami preliminari aktar effiċjenti ibbażati fuq l-għodda li żviluppat hija stess, għandha tiżgura li l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa tiġi applikata b’mod iktar rigoruż, b’mod partikolari fir-rigward tad-dejta disponibbli, u għandha tkompli l-isforzi tagħha biex tieħu kont ta’ dawk il-fatturi li jippermettu li r-rata tal-parteċipazzjoni tal-Komunità tiġi aġġustata (ara l-paragrafu 63). |
| --- | --- |

IV.

Il-Qorti tirrakkomanda li l-Kummissjoni għandha tapplika proċeduri ta’ eżami preliminari aktar effiċjenti ibbażati fuq l-għodda li żviluppat hija stess, għandha tiżgura li l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa tiġi applikata b’mod iktar rigoruż, b’mod partikolari fir-rigward tad-dejta disponibbli, u għandha tkompli l-isforzi tagħha biex tieħu kont ta’ dawk il-fatturi li jippermettu li r-rata tal-parteċipazzjoni tal-Komunità tiġi aġġustata (ara l-paragrafu 63).

| V. | Fir-rigward ta’ l-evalwazzjoni ex-post tal-proġetti l-kbar fil-Perijodu ta’ l-1994-1999 (l-unika evalwazzjoni bħal din li l-Kummissjoni setgħet twettaq waqt iż-żmien tal-verifika), din sfat żvantaġġata b’mod gravi minħabba n-nuqqas ta’ informazzjoni rilevanti u preċiża dwar l-effetti antiċipati u l-monitoraġġ. Minħabba f’dawn iċ-ċirkostanzi, l-evalwazzjonijiet ma’ pproduċew l-ebda informazzjoni li kienet utli mill-aspett tat-teħid tad-deċizjonijiet għall-Perijodu segwenti, bl-eċċezzjoni ta’ każ wieħed li jikkonċerna proġetti ffinanzjati mill-Fond ta’ Koeżjoni. L-evalwazzjoni tal-proġetti l-kbar ta’ l-ERDF mill-Perijodu ta’ l-2000-2006, li għad trid issir, ser tkun tista tistrieħ fuq regoli iktar stretti, b’mod speċjali fil-qasam tal-monitoraġġ. Madankollu, ma tantx sar wisq biex dawk ir-regoli jiġu applikati fil-prattika (ara paragrafi 35-55). |
| --- | --- |

V.

Fir-rigward ta’ l-evalwazzjoni ex-post tal-proġetti l-kbar fil-Perijodu ta’ l-1994-1999 (l-unika evalwazzjoni bħal din li l-Kummissjoni setgħet twettaq waqt iż-żmien tal-verifika), din sfat żvantaġġata b’mod gravi minħabba n-nuqqas ta’ informazzjoni rilevanti u preċiża dwar l-effetti antiċipati u l-monitoraġġ. Minħabba f’dawn iċ-ċirkostanzi, l-evalwazzjonijiet ma’ pproduċew l-ebda informazzjoni li kienet utli mill-aspett tat-teħid tad-deċizjonijiet għall-Perijodu segwenti, bl-eċċezzjoni ta’ każ wieħed li jikkonċerna proġetti ffinanzjati mill-Fond ta’ Koeżjoni. L-evalwazzjoni tal-proġetti l-kbar ta’ l-ERDF mill-Perijodu ta’ l-2000-2006, li għad trid issir, ser tkun tista tistrieħ fuq regoli iktar stretti, b’mod speċjali fil-qasam tal-monitoraġġ. Madankollu, ma tantx sar wisq biex dawk ir-regoli jiġu applikati fil-prattika (ara paragrafi 35-55).

| VI. | Ir-regolamenti tal-Fondi Strutturali għall-Perijodu ta’ l-2007-2013 ma jirrikjedux li l-Kommissjoni twettaq evalwazzjonijiet ex post individwali għall-proġetti l-kbar. Iżda, l-Qorti tirrakkomanda li, meta iffinalizzati, l-proġetti l-kbar għandhom jiġu vvalutati b’mod individwali, fir-rigward ta’ l-objettivi speċifiċi tagħhom, mill-awtoritajiet maniġerjali nazzjonali u mill-benefiċjarji, għal-liema l-informazzjoni mikbusa minn dan l-eżerċizzju tkun utli. Għal dan l-iskop, il-Kummissjoni trid tiżgura li l-applikazzjonijiet għall-assistenza fihom l-informazzjoni meħtieġa fir-rigward ta’ indikaturi u s-sitwazzjoni tal-bidu, u li din l-informazzjoni hija monitorata b’mod rigoruż. Fir-rigward ta’ l-informazzjoni disponibbli permezz ta’ l-evalwazzjoni, li trid tiġi mogħtija lilha, il-Kummissjoni trid tanalizza il-ħtiġiet tagħha ħalli tiżgura li hija fil-pussess ta’ dejta relevanti u affidabbli dwar l-impatti tal-proġetti l-kbar (ara paragrafu 64). |
| --- | --- |

VI.

Ir-regolamenti tal-Fondi Strutturali għall-Perijodu ta’ l-2007-2013 ma jirrikjedux li l-Kommissjoni twettaq evalwazzjonijiet ex post individwali għall-proġetti l-kbar. Iżda, l-Qorti tirrakkomanda li, meta iffinalizzati, l-proġetti l-kbar għandhom jiġu vvalutati b’mod individwali, fir-rigward ta’ l-objettivi speċifiċi tagħhom, mill-awtoritajiet maniġerjali nazzjonali u mill-benefiċjarji, għal-liema l-informazzjoni mikbusa minn dan l-eżerċizzju tkun utli. Għal dan l-iskop, il-Kummissjoni trid tiżgura li l-applikazzjonijiet għall-assistenza fihom l-informazzjoni meħtieġa fir-rigward ta’ indikaturi u s-sitwazzjoni tal-bidu, u li din l-informazzjoni hija monitorata b’mod rigoruż. Fir-rigward ta’ l-informazzjoni disponibbli permezz ta’ l-evalwazzjoni, li trid tiġi mogħtija lilha, il-Kummissjoni trid tanalizza il-ħtiġiet tagħha ħalli tiżgura li hija fil-pussess ta’ dejta relevanti u affidabbli dwar l-impatti tal-proġetti l-kbar (ara paragrafu 64).

| VII. | Fuq terminu aktar fit-tul, il-Qorti tistieden lill-Kummissjoni, lill-Parlament Europew u lill-Kunsill biex jaħsbu dwar l-iskop ta’ l-arranġamenti speċjali għall-proġetti kbar (ara paragrafu 65). |
| --- | --- |

VII.

Fuq terminu aktar fit-tul, il-Qorti tistieden lill-Kummissjoni, lill-Parlament Europew u lill-Kunsill biex jaħsbu dwar l-iskop ta’ l-arranġamenti speċjali għall-proġetti kbar (ara paragrafu 65).

INTRODUZZJONI

Definizzjonijiet u qafas ta’ approvazzjoni

| 1. | Il-kunċett ta’ “proġetti kbar” huwa definit, b’mod essenjali, fir-regolamenti tal-Komunità dwar l-ERDF (1), u jiddependi fuq il-volum tal-finanzi li l-proġetti jinvolvu. |
| --- | --- |

1.

Il-kunċett ta’ “proġetti kbar” huwa definit, b’mod essenjali, fir-regolamenti tal-Komunità dwar l-ERDF (1), u jiddependi fuq il-volum tal-finanzi li l-proġetti jinvolvu.

| 2. | Għall-Perijodu ta’ proggrammar ta’ l-1994-1999, “il-proġetti l-kbar” kienu dawk, li l-ispiża totali tagħhom meta tiġi kkunsidrata biex jiġi ddeterminat l-ammont ta’ assistenza tal-Komunità hija, bħala regola ġenerali, ikbar minn 25 miljun eku għall-investimenti infrastrutturali jew ikbar minn 15-il miljun eku għall-investimenti produttivi (2). |
| --- | --- |

2.

Għall-Perijodu ta’ proggrammar ta’ l-1994-1999, “il-proġetti l-kbar” kienu dawk, li l-ispiża totali tagħhom meta tiġi kkunsidrata biex jiġi ddeterminat l-ammont ta’ assistenza tal-Komunità hija, bħala regola ġenerali, ikbar minn 25 miljun eku għall-investimenti infrastrutturali jew ikbar minn 15-il miljun eku għall-investimenti produttivi (2).

| 3. | Għall-Perijodu ta’ pproggrammar ta’ l-2000-2006, id-definizzjoni ta’ “proġetti kbar” tkopri proġetti li l-ispiża totali tagħhom meta tiġi kkunsidrata biex tiġi determinata l-kontribuzzjoni tal-Fondi, teċċedi 50 miljun euro (3). Barra minn hekk, dawn il-proġetti jridu jinkludu serje ta’ xogħol ekonomikament indiviżibbli li jrid jissodisfa funzjoni preċiża teknika u li diġà jkunu identifikataw miri b’mod ċar. Simili għall-Perijodu preċedenti, dawn jistgħu jkunu investimenti fl-infrastruttura jew investimenti produttivi (4). |
| --- | --- |

3.

Għall-Perijodu ta’ pproggrammar ta’ l-2000-2006, id-definizzjoni ta’ “proġetti kbar” tkopri proġetti li l-ispiża totali tagħhom meta tiġi kkunsidrata biex tiġi determinata l-kontribuzzjoni tal-Fondi, teċċedi 50 miljun euro (3). Barra minn hekk, dawn il-proġetti jridu jinkludu serje ta’ xogħol ekonomikament indiviżibbli li jrid jissodisfa funzjoni preċiża teknika u li diġà jkunu identifikataw miri b’mod ċar. Simili għall-Perijodu preċedenti, dawn jistgħu jkunu investimenti fl-infrastruttura jew investimenti produttivi (4).

| 4. | Ir-regolamenti tal-Fond ta’ Koeżjoni, min-naħa l-oħra, ma fihom l-ebda definizzjoni ta’ “proġetti kbar” għall-ebda wieħed mill-perijodi li qed jiġu kkunsidrati (5). Madankollu, minħabba li fil-pajjiżi ta’ koeżjoni, infrastrutturi tat-trasport simili jew proġetti dwar l-ambjent jistgħu jiġu ffinanzjati jew mill-Fond ta’ Koeżjoni jew mill-ERDF, il-verifika eżaminat ukoll, b’analoġija, numru ta’ proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni li ġew magħżula abbażi tan-nefqa totali, u applikat l-istess kriterji bħal dawk tal-proġetti l-kbar ta’ l-ERDF. |
| --- | --- |

4.

Ir-regolamenti tal-Fond ta’ Koeżjoni, min-naħa l-oħra, ma fihom l-ebda definizzjoni ta’ “proġetti kbar” għall-ebda wieħed mill-perijodi li qed jiġu kkunsidrati (5). Madankollu, minħabba li fil-pajjiżi ta’ koeżjoni, infrastrutturi tat-trasport simili jew proġetti dwar l-ambjent jistgħu jiġu ffinanzjati jew mill-Fond ta’ Koeżjoni jew mill-ERDF, il-verifika eżaminat ukoll, b’analoġija, numru ta’ proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni li ġew magħżula abbażi tan-nefqa totali, u applikat l-istess kriterji bħal dawk tal-proġetti l-kbar ta’ l-ERDF.

| 5. | Fir-rigward tal-qafas ta’ approvazzjoni, il-proġetti l-kbar ta’ l-ERDF għall-Perijodu ta’ l-1994-1999 setgħu jiġu sottomessi individwalment jew fi ħdan il-qafas ta’ programm operattiv. Il-Kummissjoni xorta waħda ġiet infurmata dwar il-proġetti l-kbar, b’iktar dettalji li jridu jiġu fornuti (6), imma l-ebda deċiżjoni formali ma kienet meħtieġa. |
| --- | --- |

5.

Fir-rigward tal-qafas ta’ approvazzjoni, il-proġetti l-kbar ta’ l-ERDF għall-Perijodu ta’ l-1994-1999 setgħu jiġu sottomessi individwalment jew fi ħdan il-qafas ta’ programm operattiv. Il-Kummissjoni xorta waħda ġiet infurmata dwar il-proġetti l-kbar, b’iktar dettalji li jridu jiġu fornuti (6), imma l-ebda deċiżjoni formali ma kienet meħtieġa.

| 6. | Il-proġetti l-kbar kollha ta’ l-EDRF għall-2000-2006 ġew iffinanzjati fi ħdan programm ta’ assistenza iktar wiesgħa (7). Madankollu, r-regolamenti kienu jinħtieġu li l-Kummissjoni tapprovahom b’mod individwali, mhux bħal proġetti l-oħra, li ġew approvati biss fil-livell ta’ l-Istati Membri (8). |
| --- | --- |

6.

Il-proġetti l-kbar kollha ta’ l-EDRF għall-2000-2006 ġew iffinanzjati fi ħdan programm ta’ assistenza iktar wiesgħa (7). Madankollu, r-regolamenti kienu jinħtieġu li l-Kummissjoni tapprovahom b’mod individwali, mhux bħal proġetti l-oħra, li ġew approvati biss fil-livell ta’ l-Istati Membri (8).

| 7. | Skond il-Fond ta’ Koeżjoni, fiż-żewġ perijodi, proġetti individwali biss setgħu jiġu ffinanzjati, fejn kull proġett kien jifforma s-suġġett ta’ deċiżjoni speċifika. |
| --- | --- |

7.

Skond il-Fond ta’ Koeżjoni, fiż-żewġ perijodi, proġetti individwali biss setgħu jiġu ffinanzjati, fejn kull proġett kien jifforma s-suġġett ta’ deċiżjoni speċifika.

Tabella 1

Definizzjoni ta’ “proġetti kbar”

| FOND | Perijodu 1994-1999 | Perijodu 2000-2006 |
| --- | --- | --- |
| EDRF “proġetti kbar”

  (proġetti ta’ infrastruttura u ta’ investiment produttiv) | Spiża totali ikbar minn:






  — | 25 miljun eku għall-infrastrutturi |

FOND

Perijodu 1994-1999

Perijodu 2000-2006

EDRF “proġetti kbar”

(proġetti ta’ infrastruttura u ta’ investiment produttiv)

Spiża totali ikbar minn:

—

25 miljun eku għall-infrastrutturi

| — | 15-il miljun eku għall-investimenti produttivi |
| --- | --- |

—

15-il miljun eku għall-investimenti produttivi

Spiża totali ikbar minn:

50 miljun euro għat-tipi kollha ta’ proġetti

Barra minn hekk:

indivisibilità tax-xogħol mill-aspetti ekonomiċi u tekniċi u objettivi identifikati b’mod ċar

Proġetti individwali jew proġett inkluż f’intervent akbar

Proġett li huwa dejjem parti minn intervent akbar

Fond ta’ koeżjoni “proġetti kbar”

(proġetti dwar l-infrastruttura tat-trasport u dwar l-ambjent)

L-ebda definizzjoni fir-regolamenti

Għall-iskop tal-verifika, spiża totali ikbar minn 25 miljun eku

L-ebda definizzjoni fir-regolamenti

Għall-iskop tal-verifika, spiża totali ikbar minn 25 miljun euro

Proġett individwali

Proġett individwali

Il-volum tal-fondi in kwistjoni

| 8. | Tabella 2 turi l-ispiża totali għaż-żewġ perijodi ta’ programmar għall-proġetti l-kbar li rċevew assistenza mill-EDRF jew mill-Fond ta’ Koeżjoni: |
| --- | --- |

8.

Tabella 2 turi l-ispiża totali għaż-żewġ perijodi ta’ programmar għall-proġetti l-kbar li rċevew assistenza mill-EDRF jew mill-Fond ta’ Koeżjoni:

Tabella 2

L-ispiża totali tal-“proġetti l-kbar” li bbenefikaw minn intervent Komunitarju

| | Perijodu 1994-1999 | Perijodu 2000-2006 |
| --- | --- | --- |
| Biljun eku | Numru ta’ proġetti | Biljun euro | Numru ta’ proġetti |
| Proġetti Kbar ta’ l-ERDF | 36 | 676 | 48 | 279 |
| Proġetti Kbar tal-Fond ta’ Koeżjoni | 12 | 147 | 23 | 154 |
| TOTAL | 48 | 823 | 71 | 437 |

Perijodu 1994-1999

Perijodu 2000-2006

Biljun eku

Numru ta’ proġetti

Biljun euro

Numru ta’ proġetti

Proġetti Kbar ta’ l-ERDF

36

676

48

279

Proġetti Kbar tal-Fond ta’ Koeżjoni

12

147

23

154

TOTAL

48

823

71

437

L-AMBITU TAL-VERIFIKA U TA’ DAN IR-RAPPORT

| 9. | Minħabba l-impatt li proġetti singoli li jkollhom volum finanzjarju li jeċċedi ammont partikolari jista’ jkollhom fuq l-iżvilupp reġjonali, proġetti ta’ investiment kbir huma marbuta bi proċeduri ta’ eżami preliminari li huma ikkumplikati aktar mis-soltu. U minn ta’ l-inqas, mill-Perijodu 2000-2006, huma qed jiġu soġġetti wkoll għal-deċiżjoni separata ta’ approvazzjoni. Għall-istess raġunijiet, stima retrospettiva ta’ l-effetti reali ġġenerati permezz tar-riżorsi allokati, hija meħtieġa fl-interess tal-kisba ta’ gwida għall-iddisinjar u l-għażla ta’ proġetti f’perijodi ta’ programmar futuri. |
| --- | --- |

9.

Minħabba l-impatt li proġetti singoli li jkollhom volum finanzjarju li jeċċedi ammont partikolari jista’ jkollhom fuq l-iżvilupp reġjonali, proġetti ta’ investiment kbir huma marbuta bi proċeduri ta’ eżami preliminari li huma ikkumplikati aktar mis-soltu. U minn ta’ l-inqas, mill-Perijodu 2000-2006, huma qed jiġu soġġetti wkoll għal-deċiżjoni separata ta’ approvazzjoni. Għall-istess raġunijiet, stima retrospettiva ta’ l-effetti reali ġġenerati permezz tar-riżorsi allokati, hija meħtieġa fl-interess tal-kisba ta’ gwida għall-iddisinjar u l-għażla ta’ proġetti f’perijodi ta’ programmar futuri.

| 10. | Il-Qorti għalhekk xtaqet risposti għall-kwistjonijiet segwenti:






  — | Jekk l-iffinanzjar Komunitarju ta’ proġetti kbar huwiex ippreparat b’mod adegwat mill-Kummissjoni? |
| --- | --- | --- |

10.

Il-Qorti għalhekk xtaqet risposti għall-kwistjonijiet segwenti:

—

Jekk l-iffinanzjar Komunitarju ta’ proġetti kbar huwiex ippreparat b’mod adegwat mill-Kummissjoni?

| — | Jekk l-evalwazzjoni ex post tal-proġetti l-kbar tiġġenerax riżultati li huma utli għat-teħid ta’ deċiżjonijiet futuri? |
| --- | --- |

—

Jekk l-evalwazzjoni ex post tal-proġetti l-kbar tiġġenerax riżultati li huma utli għat-teħid ta’ deċiżjonijiet futuri?

| 11. | Il-kontrolli amministrattivi u l-kontrolli mwettqa fl-Istati Membri koprew kampjun ta’ 20 proġett kbir iffinalizzati mill-Perijodu ta’ l-1994-1999, u 30 proġett kbir mill-Perijodu ta’ l-2000-2006. Barra minn hekk, kampjun supplimentari ta’ 36 proġett kbir mill-2000-2006 ġew meħuda għall-kontrolli amministrattivi fil-Kummissjoni. (ara Anness I). |
| --- | --- |

11.

Il-kontrolli amministrattivi u l-kontrolli mwettqa fl-Istati Membri koprew kampjun ta’ 20 proġett kbir iffinalizzati mill-Perijodu ta’ l-1994-1999, u 30 proġett kbir mill-Perijodu ta’ l-2000-2006. Barra minn hekk, kampjun supplimentari ta’ 36 proġett kbir mill-2000-2006 ġew meħuda għall-kontrolli amministrattivi fil-Kummissjoni. (ara Anness I).

| 12. | Fir-rigward tas-sistema li ġiet imwaqqfa għall-eżami preliminari tal-proġetti l-kbar, il-verifika iffukat fuq il-proċeduri tal-Kummissjoni għaż-żewġ perijodi, 1994-1999 u 2000-2006. It-titjib progressiv li sar huwa indikat. Huwa probabbli li r-rakkomandazzjonijiet f’din il-parti ser ikollhom impatt fuq l-implimentazzjoni fil-Perijodu 2007-2013, għal-liema il-kunċett “proġetti kbar” ġie miżmum għall-Fondi Strutturali kollha (9). |
| --- | --- |

12.

Fir-rigward tas-sistema li ġiet imwaqqfa għall-eżami preliminari tal-proġetti l-kbar, il-verifika iffukat fuq il-proċeduri tal-Kummissjoni għaż-żewġ perijodi, 1994-1999 u 2000-2006. It-titjib progressiv li sar huwa indikat. Huwa probabbli li r-rakkomandazzjonijiet f’din il-parti ser ikollhom impatt fuq l-implimentazzjoni fil-Perijodu 2007-2013, għal-liema il-kunċett “proġetti kbar” ġie miżmum għall-Fondi Strutturali kollha (9).

| 13. | B’referenza għas-suġġett ta’ evalwazzjoni ex-post, dawk l-evalwazzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-proġetti tal-Perijodu 1994-1999 biss setgħu jiġu kkunsidrati, minħabba, li fiż-żmien tal-verifika tal-Qorti, l-implimentazzjoni tal-proġetti tal-Perijodu ta’ l-2000-2006 ma kinitx għadha tlestiet u l-evalwazzjonijiet ex-post kien għadhom iridu jsiru. Madankollu, r-rapport jeżamina wkoll jekk wieħed jistax jittama li ser isir titjib fir-rigward tal-Perijodu ta’ l-2000-2006 (10). L-osservazzjonijiet li ġew magħmula mal-konklużjoni tal-verifika jista’ jkollhom impatt fuq l-evalwazzjonijiet għall-Perijodu ta’ l-2000-2006, li għadhom iridu jsiru, imma l-iktar fuq dawk tal-Perijodu ta’ l-2007-2013 li għadu kemm beda. |
| --- | --- |

13.

B’referenza għas-suġġett ta’ evalwazzjoni ex-post, dawk l-evalwazzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-proġetti tal-Perijodu 1994-1999 biss setgħu jiġu kkunsidrati, minħabba, li fiż-żmien tal-verifika tal-Qorti, l-implimentazzjoni tal-proġetti tal-Perijodu ta’ l-2000-2006 ma kinitx għadha tlestiet u l-evalwazzjonijiet ex-post kien għadhom iridu jsiru. Madankollu, r-rapport jeżamina wkoll jekk wieħed jistax jittama li ser isir titjib fir-rigward tal-Perijodu ta’ l-2000-2006 (10). L-osservazzjonijiet li ġew magħmula mal-konklużjoni tal-verifika jista’ jkollhom impatt fuq l-evalwazzjonijiet għall-Perijodu ta’ l-2000-2006, li għadhom iridu jsiru, imma l-iktar fuq dawk tal-Perijodu ta’ l-2007-2013 li għadu kemm beda.

IL-KUMMISSJONI QIEGĦDA TIPPREPARA L-IFFINANZJAR KOMUNITARJU TA’ PROĠETTI KBAR B’MOD ADEGWAT?

Qafas ta’ eżami preliminari u kriterji tal-verifika

| 14. | Hija r-responsabbilità ta’ l-Istati Membri li jippreżentaw proġetti kbar għall-ko-finanzjar Komunitarju, u dan isir abbażi tal-proċeduri u r-regoli ta’ eżami preliminari tagħhom stess, wara li jittieħed kont tal-prijoritajiet tal-Programmi ta’ Operat ta’ l-EDRF relevanti u tal-Fond tal-Koeżjoni. |
| --- | --- |

14.

Hija r-responsabbilità ta’ l-Istati Membri li jippreżentaw proġetti kbar għall-ko-finanzjar Komunitarju, u dan isir abbażi tal-proċeduri u r-regoli ta’ eżami preliminari tagħhom stess, wara li jittieħed kont tal-prijoritajiet tal-Programmi ta’ Operat ta’ l-EDRF relevanti u tal-Fond tal-Koeżjoni.

| 15. | Il-Kummissjoni mhijiex mistennija li tagħmel stima komparattiva tal-proġetti differenti ta’ l-Istati Membri, minħabba li l-volumi ta’ finanzi intiżi għal-kull Stat huma ffissati minn qabel matul il-preparazzjonijiet għal-kull Perijodu ta’ programmar. Minkejja dan, il-Kummissjoni għandha teżamina l-kwalità tal-proġetti li ħa jiġu ffinanzjati, jiġifieri, jekk il-proġetti magħżula għandhomx il-potenzjal li jiksbu riżultati fir-rigward ta’ żvilupp reġjonali, u jekk parteċipazzjoni finanzjarja mill-Komunità hijiex meħtieġa biex jitwettqu u jekk tagħtix valur miżjud reali. |
| --- | --- |

15.

Il-Kummissjoni mhijiex mistennija li tagħmel stima komparattiva tal-proġetti differenti ta’ l-Istati Membri, minħabba li l-volumi ta’ finanzi intiżi għal-kull Stat huma ffissati minn qabel matul il-preparazzjonijiet għal-kull Perijodu ta’ programmar. Minkejja dan, il-Kummissjoni għandha teżamina l-kwalità tal-proġetti li ħa jiġu ffinanzjati, jiġifieri, jekk il-proġetti magħżula għandhomx il-potenzjal li jiksbu riżultati fir-rigward ta’ żvilupp reġjonali, u jekk parteċipazzjoni finanzjarja mill-Komunità hijiex meħtieġa biex jitwettqu u jekk tagħtix valur miżjud reali.

| 16. | Il-Qorti skrutinizzat il-fażi ta’ eżami preliminari tal-Kummissjoni, abbażi li l-fatturi li ġejjin kienu neċessarji biex din il-fażi twassal għall-adozzjoni ta’ proġetti denji:






  a) | qafas komuni għall-eżami ta’ applikazzjonijiet għal assistenza biex ikun aċċertat li l-proġett ġie ppreparat b’mod korrett u li fih l-informazzjoni li tkun tista’ tifforma l-bażi għal-deċiżjoni dwar jekk jkunx jistħoqqlu li tingħatalu assistenza; |
| --- | --- | --- |

16.

Il-Qorti skrutinizzat il-fażi ta’ eżami preliminari tal-Kummissjoni, abbażi li l-fatturi li ġejjin kienu neċessarji biex din il-fażi twassal għall-adozzjoni ta’ proġetti denji:

a)

qafas komuni għall-eżami ta’ applikazzjonijiet għal assistenza biex ikun aċċertat li l-proġett ġie ppreparat b’mod korrett u li fih l-informazzjoni li tkun tista’ tifforma l-bażi għal-deċiżjoni dwar jekk jkunx jistħoqqlu li tingħatalu assistenza;

| b) | proċess ta’ deċiżjoni bbażat fuq metodi stabbiliti, li hu mifhum u applikat b’mod simili mill-Istati Membri u mill-Kummissjoni; |
| --- | --- |

b)

proċess ta’ deċiżjoni bbażat fuq metodi stabbiliti, li hu mifhum u applikat b’mod simili mill-Istati Membri u mill-Kummissjoni;

| c) | determinazzjoni tar-rata ta’ assistenza finanzjarja Komunitarja abbażi ta’ regoli li jiżguraw li l-intervent mill-pubbliku huwa wżat bl-iktar mod effiċjenti possibli. |
| --- | --- |

c)

determinazzjoni tar-rata ta’ assistenza finanzjarja Komunitarja abbażi ta’ regoli li jiżguraw li l-intervent mill-pubbliku huwa wżat bl-iktar mod effiċjenti possibli.

Eżami tal-Proġetti: titjib fil-qafas tal-metodoloġija imma l-proċeduri jridu jissaħħu

| 17. | Il-verifika tal-Qorti wriet li, biż-żmien, l-għodda tat-tmexxija stabbiliti mill-Kummissjoni ġew irfinati. Għalkemm hemm differenzi bejn il-formoli ta’ applikazzjoni għal assistenza għall-proġetti l-kbar ta’ l-ERDF u tal-Fond ta’ Koeżjoni għall-Perijodu ta’ 2000-2006, dawn huma iktar komprensivi u xierqa mill-formoli wżati fil-Perijodu preċedenti. Bl-istess mod, il-Gwida dwar l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa (11) li l-Kumissjoni għamlet disponibbli għall-Istati Membri, ġiet imtejjba kemm fir-rigward tal-preżentazzjoni tal-qafas tejoretiku u kif ukoll fl-applikazzjoni prattika tagħha (12). |
| --- | --- |

17.

Il-verifika tal-Qorti wriet li, biż-żmien, l-għodda tat-tmexxija stabbiliti mill-Kummissjoni ġew irfinati. Għalkemm hemm differenzi bejn il-formoli ta’ applikazzjoni għal assistenza għall-proġetti l-kbar ta’ l-ERDF u tal-Fond ta’ Koeżjoni għall-Perijodu ta’ 2000-2006, dawn huma iktar komprensivi u xierqa mill-formoli wżati fil-Perijodu preċedenti. Bl-istess mod, il-Gwida dwar l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa (11) li l-Kumissjoni għamlet disponibbli għall-Istati Membri, ġiet imtejjba kemm fir-rigward tal-preżentazzjoni tal-qafas tejoretiku u kif ukoll fl-applikazzjoni prattika tagħha (12).

| 18. | Madankollu, l-eżami ta’ l-applikazzjonijiet varja fil-kwalità:






  — | minħabba li diversi dipartimenti ta’ tmexxija huma responsabbli mill-eżami preliminari (l-unitajiet ġeografiċi tal-Kummissjoni jeżaminaw il-proġetti bħala ħaġa sħiħa, filwaqt li l-Unità ta’ l-evalwazzjoni teżamina l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa), għal-żmien twil ma kienx hemm approċċ komuni, per eżempju fil-forma ta’ lista ta’ kontroll. Apparti mill-vademecums u l-manwali tal-proċedura għall-Fondi strutturali u għall-Fondi ta’ koeżjoni b’mod ġenerali, kien biss fl-2003 li ġew stabbiliti tabelli tas-sommarji ta’ l-istimi u listi ta’ kontroll immirati għall-proġetti kbar b’mod partikolari; |
| --- | --- | --- |

18.

Madankollu, l-eżami ta’ l-applikazzjonijiet varja fil-kwalità:

—

minħabba li diversi dipartimenti ta’ tmexxija huma responsabbli mill-eżami preliminari (l-unitajiet ġeografiċi tal-Kummissjoni jeżaminaw il-proġetti bħala ħaġa sħiħa, filwaqt li l-Unità ta’ l-evalwazzjoni teżamina l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa), għal-żmien twil ma kienx hemm approċċ komuni, per eżempju fil-forma ta’ lista ta’ kontroll. Apparti mill-vademecums u l-manwali tal-proċedura għall-Fondi strutturali u għall-Fondi ta’ koeżjoni b’mod ġenerali, kien biss fl-2003 li ġew stabbiliti tabelli tas-sommarji ta’ l-istimi u listi ta’ kontroll immirati għall-proġetti kbar b’mod partikolari;

| — | konsultazzjoni bejn id-dipartmenti xi kultant twassal għall-opinjonijiet konfliġġenti dwar, fuq kollox, il-konvenjenza u l-livell ta’ assistenza. L-unitajiet ġeografiċi responsabbli mhux dejjem jagħtu każ ta’ dawn sakemm ma tingħatax spjegazzjoni fuq il-fajl. Xi kultant, ukoll, rikjesti għall-informazzjoni addizzjonali minn servizzi oħra ma jiġux segwiti (ara Kaxxa 1); |
| --- | --- |

—

konsultazzjoni bejn id-dipartmenti xi kultant twassal għall-opinjonijiet konfliġġenti dwar, fuq kollox, il-konvenjenza u l-livell ta’ assistenza. L-unitajiet ġeografiċi responsabbli mhux dejjem jagħtu każ ta’ dawn sakemm ma tingħatax spjegazzjoni fuq il-fajl. Xi kultant, ukoll, rikjesti għall-informazzjoni addizzjonali minn servizzi oħra ma jiġux segwiti (ara Kaxxa 1);

| — | fil-pajjiżi tal-koeżjoni, m’hemm l-ebda regola ċara, dwar l-assenjar ta’ proġetti kbar dwar it-trasport u dwar l-ambjent lill-ERDF jew lill-Fond ta’ Koeżjoni, apparti mill-fatt li l-Fond ta’ Koeżjoni jrid jagħti prijorità lill-iffinanzjar għan- Netwerks tat-Trasport Trans-Ewropew (TEN-T). Minħabba li l-Fond ta’ Koeżjoni japplika limiti ogħla għall-iffinanzjar tal-proġetti, dan wassal għall-każijiet fejn proġetti simili huma allokati rati finanzjarji differenti ta’ kontribuzzjoni differenti. Barra minn hekk, l-assenjar ta’ proġett lill-ERDF jew lill-Fond ta’ Koeżjoni għandu wkoll implikazzjonijiet differenti għall-monitoraġġ u għall-evalwazzjoni ex-post (ara Kaxxa 2). |
| --- | --- |

—

fil-pajjiżi tal-koeżjoni, m’hemm l-ebda regola ċara, dwar l-assenjar ta’ proġetti kbar dwar it-trasport u dwar l-ambjent lill-ERDF jew lill-Fond ta’ Koeżjoni, apparti mill-fatt li l-Fond ta’ Koeżjoni jrid jagħti prijorità lill-iffinanzjar għan- Netwerks tat-Trasport Trans-Ewropew (TEN-T). Minħabba li l-Fond ta’ Koeżjoni japplika limiti ogħla għall-iffinanzjar tal-proġetti, dan wassal għall-każijiet fejn proġetti simili huma allokati rati finanzjarji differenti ta’ kontribuzzjoni differenti. Barra minn hekk, l-assenjar ta’ proġett lill-ERDF jew lill-Fond ta’ Koeżjoni għandu wkoll implikazzjonijiet differenti għall-monitoraġġ u għall-evalwazzjoni ex-post (ara Kaxxa 2).

