# Επίσημη Εφημερίδα C 10/2008

| | ISSN 1725-2415 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 51ό έτος15 Ιανουαρίου 2008 |

ISSN 1725-2415

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

51ό έτος15 Ιανουαρίου 2008

---

| Ανακοίνωση αριθ | Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή438η σύνοδος ολομέλειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 |
| 2008/C 010/01 | Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις Φυσικές καταστροφές | 1 |

Ανακοίνωση αριθ

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή438η σύνοδος ολομέλειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007

2008/C 010/01

Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις Φυσικές καταστροφές

1

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |
| | 438η σύνοδος ολομέλειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 |
| 2008/C 010/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πράσινη βίβλος για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Η κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμώνCOM(2006) 618 τελικό | 2 |
| 2008/C 010/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Απλούστευση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος του τομέα των μηχανημάτων | 8 |
| 2008/C 010/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Ένα ανταγωνιστικό κανονιστικό πλαίσιο για την αυτοκινητοβιομηχανία για τον 21ο αιώνα — Θέση της Επιτροπής σχετικά με την τελική έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου CARS 21 — Συνεισφορά στη στρατηγική της ΕΕ για την ανάπτυξη και την απασχόλησηCOM(2007) 22 τελικό | 15 |
| 2008/C 010/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διατάξεις προστασίας σε περίπτωση ανατροπής των γεωργικών η δασικών ελκυστήρων με τροχούς (κωδικοποιημένη έκδοση) COM(2007) 310 τελικό — 2007/0107 (COD) | 21 |
| 2008/C 010/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις διατάξεις ρυμούλκησης και οπισθοπορείας των γεωργικών ή δασικών ελκυστήρων με τροχούς (κωδικοποιημένη έκδοση) COM(2007) 319 τελικό 2007/0117 (COD) | 21 |
| 2008/C 010/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί των κατά νόμο πινακίδων και επιγραφών, όπως και των θέσεών τους και των τρόπων ανάρτησής τους, όσον αφορά τα μηχανοκίνητα οχήματα και τα ρυμουλκούμενά τουςCOM(2007) 344 τελικό 2007/0119 (COD) | 22 |
| 2008/C 010/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ανακοίνωση της Επιτροπής — Σχέδιο δράσης για την ενεργειακή απόδοση: αξιοποίηση του δυναμικού COM(2006) 545 τελικό | 22 |
| 2008/C 010/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα αερολιμενικά τέλη COM(2006) 820 τελικό — 2007/0013 (COD) | 35 |
| 2008/C 010/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Αειφόρος παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα: προς σχεδόν μηδενικές εκπομπές άνθρακα μετά το 2020COM (2006) 843 τελικό | 39 |
| 2008/C 010/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιου για τη θέσπιση κοινών κανόνων πρόσβασης στην αγορά μεταφορών με πούλμαν και λεωφορεία (Αναδιατύπωση) COM(2007) 264 τελικό — 2007/0097 (COD) | 44 |
| 2008/C 010/12 | Γνωμοδοτηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίουCOM(2007) 51 τελικό — 2007/0022 (COD) | 47 |
| 2008/C 010/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικών διαδικασιών για τον καθορισμό ορίων καταλοίπων των φαρμακολογικά δραστικών ουσιών στα τρόφιμα ζωικής προέλευσης και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2377/90COM(2007) 194 τελικό — 2007/0064 (COD) | 51 |
| 2008/C 010/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού πλαισίου για τη συλλογή, διαχείριση και χρήση δεδομένων στον τομέα της αλιείας και τη στήριξη όσον αφορά τις επιστημονικές γνωμοδοτήσεις για την Κοινή Αλιευτική ΠολιτικήCOM(2007) 196 τελικό — 2007/0070 (CNS) | 53 |
| 2008/C 010/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 96/22/ΕΚ του Συμβουλίου περί απαγορεύσεως της χρησιμοποιήσεως ορισμένων ουσιών με ορμονική ή θυρεοστατική δράση και των β-ανταγωνιστικών ουσιών στη ζωική παραγωγή COM(2007) 292 τελικό — 2007/0102 (COD) | 57 |
| 2008/C 010/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 σχετικά με τους ισχυρισμούς διατροφής και υγείας που διατυπώνονται στα τρόφιμαCOM(2007) 368 τελικό — 2007/0128 (COD) | 58 |
| 2008/C 010/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ολοκλήρωση του παγκόσμιου εμπορίου και υπεργολαβία: Αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων | 59 |
| 2008/C 010/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Τα δικαιώματα του ασθενούς | 67 |
| 2008/C 010/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Προώθηση της βιώσιμης παραγωγικότητας της εργασίας στην Ευρώπη | 72 |
| 2008/C 010/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εναρμόνιση των δεικτών αναπηρίας ως μέσο παρακολούθησης των ευρωπαϊκών πολιτικών | 80 |
| 2008/C 010/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή — Για μια αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση των φορολογικών κινήτρων υπέρ της Έρευνας και Ανάπτυξης COM(2006) 728 τελικό | 83 |
| 2008/C 010/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η οικονομία της ΕΕ: Επισκόπηση 2006 — Ενίσχυση της ζώνης ευρώ: βασικές πολιτικές προτεραιότητεςCOM(2006) 714 τελικό — SEC(2006) 1490 | 88 |
| 2008/C 010/23 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της εξέλιξης των χρηματοπιστωτικών αγορών | 96 |
| 2008/C 010/24 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Οικονομικές πολιτικές που ευνοούν την ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική | 106 |
| 2008/C 010/25 | Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την | 113 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

438η σύνοδος ολομέλειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007

2008/C 010/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πράσινη βίβλος για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Η κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμώνCOM(2006) 618 τελικό

COM(2006) 618 τελικό

2

2008/C 010/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Απλούστευση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος του τομέα των μηχανημάτων

8

2008/C 010/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Ένα ανταγωνιστικό κανονιστικό πλαίσιο για την αυτοκινητοβιομηχανία για τον 21ο αιώνα — Θέση της Επιτροπής σχετικά με την τελική έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου CARS 21 — Συνεισφορά στη στρατηγική της ΕΕ για την ανάπτυξη και την απασχόλησηCOM(2007) 22 τελικό

COM(2007) 22 τελικό

15

2008/C 010/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διατάξεις προστασίας σε περίπτωση ανατροπής των γεωργικών η δασικών ελκυστήρων με τροχούς (κωδικοποιημένη έκδοση) COM(2007) 310 τελικό — 2007/0107 (COD)

COM(2007) 310 τελικό — 2007/0107 (COD)

21

2008/C 010/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις διατάξεις ρυμούλκησης και οπισθοπορείας των γεωργικών ή δασικών ελκυστήρων με τροχούς (κωδικοποιημένη έκδοση) COM(2007) 319 τελικό 2007/0117 (COD)

COM(2007) 319 τελικό 2007/0117 (COD)

21

2008/C 010/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί των κατά νόμο πινακίδων και επιγραφών, όπως και των θέσεών τους και των τρόπων ανάρτησής τους, όσον αφορά τα μηχανοκίνητα οχήματα και τα ρυμουλκούμενά τουςCOM(2007) 344 τελικό 2007/0119 (COD)

COM(2007) 344 τελικό 2007/0119 (COD)

22

2008/C 010/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ανακοίνωση της Επιτροπής — Σχέδιο δράσης για την ενεργειακή απόδοση: αξιοποίηση του δυναμικού COM(2006) 545 τελικό

COM(2006) 545 τελικό

22

2008/C 010/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα αερολιμενικά τέλη COM(2006) 820 τελικό — 2007/0013 (COD)

COM(2006) 820 τελικό — 2007/0013 (COD)

35

2008/C 010/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Αειφόρος παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα: προς σχεδόν μηδενικές εκπομπές άνθρακα μετά το 2020COM (2006) 843 τελικό

COM (2006) 843 τελικό

39

2008/C 010/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιου για τη θέσπιση κοινών κανόνων πρόσβασης στην αγορά μεταφορών με πούλμαν και λεωφορεία (Αναδιατύπωση) COM(2007) 264 τελικό — 2007/0097 (COD)

COM(2007) 264 τελικό — 2007/0097 (COD)

44

2008/C 010/12

Γνωμοδοτηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίουCOM(2007) 51 τελικό — 2007/0022 (COD)

COM(2007) 51 τελικό — 2007/0022 (COD)

47

2008/C 010/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικών διαδικασιών για τον καθορισμό ορίων καταλοίπων των φαρμακολογικά δραστικών ουσιών στα τρόφιμα ζωικής προέλευσης και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2377/90COM(2007) 194 τελικό — 2007/0064 (COD)

COM(2007) 194 τελικό — 2007/0064 (COD)

51

2008/C 010/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού πλαισίου για τη συλλογή, διαχείριση και χρήση δεδομένων στον τομέα της αλιείας και τη στήριξη όσον αφορά τις επιστημονικές γνωμοδοτήσεις για την Κοινή Αλιευτική ΠολιτικήCOM(2007) 196 τελικό — 2007/0070 (CNS)

COM(2007) 196 τελικό — 2007/0070 (CNS)

53

2008/C 010/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 96/22/ΕΚ του Συμβουλίου περί απαγορεύσεως της χρησιμοποιήσεως ορισμένων ουσιών με ορμονική ή θυρεοστατική δράση και των β-ανταγωνιστικών ουσιών στη ζωική παραγωγή COM(2007) 292 τελικό — 2007/0102 (COD)

COM(2007) 292 τελικό — 2007/0102 (COD)

57

2008/C 010/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 σχετικά με τους ισχυρισμούς διατροφής και υγείας που διατυπώνονται στα τρόφιμαCOM(2007) 368 τελικό — 2007/0128 (COD)

COM(2007) 368 τελικό — 2007/0128 (COD)

58

2008/C 010/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ολοκλήρωση του παγκόσμιου εμπορίου και υπεργολαβία: Αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων

59

2008/C 010/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Τα δικαιώματα του ασθενούς

67

2008/C 010/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Προώθηση της βιώσιμης παραγωγικότητας της εργασίας στην Ευρώπη

72

2008/C 010/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εναρμόνιση των δεικτών αναπηρίας ως μέσο παρακολούθησης των ευρωπαϊκών πολιτικών

80

2008/C 010/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή — Για μια αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση των φορολογικών κινήτρων υπέρ της Έρευνας και Ανάπτυξης COM(2006) 728 τελικό

COM(2006) 728 τελικό

83

2008/C 010/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η οικονομία της ΕΕ: Επισκόπηση 2006 — Ενίσχυση της ζώνης ευρώ: βασικές πολιτικές προτεραιότητεςCOM(2006) 714 τελικό — SEC(2006) 1490

COM(2006) 714 τελικό — SEC(2006) 1490

88

2008/C 010/23

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της εξέλιξης των χρηματοπιστωτικών αγορών

96

2008/C 010/24

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Οικονομικές πολιτικές που ευνοούν την ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική

106

2008/C 010/25

Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την

113

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 438η σύνοδος ολομέλειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/1 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/1

---

Ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις «Φυσικές καταστροφές»

(2008/C 10/01)

Κατά τη συνεδρίαση του Προεδρείου της στις 25 Σεπτεμβρίου 2007, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να εκφράσει τη λύπη της για τις σοβαρές πυρκαγιές του Αυγούστου στην Ελλάδα, καθώς και την αλληλεγγύη της με τα θύματα των πυρκαγιών και την κοινωνία των πολιτών.

Κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 192 ψήφους υπέρ, καμία κατά και 1 αποχή το ακόλουθο ψήφισμα.

Κατόπιν των διάφορων φυσικών καταστροφών που έπληξαν πολλά κράτη μέλη, η ΕΟΚΕ είχε συζητήσει για την ανάγκη να διατεθούν στον υφιστάμενο ευρωπαϊκό μηχανισμό πολιτικής προστασίας επαρκή μέσα προκειμένου να μπορεί να φέρει σε πέρας το έργο του συντονισμού των παρεμβάσεων σε περίπτωση καταστροφών εντός και εκτός της Ευρώπης.

Ενόψει των όσων συνέβησαν, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη θέση που είχε λάβει στη γνωμοδότησή της CESE 1491/2005 (NAT/283) και εμμένει ιδιαίτερα στην ανάγκη να διασφαλίσει η Επιτροπή την αποτελεσματική παρέμβαση του ευρωπαϊκού μηχανισμού πολιτικής προστασίας, η οποία θα υλοποιείται με τις ακόλουθες δράσεις:

| 1. | Απαίτηση από όλα τα κράτη μέλη να τηρούν τους κοινοτικούς κανόνες πολιτικής προστασίας διαμέσου κατάλληλης νομικής πράξης. |
| --- | --- |

1.

Απαίτηση από όλα τα κράτη μέλη να τηρούν τους κοινοτικούς κανόνες πολιτικής προστασίας διαμέσου κατάλληλης νομικής πράξης.

| 2. | Διάθεση στον κοινοτικό μηχανισμό των ακόλουθων μέσων:






  — | ενός δορυφορικού συστήματος επικοινωνιών, |
| --- | --- | --- |

2.

Διάθεση στον κοινοτικό μηχανισμό των ακόλουθων μέσων:

—

ενός δορυφορικού συστήματος επικοινωνιών,

| — | ιδίων ομάδων βοηθείας, |
| --- | --- |

—

ιδίων ομάδων βοηθείας,

| — | μέσων εντοπισμού του διαθέσιμου προσωπικού και εξοπλισμού στην Ένωση, |
| --- | --- |

—

μέσων εντοπισμού του διαθέσιμου προσωπικού και εξοπλισμού στην Ένωση,

| — | περιφερειοποίησης και πλήρους συντονισμού των επιχειρησιακών κόμβων, |
| --- | --- |

—

περιφερειοποίησης και πλήρους συντονισμού των επιχειρησιακών κόμβων,

| — | κατάλληλης τεχνικής κατάρτισης των ομάδων βοηθείας. |
| --- | --- |

—

κατάλληλης τεχνικής κατάρτισης των ομάδων βοηθείας.

| 3. | Θέσπιση ευρωπαϊκών κανόνων αστικής και ποινικής ευθύνης για τη δίωξη και την τιμωρία των υπαιτίων των εν λόγω καταστροφών. |
| --- | --- |

3.

Θέσπιση ευρωπαϊκών κανόνων αστικής και ποινικής ευθύνης για τη δίωξη και την τιμωρία των υπαιτίων των εν λόγω καταστροφών.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

438η σύνοδος ολομέλειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/2 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/2

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Πράσινη βίβλος για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Η κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών»

COM(2006) 618 τελικό

(2008/C 10/02)

Στις 24 Οκτωβρίου 2006, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 18 Ιουλίου 2007, με εισηγητή τον κ. J. PEGADO LIZ.

Κατά τη 438η σύνοδο ολομέλειας, της 26ης και 27ης (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, 131 ψήφους υπέρ,1 ψήφο κατά και 6 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Περίληψη

| 1.1 | Με την υπό εξέταση Πράσινη Βίβλο και σε συνέχεια μίας σειράς πρωτοβουλιών με στόχο τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου, η Επιτροπή εγκαινιάζει διαβούλευση σχετικά με την ενδεχόμενη δημιουργία ενός κοινοτικού νομικού μέσου με σκοπό να καταστήσει αποτελεσματικότερη την εκτέλεση των χρηματικών απαιτήσεων, διασφαλίζοντας την προκαταρκτική δέσμευση χρηματικών ποσών κατατεθειμένων σε τραπεζικούς λογαριασμούς του οφειλέτη σε οποιοδήποτε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

1.1

Με την υπό εξέταση Πράσινη Βίβλο και σε συνέχεια μίας σειράς πρωτοβουλιών με στόχο τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου, η Επιτροπή εγκαινιάζει διαβούλευση σχετικά με την ενδεχόμενη δημιουργία ενός κοινοτικού νομικού μέσου με σκοπό να καταστήσει αποτελεσματικότερη την εκτέλεση των χρηματικών απαιτήσεων, διασφαλίζοντας την προκαταρκτική δέσμευση χρηματικών ποσών κατατεθειμένων σε τραπεζικούς λογαριασμούς του οφειλέτη σε οποιοδήποτε κράτος μέλος.

| 1.2 | Από την Πράσινη Βίβλο, η οποία δεν είναι δυνατόν να εξετασθεί χωρίς να αναγνωσθεί και να αναλυθεί το έγγραφο εργασίας που αποτελεί παράρτημά της (1), καθώς και η ανατεθείσα μελέτη στην οποία βασίζεται, προκύπτει ότι η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει πρόταση κανονισμού, προαιρετικού χαρακτήρα, που θα καθορίζει το νομικό καθεστώς ενός ευρωπαϊκού συντηρητικού μέτρου υπό τη μορφή προληπτικής κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών, ανεξάρτητα από τη φύση του χρέους ή την ιδιότητα των εμπλεκόμενων μερών. Ωστόσο, υφίσταται εννοιολογική ασυνέπεια όσον αφορά τον ίδιο τον ορισμό του ουσιαστικού και του προσωπικού πεδίου εφαρμογής του μέτρου, ενώ και οι μεταφράσεις του εγγράφου της Επιτροπής σε ορισμένες γλώσσες είναι ιδιαίτερα αναξιόπιστες. |
| --- | --- |

1.2

Από την Πράσινη Βίβλο, η οποία δεν είναι δυνατόν να εξετασθεί χωρίς να αναγνωσθεί και να αναλυθεί το έγγραφο εργασίας που αποτελεί παράρτημά της (1), καθώς και η ανατεθείσα μελέτη στην οποία βασίζεται, προκύπτει ότι η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει πρόταση κανονισμού, προαιρετικού χαρακτήρα, που θα καθορίζει το νομικό καθεστώς ενός ευρωπαϊκού συντηρητικού μέτρου υπό τη μορφή προληπτικής κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών, ανεξάρτητα από τη φύση του χρέους ή την ιδιότητα των εμπλεκόμενων μερών. Ωστόσο, υφίσταται εννοιολογική ασυνέπεια όσον αφορά τον ίδιο τον ορισμό του ουσιαστικού και του προσωπικού πεδίου εφαρμογής του μέτρου, ενώ και οι μεταφράσεις του εγγράφου της Επιτροπής σε ορισμένες γλώσσες είναι ιδιαίτερα αναξιόπιστες.

| 1.3 | Δεν πραγματοποιήθηκε μελέτη του αντίκτυπου αυτού του μέτρου και, επιπλέον, οι μελέτες συγκριτικού δικαίου στις οποίες αυτό στηρίζεται αφορούν μόνο 15 από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Υπό αυτές τις συνθήκες, η ΕΟΚΕ, παρότι συμμερίζεται τις ανησυχίες της Επιτροπής, θεωρεί ότι δεν αποδεικνύεται επαρκώς η αναγκαιότητα αυτού του μέτρου από απόψεως επικουρικότητας και αναλογικότητας. Θα ήταν πιθανώς δυνατόν να επιτευχθεί ισοδύναμο αποτέλεσμα απλώς μέσω της μεμονωμένης τροποποίησης δύο διατάξεων του Κανονισμού Βρυξέλλες Ι. |
| --- | --- |

1.3

Δεν πραγματοποιήθηκε μελέτη του αντίκτυπου αυτού του μέτρου και, επιπλέον, οι μελέτες συγκριτικού δικαίου στις οποίες αυτό στηρίζεται αφορούν μόνο 15 από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Υπό αυτές τις συνθήκες, η ΕΟΚΕ, παρότι συμμερίζεται τις ανησυχίες της Επιτροπής, θεωρεί ότι δεν αποδεικνύεται επαρκώς η αναγκαιότητα αυτού του μέτρου από απόψεως επικουρικότητας και αναλογικότητας. Θα ήταν πιθανώς δυνατόν να επιτευχθεί ισοδύναμο αποτέλεσμα απλώς μέσω της μεμονωμένης τροποποίησης δύο διατάξεων του Κανονισμού Βρυξέλλες Ι.

| 1.4 | Επίσης, η ΕΟΚΕ δεν διακρίνει εύλογη αιτιολόγηση για τον περιορισμό του αντικειμένου αυτής της πρωτοβουλίας, εφόσον υιοθετηθεί, αποκλειστικά στην προληπτική κατάσχεση χρηματικών ποσών κατατεθειμένων σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Η ΕΟΚΕ προτείνει την επέκταση του πεδίου της ώστε να καλύπτονται και άλλα κινητά περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη, καθώς και, με τις απαραίτητες τροποποιήσεις, η κατάσχεσή τους μετά από την έκδοση εκτελεστού τίτλου. Ακόμη, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας να συνοδευθεί το εν λόγω μέτρο από ταυτόχρονη πρωτοβουλία για την διαφάνεια των τραπεζικών λογαριασμών, για την υποχρέωση παροχής πληροφοριών και για τους κανόνες σχετικά με το απόρρητο και με την προστασία των δεδομένων, καθότι όλα αυτά αποτελούν προϋπόθεση για την εφαρμογή του. |
| --- | --- |

1.4

Επίσης, η ΕΟΚΕ δεν διακρίνει εύλογη αιτιολόγηση για τον περιορισμό του αντικειμένου αυτής της πρωτοβουλίας, εφόσον υιοθετηθεί, αποκλειστικά στην προληπτική κατάσχεση χρηματικών ποσών κατατεθειμένων σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Η ΕΟΚΕ προτείνει την επέκταση του πεδίου της ώστε να καλύπτονται και άλλα κινητά περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη, καθώς και, με τις απαραίτητες τροποποιήσεις, η κατάσχεσή τους μετά από την έκδοση εκτελεστού τίτλου. Ακόμη, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας να συνοδευθεί το εν λόγω μέτρο από ταυτόχρονη πρωτοβουλία για την διαφάνεια των τραπεζικών λογαριασμών, για την υποχρέωση παροχής πληροφοριών και για τους κανόνες σχετικά με το απόρρητο και με την προστασία των δεδομένων, καθότι όλα αυτά αποτελούν προϋπόθεση για την εφαρμογή του.

| 1.5 | Στην περίπτωση πάντα που η εισαγωγή αυτού του μέτρου θα κριθεί απολύτως αναγκαία, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι το κατάλληλο νομικό μέσον θα είναι ένας κανονισμός προαιρετικής εφαρμογής για τη δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών του οφειλέτη που τηρούνται σε άλλα κράτη μέλη εκτός εκείνου της μόνιμης διαμονής ή της έδρας του πιστωτή. |
| --- | --- |

1.5

Στην περίπτωση πάντα που η εισαγωγή αυτού του μέτρου θα κριθεί απολύτως αναγκαία, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι το κατάλληλο νομικό μέσον θα είναι ένας κανονισμός προαιρετικής εφαρμογής για τη δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών του οφειλέτη που τηρούνται σε άλλα κράτη μέλη εκτός εκείνου της μόνιμης διαμονής ή της έδρας του πιστωτή.

| 1.6 | Σε αυτή τη βάση, και προκειμένου να ικανοποιηθεί το αίτημα της Επιτροπής για την κατάρτιση γνωμοδότησης, η ΕΟΚΕ προβαίνει σε μία λεπτομερή σειρά τεχνικών νομικών συστάσεων σχετικά με τον καθορισμό αυτού που θεωρεί το καταλληλότερο καθεστώς για την πρωτοβουλία, ειδικά όσον αφορά την αρμοδιότητα των δικαστηρίων, τις προϋποθέσεις για τη λήψη του μέτρου, τα όρια των ποσών που είναι δυνατόν να κατάσχονται και τις εξαιρέσεις, τις εγγυήσεις για την προστασία του οφειλέτη και τρίτων που είναι δικαιούχοι σε κοινούς λογαριασμούς (είτε χρειάζεται η υπογραφή όλων για τις συναλλαγές είτε η υπογραφή του ενός δεσμεύει και τους άλλους), τις προσφυγές και τις προθεσμίες, το καθεστώς των δικαστικών εξόδων, τις υποχρεώσεις και τις ευθύνες των τραπεζών στις οποίες κρατούνται οι λογαριασμοί, καθώς και τους επικουρικώς εφαρμοστέους κανόνες εθνικού και διεθνούς ιδιωτικού δικαίου. |
| --- | --- |

1.6

Σε αυτή τη βάση, και προκειμένου να ικανοποιηθεί το αίτημα της Επιτροπής για την κατάρτιση γνωμοδότησης, η ΕΟΚΕ προβαίνει σε μία λεπτομερή σειρά τεχνικών νομικών συστάσεων σχετικά με τον καθορισμό αυτού που θεωρεί το καταλληλότερο καθεστώς για την πρωτοβουλία, ειδικά όσον αφορά την αρμοδιότητα των δικαστηρίων, τις προϋποθέσεις για τη λήψη του μέτρου, τα όρια των ποσών που είναι δυνατόν να κατάσχονται και τις εξαιρέσεις, τις εγγυήσεις για την προστασία του οφειλέτη και τρίτων που είναι δικαιούχοι σε κοινούς λογαριασμούς (είτε χρειάζεται η υπογραφή όλων για τις συναλλαγές είτε η υπογραφή του ενός δεσμεύει και τους άλλους), τις προσφυγές και τις προθεσμίες, το καθεστώς των δικαστικών εξόδων, τις υποχρεώσεις και τις ευθύνες των τραπεζών στις οποίες κρατούνται οι λογαριασμοί, καθώς και τους επικουρικώς εφαρμοστέους κανόνες εθνικού και διεθνούς ιδιωτικού δικαίου.

2.   Κύρια σημεία της πράσινης βίβλου

| 2.1 | Με την υπό εξέταση Πράσινη Βίβλο, η Επιτροπή ανοίγει μία διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης της εκτέλεσης των χρηματικών απαιτήσεων και προτείνει την ενδεχόμενη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συστήματος «κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών». |
| --- | --- |

2.1

Με την υπό εξέταση Πράσινη Βίβλο, η Επιτροπή ανοίγει μία διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης της εκτέλεσης των χρηματικών απαιτήσεων και προτείνει την ενδεχόμενη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συστήματος «κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών».

| 2.2 | Η Επιτροπή αρχίζει με την καταγραφή των υφιστάμενων δυσχερειών εκτέλεσης στο πλαίσιο της αστικής διαδικασίας εντός του «ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου», τις οφειλόμενες στις διαφορές μεταξύ των εθνικών ρυθμίσεων στον σχετικό τομέα, και αναγνωρίζει ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 44/2001 (Βρυξέλλες Ι) (2)
  «δεν κατοχυρώνει την αναγνώριση και την εκτέλεση συντηρητικού μέτρου, όπως είναι η τραπεζική κατάσχεση, που επιτυγχάνεται μονομερώς (ex parte) σε ένα κράτος μέλος διαφορετικό εκείνου στο οποίο διατάχθηκε». |
| --- | --- |

2.2

Η Επιτροπή αρχίζει με την καταγραφή των υφιστάμενων δυσχερειών εκτέλεσης στο πλαίσιο της αστικής διαδικασίας εντός του «ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου», τις οφειλόμενες στις διαφορές μεταξύ των εθνικών ρυθμίσεων στον σχετικό τομέα, και αναγνωρίζει ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 44/2001 (Βρυξέλλες Ι) (2)
  «δεν κατοχυρώνει την αναγνώριση και την εκτέλεση συντηρητικού μέτρου, όπως είναι η τραπεζική κατάσχεση, που επιτυγχάνεται μονομερώς (ex parte) σε ένα κράτος μέλος διαφορετικό εκείνου στο οποίο διατάχθηκε».

| 2.3 | Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό το κενό ενδέχεται να προκαλέσει στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων, ανάλογα με τον βαθμό αποτελεσματικότητας του νομικού συστήματος της χώρας όπου η καθεμιά αναπτύσσει τις δραστηριότητές της, και να αποτελέσει, επομένως, εμπόδιο στην ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, η οποία απαιτεί εναρμόνιση όσον αφορά την αποτελεσματικότητα και την ταχύτητα κάλυψης των απαιτήσεων και κυρίως των χρηματικών απαιτήσεων. |
| --- | --- |

2.3

Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό το κενό ενδέχεται να προκαλέσει στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων, ανάλογα με τον βαθμό αποτελεσματικότητας του νομικού συστήματος της χώρας όπου η καθεμιά αναπτύσσει τις δραστηριότητές της, και να αποτελέσει, επομένως, εμπόδιο στην ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, η οποία απαιτεί εναρμόνιση όσον αφορά την αποτελεσματικότητα και την ταχύτητα κάλυψης των απαιτήσεων και κυρίως των χρηματικών απαιτήσεων.

| 2.4 | Η Επιτροπή, συνεπώς, προτείνει να δημιουργηθεί «μία ευρωπαϊκή διαταγή κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών. Αυτή θα επέτρεπε στον δανειστή να διασφαλίσει χρηματικό ποσό που του οφείλεται ή αξιώνεται από αυτόν εμποδίζοντας την ανάληψη ή μεταφορά χρημάτων που φυλάσσονται από τον οφειλέτη του σε έναν ή περισσότερους τραπεζικούς λογαριασμούς στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και εξετάζει λεπτομερώς το πλαίσιο του ενδεχόμενου νομικού καθεστώτος της, του οποίου διατυπώνει τις παραμέτρους στο πλαίσιο 23 ερωτήσεων. |
| --- | --- |

2.4

Η Επιτροπή, συνεπώς, προτείνει να δημιουργηθεί «μία ευρωπαϊκή διαταγή κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών. Αυτή θα επέτρεπε στον δανειστή να διασφαλίσει χρηματικό ποσό που του οφείλεται ή αξιώνεται από αυτόν εμποδίζοντας την ανάληψη ή μεταφορά χρημάτων που φυλάσσονται από τον οφειλέτη του σε έναν ή περισσότερους τραπεζικούς λογαριασμούς στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης» και εξετάζει λεπτομερώς το πλαίσιο του ενδεχόμενου νομικού καθεστώτος της, του οποίου διατυπώνει τις παραμέτρους στο πλαίσιο 23 ερωτήσεων.