Kaxxa 1Fir-rigward ta’ proġetti produttivi, wieħed mid-dipartimenti tal-Kummissjoni kien enfasizza li l-investimenti x’aktarx kienu ħa jirriżultaw estremament vantaġġjużi u għalhekk ma’ kellhomx bżonn ta’ assistenza. Għal wieħed mill-proġetti dwar infrastruttura tat-trasport, dipartiment ieħor kien ippropona li r-rata ta’ kontribuzzjoni mitluba ta’ 60 % titnaqqas minħabba li l-proġett kien qed jitwettaq fir-reġjun l-aktar sinjur ta’ l-Istat Membru u l-awtoritajiet kienu qed japplikaw rati iktar baxxi f’reġjunijiet li kienu inqas sinjuri. Tnaqqis fir-rata intalab ukoll fil-każ ta’ proġett ieħor fejn id-dħul fuq l-investiment kien tajjeb ħafna. Fl-aħħar nett, it-tnaqqis fir-rati ta’ kontribuzzjonijiet mitluba ma saret għall-ebda wieħed minn dawn il-proġetti. Fil-każ tal-kostruzzjoni ta’ linja ferrovjarja taħt l-art, dan ġie kkonvertit għal proġett ambjentali taħt il-Fond ta’ Koeżjoni meta DG TREN irrifjuta li jqisu bħala infrastruttura tat-trasport, minkejja r-reservazzjonijiet espressi minn DG ENV abbażi tal-fatt li 1 sa 3 % biss tal-benefiċji miksuba permezz tal-proġett kienu ta’ natura ambjentali.

Kaxxa 2Fil-Greċja wara konsultazzjoni mal-Kummissjoni, l-assenjazzjoni lil fond wieħed jew lill-ieħor, tiddependi fuq il-livell ta’ preparazzjoni tal-proġett u fuq l-ippjanar u fuq id-disponibbilità tar-riżorsi. Dan wassal għal sitwazzjoni kemmxejn illoġika fejn proġett wieħed ta’ estensjoni għal proġett kbir dwar it-trasport ġie ffinanzjat mill-Fond ta’ Koeżjoni bir-rata ta’ 66,3 % u ieħor mill-ERDF taħt programm ta’ operat b’ 50 %.

| 19. | Kien hemm dewmien sostanzjali fil-proċess ta’ eżami. Il-limitu ta’ xahrejn stabbilit għall-approvazzjoni mill-Kummissjoni (13) wara l-wasla tal-formoli ta’ applikazzjoni normalment jiġi maqbuż. Il-medja ta’ żmien li kien hemm bżonn biex il-proġetti ta’ l-EDRF u tal-Fond ta’ Koeżjoni jiġu vverifikati dak il-ħin stess kienet ta’ 187 ġurnata, bil-Perijodu ta’ approvazzjoni jvarja bejn 46 għal-1 001 ġurnata. Dan id-dewmien huwa attribwibbli għall-fatt li l-Kummissjoni hija obbligata li tfittex dettalji ulterjuri dwar il-maġġoranza l-kbira tal-proġetti l-kbar, l-aktar minħabba l-kwalità fqira — jew in-nuqqas — ta’ studji dwar l-impatt fuq l-ambjent, li huma obbligatorji fil-maġġoranza tal-każi, u ta’ aspetti speċifiċi dwar l-analiżi finanzjarja u ekonomika tal-proġett (14). Barra minn hekk, l-Istati Membri jieħdu ħin twil biex jirrispondu. In-nuqqasijiet li affettwaw it-tmexxija tal-proġetti għal żmien kunsiderevoli jistgħu, parzjalment jispjegaw dan id-dewmien (ara paragrafu 17). |
| --- | --- |

19.

Kien hemm dewmien sostanzjali fil-proċess ta’ eżami. Il-limitu ta’ xahrejn stabbilit għall-approvazzjoni mill-Kummissjoni (13) wara l-wasla tal-formoli ta’ applikazzjoni normalment jiġi maqbuż. Il-medja ta’ żmien li kien hemm bżonn biex il-proġetti ta’ l-EDRF u tal-Fond ta’ Koeżjoni jiġu vverifikati dak il-ħin stess kienet ta’ 187 ġurnata, bil-Perijodu ta’ approvazzjoni jvarja bejn 46 għal-1 001 ġurnata. Dan id-dewmien huwa attribwibbli għall-fatt li l-Kummissjoni hija obbligata li tfittex dettalji ulterjuri dwar il-maġġoranza l-kbira tal-proġetti l-kbar, l-aktar minħabba l-kwalità fqira — jew in-nuqqas — ta’ studji dwar l-impatt fuq l-ambjent, li huma obbligatorji fil-maġġoranza tal-każi, u ta’ aspetti speċifiċi dwar l-analiżi finanzjarja u ekonomika tal-proġett (14). Barra minn hekk, l-Istati Membri jieħdu ħin twil biex jirrispondu. In-nuqqasijiet li affettwaw it-tmexxija tal-proġetti għal żmien kunsiderevoli jistgħu, parzjalment jispjegaw dan id-dewmien (ara paragrafu 17).

| 20. | L-eżami tal-Kummissjoni għall-approvazzjoni tal-proġetti irriżulta li kien wisq klementi:






  — | proġetti ġew approvati qabel ma dawn kienu lesti għal kollox, kif jindika l-fatt li l-baġits ġew maqbuża u skadenzi ta’ implimentazzjoni ma ġewx osservati. Minkejja li kienet ġiet infurmata b’din il-problema, il-Kummissjoni xorta waħda approvathom; |
| --- | --- | --- |

20.

L-eżami tal-Kummissjoni għall-approvazzjoni tal-proġetti irriżulta li kien wisq klementi:

—

proġetti ġew approvati qabel ma dawn kienu lesti għal kollox, kif jindika l-fatt li l-baġits ġew maqbuża u skadenzi ta’ implimentazzjoni ma ġewx osservati. Minkejja li kienet ġiet infurmata b’din il-problema, il-Kummissjoni xorta waħda approvathom;

| — | xi wħud mill-proġetti, min-naħa l-oħra, kienu kwazi tlestew sad-data meta ġew sottomessi. Għal xi wħud mill-proġetti produttivi, il-proġetti kienu kważi tlestew b’mod fiżiku sad-data li fiha ntbgħat il-fajl ta’ applikazzjoni lill-Kummissjoni (għalkemm dan kien qabel l-għeluq tal-kontijiet). F’ċirkostanzi bħal dawn il-proġett ma setgħax jiġi mmodifikat aktar u l-Kummissjoni setgħet biss jew tapprova jew tirrifjuta l-applikazzjoni; |
| --- | --- |

—

xi wħud mill-proġetti, min-naħa l-oħra, kienu kwazi tlestew sad-data meta ġew sottomessi. Għal xi wħud mill-proġetti produttivi, il-proġetti kienu kważi tlestew b’mod fiżiku sad-data li fiha ntbgħat il-fajl ta’ applikazzjoni lill-Kummissjoni (għalkemm dan kien qabel l-għeluq tal-kontijiet). F’ċirkostanzi bħal dawn il-proġett ma setgħax jiġi mmodifikat aktar u l-Kummissjoni setgħet biss jew tapprova jew tirrifjuta l-applikazzjoni;

| — | għall-investimenti produttivi, l-applikazzjoni tal-prinċipji li jirrelataw mal-ġustifikazzjoni ta’ intervent pubbliku kienu biss rarament ivverifikati. Il-kunsiderazzjoni tal-kriterji li għandhom x’jaqsmu mal-kumpensazzjoni għan-nuqqasijiet fis-suq u ma’ l-evitar tal-ko-finanzjar ta’ effetti deadweight ma kelliex effett kbir fuq id-deċiżjonijiet ta’ iffinanzjar; |
| --- | --- |

—

għall-investimenti produttivi, l-applikazzjoni tal-prinċipji li jirrelataw mal-ġustifikazzjoni ta’ intervent pubbliku kienu biss rarament ivverifikati. Il-kunsiderazzjoni tal-kriterji li għandhom x’jaqsmu mal-kumpensazzjoni għan-nuqqasijiet fis-suq u ma’ l-evitar tal-ko-finanzjar ta’ effetti deadweight ma kelliex effett kbir fuq id-deċiżjonijiet ta’ iffinanzjar;

| — | xi wħud mill-proġetti l-kbar ma ssodisfawx il-kriterju fejn proġett kbir suppost għandu jinkludi serje ta’ xogħolijiet ekonomikament indiviżibbli li jissodisfaw funzjoni teknika preċiża u li għandhom miri identifikati b’mod ċar (ara paragrafu 3). Numru ta’ proġetti ta’ l-ERDF li ġew adottati bħala proġetti kbar kienu fil-fatt magħmula minn kombinazzjoni ta’ numru ta’ proġetti individwali separati. Dan huwa importanti minħabba l-fatt li s-sottomissjoni ta’ applikazzjoni għal proġett kbir tagħti id-dritt de facto għall-ibbenefikar mill-applikazzjoni estiża tar-“regola n+2” filwaqt li l-proġett ikun qed jiġi eżaminat, li jista’ jieħu tul ta’ żmien konsiderevoli (15). |
| --- | --- |

—

xi wħud mill-proġetti l-kbar ma ssodisfawx il-kriterju fejn proġett kbir suppost għandu jinkludi serje ta’ xogħolijiet ekonomikament indiviżibbli li jissodisfaw funzjoni teknika preċiża u li għandhom miri identifikati b’mod ċar (ara paragrafu 3). Numru ta’ proġetti ta’ l-ERDF li ġew adottati bħala proġetti kbar kienu fil-fatt magħmula minn kombinazzjoni ta’ numru ta’ proġetti individwali separati. Dan huwa importanti minħabba l-fatt li s-sottomissjoni ta’ applikazzjoni għal proġett kbir tagħti id-dritt de facto għall-ibbenefikar mill-applikazzjoni estiża tar-“regola n+2” filwaqt li l-proġett ikun qed jiġi eżaminat, li jista’ jieħu tul ta’ żmien konsiderevoli (15).

L-analiżi dwar il-benefiċji tan-nefqa; Il-kwalità varjabbli ta’ l-applikazzjonijiet:

| 21. | L-analiżi dwar il-benefiċji tan-nefqa meħtieġa mill-leġizlazzjoni, sabiex tissostanzja l-applikazzjonijiet għall-assistenza, hija l-għodda prinċipali disponibbli għall-Kummissjoni biex hi tieħu d-deċiżjoni tagħha jekk tagħtix finanzi Komunitarji jew le. L-applikazzjoni sodisfaċenti tagħha hija essenzjali biex tiġi vvalutata l-kwalità tal-proġetti sottomessi. L-objettiv tagħha huwa li jitqabblu r-riżorsi wżati mal-benefiċji soċjoekonomiċi li jistgħu jinkisbu fit-terminu medju mill-azzjoni proposta (16). Il- Kummissjoni tista’ titlob reviżjoni jew espansjoni ta’ l-analiżi sottomessa biex issostni l-applikazzjoni, jew inkella tista’ tagħmel eżami tal-proġett hija nnfisiha, billi titlob l-opinjonijiet ta’ esperti indipendenti, fejn ikun hemm bżonn, u l-assistenza tal-BEI. |
| --- | --- |

21.

L-analiżi dwar il-benefiċji tan-nefqa meħtieġa mill-leġizlazzjoni, sabiex tissostanzja l-applikazzjonijiet għall-assistenza, hija l-għodda prinċipali disponibbli għall-Kummissjoni biex hi tieħu d-deċiżjoni tagħha jekk tagħtix finanzi Komunitarji jew le. L-applikazzjoni sodisfaċenti tagħha hija essenzjali biex tiġi vvalutata l-kwalità tal-proġetti sottomessi. L-objettiv tagħha huwa li jitqabblu r-riżorsi wżati mal-benefiċji soċjoekonomiċi li jistgħu jinkisbu fit-terminu medju mill-azzjoni proposta (16). Il- Kummissjoni tista’ titlob reviżjoni jew espansjoni ta’ l-analiżi sottomessa biex issostni l-applikazzjoni, jew inkella tista’ tagħmel eżami tal-proġett hija nnfisiha, billi titlob l-opinjonijiet ta’ esperti indipendenti, fejn ikun hemm bżonn, u l-assistenza tal-BEI.

| 22. | Minkejja l-publikazzjoni mill-Kummissjoni ta’ Gwida dwar l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa għall-proġetti kbar (ara l-paragrafu 17), ġiet innutata diskrepanza kbira fil-kwalità ta’ l-analiżi finanzjarji u ekonomiċi ppreżentati mill-promoturi. |
| --- | --- |

22.

Minkejja l-publikazzjoni mill-Kummissjoni ta’ Gwida dwar l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa għall-proġetti kbar (ara l-paragrafu 17), ġiet innutata diskrepanza kbira fil-kwalità ta’ l-analiżi finanzjarji u ekonomiċi ppreżentati mill-promoturi.

| 23. | Il-Kummissjoni tieħu attitudni ekwivoka għal dan. F’xi wħud mill-każi hija tittollera diversi nuqqasijiet u tapprova proġetti mingħajr ma ssaqsi għal dettalji ulterjuri, filwaqt li f’każijiet oħra hija tissospendi l-approvazzjoni tagħha sakemm hija tkun irċeviet dettalji essenzjali ta’ informazzjoni finanzjarja. |
| --- | --- |

23.

Il-Kummissjoni tieħu attitudni ekwivoka għal dan. F’xi wħud mill-każi hija tittollera diversi nuqqasijiet u tapprova proġetti mingħajr ma ssaqsi għal dettalji ulterjuri, filwaqt li f’każijiet oħra hija tissospendi l-approvazzjoni tagħha sakemm hija tkun irċeviet dettalji essenzjali ta’ informazzjoni finanzjarja.

| 24. | Il-verifika tal-Qorti identifikat in-nuqqasijiet u l-inkonsistenzi li ġejjin li jagħmlu ħsara lill-evalwazzjoni tal-proġetti:






  — | informazzjoni inadegwata biex tiġi vvalutata l-korrettezza ta’ l-analiżi li saru; għal numru ta’ proġetti l-analiżi finanzjarja u ekonomika m’huma xejn iktar ħlief stqarrija dwar l-ammont ta’ investiment, nefqa u dħul, bl-ebda analiżi ta’ dawn il-figuri; għal proġetti oħra r-riżultati ta’ l-analiżi biss huma ppreżentati; |
| --- | --- | --- |

24.

Il-verifika tal-Qorti identifikat in-nuqqasijiet u l-inkonsistenzi li ġejjin li jagħmlu ħsara lill-evalwazzjoni tal-proġetti:

—

informazzjoni inadegwata biex tiġi vvalutata l-korrettezza ta’ l-analiżi li saru; għal numru ta’ proġetti l-analiżi finanzjarja u ekonomika m’huma xejn iktar ħlief stqarrija dwar l-ammont ta’ investiment, nefqa u dħul, bl-ebda analiżi ta’ dawn il-figuri; għal proġetti oħra r-riżultati ta’ l-analiżi biss huma ppreżentati;

| — | elementi nieqsa: f’xi wħud mill-każi l-analiżi ekonomika u r-rapport dwar il-benefiċċju tan-nefqa huma nieqsa; il-kontenut ta’ l-analiżi dwar ir-riskju u dwar is-sensittività ħafna drabi mhumiex kompluti; rati u orizzonti tal-ħin mhumiex speċifikati (ara l-Anness II); impatti ambjentali diretti huma sempliċiment deskritti jew imsemmija mingħajr ma jiġu mogħtija valur finanzjarju, jew valur parzjali biss. Fil-każ ta’ numru ta’ proġetti kbar dwar l-infrastruttura tat-trasport li jiffurmaw parti minn proġetti iktar wiesgħa, l-ebda ħarsa ġenerali tal-proġett kollu mhija mogħtija għalkemm dan huwa neċessarju għall-evalwazzjoni tal-parti ppreżentata għall-ko-finanzjar (ara Kaxxa 3). Fil-każ ta’ proġetti kbar industrijali r-riżultati u l-indikaturi dwar l-impatt huma rarament ikkwantifikati, bl-eċċezzjoni ta’ l-impjieg (ħolqien ta’ xogħol dirett u indirett, u żamma ta’ impjieg); |
| --- | --- |

—

elementi nieqsa: f’xi wħud mill-każi l-analiżi ekonomika u r-rapport dwar il-benefiċċju tan-nefqa huma nieqsa; il-kontenut ta’ l-analiżi dwar ir-riskju u dwar is-sensittività ħafna drabi mhumiex kompluti; rati u orizzonti tal-ħin mhumiex speċifikati (ara l-Anness II); impatti ambjentali diretti huma sempliċiment deskritti jew imsemmija mingħajr ma jiġu mogħtija valur finanzjarju, jew valur parzjali biss. Fil-każ ta’ numru ta’ proġetti kbar dwar l-infrastruttura tat-trasport li jiffurmaw parti minn proġetti iktar wiesgħa, l-ebda ħarsa ġenerali tal-proġett kollu mhija mogħtija għalkemm dan huwa neċessarju għall-evalwazzjoni tal-parti ppreżentata għall-ko-finanzjar (ara Kaxxa 3). Fil-każ ta’ proġetti kbar industrijali r-riżultati u l-indikaturi dwar l-impatt huma rarament ikkwantifikati, bl-eċċezzjoni ta’ l-impjieg (ħolqien ta’ xogħol dirett u indirett, u żamma ta’ impjieg);

| — | prassi konfliġġenti jew żbaljati: rati ta’ skont finanzjarji u ekonomiċi differenti ġew applikati fl-analiżi, anke fl-istess Stat Membru, jew għall-proġetti pubbliċi ta’ infrastruttura jew għall-investimenti produttivi (ara l-Anness II). Mhuwiex dejjem ċar jekk il-kalkoli dwar ir-rata ta’ rendikont jinkludux jew jeskludux l-assistenza; id-deprezzament jiġi kkunsidrat meta l-IRR u l-NPV finanzjarji jiġu kkalkulati, li jmur kontra l-prinċipji ta’ analiżi finanzjarja ġeneralment aċċettati. Fl-aħħar nett, propozjon relattivament għolja ta’ investimenti produttivi eżaminati taw dejta identika finanzjarja u ekonomika dwar l-IRR u l-NPV. |
| --- | --- |

—

prassi konfliġġenti jew żbaljati: rati ta’ skont finanzjarji u ekonomiċi differenti ġew applikati fl-analiżi, anke fl-istess Stat Membru, jew għall-proġetti pubbliċi ta’ infrastruttura jew għall-investimenti produttivi (ara l-Anness II). Mhuwiex dejjem ċar jekk il-kalkoli dwar ir-rata ta’ rendikont jinkludux jew jeskludux l-assistenza; id-deprezzament jiġi kkunsidrat meta l-IRR u l-NPV finanzjarji jiġu kkalkulati, li jmur kontra l-prinċipji ta’ analiżi finanzjarja ġeneralment aċċettati. Fl-aħħar nett, propozjon relattivament għolja ta’ investimenti produttivi eżaminati taw dejta identika finanzjarja u ekonomika dwar l-IRR u l-NPV.

Kaxxa 3Fil-każ tal-kostruzzjoni ta’ mina transkonfinali, l-applikazzjoni, bħala proġett kbir, ġiet sottomessa minn wieħed miż-żewġ Stati Membri involuti. Ħarsa ġenerali lejn il-proġett tal-mina sħiħ kienet tkun utli għall-valutazzjoni tas-sezzjoni ta’ l-Istat Membru applikanti. L-istess japplika għall-awtostradi transkonfinali. Għall-awtostradi u l-linji ferrovjarji nazzjonali evalwazzjoni separata dwar l-impatt ekonomiku għal kull fażi, ġiet magħmula f’ħafna mill-każijiet, b’kull fażi li tikkostitiwixxi proġett kbir, imma ma sar l-ebda eżami ġenerali dwar l-impatt ekonomiku.

B’mod ġenerali, il-kwalità ta’ l-analiżi hija iktar dgħajfa fil-każ ta’ proġetti kbar ta’ investiment produttiv.

| 25. | Il-kwalità fqira ta’ l-analiżi li takkumpanja l-applikazzjonijiet għall-għajnuna turi li, fil-fażi ta’ eżami, il-Kummissjoni mhux dejjem wettqet eżami effettiv ta’ l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa tal-proġetti. Kemm jekk kienu investimenti infrastrutturali u kif ukoll jekk kienu investimenti produttivi, f’dawn iċ-ċirkostanzi ċaħda konklużiva ta’ proġett kienet xi ħaġa rari, rari daqs it-talbiet għal reviżjonijiet ta’ proġetti wara li jkunu ġew eżaminati mill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

25.

Il-kwalità fqira ta’ l-analiżi li takkumpanja l-applikazzjonijiet għall-għajnuna turi li, fil-fażi ta’ eżami, il-Kummissjoni mhux dejjem wettqet eżami effettiv ta’ l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa tal-proġetti. Kemm jekk kienu investimenti infrastrutturali u kif ukoll jekk kienu investimenti produttivi, f’dawn iċ-ċirkostanzi ċaħda konklużiva ta’ proġett kienet xi ħaġa rari, rari daqs it-talbiet għal reviżjonijiet ta’ proġetti wara li jkunu ġew eżaminati mill-Kummissjoni.

L-istabbiliment ta’ assistenza finanzjarja Komunitarja: kriterji interpretati u applikati b’mod inkonsistenti

| 26. | L-iskop ta’ l-eżami amministrattiv magħmul mill-Kummissjoni huwa biex jikkonferma jew jemenda r-rata ta’ assistenza Komunitarja (17). Dan l-istrument li ġie introdott biex tkun assigurata l-effettività ta’ l-għotjiet, jiżgura wkoll li l-proġett iffinanzjat jirċievi r-riżorsi meħtieġa għat-tkomplija tiegħu mingħajr ma’ l-benefiċjarju jakkwista xi vantaġġ mhux ġustifikat. Dan huwa importanti b’mod partikolari, fejn il-benefiċjarji huma negozji privati, minħabba li l-iffinanzjar Komunitarju jista’ jgħawweġ il-kondizzjonijiet tas-suq. |
| --- | --- |

26.

L-iskop ta’ l-eżami amministrattiv magħmul mill-Kummissjoni huwa biex jikkonferma jew jemenda r-rata ta’ assistenza Komunitarja (17). Dan l-istrument li ġie introdott biex tkun assigurata l-effettività ta’ l-għotjiet, jiżgura wkoll li l-proġett iffinanzjat jirċievi r-riżorsi meħtieġa għat-tkomplija tiegħu mingħajr ma’ l-benefiċjarju jakkwista xi vantaġġ mhux ġustifikat. Dan huwa importanti b’mod partikolari, fejn il-benefiċjarji huma negozji privati, minħabba li l-iffinanzjar Komunitarju jista’ jgħawweġ il-kondizzjonijiet tas-suq.

| 27. | Assistenza Komunitarja hija soġġetta għal xi limiti regolatorji. Limiti regolatorji iktar baxxi huma disponibbli għall-investimenti fl-infrastruttura li jiġġeneraw dħul nett sostanzjali u għall-investimenti f’ ditti (18). Barra minn hekk ir-regoli Kommunitarji u l-limiti ta’ l-għajnuna mill-Istat iridu jiġu osservati. |
| --- | --- |

27.

Assistenza Komunitarja hija soġġetta għal xi limiti regolatorji. Limiti regolatorji iktar baxxi huma disponibbli għall-investimenti fl-infrastruttura li jiġġeneraw dħul nett sostanzjali u għall-investimenti f’ ditti (18). Barra minn hekk ir-regoli Kommunitarji u l-limiti ta’ l-għajnuna mill-Istat iridu jiġu osservati.

| 28. | Fir-restrizzjonijiet ta’ dawn il-limiti, l-uniku fattur preċiż użat mill-Kummissjoni biex tiddetermina r-rata ta’ assistenza Komunitarja kien il-proporzjon tad-differenza fl-iffinananzjar, li huwa applikat biss għall-proġetti infrastrutturali li jiġġeneraw dħul. Jikkonsisti fil-kalkolazzjoni ta’ dik il-parti tan-nefqa skontata inizjali ta’ l-investiment tal-proġett li mhijiex koperta bil-valur nett preżenti tad-dħul operattiv (inkluż il-valur residwu) (19). Din il-kalkolazzjoni tagħti lok biex jiġi ffissat il-livell massimu ta’ intervent pubbliku. Fl-2003 l-Kummissjoni introduċiet metodu emendat ta’ kalkolazzjoni għall-proġetti kbar ta’ sanità u ġestjoni ta’ skart solidu (20), li jqis il-ġenerazzjoni tad-dħul filwaqt li jfittex li jevita li jippenalizza l-benefiċjarji li josservaw b’mod rigoruż il-prinċipju ta’ “min iniġġeż iħallas” (21). |
| --- | --- |

28.

Fir-restrizzjonijiet ta’ dawn il-limiti, l-uniku fattur preċiż użat mill-Kummissjoni biex tiddetermina r-rata ta’ assistenza Komunitarja kien il-proporzjon tad-differenza fl-iffinananzjar, li huwa applikat biss għall-proġetti infrastrutturali li jiġġeneraw dħul. Jikkonsisti fil-kalkolazzjoni ta’ dik il-parti tan-nefqa skontata inizjali ta’ l-investiment tal-proġett li mhijiex koperta bil-valur nett preżenti tad-dħul operattiv (inkluż il-valur residwu) (19). Din il-kalkolazzjoni tagħti lok biex jiġi ffissat il-livell massimu ta’ intervent pubbliku. Fl-2003 l-Kummissjoni introduċiet metodu emendat ta’ kalkolazzjoni għall-proġetti kbar ta’ sanità u ġestjoni ta’ skart solidu (20), li jqis il-ġenerazzjoni tad-dħul filwaqt li jfittex li jevita li jippenalizza l-benefiċjarji li josservaw b’mod rigoruż il-prinċipju ta’ “min iniġġeż iħallas” (21).

| 29. | Fil-prattika, f’ċerti każi eżaminati mill-Qorti, l-applikazzjoni tal-proporzjon tad-differenza fl-iffinanzjar, jew irriżulta fl-iffissar ta’ rata wisq għolja ta’ kontribuzzjoni Komunitarja jew kien hemm dubbju rigward l-applikazzjoni korretta ta’ dan il-prinċipju. |
| --- | --- |

29.

Fil-prattika, f’ċerti każi eżaminati mill-Qorti, l-applikazzjoni tal-proporzjon tad-differenza fl-iffinanzjar, jew irriżulta fl-iffissar ta’ rata wisq għolja ta’ kontribuzzjoni Komunitarja jew kien hemm dubbju rigward l-applikazzjoni korretta ta’ dan il-prinċipju.

| 30. | Apparti mill-metodu tad-differenza fl-iffinanzjar, l-ebda linji gwida ma jindikaw xi fatturi oħra li jridu jittieħdu in kunsiderazzjoni għall-iskop ta’ l-aġġustar tar-rati Komunitarji ta’ assistenza, li jagħti spjegazzjoni aktar ċara ta’ xi differenzi fl-opinjonijiet espressi matul il-proċess ta’ konsultazzjoni interdipartimentali (ara l-paragrafu 18). Fin-nuqqas ta’ kriterji stabbiliti minn qabel, ir-rata ta’ assistenza tiġi aġġustata b’manjiera xejn regolari u l-applikazzjoni konsistenti tagħha ma tistax tiġi vverifikata. |
| --- | --- |

30.

Apparti mill-metodu tad-differenza fl-iffinanzjar, l-ebda linji gwida ma jindikaw xi fatturi oħra li jridu jittieħdu in kunsiderazzjoni għall-iskop ta’ l-aġġustar tar-rati Komunitarji ta’ assistenza, li jagħti spjegazzjoni aktar ċara ta’ xi differenzi fl-opinjonijiet espressi matul il-proċess ta’ konsultazzjoni interdipartimentali (ara l-paragrafu 18). Fin-nuqqas ta’ kriterji stabbiliti minn qabel, ir-rata ta’ assistenza tiġi aġġustata b’manjiera xejn regolari u l-applikazzjoni konsistenti tagħha ma tistax tiġi vverifikata.

| 31. | Il-verifika tal-Qorti wriet li fir-rigward ta’ proġetti ta’ investiment fl-infrastruttura pubblika li ma jiġġenerawx dħul, l-aspetti soċjoekonomiċi (elementi ta’ “kuntest” bħal ma huma l-grad ta’ industrijalizzazzjoni ta’ reġjun jew il-prosperità relattiva tiegħu) mhumiex ikkunsidrati għall-iskop tat-tnaqqis tar-rati ta’ assistenza. L-istess japplika għall-kriterji bħal ma huma kumplimentarità ma’ operazzjonijiet oħra Komunitarji. Barra minn hekk il-Kummissjoni ma poġġiet l-ebda dubbju fuq l-istruttura ta’ l-arranġament finanzjarju sottomess minn min jibda l-proġett. |
| --- | --- |

31.

Il-verifika tal-Qorti wriet li fir-rigward ta’ proġetti ta’ investiment fl-infrastruttura pubblika li ma jiġġenerawx dħul, l-aspetti soċjoekonomiċi (elementi ta’ “kuntest” bħal ma huma l-grad ta’ industrijalizzazzjoni ta’ reġjun jew il-prosperità relattiva tiegħu) mhumiex ikkunsidrati għall-iskop tat-tnaqqis tar-rati ta’ assistenza. L-istess japplika għall-kriterji bħal ma huma kumplimentarità ma’ operazzjonijiet oħra Komunitarji. Barra minn hekk il-Kummissjoni ma poġġiet l-ebda dubbju fuq l-istruttura ta’ l-arranġament finanzjarju sottomess minn min jibda l-proġett.

| 32. | Fir-rigward ta’ investimenti produttivi, ir-reviżjoni tal-proġetti wriet li l-metodu ta’ l-istabbiliment ta’ rati ta’ assistenza huwa relattivament awtomatiku:






  — | f’ħafna mill-każi r-rata mogħtija hija biss ir-rata li tkun saret applikazzjoni għaliha; |
| --- | --- | --- |

32.

Fir-rigward ta’ investimenti produttivi, ir-reviżjoni tal-proġetti wriet li l-metodu ta’ l-istabbiliment ta’ rati ta’ assistenza huwa relattivament awtomatiku:

—

f’ħafna mill-każi r-rata mogħtija hija biss ir-rata li tkun saret applikazzjoni għaliha;

| — | l-analiżi finanzjarja tal-benefiċċju tan-nefqa (li huwa mibni b’mod prinċipali madwar l-IRRs u l-NPVs finanzjarji u l-analiżi dwar ir-riskju u s-sensittività) ma ġietx ikkunsidrata għall-aġġustament tar-rata ta’ assistenza. Xi wħud mill-proġetti li kellhom profitt għoli u IRR finanzjarju għoli xorta waħda attiraw kofinanzjar għoli allavolja d-dipartimenti tal-Kummissjoni ħlief l-unità ġeografika li teżamina kienu enfażizzaw l-effett deadweight ta’ l-assistenza. Il-verifika indikat li f’ċertu każi l-effetti deadweight dehru fir-realtà wara li l-proġetti kienu implimentati (ara Kaxxa 4); |
| --- | --- |

—

l-analiżi finanzjarja tal-benefiċċju tan-nefqa (li huwa mibni b’mod prinċipali madwar l-IRRs u l-NPVs finanzjarji u l-analiżi dwar ir-riskju u s-sensittività) ma ġietx ikkunsidrata għall-aġġustament tar-rata ta’ assistenza. Xi wħud mill-proġetti li kellhom profitt għoli u IRR finanzjarju għoli xorta waħda attiraw kofinanzjar għoli allavolja d-dipartimenti tal-Kummissjoni ħlief l-unità ġeografika li teżamina kienu enfażizzaw l-effett deadweight ta’ l-assistenza. Il-verifika indikat li f’ċertu każi l-effetti deadweight dehru fir-realtà wara li l-proġetti kienu implimentati (ara Kaxxa 4);

| — | fi ħdan il-parametri tal-limiti regolatorji u l-livelli massimi determinati mir-regoli li jirregolaw l-għajnuna mill-Istat, il-kunċetti soċjo-ekonomiċi (bħal ma’ huwa l-valur miżjud, il-ħolqien jew iż-żamma tax-xogħol, effetti ta’ ingranaġġ) ġeneralment ma ġewx meħuda in kunsiderazzjoni meta ġiet iffissata r-rata ta’ assistenza. Madankollu, prassi tajba ġew osservati fil-każ ta’ investimenti produttivi fi Spanja, fejn id-dipartimenti kompetenti nazzjonali influwenzaw ruħhom minn kriterji mhux finanzjarji meta speċifikaw ir-rata, u r-rata tal-ko-finanzjar ġiet ikkalkolata b’referenza għall-impjieg, l-użu ta’ riżorsi reġjonali naturali, valur miżjud (speċjalment fir-rigward ta’ produttività miżjuda), innovazzjoni teknoloġika u potenzjal indirett (knock-on); |
| --- | --- |

—

fi ħdan il-parametri tal-limiti regolatorji u l-livelli massimi determinati mir-regoli li jirregolaw l-għajnuna mill-Istat, il-kunċetti soċjo-ekonomiċi (bħal ma’ huwa l-valur miżjud, il-ħolqien jew iż-żamma tax-xogħol, effetti ta’ ingranaġġ) ġeneralment ma ġewx meħuda in kunsiderazzjoni meta ġiet iffissata r-rata ta’ assistenza. Madankollu, prassi tajba ġew osservati fil-każ ta’ investimenti produttivi fi Spanja, fejn id-dipartimenti kompetenti nazzjonali influwenzaw ruħhom minn kriterji mhux finanzjarji meta speċifikaw ir-rata, u r-rata tal-ko-finanzjar ġiet ikkalkolata b’referenza għall-impjieg, l-użu ta’ riżorsi reġjonali naturali, valur miżjud (speċjalment fir-rigward ta’ produttività miżjuda), innovazzjoni teknoloġika u potenzjal indirett (knock-on);

| — | id-dipartimenti tal-Kummissjoni ma kkunsidrawx l-użu ta’ self minflok għotjiet. Madankollu, self għandu jiġi kkunsidrat, b’mod partikolari għal-investimenti produttivi li għandhom IRR finanzjarju għoli jew għal negozji li għandhom proporzjonijiet finanzjarji tajba. B’mod ġenerali, aspetti bħal ma’ huma s-sitwazzjoni finanzjarja tan-negozju jew il-kundizzjonijiet tas-suq mhumiex ikkunsidrati meta jiġi stabbilit l-livell ta’ assistenza. |
| --- | --- |

—

id-dipartimenti tal-Kummissjoni ma kkunsidrawx l-użu ta’ self minflok għotjiet. Madankollu, self għandu jiġi kkunsidrat, b’mod partikolari għal-investimenti produttivi li għandhom IRR finanzjarju għoli jew għal negozji li għandhom proporzjonijiet finanzjarji tajba. B’mod ġenerali, aspetti bħal ma’ huma s-sitwazzjoni finanzjarja tan-negozju jew il-kundizzjonijiet tas-suq mhumiex ikkunsidrati meta jiġi stabbilit l-livell ta’ assistenza.

Kaxxa 4Fil-każ ta’ kumpanija waħda li tiġġenera profitti sostanzjali, il-proġett kien jirnexxi xorta waħda mingħajr assistenza Komunitarja. L-istess japplika għal proġett ieħor dwar produzzjoni industrijali, fejn in-negozju in kwistjoni ma kellu kważi ebda kompetitur fis-suq Ewropew. Iżda, f’xi wħud mill-każijiet l-effetti li proġett jitwettaq f’sit partikolari jista’ jiġġustifika sussidji għall-proġetti b’IRRs favorevoli. Fil-każ ta’ proġett kbir ta’ kumpannija oħra, li, f’dak iż-żmien, kellha ishma sostanzjali tas-suq dinji għal diversi proġetti, l-investiment ko-finanzjat kien fuq sit ta’ kumpannija f’reġjun mill-Objettiv 1 u l-għotjiet Komunitarji kellhom rwol sinjifikanti fl-għażla tas-sit.

| 33. | Il-Kummissjoni taf b’dawn in-nuqqasijiet. Fl-2004 hija għamlet attentat biex tirrazzjonalizza billi ppruvat taġġusta r-rati ta’ assistenza Komunitarja b’referenza għal ċerti kriterji. Dan l-eżerċizzju pproduċa rati indikattivi ta’ assistenza mkejjla bir-rata ta’ rendikont antiċipata ta’ kull settur, ikkalkolata abbażi ta’ IRRs finanzjarji minn kampjun ta’ 200 proġett ta’ infrastruttura u produttiv. Din hija għodda utli, għalkemm xorta waħda limitata ħafna. U xorta waħda, waslet wisq tard għall-eżami tal-fajls. |
| --- | --- |

33.

Il-Kummissjoni taf b’dawn in-nuqqasijiet. Fl-2004 hija għamlet attentat biex tirrazzjonalizza billi ppruvat taġġusta r-rati ta’ assistenza Komunitarja b’referenza għal ċerti kriterji. Dan l-eżerċizzju pproduċa rati indikattivi ta’ assistenza mkejjla bir-rata ta’ rendikont antiċipata ta’ kull settur, ikkalkolata abbażi ta’ IRRs finanzjarji minn kampjun ta’ 200 proġett ta’ infrastruttura u produttiv. Din hija għodda utli, għalkemm xorta waħda limitata ħafna. U xorta waħda, waslet wisq tard għall-eżami tal-fajls.

| 34. | Il-linji gwida l-ġodda ppublikati fl-2006 (22) jipproponu li fil-kalkolazzjoni tad-differenza fl-iffinanzjar jiġu inklużi fatturi li m’humiex kompletament finanzjarji, bħal ma’ huma l-eżistenza ta’ sħubija pubblika-privata u s-sens ta’ ġustizzja (jiġifieri, l-prosperità relattiva tar-reġjun). Huma jittrattaw ukoll il-manjiera ta’ kif jiġu kkumbinati s-sussidji u s-self abbażi tal-profitabilità normalment mistennija f’kull settur. Għalkemm fatturi dwar “il-kuntest” għadhom mhumiex qed jiġu kkunsidrati totalment, dan it-titjib huwa skond l-approċċ mixtieq minn dan ir-rapport dwar kwadru wiesgħa u iktar oġġettiv għad-differenzjar ta’ l-ammont ta’ l-għajnuna. Dawn iridu jiġu applikati b’mod konsistenti u b’mod trasparenti għad-deċizjonijiet finanzjarji tal-Perijodu l-ġdid. |
| --- | --- |

34.

Il-linji gwida l-ġodda ppublikati fl-2006 (22) jipproponu li fil-kalkolazzjoni tad-differenza fl-iffinanzjar jiġu inklużi fatturi li m’humiex kompletament finanzjarji, bħal ma’ huma l-eżistenza ta’ sħubija pubblika-privata u s-sens ta’ ġustizzja (jiġifieri, l-prosperità relattiva tar-reġjun). Huma jittrattaw ukoll il-manjiera ta’ kif jiġu kkumbinati s-sussidji u s-self abbażi tal-profitabilità normalment mistennija f’kull settur. Għalkemm fatturi dwar “il-kuntest” għadhom mhumiex qed jiġu kkunsidrati totalment, dan it-titjib huwa skond l-approċċ mixtieq minn dan ir-rapport dwar kwadru wiesgħa u iktar oġġettiv għad-differenzjar ta’ l-ammont ta’ l-għajnuna. Dawn iridu jiġu applikati b’mod konsistenti u b’mod trasparenti għad-deċizjonijiet finanzjarji tal-Perijodu l-ġdid.

L-EVALWAZZJONIJIET EX POST TA’ PROĠETTI KBAR QIEGĦDIN JIĠĠENERAW RIŻULTATI LI JSERVU TA’ GĦAJNUNA GĦALL-PROĊESS TAT-TEĦID TAD-DEĊIŻJONIJIET SUSSEGWENTI?

Qafas ta’ Evalwazzjoni u kriterji tal-verifika

| 35. | B’mod ġenerali, l-iskop ta’ l-evalwazzjoni ta’ proġett wara t-tlestija huwa li jingħata rendikont dwar l-użu tar-riżorsi, l-effettività u l-effiċjenza ta’ l-operazzjoni mwettqa. Hija ta’ interess partikolari għall-mexxejja politiċi, awtoritajiet ġestjonarji u benefiċjarji. Għandha sservi bħala lezzjoni dwar il-bżonn tat-teħid ta’ deċiżjonijiet supplimentari jew korrettivi fil–futur. Minħabba li riżultati ta’ evalwazzjonijiet bħal dawn għandhom x’jaqsmu ma’ l-impatt ta’ proġett, huma jiġu wżati wkoll għall-ikkwantifikar ta’ l-objettivi ta’ proġetti futuri. |
| --- | --- |

35.

B’mod ġenerali, l-iskop ta’ l-evalwazzjoni ta’ proġett wara t-tlestija huwa li jingħata rendikont dwar l-użu tar-riżorsi, l-effettività u l-effiċjenza ta’ l-operazzjoni mwettqa. Hija ta’ interess partikolari għall-mexxejja politiċi, awtoritajiet ġestjonarji u benefiċjarji. Għandha sservi bħala lezzjoni dwar il-bżonn tat-teħid ta’ deċiżjonijiet supplimentari jew korrettivi fil–futur. Minħabba li riżultati ta’ evalwazzjonijiet bħal dawn għandhom x’jaqsmu ma’ l-impatt ta’ proġett, huma jiġu wżati wkoll għall-ikkwantifikar ta’ l-objettivi ta’ proġetti futuri.

| 36. | Ir-regolamenti tal-Fondi Strutturali jistipulaw illi l-interventi Komunitarji għandhom ikunu soġġetti għal evalwazzjoni ta’ dan it-tip. Hija karatterizzata bħala “evalwazzjoni ex post” u trid titwettaq mill-Kumissjoni b’kollaborazzjoni ma’ l-Istati Membri (23). Minħabba li proġett kbir ta’ l-ERDF li huwa sottomess –il barra minn programm ta’ l-operat huwa meqjus bħala intervent, fil-prinċipju huwa jkun soġġett għall-evalwazzjoni ex post. M’hemm l-ebda ħtieġa regolatorja espliċita fir-rigward ta’ proġetti kbar individwali li jiffurmaw intervent (24). |
| --- | --- |

36.

Ir-regolamenti tal-Fondi Strutturali jistipulaw illi l-interventi Komunitarji għandhom ikunu soġġetti għal evalwazzjoni ta’ dan it-tip. Hija karatterizzata bħala “evalwazzjoni ex post” u trid titwettaq mill-Kumissjoni b’kollaborazzjoni ma’ l-Istati Membri (23). Minħabba li proġett kbir ta’ l-ERDF li huwa sottomess –il barra minn programm ta’ l-operat huwa meqjus bħala intervent, fil-prinċipju huwa jkun soġġett għall-evalwazzjoni ex post. M’hemm l-ebda ħtieġa regolatorja espliċita fir-rigward ta’ proġetti kbar individwali li jiffurmaw intervent (24).

| 37. | Madankollu, fir-rigward tal-Fond ta’ Koeżjoni, hemm diżposizzjoni espressa dwar evalwazzjoni ex post għall-kull proġett (25). |
| --- | --- |

37.

Madankollu, fir-rigward tal-Fond ta’ Koeżjoni, hemm diżposizzjoni espressa dwar evalwazzjoni ex post għall-kull proġett (25).

| 38. | Id-dejta bażika wżata fl-evalwazzjonijiet ex post hija prinċipalment miġbura mill-Istati Membri permezz ta’ sistema ta’ monitoraġġ. Matul il-Perijodu 1994-1999, proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni biss kienu soġġetti għall-monitoraġġ individwali u rapporti ta’ implimentazzjoni annwali. Proġetti tal-Fondi Strutturali kienu sorveljati b’mod espliċitu f’livell ogħla (miżuri, prijoritajiet, programmi ta’ l-operat, oqsfa ta’ sostenn Kommunitarji, eċċ. (26)). |
| --- | --- |

38.

Id-dejta bażika wżata fl-evalwazzjonijiet ex post hija prinċipalment miġbura mill-Istati Membri permezz ta’ sistema ta’ monitoraġġ. Matul il-Perijodu 1994-1999, proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni biss kienu soġġetti għall-monitoraġġ individwali u rapporti ta’ implimentazzjoni annwali. Proġetti tal-Fondi Strutturali kienu sorveljati b’mod espliċitu f’livell ogħla (miżuri, prijoritajiet, programmi ta’ l-operat, oqsfa ta’ sostenn Kommunitarji, eċċ. (26)).

| 39. | Il-Qorti eżaminat il-fażi ta’ evalwazzjoni mill-aspett li:






  a) | l-evalwazzjoni ta’ proġetti kbar trid isservi biex tiggwida l-implimentazzjoni ta’ proġetti futuri. Dawn l-evalwazzjonijiet li jagħtu informazzjoni dwar it-titjib ta’ l-effettività u l-effiċjenza ta’ l-operazzjonijiet fuq l-art, jikkonċernaw primarjament lill-awtoritajiet nazzjonali u l-benefiċjarji; |
| --- | --- | --- |

39.

Il-Qorti eżaminat il-fażi ta’ evalwazzjoni mill-aspett li:

a)

l-evalwazzjoni ta’ proġetti kbar trid isservi biex tiggwida l-implimentazzjoni ta’ proġetti futuri. Dawn l-evalwazzjonijiet li jagħtu informazzjoni dwar it-titjib ta’ l-effettività u l-effiċjenza ta’ l-operazzjonijiet fuq l-art, jikkonċernaw primarjament lill-awtoritajiet nazzjonali u l-benefiċjarji;

| b) | l-għodda għall-monitoraġġ ta’ l-implimentazzjoni tal-proġetti u biex jitqabblu l-kisbiet tagħhom iridu jiġu stabbiliti mill-bidu nett; |
| --- | --- |

b)

l-għodda għall-monitoraġġ ta’ l-implimentazzjoni tal-proġetti u biex jitqabblu l-kisbiet tagħhom iridu jiġu stabbiliti mill-bidu nett;

| c) | trid tinkiseb id-dejta biex tkun tista’ tintuża din l-għodda. |
| --- | --- |

c)

trid tinkiseb id-dejta biex tkun tista’ tintuża din l-għodda.

Diversi evalwazzjonijiet ta’ xgħira wiesa’ iżda ftit li xejn evalwazzjonijiet ta’ proġetti kbar individwali

| 40. | L-Istati Membri rarament biss iwettqu evalwazzjonijiet ex post ta’ proġetti kbar (27). Wieħed minn kull għoxrin proġett biss ivverifikati mill-Qorti kienu ġew evalwati (Ara Kaxxa 5). Naturalment, studju tas-setturi għal-liema jappartjenu l-proġetti l-kbar — bħal, per eżempju, is-settur tal-port u dak awtomotiv — jistgħu jitwettqu mill-benefiċjarji, amministrazzjonijiet tat-tmexxija u korpi esterni (universitajiet jew ċentri ta’ riċerka). Iżda, studji bħal dawn m’għandhomx il-proġetti bħala l-mira diretta tagħhom u mhumiex intiżi bħala evalwazzjonijiet ex post. Barra minn hekk, mhux dejjem huma mogħtija lid-dipartimenti responsabbli għall-ġestjoni tal-fondi Kommunitarji.

  Kaxxa 5Wieħed mill-proġetti biss fil-kampjun li ħadet il-Qorti kien għadda minn evalwazzjoni ex post. Iżda, l-impatt makroekonomiku kien stmat abbażi tal-fatturi li kienu differenti minn dawk li kien hemm disposizzjoni inizjali għalihom fl-evalwazzjoni ex ante ippreżentata b’sostenn għall-applikazzjoni. B’riżultat ta’ dan, l-impatt ma setgħax jiġi mqabbel ma’ dak li kien antiċipat. Barra minn hekk, ma kien hemm l-ebda kalkolazzjoni mill-ġdid dwar id-dħul finanzjarju mistenni. |
| --- | --- |

40.

L-Istati Membri rarament biss iwettqu evalwazzjonijiet ex post ta’ proġetti kbar (27). Wieħed minn kull għoxrin proġett biss ivverifikati mill-Qorti kienu ġew evalwati (Ara Kaxxa 5). Naturalment, studju tas-setturi għal-liema jappartjenu l-proġetti l-kbar — bħal, per eżempju, is-settur tal-port u dak awtomotiv — jistgħu jitwettqu mill-benefiċjarji, amministrazzjonijiet tat-tmexxija u korpi esterni (universitajiet jew ċentri ta’ riċerka). Iżda, studji bħal dawn m’għandhomx il-proġetti bħala l-mira diretta tagħhom u mhumiex intiżi bħala evalwazzjonijiet ex post. Barra minn hekk, mhux dejjem huma mogħtija lid-dipartimenti responsabbli għall-ġestjoni tal-fondi Kommunitarji.

Kaxxa 5Wieħed mill-proġetti biss fil-kampjun li ħadet il-Qorti kien għadda minn evalwazzjoni ex post. Iżda, l-impatt makroekonomiku kien stmat abbażi tal-fatturi li kienu differenti minn dawk li kien hemm disposizzjoni inizjali għalihom fl-evalwazzjoni ex ante ippreżentata b’sostenn għall-applikazzjoni. B’riżultat ta’ dan, l-impatt ma setgħax jiġi mqabbel ma’ dak li kien antiċipat. Barra minn hekk, ma kien hemm l-ebda kalkolazzjoni mill-ġdid dwar id-dħul finanzjarju mistenni.

| 41. | Fuq il-livell tal-Kummissjoni, l-evalwazzjonijiet li jimmiraw b’mod speċifiku l-proġetti l-kbar tal-Perijodu ta’ l-1994-1999 (l-uniċi li ġew evalwati s’issa) (ara l-paragrafu 13), jew li għandhom x’jaqsmu ma’ xi aspett minn tagħhom, għandhom skopijiet u metodi eteroġeni ħafna. Ma ġewx użati mill-awtoritajiet nazzjonali li jmexxu u mill-benefiċjarji, b’eċċezzjoni waħda (ara d):






  a) | evalwazzjoni tematika dwar l-impatt tal-Fondi Strutturali fuq l-infrastrutturi tat-trasport, li prinċipalment ikkunsidrat l-istrateġiji f’kull pajjiż u f’kull metodu tat-trasport fuq il-livell tal-programm. Din l-evalwazzjoni tipprovdi ftit dejta fir-rigward ta’ l-effiċjenza, l-effettività u l-impatt tal-proġetti individwali; |
| --- | --- | --- |

41.

Fuq il-livell tal-Kummissjoni, l-evalwazzjonijiet li jimmiraw b’mod speċifiku l-proġetti l-kbar tal-Perijodu ta’ l-1994-1999 (l-uniċi li ġew evalwati s’issa) (ara l-paragrafu 13), jew li għandhom x’jaqsmu ma’ xi aspett minn tagħhom, għandhom skopijiet u metodi eteroġeni ħafna. Ma ġewx użati mill-awtoritajiet nazzjonali li jmexxu u mill-benefiċjarji, b’eċċezzjoni waħda (ara d):

a)

evalwazzjoni tematika dwar l-impatt tal-Fondi Strutturali fuq l-infrastrutturi tat-trasport, li prinċipalment ikkunsidrat l-istrateġiji f’kull pajjiż u f’kull metodu tat-trasport fuq il-livell tal-programm. Din l-evalwazzjoni tipprovdi ftit dejta fir-rigward ta’ l-effiċjenza, l-effettività u l-impatt tal-proġetti individwali;

| b) | evalwazzjoni ex post ta’ Objettiv 1 li tinkludi eżami ta’ 60 proġett ta’ l-ERDF maġġuri u tal-Fond ta’ Koeżjoni. Hija wżat approċċ wiesgħa li inkluda stima dwar kemm kienet xierqa l-istrateġija, l-effettività, l-effiċjenza u l-impatt, sistemi ta’ tmexxija u ta’ implimentazzjoni u l-valur miżjud Komunitarju. Madankollu, numru żgħir ta’ proġetti biss ġew ikkunsidrati mill-punt ta’ ċerti aspetti ta’ effettività; |
| --- | --- |

b)

evalwazzjoni ex post ta’ Objettiv 1 li tinkludi eżami ta’ 60 proġett ta’ l-ERDF maġġuri u tal-Fond ta’ Koeżjoni. Hija wżat approċċ wiesgħa li inkluda stima dwar kemm kienet xierqa l-istrateġija, l-effettività, l-effiċjenza u l-impatt, sistemi ta’ tmexxija u ta’ implimentazzjoni u l-valur miżjud Komunitarju. Madankollu, numru żgħir ta’ proġetti biss ġew ikkunsidrati mill-punt ta’ ċerti aspetti ta’ effettività;

| c) | evalwazzjoni ta’ l-impatt makroekonomiku tal-proġetti individwali tal-Fond ta’ Koeżjoni — l-unika evalwazzjoni li kkunsidrat dan l-aspett — permezz ta’ mudelli makroekonomiċi adattati b’mod speċjali. Iżda, l-effetti reali tal-proġett ma ġewx eżaminati, minħabba li l-uniku dejta wżata kienet mittieħda minn analiżi dwar il-benefiċċju tan-nefqa ex ante
   (28); |
| --- | --- |

c)

evalwazzjoni ta’ l-impatt makroekonomiku tal-proġetti individwali tal-Fond ta’ Koeżjoni — l-unika evalwazzjoni li kkunsidrat dan l-aspett — permezz ta’ mudelli makroekonomiċi adattati b’mod speċjali. Iżda, l-effetti reali tal-proġett ma ġewx eżaminati, minħabba li l-uniku dejta wżata kienet mittieħda minn analiżi dwar il-benefiċċju tan-nefqa ex ante
   (28);

| d) | evalwazzjoni ex post tal-proġetti (29) abbażi ta’ kampjun ta’ 200 proġett tal-Fond ta’ Koeżjoni. L-evalwazzjoni eżaminat l-adegwatezza ta’ l-ippjanar strateġiku, proċeduri ta’ disinn u selezzjoni tal-proġetti, sistemi ta’ ġestjoni u implimentazzjoni, effettività u effiċjenza. Sotto grupp ta’ 60 proġett wara għadda minn eżami iktar profond mill-aspett ta’ impatt soċjo-ekonomiku. Ir-rata ekonomika ta’ rendikont interna ġiet ikkalkolata mill-ġdid billi ntużat il-Gwida dwar l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa bħala punt ta’ referenza. Ir-rakkomandazzjonijiet ta’ dan l-istudju ġew diskussi mill-Istati Membri kkonċernati u wasslu għal titjib fil-metodoloġija. |
| --- | --- |

d)

evalwazzjoni ex post tal-proġetti (29) abbażi ta’ kampjun ta’ 200 proġett tal-Fond ta’ Koeżjoni. L-evalwazzjoni eżaminat l-adegwatezza ta’ l-ippjanar strateġiku, proċeduri ta’ disinn u selezzjoni tal-proġetti, sistemi ta’ ġestjoni u implimentazzjoni, effettività u effiċjenza. Sotto grupp ta’ 60 proġett wara għadda minn eżami iktar profond mill-aspett ta’ impatt soċjo-ekonomiku. Ir-rata ekonomika ta’ rendikont interna ġiet ikkalkolata mill-ġdid billi ntużat il-Gwida dwar l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa bħala punt ta’ referenza. Ir-rakkomandazzjonijiet ta’ dan l-istudju ġew diskussi mill-Istati Membri kkonċernati u wasslu għal titjib fil-metodoloġija.

Fatturi li ostakolaw l-evalwazzjoni ex post tal-proġetti l-kbar

| 42. | Il-Qorti f’diversi okkażjonijiet (30) enfasizzat in-nuqqasijiet ta’ l-eżerċizzji ta’ l-evalwazzjoni għall-Perijodu 1994-1999, li kien immarkat b’mod partikolari bin-nuqqas ta’ dejta jew in-nuqqas ta’ affidabilità tagħha. Ir-rapporti tal-Qorti stiednu lill-Kummissjoni biex tikkunsidra l-possibilità li tiġbor informazzjoni dwar proġetti individwali, mingħajr liema l-metodoloġiji wżati huma wisq tejoretiċi jew inapplikabbli. Il-verifika tal-proġetti l-kbar ta’ dak il-Perijodu ikkorroborat dawn is-sejbiet. |
| --- | --- |

42.

Il-Qorti f’diversi okkażjonijiet (30) enfasizzat in-nuqqasijiet ta’ l-eżerċizzji ta’ l-evalwazzjoni għall-Perijodu 1994-1999, li kien immarkat b’mod partikolari bin-nuqqas ta’ dejta jew in-nuqqas ta’ affidabilità tagħha. Ir-rapporti tal-Qorti stiednu lill-Kummissjoni biex tikkunsidra l-possibilità li tiġbor informazzjoni dwar proġetti individwali, mingħajr liema l-metodoloġiji wżati huma wisq tejoretiċi jew inapplikabbli. Il-verifika tal-proġetti l-kbar ta’ dak il-Perijodu ikkorroborat dawn is-sejbiet.

... Applikazzjonijiet għall-għajnuna mhux kompluti

| 43. | L-evalwazzjoni ex post tal-proġetti l-kbar fil-bidu ġiet ostakolata permezz ta’ informazzjoni nieqsa fl-applikazzjonijiet għall-għajnuna. Dan ġie innutat kemm mill-istudji tal-proġetti l-kbar mwettqa u kif ukoll mill-verifika tal-Qorti. |
| --- | --- |

43.

L-evalwazzjoni ex post tal-proġetti l-kbar fil-bidu ġiet ostakolata permezz ta’ informazzjoni nieqsa fl-applikazzjonijiet għall-għajnuna. Dan ġie innutat kemm mill-istudji tal-proġetti l-kbar mwettqa u kif ukoll mill-verifika tal-Qorti.

| 44. | Waħda mill-evalwazzjonijiet li saru, enfasizzat, b’mod partikolari, li:






  a) | l-objettivi tal-proġetti mhux dejjem ġew ikkwantifikati; |
| --- | --- | --- |

44.

Waħda mill-evalwazzjonijiet li saru, enfasizzat, b’mod partikolari, li:

a)

l-objettivi tal-proġetti mhux dejjem ġew ikkwantifikati;

| b) | fil-livell ta’ l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa, kien diffiċli biex il-benefiċji jiġu evalwati — b’mod partikolari, benefiċċji ambjentali — ma ġewx ikkwantifikati jew waqt il-kalkolazzjoni tar-rata ekonomika interna ta’ rendikont ex ante ġew ikkunsidrati mingħajr informazzjoni konkreta u adegwata u mingħajr ma ġiet miksuba ebda ġustifikazzjoni. F’ħafna mill-każi r-riżultati antiċipati ma ġewx ikkwantifikati; |
| --- | --- |

b)

fil-livell ta’ l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa, kien diffiċli biex il-benefiċji jiġu evalwati — b’mod partikolari, benefiċċji ambjentali — ma ġewx ikkwantifikati jew waqt il-kalkolazzjoni tar-rata ekonomika interna ta’ rendikont ex ante ġew ikkunsidrati mingħajr informazzjoni konkreta u adegwata u mingħajr ma ġiet miksuba ebda ġustifikazzjoni. F’ħafna mill-każi r-riżultati antiċipati ma ġewx ikkwantifikati;

| c) | mhux dejjem saret distinzjoni bejn xogħol permanenti u xogħol temporanju; l-ipoteżi metodoloġiċi dwar l-istimi ex ante ta’ l-impatt fuq ix-xogħol ma ġewx spjegati jew ġew applikati metodoloġiji differenti. |
| --- | --- |

c)

mhux dejjem saret distinzjoni bejn xogħol permanenti u xogħol temporanju; l-ipoteżi metodoloġiċi dwar l-istimi ex ante ta’ l-impatt fuq ix-xogħol ma ġewx spjegati jew ġew applikati metodoloġiji differenti.

| 45. | Barra mill-inadegwatezza ta’ l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa li diġà kienet ġiet enfasizzata (ara l-paragrafi 21-25), il-verifika li saret mill-Qorti ikkonfermat in-nuqqasijiet li nstabu f’rapporti li kienu saru qabel, b’mod partikolari:






  a) | in-nuqqas, id-dgħjufija jew l-inadegwatezza ta’ l-indikaturi; |
| --- | --- | --- |

45.

Barra mill-inadegwatezza ta’ l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa li diġà kienet ġiet enfasizzata (ara l-paragrafi 21-25), il-verifika li saret mill-Qorti ikkonfermat in-nuqqasijiet li nstabu f’rapporti li kienu saru qabel, b’mod partikolari:

a)

in-nuqqas, id-dgħjufija jew l-inadegwatezza ta’ l-indikaturi;

| b) | in-nuqqas ta’ kwalunkwe informazzjoni affidabbli dwar is-sitwazzjoni tal-bidu, jiġifieri, is-sitwazzjoni li diġà kienet teżisti qabel ma ġie implimentat il-proġett. |
| --- | --- |

b)

in-nuqqas ta’ kwalunkwe informazzjoni affidabbli dwar is-sitwazzjoni tal-bidu, jiġifieri, is-sitwazzjoni li diġà kienet teżisti qabel ma ġie implimentat il-proġett.

| 46. | Minħabba li dawn il-fatturi huma bżonnjużi sabiex l-operazzjonijiet ikunu jistgħu jiġu vvalutati, in-nuqqasijiet li nstabu jostakolaw l-evalwazzjonijiet ex post. |
| --- | --- |

46.

Minħabba li dawn il-fatturi huma bżonnjużi sabiex l-operazzjonijiet ikunu jistgħu jiġu vvalutati, in-nuqqasijiet li nstabu jostakolaw l-evalwazzjonijiet ex post.

... Monitoraġġ inadegwat

| 47. | Anke f’dawk il-każijiet fejn fuq il-livell ta’ proġett, kienet ġiet introdotta sistema ta’ monitoraġġ, l-istudji li saru mill-Qorti wrew li l-proċess ta’ monitoraġġ ma żgurax il-ġabra ta’ dejta adegwata għall-skopijiet ta’ evalwazzjoni. |
| --- | --- |

47.

Anke f’dawk il-każijiet fejn fuq il-livell ta’ proġett, kienet ġiet introdotta sistema ta’ monitoraġġ, l-istudji li saru mill-Qorti wrew li l-proċess ta’ monitoraġġ ma żgurax il-ġabra ta’ dejta adegwata għall-skopijiet ta’ evalwazzjoni.

| 48. | Waħda mill-evalwazzjonijiet li saru, sabet illi:






  a) | l-ġabra ta’ statistiċi rigward l-użu ta’ infrastrutturi ta’ trasport ma ffukatx fuq l-implikazzjonijiet ta’ dan l-użu, bħal ma’ huma tnaqqis fl-ispiża ta’ l-ivjaġġar; |
| --- | --- | --- |

48.

Waħda mill-evalwazzjonijiet li saru, sabet illi:

a)

l-ġabra ta’ statistiċi rigward l-użu ta’ infrastrutturi ta’ trasport ma ffukatx fuq l-implikazzjonijiet ta’ dan l-użu, bħal ma’ huma tnaqqis fl-ispiża ta’ l-ivjaġġar;

| b) | l-analiżi tan-nefqa ta’ l-unitajiet ma rriżultatx fit-tqabbil tal-proġetti abbażi ta’ punti ta’ referenza; |
| --- | --- |

b)

l-analiżi tan-nefqa ta’ l-unitajiet ma rriżultatx fit-tqabbil tal-proġetti abbażi ta’ punti ta’ referenza;

| c) | l-informazzjoni dwar id-dħul iġġenerat u dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju li min iniġġes irid iħallas kienet inadegwata f’numru ta’ każijiet; |
| --- | --- |

c)

l-informazzjoni dwar id-dħul iġġenerat u dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju li min iniġġes irid iħallas kienet inadegwata f’numru ta’ każijiet;

| d) | il-kalkolazzjoni mill-ġdid ex post tar-rata interna ekonomika ta’ rendikont kienet imxekkla bin-nuqqas ta’ informazzjoni dwar ir-riżultati reali. Hija ta’ spiss kellha tiġi bbażata fuq ipoteżi u, minħabba n-nuqqas ta’ kull informazzjoni kontradittorja, fuq id-dejta li kien hemm fl-evalwazzjoni ex ante; |
| --- | --- |

d)

il-kalkolazzjoni mill-ġdid ex post tar-rata interna ekonomika ta’ rendikont kienet imxekkla bin-nuqqas ta’ informazzjoni dwar ir-riżultati reali. Hija ta’ spiss kellha tiġi bbażata fuq ipoteżi u, minħabba n-nuqqas ta’ kull informazzjoni kontradittorja, fuq id-dejta li kien hemm fl-evalwazzjoni ex ante;

| e) | informazzjoni dwar il-ħolqien ta’ xogħol dirett u xogħol permanenti xi kultant ma kinitx disponibbli jew kienet ta’ kwalità fqira. |
| --- | --- |

e)

informazzjoni dwar il-ħolqien ta’ xogħol dirett u xogħol permanenti xi kultant ma kinitx disponibbli jew kienet ta’ kwalità fqira.

| 49. | Il-verifika tal-Qorti tal-proġetti l-kbar għall-Perijodu ta’ l-1994-1999 wriet ukoll nuqqasijiet fil-monitoraġġ:






  a) | fir-rigward ta’ investimenti fl-infrastruttura, bl-eċċezzjoni ta’ proġett wieħed, il-monitoraġġ iffoka biss fuq l-impatti li kienu, teknikament, faċli biex jiġu ntraċċati, i.e. ħolqien ta’ impjieg dirett, traffiku ta’ oġġetti u passiġġieri, numbru ta’ konnessjonijiet, żoni mibjugħa, numru ta’ sodod għal kull 1 000/abitant. Impatti diretti oħra li kienu iktar diffiċli biex jiġu sorveljati (konsum tal-petrol, kumdità, effetti ambjentali, kwalità tal-kura tas-saħħa) ma ġewx soġġetti għal segwitu. L-istess kien japplika a fortiori fir-rigward ta’ impatti indiretti u fuq tul ta’ żmien (bħal ma’ huma l-produttività, il-ħolqien tan-negozji u tax-xogħol, prezzijiet, eċċ.). Barra minn hekk, dawk l-aspetti wżati mill-benefiċjarju biex jiġi kkalkolat id-dħul ekonomiku stimat (per eżempju, infrastruttura tat-toroq, tfaddil ta’ ħin, tnaqqis fl-ispiża tat-trasport, tnaqqis ta’ aċċidenti, impatt fuq il-fluss tat-traffiku ġġenerat u fuq traffiku addizzjonali eċċ.) ma ġewx ikkunsidrati b’mod ġenerali bħala indikaturi li kellhom bżonn monitoraġġ; |
| --- | --- | --- |

49.