3.   Το πλαίσιο της πρωτοβουλίας

| 3.1 | Η εν λόγω πρωτοβουλία εντάσσεται ορθώς στο ευρύτερο σύνολο των μέτρων που λαμβάνει η Επιτροπή με τον επικροτούμενο σκοπό της δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου, ο οποίος θα συμβάλλει, όσον αφορά τις δικαστικές πτυχές, στην υλοποίηση της ενιαίας αγοράς (3), ειδικότερα δε μετά από τη μετατροπή της Σύμβασης των Βρυξελλών σε κοινοτικό κανονισμό (4) και από τον κανονισμό για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου (5). |
| --- | --- |

3.1

Η εν λόγω πρωτοβουλία εντάσσεται ορθώς στο ευρύτερο σύνολο των μέτρων που λαμβάνει η Επιτροπή με τον επικροτούμενο σκοπό της δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου, ο οποίος θα συμβάλλει, όσον αφορά τις δικαστικές πτυχές, στην υλοποίηση της ενιαίας αγοράς (3), ειδικότερα δε μετά από τη μετατροπή της Σύμβασης των Βρυξελλών σε κοινοτικό κανονισμό (4) και από τον κανονισμό για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου (5).

| 3.2 | Ενώ είναι εύστοχες οι εμπειρικές παρατηρήσεις της Επιτροπής όσον αφορά τις δυσχέρειες εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες και τις διαφορές των καθεστώτων που τις διέπουν, λόγω της έλλειψης εναρμόνισης της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης στο επίπεδο της Ένωσης -με τις συνέπειες τις οποίες η ίδια έχει ορθά επισημάνει (6), και οι οποίες ασφαλώς θα έχουν επιδεινωθεί με την πρόσφατη ένταξη δώδεκα νέων κρατών μελών-, εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι, στην υπό εξέταση Πράσινη Βίβλο, η Επιτροπή δεν υποβάλλει την πρωτοβουλία της στον αναγκαίο έλεγχο με βάση τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. |
| --- | --- |

3.2

Ενώ είναι εύστοχες οι εμπειρικές παρατηρήσεις της Επιτροπής όσον αφορά τις δυσχέρειες εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες και τις διαφορές των καθεστώτων που τις διέπουν, λόγω της έλλειψης εναρμόνισης της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης στο επίπεδο της Ένωσης -με τις συνέπειες τις οποίες η ίδια έχει ορθά επισημάνει (6), και οι οποίες ασφαλώς θα έχουν επιδεινωθεί με την πρόσφατη ένταξη δώδεκα νέων κρατών μελών-, εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι, στην υπό εξέταση Πράσινη Βίβλο, η Επιτροπή δεν υποβάλλει την πρωτοβουλία της στον αναγκαίο έλεγχο με βάση τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας.

| 3.3 | Ειδικότερα, δεν πιστεύουμε ότι αποδεικνύεται πως δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί το ίδιο ή παρόμοιο αποτέλεσμα απλώς και μόνον με την τροποποίηση μίας ή δύο διατάξεων του κανονισμού Βρυξέλλες Ι -και συγκεκριμένα των άρθρων 31 και 47 (7)-, ώστε να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής του και να διατηρηθεί το σύνολο του ισχύοντος συστήματος, με προφανή οφέλη όσον αφορά την απλούστευση. |
| --- | --- |

3.3

Ειδικότερα, δεν πιστεύουμε ότι αποδεικνύεται πως δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί το ίδιο ή παρόμοιο αποτέλεσμα απλώς και μόνον με την τροποποίηση μίας ή δύο διατάξεων του κανονισμού Βρυξέλλες Ι -και συγκεκριμένα των άρθρων 31 και 47 (7)-, ώστε να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής του και να διατηρηθεί το σύνολο του ισχύοντος συστήματος, με προφανή οφέλη όσον αφορά την απλούστευση.

| 3.4 | Εξάλλου, η προκαταρκτική αξιολόγηση του αντίκτυπου -στην οποία η Επιτροπή δεν έχει προβεί ακόμη, και στην οποία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη όχι μόνο τα δεκαπέντε κράτη μέλη, των οποίων η κατάσταση είχε αναλυθεί στη μελέτη που χρησίμευσε ως βάση για την εξεταζόμενη Πράσινη Βίβλο (8), αλλά όλα τα κράτη μέλη που συναπαρτίζουν σήμερα την Ευρωπαϊκή Ένωση- θα πρέπει οπωσδήποτε να συνοδεύεται από την κατάλληλη στάθμιση των μέτρων για την αύξηση της διαφάνειας όσον αφορά την περιουσιακή κατάσταση των οφειλετών, καθώς και από την απαραίτητη πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικές με τους τραπεζικούς λογαριασμούς τους, με την επιφύλαξη της δέουσας προστασίας του τραπεζικού απορρήτου, καθότι μόνο μετά από συνολική εκτίμηση όλων αυτών είναι δυνατόν να διενεργηθεί μια ορθή αξιολόγηση (α) της αναγκαιότητας, (β) της εμβέλειας και (γ) του βάσιμου της πρωτοβουλίας. |
| --- | --- |

3.4

Εξάλλου, η προκαταρκτική αξιολόγηση του αντίκτυπου -στην οποία η Επιτροπή δεν έχει προβεί ακόμη, και στην οποία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη όχι μόνο τα δεκαπέντε κράτη μέλη, των οποίων η κατάσταση είχε αναλυθεί στη μελέτη που χρησίμευσε ως βάση για την εξεταζόμενη Πράσινη Βίβλο (8), αλλά όλα τα κράτη μέλη που συναπαρτίζουν σήμερα την Ευρωπαϊκή Ένωση- θα πρέπει οπωσδήποτε να συνοδεύεται από την κατάλληλη στάθμιση των μέτρων για την αύξηση της διαφάνειας όσον αφορά την περιουσιακή κατάσταση των οφειλετών, καθώς και από την απαραίτητη πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικές με τους τραπεζικούς λογαριασμούς τους, με την επιφύλαξη της δέουσας προστασίας του τραπεζικού απορρήτου, καθότι μόνο μετά από συνολική εκτίμηση όλων αυτών είναι δυνατόν να διενεργηθεί μια ορθή αξιολόγηση (α) της αναγκαιότητας, (β) της εμβέλειας και (γ) του βάσιμου της πρωτοβουλίας.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ διακρίνει τις παρατηρήσεις της επί της προτεινόμενης πρωτοβουλίας σε:






  α) | γενικές, οι οποίες αφορούν τα ζητήματα ουσίας τα σχετικά με τη φύση και το πεδίο εφαρμογής του μέτρου, και |
| --- | --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ διακρίνει τις παρατηρήσεις της επί της προτεινόμενης πρωτοβουλίας σε:

α)

γενικές, οι οποίες αφορούν τα ζητήματα ουσίας τα σχετικά με τη φύση και το πεδίο εφαρμογής του μέτρου, και

| β) | ειδικές, οι οποίες αφορούν ζητήματα σχετικά με τις διαδικαστικές διατυπώσεις. |
| --- | --- |

β)

ειδικές, οι οποίες αφορούν ζητήματα σχετικά με τις διαδικαστικές διατυπώσεις.

4.2   Προκαταρκτικό ζήτημα: οι όροι και οι έννοιες

| 4.2.1 | Καθώς πρόκειται για Πράσινη Βίβλο, η οποία προηγείται της ενδεχόμενης υιοθέτησης μίας νομοθετικής πράξης, κατά πάσα πιθανότητα κοινοτικού κανονισμού, οι όροι που χρησιμοποιούνται για τον ορισμό των εννοιών, οι οποίες με τη σειρά τους θα χρησιμεύσουν για τον καθορισμό της φύσης του διαδικαστικού προληπτικού μέτρου που θα δημιουργηθεί, πρέπει να υπακούουν σε ιδιαίτερα αυστηρά κριτήρια τεχνικής νομικής ακρίβειας, σε όλες τις κοινοτικές γλώσσες. |
| --- | --- |

4.2.1

Καθώς πρόκειται για Πράσινη Βίβλο, η οποία προηγείται της ενδεχόμενης υιοθέτησης μίας νομοθετικής πράξης, κατά πάσα πιθανότητα κοινοτικού κανονισμού, οι όροι που χρησιμοποιούνται για τον ορισμό των εννοιών, οι οποίες με τη σειρά τους θα χρησιμεύσουν για τον καθορισμό της φύσης του διαδικαστικού προληπτικού μέτρου που θα δημιουργηθεί, πρέπει να υπακούουν σε ιδιαίτερα αυστηρά κριτήρια τεχνικής νομικής ακρίβειας, σε όλες τις κοινοτικές γλώσσες.

| 4.2.2 | Ωστόσο, φαίνεται ότι, σε τουλάχιστον πέντε γλωσσικές εκδόσεις (9), οι όροι που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για να προσδιορίσει τα ενδεχομένως επιθυμητά συντηρητικά μέτρα δεν είναι ούτε μονοσήμαντοι ούτε ισοδύναμοι και είναι δυνατόν να προκαλέσουν σύγχυση σε τεχνικό νομικό επίπεδο όσον αφορά τη νομική τους φύση. Λαμβανομένης υπόψη της νομικής φύσης του μέτρου, η Επιτροπή θα πρέπει, από τώρα ήδη, να μεριμνήσει για τη διόρθωση των μεταφράσεων, ώστε να αποτραπούν αβεβαιότητες οφειλόμενες αποκλειστικά στην ακαταλληλότητα της χρησιμοποιούμενης ορολογίας (10). |
| --- | --- |

4.2.2

Ωστόσο, φαίνεται ότι, σε τουλάχιστον πέντε γλωσσικές εκδόσεις (9), οι όροι που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για να προσδιορίσει τα ενδεχομένως επιθυμητά συντηρητικά μέτρα δεν είναι ούτε μονοσήμαντοι ούτε ισοδύναμοι και είναι δυνατόν να προκαλέσουν σύγχυση σε τεχνικό νομικό επίπεδο όσον αφορά τη νομική τους φύση. Λαμβανομένης υπόψη της νομικής φύσης του μέτρου, η Επιτροπή θα πρέπει, από τώρα ήδη, να μεριμνήσει για τη διόρθωση των μεταφράσεων, ώστε να αποτραπούν αβεβαιότητες οφειλόμενες αποκλειστικά στην ακαταλληλότητα της χρησιμοποιούμενης ορολογίας (10).

| 4.2.3 | Από την ανάλυση του νομικού καθεστώτος που προτείνεται -αναγκαιότητα του «fumus boni iuris» και του «periculum in mora»- και από τον τελικό του στόχο -πάγωμα ή δέσμευση των κατατεθειμένων σε τραπεζικούς λογαριασμούς ποσών μέχρι την τελική απόφαση και την εκτέλεσή της στο πλαίσιο αστικής διαδικασίας για την κάλυψη χρηματικών απαιτήσεων, προφανώς αστικής και εμπορικής φύσεως και όχι προερχόμενων από ποινικές διαδικασίες-, φαίνεται ότι μπορεί να συναχθεί ορθά ότι πρόκειται για ένα είδος ασφαλιστικών μέτρων που έχουν το χαρακτήρα συντηρητικής κατάσχεσης. |
| --- | --- |

4.2.3

Από την ανάλυση του νομικού καθεστώτος που προτείνεται -αναγκαιότητα του «fumus boni iuris» και του «periculum in mora»- και από τον τελικό του στόχο -πάγωμα ή δέσμευση των κατατεθειμένων σε τραπεζικούς λογαριασμούς ποσών μέχρι την τελική απόφαση και την εκτέλεσή της στο πλαίσιο αστικής διαδικασίας για την κάλυψη χρηματικών απαιτήσεων, προφανώς αστικής και εμπορικής φύσεως και όχι προερχόμενων από ποινικές διαδικασίες-, φαίνεται ότι μπορεί να συναχθεί ορθά ότι πρόκειται για ένα είδος ασφαλιστικών μέτρων που έχουν το χαρακτήρα συντηρητικής κατάσχεσης.