Il-verifika tal-Qorti tal-proġetti l-kbar għall-Perijodu ta’ l-1994-1999 wriet ukoll nuqqasijiet fil-monitoraġġ:

a)

fir-rigward ta’ investimenti fl-infrastruttura, bl-eċċezzjoni ta’ proġett wieħed, il-monitoraġġ iffoka biss fuq l-impatti li kienu, teknikament, faċli biex jiġu ntraċċati, i.e. ħolqien ta’ impjieg dirett, traffiku ta’ oġġetti u passiġġieri, numbru ta’ konnessjonijiet, żoni mibjugħa, numru ta’ sodod għal kull 1 000/abitant. Impatti diretti oħra li kienu iktar diffiċli biex jiġu sorveljati (konsum tal-petrol, kumdità, effetti ambjentali, kwalità tal-kura tas-saħħa) ma ġewx soġġetti għal segwitu. L-istess kien japplika a fortiori fir-rigward ta’ impatti indiretti u fuq tul ta’ żmien (bħal ma’ huma l-produttività, il-ħolqien tan-negozji u tax-xogħol, prezzijiet, eċċ.). Barra minn hekk, dawk l-aspetti wżati mill-benefiċjarju biex jiġi kkalkolat id-dħul ekonomiku stimat (per eżempju, infrastruttura tat-toroq, tfaddil ta’ ħin, tnaqqis fl-ispiża tat-trasport, tnaqqis ta’ aċċidenti, impatt fuq il-fluss tat-traffiku ġġenerat u fuq traffiku addizzjonali eċċ.) ma ġewx ikkunsidrati b’mod ġenerali bħala indikaturi li kellhom bżonn monitoraġġ;

| b) | fir-rigward ta’ investimenti produttivi, l-monitoraġġ kien limitat għall-aspetti fiżiċi u finanzjarji ta’ l-investimenti, u b’mod ġenerali, għall-ħolqien dirett ta’ xogħol, minħabba li r-rapporti magħmula b’konnessjoni mal-pagament finali kellhom jissodisfaw il-ħtiġiet kontrattwali rigward il-pagamenti. B’mod ġenerali, il-korp tat-tmexxija ma jkollux informazzjoni dwar fatturi bħal ma huma l-ħolqien ta’ intrapriżi u impjieg indirett, żjiediet fil-produttività jew l-ambjent. |
| --- | --- |

b)

fir-rigward ta’ investimenti produttivi, l-monitoraġġ kien limitat għall-aspetti fiżiċi u finanzjarji ta’ l-investimenti, u b’mod ġenerali, għall-ħolqien dirett ta’ xogħol, minħabba li r-rapporti magħmula b’konnessjoni mal-pagament finali kellhom jissodisfaw il-ħtiġiet kontrattwali rigward il-pagamenti. B’mod ġenerali, il-korp tat-tmexxija ma jkollux informazzjoni dwar fatturi bħal ma huma l-ħolqien ta’ intrapriżi u impjieg indirett, żjiediet fil-produttività jew l-ambjent.

Il-Perijodu ta’ l-2000-2006: evalwazzjonijiet f’riskju li jiġu kompromessi

| 50. | Għall-Perijodu 2000-2006 il-leġiżlazzjoni ta’ l-ERDF tistipula li, fil-futur, fir-rigward ta’ proġetti kbar, ir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni dwar l-interventi jrid ikun fihom kapitolu separat dwar il-progress li sar u dwar l-iffinanzjar. Barra minn hekk, indikaturi finanzjarji u tal-progress jridu jkunu intiżi biex jipprovdu informazzjoni separata għall-proġetti l-kbar (31). |
| --- | --- |

50.

Għall-Perijodu 2000-2006 il-leġiżlazzjoni ta’ l-ERDF tistipula li, fil-futur, fir-rigward ta’ proġetti kbar, ir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni dwar l-interventi jrid ikun fihom kapitolu separat dwar il-progress li sar u dwar l-iffinanzjar. Barra minn hekk, indikaturi finanzjarji u tal-progress jridu jkunu intiżi biex jipprovdu informazzjoni separata għall-proġetti l-kbar (31).

| 51. | Minkejja dan, għalkemm ir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni fihom kapitolu dwar proġetti kbar, dawn il-kapitoli ħafna mid-drabi huma restritti għal deskrizzjoni sempliċi tal-proġetti u ma jurux il-progress fiżiku li jkun sar, jew riżultati separati u indikaturi dwar l-impatt. |
| --- | --- |

51.

Minkejja dan, għalkemm ir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni fihom kapitolu dwar proġetti kbar, dawn il-kapitoli ħafna mid-drabi huma restritti għal deskrizzjoni sempliċi tal-proġetti u ma jurux il-progress fiżiku li jkun sar, jew riżultati separati u indikaturi dwar l-impatt.

| 52. | Bl-istess mod, il-prioritajiet u l-miżuri li għandhom x’jaqsmu mal-proġetti l-kbar mhux dejjem ikun fihom l-indikaturi allokati lilhom, jew l-indikaturi fuq livell ta’ priorità u tal-miżura mhumiex konsistenti ma’ dawk għall-proġetti kbar. |
| --- | --- |

52.

Bl-istess mod, il-prioritajiet u l-miżuri li għandhom x’jaqsmu mal-proġetti l-kbar mhux dejjem ikun fihom l-indikaturi allokati lilhom, jew l-indikaturi fuq livell ta’ priorità u tal-miżura mhumiex konsistenti ma’ dawk għall-proġetti kbar.

| 53. | Fil-livell tal-proġetti eżaminati fuq il-post, filwaqt li numru ta’ proġetti għandhom lista xierqa ta’ implimentazzjoni, riżultati u indikaturi ta’ impatt, proġetti oħra jew ma jagħmlu referenza għall-ebda indikatur, jew ġew allokati biss indikaturi ta’ implimentazzjoni fiżika u finanzjarja. |
| --- | --- |

53.

Fil-livell tal-proġetti eżaminati fuq il-post, filwaqt li numru ta’ proġetti għandhom lista xierqa ta’ implimentazzjoni, riżultati u indikaturi ta’ impatt, proġetti oħra jew ma jagħmlu referenza għall-ebda indikatur, jew ġew allokati biss indikaturi ta’ implimentazzjoni fiżika u finanzjarja.

| 54. | Xi kultant ma teżisti l-ebda konnessjoni ċara bejn l-objettivi ġenerali, l-objettivi individwali u l-indikaturi indikati. Numru ta’ objettivi ma ġew allokati l-ebda indikatur. Bl-istess mod, indikaturi stabbiliti għall-proġetti li huma simili imma ko-finanzjati mill-ERDF jew mill-Fond ta’ Koeżjoni rispettivament mhumiex identiċi. |
| --- | --- |

54.

Xi kultant ma teżisti l-ebda konnessjoni ċara bejn l-objettivi ġenerali, l-objettivi individwali u l-indikaturi indikati. Numru ta’ objettivi ma ġew allokati l-ebda indikatur. Bl-istess mod, indikaturi stabbiliti għall-proġetti li huma simili imma ko-finanzjati mill-ERDF jew mill-Fond ta’ Koeżjoni rispettivament mhumiex identiċi.

| 55. | Evalwazzjonijiet futuri ex post ser jiġu affettwati għal-raġunijiet simili għal-dawk tal-Perijodu preċedenti, i.e. id-djugħfija li nstabet fir-rigward tal-monitoraġġ u ta’ l-indikaturi. Il-kontribuzzjoni tal-proġetti l-kbar lejn objettivi iktar globali ta’ żvilupp reġjonali, għalhekk ser tibqa diffiċli ħafna biex tiġi definita. |
| --- | --- |

55.

Evalwazzjonijiet futuri ex post ser jiġu affettwati għal-raġunijiet simili għal-dawk tal-Perijodu preċedenti, i.e. id-djugħfija li nstabet fir-rigward tal-monitoraġġ u ta’ l-indikaturi. Il-kontribuzzjoni tal-proġetti l-kbar lejn objettivi iktar globali ta’ żvilupp reġjonali, għalhekk ser tibqa diffiċli ħafna biex tiġi definita.

IR-REGOLAMENTI L-ĠODDA GĦALL-PERIJODU TA’ L-2007-2013

| 56. | Ir-regolament qafas il-ġdid għall-Perijodu ta’ l-2007-2013 (32), li japplika kemm għall-ERDF u kif ukoll għall-Fond ta’ Koeżjoni, jintroduċi xi titjib fir-rigward ta’ proġetti kbar:






  a) | il-kunċett ġiet definit mill-ġdid (33), fejn proġetti ta’ l-ERDF u tal-Fond ta’ koeżjoni qiegħdin jiġu trattati b’mod ugwali; |
| --- | --- | --- |

56.

Ir-regolament qafas il-ġdid għall-Perijodu ta’ l-2007-2013 (32), li japplika kemm għall-ERDF u kif ukoll għall-Fond ta’ Koeżjoni, jintroduċi xi titjib fir-rigward ta’ proġetti kbar:

a)

il-kunċett ġiet definit mill-ġdid (33), fejn proġetti ta’ l-ERDF u tal-Fond ta’ koeżjoni qiegħdin jiġu trattati b’mod ugwali;

| b) | l-informazzjoni li trid tiġi sottomessa mill-Istat Membru hija spjegata b’mod ċar. B’mod partikolari, jrid ikun hemm ġustifikazzjoni espliċita għal kontribuzzjoni pubblika lejn il-fondi; |
| --- | --- |

b)

l-informazzjoni li trid tiġi sottomessa mill-Istat Membru hija spjegata b’mod ċar. B’mod partikolari, jrid ikun hemm ġustifikazzjoni espliċita għal kontribuzzjoni pubblika lejn il-fondi;

| c) | hemm definizzjoni iktar ċara ta’ proġetti li jiġġeneraw dħul u kif dawn għandhom jiġu trattati; |
| --- | --- |

c)

hemm definizzjoni iktar ċara ta’ proġetti li jiġġeneraw dħul u kif dawn għandhom jiġu trattati;

| d) | ir-rapport annwali u r-rapport finali dwar l-implimentazzjoni jrid jagħti stampa ċara tal-progress fiżiku u dwar l-iffinanzjar tal-proġetti l-kbar. |
| --- | --- |

d)

ir-rapport annwali u r-rapport finali dwar l-implimentazzjoni jrid jagħti stampa ċara tal-progress fiżiku u dwar l-iffinanzjar tal-proġetti l-kbar.

| 57. | Barra minn hekk, fl-2006 l-Kummissjoni ppublikat linji gwida dwar il-preparazzjoni ta’ proġetti kbar fil-Perijodu l-ġdid, li għamlu numru konsiderevoli ta’ titjib (ara l-paragrafu 34). |
| --- | --- |

57.

Barra minn hekk, fl-2006 l-Kummissjoni ppublikat linji gwida dwar il-preparazzjoni ta’ proġetti kbar fil-Perijodu l-ġdid, li għamlu numru konsiderevoli ta’ titjib (ara l-paragrafu 34).

| 58. | Fl-aħħar nett, ir-regoli jistabilixxu li evalwazzjonijiet ex post jridu jsiru mill-Kummissjoni fil-livell ta’ programmar biss. Għalhekk m’hemm l-ebda diżposizzjoni dwar evalwazzjoni individwali kemm għal proġetti ta’ l-EDRF u kif ukoll għal dawk tal-Fond ta’ Koeżjoni. |
| --- | --- |

58.

Fl-aħħar nett, ir-regoli jistabilixxu li evalwazzjonijiet ex post jridu jsiru mill-Kummissjoni fil-livell ta’ programmar biss. Għalhekk m’hemm l-ebda diżposizzjoni dwar evalwazzjoni individwali kemm għal proġetti ta’ l-EDRF u kif ukoll għal dawk tal-Fond ta’ Koeżjoni.

KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET

Konklużjonijiet

| 59. | Hemm numru ta’ nuqqasijiet fil-proċeduri preliminari ta’ eżami għall-proġetti l-kbar:






  a) | l-eżamijiet tal-proġetti jvarjaw fil-kwalità. Sa’ l-2003, approċċ komuni kien għadu m’huwiex disponibbli għad-dipartimenti tat-tmexxija (ara l-paragrafi 17-20); |
| --- | --- | --- |

59.

Hemm numru ta’ nuqqasijiet fil-proċeduri preliminari ta’ eżami għall-proġetti l-kbar:

a)

l-eżamijiet tal-proġetti jvarjaw fil-kwalità. Sa’ l-2003, approċċ komuni kien għadu m’huwiex disponibbli għad-dipartimenti tat-tmexxija (ara l-paragrafi 17-20);

| b) | ħafna nuqqasijiet kienu ttolerati mill-Kummissjoni. Jeżistu diskrepanzi kbar fil-kwalità ta’ l-analiżi finanzjarji u soċjoekonomiċi ippreżentati bħala sostenn għall-proġetti. B’mod partikolari, l-kwalità ta’ l-analiżi ppreżentata bħala sostenn għall-proġetti ta’ investimenti produttivi hija fqira. B’riżultat ta’ dan, il-proġetti l-kbar huma adottati għalkemm id-data pprovduta ma tippermettix eżami adegwat (ara l-paragrafi 21-25); |
| --- | --- |

b)

ħafna nuqqasijiet kienu ttolerati mill-Kummissjoni. Jeżistu diskrepanzi kbar fil-kwalità ta’ l-analiżi finanzjarji u soċjoekonomiċi ippreżentati bħala sostenn għall-proġetti. B’mod partikolari, l-kwalità ta’ l-analiżi ppreżentata bħala sostenn għall-proġetti ta’ investimenti produttivi hija fqira. B’riżultat ta’ dan, il-proġetti l-kbar huma adottati għalkemm id-data pprovduta ma tippermettix eżami adegwat (ara l-paragrafi 21-25);

| c) | minkejja t-titjib li sar mill-Kummissjoni, il-fatturi wżati biex tiġi aġġustata r-rata ta’ intervent Komunitarju, għadhom mhumiex preċiżi b’mod suffiċjenti. Għal investimenti produttivi il-possibilità ta’ għotja ta’ self minflok sussidju ma ġietx eżaminata (ara l-paragrafi 26-34). |
| --- | --- |

c)

minkejja t-titjib li sar mill-Kummissjoni, il-fatturi wżati biex tiġi aġġustata r-rata ta’ intervent Komunitarju, għadhom mhumiex preċiżi b’mod suffiċjenti. Għal investimenti produttivi il-possibilità ta’ għotja ta’ self minflok sussidju ma ġietx eżaminata (ara l-paragrafi 26-34).

| 60. | Meta tikkunsidra dawn il-fatti, il-Qorti hija dubbjuża dwar il-valur miżjud veru tal-proċess ta’ approvazzjoni għall-proġetti l-kbar kif implimentat mill-Kummissjoni. L-eżerċizzju huwa ingombranti u ma jeskludix proġetti ta’ kwalità inferjuri jew jirranġa r-rata ta’ intervenzjoni b’manjiera sodisfaċenti. L-anqas ma jiggarantixxi preparazzjoni xierqa għall-evalwazzjoni sussegwenti. In-nuqqasijiet innutati matul il-proċedura ta’ eżami preliminari kellhom ir-riperkussjonijiet fuq il-proċess ta’ l-evalwazzjoni ex post. |
| --- | --- |

60.

Meta tikkunsidra dawn il-fatti, il-Qorti hija dubbjuża dwar il-valur miżjud veru tal-proċess ta’ approvazzjoni għall-proġetti l-kbar kif implimentat mill-Kummissjoni. L-eżerċizzju huwa ingombranti u ma jeskludix proġetti ta’ kwalità inferjuri jew jirranġa r-rata ta’ intervenzjoni b’manjiera sodisfaċenti. L-anqas ma jiggarantixxi preparazzjoni xierqa għall-evalwazzjoni sussegwenti. In-nuqqasijiet innutati matul il-proċedura ta’ eżami preliminari kellhom ir-riperkussjonijiet fuq il-proċess ta’ l-evalwazzjoni ex post.

| 61. | Nuqqasijiet ġew skoperti wkoll fl-evalwazzjonijiet ex post:






  a) | evalwazzjonijiet individwali ex post fuq inizjattiva ta’ l-Istati Membri bilkemm isiru. Fil-livell tal-Kummissjoni ma jeżisti l-ebda aproċċ globali għall-evalwazzjoni ex post tal-proġetti l-kbar. Dawk l-evalwazzjonijiet li saru kellhom skopijiet u metodi eteroġeniċi ħafna (ara l-paragrafi 40-41); |
| --- | --- | --- |

61.

Nuqqasijiet ġew skoperti wkoll fl-evalwazzjonijiet ex post:

a)

evalwazzjonijiet individwali ex post fuq inizjattiva ta’ l-Istati Membri bilkemm isiru. Fil-livell tal-Kummissjoni ma jeżisti l-ebda aproċċ globali għall-evalwazzjoni ex post tal-proġetti l-kbar. Dawk l-evalwazzjonijiet li saru kellhom skopijiet u metodi eteroġeniċi ħafna (ara l-paragrafi 40-41);

| b) | L-evalwazzjoni ex post tal-proġetti l-kbar għall-Perijodu ta’ l-1994-1999 ġiet imxekkla min-nuqqasijiet sostanzjali fl-applikazzjonijiet għall-għajnuna, b’mod partikolari dawk li kellhom x’jaqsmu ma’ l-impatti antiċipati, l-indikaturi, u s-sitwazzjoni tal-bidu. Dawn id-defiċjenzi pprevenew evalwazzjoni ta’ l-impatti reali ta’ l-interventi u t-teħid ta’ lezzjonijiet minnhom għat-teħid ta’ deċiżjonijiet sussegwenti (ara l-paragrafi 43-46); |
| --- | --- |

b)

L-evalwazzjoni ex post tal-proġetti l-kbar għall-Perijodu ta’ l-1994-1999 ġiet imxekkla min-nuqqasijiet sostanzjali fl-applikazzjonijiet għall-għajnuna, b’mod partikolari dawk li kellhom x’jaqsmu ma’ l-impatti antiċipati, l-indikaturi, u s-sitwazzjoni tal-bidu. Dawn id-defiċjenzi pprevenew evalwazzjoni ta’ l-impatti reali ta’ l-interventi u t-teħid ta’ lezzjonijiet minnhom għat-teħid ta’ deċiżjonijiet sussegwenti (ara l-paragrafi 43-46);

| c) | il-manjiera li biha twettaq il-monitoraġġ matul dan il-Perijodu xekklet L-evalwazzjonijiet ex post, minħabba li diversi aspetti ġew injorati (ara l-paragrafi 47-49). |
| --- | --- |

c)

il-manjiera li biha twettaq il-monitoraġġ matul dan il-Perijodu xekklet L-evalwazzjonijiet ex post, minħabba li diversi aspetti ġew injorati (ara l-paragrafi 47-49).

| 62. | Il-Kummissjoni adottat numru ta’ miżuri fl-2003 fid-dawl tan-nuqqasijiet li nstabu fl-aħħar ta’ l-evalwazzjoni ex post tal-Perijodu 1994-1999. Iżda, ma sar l-ebda progress sostanzjali permezz tal-proċeduri ta’ adozzjoni u ta’ monitoraġġ għall-proġetti l-kbar tal-Perijodu ta’ l-2000-2006 u l-evalwazzjoni ex post għal dan il-Perijodu, li għad trid issir, hija f’riskju li tiġi kompromessa. (ara l-paragrafi 50-55). |
| --- | --- |

62.

Il-Kummissjoni adottat numru ta’ miżuri fl-2003 fid-dawl tan-nuqqasijiet li nstabu fl-aħħar ta’ l-evalwazzjoni ex post tal-Perijodu 1994-1999. Iżda, ma sar l-ebda progress sostanzjali permezz tal-proċeduri ta’ adozzjoni u ta’ monitoraġġ għall-proġetti l-kbar tal-Perijodu ta’ l-2000-2006 u l-evalwazzjoni ex post għal dan il-Perijodu, li għad trid issir, hija f’riskju li tiġi kompromessa. (ara l-paragrafi 50-55).

Rakkomandazzjonijiet

| 63. | Fir-rigward tal-Perijodu 2007-2013, ir-Regolamenti tal-Komunità jipprovdu illi, bħal fil-perijodi preċedenti, il-Kummissjoni għandha tapprova l-għoti ta’ assistenza Komunitarja għal kull proġett kbir. Biex jiġi evitat li deċiżjonijiet ta’ iffinanzjar jiġu ridotti għal-eżerċizzju amministrattiv bl-ebda influwenza fuq il-kwalità tal-proġetti adottati, il-Kummissjoni għandha:






  a) | tapplika proċeduri ta’ eżami preliminari iktar effiċjenti bbażati fuq l-għodda li żviluppat hija nnifisha; |
| --- | --- | --- |

63.

Fir-rigward tal-Perijodu 2007-2013, ir-Regolamenti tal-Komunità jipprovdu illi, bħal fil-perijodi preċedenti, il-Kummissjoni għandha tapprova l-għoti ta’ assistenza Komunitarja għal kull proġett kbir. Biex jiġi evitat li deċiżjonijiet ta’ iffinanzjar jiġu ridotti għal-eżerċizzju amministrattiv bl-ebda influwenza fuq il-kwalità tal-proġetti adottati, il-Kummissjoni għandha:

a)

tapplika proċeduri ta’ eżami preliminari iktar effiċjenti bbażati fuq l-għodda li żviluppat hija nnifisha;

| b) | tiżgura li l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa tiġi applikata b’mod rigoruż, b’mod partikolari fir-rigward ta’ informazzjoni li tista’ tiġi wżata biex tivverfika l-affidabilità ta’ l-ipoteżi wżata; |
| --- | --- |

b)

tiżgura li l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa tiġi applikata b’mod rigoruż, b’mod partikolari fir-rigward ta’ informazzjoni li tista’ tiġi wżata biex tivverfika l-affidabilità ta’ l-ipoteżi wżata;

| c) | tkompli l-isforzi tagħha biex tieħu kont tal-fatturi soċjo-ekonomiċi li jippermettu li r-rata tal-parteċipazzjoni Komunitarja, li fil-preżent hija bbażata b’mod prinċipali fuq l-aspetti finanzjarji, tiġi aġġustata. Kunsiderazzjoni ta’ fatturi bħal dawn għandha tkun ibbażata fuq regoli espliċiti u inqas każwali li huma applikati b’mod konsistenti. |
| --- | --- |

c)

tkompli l-isforzi tagħha biex tieħu kont tal-fatturi soċjo-ekonomiċi li jippermettu li r-rata tal-parteċipazzjoni Komunitarja, li fil-preżent hija bbażata b’mod prinċipali fuq l-aspetti finanzjarji, tiġi aġġustata. Kunsiderazzjoni ta’ fatturi bħal dawn għandha tkun ibbażata fuq regoli espliċiti u inqas każwali li huma applikati b’mod konsistenti.

| 64. | Ir-Regolamenti tal-Fondi Strutturali għall-Perijodu 2007-2013 ma jipprovdux għal evalwazzjoni ex post mill-Kummissjoni ta’ proġetti kbar. Iżda l-Qorti tikkunsidra li l-evalwazzjoni ta’ proġetti kbar wara t-tlestija hija essenzjali għall-amministraturi nazzjonali u għall-benefiċjarji, li jridu jivverifikaw l-effiċjenza reali u l-effettività tan-nefqa sabiex itejjbu t-tmexxija u lil liema l-evalwazzjoni għandha tagħti assistenza vera fir-rigward ta’ iprogrammar. B’riżultat ta’ dan:






  a) | huwa importanti li proġetti kbar jiġu vvalutati b’mod individwali, billi jiġu mqabbla ma’ l-objettivi tagħhom stess, mill-amministrazzjonijiet nazzjonali u mill-benefiċjarji; |
| --- | --- | --- |

64.

Ir-Regolamenti tal-Fondi Strutturali għall-Perijodu 2007-2013 ma jipprovdux għal evalwazzjoni ex post mill-Kummissjoni ta’ proġetti kbar. Iżda l-Qorti tikkunsidra li l-evalwazzjoni ta’ proġetti kbar wara t-tlestija hija essenzjali għall-amministraturi nazzjonali u għall-benefiċjarji, li jridu jivverifikaw l-effiċjenza reali u l-effettività tan-nefqa sabiex itejjbu t-tmexxija u lil liema l-evalwazzjoni għandha tagħti assistenza vera fir-rigward ta’ iprogrammar. B’riżultat ta’ dan:

a)

huwa importanti li proġetti kbar jiġu vvalutati b’mod individwali, billi jiġu mqabbla ma’ l-objettivi tagħhom stess, mill-amministrazzjonijiet nazzjonali u mill-benefiċjarji;

| b) | fir-rigward ta’ l-informazzjoni disponibbli permezz ta’ l-evalwazzjoni, li trid tiġi kkomunikata lilha, l-Kummissjoni trid tanalizza l-ħtiġiet tagħha fir-rigward ta’ l-informazzjoni meħtieġa biex l-evalwazzjoni tkun tista’ ssir u, b’mod partikolari għandha tirrevedi l-informazzjoni meħtieġa biex teżamina l-impatt ta’ proġetti kbar fuq objettivi ta’ żvilupp reġjonali, għal liema il-proġetti suppost għandhom jagħmlu kontribuzzjoni sostanzjali. Il-Qorti tikkunsidra li din l-evalwazzjoni tista’ tkun ibbażata fuq dejta iġġenerata fuq livell ta’ proġetti kbar. Għall finijiet ta’ dan, u biex jiġi assigurat li l-evalwazzjoni hija vijabbli, il-ħtiġiet li għandhom x’jaqsmu ma’ l-informazzjoni li trid tinġabar u r-rapporti li jridu jsiru għandhom ikunu razzjonalizzati; |
| --- | --- |

b)

fir-rigward ta’ l-informazzjoni disponibbli permezz ta’ l-evalwazzjoni, li trid tiġi kkomunikata lilha, l-Kummissjoni trid tanalizza l-ħtiġiet tagħha fir-rigward ta’ l-informazzjoni meħtieġa biex l-evalwazzjoni tkun tista’ ssir u, b’mod partikolari għandha tirrevedi l-informazzjoni meħtieġa biex teżamina l-impatt ta’ proġetti kbar fuq objettivi ta’ żvilupp reġjonali, għal liema il-proġetti suppost għandhom jagħmlu kontribuzzjoni sostanzjali. Il-Qorti tikkunsidra li din l-evalwazzjoni tista’ tkun ibbażata fuq dejta iġġenerata fuq livell ta’ proġetti kbar. Għall finijiet ta’ dan, u biex jiġi assigurat li l-evalwazzjoni hija vijabbli, il-ħtiġiet li għandhom x’jaqsmu ma’ l-informazzjoni li trid tinġabar u r-rapporti li jridu jsiru għandhom ikunu razzjonalizzati;

| c) | sabiex tiggarantixxi l-kwalità ta’ evalwazzjoni sussegwenti, l-Kummissjoni għandha taċċerta ruħha, meta teżamina l-fajls, li m’hemm l-ebda lacunae fl-applikazzjonijiet sottomessi fir-rigward ta’ l-indikaturi u tas-sitwazzjoni tal-bidu; |
| --- | --- |

c)

sabiex tiggarantixxi l-kwalità ta’ evalwazzjoni sussegwenti, l-Kummissjoni għandha taċċerta ruħha, meta teżamina l-fajls, li m’hemm l-ebda lacunae fl-applikazzjonijiet sottomessi fir-rigward ta’ l-indikaturi u tas-sitwazzjoni tal-bidu;

| d) | għall-istess raġuni, sussegwentement għall-eżami tal-Kummissjoni, l-monitoraġġ irid jiffoka fuq l-oġġettivi u fuq l-implimentazzjoni u l-indikaturi tar-riżultati stabbiliti fl-applikazzjonijiet għall-għajnuna. |
| --- | --- |

d)

għall-istess raġuni, sussegwentement għall-eżami tal-Kummissjoni, l-monitoraġġ irid jiffoka fuq l-oġġettivi u fuq l-implimentazzjoni u l-indikaturi tar-riżultati stabbiliti fl-applikazzjonijiet għall-għajnuna.

| 65. | Fuq terminu itwal, il-Qorti tistieden lill-Kummissjoni, il-Parlament Europew u lill-Kunisll biex jaħsbu dwar l-iskop ta’ l-arranġamenti speċjali biex jiġu awtorizzati l-proġetti l-kbar. |
| --- | --- |

65.

Fuq terminu itwal, il-Qorti tistieden lill-Kummissjoni, il-Parlament Europew u lill-Kunisll biex jaħsbu dwar l-iskop ta’ l-arranġamenti speċjali biex jiġu awtorizzati l-proġetti l-kbar.

Dan ir-rapport ġie adottat mill-Qorti ta’ l-Awdituri fil-Lussemburgu fil-laqgħa tagħha ta’ l-14 ta’ Frar 2008.

Għall-Qorti ta’ l-Awdituri

Vitor Manuel DA SILVA CALDEIRA

President

---

(1)  Il-kunċett kien diġà jeżisti fir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4253/88 tad-19 ta’ Diċembru 1988 (ĠU L 374, 31.12.1988, p. 1). Japplika wkoll fir-regoli tal-perjodu l-ġdid 2007-2013 (l-Artikoli 39-41 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006 tal-11 ta’ Lulju 2006 (ĠU L 210, 31.7.2006, p. 25)).

1

(2)  L-Artikolu 16(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 4253/88 kif emendat bir-Regolament (KEE) Nru 2082/93 ta’ l-20 ta’ Lulju 1993 (ĠU L 193, 31.7.1993, p. 20).

2

(3)  L-Artikolu 25 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1260/1999 (ĠU L 161, 26.6.1999, p. 1).

3

(4)  L-Artikolu 26 tar-Regolament (KE) Nru 1260/1999.

4

(5)  Il-Fond ta’ Koeżjoni jeżisti biex jiffinanzja proġetti ta’ importanza ikbar fl-oqsma tat-trasport u ta’ l-ambjent. L-Artikolu 10(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1164/94 tas-16 ta’ Mejju 1994 (ĠU L 130, 25.5.1994, p. 1) speċifika, li għall-perjodu ta’ programmar ta’ l-1994-1999, in-nefqa totali tal-proġetti jew gruppi ta’ proġetti ma tistax bi prinċipju tkun inqas minn 10 miljun ECU. Għall-perjodu ta’ programmar segwenti, ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1264/1999 tal-21 ta’ Ġunju 1999 (ĠU L 161, 26.6.1999, p. 57) jissostitwixxi “ECU” b’ “euro”.

5

(6)  L-Artikolu 5 tar-Regolament (KEE) Nru 4254/88 kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2083/93 ta’ l-20 ta’ Lulju 1993 (ĠU L 193, 31.7.1993, p. 34).

6

(7)  Prinċipalment Programmi ta’ l-Operat, Dokumenti ta’ Programmar Individwali u Programmi Komunitarji ta’ Inizjattiva.

7

(8)  L-Artikolu 26(3) tar-Regolament (KE) Nru 1260/1999.

8

(9)  Ara b’mod partikolari l-Artikoli 39-41 tar-Regolament (KE) Nru 1083/2006.

9

(10)  Madankollu tmien proġetti adottati bejn l-2000 u l-2002 kienu ġew eżaminati fil-kuntest ta’ evalwazzjoni ex post magħmula mill-Kummissjoni (ara l-paragrafu 41).

10

ex post

(11)  Ara l-Gwida dwar l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa tal-proġetti l-kbar ta’ l-EDRF fil-kuntest tal-politika reġjonali Komunitarja, li kienet iffinalizzata fl-1994. Gwida riveduta ppubblikata fl-1997 kopriet ukoll il-proġetti l-kbar tal-Fond ta’ Koeżjoni. Għall-perjodu segwenti, l-istrument ta’ gwida preċedenti kien mibdul fl-2002 bil-Gwida dwar l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa ta’ proġetti ta’ investiment taħt il-Fondi Strutturali (ERDF), il-Fond ta’ Koeżjoni u ISPA. Dawn id-dokumenti huma disponibbli fuq il-websajt tal-Kummissjoni fuq: http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic.

11

http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docoffic

(12)  B’mod partikolari, il-Gwida ppublikata fl-2002 tispeċifika r-rati tad-dħul finanzjarji u ekonomiċi li jridu jiġu wżati u l-“orizzonti ta’ żmien” li jridu jiġu applikati f’kull qasam ta’ investiment sabiex jiġi vvalutat id-dħul mill-proġetti. Madankollu, tonqos milli tagħti xi dettalji jew xi tekniċi ta’ previżjoni li għandhom x’jaqsmu ma’ l-impatti fuq l-ambjent, jew ħolqien ta’ impjiegi.

12

(13)  Artikolu 26, paragarafu 3 tar-Regolament (KE) Nru 1260/1999; il-limitu taż-żmien huwa ta’ tlett xhur jekk l-BEI jrid jiġi kkonsultat.

13

(14)  B’konnessjoni ma’ dan, ara wkoll il-paragrafi 22-24.

14

(15)  Din ir-regola tiddisponi għad-diżimpenn awtomatiku ta’ l-impenji li jkunu għadhom ma ġewx onorati fi żmien sentejn mid-dejta li l-approprijazzjonijiet li jikkorrispondu ddaħħlu fil-baġit tal-Komunità. Dan jikkostitwixxi inċentiv għall-implimentazzjoni rapida tal-proġetti.