4.3   Πεδίο εφαρμογής του μέτρου (11)

| 4.3.1 | Εξάλλου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την απορία της για τον περιορισμό του πεδίου εφαρμογής του συντηρητικού μέτρου επί των «τραπεζικών λογαριασμών». |
| --- | --- |

4.3.1

Εξάλλου, η ΕΟΚΕ εκφράζει την απορία της για τον περιορισμό του πεδίου εφαρμογής του συντηρητικού μέτρου επί των «τραπεζικών λογαριασμών».

| 4.3.2 | Όταν τίθεται θέμα εκτέλεσης χρηματικών απαιτήσεων, αναγκαστικά καθολικής φύσεως, στην εκτέλεση υπόκεινται όλα τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη μέχρι το ύψος του απαιτητού ποσού. Ένα συντηρητικό μέτρο όπως αυτό που αναγγέλλεται, θα μπορούσε να αφορά και άλλα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη επιδεχόμενα κατάσχεση, συμπεριλαμβανομένων πιστωτικών τίτλων, μετοχών, ομολόγων και άλλων δικαιωμάτων και απαιτήσεων έναντι τρίτων, και όχι μόνον χρήματα κατατεθειμένα σε τραπεζικούς λογαριασμούς ή σε άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, χωρίς να θεωρείται ότι επέρχεται υπερβολική πολυπλοκότητα από την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του, τουλάχιστον σε κινητά περιουσιακά στοιχεία μη υποκείμενα σε καταχώριση και σε πιστωτικές απαιτήσεις του οφειλέτη (συμπεριλαμβανομένων μετοχών, ομολόγων, εισοδημάτων, απαιτήσεων έναντι τρίτων κλπ.), δηλαδή στα κινητά περιουσιακά στοιχεία που συνδέονται άμεσα με έναν τραπεζικό λογαριασμό. |
| --- | --- |

4.3.2

Όταν τίθεται θέμα εκτέλεσης χρηματικών απαιτήσεων, αναγκαστικά καθολικής φύσεως, στην εκτέλεση υπόκεινται όλα τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη μέχρι το ύψος του απαιτητού ποσού. Ένα συντηρητικό μέτρο όπως αυτό που αναγγέλλεται, θα μπορούσε να αφορά και άλλα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη επιδεχόμενα κατάσχεση, συμπεριλαμβανομένων πιστωτικών τίτλων, μετοχών, ομολόγων και άλλων δικαιωμάτων και απαιτήσεων έναντι τρίτων, και όχι μόνον χρήματα κατατεθειμένα σε τραπεζικούς λογαριασμούς ή σε άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, χωρίς να θεωρείται ότι επέρχεται υπερβολική πολυπλοκότητα από την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του, τουλάχιστον σε κινητά περιουσιακά στοιχεία μη υποκείμενα σε καταχώριση και σε πιστωτικές απαιτήσεις του οφειλέτη (συμπεριλαμβανομένων μετοχών, ομολόγων, εισοδημάτων, απαιτήσεων έναντι τρίτων κλπ.), δηλαδή στα κινητά περιουσιακά στοιχεία που συνδέονται άμεσα με έναν τραπεζικό λογαριασμό.

| 4.3.3 | Επιπλέον, δεν φαίνεται να δικαιολογείται ούτε ο περιορισμός του πεδίου εφαρμογής της κοινοτικής πράξης αποκλειστικά στην συντηρητική κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών, δεδομένου ότι θα ήταν προτιμότερο να επεκταθεί, με τις απαραίτητες προσαρμογές, ώστε να καλύπτει και την κατάσχεση των ιδίων περιουσιακών στοιχείων μετά από την έκδοση εκτελεστού τίτλου, εφόσον και στο στάδιο αυτό είναι εξίσου πιθανό να προκύψουν οι ίδιες δυσκολίες όσον αφορά την κατάσχεση και την εξαφάνιση των περιουσιακών στοιχείων, οι οποίες δικαιολογούν το προτεινόμενο μέτρο. |
| --- | --- |

4.3.3

Επιπλέον, δεν φαίνεται να δικαιολογείται ούτε ο περιορισμός του πεδίου εφαρμογής της κοινοτικής πράξης αποκλειστικά στην συντηρητική κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών, δεδομένου ότι θα ήταν προτιμότερο να επεκταθεί, με τις απαραίτητες προσαρμογές, ώστε να καλύπτει και την κατάσχεση των ιδίων περιουσιακών στοιχείων μετά από την έκδοση εκτελεστού τίτλου, εφόσον και στο στάδιο αυτό είναι εξίσου πιθανό να προκύψουν οι ίδιες δυσκολίες όσον αφορά την κατάσχεση και την εξαφάνιση των περιουσιακών στοιχείων, οι οποίες δικαιολογούν το προτεινόμενο μέτρο.

| 4.3.4 | Επομένως, η Επιτροπή πρέπει να σταθμίσει δεόντως και να αιτιολογήσει τη χρησιμότητα και το κόστος ενός μέτρου αυτού του είδους, το οποίο περιορίζεται αποκλειστικά στη συντηρητική κατάσχεση χρημάτων κατατεθειμένων στους τραπεζικούς λογαριασμούς του οφειλέτη. |
| --- | --- |

4.3.4

Επομένως, η Επιτροπή πρέπει να σταθμίσει δεόντως και να αιτιολογήσει τη χρησιμότητα και το κόστος ενός μέτρου αυτού του είδους, το οποίο περιορίζεται αποκλειστικά στη συντηρητική κατάσχεση χρημάτων κατατεθειμένων στους τραπεζικούς λογαριασμούς του οφειλέτη.

4.4   Κατάλληλη στιγμή για την αίτηση λήψης του μέτρου

| 4.4.1 | Εξαιτίας της προαναφερθείσας φύσης του, ρυθμίζεται αυτομάτως το θέμα της στιγμής που μπορεί να απαιτηθεί η λήψη του συντηρητικού μέτρου. Σύμφωνα με την καλύτερη νομική τεχνική, η λήψη ενός συντηρητικού μέτρου αυτού του είδους μπορεί να ζητηθεί ανά πάσα στιγμή της σχετικής δικαστικής διαδικασίας, και κυρίως πριν από την έναρξη της κύριας διαδικασίας, οπότε και παρουσιάζει τη μεγαλύτερη πρακτική χρησιμότητα, ως προκαταρκτική και συντηρητική διαδικασία. |
| --- | --- |

4.4.1

Εξαιτίας της προαναφερθείσας φύσης του, ρυθμίζεται αυτομάτως το θέμα της στιγμής που μπορεί να απαιτηθεί η λήψη του συντηρητικού μέτρου. Σύμφωνα με την καλύτερη νομική τεχνική, η λήψη ενός συντηρητικού μέτρου αυτού του είδους μπορεί να ζητηθεί ανά πάσα στιγμή της σχετικής δικαστικής διαδικασίας, και κυρίως πριν από την έναρξη της κύριας διαδικασίας, οπότε και παρουσιάζει τη μεγαλύτερη πρακτική χρησιμότητα, ως προκαταρκτική και συντηρητική διαδικασία.

| 4.4.2 | Θα πρέπει φυσικά να ληφθούν υπόψη οι προφανείς ιδιαιτερότητες του καθεστώτος, ανάλογα με τη στιγμή κατά την οποία παρεμβαίνει το συντηρητικό μέτρο -δηλαδή πριν από την έκδοση απόφασης για την κύρια διαδικασία ή μετά από την έκδοση της «κατά νόμον» απόφασης, πριν ή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης-, ή ανάλογα με τον εάν ασκήθηκε ή όχι προσφυγή ενώπιον δικαιοδοσίας υψηλότερου βαθμού κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης ή, τέλος, στην περίπτωση που ο εκτελεστός τίτλος δεν έχει τη φύση απόφασης (συναλλαγματική, γραμμάτιο, επιταγή ή άλλο έγγραφο με ισχύ εκτελεστού). |
| --- | --- |

4.4.2

Θα πρέπει φυσικά να ληφθούν υπόψη οι προφανείς ιδιαιτερότητες του καθεστώτος, ανάλογα με τη στιγμή κατά την οποία παρεμβαίνει το συντηρητικό μέτρο -δηλαδή πριν από την έκδοση απόφασης για την κύρια διαδικασία ή μετά από την έκδοση της «κατά νόμον» απόφασης, πριν ή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης-, ή ανάλογα με τον εάν ασκήθηκε ή όχι προσφυγή ενώπιον δικαιοδοσίας υψηλότερου βαθμού κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης ή, τέλος, στην περίπτωση που ο εκτελεστός τίτλος δεν έχει τη φύση απόφασης (συναλλαγματική, γραμμάτιο, επιταγή ή άλλο έγγραφο με ισχύ εκτελεστού).

4.5   Η αρμοδιότητα του δικαστηρίου

| 4.5.1 | Κατά κάποιον τρόπο, βάσει των ανωτέρω επιλύεται και το ζήτημα της αρμοδιότητας του δικαστηρίου για την εκτίμηση του βάσιμου του αιτήματος και τη διαταγή του συντηρητικού μέτρου. Αρμόδιο δικαστήριο θα είναι, προφανώς, το δικαστήριο που έχει την αρμοδιότητα για την εκδίκαση της υπόθεσης επί της ουσίας, από τη στιγμή που έχει ήδη κινηθεί η δικαστική διαδικασία ή η διαδικασία εκτέλεσης. |
| --- | --- |

4.5.1

Κατά κάποιον τρόπο, βάσει των ανωτέρω επιλύεται και το ζήτημα της αρμοδιότητας του δικαστηρίου για την εκτίμηση του βάσιμου του αιτήματος και τη διαταγή του συντηρητικού μέτρου. Αρμόδιο δικαστήριο θα είναι, προφανώς, το δικαστήριο που έχει την αρμοδιότητα για την εκδίκαση της υπόθεσης επί της ουσίας, από τη στιγμή που έχει ήδη κινηθεί η δικαστική διαδικασία ή η διαδικασία εκτέλεσης.

| 4.5.2 | Επίσης αρμόδιο, όμως, θα πρέπει να είναι και το δικαστήριο του τόπου όπου βρίσκονται οι τραπεζικοί λογαριασμοί, εάν η λήψη του μέτρου έχει ζητηθεί πριν από την άσκηση της προσφυγής ή την κίνηση της διαδικασίας εκτέλεσης. Σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο, θα πρέπει να προβλέπεται ότι, μόλις κινηθεί η κύρια δικαστική διαδικασία ή διαδικασία εκτέλεσης, το συντηρητικό μέτρο που ήδη έχει διαταχθεί θα υπαχθεί πλέον στο δικαστήριο που είναι αρμόδιο επί της ουσίας, το οποίο, ακόμη κι εάν ανήκει σε άλλη εθνική δικαιοδοσία, θα πρέπει να το αποδεχθεί ως έχει, χωρίς οιαδήποτε διαδικασία αναγνώρισης (12). |
| --- | --- |

4.5.2

Επίσης αρμόδιο, όμως, θα πρέπει να είναι και το δικαστήριο του τόπου όπου βρίσκονται οι τραπεζικοί λογαριασμοί, εάν η λήψη του μέτρου έχει ζητηθεί πριν από την άσκηση της προσφυγής ή την κίνηση της διαδικασίας εκτέλεσης. Σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο, θα πρέπει να προβλέπεται ότι, μόλις κινηθεί η κύρια δικαστική διαδικασία ή διαδικασία εκτέλεσης, το συντηρητικό μέτρο που ήδη έχει διαταχθεί θα υπαχθεί πλέον στο δικαστήριο που είναι αρμόδιο επί της ουσίας, το οποίο, ακόμη κι εάν ανήκει σε άλλη εθνική δικαιοδοσία, θα πρέπει να το αποδεχθεί ως έχει, χωρίς οιαδήποτε διαδικασία αναγνώρισης (12).

4.6   Προϋποθέσεις για την έκδοση διαταγής κατάσχεσης

| 4.6.1 | Λόγω της φύσεως του μέτρου, είναι αναγκαίο, να εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις που ορθότατα η Επιτροπή ορίζει στο σημείο 3.2 της Πράσινης Βίβλου: «fumus boni iuris» και «periculum in mora». Ωστόσο, εάν έχει ήδη εκδοθεί δικαστική απόφαση ή άλλος τίτλος με ισχύ εκτελεστού, θα απαιτείται μόνον η απόδειξη του «periculum in mora», δηλαδή της επείγουσας ανάγκης εφαρμογής της συντηρητικής κατάσχεσης. |
| --- | --- |

4.6.1

Λόγω της φύσεως του μέτρου, είναι αναγκαίο, να εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις που ορθότατα η Επιτροπή ορίζει στο σημείο 3.2 της Πράσινης Βίβλου: «fumus boni iuris» και «periculum in mora». Ωστόσο, εάν έχει ήδη εκδοθεί δικαστική απόφαση ή άλλος τίτλος με ισχύ εκτελεστού, θα απαιτείται μόνον η απόδειξη του «periculum in mora», δηλαδή της επείγουσας ανάγκης εφαρμογής της συντηρητικής κατάσχεσης.

| 4.6.2 | Κρίνεται σκόπιμο να προβλεφθεί, ως προϋπόθεση για το παραδεκτό της αίτησης για την έκδοση διαταγής κατάσχεσης, η απόδειξη ότι ο πιστωτής έχει καταβάλει εύλογες προσπάθειες για την οικειοθελή κάλυψη της οφειλής, έστω και με εξώδικα μέσα. |
| --- | --- |

4.6.2

Κρίνεται σκόπιμο να προβλεφθεί, ως προϋπόθεση για το παραδεκτό της αίτησης για την έκδοση διαταγής κατάσχεσης, η απόδειξη ότι ο πιστωτής έχει καταβάλει εύλογες προσπάθειες για την οικειοθελή κάλυψη της οφειλής, έστω και με εξώδικα μέσα.

| 4.6.3 | Η μη υποχρέωση προηγούμενης ακρόασης του οφειλέτη αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητα του μέτρου. Θα μπορούσε, ωστόσο, στις περιπτώσεις όπου η λήψη του μέτρου θα έχει διαταχθεί πριν από την ύπαρξη ή την έκδοση οριστικής απόφασης, να συνοδεύεται από τη σύσταση εγγύησης, το ύψος της οποίας θα επαφίεται στην κρίση του δικαστή, και θα πρέπει να είναι επαρκές για την αποκατάσταση των ζημιών που θα προκύψουν από την ενδεχόμενη ακύρωση του μέτρου στο πλαίσιο της κύριας δικαστικής διαδικασίας ή της προσφυγής, εάν αυτή δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα. |
| --- | --- |

4.6.3

Η μη υποχρέωση προηγούμενης ακρόασης του οφειλέτη αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την αποτελεσματικότητα του μέτρου. Θα μπορούσε, ωστόσο, στις περιπτώσεις όπου η λήψη του μέτρου θα έχει διαταχθεί πριν από την ύπαρξη ή την έκδοση οριστικής απόφασης, να συνοδεύεται από τη σύσταση εγγύησης, το ύψος της οποίας θα επαφίεται στην κρίση του δικαστή, και θα πρέπει να είναι επαρκές για την αποκατάσταση των ζημιών που θα προκύψουν από την ενδεχόμενη ακύρωση του μέτρου στο πλαίσιο της κύριας δικαστικής διαδικασίας ή της προσφυγής, εάν αυτή δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα.

4.7   Προς εγγύηση ποσόν και εξαιρέσεις

| 4.7.1 | Το ποσόν που θα πρέπει να εξασφαλίζεται βάσει του μέτρου πρέπει να περιορίζεται στο ύψος της επικαλούμενης ληξιπρόθεσμης και μη καταβληθείσας απαίτησης και των τόκων υπερημερίας (συμβατικών ή νομίμων) που έχουν διαπιστωθεί έως τη στιγμή υποβολής της αίτησης για την έκδοση του μέτρου. |
| --- | --- |

4.7.1

Το ποσόν που θα πρέπει να εξασφαλίζεται βάσει του μέτρου πρέπει να περιορίζεται στο ύψος της επικαλούμενης ληξιπρόθεσμης και μη καταβληθείσας απαίτησης και των τόκων υπερημερίας (συμβατικών ή νομίμων) που έχουν διαπιστωθεί έως τη στιγμή υποβολής της αίτησης για την έκδοση του μέτρου.

| 4.7.2 | Δεν κρίνεται ότι θα ήταν θεμιτό -στο πλαίσιο μίας συντηρητικής διαδικασίας, αναγκαστικά προσωρινού χαρακτήρα, και λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερα επαχθών συνεπειών που μπορεί να έχει η δέσμευση ποσών κατατεθειμένων σε τραπεζικούς λογαριασμούς- να συμπεριληφθούν και άλλα ποσά, ειδικότερα για την αντιμετώπιση μελλοντικών τόκων, αμοιβών δικηγόρων και δικαστικών, τραπεζικών ή άλλων εξόδων. |
| --- | --- |

4.7.2

Δεν κρίνεται ότι θα ήταν θεμιτό -στο πλαίσιο μίας συντηρητικής διαδικασίας, αναγκαστικά προσωρινού χαρακτήρα, και λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερα επαχθών συνεπειών που μπορεί να έχει η δέσμευση ποσών κατατεθειμένων σε τραπεζικούς λογαριασμούς- να συμπεριληφθούν και άλλα ποσά, ειδικότερα για την αντιμετώπιση μελλοντικών τόκων, αμοιβών δικηγόρων και δικαστικών, τραπεζικών ή άλλων εξόδων.

| 4.7.3 | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η εφαρμογή ενός συστήματος όπως το προτεινόμενο ενδέχεται να επιφέρει πρόσθετες δαπάνες για τις τράπεζες. Ωστόσο, δεν φαίνεται θεμιτό να καταλογισθούν οι δαπάνες αυτές στα ποσά προς δέσμευση στους τραπεζικούς λογαριασμούς του υποτιθέμενου οφειλέτη. Θα πρέπει να επαφίεται στην εθνική νομοθεσία ο καθορισμός του καθεστώτος των τραπεζικών εξόδων και της είσπραξής τους από τους πιστωτές που χρησιμοποιούν αυτή τη διαδικασία. Αυτές οι επιβαρύνσεις θα πρέπει να υπάγονται στους κανόνες για τα δικαστικά έξοδα, που ορίζονται στο τέλος της δίκης. |
| --- | --- |

4.7.3

Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η εφαρμογή ενός συστήματος όπως το προτεινόμενο ενδέχεται να επιφέρει πρόσθετες δαπάνες για τις τράπεζες. Ωστόσο, δεν φαίνεται θεμιτό να καταλογισθούν οι δαπάνες αυτές στα ποσά προς δέσμευση στους τραπεζικούς λογαριασμούς του υποτιθέμενου οφειλέτη. Θα πρέπει να επαφίεται στην εθνική νομοθεσία ο καθορισμός του καθεστώτος των τραπεζικών εξόδων και της είσπραξής τους από τους πιστωτές που χρησιμοποιούν αυτή τη διαδικασία. Αυτές οι επιβαρύνσεις θα πρέπει να υπάγονται στους κανόνες για τα δικαστικά έξοδα, που ορίζονται στο τέλος της δίκης.