15

(16)  L-Artikolu 26, il-paragrafu 1 tar-Regolament (KEE) Nru 4253/88, kif modifikat permezz tar-Regolament (KEE) Nru 2082/93 għall-proġetti ERDF mill-perjodu ta’ l-1994-1999, l-Artikoli 25 u 26 tar-Regolament (KE) Nru 1260/1999 għall-proġetti ERDF mill-2000-2006, l-Artikolu 10 tar-Regolament (KE) Nru 1164/94 u Regolament (KE) Nru 1264/1999 għall-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni mill-1994-1999 u 2000-2006 rispettivament.

16

(17)  Ara l-Artikolu 26, paragarafu 3, tar-Regolament (KE) Nru 1260/1999.

17

(18)  Ara rispettivament l-Artikolu 13 tar-Regolament (KEE) Nru 2052/88, kif emendat bir-Regolament (KEE) Nru 2081/93 tal-Kunsill ta’ l-20 ta’ Lulju 1993 (ĠU L 193, 31.7.1993, p. 5) u l-Artikolu 29 tar- Regolament (KE) Nru 1260/1999 dwar l-ERDF, l-Artikolu 17 tar-Regolament (KEE) Nru 4253/88, kif emendat bir-Regolament (KEE) Nru 2082/93 u l-Artikolu 7 tar-Regolament (KE) Nru 1264/1999 dwar il-Fond ta’ Koeżjoni.

18

(19)  Il-formula tal-proporzjoni “tad–differenza fl-iffinanzjar” hija kif ġej: r = (C – R)/C, fejn C tirrappreżenta n-nefqa totali ta’ l-investiment inizjali skontat u R il-valur nett preżenti tad-dħul operattiv.

19

tad–differenza fl-iffinanzjar

(20)  Simplifikazzjoni, trasparenza u koerenza fl-evalwazzjoni ta’ proġetti kbar pubbliċi ta’ infrastruttura: applikazzjoni ta’ erba’ regoli elementari, DĠ Politika Reġjonali, Nota ta’ l-14.4.2003 indirizzata b’mod formali lill-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istati Membri u lill-pajjiżi ta’ l-adeżjoni. Nota dwar ir-regoli l-ġodda għall-applikazzjoni tal-formoli “tad–differenza fl-iffinanzjar” kienet diġà ġiet mibgħuta lill-Kumitat dwar l-Iżvilupp u r-Rikonverżjoni?? tar-Reġjuni f’Lulju 2002.

20

tad–differenza fl-iffinanzjar

(21)  Għaż-żewġ tipi ta’ proġetti l-prinċipju li min iniġġeż irid iħallas jeħtieġ livell ta’ tariffi iktar għolja biex ikopri n-nefqiet ta’ l-investiment u dawk operattivi, li jnaqqas id-differenza fl-iffinanzjar u konsegwentement l-ammont ta’ l-assistenza Komunitarja. Il-modifikazzjonijiet applikati fir-rigward tal-formola tradizzjonali jikkoreġu din “id-distorsjoni” billi jipprovdu li l-formola m’għandiex tieħu kont tal-valur nett totali tad-dħul operattiv imma biss tal-parti kkalkolata bħala propozjon ta’ l-assitenza għall-investiment mogħtija mill-Kummissjoni. Il-Formola hija kemxejn differenti għall-Fond ta’ Koeżjoni u għall-ERDF.

21

(22)  Ara d-Dokument tax-Xogħol Nru 4, Il-perjodu ta’ ipprogrammar il-ġdid 2007-2013. Gwida dwar il-Metodoloġija għat-twettiq ta’ l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa, Awissu 2006.

22

(23)  L-Artikolu 6, paragarafu 2tar-Regolament (KEE) Nru 2052/88 kif emendat bir-Regolament (KEE) Nru 2081/93 u Artikolu 43 tar-Regolament (KE) Nru 1260/1999.

23

(24)  Madankollu, evalwazzjoni separata ex post hija possibli. L-Artikolu 27(4) tar-Regolament Finanzjarju ta’ l-2002 jipprovdi dwar L-evalwazzjoni tal-programmi kollha u l-attivitajiet li jinvolvu nefqa konsiderevoli. Fl-istess waqt, l-Artikolu 21 tar-regoli li jimplimentaw ir-Regolament Finanzjarju jirrikjedi evalwazzjoni interim u/jew ex post ta’ kull programm jew attività li teċċedi ħames miljun euro. Mingħajr preġudizzju għall dawn id-diżposizzjonijiet, il-Kummissjoni aċċertat id-dritt tagħha li tagħżel il-livell ta’ esklużività li bih għandha titwettaq l-evalwazzjoni, wara li jittieħdu in kunsiderazzjoni ċertu numru ta’ kriterji, inkluż, b’mod partikolari, id-daqs finanzjarju u l-impatt mistenni (ara il-Komunikazzjoni riċenti lill-Kummissjoni mingħand is-Sinjura Grybauskaitė, Responding to stragegic needs: Reinforcing the use of evaluation, SEC(2007) 213 ta’ l-14 ta’ Frar 2007, paragrafu 2.1).

24

ex post

interim

ex post

Responding to stragegic needs: Reinforcing the use of evaluation

(25)  L-Artikolu 13 tar-Regolament (KE) Nru 1164/94 u Nru 1264/1999 (KE).

25

(26)  L-Artikolu 25 tar-Regolament (KEE) Nru 2082/93.

26

(27)  Bħala eżempju, fl-Irlanda, Forfás twettaq evalwazzjonijiet ex post ta’ kampjun ta’ investimenti produttivi kull sena. Fil-Portugall, id-Departamento de Prospectiva e Planeamento (DPP) uża mudelli ekonometriċi biex jagħmel L-evalwazzjoni makroekonomika ex post ta’ xi investimenti infrastrutturali.

27

ex post

ex post

(28)  Il-mudelli kienu applikati b’mod speċjali għall-investimenti fi proġetti kbar dwar l-infrastrutturi tat-trasport u dwar l-ambjent fi Spanja. L-applikazzjoni ta’ dawn il-mudelli ġiet reveduta fir-Rapport Speċjali Nru 15/2000.

28

(29)  Il-proġetti kienu kollha mill-perjodu ta’ programmar ta’ l-1994-1999, bl-eċċezzjoni ta’ tminn proġetti adottati mill-Kummissjoni bejn l-2000 u l-2002.

29

(30)  Ara b’mod partikolari r-rapporti speċjali Nru 15/2000 dwar il-Fond ta’ Koeżjoni, Nru 12/2001 dwar xi miżuri strutturali biex titjieb is-sitwazzjoni tax-xogħol, Nru 7/2003 dwar l-implimentazzjoni ta’ l-ipprogrammar ta’ l-assistenza għall-perjodu 2000 sa 2006, Nru 10/2006 dwar evalwazzjonijiet ex post tal-programmi ta’ Objettiv 1 u 3 għall-perjodu 1994 sa 1999.

30

ex post

(31)  L-Artikolu 36(3) tar-Regolament (KE) Nru 1260/1999.

31

(32)  Regolament (KE) Nru 1083/2006. Hemm referenza għall-dawn l-aspetti fl-Artikoli 39-41, fl-Artikolu 37, fl-Artikolu 55 u fl-Artikolu 67, paragrafu 2, punt g.

32

(33)  Issa qed japplikaw limiti ġodda: 25 miljun euro għall-proġett ambjentali u 50 miljun euro għal proġetti oħra.

33

---

ANNESS I

KAMPJUNI I U II MILL-ISTATI MEMBRI IKKONĊERNATI — LISTA TA’ PROĠETTI EŻAMINATI

| Kontrolli fuq il-fajls u fl-Istati Membri (50 proġett) | Kontrolli addizzjonali fuq fajls fil-Kummissjoni (36 proġett) |
| --- | --- |
| Il-Ġermanja







  — | Buna Sow — project 25153584 |

Kontrolli fuq il-fajls u fl-Istati Membri (50 proġett)

Kontrolli addizzjonali fuq fajls fil-Kummissjoni (36 proġett)

Il-Ġermanja

—

Buna Sow — project 25153584

| — | Logistik-Center Rheinhausen “Logport” Infrastruktur |
| --- | --- |

—

Logistik-Center Rheinhausen “Logport” Infrastruktur

| — | Ausbau der Schienenstrecke (ABS) Berlin-Frankfurt/Oder |
| --- | --- |

—

Ausbau der Schienenstrecke (ABS) Berlin-Frankfurt/Oder

| — | Otto GmbH&Co KG |
| --- | --- |

—

Otto GmbH&Co KG

| — | Phönix West |
| --- | --- |

—

Phönix West

Il-Ġermanja

/

Il-Greċja

| — | Athens Metro (OP Urban development 1994-1999) |
| --- | --- |

—

Athens Metro (OP Urban development 1994-1999)

| — | General hospital of Chania — project 18861 (OP Crete 1994-1999) |
| --- | --- |

—

General hospital of Chania — project 18861 (OP Crete 1994-1999)

| — | Extension of Athens Metro from Panagoulis to the old airport at Elliniko (CF) |
| --- | --- |

—

Extension of Athens Metro from Panagoulis to the old airport at Elliniko (CF)

| — | Water supply of Irakleion and Agios Nikolaos from the Aposelemi dam (2nd. phase) (CF) |
| --- | --- |

—

Water supply of Irakleion and Agios Nikolaos from the Aposelemi dam (2nd. phase) (CF)

| — | Renewal and extension of the bus and trolley fleet of Athens public transport companies ETHEL-ILPAP (OP SAAS 2000-2006) |
| --- | --- |

—

Renewal and extension of the bus and trolley fleet of Athens public transport companies ETHEL-ILPAP (OP SAAS 2000-2006)

| — | Extensions of Athens Metro and transfer stations (OP OALAA) |
| --- | --- |

—

Extensions of Athens Metro and transfer stations (OP OALAA)

Il-Greċja

| — | Développement du tram d'Athènes — C(2003)/122 |
| --- | --- |

—

Développement du tram d'Athènes — C(2003)/122

| — | Sections d'Egnatia Odos-Ioannina-Metsovo — C(2004)/4367 |
| --- | --- |

—

Sections d'Egnatia Odos-Ioannina-Metsovo — C(2004)/4367

Spanja

| — | Túnel de Somport — 941165005 |
| --- | --- |

—

Túnel de Somport — 941165005

| — | Autopista Madrid-Valencia — 961165008 |
| --- | --- |

—

Autopista Madrid-Valencia — 961165008

| — | Linea Valencia-Tarragona- Acond 200-220 km/h entre ppkk 30 y 50-10.6 |
| --- | --- |

—

Linea Valencia-Tarragona- Acond 200-220 km/h entre ppkk 30 y 50-10.6

| — | CN-VI. Autovia Madrid-A Coruna. Tramo: Villartelin — Nadela — 1.1.1 |
| --- | --- |

—

CN-VI. Autovia Madrid-A Coruna. Tramo: Villartelin — Nadela — 1.1.1

| — | Fabricacion de Automoviles Renault Espana S.A. (Construction of an environmentally friendly car engine) — VA/198/P07 |
| --- | --- |

—

Fabricacion de Automoviles Renault Espana S.A. (Construction of an environmentally friendly car engine) — VA/198/P07

| — | Ceramicas Belcaire, S.A. (Reconstruction of a manufacturing plant) — CS/265/P12 |
| --- | --- |

—

Ceramicas Belcaire, S.A. (Reconstruction of a manufacturing plant) — CS/265/P12

| — | Ampliación del Puerto de Alicante — C(2003) 4394 (2003 ES 16 CPT 018) |
| --- | --- |

—

Ampliación del Puerto de Alicante — C(2003) 4394 (2003 ES 16 CPT 018)

| — | Actuaciones Línea alta velocidad Madrid-Barcelona-frontera francesa: Tramo Madrid-Lleida C(2000) 2939 (2000 ES 16 CPT 002) |
| --- | --- |

—

Actuaciones Línea alta velocidad Madrid-Barcelona-frontera francesa: Tramo Madrid-Lleida C(2000) 2939 (2000 ES 16 CPT 002)

| — | Arteria aductora del Campo de Pozos de Guadarrama y estación de tratamiento-2002 C(2004) 3565 (2002 ES 16 CPT 035) |
| --- | --- |

—

Arteria aductora del Campo de Pozos de Guadarrama y estación de tratamiento-2002 C(2004) 3565 (2002 ES 16 CPT 035)

| — | Saneamiento y depuración de diversas zonas de Cantabria — C(2000) 4307 (2000 ES 16 CPT 001) |
| --- | --- |

—

Saneamiento y depuración de diversas zonas de Cantabria — C(2000) 4307 (2000 ES 16 CPT 001)

| — | Ampliación Puerto de Ferrol (puerto exterior) — C(2004) 1862 (2002 ES 161 PR 001) |
| --- | --- |

—

Ampliación Puerto de Ferrol (puerto exterior) — C(2004) 1862 (2002 ES 161 PR 001)

| — | Ampliación del Puerto de Sagunto — C(2003) 4232 (2002 ES 161 PR010) |
| --- | --- |

—

Ampliación del Puerto de Sagunto — C(2003) 4232 (2002 ES 161 PR010)

| — | Glapilk, AIE — C(2003) 118 (2002 ES 161 PR 016) |
| --- | --- |

—

Glapilk, AIE — C(2003) 118 (2002 ES 161 PR 016)

| — | Petroquimica Espanola SA — C(2004) 145 (2003 ES 161 PR026) |
| --- | --- |

—

Petroquimica Espanola SA — C(2004) 145 (2003 ES 161 PR026)

| — | Tableros Tradema SA — C(2003) 5090 (2003 ES 161 PR 020) |
| --- | --- |

—

Tableros Tradema SA — C(2003) 5090 (2003 ES 161 PR 020)

| — | Construcciones aeronáuticas — Cádiz (2004 ES 161 PR 010) |
| --- | --- |

—

Construcciones aeronáuticas — Cádiz (2004 ES 161 PR 010)

Spanja

| — | Dupont Ibérica SL — C(2003) 1342 |
| --- | --- |

—

Dupont Ibérica SL — C(2003) 1342

| — | Fibras del Noroeste SA — C(2003) 180 |
| --- | --- |

—

Fibras del Noroeste SA — C(2003) 180

| — | Bioetanol Galicia SA — C(2003) 181 |
| --- | --- |

—

Bioetanol Galicia SA — C(2003) 181

| — | BP Oil Refinería de Castellón — C(2003) 3974 |
| --- | --- |

—

BP Oil Refinería de Castellón — C(2003) 3974

| — | Biocarburantes de Castilla y León — C(2004) 658 |
| --- | --- |

—

Biocarburantes de Castilla y León — C(2004) 658

| — | Intercontinental Química SA — C(2004) 2306 |
| --- | --- |

—

Intercontinental Química SA — C(2004) 2306

| — | Airbus España SL, Fabricación automatizada Toledo — C(2003) 4736 |
| --- | --- |

—

Airbus España SL, Fabricación automatizada Toledo — C(2003) 4736

| — | Airbus España SL, centro excelencia montajes Cádiz — C(2003) 4738 |
| --- | --- |

—

Airbus España SL, centro excelencia montajes Cádiz — C(2003) 4738

| — | Construcciones Aeronáuticas Sevilla — C(2004) 2441 |
| --- | --- |

—

Construcciones Aeronáuticas Sevilla — C(2004) 2441

| — | Ford España — C(2003) 4229 et C(2004) 2303 |
| --- | --- |

—

Ford España — C(2003) 4229 et C(2004) 2303

| — | Renault España — C(2004) 2304, C(2004) 3444 et C(2004) 3702 |
| --- | --- |

—

Renault España — C(2004) 2304, C(2004) 3444 et C(2004) 3702

| — | Autovia de la Plata — C(2004) 275, C(2004) 0141, C(2004) 245 et C(2004) 2440 |
| --- | --- |

—

Autovia de la Plata — C(2004) 275, C(2004) 0141, C(2004) 245 et C(2004) 2440

| — | Autovia del Mediterraneo — C(2003) 1336 et C(2003) 3809 |
| --- | --- |

—

Autovia del Mediterraneo — C(2003) 1336 et C(2003) 3809

| — | Autovia del Cantabrico — C(2003) 209, C(2003) 211 et C(2003) 2594 |
| --- | --- |

—

Autovia del Cantabrico — C(2003) 209, C(2003) 211 et C(2003) 2594

Franza

| — | RN 20 — Déviation de Foix |
| --- | --- |

—

RN 20 — Déviation de Foix

| — | RCEA — Route Centre Europe Atlantique — C(2003) 2265 |
| --- | --- |

—

RCEA — Route Centre Europe Atlantique — C(2003) 2265

| — | Sevelnord — C(2003) 53 |
| --- | --- |

—

Sevelnord — C(2003) 53

| — | Pilkington — C(2002) 3478 |
| --- | --- |

—

Pilkington — C(2002) 3478

Franza

| — | Tunnel du Lioran — C(2002) 4154 |
| --- | --- |

—

Tunnel du Lioran — C(2002) 4154

| — | Tramway de Clermont-Ferrand — C(2004) 4349 |
| --- | --- |

—

Tramway de Clermont-Ferrand — C(2004) 4349

| — | Grand Halle d'Auvergne — C(2002) 1765 |
| --- | --- |

—

Grand Halle d'Auvergne — C(2002) 1765

| — | Electrification des lignes vosgiennes — 2ème tranche- C(2003) 3131 |
| --- | --- |

—

Electrification des lignes vosgiennes — 2ème tranche- C(2003) 3131

L-Irlanda

| — | Gateway 2000 Ireland Ltd Dublin |
| --- | --- |

—

Gateway 2000 Ireland Ltd Dublin

| — | N11 Rathnew/Ashford by-pass |
| --- | --- |

—

N11 Rathnew/Ashford by-pass

| — | M1 Cloghran/Lissenhall (stage 2) |
| --- | --- |

—

M1 Cloghran/Lissenhall (stage 2)

L-Irlanda

| — | Luas Line A (Light rail), C(2001)/4330 |
| --- | --- |

—

Luas Line A (Light rail), C(2001)/4330

| — | N22 Ballincollig By-pass, C(2002)/4617 |
| --- | --- |

—

N22 Ballincollig By-pass, C(2002)/4617

L-Italja

| — | ESSO Italiana SpA |
| --- | --- |

—

ESSO Italiana SpA

| — | SGS-Thomson microelectronics |
| --- | --- |

—

SGS-Thomson microelectronics

| — | Produzione di pompe ad altissima pressione per motori diesel — C(2004) 5697 |
| --- | --- |

—

Produzione di pompe ad altissima pressione per motori diesel — C(2004) 5697

| — | RFI SpA — Potenziamento infrastrutturale e tecnologico della Caserta-Foggia — C(2005) 1268 |
| --- | --- |

—

RFI SpA — Potenziamento infrastrutturale e tecnologico della Caserta-Foggia — C(2005) 1268

L-Italja

| — | Metropolitana di Napoli — Dante/Garibaldi — C(2005) 5235 |
| --- | --- |

—

Metropolitana di Napoli — Dante/Garibaldi — C(2005) 5235

| — | Metropolitana di Napoli — Vantivelli/Dante — C(2005) 5241 |
| --- | --- |

—

Metropolitana di Napoli — Vantivelli/Dante — C(2005) 5241

| — | Autostrada Siracusa-Gela — C(2005) 5233 |
| --- | --- |

—

Autostrada Siracusa-Gela — C(2005) 5233

| — | FRIEL — C(2005) 2839 |
| --- | --- |

—

FRIEL — C(2005) 2839

| — | IVECO — C(2005) 1481 |
| --- | --- |

—

IVECO — C(2005) 1481

Il-Portugall

| — | Autoeuropa |
| --- | --- |

—

Autoeuropa

| — | Auto-estrada A12 |
| --- | --- |

—

Auto-estrada A12

| — | Sistema multimunicipal de saneamento do Tejo-Trancão — C(2003) 2951 |
| --- | --- |

—

Sistema multimunicipal de saneamento do Tejo-Trancão — C(2003) 2951

| — | Porto do Caniçal — C(2003) 4458 |
| --- | --- |

—

Porto do Caniçal — C(2003) 4458

| — | Linha do Algarve II and V-C(2000) 3486 and C(2001) 3590 |
| --- | --- |

—

Linha do Algarve II and V-C(2000) 3486 and C(2001) 3590

| — | Linha do Douro (troço Cête — Caíde) — C(2001) 2124 |
| --- | --- |

—

Linha do Douro (troço Cête — Caíde) — C(2001) 2124

| — | Infineon technologies — C(2004) 3220 |
| --- | --- |

—

Infineon technologies — C(2004) 3220

| — | Mabor Continental — C(2004) 661 |
| --- | --- |

—

Mabor Continental — C(2004) 661

Il-Portugall

| — | IC 10 — Ponte sobre o Tejo em Santarém — C(2001) 2727 |
| --- | --- |

—

IC 10 — Ponte sobre o Tejo em Santarém — C(2001) 2727

| — | Armazenamento subterrâneo do Canriço — C(2001) 2011 |
| --- | --- |

—

Armazenamento subterrâneo do Canriço — C(2001) 2011

| — | EPCOS — C(2003) 183 |
| --- | --- |

—

EPCOS — C(2003) 183

| — | CIMPOR — C(2003) 5099 |
| --- | --- |

—

CIMPOR — C(2003) 5099

| — | MST — Metropolitano do Sul do Tejo — C(2003) 3078 |
| --- | --- |

—

MST — Metropolitano do Sul do Tejo — C(2003) 3078

| — | Aeroporto Sá Carneiro (2003 PT 161 PR 004) |
| --- | --- |

—

Aeroporto Sá Carneiro (2003 PT 161 PR 004)

Ir-Renju Unit

| — | Phoenix natural gas network |
| --- | --- |

—

Phoenix natural gas network

| — | Liverpool Airport |
| --- | --- |

—

Liverpool Airport

| — | Merseyside Special Investment Fund (MSIF) — C(2001)2059 et C(2003)5386 |
| --- | --- |

—

Merseyside Special Investment Fund (MSIF) — C(2001)2059 et C(2003)5386

| — | Yorkshire and Humber Partnership Investment Fund (Y&H PIF) — C(2003)206 et C(2003)5386 |
| --- | --- |

—

Yorkshire and Humber Partnership Investment Fund (Y&H PIF) — C(2003)206 et C(2003)5386

Ir-Renju Unit

| — | Frenchgate Interchange, Doncaster |
| --- | --- |

—

Frenchgate Interchange, Doncaster

| — | Combined universities in Cornwall (CUC) |
| --- | --- |

—

Combined universities in Cornwall (CUC)

| — | Edinburgh Biomedical Research Institute |
| --- | --- |

—

Edinburgh Biomedical Research Institute

---

ANNESS II

2000-2006 PROĠETTI KBAR EVALWATI — RATA TA’ L-ISKONT U L-ORIZZONTI TAL-ĦIN

| Proġett | Settur | Rata finanzjarja ta’ l-iskont | Rata ekonomika ta’ l-iskont | Orizzonti tal-ħin |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Il-Ġermanja |
| Ausbau der Schienenstrecke (ABS) Berlin-Frankfurt (Oder) | Infrastruttura | 7,5 | 3 | 6 + 30 |
| Phoenix west | Infr. | 6 u 5 | — | 15 |
| Otto GmbH | | 5 | 5 | 14 |
| Il-Greċja |
| Extension Metro Athens (CF) | Infr. | 6 | 6 | 30 |
| Extension Metro Athens (OP AA) | Infr. | 6 | 6 | 30 |
| Aposelemi dam (CF) | Infr. | 5 | 3 | 45 |
| Bus and trolley Renewal (OP SAAS) | Infr. | 6 | 5 | 12 |
| Extensions Metro Athens (OP OALAA) | Infr. | Mhux speċifikat | 6 | Mhux speċifikat |
| Sections d'Egnatia Odos-Ioannina-Metsovo | Infr. | 6 | 6 | 25 |
| Franza |
| RCEA | Infr. | — | 8 | 25 |
| Sevelnord | Produttiv | — | — | — |
| Pilkington | Prod. | — | — | — |
| Tunnel de Lioran | Infr. | — | 8 | 20 |
| Grande Halle d'Auvergne | Infr. | 4 and 5,2 | — | 31 |
| Tramway de Clermont-Ferrand | Infr. | 6 | 6 | 35 |
| Electrification lignes vosgiennes | Infr. | 6 | 6 | 31 |
| Déviation Sainte-Marie | Infr. | — | 8 | 23 |
| Electrification Ligne Tours-Saincaize | Infr. | 6 | 8 | 30 |
| ATMEL II | Prod. | 5,5 | — | 5 |
| ATMEL III | Prod. | 5,5 | — | 5 |
| Philips France Semi-Conducteurs | Prod. | 6 | 6 | 5 |
| Spanja |
| Ampliación del Puerto de Alicante | Infr. | 6 | 6 | 30 |
| Actuaciones de Línea de alta velocidad Madrid-Barcelona-frontera francesa: Tramo Madrid-Lleida | Infr. | 6 | 6 | 20 |
| Arteria aductora del Campo de Pozos de Guadarrama y estación de tratamiento-2002 | Infr.-Amb. | 5 | 5 | 25 |
| Saneamiento y depuración de diversas zonas de Cantabria | Infr.-Amb. | 5 | 5 | 25 |
| Ampliación Puerto de Ferrol (puerto exterior) | Infr. | 6 | 6 | 20 |
| Ampliación del Puerto de Sagunto | Infr. | 6 | 6 | 20 |
| Glapilk, AIE | Prod. | 5 | — | 25 |
| Tableros Tradema SA | Prod. | 10 | — | 10 |
| EADS Petroquimica Española- Andalucia | Prod. | 5 | — | 5 |
| EADS Construcciones aeronáuticas — Cádiz | Prod. | 8 | — | 10 |
| Dupont Ibérica SL — C(2003) 1342 | Prod. | 3,5 | — | Mhux speċifikat |
| Fibras del Noroeste SA — C(2003) 180 | Prod. | 6 | — | Mhux speċifikat |
| Bioetanol Galicia SA — C(2003) 181 | Prod. | Mhux speċifikat | — | 5 |
| BP Oil Refinería de Castellón — C(2003) 3974 | Prod. | Mhux speċifikat | — | 10 |
| Biocarburantes de Castilla y León — C(2004) 658 | Prod. | Mhux speċifikat | — | 5 |
| Intercontinental Química SA — C(2004) 2306 | Prod. | Mhux speċifikat | — | Mhux speċifikat |
| Airbus España SL, Fabricación automatizada Toledo — C(2003) 4736 | Prod. | Mhux speċifikat | — | Mhux speċifikat |
| Airbus España SL, centro excelencia montajes Cádiz — C(2003) 4738 | Prod. | Mhux speċifikat | — | Mhux speċifikat |
| Construcciones Aeronáuticas Sevilla — C(2004) 2441 | Prod. | Mhux speċifikat | — | Mhux speċifikat |
| Ford España — C(2003) 4229 | Prod. | 4,5 | — | 11 |
| Ford España — C(2004) 2303 | Prod. | 4,5 | — | 10 |
| Renault España — C(2004) 2304 | Prod. | Mhux speċifikat | — | 7 |
| Renault España — C(2004) 3444 | Prod. | Mhux speċifikat | — | 10 |
| Renault España — C(2004) 3702 | Prod. | — | — | 5 |
| Autovia de la Plata — C(2004) 275 | Infr. | — | 5 | 30 |
| Autovia de la Plata — C(2004) 0141 | Infr. | — | 5 | 30 |
| Autovia de la Plata — C(2004) 245 | Infr. | — | 5 | 30 |
| Autovia de la Plata — C(2004) 2440 | Infr. | — | 5 | 30 |
| Autovia del Mediterraneo — C(2003) 1336 | Infr. | — | 5 | 30 |
| Autovia del Mediterraneo — C(2003) 3809 | Infr. | — | 5 | 30 |
| Autovia del Mediterraneo — C(2003) 209 | Infr. | — | 5 | 30 |
| Autovia del Cantabrico — C(2003) 211 | Infr. | — | 5 | 30 |
| Autovia del Cantabrico — C(2003) 2594 | Infr. | — | 5 | 30 |
| L-Irlanda |
| N11 Rathnew/Ashford By-Pass | | | 5 | 30 |
| M1 Cloghran — Lissenhall Stage 2 | | | 5 | 30 |
| N22 Ballincollig By-Pass | | | 5 | 20 |
| Luas Line A | | | 5 | 30 |
| L-Italja |
| Produzione di pompe ad altissima pressione Bosch — C(2004) 5697 | Prod. | 6 | 5 | 10 |
| RFI SpA — Ligne Caserta-Foggia — C(2005) 1268 | Infr. | 6 | 5 | 30 |
| Metropolitana di Napoli — Dante/Garibaldi — C(2005) 5235 | Infr. | 6 | 6 | 30 |
| Metropolitana di Napoli — Vanitelli/Dante — C(2005) 5241 | Infr. | 6 | 6 | 30 |
| Autostrada Siracusa-Gela — C(2005) 5233 | Infr. | 5 | 5 | 35 |
| FRIEL — C(2005) 2839 | Infr.-Enerġija | 5 | 5 | 16 |
| IVECO — C(2005) 1481 | Prod. | 6 | 6 | 4 + 7 |
| Il-Portugall |
| Sistema multimunicipal de saneamento do Tejo-Trancão — C(2003) 2951 | Infr.-Amb. | 6 | 6 | 30 |
| Porto do Caniçal — C(2003) 4458 | Infr. | 6 | 6 | 25 |
| Modernização da linha do Algarve II-C(2000) 3486 | Infr. | 5 | 5 | 25 |
| Linha do Algarve V (troço Ermidas — Faro) — C(2001) 3590 | Infr. | 5 | 5 | 25 |
| Linha do Douro (troço Cête — Caíde) — C(2001) 2124 | Infr. | 5 | | 35 |
| Infineon technologies — C(2004) 3220 | Prod. | 3 | — | 10 |
| Mabor Continental — C(2004) 661 | Prod. | 3 | — | 10 |
| IC 10 — Ponte sobre o Tejo em Santarém — C(2001) 2727 | Infr. | — | 10 | 23 |
| Armazenamento subterrâneo do Caniço — C(2001) 2011 | Infr.-Enerġija | 8,4 | — | 30 |
| EPCOS — C(2003) 183 | Prod. | 10 | — | 10 |
| CIMPOR — C(2003) 5099 | Prod. | 8 | — | 6 |
| MST — Metropolitano do Sul do Tejo — C(2003) 3078 | Infr. | 7 | 7 | 27 |
| Aeroporto Sá Carneiro | Infr. | 6,62 | 12 | 25/27 |
| Ir-Renju Unit |
| Merseyside Special Investment Fund (MSIF) | Prod. | Mhux speċifikat | Mhux speċifikat | 9/10 |
| Yorkshire and Humber Partnership Investment (Y&H PIF) | Prod. | Mhux speċifikat | 5 | 10 |
| Frenchgate Interchange, Doncaster | | 6 | 6 | 25 |
| Combined universities in Cornwall (CUC) | | 5 | 5 | 25 |
| Edinburgh Biomedical Research Institute | | 3,5 | 3,5 | 25 |

Proġett

Settur

Rata finanzjarja ta’ l-iskont

Rata ekonomika ta’ l-iskont

Orizzonti tal-ħin

Il-Ġermanja

Ausbau der Schienenstrecke (ABS) Berlin-Frankfurt (Oder)

Infrastruttura

7,5

3

6 + 30

Phoenix west

Infr.

6 u 5

—

15

Otto GmbH

5

5

14

Il-Greċja

Extension Metro Athens (CF)

Infr.

6

6

30

Extension Metro Athens (OP AA)

Infr.

6

6

30

Aposelemi dam (CF)

Infr.

5

3

45

Bus and trolley Renewal (OP SAAS)

Infr.

6

5

12

Extensions Metro Athens (OP OALAA)

Infr.

Mhux speċifikat

6

Mhux speċifikat

Sections d'Egnatia Odos-Ioannina-Metsovo

Infr.

6

6

25

Franza

RCEA

Infr.

—

8

25

Sevelnord

Produttiv

—

—

—

Pilkington

Prod.

—

—

—

Tunnel de Lioran

Infr.

—

8

20

Grande Halle d'Auvergne

Infr.

4 and 5,2

—

31

Tramway de Clermont-Ferrand

Infr.

6

6

35

Electrification lignes vosgiennes

Infr.

6

6

31

Déviation Sainte-Marie

Infr.

—

8

23

Electrification Ligne Tours-Saincaize

Infr.

6

8

30

ATMEL II

Prod.

5,5

—

5

ATMEL III

Prod.

5,5

—

5

Philips France Semi-Conducteurs

Prod.

6

6

5

Spanja

Ampliación del Puerto de Alicante

Infr.

6

6

30

Actuaciones de Línea de alta velocidad Madrid-Barcelona-frontera francesa: Tramo Madrid-Lleida

Infr.

6

6

20

Arteria aductora del Campo de Pozos de Guadarrama y estación de tratamiento-2002

Infr.-Amb.

5

5

25

Saneamiento y depuración de diversas zonas de Cantabria

Infr.-Amb.

5

5

25

Ampliación Puerto de Ferrol (puerto exterior)

Infr.

6

6

20

Ampliación del Puerto de Sagunto

Infr.

6

6

20

Glapilk, AIE

Prod.

5

—

25

Tableros Tradema SA

Prod.

10

—

10

EADS Petroquimica Española- Andalucia

Prod.

5

—

5

EADS Construcciones aeronáuticas — Cádiz

Prod.

8

—

10

Dupont Ibérica SL — C(2003) 1342

Prod.

3,5

—

Mhux speċifikat

Fibras del Noroeste SA — C(2003) 180

Prod.

6

—

Mhux speċifikat

Bioetanol Galicia SA — C(2003) 181

Prod.

Mhux speċifikat

—

5

BP Oil Refinería de Castellón — C(2003) 3974

Prod.

Mhux speċifikat

—

10

Biocarburantes de Castilla y León — C(2004) 658

Prod.

Mhux speċifikat

—

5

Intercontinental Química SA — C(2004) 2306

Prod.

Mhux speċifikat

—

Mhux speċifikat

Airbus España SL, Fabricación automatizada Toledo — C(2003) 4736

Prod.

Mhux speċifikat

—

Mhux speċifikat

Airbus España SL, centro excelencia montajes Cádiz — C(2003) 4738

Prod.

Mhux speċifikat

—

Mhux speċifikat

Construcciones Aeronáuticas Sevilla — C(2004) 2441

Prod.

Mhux speċifikat

—

Mhux speċifikat

Ford España — C(2003) 4229

Prod.

4,5

—

11

Ford España — C(2004) 2303

Prod.

4,5

—

10

Renault España — C(2004) 2304

Prod.

Mhux speċifikat

—

7

Renault España — C(2004) 3444

Prod.

Mhux speċifikat

—

10

Renault España — C(2004) 3702

Prod.

—

—

5

Autovia de la Plata — C(2004) 275

Infr.

—

5

30

Autovia de la Plata — C(2004) 0141

Infr.

—

5

30

Autovia de la Plata — C(2004) 245

Infr.

—

5

30

Autovia de la Plata — C(2004) 2440

Infr.

—

5

30

Autovia del Mediterraneo — C(2003) 1336

Infr.

—

5

30

Autovia del Mediterraneo — C(2003) 3809

Infr.

—

5

30

Autovia del Mediterraneo — C(2003) 209

Infr.

—

5

30

Autovia del Cantabrico — C(2003) 211

Infr.

—

5

30

Autovia del Cantabrico — C(2003) 2594

Infr.

—

5

30

L-Irlanda

N11 Rathnew/Ashford By-Pass

5

30

M1 Cloghran — Lissenhall Stage 2

5

30

N22 Ballincollig By-Pass

5

20

Luas Line A

5

30

L-Italja

Produzione di pompe ad altissima pressione Bosch — C(2004) 5697

Prod.

6

5

10

RFI SpA — Ligne Caserta-Foggia — C(2005) 1268

Infr.

6

5

30

Metropolitana di Napoli — Dante/Garibaldi — C(2005) 5235

Infr.

6

6

30

Metropolitana di Napoli — Vanitelli/Dante — C(2005) 5241

Infr.

6

6

30

Autostrada Siracusa-Gela — C(2005) 5233

Infr.

5

5

35

FRIEL — C(2005) 2839

Infr.-Enerġija

5

5

16

IVECO — C(2005) 1481

Prod.

6

6

4 + 7

Il-Portugall

Sistema multimunicipal de saneamento do Tejo-Trancão — C(2003) 2951

Infr.-Amb.

6

6

30

Porto do Caniçal — C(2003) 4458

Infr.

6

6

25

Modernização da linha do Algarve II-C(2000) 3486

Infr.

5

5

25

Linha do Algarve V (troço Ermidas — Faro) — C(2001) 3590

Infr.

5

5

25

Linha do Douro (troço Cête — Caíde) — C(2001) 2124

Infr.

5

35

Infineon technologies — C(2004) 3220

Prod.

3

—

10

Mabor Continental — C(2004) 661

Prod.

3

—

10

IC 10 — Ponte sobre o Tejo em Santarém — C(2001) 2727

Infr.

—

10

23

Armazenamento subterrâneo do Caniço — C(2001) 2011

Infr.-Enerġija

8,4

—

30

EPCOS — C(2003) 183

Prod.

10

—

10

CIMPOR — C(2003) 5099

Prod.

8

—

6

MST — Metropolitano do Sul do Tejo — C(2003) 3078

Infr.

7

7

27

Aeroporto Sá Carneiro

Infr.

6,62

12

25/27

Ir-Renju Unit

Merseyside Special Investment Fund (MSIF)

Prod.

Mhux speċifikat

Mhux speċifikat

9/10

Yorkshire and Humber Partnership Investment (Y&H PIF)

Prod.

Mhux speċifikat

5

10

Frenchgate Interchange, Doncaster

6

6

25

Combined universities in Cornwall (CUC)

5

5

25

Edinburgh Biomedical Research Institute

3,5

3,5

25

---

IR-RISPOSTA TAL-KUMMISSJONI

SOMMARJU

| I. | Meta jiġu kkunsidrati l-ammonti ferm sinifikanti ta’ fondi involuti fil-Proġetti Ewlenin, il-Kummissjoni temmen li huwa importanti li dawn ikunu suġġetti għal proċess ta’ applikazzjoni aktar rigoruż u għal eżami aktar mill-qrib. Dan jgħin sabiex ikun żgurat impatt massimu fuq l-iżvilupp reġjonali u fuq l-użu effiċjenti tar-riżorsi Komunitarji. |
| --- | --- |

I.

Meta jiġu kkunsidrati l-ammonti ferm sinifikanti ta’ fondi involuti fil-Proġetti Ewlenin, il-Kummissjoni temmen li huwa importanti li dawn ikunu suġġetti għal proċess ta’ applikazzjoni aktar rigoruż u għal eżami aktar mill-qrib. Dan jgħin sabiex ikun żgurat impatt massimu fuq l-iżvilupp reġjonali u fuq l-użu effiċjenti tar-riżorsi Komunitarji.

| III. | Il-Kummissjoni taqbel li l-applikazzjonijiet għall-Proġetti Ewlenin mill-Istati Membri kienu ta’ kwalità mħallta. Sabiex ittejjeb il-kwalità tad-dossiers, waqt il-valutazzjoni hija talbet għal kjarifiki u għal informazzjoni addizzjonali mingħand il-promoturi tal-proġetti.
  Il-Kummissjoni ħadet passi sabiex ittejjeb kemm il-preparazzjoni ta’ l-applikazzjonijiet għall-proġetti min-naħa ta’ l-Istati Membri kif ukoll il-valutazzjoni tagħha. Dawn se jkollhom l-impatt sħiħ tagħhom fil-perjodu ta’ programmar 2007-2013. |
| --- | --- |

III.

Il-Kummissjoni taqbel li l-applikazzjonijiet għall-Proġetti Ewlenin mill-Istati Membri kienu ta’ kwalità mħallta. Sabiex ittejjeb il-kwalità tad-dossiers, waqt il-valutazzjoni hija talbet għal kjarifiki u għal informazzjoni addizzjonali mingħand il-promoturi tal-proġetti.

Il-Kummissjoni ħadet passi sabiex ittejjeb kemm il-preparazzjoni ta’ l-applikazzjonijiet għall-proġetti min-naħa ta’ l-Istati Membri kif ukoll il-valutazzjoni tagħha. Dawn se jkollhom l-impatt sħiħ tagħhom fil-perjodu ta’ programmar 2007-2013.

| IV. | Il-Kummissjoni taqbel mar-rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja u biħsiebha tiżgura ruħha li d-dispożizzjonijiet regolatorji mtejba jiġu implimentati b’mod xieraq.
  Għall-perjodu ta’ programmar 2007-2013, il-Kummissjoni ppubblikat dokument ta’ ħidma dwar l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa (CBA), li għandha ttejjeb il-kwalità tas-CBAs u tipprovdi qafas komuni għall-valutazzjoni tal-proġetti. Barra minn hekk, id-dokument jistabbilixxi l-metodu ta’ kalkolu biex ikun iddeterminat il-livell ta’ l-għotja ta’ l-UE fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament 1083/2006. |
| --- | --- |

IV.

Il-Kummissjoni taqbel mar-rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja u biħsiebha tiżgura ruħha li d-dispożizzjonijiet regolatorji mtejba jiġu implimentati b’mod xieraq.

Għall-perjodu ta’ programmar 2007-2013, il-Kummissjoni ppubblikat dokument ta’ ħidma dwar l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa (CBA), li għandha ttejjeb il-kwalità tas-CBAs u tipprovdi qafas komuni għall-valutazzjoni tal-proġetti. Barra minn hekk, id-dokument jistabbilixxi l-metodu ta’ kalkolu biex ikun iddeterminat il-livell ta’ l-għotja ta’ l-UE fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament 1083/2006.

| V. | Il-Kummissjoni se tuża informazzjoni dwar Proġetti Ewlenin sabiex tindirizza kwistjonijiet speċifiċi ta’ evalwazzjoni, bħall-ispejjeż ta’ kull unità fil-proġetti infrastrutturali, fil-kuntest ta’ evalwazzjoni ex-post aktar ġenerali tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (ERDF) għall-2000-2006. |
| --- | --- |

V.

Il-Kummissjoni se tuża informazzjoni dwar Proġetti Ewlenin sabiex tindirizza kwistjonijiet speċifiċi ta’ evalwazzjoni, bħall-ispejjeż ta’ kull unità fil-proġetti infrastrutturali, fil-kuntest ta’ evalwazzjoni ex-post aktar ġenerali tal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (ERDF) għall-2000-2006.

| VI. | Il-Kummissjoni taqbel li l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw minn evalwazzjonijiet ex-post ta’ Proġetti Ewlenin u, għalhekk, minn dejjem inkoraġġiet dan il-prassi.
  Il-formoli l-ġodda ta’ applikazzjoni speċifikatament jitolbu deskrizzjoni tal-pożizzjoni tat-tluq, flimkien ma’ l-indikaturi rilevanti tal-produzzjonijiet u tal-kontribuzzjoni għall-objettivi tal-programmi. L-istrument il-ġdida għal skambju elettroniku ta’ l-informazzjoni se jiffaċilita l-ġbir ta’ data strutturata dwar il-proġetti li hija meħtieġa mir-Regolament implimentattiv tal-Kummissjoni.
  Ir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni jridu jinkludu informazzjoni dwar il-progress u l-iffinanzjar tal-Proġetti Ewlenin. |
| --- | --- |

VI.

Il-Kummissjoni taqbel li l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw minn evalwazzjonijiet ex-post ta’ Proġetti Ewlenin u, għalhekk, minn dejjem inkoraġġiet dan il-prassi.

Il-formoli l-ġodda ta’ applikazzjoni speċifikatament jitolbu deskrizzjoni tal-pożizzjoni tat-tluq, flimkien ma’ l-indikaturi rilevanti tal-produzzjonijiet u tal-kontribuzzjoni għall-objettivi tal-programmi. L-istrument il-ġdida għal skambju elettroniku ta’ l-informazzjoni se jiffaċilita l-ġbir ta’ data strutturata dwar il-proġetti li hija meħtieġa mir-Regolament implimentattiv tal-Kummissjoni.

Ir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni jridu jinkludu informazzjoni dwar il-progress u l-iffinanzjar tal-Proġetti Ewlenin.

| VII. | Kwalunkwe reviżjoni tar-rekwiżiti għall-Proġetti Ewlenin għandha tikkunsidra l-impatt tat-tijib fil-proċeduri għall-perjodu 2007-2013. |
| --- | --- |

VII.

Kwalunkwe reviżjoni tar-rekwiżiti għall-Proġetti Ewlenin għandha tikkunsidra l-impatt tat-tijib fil-proċeduri għall-perjodu 2007-2013.

IL-KUMMISSJONI QIEGĦDHA TIPPREPARA L-IFFINANZJAR KOMUNITARJU TA’ PROĠETTI KBAR B'MOD ADEGWAT?

| 15. | Il-Kummissjoni teżamina l-applikazzjonijiet għall-proġetti bl-akbar reqqa possibbli, b’referenza għall-fatturi u għall-kriterji elenkati fl-Artikolu 26(2) tar-Regolament 1260/1999, u twettaq il-konsultazzjonijiet interni meħtieġa, u jekk ikun meħtieġ, titlob l-għajnuna tal-Bank Ewropew ta’ Investiment (EIB), sabiex jagħmel valutazzjoni sħiħa. |
| --- | --- |

15.

Il-Kummissjoni teżamina l-applikazzjonijiet għall-proġetti bl-akbar reqqa possibbli, b’referenza għall-fatturi u għall-kriterji elenkati fl-Artikolu 26(2) tar-Regolament 1260/1999, u twettaq il-konsultazzjonijiet interni meħtieġa, u jekk ikun meħtieġ, titlob l-għajnuna tal-Bank Ewropew ta’ Investiment (EIB), sabiex jagħmel valutazzjoni sħiħa.

| 16. | Il-Kummissjoni taqbel mad-dikjarazzjoni tal-prinċipji tal-Qorti tal-Ġustizzja rigward l-istandards li wieħed għandu jimmira għalihom meta jiġu eżaminati Proġetti Ewlenin. Madankollu, huwa importanti li wieħed iżomm quddiem għajnejh il-limiti ta’ l-ambjent regolatorju:






  a) | il-Kummissjoni jkollha tistrieħ fuq l-informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri; |
| --- | --- | --- |

16.

Il-Kummissjoni taqbel mad-dikjarazzjoni tal-prinċipji tal-Qorti tal-Ġustizzja rigward l-istandards li wieħed għandu jimmira għalihom meta jiġu eżaminati Proġetti Ewlenin. Madankollu, huwa importanti li wieħed iżomm quddiem għajnejh il-limiti ta’ l-ambjent regolatorju:

a)

il-Kummissjoni jkollha tistrieħ fuq l-informazzjoni pprovduta mill-Istati Membri;

| b) u ċ) | għall-ERDF u għall-Fond ta’ Koeżjoni kienu japplikaw regoli differenti li kienu interpretati b’mod differenti mill-Istati Membri. Il-Kummissjoni ma kellha l-ebda kriterju legali ċar li setgħet tuża biex teħtieġ li l-Istati Membri jaċċettaw kontribuzzjoni finanzjarja partikolari. |
| --- | --- |

b) u ċ)

għall-ERDF u għall-Fond ta’ Koeżjoni kienu japplikaw regoli differenti li kienu interpretati b’mod differenti mill-Istati Membri. Il-Kummissjoni ma kellha l-ebda kriterju legali ċar li setgħet tuża biex teħtieġ li l-Istati Membri jaċċettaw kontribuzzjoni finanzjarja partikolari.

| 17. | Barra minn hekk, fl-2000 lill-Istati Membri ntbagħtitilhom Gwida għall-Fond ta’ Koeżjoni għall-2000-2006. Din kienet tinkludi annessi dwar il-prinċipju ta’ “min iniġġeż iħallas” u dwar l-iffinanzjar tal-proġetti li jiġġeneraw dħul.
  Il-gwida dwar is-CBA ta’ l-2002 bħalissa qed tiġi aġġornata sabiex tirrifletti l-qafas regolatorju l-ġdid u tinkludi l-aktar żviluppi metodoloġiċi reċenti. Il-verżjoni l-ġdida se tinħareġ fit-tieni kwart ta’ l-2008. Din se ssaħħaħ is-sezzjonijiet li jittrattaw l-inklużjoni ta’ l-impatti ambjentali u ta’ l-effetti fuq l-impjieg fir-riżultati tas-CBAs. |
| --- | --- |

17.

Barra minn hekk, fl-2000 lill-Istati Membri ntbagħtitilhom Gwida għall-Fond ta’ Koeżjoni għall-2000-2006. Din kienet tinkludi annessi dwar il-prinċipju ta’ “min iniġġeż iħallas” u dwar l-iffinanzjar tal-proġetti li jiġġeneraw dħul.

Il-gwida dwar is-CBA ta’ l-2002 bħalissa qed tiġi aġġornata sabiex tirrifletti l-qafas regolatorju l-ġdid u tinkludi l-aktar żviluppi metodoloġiċi reċenti. Il-verżjoni l-ġdida se tinħareġ fit-tieni kwart ta’ l-2008. Din se ssaħħaħ is-sezzjonijiet li jittrattaw l-inklużjoni ta’ l-impatti ambjentali u ta’ l-effetti fuq l-impjieg fir-riżultati tas-CBAs.

| 18. | L-ewwel inċiż — Il-parti l-kbira tal-proġetti ta’ l-2000-2006 fil-fatt tressqu wara li fl-2003 kienet ġiet ipprovduta l-gwida dettaljata.
  It-tieni inċiż — Ir-riżultati tal-konsultazzjoni bejn is-servizzi qed jintwerew f’fiche li qed takkumpanja d-deċiżjoni proposta sabiex il-Kummissjoni tkun konxja minn kwalunkwe fehma kuntrarja qabel ma tieħu d-deċiżjoni. Id-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali qed jagħmel ħiltu biex jikseb kwalunkwe dokumentazzjoni ulterjuri mitluba mis-servizzi l-oħra sabiex ikunu ċċarati l-punti inċerti.
  It-tielet inċiż — Mhemm l-ebda regola bażika fir-regolamenti dwar il-kriterji li jirregolaw l-allokazzjoni tal-proġetti lil fond wieħed jew lil ieħor. Il-firxa ta’ proġetti li għalihom jistgħu jiġu applikati l-Fondi tiġi ddeterminata mir-regolamenti tagħhom, jiġifieri l-Artikolu 2 tar-Regolament 1783/1999 għall-ERDF u l-Artikolu 3 tar-Regolament 1164/94 għall-Fond ta’ Koeżjoni. Il-Fond ta’ Koeżjoni għandu ambitu ferm aktar ristrett, minħabba li huwa limitat għat-TEN-T u għall-proġetti ambjentali.
  Il-kaxxa 1 — Fi proġetti ta’ investimenti produttivi, kunsiderazzjonijiet ta’ żvilupp reġjonali jista’ jkollhom aktar importanza minn argumenti kontra ffinanzjar ibbażati fuq il-profittabbiltà finanzjarja tal-proġetti. L-għajnuna mill-Istat tiġi permessa sabiex tikkumpensa għall-iżvantaġġ tal-lokalità.
  Rigward il-proġett tal-metro, ġie kkunsidrat li n-nuqqas ta’ konnessjoni immedjata mat-TEN-T m’għandux jiskwalifika lill-proġetti minn iffinanzjar mill-Fond ta’ Koeżjoni. It-tħassib tad-Direttorat Ġenerali għall-Ambjent kien li l-aċċettazzjoni ta’ dan il-proġett m’għandux ikunu għad-detriment tal-proġetti ambjentali klassiċi ffinanzjati mill-Fond ta’ Koeżjoni, li ntwera li ma kienx il-każ. Il-kwantifikazzjoni ta’ l-effetti ambjentali ta’ proġett individwali hija ferm diffiċli, minħabba n-numru ta’ fatturi li jinfluwenza t-tniġġiż ta’ l-arja u l-użu ta’ l-enerġija f’konurbazzjoni prinċipali.
  Il-kaxxa 2 — Għal proġett eliġibbli għall-iffinanzjar minn kwalunkwe wieħed mill-fondi, il-maturità hija kunsiderazzjoni valida peress li l-iskadenzi ta’ l-ikkompletar għall-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni huma xi ftit aktar flessibbli minn dawk taħt il-programmi ta’ l-ERDF. Ir-rata ta’ ko-finanzjar għall-proġett tal-Fond ta’ Koeżjoni ta’ 66 % kienet iġġustifikata, meta jiġu kkunsidrati r-rati ogħla ta’ kofinanzjar permessi għall-Fond ta’ Koeżjoni u r-restrizzjoni tal-kofinanzjar ta’ l-ERDF għal 50 % ta’ proġetti li jiġġeneraw dħul sostanzjali fi Stati Membri koperti mill-Fond ta’ Koeżjoni (l-Artikolu 29(4)(a) tar-Regolament 1260/1999). |
| --- | --- |

18.

L-ewwel inċiż — Il-parti l-kbira tal-proġetti ta’ l-2000-2006 fil-fatt tressqu wara li fl-2003 kienet ġiet ipprovduta l-gwida dettaljata.

It-tieni inċiż — Ir-riżultati tal-konsultazzjoni bejn is-servizzi qed jintwerew f’fiche li qed takkumpanja d-deċiżjoni proposta sabiex il-Kummissjoni tkun konxja minn kwalunkwe fehma kuntrarja qabel ma tieħu d-deċiżjoni. Id-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali qed jagħmel ħiltu biex jikseb kwalunkwe dokumentazzjoni ulterjuri mitluba mis-servizzi l-oħra sabiex ikunu ċċarati l-punti inċerti.

It-tielet inċiż — Mhemm l-ebda regola bażika fir-regolamenti dwar il-kriterji li jirregolaw l-allokazzjoni tal-proġetti lil fond wieħed jew lil ieħor. Il-firxa ta’ proġetti li għalihom jistgħu jiġu applikati l-Fondi tiġi ddeterminata mir-regolamenti tagħhom, jiġifieri l-Artikolu 2 tar-Regolament 1783/1999 għall-ERDF u l-Artikolu 3 tar-Regolament 1164/94 għall-Fond ta’ Koeżjoni. Il-Fond ta’ Koeżjoni għandu ambitu ferm aktar ristrett, minħabba li huwa limitat għat-TEN-T u għall-proġetti ambjentali.

Il-kaxxa 1 — Fi proġetti ta’ investimenti produttivi, kunsiderazzjonijiet ta’ żvilupp reġjonali jista’ jkollhom aktar importanza minn argumenti kontra ffinanzjar ibbażati fuq il-profittabbiltà finanzjarja tal-proġetti. L-għajnuna mill-Istat tiġi permessa sabiex tikkumpensa għall-iżvantaġġ tal-lokalità.

Rigward il-proġett tal-metro, ġie kkunsidrat li n-nuqqas ta’ konnessjoni immedjata mat-TEN-T m’għandux jiskwalifika lill-proġetti minn iffinanzjar mill-Fond ta’ Koeżjoni. It-tħassib tad-Direttorat Ġenerali għall-Ambjent kien li l-aċċettazzjoni ta’ dan il-proġett m’għandux ikunu għad-detriment tal-proġetti ambjentali klassiċi ffinanzjati mill-Fond ta’ Koeżjoni, li ntwera li ma kienx il-każ. Il-kwantifikazzjoni ta’ l-effetti ambjentali ta’ proġett individwali hija ferm diffiċli, minħabba n-numru ta’ fatturi li jinfluwenza t-tniġġiż ta’ l-arja u l-użu ta’ l-enerġija f’konurbazzjoni prinċipali.

Il-kaxxa 2 — Għal proġett eliġibbli għall-iffinanzjar minn kwalunkwe wieħed mill-fondi, il-maturità hija kunsiderazzjoni valida peress li l-iskadenzi ta’ l-ikkompletar għall-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni huma xi ftit aktar flessibbli minn dawk taħt il-programmi ta’ l-ERDF. Ir-rata ta’ ko-finanzjar għall-proġett tal-Fond ta’ Koeżjoni ta’ 66 % kienet iġġustifikata, meta jiġu kkunsidrati r-rati ogħla ta’ kofinanzjar permessi għall-Fond ta’ Koeżjoni u r-restrizzjoni tal-kofinanzjar ta’ l-ERDF għal 50 % ta’ proġetti li jiġġeneraw dħul sostanzjali fi Stati Membri koperti mill-Fond ta’ Koeżjoni (l-Artikolu 29(4)(a) tar-Regolament 1260/1999).

| 19. | Il-perjodu limitat għall-ipproċessar ta’ l-applikazzjonijiet jibda għaddej minn meta tasal l-informazzjoni kompluta. Għalhekk, il-perjodi ta’ l-ipproċessar li jissemmew mill-Qorti tal-Ġustizzja mhux bilfors jirrappreżentaw ksur ta’ l-iskadenza. Kif l-istess Qorti tinnota, ir-raġuni għad-dewmien prinċipalment kienet il-ħtieġa li jintalbu kjarifiki jew informazzjoni nieqsa mingħand l-awtoritajiet ta’ ġestjoni. |
| --- | --- |

19.

Il-perjodu limitat għall-ipproċessar ta’ l-applikazzjonijiet jibda għaddej minn meta tasal l-informazzjoni kompluta. Għalhekk, il-perjodi ta’ l-ipproċessar li jissemmew mill-Qorti tal-Ġustizzja mhux bilfors jirrappreżentaw ksur ta’ l-iskadenza. Kif l-istess Qorti tinnota, ir-raġuni għad-dewmien prinċipalment kienet il-ħtieġa li jintalbu kjarifiki jew informazzjoni nieqsa mingħand l-awtoritajiet ta’ ġestjoni.

| 20. | L-ewwel inċiż — Il-Kummissjoni tinkoraġġixxi lill-Istati Membri biex jippreżentaw applikazzjonijiet għal iffinanzjar għal proġetti li huma biżżejjed maturi. Sabiex ikun evitat li jiġu ppreżentati applikazzjonijiet għal iffinanzjar għal proġetti immaturi, fl-2002 il-Kummissjoni ddeċidiet li d-deċiżjonijiet dwar il-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni jiġu emendati biss darba kemm idum għaddej il-proġett. Il-faċilità JASPERS, li issa ġiet stabbilita għall-perjodu 2007-2013 (ara t-tweġiba għall-punt 57), hija wkoll maħsuba biex tassisti lill-Istati Membri ħalli jtejbu l-preparazzjoni tal-proġetti. Jista’ jkun hemm spejjeż żejda anki għal proġetti maturi, li ġew ippreparati sew, speċjalment minħabba l-inflazzjoni tal-prezzijiet tal-materja prima, u speċjalment minħabba li l-implimentazzjoni hija mifruxa fuq diversi snin. Id-dewmien xi drabi jkun minħabba proċeduri amministrattivi jew legali fl-Istat Membri, li jkunu wkoll indipendenti mill-istat ta’ maturità tal-proġett meta kien ippreżentat.
  It-tieni inċiż — Ir-regolamenti jippġermettu li l-Istati Membri jippreżentaw applikazzjoni għal iffinanzjar għal proġetti li jkunu għoddhom kompluti. Għal proġetti ta’ investimenti produttivi, l-għotja ta’ l-UE ta’ spiss tingħata bħala “żieda” għall-għajnuna nazzjonali fi ħdan il-limitu permissibbli ta’ l-għajnuna mill-Istat; id-deċiżjoni min-naħa ta’ l-awtoritajiet nazzjonali tittieħed ferm qabel ma l-proġett ikun ikkompletat. Ikun xi jkun il-każ, irrispettivament minn meta tressqet l-applikazzjoni, l-informazzjoni meħtieġa ma’ l-applikazzjonijiet timponi dixxiplina fuq l-Istati Membri li tagħmel il-ġid fil-ġustifikazzjoni tal-proġetti u fiż-żieda tat-trasparenza.
  It-tielet inċiż — Il-proġetti ta’ investimenti produttivi huma suġġetti għar-regoli dwar l-iskemi ta’ l-għajnuna mill-Istat li jinkludu kriterji għall-valutazzjoni ta’ l-eliġibbiltà ta’ l-għajnuna u għall-kompatibbiltà tal-pakkett ta’ l-għajnuna propost mar-regoli ta’ l-għajnuna mill-Istat. Barra minn hekk, il-formola ta’ l-applikazzjoni standard teħtieġ informazzjoni dwar kif il-kontribuzzjoni ta’ l-ERDF taċċelera jew hija essenzjali għall-implimentazzjoni tal-proġett. Il-Qorti tal-Ġustizzja tissemma wkoll fit-tweġiba għall-punt 32.
  Ir-raba' inċiż — Il-każi fejn gruppi ta’ proġetti jiġu aċċettati bħala Proġett Kbir ta’ l-ERDF huma rari u ġġustifikati minn ċirkostanzi speċjali. Il-vantaġġ ta’ l-istatus ta’ Proġett Kbir taħt ir-regola “n + 2” hija bbilanċjata mir-rekwiżiti aktar iebsa ta’ l-informazzjoni. Dan inaqqas ir-riskju ta’ applikazzjonijiet mhux ġenwini għal Proġetti Ewlenin. Fl-esperjenza tal-Kummissjoni, hemm aktar riskju li l-Istati Membri jonqsu milli jinnotifikaw proġetti li jissodisfaw il-kriterji għal Proġetti Ewlenin, u dan ir-riskju kien wara d-definizzjoni fir-regolamenti bħala' “serje ta’ xogħlijiet ekonomikament indiviżibbli”. |
| --- | --- |

20.

L-ewwel inċiż — Il-Kummissjoni tinkoraġġixxi lill-Istati Membri biex jippreżentaw applikazzjonijiet għal iffinanzjar għal proġetti li huma biżżejjed maturi. Sabiex ikun evitat li jiġu ppreżentati applikazzjonijiet għal iffinanzjar għal proġetti immaturi, fl-2002 il-Kummissjoni ddeċidiet li d-deċiżjonijiet dwar il-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni jiġu emendati biss darba kemm idum għaddej il-proġett. Il-faċilità JASPERS, li issa ġiet stabbilita għall-perjodu 2007-2013 (ara t-tweġiba għall-punt 57), hija wkoll maħsuba biex tassisti lill-Istati Membri ħalli jtejbu l-preparazzjoni tal-proġetti. Jista’ jkun hemm spejjeż żejda anki għal proġetti maturi, li ġew ippreparati sew, speċjalment minħabba l-inflazzjoni tal-prezzijiet tal-materja prima, u speċjalment minħabba li l-implimentazzjoni hija mifruxa fuq diversi snin. Id-dewmien xi drabi jkun minħabba proċeduri amministrattivi jew legali fl-Istat Membri, li jkunu wkoll indipendenti mill-istat ta’ maturità tal-proġett meta kien ippreżentat.

It-tieni inċiż — Ir-regolamenti jippġermettu li l-Istati Membri jippreżentaw applikazzjoni għal iffinanzjar għal proġetti li jkunu għoddhom kompluti. Għal proġetti ta’ investimenti produttivi, l-għotja ta’ l-UE ta’ spiss tingħata bħala “żieda” għall-għajnuna nazzjonali fi ħdan il-limitu permissibbli ta’ l-għajnuna mill-Istat; id-deċiżjoni min-naħa ta’ l-awtoritajiet nazzjonali tittieħed ferm qabel ma l-proġett ikun ikkompletat. Ikun xi jkun il-każ, irrispettivament minn meta tressqet l-applikazzjoni, l-informazzjoni meħtieġa ma’ l-applikazzjonijiet timponi dixxiplina fuq l-Istati Membri li tagħmel il-ġid fil-ġustifikazzjoni tal-proġetti u fiż-żieda tat-trasparenza.

It-tielet inċiż — Il-proġetti ta’ investimenti produttivi huma suġġetti għar-regoli dwar l-iskemi ta’ l-għajnuna mill-Istat li jinkludu kriterji għall-valutazzjoni ta’ l-eliġibbiltà ta’ l-għajnuna u għall-kompatibbiltà tal-pakkett ta’ l-għajnuna propost mar-regoli ta’ l-għajnuna mill-Istat. Barra minn hekk, il-formola ta’ l-applikazzjoni standard teħtieġ informazzjoni dwar kif il-kontribuzzjoni ta’ l-ERDF taċċelera jew hija essenzjali għall-implimentazzjoni tal-proġett. Il-Qorti tal-Ġustizzja tissemma wkoll fit-tweġiba għall-punt 32.

Ir-raba' inċiż — Il-każi fejn gruppi ta’ proġetti jiġu aċċettati bħala Proġett Kbir ta’ l-ERDF huma rari u ġġustifikati minn ċirkostanzi speċjali. Il-vantaġġ ta’ l-istatus ta’ Proġett Kbir taħt ir-regola “n + 2” hija bbilanċjata mir-rekwiżiti aktar iebsa ta’ l-informazzjoni. Dan inaqqas ir-riskju ta’ applikazzjonijiet mhux ġenwini għal Proġetti Ewlenin. Fl-esperjenza tal-Kummissjoni, hemm aktar riskju li l-Istati Membri jonqsu milli jinnotifikaw proġetti li jissodisfaw il-kriterji għal Proġetti Ewlenin, u dan ir-riskju kien wara d-definizzjoni fir-regolamenti bħala' “serje ta’ xogħlijiet ekonomikament indiviżibbli”.

| 22. | Il-Kummissjoni taqbel li s-CBAs li tressqu kienu ta’ kwalità mħallta. L-użu tal-gwida dwar is-CBA ma kienx obbligatorju, imma d-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali inkoraġġixxa lill-awtoritajiet nazzjonali sabiex isegwuha u kkontribwixxa għal azzjonijiet ta’ taħriġ. Fuq kollox, imma, il-Kummissjoni pprovat tippromwovi l-konsistenza interna ta’ l-approċċi metodoloġiċi tas-CBAs għall-proġetti kollha fuq il-livell ta’ l-Istat Membru individwali peress li s-CBA tintuża biex ikunu assenjati r-riżorsi finanzjarji lill-proġetti u għalhekk jeħtieġ li tiġi applikata b’mod konsistenti.
  Sabiex itejjeb il-kwalità u l-paragunabbiltà tas-CBAs għall-perjodu ta’ programmar 2007-2013, id-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali pproduċa dokument ta’ ħidma li jipprovdi gwida biex titwettaq is-CBA (dokument ta’ ħidma Nru 4 — ara t-tweġiba għall-punt 24). |
| --- | --- |

22.

Il-Kummissjoni taqbel li s-CBAs li tressqu kienu ta’ kwalità mħallta. L-użu tal-gwida dwar is-CBA ma kienx obbligatorju, imma d-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali inkoraġġixxa lill-awtoritajiet nazzjonali sabiex isegwuha u kkontribwixxa għal azzjonijiet ta’ taħriġ. Fuq kollox, imma, il-Kummissjoni pprovat tippromwovi l-konsistenza interna ta’ l-approċċi metodoloġiċi tas-CBAs għall-proġetti kollha fuq il-livell ta’ l-Istat Membru individwali peress li s-CBA tintuża biex ikunu assenjati r-riżorsi finanzjarji lill-proġetti u għalhekk jeħtieġ li tiġi applikata b’mod konsistenti.