| 4.7.4 | Θα ήταν σκόπιμο ακόμη να θεσπισθούν, στο πλαίσιο του κοινοτικού νομικού μέσου, οι παράμετροι για τον καθορισμό των ορίων εξαίρεσης από τα προς κατάσχεση ποσά, προκειμένου ο οφειλέτης, όταν πρόκειται για φυσικό πρόσωπο, να μπορεί να ανταποκρίνεται στις βασικές ανάγκες του, καθώς και της οικογένειάς του, οι οποίες θα μπορούσαν να τεθούν σε κίνδυνο λόγω της εφαρμογής του μέτρου. |
| --- | --- |

4.7.4

Θα ήταν σκόπιμο ακόμη να θεσπισθούν, στο πλαίσιο του κοινοτικού νομικού μέσου, οι παράμετροι για τον καθορισμό των ορίων εξαίρεσης από τα προς κατάσχεση ποσά, προκειμένου ο οφειλέτης, όταν πρόκειται για φυσικό πρόσωπο, να μπορεί να ανταποκρίνεται στις βασικές ανάγκες του, καθώς και της οικογένειάς του, οι οποίες θα μπορούσαν να τεθούν σε κίνδυνο λόγω της εφαρμογής του μέτρου.

| 4.7.5 | Μετά από την εκτέλεση του μέτρου, η τράπεζα υποχρεούται να ενημερώσει το δικαστήριο σχετικά με τα εφαρμοστέα όρια όσον αφορά την εκτέλεση της διαταγής κατάσχεσης, ανάλογα με τη φύση του λογαριασμού του οφειλέτη (τρέχων λογαριασμός, λογαριασμός ταμιευτηρίου, λογαριασμός στεγαστικού δανείου), με τη φύση των εισοδημάτων ή αμοιβών που τον τροφοδοτούν (μισθοί, αποδοχές, αμοιβές από ελεύθερο επάγγελμα, έσοδα από εργασία για λογαριασμό τρίτων, εισοδήματα, συντάξεις, εταιρικές εισφορές κλπ.) ή με τη φύση των δαπανών που συνδέονται με το λογαριασμό (στεγαστικό δάνειο, χρηματοδοτική μίσθωση αυτοκινήτου, ενοίκια, καταναλωτική πίστωση, πληρωμή διατροφής σε δικαιούχους κλπ.), σύμφωνα με το δίκαιο της χώρας του τραπεζικού λογαριασμού και στο μέτρο που η τράπεζα έχει γνώση της φύσης των εν λόγω εσόδων και εξόδων. |
| --- | --- |

4.7.5

Μετά από την εκτέλεση του μέτρου, η τράπεζα υποχρεούται να ενημερώσει το δικαστήριο σχετικά με τα εφαρμοστέα όρια όσον αφορά την εκτέλεση της διαταγής κατάσχεσης, ανάλογα με τη φύση του λογαριασμού του οφειλέτη (τρέχων λογαριασμός, λογαριασμός ταμιευτηρίου, λογαριασμός στεγαστικού δανείου), με τη φύση των εισοδημάτων ή αμοιβών που τον τροφοδοτούν (μισθοί, αποδοχές, αμοιβές από ελεύθερο επάγγελμα, έσοδα από εργασία για λογαριασμό τρίτων, εισοδήματα, συντάξεις, εταιρικές εισφορές κλπ.) ή με τη φύση των δαπανών που συνδέονται με το λογαριασμό (στεγαστικό δάνειο, χρηματοδοτική μίσθωση αυτοκινήτου, ενοίκια, καταναλωτική πίστωση, πληρωμή διατροφής σε δικαιούχους κλπ.), σύμφωνα με το δίκαιο της χώρας του τραπεζικού λογαριασμού και στο μέτρο που η τράπεζα έχει γνώση της φύσης των εν λόγω εσόδων και εξόδων.

4.8   Λογαριασμοί τρίτων

| 4.8.1 | Ομοίως, δεν φαίνεται θεμιτή η επέκταση του πεδίου του συντηρητικού μέτρου σε τραπεζικούς λογαριασμούς τρίτων. Όταν δεν είναι δυνατόν να διευκρινισθεί επακριβώς το μερίδιο που ανήκει στον οφειλέτη, θα πρέπει να θεωρείται ότι οι δικαιούχοι διαθέτουν ίσα μερίδια. |
| --- | --- |

4.8.1

Ομοίως, δεν φαίνεται θεμιτή η επέκταση του πεδίου του συντηρητικού μέτρου σε τραπεζικούς λογαριασμούς τρίτων. Όταν δεν είναι δυνατόν να διευκρινισθεί επακριβώς το μερίδιο που ανήκει στον οφειλέτη, θα πρέπει να θεωρείται ότι οι δικαιούχοι διαθέτουν ίσα μερίδια.

| 4.8.2 | Απαράδεκτο θεωρείται επίσης να κατασχεθούν περισσότεροι του ενός λογαριασμοί για την κάλυψη του ιδίου ποσού. Πρέπει, όμως, να παραδεχθούμε ότι το ζήτημα αυτό είναι δύσκολο να επιλυθεί σε περίπτωση που, επειδή οι λογαριασμοί τηρούνται σε διαφορετικές χώρες, ζητείται από το καθένα από τα αρμόδια δικαστήρια να διατάξουν την κατάσχεση, χωρίς να είναι γνωστό εάν η ίδια συντηρητική κατάσχεση έχει ζητηθεί και αλλού, και μέχρι τη στιγμή κατά την οποία όλες οι σχετικές διαδικασίες θα συγκεντρωθούν στο επί της ουσίας αρμόδιο δικαστήριο. |
| --- | --- |

4.8.2

Απαράδεκτο θεωρείται επίσης να κατασχεθούν περισσότεροι του ενός λογαριασμοί για την κάλυψη του ιδίου ποσού. Πρέπει, όμως, να παραδεχθούμε ότι το ζήτημα αυτό είναι δύσκολο να επιλυθεί σε περίπτωση που, επειδή οι λογαριασμοί τηρούνται σε διαφορετικές χώρες, ζητείται από το καθένα από τα αρμόδια δικαστήρια να διατάξουν την κατάσχεση, χωρίς να είναι γνωστό εάν η ίδια συντηρητική κατάσχεση έχει ζητηθεί και αλλού, και μέχρι τη στιγμή κατά την οποία όλες οι σχετικές διαδικασίες θα συγκεντρωθούν στο επί της ουσίας αρμόδιο δικαστήριο.

| 4.8.3 | Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμο η προτεινόμενη πρωτοβουλία να συνοδευθεί, ταυτόχρονα, από τη θέσπιση σαφών υποχρεώσεων παροχής πληροφοριών σχετικά με τον αιτούντα και με τις τράπεζες από τις οποίες ζητείται η εκτέλεση, καθώς και υποχρεώσεων συνεργασίας μεταξύ των τραπεζών και των δικαστηρίων στα διάφορα κράτη μέλη, πάντοτε με τον δέοντα σεβασμό της προστασίας του ιδιωτικού βίου και των προσωπικών δεδομένων, καθώς και του τραπεζικού απορρήτου, όπως εξάλλου ορθώς αναφέρεται στη μελέτη στην οποία στηρίζεται η Πράσινη Βίβλος. |
| --- | --- |

4.8.3

Ως εκ τούτου, κρίνεται σκόπιμο η προτεινόμενη πρωτοβουλία να συνοδευθεί, ταυτόχρονα, από τη θέσπιση σαφών υποχρεώσεων παροχής πληροφοριών σχετικά με τον αιτούντα και με τις τράπεζες από τις οποίες ζητείται η εκτέλεση, καθώς και υποχρεώσεων συνεργασίας μεταξύ των τραπεζών και των δικαστηρίων στα διάφορα κράτη μέλη, πάντοτε με τον δέοντα σεβασμό της προστασίας του ιδιωτικού βίου και των προσωπικών δεδομένων, καθώς και του τραπεζικού απορρήτου, όπως εξάλλου ορθώς αναφέρεται στη μελέτη στην οποία στηρίζεται η Πράσινη Βίβλος.

| 4.8.4 | Θα μπορούσε, λοιπόν, να ορισθεί, για παράδειγμα, ότι τα κατασχεθέντα ποσά θα μειωθούν «ex-post», μόλις παρασχεθούν οι πληροφορίες από τις διάφορες τράπεζες, σε περίπτωση εμπλοκής περισσοτέρων της μίας τραπεζών, και εντός συντόμου προθεσμίας που θα πρέπει να καθοριστεί. |
| --- | --- |

4.8.4

Θα μπορούσε, λοιπόν, να ορισθεί, για παράδειγμα, ότι τα κατασχεθέντα ποσά θα μειωθούν «ex-post», μόλις παρασχεθούν οι πληροφορίες από τις διάφορες τράπεζες, σε περίπτωση εμπλοκής περισσοτέρων της μίας τραπεζών, και εντός συντόμου προθεσμίας που θα πρέπει να καθοριστεί.