Sabiex itejjeb il-kwalità u l-paragunabbiltà tas-CBAs għall-perjodu ta’ programmar 2007-2013, id-Direttorat Ġenerali għall-Politika Reġjonali pproduċa dokument ta’ ħidma li jipprovdi gwida biex titwettaq is-CBA (dokument ta’ ħidma Nru 4 — ara t-tweġiba għall-punt 24).

| 23. | Il-grad ta’ dettall meħtieġ fl-analiżi li ġie avvanzat b’ġustifikazzjoni tal-proposti ta’ l-iffinanzjar huwa wkoll kwistjoni ta’ ġudizzju, speċjalment fejn l-analiżi mressqa hija bbażata fuq kriterji nazzjonali għal investimenti infrastrutturali jew fuq eżami ta’ l-għajnuna mill-Istat. |
| --- | --- |

23.

Il-grad ta’ dettall meħtieġ fl-analiżi li ġie avvanzat b’ġustifikazzjoni tal-proposti ta’ l-iffinanzjar huwa wkoll kwistjoni ta’ ġudizzju, speċjalment fejn l-analiżi mressqa hija bbażata fuq kriterji nazzjonali għal investimenti infrastrutturali jew fuq eżami ta’ l-għajnuna mill-Istat.

| 24. | L-ewwel paragrafu — Huwa minnu li l-applikazzjonijiet għall-Proġetti Ewlenin xi drabi kellhom xi dgħufijiet elenkati mill-Qorti tal-Ġustizzja u li, f’xi każi, il-Kummissjoni ma rnexxilhiex tikseb l-informazzjoni addizzjonali kollha li kienet meħtieġa biex timla l-vojt qabel ma tapprova l-proġetti.
  Għall-perjodu 2007-2013, id-dokument ta’ ħidma Nru. 4, li jinkludi gwida biex titwettaq is-CBA, jipprovdi sett ta’ regoli ta’ ħidma u ta’ valuri indikattivi għall-parametri prinċipali għas-CBA (eż. rati ta’ skont, perjodi ta’ referenza). Fid-dokument, il-Kummissjoni tirrakkomanda li l-Istati Membri jiżviluppaw il-linji gwida dwar is-CBA tagħhom stess biex jikkunsidraw il-kundizzjonijiet istituzzjonali u ekonomiċi speċifiċi tagħhom. Bħalissa, JASPERS (ara t-tweġiba għall-punt 57) qed jassisti lill-Istati Membri biex jiżviluppaw linji gwida nazzjonali.
  L-ewwel inċiż — Mill-2007, wara l-inklużjoni fir-regolament implimentattiv tal-Kummissjoni ta’ lista strutturata ta’ data meħtieġa għall-applikazzjonijiet għall-Proġetti Ewlenin (l-Anness XX għar-Regolament 1828/2006), mhux se jkun possibbli li wieħed iħalli barra informazzjoni prinċipali bħar-rati ta’ qligħ jew il-perjodu ta’ referenza, biex b’hekk il-proġetti li jkollhom elementi bażiċi tas-CBA neqsin, fil-prinċipju, mhux se jiġu kkunsidrati bħala ammissibbli.
  It-tieni inċiż — Għall-perjodu tal-programm 2007-2013, il-Kummisjoni tirrakkomanda l-użu ta’ orizzonti ta’ żmien ta’ referenza standard skond is-settur (id-dokument ta’ ħidma Nru. 4). Il-kwantifikazzjoni ta’ l-impatti ambjentali mhix sempliċi; madankollu, il-gwida dwar is-CBA tagħmilha ċara li din għandha ssir u tirrakkomanda li tintuża kwalunkwe waħda mid-diversi tekniki li ġew żviluppati.
  It-tielet inċiż — Ir-rati ta’ skont li ġew rakkomandati mill-Kummissjoni huma maħsuba biex ikunu livelli ta’ referenza li minnhom jistgħu jiddevjaw ir-rati nazzjonali, imma l-Kummissjoni tirrakkomanda konsistenza interna fi proġetti simili fi Stat Membru jew reġjun. Il-formoli ta’ l-applikazzjoni għall-perjodu 2007-2013 jagħmlu distinzjoni ċara bejn il-profittabbilià finanzjarja bl-għotja ta’ l-UE u mingħajrha. Rigward l-inklużjoni tad-deprezzament, kemm il-gwida dwar is-CBA kif ukoll id-dokument ta’ ħidma Nru 4 jagħmluha ċara li dan huwa element ta' kontabbiltà u mhux likwidità u għalhekk irid ikun eskluż mill-analiżi tal-likwidità skontata.
  It-tieni paragrafu — Il-Kummissjoni taqbel dwar id-dgħufija relattiva tas-CBAs għall-investimenti produttivi meta pparagunati mal-proġetti infrastrutturali. Biex ittejjeb il-gwida lill-Istati Membri dwar is-CBA għall-investimenti produttivi, il-Kummissjoni biħsiebha żżid studju ta’ każ dwar investiment produttiv fl-aġġornament tal-gwida dwar is-CBA. Id-differenzi bejn l-analiżi finanzjarja u l-analiżi ekonomika għall-proġetti industrijali se jkunu enfasizzati.
  Il-kaxxa 3 — Il-Kummissjoni taqbel li, sakemm ikun possibbli, meta titħejja applikazzjoni għal Proġett Kbir għandha tiġi kkunsidrata l-informazzjoni dwar l-impatt ta’ proġetti konnessi fuq il-lokalitajiet rispettivi tagħhom. Għandu jkun innotat li l-effetti fuq in-netwerks ġew tipikament ittrattati fl-analiżi tat-traffiku u tad-domanda u għalhekk diġà ġew inklużi b’mod indirett fis-CBAs. |
| --- | --- |

24.

L-ewwel paragrafu — Huwa minnu li l-applikazzjonijiet għall-Proġetti Ewlenin xi drabi kellhom xi dgħufijiet elenkati mill-Qorti tal-Ġustizzja u li, f’xi każi, il-Kummissjoni ma rnexxilhiex tikseb l-informazzjoni addizzjonali kollha li kienet meħtieġa biex timla l-vojt qabel ma tapprova l-proġetti.

Għall-perjodu 2007-2013, id-dokument ta’ ħidma Nru. 4, li jinkludi gwida biex titwettaq is-CBA, jipprovdi sett ta’ regoli ta’ ħidma u ta’ valuri indikattivi għall-parametri prinċipali għas-CBA (eż. rati ta’ skont, perjodi ta’ referenza). Fid-dokument, il-Kummissjoni tirrakkomanda li l-Istati Membri jiżviluppaw il-linji gwida dwar is-CBA tagħhom stess biex jikkunsidraw il-kundizzjonijiet istituzzjonali u ekonomiċi speċifiċi tagħhom. Bħalissa, JASPERS (ara t-tweġiba għall-punt 57) qed jassisti lill-Istati Membri biex jiżviluppaw linji gwida nazzjonali.

L-ewwel inċiż — Mill-2007, wara l-inklużjoni fir-regolament implimentattiv tal-Kummissjoni ta’ lista strutturata ta’ data meħtieġa għall-applikazzjonijiet għall-Proġetti Ewlenin (l-Anness XX għar-Regolament 1828/2006), mhux se jkun possibbli li wieħed iħalli barra informazzjoni prinċipali bħar-rati ta’ qligħ jew il-perjodu ta’ referenza, biex b’hekk il-proġetti li jkollhom elementi bażiċi tas-CBA neqsin, fil-prinċipju, mhux se jiġu kkunsidrati bħala ammissibbli.

It-tieni inċiż — Għall-perjodu tal-programm 2007-2013, il-Kummisjoni tirrakkomanda l-użu ta’ orizzonti ta’ żmien ta’ referenza standard skond is-settur (id-dokument ta’ ħidma Nru. 4). Il-kwantifikazzjoni ta’ l-impatti ambjentali mhix sempliċi; madankollu, il-gwida dwar is-CBA tagħmilha ċara li din għandha ssir u tirrakkomanda li tintuża kwalunkwe waħda mid-diversi tekniki li ġew żviluppati.

It-tielet inċiż — Ir-rati ta’ skont li ġew rakkomandati mill-Kummissjoni huma maħsuba biex ikunu livelli ta’ referenza li minnhom jistgħu jiddevjaw ir-rati nazzjonali, imma l-Kummissjoni tirrakkomanda konsistenza interna fi proġetti simili fi Stat Membru jew reġjun. Il-formoli ta’ l-applikazzjoni għall-perjodu 2007-2013 jagħmlu distinzjoni ċara bejn il-profittabbilià finanzjarja bl-għotja ta’ l-UE u mingħajrha. Rigward l-inklużjoni tad-deprezzament, kemm il-gwida dwar is-CBA kif ukoll id-dokument ta’ ħidma Nru 4 jagħmluha ċara li dan huwa element ta' kontabbiltà u mhux likwidità u għalhekk irid ikun eskluż mill-analiżi tal-likwidità skontata.

It-tieni paragrafu — Il-Kummissjoni taqbel dwar id-dgħufija relattiva tas-CBAs għall-investimenti produttivi meta pparagunati mal-proġetti infrastrutturali. Biex ittejjeb il-gwida lill-Istati Membri dwar is-CBA għall-investimenti produttivi, il-Kummissjoni biħsiebha żżid studju ta’ każ dwar investiment produttiv fl-aġġornament tal-gwida dwar is-CBA. Id-differenzi bejn l-analiżi finanzjarja u l-analiżi ekonomika għall-proġetti industrijali se jkunu enfasizzati.

Il-kaxxa 3 — Il-Kummissjoni taqbel li, sakemm ikun possibbli, meta titħejja applikazzjoni għal Proġett Kbir għandha tiġi kkunsidrata l-informazzjoni dwar l-impatt ta’ proġetti konnessi fuq il-lokalitajiet rispettivi tagħhom. Għandu jkun innotat li l-effetti fuq in-netwerks ġew tipikament ittrattati fl-analiżi tat-traffiku u tad-domanda u għalhekk diġà ġew inklużi b’mod indirett fis-CBAs.

| 25. | Ġeneralment, il-Kummissjoni wettqet valutazzjoni bir-reqqa. Il-perjodu relattivament twil għall-adozzjoni ta’ applikazzjonijiet għall-proġetti huwa tipikament minħabba “rikjesti għal informazzjoni addizzjonali li l-Kummissjoni jkollha tagħmel għal parti kbira mill-Proġetti Ewlenin” (ara l-punt 19).
  Filwaqt li l-Kummissjoni ferm rari tirrifjuta l-proġetti, f’uħud mill-każi l-Istati Membri jirtiraw proġetti wara osservazzjonijiet mill-Kummissjoni. |
| --- | --- |

25.

Ġeneralment, il-Kummissjoni wettqet valutazzjoni bir-reqqa. Il-perjodu relattivament twil għall-adozzjoni ta’ applikazzjonijiet għall-proġetti huwa tipikament minħabba “rikjesti għal informazzjoni addizzjonali li l-Kummissjoni jkollha tagħmel għal parti kbira mill-Proġetti Ewlenin” (ara l-punt 19).

Filwaqt li l-Kummissjoni ferm rari tirrifjuta l-proġetti, f’uħud mill-każi l-Istati Membri jirtiraw proġetti wara osservazzjonijiet mill-Kummissjoni.

| 27. | Il-fini ta’ l-eżami ta’ l-għajnuna mill-Istat huwa li jkun żgurat li l-għajnuna mill-Istat tiġi permessa biss sal-livell meħtieġ biex jiġu kkumpensati l-iżvantaġġi ta’ lokalità partikolari jew jingħata premju għat-twettiq ta’ ċerti attivitajiet fl-interess pubbliku (bħar-riċerka, it-taħriġ jew il-ħarsien ambjentali). |
| --- | --- |

27.

Il-fini ta’ l-eżami ta’ l-għajnuna mill-Istat huwa li jkun żgurat li l-għajnuna mill-Istat tiġi permessa biss sal-livell meħtieġ biex jiġu kkumpensati l-iżvantaġġi ta’ lokalità partikolari jew jingħata premju għat-twettiq ta’ ċerti attivitajiet fl-interess pubbliku (bħar-riċerka, it-taħriġ jew il-ħarsien ambjentali).

| 29. | Fil-każi li semmiet il-Qorti tal-Ġustizzja, l-analiżijiet tal-benefiċċju tan-nefqa jew l-analiżijiet finanzjarji ta’ spiss, wara diskussjoni interna konsiderevoli, ġew ikkunsidrati bħala li jiġġustifikaw ir-rati tal-kofinanzjar proposti.
  L-Unità ta’ l-Evalwazzjoni żviluppat softwer għas-CBAs li jista’ jintuża minn uffiċjali sabiex jikkontrollaw il-korrettezza ta’ l-analiżijiet imwettqa mill-Istati Membri, inkluż il-kalkolu tad-differenza fil-finanzjament li saret sabiex tkun iddeterminata l-għotja ta’ l-UE. Is-softwer ilu disponibbli minn tmiem l-2004 u dan l-aħħar kien aġġornat sabiex jinkorpora r-regoli l-ġodda tal-kofinanzjar għall-2007-2013. |
| --- | --- |

29.

Fil-każi li semmiet il-Qorti tal-Ġustizzja, l-analiżijiet tal-benefiċċju tan-nefqa jew l-analiżijiet finanzjarji ta’ spiss, wara diskussjoni interna konsiderevoli, ġew ikkunsidrati bħala li jiġġustifikaw ir-rati tal-kofinanzjar proposti.

L-Unità ta’ l-Evalwazzjoni żviluppat softwer għas-CBAs li jista’ jintuża minn uffiċjali sabiex jikkontrollaw il-korrettezza ta’ l-analiżijiet imwettqa mill-Istati Membri, inkluż il-kalkolu tad-differenza fil-finanzjament li saret sabiex tkun iddeterminata l-għotja ta’ l-UE. Is-softwer ilu disponibbli minn tmiem l-2004 u dan l-aħħar kien aġġornat sabiex jinkorpora r-regoli l-ġodda tal-kofinanzjar għall-2007-2013.

| 30. | Ir-regolamenti ta’ l-2000-2006 taw flessibbiltà konsiderevoli sabiex ikunu ffissati r-rati tal-kofinanzjar. Fil-Fond ta’ Koeżjoni, il-flessibbiltà permessa mir-Regolament kienet saħansitra akbar milli għall-ERDF. Il-gwida tal-Kummissjoni (pereżempju, it-“tabelli tas-sommarji ta’ l-istimi” li jissemmew fil-punt 18) tipprova tilħaq konsistenza massima fil-metodi applikati, speċjalment internament fi ħdan Stat Membru partikolari, imma ma tistax timponi kompletament prassi standard.
  Għall-perjodu tal-programm 2007-2013, regoli aktar ċari biex ikunu mmodulati l-kontribuzzjonijiet mill-Fondi ġew ipprovduti mill-Artikolu 55 tar-Regolament 1083/2006. Il-metodu ta’ kalkolu għall-modulazzjoni ta’ l-għotja ta’ l-UE ġie spjegat fid-dokument ta’ ħidma Nru 4 (ara t-tweġiba għall-punt 24). Il-formoli ta’ applikazzjoni wkoll ġew adattati sabiex ikun żgurat li tkun ipprovduta informazzjoni rilevanti. |
| --- | --- |

30.

Ir-regolamenti ta’ l-2000-2006 taw flessibbiltà konsiderevoli sabiex ikunu ffissati r-rati tal-kofinanzjar. Fil-Fond ta’ Koeżjoni, il-flessibbiltà permessa mir-Regolament kienet saħansitra akbar milli għall-ERDF. Il-gwida tal-Kummissjoni (pereżempju, it-“tabelli tas-sommarji ta’ l-istimi” li jissemmew fil-punt 18) tipprova tilħaq konsistenza massima fil-metodi applikati, speċjalment internament fi ħdan Stat Membru partikolari, imma ma tistax timponi kompletament prassi standard.

Għall-perjodu tal-programm 2007-2013, regoli aktar ċari biex ikunu mmodulati l-kontribuzzjonijiet mill-Fondi ġew ipprovduti mill-Artikolu 55 tar-Regolament 1083/2006. Il-metodu ta’ kalkolu għall-modulazzjoni ta’ l-għotja ta’ l-UE ġie spjegat fid-dokument ta’ ħidma Nru 4 (ara t-tweġiba għall-punt 24). Il-formoli ta’ applikazzjoni wkoll ġew adattati sabiex ikun żgurat li tkun ipprovduta informazzjoni rilevanti.

| 31. | Il-kundizzjonijiet soċjoekonomiċi bħall-prosperità relattiva tar-reġjun fejn isir l-investiment jista’ jkollhom rwol indirett fid-determinazzjoni ta’ l-għotja permezz ta’ l-analiżi tad-domanda tas-CBA.
  L-analiżi ekonomika prinċipalment għandha rwol fid-deċiżjoni dwar jekk proġett infrastrutturali jiġix iffinanzjat jew le. Madankollu, ladarba proġett jintgħażel fuq il-bażi ta’ l-impatt soċjoekonomiku tiegħu, l-għotja ġeneralment tiġi ddeterminata fuq il-bażi ta’ l-analiżi finanzjarja. Il-Kummissjoni temmen li dan huwa approċċ korrett. Proġetti ferm attraenti mil-lat ekonomiku jistgħu jitqiegħdu fil-periklu jekk jingħataw inqas flus.
  Il-Kummissjoni tikkunsidra li ma tistax tiddeċiedi dwar l-istruttura tal-pakkett finanzjarju globali propost mill-Istat Membru imma biss fuq il-livell ta’ l-għotja Komunitarja. |
| --- | --- |

31.

Il-kundizzjonijiet soċjoekonomiċi bħall-prosperità relattiva tar-reġjun fejn isir l-investiment jista’ jkollhom rwol indirett fid-determinazzjoni ta’ l-għotja permezz ta’ l-analiżi tad-domanda tas-CBA.

L-analiżi ekonomika prinċipalment għandha rwol fid-deċiżjoni dwar jekk proġett infrastrutturali jiġix iffinanzjat jew le. Madankollu, ladarba proġett jintgħażel fuq il-bażi ta’ l-impatt soċjoekonomiku tiegħu, l-għotja ġeneralment tiġi ddeterminata fuq il-bażi ta’ l-analiżi finanzjarja. Il-Kummissjoni temmen li dan huwa approċċ korrett. Proġetti ferm attraenti mil-lat ekonomiku jistgħu jitqiegħdu fil-periklu jekk jingħataw inqas flus.

Il-Kummissjoni tikkunsidra li ma tistax tiddeċiedi dwar l-istruttura tal-pakkett finanzjarju globali propost mill-Istat Membru imma biss fuq il-livell ta’ l-għotja Komunitarja.

| 32. | Fejn investiment produttiv kien is-suġġett ta’ approvazzjoni ad hoc ta’ għajnuna mill-Istat jew huwa skond skema approvata ta’ għajnuna mill-Istat, huwa normali li wieħed jistrieħ fuq din il-valutazzjoni meta tiġi kkunsidrata kontribuzzjoni ta’ l-UE mitluba fi ħdan il-pakkett miftiehem ta’ l-għajnuna pubblika (ara wkoll it-tweġibiet għall-punti 20 u 27).
  Rigward li jiġu kkunsidrati l-fatturi soċjoekonomiċi sabiex jiġi mmodulat il-livell ta’ l-għotja, ara t-tweġiba għall-punt 31.
  Il-Kummissjoni taqbel li l-proċeduri għall-valutazzjoni komparattiva ta’ l-applikazzjonijiet għall-għajnuna għal proġetti ta’ investimenti produttivi fuq il-livell nazzjonali huma mixtieqa sabiex ikunu kkunsidrati kwistjonijiet ekonomiċi aktar ġenerali u jkun evitat l-iffinanzjar żejjed.
  Il-kaxxa 4 — L-istatus finanzjarju ta’ kumpanija li tkun qed tikkuntempla investiment f’lokalità partikolari mhux fattur determinanti fid-deċiżjoni dwar l-għotja ta’ għajnuna iżda pjuttost hija determinanti l-profittabbiltà finanzarja mistennija ta’ l-investiment (inkrementali) fil-lokalità. Dejn mhux kopert mill-assi huwa riskju tipiku fl-iskemi ta’ l-għajnuna mill-Istat, peress li wieħed jista’ jassumi li proporzjon kbir ta’ Proġetti Ewlenin ikollhom valuri finanzjarji netti preżenti pożittivi u rati finanzjarji ta’ qligħ ogħla mir-rata ta’ skont finanzjarju u xi drabi l-objettiv stess ta’ l-għajnuna huwa li jiġbed investiment lejn żona inqas żviluppata li, ikun xi jkun il-każ, kien jitwettaq f’żoni oħra. |
| --- | --- |

32.

Fejn investiment produttiv kien is-suġġett ta’ approvazzjoni ad hoc ta’ għajnuna mill-Istat jew huwa skond skema approvata ta’ għajnuna mill-Istat, huwa normali li wieħed jistrieħ fuq din il-valutazzjoni meta tiġi kkunsidrata kontribuzzjoni ta’ l-UE mitluba fi ħdan il-pakkett miftiehem ta’ l-għajnuna pubblika (ara wkoll it-tweġibiet għall-punti 20 u 27).

Rigward li jiġu kkunsidrati l-fatturi soċjoekonomiċi sabiex jiġi mmodulat il-livell ta’ l-għotja, ara t-tweġiba għall-punt 31.

Il-Kummissjoni taqbel li l-proċeduri għall-valutazzjoni komparattiva ta’ l-applikazzjonijiet għall-għajnuna għal proġetti ta’ investimenti produttivi fuq il-livell nazzjonali huma mixtieqa sabiex ikunu kkunsidrati kwistjonijiet ekonomiċi aktar ġenerali u jkun evitat l-iffinanzjar żejjed.

Il-kaxxa 4 — L-istatus finanzjarju ta’ kumpanija li tkun qed tikkuntempla investiment f’lokalità partikolari mhux fattur determinanti fid-deċiżjoni dwar l-għotja ta’ għajnuna iżda pjuttost hija determinanti l-profittabbiltà finanzarja mistennija ta’ l-investiment (inkrementali) fil-lokalità. Dejn mhux kopert mill-assi huwa riskju tipiku fl-iskemi ta’ l-għajnuna mill-Istat, peress li wieħed jista’ jassumi li proporzjon kbir ta’ Proġetti Ewlenin ikollhom valuri finanzjarji netti preżenti pożittivi u rati finanzjarji ta’ qligħ ogħla mir-rata ta’ skont finanzjarju u xi drabi l-objettiv stess ta’ l-għajnuna huwa li jiġbed investiment lejn żona inqas żviluppata li, ikun xi jkun il-każ, kien jitwettaq f’żoni oħra.

| 33. | Minbarra l-gwida li semmiet il-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni kienet ipprovdiet minn qabel il-gwida li tissemma fil-punti 17 u 18 fl-1999-2001, nota ta’ gwida dwar id-determinazzjoni tar-rata ta’ assistenza għal investimenti li jiġġeneraw dħul fil-Fondi Strutturali fl-2002, u fl-2003 kienet irrakkomandat lill-Istati Membri biex japplikaw prinċipji komuni għar-rati ta’ skont u għal parametri oħra fl-analiżijiet finanzjarji (ara l-punt 28). |
| --- | --- |

33.

Minbarra l-gwida li semmiet il-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni kienet ipprovdiet minn qabel il-gwida li tissemma fil-punti 17 u 18 fl-1999-2001, nota ta’ gwida dwar id-determinazzjoni tar-rata ta’ assistenza għal investimenti li jiġġeneraw dħul fil-Fondi Strutturali fl-2002, u fl-2003 kienet irrakkomandat lill-Istati Membri biex japplikaw prinċipji komuni għar-rati ta’ skont u għal parametri oħra fl-analiżijiet finanzjarji (ara l-punt 28).

| 34. | Għal proġetti li jinvolvu sħubija bejn il-pubbliku u l-privat, id-dokument ta’ ħdima Nru. 4 jissuġġerixxi li l-użu ta’ rata ogħla ta’ skont jista’ jkun xieraq sabiex tkun riflessa l-ispiża kapitali ta’ opportunità akbar li jkollu l-investitur privat. Rigward il-kunsiderazzjonijiet ta’ prosperità relattiva, id-dokument ta’ ħidma jirrakkomanda li jiġi kkunsidrat b’mod espliċitu kemm it-tariffi jistgħu jintlaħqu mill-bwiet ta’ kulħadd meta jiġi ddeterminat id-dħul mill-proġetti, li huwa kontribuzzjoni fil-formola tad-differenza fil-finanzjamant. |
| --- | --- |

34.

Għal proġetti li jinvolvu sħubija bejn il-pubbliku u l-privat, id-dokument ta’ ħdima Nru. 4 jissuġġerixxi li l-użu ta’ rata ogħla ta’ skont jista’ jkun xieraq sabiex tkun riflessa l-ispiża kapitali ta’ opportunità akbar li jkollu l-investitur privat. Rigward il-kunsiderazzjonijiet ta’ prosperità relattiva, id-dokument ta’ ħidma jirrakkomanda li jiġi kkunsidrat b’mod espliċitu kemm it-tariffi jistgħu jintlaħqu mill-bwiet ta’ kulħadd meta jiġi ddeterminat id-dħul mill-proġetti, li huwa kontribuzzjoni fil-formola tad-differenza fil-finanzjamant.

L-EVALWAZZJONIJIET EX POST TA’ PROĠETTI KBAR QIEGĦDIN JIĠĠENERAW RIŻULTATI LI JSERVU TA’ GĦAJNUNA GĦALL-PROĊESS TAT-TEĦID TAD-DEĊIŻJONIJIET SUSSEGWENTI?

| 36. | L-evalwazzjoni ex-post ta’ l-ERDF twettqet għall-perjodu 1994-99 għall-“Objettiv” kollu u għalhekk kienet tinkludi interventi fuq livelli differenti, għalkemm prinċipalment fuq il-livell tal-programmi aggregati. Rigward l-evalwazzjonijiet ex-post ta’ l-2000-2006, ara t-tweġiba għall-punt 55. |
| --- | --- |

36.

L-evalwazzjoni ex-post ta’ l-ERDF twettqet għall-perjodu 1994-99 għall-“Objettiv” kollu u għalhekk kienet tinkludi interventi fuq livelli differenti, għalkemm prinċipalment fuq il-livell tal-programmi aggregati. Rigward l-evalwazzjonijiet ex-post ta’ l-2000-2006, ara t-tweġiba għall-punt 55.

| 38. | L-informazzjoni mis-sistema ta’ monitoraġġ mhix l-unika bażi għall-evalwazzjoni ex-post. Data ta’ din ix-xorta jeħtieġ li tiġi supplimentata, pereżempju, b’analiżi ta’ l-effetti fuq in-netwerk, bid-domanda għal perjodu itwal ta’ żmien u bl-impatti wara l-fażijiet ta’ investiment, eċċ. |
| --- | --- |

38.

L-informazzjoni mis-sistema ta’ monitoraġġ mhix l-unika bażi għall-evalwazzjoni ex-post. Data ta’ din ix-xorta jeħtieġ li tiġi supplimentata, pereżempju, b’analiżi ta’ l-effetti fuq in-netwerk, bid-domanda għal perjodu itwal ta’ żmien u bl-impatti wara l-fażijiet ta’ investiment, eċċ.

| 39. | Il-Kummissjoni taqbel mal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-importanza ta’ l-evalwazzjoni bħala kontribuzzjoni għad-deċiżjonijiet futuri dwar l-iffinanzjar u l-implimentazzjoni u dwar il-ħtieġa għal għodod biex tkun iddeterminata u tinġabar id-data meħtieġa biex jitwettqu l-evalwazzjonijiet. Hija għamlet sforzi konsiderevoli biex ittejjeb l-arranġamenti għall-evalwazzjoni u trawwem “kultura” fost l-atturi responsabbli għan-nefqa għall-azzjonijiet strutturali. |
| --- | --- |

39.

Il-Kummissjoni taqbel mal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-importanza ta’ l-evalwazzjoni bħala kontribuzzjoni għad-deċiżjonijiet futuri dwar l-iffinanzjar u l-implimentazzjoni u dwar il-ħtieġa għal għodod biex tkun iddeterminata u tinġabar id-data meħtieġa biex jitwettqu l-evalwazzjonijiet. Hija għamlet sforzi konsiderevoli biex ittejjeb l-arranġamenti għall-evalwazzjoni u trawwem “kultura” fost l-atturi responsabbli għan-nefqa għall-azzjonijiet strutturali.

| 40. | Eċċezzjonijiet oħra kienu l-evalwazzjoni ex-post tas-CBAs tal-proġetti ambjentali fl-Irlanda fl-2002/2003 u evalwazzjoni ex-post li ġiet ippubblikata dan l-aħħar tal-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni ta’ l-1993-99 u ta’ l-2000-2006 fil-Portugall. Għall-perjodu 1994-99, ir-regolamenti ma assenjawx espliċitament ir-responsabbiltà għall-evalwazzjoni ex-post (bħal fil-każ tal-perjodi 2000-2006 u 2007-2013). Eventwalment kienet il-Kummissjoni (mhux l-Istati Membri) li assumiet ir-responsabbiltà għall-evalwazzjoni ex-post. Ma kien hemm l-ebda rekwiżit regolatorju sabiex jitwettqu evalwazzjonijiet ex-post fuq il-livell tal-proġetti, għalkemm dan kien inkoraġġit.
  Ta’ spiss isiru rapporti dwar ir-rendiment tal-Proġetti infrastrutturali Ewlenin għall-finijiet ta’ żvilupp ulterjuri, bħal fil-każ tal-proġett Athens Metro bl-“Istudju dwar l-Iżvilupp tal-Metro” u l-pjan ta’ negozju tul 20 sena tiegħu. Dawn l-istudji jinkludu ħafna informazzjoni dwar l-istadji preċedenti tal-proġett b’mod simili għal dak f’evalwazzjoni ex-post. |
| --- | --- |

40.

Eċċezzjonijiet oħra kienu l-evalwazzjoni ex-post tas-CBAs tal-proġetti ambjentali fl-Irlanda fl-2002/2003 u evalwazzjoni ex-post li ġiet ippubblikata dan l-aħħar tal-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni ta’ l-1993-99 u ta’ l-2000-2006 fil-Portugall. Għall-perjodu 1994-99, ir-regolamenti ma assenjawx espliċitament ir-responsabbiltà għall-evalwazzjoni ex-post (bħal fil-każ tal-perjodi 2000-2006 u 2007-2013). Eventwalment kienet il-Kummissjoni (mhux l-Istati Membri) li assumiet ir-responsabbiltà għall-evalwazzjoni ex-post. Ma kien hemm l-ebda rekwiżit regolatorju sabiex jitwettqu evalwazzjonijiet ex-post fuq il-livell tal-proġetti, għalkemm dan kien inkoraġġit.

Ta’ spiss isiru rapporti dwar ir-rendiment tal-Proġetti infrastrutturali Ewlenin għall-finijiet ta’ żvilupp ulterjuri, bħal fil-każ tal-proġett Athens Metro bl-“Istudju dwar l-Iżvilupp tal-Metro” u l-pjan ta’ negozju tul 20 sena tiegħu. Dawn l-istudji jinkludu ħafna informazzjoni dwar l-istadji preċedenti tal-proġett b’mod simili għal dak f’evalwazzjoni ex-post.

| 41. | Il-valutazzjoni msemmija mill-Qorti fil-paragrafu 41 d) ipprovdiet informazzjoni utli għal teħid ta’ deċiżjonijiet futur u d-dibattitu dwar is-sejbiet wassal għal titjib fil-qafas regolatorju l-ġdid għall-perjodu ta’ programmar 2007-2013. |
| --- | --- |

41.

Il-valutazzjoni msemmija mill-Qorti fil-paragrafu 41 d) ipprovdiet informazzjoni utli għal teħid ta’ deċiżjonijiet futur u d-dibattitu dwar is-sejbiet wassal għal titjib fil-qafas regolatorju l-ġdid għall-perjodu ta’ programmar 2007-2013.

| 42. | Il-Kummissjoni aċċettat b’mod sħiħ id-dgħufijiet minħabba nuqqas ta’ data b’relazzjoni għall-perjodu 1994-99 u ħadet passi sabiex ittejjeb il-ġbir tad-data fil-perjodu 2000-2006 u aktar minn hekk f’dak għall-2007-2013. |
| --- | --- |

42.

Il-Kummissjoni aċċettat b’mod sħiħ id-dgħufijiet minħabba nuqqas ta’ data b’relazzjoni għall-perjodu 1994-99 u ħadet passi sabiex ittejjeb il-ġbir tad-data fil-perjodu 2000-2006 u aktar minn hekk f’dak għall-2007-2013.

| 43. | Bl-għodda l-ġodda għal skambju elettroniku ta’ l-informazzjoni, “SFC2007”, mhux se jkun possibbli li titressaq applikazzjoni għal Proġett Kbir sakemm id-data strutturata kollha (l-Anness XX għar-Regolament 1828/2006) tiġi kkodifikata fis-sistema. |
| --- | --- |

43.

Bl-għodda l-ġodda għal skambju elettroniku ta’ l-informazzjoni, “SFC2007”, mhux se jkun possibbli li titressaq applikazzjoni għal Proġett Kbir sakemm id-data strutturata kollha (l-Anness XX għar-Regolament 1828/2006) tiġi kkodifikata fis-sistema.

| 44. | Il-Kummissjoni segwiet is-sejbiet tal-valutazzjoni msemmija mill-Qorti, kif ġie deskritt fit-tweġiba għall-punt 41. Ara wkoll id-diversi azzjonijiet li ttieħdu sabiex tittejjeb id-data disponibbli għal evalwazzjoni li jissemmew fit-tweġibiet għall-punti 24, 42 u 43.






  ċ) | Dan l-aħħar, il-Kummissjoni żviluppat dokument ta’ ħidma dwar metodi biex jitkejlu l-effetti fuq l-impjieg. Hija qed tinkoraġġixxi lill-Istati Membri sabiex jużaw din il-metodoloġija ħalli jtejbu l-informazzjoni dwar il-ħolqien ta’ l-impjiegi. |
| --- | --- | --- |

44.

Il-Kummissjoni segwiet is-sejbiet tal-valutazzjoni msemmija mill-Qorti, kif ġie deskritt fit-tweġiba għall-punt 41. Ara wkoll id-diversi azzjonijiet li ttieħdu sabiex tittejjeb id-data disponibbli għal evalwazzjoni li jissemmew fit-tweġibiet għall-punti 24, 42 u 43.

ċ)

Dan l-aħħar, il-Kummissjoni żviluppat dokument ta’ ħidma dwar metodi biex jitkejlu l-effetti fuq l-impjieg. Hija qed tinkoraġġixxi lill-Istati Membri sabiex jużaw din il-metodoloġija ħalli jtejbu l-informazzjoni dwar il-ħolqien ta’ l-impjiegi.

| 45. | b) | Huwa minnu li f’bosta applikazzjonijiet għal iffinanzjar, il-pożizzjoni tat-tluq ma tiġix deskritta b’mod espliċitu jew komprensiv. Madankollu, peress li s-CBA titwettaq fuq bażi inkrimentali, jiġifieri fuq il-bażi tad-differenza bejn xenarju bil-proġett u x-xenarju mingħajr il-proġett, ta’ l-aħħar naturalment ikun immudellat fuq is-sitwazzjoni eżistenti. Il-formoli l-ġodda ta’ applikazzjoni huma aktar speċifiċi fuq dan il-punt. Jitolbu wkoll l-indikaturi rilevanti dwar il-produzzjoni u dwar il-kontribuzzjoni għall-objettivi tal-programmi. |
| --- | --- | --- |

45.

b)

Huwa minnu li f’bosta applikazzjonijiet għal iffinanzjar, il-pożizzjoni tat-tluq ma tiġix deskritta b’mod espliċitu jew komprensiv. Madankollu, peress li s-CBA titwettaq fuq bażi inkrimentali, jiġifieri fuq il-bażi tad-differenza bejn xenarju bil-proġett u x-xenarju mingħajr il-proġett, ta’ l-aħħar naturalment ikun immudellat fuq is-sitwazzjoni eżistenti. Il-formoli l-ġodda ta’ applikazzjoni huma aktar speċifiċi fuq dan il-punt. Jitolbu wkoll l-indikaturi rilevanti dwar il-produzzjoni u dwar il-kontribuzzjoni għall-objettivi tal-programmi.

| 46. | Ara t-tweġiba għall-punt 42. |
| --- | --- |

46.

Ara t-tweġiba għall-punt 42.

| 48. | b) | Il-Kummissjoni biħsiebha tesplora l-kwistjoni ta’ l-ispejjeż ta’ kull unità aktar fil-fond billi tibda mill-evalwazzjoni ex-post ta’ l-ERDF għall-2000-2006. Waħda mill-evalwazzjonijiet se tivvaluta l-effiċjenza tal-Proġetti Ewlenin iffinanzjati mill-ERDF. Se tiżviluppa u tittestja wkoll metodoloġija biex ikunu investigati l-ispejjeż ta’ kull unità li aktar tard se tiġi applikata f’evalwazzjonijiet futuri, bħall-evalwazzjonijiet ex-post ippjanati tal-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni u ta’ l-ISPA. L-objettiv aħħari huwa li tinħoloq database ta’ l-ispejjeż ta’ kull unità li tinkludi kemm operazzjonijiet iffinanzjati skond politika ta’ koeżjoni kif ukoll livelli ta’ referenza internazzjonali disponibbli. |
| --- | --- | --- |

48.

b)

Il-Kummissjoni biħsiebha tesplora l-kwistjoni ta’ l-ispejjeż ta’ kull unità aktar fil-fond billi tibda mill-evalwazzjoni ex-post ta’ l-ERDF għall-2000-2006. Waħda mill-evalwazzjonijiet se tivvaluta l-effiċjenza tal-Proġetti Ewlenin iffinanzjati mill-ERDF. Se tiżviluppa u tittestja wkoll metodoloġija biex ikunu investigati l-ispejjeż ta’ kull unità li aktar tard se tiġi applikata f’evalwazzjonijiet futuri, bħall-evalwazzjonijiet ex-post ippjanati tal-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni u ta’ l-ISPA. L-objettiv aħħari huwa li tinħoloq database ta’ l-ispejjeż ta’ kull unità li tinkludi kemm operazzjonijiet iffinanzjati skond politika ta’ koeżjoni kif ukoll livelli ta’ referenza internazzjonali disponibbli.

| d) | Fi żmien il-kalkolu mill-ġdid ex-post tar-rata ekonomika ta’ qligħ tal-proġetti, fil-parti l-kbira, il-figuri effettivi kienu disponibbli biss għall-fażijiet ta’ l-investiment (jiġifieri, l-ammonti u ż-żminijiet ta’ l-infiq għall-investiment) u biss parzjalment għall-fażijiet operattivi. Din hija r-raġuni għaliex il-kalkolu mill-ġdid ex-post f’diversi każi kellu juża l-figuri ex-ante biex ikejjel il-benefiċċji netti tal-proġett li jseħħu fil-fażi operattiva. |
| --- | --- |

d)

Fi żmien il-kalkolu mill-ġdid ex-post tar-rata ekonomika ta’ qligħ tal-proġetti, fil-parti l-kbira, il-figuri effettivi kienu disponibbli biss għall-fażijiet ta’ l-investiment (jiġifieri, l-ammonti u ż-żminijiet ta’ l-infiq għall-investiment) u biss parzjalment għall-fażijiet operattivi. Din hija r-raġuni għaliex il-kalkolu mill-ġdid ex-post f’diversi każi kellu juża l-figuri ex-ante biex ikejjel il-benefiċċji netti tal-proġett li jseħħu fil-fażi operattiva.

| e) | Ta’ min jinnota d-diffikultajiet biex jiġi stmat il-ħolqien indirett ta’ l-impjiegi minħabba proġetti infrastrutturali. Għal din ir-raġuni, il-Kummissjoni ddeċidiet li ma titlobx din l-informazzjoni fl-applikazzjoni infrastrutturali tal-Proġetti Ewlenin għall-perjodu 2007-2013. |
| --- | --- |

e)

Ta’ min jinnota d-diffikultajiet biex jiġi stmat il-ħolqien indirett ta’ l-impjiegi minħabba proġetti infrastrutturali. Għal din ir-raġuni, il-Kummissjoni ddeċidiet li ma titlobx din l-informazzjoni fl-applikazzjoni infrastrutturali tal-Proġetti Ewlenin għall-perjodu 2007-2013.

| 49. | a) | L-impatti indiretti tal-proġetti infrastrutturali previsti mis-CBAs, bħall-impjieg indirett jew it-tnaqqis fil-konġestjoni tat-toroq wara estensjoni tal-linji tal-ferrovija, ma jistgħux jitkejlu permezz tal-monitoraġġ. Il-produzzjonijiet finanzjarji u fiżiċi jistgħu jiġu mmonitorjati matul il-fażi ta’ l-investiment, imma ma jistax jingħad l-istess għall-impatti ekonomiċi li jseħħu fil-fażi operattiva u, b’mod aktar ġenerali, tul perjodu itwal ta’ żmien. |
| --- | --- | --- |

49.

a)

L-impatti indiretti tal-proġetti infrastrutturali previsti mis-CBAs, bħall-impjieg indirett jew it-tnaqqis fil-konġestjoni tat-toroq wara estensjoni tal-linji tal-ferrovija, ma jistgħux jitkejlu permezz tal-monitoraġġ. Il-produzzjonijiet finanzjarji u fiżiċi jistgħu jiġu mmonitorjati matul il-fażi ta’ l-investiment, imma ma jistax jingħad l-istess għall-impatti ekonomiċi li jseħħu fil-fażi operattiva u, b’mod aktar ġenerali, tul perjodu itwal ta’ żmien.

| b) | Il-Kummissjoni temmen li l-evalwazzjoni ta’ impatti ekonomiċi aktar ġenerali fuq il-livell reġjonali (il-ħolqien tan-negozji, il-ħolqien stimolat ta’ l-impjiegi, il-produttività u l-ambjent) tista’ tiġi vvalutata aħjar fuq il-livell tal-programmi aktar milli tal-proġetti. |
| --- | --- |

b)

Il-Kummissjoni temmen li l-evalwazzjoni ta’ impatti ekonomiċi aktar ġenerali fuq il-livell reġjonali (il-ħolqien tan-negozji, il-ħolqien stimolat ta’ l-impjiegi, il-produttività u l-ambjent) tista’ tiġi vvalutata aħjar fuq il-livell tal-programmi aktar milli tal-proġetti.

| 51. | Hija maħsuba li żżid l-attenzjoni li tingħata lil dan ir-rekwiżit fil-perjodu l-ġdid. Ikun xi jkun il-każ, data ta’ din ix-xorta ġeneralment tinstab fir-rapporti finali wara li jkunu ġew ikkompletati l-proġetti. |
| --- | --- |

51.

Hija maħsuba li żżid l-attenzjoni li tingħata lil dan ir-rekwiżit fil-perjodu l-ġdid. Ikun xi jkun il-każ, data ta’ din ix-xorta ġeneralment tinstab fir-rapporti finali wara li jkunu ġew ikkompletati l-proġetti.

| 52.-53. | Għalkemm għandhom ikunu konsistenti, l-indikaturi magħżula għall-monitoraġġ tal-Proġetti Ewlenin mhux bilfors għandhom ikunu l-istess bħal dawk li ġew iffissati fuq il-livell tal-prijoritajiet. Dan huwa partikolarment il-każ għar-riżultati jew għall-impatti li jistgħu jitkejlu b’mod sinifikanti fuq il-livell tal-prijoritajiet imma mhux fuq dak tal-proġetti. Pereżempju, ikun diffiċli li titkejjel l-aċċessibbiltà mtejba minħabba proġett wieħed u t-titjib ta’ l-aċċessibbiltà mkejla fuq il-livell ta’ l-assi prijoritarji ma tiġix mis-sempliċi somma ta’ l-impatti tal-proġetti individwali għaliex l-effetti fuq in-netwerk probabbilment ikollhom rwol importanti. |
| --- | --- |

52.-53.

Għalkemm għandhom ikunu konsistenti, l-indikaturi magħżula għall-monitoraġġ tal-Proġetti Ewlenin mhux bilfors għandhom ikunu l-istess bħal dawk li ġew iffissati fuq il-livell tal-prijoritajiet. Dan huwa partikolarment il-każ għar-riżultati jew għall-impatti li jistgħu jitkejlu b’mod sinifikanti fuq il-livell tal-prijoritajiet imma mhux fuq dak tal-proġetti. Pereżempju, ikun diffiċli li titkejjel l-aċċessibbiltà mtejba minħabba proġett wieħed u t-titjib ta’ l-aċċessibbiltà mkejla fuq il-livell ta’ l-assi prijoritarji ma tiġix mis-sempliċi somma ta’ l-impatti tal-proġetti individwali għaliex l-effetti fuq in-netwerk probabbilment ikollhom rwol importanti.

| 54. | Filwaqt li żgur li hemm dgħufijiet u inkonsistenzi fid-data li qed tinġabar għall-perjodu 2000-2006, il-Kummissjoni tikkunsidra li s-sitwazzjoni tjiebet meta pparagunata ma’ l-imgħoddi u li hemm ammont konsiderevoli ta’ materjal rilevanti li qed jinġabar u li jista’ jintuża għal finijiet evalwattivi (ara t-tweġiba għall-punt 55). Għall-perjodu 2007-2013, sabiex iżżid l-istandardizzazzjoni u l-paragunabbiltà ta’ l-informazzjoni, il-Kummissjoni ddefinixxiet sett ta’ “indikaturi ċentrali” (l-Anness I għad-dokument ta’ ħidma Nru 2 dwar l-indikaturi tal-monitoraġġ u ta’ l-evalwazzjoni). Il-Kummissjoni tinkoraġixxi lill-Istati Membri biex jużaw dawn l-indikaturi prinċipali tal-produzzjoni u tar-riżultati fuq il-livell tal-programmi, mhux fuq dak tal-proġetti. |
| --- | --- |

54.

Filwaqt li żgur li hemm dgħufijiet u inkonsistenzi fid-data li qed tinġabar għall-perjodu 2000-2006, il-Kummissjoni tikkunsidra li s-sitwazzjoni tjiebet meta pparagunata ma’ l-imgħoddi u li hemm ammont konsiderevoli ta’ materjal rilevanti li qed jinġabar u li jista’ jintuża għal finijiet evalwattivi (ara t-tweġiba għall-punt 55). Għall-perjodu 2007-2013, sabiex iżżid l-istandardizzazzjoni u l-paragunabbiltà ta’ l-informazzjoni, il-Kummissjoni ddefinixxiet sett ta’ “indikaturi ċentrali” (l-Anness I għad-dokument ta’ ħidma Nru 2 dwar l-indikaturi tal-monitoraġġ u ta’ l-evalwazzjoni). Il-Kummissjoni tinkoraġixxi lill-Istati Membri biex jużaw dawn l-indikaturi prinċipali tal-produzzjoni u tar-riżultati fuq il-livell tal-programmi, mhux fuq dak tal-proġetti.

| 55. | L-evalwazzjoni ex-post ta’ l-ERDF għall-2000-2006 qed tiġi organizzata fi 11-il pakkett ta’ ħidma li jivvalutaw l-effetti ġenerali tal-politika, inklużi l-aspetti tematiċi magħżula. Wieħed minn dawn ġie mfassal speċjalment sabiex jiġbor l-informazzjoni disponibbli dwar l-indikaturi fid-dokumenti kollha ta’ l-ipprogrammar. Il-pakkett ta’ ħidma għall-ġbir tad-data se jiffaċilita ħidmet il-konsulenti li qed jaħdmu fuq pakketti oħra ta’ ħidma li se jiffokaw fuq il-mili tan-nuqqasijiet fid-data u se jwettqu l-evalwazzjonijiet effettivi. Filwaqt li fl-evalwazzjoni ex-post, il-Kummissjoni prinċipalment se tevalwa l-investimenti kofinanzjati mill-ERDF fuq il-livell tal-politiki aggregati, mhux fuq il-livell tal-proġetti individwali, wieħed mill-pakketti ta’ ħidma se jiffoka fuq l-impatt tal-Proġetti Ewlenin tat-trasport, li se jkunu analizzati individwalment. Pakkett ta’ ħidma ieħor se jaggrega l-informazzjoni dwar l-effetti fuq l-impjiegi tal-Proġetti Ewlenin. Għandha ssir ħidma wkoll fuq l-ispejjeż ta’ kull unità fil-Proġetti Ewlenin infrastrutturali (ara t-tweġiba għall-punt 48 b)).
  Fl-2009, il-Kummissjoni se twettaq evalwazzjoni ex-post tal-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni għall-perjodu 2000-2006. |
| --- | --- |

55.

L-evalwazzjoni ex-post ta’ l-ERDF għall-2000-2006 qed tiġi organizzata fi 11-il pakkett ta’ ħidma li jivvalutaw l-effetti ġenerali tal-politika, inklużi l-aspetti tematiċi magħżula. Wieħed minn dawn ġie mfassal speċjalment sabiex jiġbor l-informazzjoni disponibbli dwar l-indikaturi fid-dokumenti kollha ta’ l-ipprogrammar. Il-pakkett ta’ ħidma għall-ġbir tad-data se jiffaċilita ħidmet il-konsulenti li qed jaħdmu fuq pakketti oħra ta’ ħidma li se jiffokaw fuq il-mili tan-nuqqasijiet fid-data u se jwettqu l-evalwazzjonijiet effettivi. Filwaqt li fl-evalwazzjoni ex-post, il-Kummissjoni prinċipalment se tevalwa l-investimenti kofinanzjati mill-ERDF fuq il-livell tal-politiki aggregati, mhux fuq il-livell tal-proġetti individwali, wieħed mill-pakketti ta’ ħidma se jiffoka fuq l-impatt tal-Proġetti Ewlenin tat-trasport, li se jkunu analizzati individwalment. Pakkett ta’ ħidma ieħor se jaggrega l-informazzjoni dwar l-effetti fuq l-impjiegi tal-Proġetti Ewlenin. Għandha ssir ħidma wkoll fuq l-ispejjeż ta’ kull unità fil-Proġetti Ewlenin infrastrutturali (ara t-tweġiba għall-punt 48 b)).

Fl-2009, il-Kummissjoni se twettaq evalwazzjoni ex-post tal-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni għall-perjodu 2000-2006.

IR-REGOLAMENTI L-ĠODDA GĦALL-PERIJODU TA’ L-2007-2013

| 57. | Il-Kummissjoni tirreferi wkoll għall-formoli ta’ applikazzjoni mtejba, li d-data tagħhom se tkun irreġistrata fid-database ċentrali “SFC2007”, għall-aġġornament ta’ l-istruzzjonijiet interni (permezz ta’ sezzjoni speċjali ta’ l-“aide-mémoire” għall-uffiċjali), għall-użu ta’ softwer sabiex ikunu kkontrollati l-koerenza u l-konsistenza tal-parametri u tar-riżultati tas-CBAs, u għall-introduzzjoni ta’ faċilità għall-assistenza teknika ta’ l-Istati Membri bil-preparazzjoni tal-proġetti msejħa “JASPERS” (Joint Assistance for Projects in European Regions — Assistenza Konġunta għall-Proġetti fir-Reġjuni Ewropej). Ara wkoll it-tweġibijiet għall-punti 22, 24, 29, 43 u 44. |
| --- | --- |

57.

Il-Kummissjoni tirreferi wkoll għall-formoli ta’ applikazzjoni mtejba, li d-data tagħhom se tkun irreġistrata fid-database ċentrali “SFC2007”, għall-aġġornament ta’ l-istruzzjonijiet interni (permezz ta’ sezzjoni speċjali ta’ l-“aide-mémoire” għall-uffiċjali), għall-użu ta’ softwer sabiex ikunu kkontrollati l-koerenza u l-konsistenza tal-parametri u tar-riżultati tas-CBAs, u għall-introduzzjoni ta’ faċilità għall-assistenza teknika ta’ l-Istati Membri bil-preparazzjoni tal-proġetti msejħa “JASPERS” (Joint Assistance for Projects in European Regions — Assistenza Konġunta għall-Proġetti fir-Reġjuni Ewropej). Ara wkoll it-tweġibijiet għall-punti 22, 24, 29, 43 u 44.

| 58. | Filwaqt li l-enfasi prinċipali se tkun fuq evalwazzjoni ex-post fuq il-livell tal-programmi, il-Kummissjoni se tagħmel użu mid-data mill-Proġetti Ewlenin kif qed tagħmel fl-evalwazzjoni ex-post għall-perjodu 2000-2006 (ara t-tweġiba għall-punt 55). Hija se tkompli wkoll tinkoraġġixxi lill-Istati Membri biex iwettqu evalwazzjonijiet, fost l-oħrajn fuq il-livell tal-proġetti u tas-setturi, fuq bażi volontarja. |
| --- | --- |

58.

Filwaqt li l-enfasi prinċipali se tkun fuq evalwazzjoni ex-post fuq il-livell tal-programmi, il-Kummissjoni se tagħmel użu mid-data mill-Proġetti Ewlenin kif qed tagħmel fl-evalwazzjoni ex-post għall-perjodu 2000-2006 (ara t-tweġiba għall-punt 55). Hija se tkompli wkoll tinkoraġġixxi lill-Istati Membri biex iwettqu evalwazzjonijiet, fost l-oħrajn fuq il-livell tal-proġetti u tas-setturi, fuq bażi volontarja.

KONKLUŻJONIJIET U RAKKOMANDAZZJONIJIET

| 59. | Għall-2000-2006, wieħed għandu jżomm f’moħħu l-limiti ta’ l-ambjent regolatorju.






  a) | B’mod ġenerali, il-Kummissjoni wettqet valutazzjoni bir-reqqa. Il-parti l-kbira tal-proġetti ta’ l-2000-2006 tressqu wara l-2003. |
| --- | --- | --- |

59.

Għall-2000-2006, wieħed għandu jżomm f’moħħu l-limiti ta’ l-ambjent regolatorju.

a)

B’mod ġenerali, il-Kummissjoni wettqet valutazzjoni bir-reqqa. Il-parti l-kbira tal-proġetti ta’ l-2000-2006 tressqu wara l-2003.

| b) | Il-Kummissjoni taqbel li l-applikazzjonijiet għal iffinanzjar kienu ta’ kwalità mħallta u kienu relattivament dgħajfa għall-proġetti ta’ l-investimenti produttivi. B’mod ġenerali, għamlet sforzi sabiex ittejjeb il-kwalità tad-dossiers billi titlob kjarifiki. Għall-perjodu 2007-2013, ittejbu l-bażi legali u l-għodod għall-eżami ta’ l-applikazzjonijiet għal Proġetti Ewlenin min-naħa tal-Kummissjoni. |
| --- | --- |

b)

Il-Kummissjoni taqbel li l-applikazzjonijiet għal iffinanzjar kienu ta’ kwalità mħallta u kienu relattivament dgħajfa għall-proġetti ta’ l-investimenti produttivi. B’mod ġenerali, għamlet sforzi sabiex ittejjeb il-kwalità tad-dossiers billi titlob kjarifiki. Għall-perjodu 2007-2013, ittejbu l-bażi legali u l-għodod għall-eżami ta’ l-applikazzjonijiet għal Proġetti Ewlenin min-naħa tal-Kummissjoni.

| c) | Ir-regolamenti ta’ l-2000-2006 kienu jagħtu flessibbiltà konsiderevoli fl-iffissar tar-rati ta’ kofinanzjar. |
| --- | --- |

c)

Ir-regolamenti ta’ l-2000-2006 kienu jagħtu flessibbiltà konsiderevoli fl-iffissar tar-rati ta’ kofinanzjar.

| 60. | Meta jiġu kkunsidrati l-ammonti ferm sinifikanti tal-fondi involuti fil-Proġetti Ewlenin, il-Kummissjoni temmen li huwa importanti li dawn jiġu suġġetti għal proċess ta’ applikazzjoni aktar rigoruż u għal eżami aktar mill-qrib. Dan jgħin sabiex ikun żgurat impatt massimu fuq l-iżvilupp reġjonali u użu effiċjenti tar-riżorsi Komunitarji.
  Il-Kummissjoni ħadet passi sabiex ittejjeb kemm il-preparazzjoni ta’ l-applikazzjonijiet għall-proġetti min-naħa ta’ l-Istati Membri kif ukoll il-valutazzjoni tagħha stess. Dawn se jkollhom l-impatt sħiħ tagħhom fil-perjodu ta’ programmar 2007-2013. |
| --- | --- |

60.

Meta jiġu kkunsidrati l-ammonti ferm sinifikanti tal-fondi involuti fil-Proġetti Ewlenin, il-Kummissjoni temmen li huwa importanti li dawn jiġu suġġetti għal proċess ta’ applikazzjoni aktar rigoruż u għal eżami aktar mill-qrib. Dan jgħin sabiex ikun żgurat impatt massimu fuq l-iżvilupp reġjonali u użu effiċjenti tar-riżorsi Komunitarji.

Il-Kummissjoni ħadet passi sabiex ittejjeb kemm il-preparazzjoni ta’ l-applikazzjonijiet għall-proġetti min-naħa ta’ l-Istati Membri kif ukoll il-valutazzjoni tagħha stess. Dawn se jkollhom l-impatt sħiħ tagħhom fil-perjodu ta’ programmar 2007-2013.

| 61. | a) | Mill-2000 ma kien hemm l-ebda bażi regolatorja sabiex l-Istati Membri jkunu meħtieġa jwettqu evalwazzjonijiet ex-post fuq il-livell tal-proġetti għalkemm dan kien inkoraġġit. L-evalwazzjoni ex-post tal-proġetti kienet meħtieġa biss għall-Fond ta’ Koeżjoni u kienet issir mill-Kummissjoni. |
| --- | --- | --- |

61.

a)

Mill-2000 ma kien hemm l-ebda bażi regolatorja sabiex l-Istati Membri jkunu meħtieġa jwettqu evalwazzjonijiet ex-post fuq il-livell tal-proġetti għalkemm dan kien inkoraġġit. L-evalwazzjoni ex-post tal-proġetti kienet meħtieġa biss għall-Fond ta’ Koeżjoni u kienet issir mill-Kummissjoni.

| b) | Il-Kummissjoni rrikonoxxiet id-dgħufijiet tad-data pprovduta ma’ l-applikazzjonijiet fil-perjodu 1994-1999 u ħadet passi sabiex ittejjeb il-ġbir tad-data fil-perjodu 2000-2006 u aktar minn hekk għall-2007-2013. |
| --- | --- |

b)

Il-Kummissjoni rrikonoxxiet id-dgħufijiet tad-data pprovduta ma’ l-applikazzjonijiet fil-perjodu 1994-1999 u ħadet passi sabiex ittejjeb il-ġbir tad-data fil-perjodu 2000-2006 u aktar minn hekk għall-2007-2013.

| c) | Kien hemm defiċjenzi fid-data ta’ monitoraġġ li naqsu l-effikaċja ta’ l-evalwazzjoni. Ittieħdu passi sabiex dawn id-defiċjenzi jiġu rimedjati, speċjalment għall-2007-2013. Madankollu, il-Kummissjoni ma tikkunsidrax li l-impatti indiretti jistgħu jiġu mmonitorjati fuq il-livell tal-proġetti (ara t-tweġiba għall-punt 49). |
| --- | --- |

c)

Kien hemm defiċjenzi fid-data ta’ monitoraġġ li naqsu l-effikaċja ta’ l-evalwazzjoni. Ittieħdu passi sabiex dawn id-defiċjenzi jiġu rimedjati, speċjalment għall-2007-2013. Madankollu, il-Kummissjoni ma tikkunsidrax li l-impatti indiretti jistgħu jiġu mmonitorjati fuq il-livell tal-proġetti (ara t-tweġiba għall-punt 49).

| 62. | Filwaqt li hemm ċerti dgħufijiet u inkonsistenzi fid-data li qed tinġabar għall-perjodu 2000-2006, is-sitwazzjoni tjiebet u ġew ikkunsidrati l-limiti ta’ l-evalwazzjonijiet preċedenti fl-ippjanar ta’ dawk għall-perjodu 2000-2006. |
| --- | --- |

62.

Filwaqt li hemm ċerti dgħufijiet u inkonsistenzi fid-data li qed tinġabar għall-perjodu 2000-2006, is-sitwazzjoni tjiebet u ġew ikkunsidrati l-limiti ta’ l-evalwazzjonijiet preċedenti fl-ippjanar ta’ dawk għall-perjodu 2000-2006.

| 63. | Il-Kummissjoni taqbel mar-rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja u biħsiebha tiżgura ruħha li d-dispożizzjonijiet regolatorji mtejba jiġu implimentati b’mod xieraq.






  a) | Minbarra rekwiżiti aktar stretti fir-regolamenti dwar l-informazzjoni meħtieġa ma’ l-applikazzjonijiet u kjarifika tar-regoli sabiex tkun iddeterminata l-għotja ta’ l-UE, ġew aġġornati l-istruzzjonijiet interni u l-proċeduri qed jiġu kkompjuterizzati. |
| --- | --- | --- |

63.

Il-Kummissjoni taqbel mar-rakkomandazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja u biħsiebha tiżgura ruħha li d-dispożizzjonijiet regolatorji mtejba jiġu implimentati b’mod xieraq.

a)

Minbarra rekwiżiti aktar stretti fir-regolamenti dwar l-informazzjoni meħtieġa ma’ l-applikazzjonijiet u kjarifika tar-regoli sabiex tkun iddeterminata l-għotja ta’ l-UE, ġew aġġornati l-istruzzjonijiet interni u l-proċeduri qed jiġu kkompjuterizzati.

| b) | Flimkien mar-rekwiżiti aktar stretti għall-applikazzjonijiet u mal-kompjuterizzazzjoni ta’ l-ipproċessar, dokument ta’ ħidma dwar l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa u gwida aġġornata dwar is-CBA għandhom itejbu l-kwalità tas-CBAs u jipprovdu qafas komuni għall-valutazzjoni tal-proġetti. |
| --- | --- |

b)

Flimkien mar-rekwiżiti aktar stretti għall-applikazzjonijiet u mal-kompjuterizzazzjoni ta’ l-ipproċessar, dokument ta’ ħidma dwar l-analiżi tal-benefiċċju tan-nefqa u gwida aġġornata dwar is-CBA għandhom itejbu l-kwalità tas-CBAs u jipprovdu qafas komuni għall-valutazzjoni tal-proġetti.

| c) | Ir-regolamenti għall-2007-2013 jistabbilixxu regoli aktar ċari sabiex tkun iddeterminata l-kontribuzzjoni ta’ l-UE għal proġetti li jiġġeneraw dħul. Id-dokument ta’ ħidma pprovda gwida dwar l-applikazzjoni tar-regoli l-ġodda. Il-Kummissjoni temmen li l-modulazzjoni ta’ l-għotja għandha tkun ibbażata fuq l-analiżi finanzjarja li indirettament diġà tikkunsidra wħud mill-aspetti soċjoekonomiċi. |
| --- | --- |

c)

Ir-regolamenti għall-2007-2013 jistabbilixxu regoli aktar ċari sabiex tkun iddeterminata l-kontribuzzjoni ta’ l-UE għal proġetti li jiġġeneraw dħul. Id-dokument ta’ ħidma pprovda gwida dwar l-applikazzjoni tar-regoli l-ġodda. Il-Kummissjoni temmen li l-modulazzjoni ta’ l-għotja għandha tkun ibbażata fuq l-analiżi finanzjarja li indirettament diġà tikkunsidra wħud mill-aspetti soċjoekonomiċi.

| 64. | a) | Il-Kummissjoni taqbel li l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw minn evalwazzjonijiet ex-post ta’ Proġetti Ewlenin u għalhekk minn dejjem inkoraġġiet il-prassi. Se tkompli tagħmel dan, imma temmen li l-impatti ekonomiċi aktar ġenerali fuq il-livell reġjonali, f’bosta każi, jistgħu jiġu vvalutati aħjar fuq il-livell tal-programmi. |
| --- | --- | --- |

64.

a)

Il-Kummissjoni taqbel li l-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw minn evalwazzjonijiet ex-post ta’ Proġetti Ewlenin u għalhekk minn dejjem inkoraġġiet il-prassi. Se tkompli tagħmel dan, imma temmen li l-impatti ekonomiċi aktar ġenerali fuq il-livell reġjonali, f’bosta każi, jistgħu jiġu vvalutati aħjar fuq il-livell tal-programmi.

| b) | Ir-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni lill-Istati Membri dwar il-monitoraġġ jikkunsidraw il-ħtiġiet ta’ l-evalwazzjonijiet futuri, fejn id-data tal-proġetti se jkompli jkollha parti prinċipali. L-għodda l-ġdida għal skambju elettroniku ta’ l-informazzjoni se tiffaċilita l-ġbir tad-data strutturata tal-proġetti meħtieġa mir-regolament implimentattiv tal-Kummissjoni.
  Ir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni se jkollhom jinkludu informazzjoni dwar il-progress u l-iffinanzjar tal-Proġetti Ewlenin. |
| --- | --- |

b)

Ir-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni lill-Istati Membri dwar il-monitoraġġ jikkunsidraw il-ħtiġiet ta’ l-evalwazzjonijiet futuri, fejn id-data tal-proġetti se jkompli jkollha parti prinċipali. L-għodda l-ġdida għal skambju elettroniku ta’ l-informazzjoni se tiffaċilita l-ġbir tad-data strutturata tal-proġetti meħtieġa mir-regolament implimentattiv tal-Kummissjoni.

Ir-rapporti annwali ta’ implimentazzjoni se jkollhom jinkludu informazzjoni dwar il-progress u l-iffinanzjar tal-Proġetti Ewlenin.

| c) | Il-formoli l-ġodda ta’ applikazzjoni speċifikament jitolbu deskrizzjoni tal-punt tat-tluq, flimkien ma’ indikaturi rilevanti tal-produzzjonijiet u tal-kontribuzzjoni għall-objettivi tal-programmi. |
| --- | --- |

c)

Il-formoli l-ġodda ta’ applikazzjoni speċifikament jitolbu deskrizzjoni tal-punt tat-tluq, flimkien ma’ indikaturi rilevanti tal-produzzjonijiet u tal-kontribuzzjoni għall-objettivi tal-programmi.

| 65. | Il-Kummissjoni temmen li huwa importanti li l-Proġetti Ewlenin jiġu suġġetti għal rekwiżiti u għal skrutinju addizzjonali minħabba l-ammont kbir ta’ riżorsi li jużaw. Kwalunkwe reviżjoni ta’ din ix-xorta, kif ġie propost mill-Qorti tal-Ġustizzja, għandha tikkunsidra l-impatt tat-titjib fil-proċeduri proposti mill-Kummissjoni għall-perjodu 2007-2013. |
| --- | --- |

65.

Il-Kummissjoni temmen li huwa importanti li l-Proġetti Ewlenin jiġu suġġetti għal rekwiżiti u għal skrutinju addizzjonali minħabba l-ammont kbir ta’ riżorsi li jużaw. Kwalunkwe reviżjoni ta’ din ix-xorta, kif ġie propost mill-Qorti tal-Ġustizzja, għandha tikkunsidra l-impatt tat-titjib fil-proċeduri proposti mill-Kummissjoni għall-perjodu 2007-2013.

---