4.9   Εγγυήσεις για την προστασία του οφειλέτη

| 4.9.1 | Θεμελιώδη σημασία έχει η εξασφάλιση της προστασίας του οφειλέτη. Πρέπει, επομένως, να του παρέχονται τα μέσα για την προσβολή της απόφασης λήψης συντηρητικών μέτρων, εντός ευλόγου προθεσμίας, που προτείνεται να μην είναι μικρότερη των 20 ημερολογιακών ημερών, προκειμένου να αποδείξει:






  α) | την μη ύπαρξη του συνόλου ή μέρους του χρέους· |
| --- | --- | --- |

4.9.1

Θεμελιώδη σημασία έχει η εξασφάλιση της προστασίας του οφειλέτη. Πρέπει, επομένως, να του παρέχονται τα μέσα για την προσβολή της απόφασης λήψης συντηρητικών μέτρων, εντός ευλόγου προθεσμίας, που προτείνεται να μην είναι μικρότερη των 20 ημερολογιακών ημερών, προκειμένου να αποδείξει:

α)

την μη ύπαρξη του συνόλου ή μέρους του χρέους·

| β) | την μη ύπαρξη «periculum in mora»· |
| --- | --- |

β)

την μη ύπαρξη «periculum in mora»·

| γ) | ότι το κατασχεθέν ποσόν είναι άδικο· |
| --- | --- |

γ)

ότι το κατασχεθέν ποσόν είναι άδικο·

| δ) | ότι η εξυπηρέτηση των ζωτικών αναγκών, των δικών του ή της οικογένειάς του, απειλούνται από το μέσο (όταν πρόκειται για φυσικό πρόσωπο). |
| --- | --- |

δ)

ότι η εξυπηρέτηση των ζωτικών αναγκών, των δικών του ή της οικογένειάς του, απειλούνται από το μέσο (όταν πρόκειται για φυσικό πρόσωπο).

| 4.9.2 | Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει προβλεφθεί ότι ο οφειλέτης θα ενημερώνεται από το αρμόδιο δικαστήριο αμέσως μόλις διαπιστωθεί ότι έχουν κατασχεθεί επαρκή ποσά, βάσει της επιβολής στην τράπεζα να προβεί σε κατάσχεση του λογαριασμού, για το ποσόν του επικαλούμενου χρέους, ή έως του ύψους αυτού. Η ίδια ενημέρωση θα πρέπει να παρέχεται στον οφειλέτη και από την τράπεζα, αμέσως μετά από τη δέσμευση του λογαριασμού, σύμφωνα με τους όρους που έθεσε το δικαστήριο. |
| --- | --- |

4.9.2

Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει προβλεφθεί ότι ο οφειλέτης θα ενημερώνεται από το αρμόδιο δικαστήριο αμέσως μόλις διαπιστωθεί ότι έχουν κατασχεθεί επαρκή ποσά, βάσει της επιβολής στην τράπεζα να προβεί σε κατάσχεση του λογαριασμού, για το ποσόν του επικαλούμενου χρέους, ή έως του ύψους αυτού. Η ίδια ενημέρωση θα πρέπει να παρέχεται στον οφειλέτη και από την τράπεζα, αμέσως μετά από τη δέσμευση του λογαριασμού, σύμφωνα με τους όρους που έθεσε το δικαστήριο.

| 4.9.3 | Το κοινοτικό νομικό μέσον θα πρέπει να ορίζει επίσης τα μέσα προστασίας και τους λόγους και αιτίες που θεμελιώνουν προσβολή/προσφυγή, κατά τρόπο εναρμονισμένο σε κοινοτικό επίπεδο, προκειμένου να εξασφαλίζεται η ίδια εκτίμηση των καταστάσεων από οποιαδήποτε αρμόδια δικαιοδοτική αρχή, αλλά και τα αυτά μέσα προστασίας. Ένα σημαντικό θέμα συνιστά ο καθορισμός του αποτελέσματος της προσφυγής (κατά πόσον θα είναι ανασταλτικό ή όχι) και ο ορισμός του αρμόδιου για την εκδίκασή της δικαστηρίου, στην περίπτωση που η εθνική δικαιοδοτική αρχή η αρμόδια για την έκδοση διαταγής κατάσχεσης δεν είναι η ίδια με την αρμόδια για την εκδίκαση της υπόθεσης επί της ουσίας. |
| --- | --- |

4.9.3

Το κοινοτικό νομικό μέσον θα πρέπει να ορίζει επίσης τα μέσα προστασίας και τους λόγους και αιτίες που θεμελιώνουν προσβολή/προσφυγή, κατά τρόπο εναρμονισμένο σε κοινοτικό επίπεδο, προκειμένου να εξασφαλίζεται η ίδια εκτίμηση των καταστάσεων από οποιαδήποτε αρμόδια δικαιοδοτική αρχή, αλλά και τα αυτά μέσα προστασίας. Ένα σημαντικό θέμα συνιστά ο καθορισμός του αποτελέσματος της προσφυγής (κατά πόσον θα είναι ανασταλτικό ή όχι) και ο ορισμός του αρμόδιου για την εκδίκασή της δικαστηρίου, στην περίπτωση που η εθνική δικαιοδοτική αρχή η αρμόδια για την έκδοση διαταγής κατάσχεσης δεν είναι η ίδια με την αρμόδια για την εκδίκαση της υπόθεσης επί της ουσίας.

| 4.9.4 | Εξίσου σημαντικός είναι ο καθορισμός προθεσμίας για την προσφυγή κατά της κύριας δίκης ή κατά της αίτησης έκδοσης του εκτελεστήριου τύπου, αρχής γενομένης από την ημερομηνία κατά την οποία ο οφειλέτης λαμβάνει γνώση της εκτέλεσης του συντηρητικού μέτρου. Προτείνεται ως εύλογη μία προθεσμία 60 ημερολογιακών ημερών, ανεξάρτητα από την απόφαση λήψης ασφαλιστικών μέτρων. |
| --- | --- |

4.9.4

Εξίσου σημαντικός είναι ο καθορισμός προθεσμίας για την προσφυγή κατά της κύριας δίκης ή κατά της αίτησης έκδοσης του εκτελεστήριου τύπου, αρχής γενομένης από την ημερομηνία κατά την οποία ο οφειλέτης λαμβάνει γνώση της εκτέλεσης του συντηρητικού μέτρου. Προτείνεται ως εύλογη μία προθεσμία 60 ημερολογιακών ημερών, ανεξάρτητα από την απόφαση λήψης ασφαλιστικών μέτρων.

4.10   Το κοινοτικό νομικό μέσον και η φύση του

| 4.10.1 | Στην Πράσινη Βίβλο, η Επιτροπή είναι ασαφής όσον αφορά τη φύση του νομικού μέσου που προτίθεται να χρησιμοποιήσει για την εφαρμογή της πρωτοβουλίας. Ενόψει των επιδιωκόμενων στόχων και προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι διαδικασίες θα είναι απολύτως όμοιες στα διάφορα κράτη μέλη, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η νομοθετική πράξη πρέπει να λάβει τη μορφή κανονισμού, όπως συμβαίνει εξάλλου και για άλλα ανάλογα νομικά μέσα, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου. |
| --- | --- |

4.10.1

Στην Πράσινη Βίβλο, η Επιτροπή είναι ασαφής όσον αφορά τη φύση του νομικού μέσου που προτίθεται να χρησιμοποιήσει για την εφαρμογή της πρωτοβουλίας. Ενόψει των επιδιωκόμενων στόχων και προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι διαδικασίες θα είναι απολύτως όμοιες στα διάφορα κράτη μέλη, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η νομοθετική πράξη πρέπει να λάβει τη μορφή κανονισμού, όπως συμβαίνει εξάλλου και για άλλα ανάλογα νομικά μέσα, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου.

| 4.10.2 | Ένα διαφορετικό θέμα, που συνδέεται όμως στενά με το προηγούμενο, είναι το ζήτημα του πεδίου εφαρμογής. Εάν το μέτρο κριθεί αναγκαίο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα ήταν σκόπιμο να αποφασίσει η Επιτροπή -όπως και για άλλες ανάλογες πράξεις- ότι η διαδικασία θα είναι αποκλειστικά εφαρμοστέα στις διασυνοριακές υποθέσεις και θα έχει προαιρετικό χαρακτήρα («28ο καθεστώς»), δίνοντας τη δυνατότητα στους πιστωτές να επιλέξουν μεταξύ του εναρμονισμένου κοινοτικού μέσου και, εναλλακτικά, της υφιστάμενης δυνατότητας χρήσης των εφαρμοστέων διατάξεων του διεθνούς ιδιωτικού δικαίου. |
| --- | --- |

4.10.2

Ένα διαφορετικό θέμα, που συνδέεται όμως στενά με το προηγούμενο, είναι το ζήτημα του πεδίου εφαρμογής. Εάν το μέτρο κριθεί αναγκαίο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα ήταν σκόπιμο να αποφασίσει η Επιτροπή -όπως και για άλλες ανάλογες πράξεις- ότι η διαδικασία θα είναι αποκλειστικά εφαρμοστέα στις διασυνοριακές υποθέσεις και θα έχει προαιρετικό χαρακτήρα («28ο καθεστώς»), δίνοντας τη δυνατότητα στους πιστωτές να επιλέξουν μεταξύ του εναρμονισμένου κοινοτικού μέσου και, εναλλακτικά, της υφιστάμενης δυνατότητας χρήσης των εφαρμοστέων διατάξεων του διεθνούς ιδιωτικού δικαίου.

4.11   Έξοδα

Η ΕΟΚΕ προτείνει το εφαρμοστέο στη διαδικασία αυτή καθεστώς εξόδων να ακολουθεί τους κανόνες που ορίζονται από το άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 805/2004, ενδεχομένως με τις αναγκαίες προσαρμογές (13).

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1 | Όσον αφορά τα ζητήματα καθαρά τυπικής φύσεως, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η διαδικασία κήρυξης εκτελεστότητας πρέπει να καταργηθεί όσον αφορά την απόφαση που διατάσσει τα συντηρητικά μέτρα, ανεξάρτητα από το ποιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο. |
| --- | --- |

5.1

Όσον αφορά τα ζητήματα καθαρά τυπικής φύσεως, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η διαδικασία κήρυξης εκτελεστότητας πρέπει να καταργηθεί όσον αφορά την απόφαση που διατάσσει τα συντηρητικά μέτρα, ανεξάρτητα από το ποιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο.

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι οι κανόνες βάσει των οποίων το δικαστήριο ενημερώνει την τράπεζα και τον υποτιθέμενο οφειλέτη πρέπει να μην περιλαμβάνουν άσκοπες διατυπώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλίζεται η γνησιότητα της πράξης και η ταυτότητα του οφειλέτη. Το ήδη υπάρχον καθεστώς, που θεσπίζεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1348/2000 φαίνεται να είναι κατάλληλο για το σκοπό αυτό (14). Ο προσδιορισμός των προς κατάσχεση λογαριασμών θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ακριβής, ώστε να αποτρέπεται το ενδεχόμενο γενικής διαταγής κατάσχεσης. |
| --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι οι κανόνες βάσει των οποίων το δικαστήριο ενημερώνει την τράπεζα και τον υποτιθέμενο οφειλέτη πρέπει να μην περιλαμβάνουν άσκοπες διατυπώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλίζεται η γνησιότητα της πράξης και η ταυτότητα του οφειλέτη. Το ήδη υπάρχον καθεστώς, που θεσπίζεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1348/2000 φαίνεται να είναι κατάλληλο για το σκοπό αυτό (14). Ο προσδιορισμός των προς κατάσχεση λογαριασμών θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ακριβής, ώστε να αποτρέπεται το ενδεχόμενο γενικής διαταγής κατάσχεσης.

| 5.3 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι η διαταγή που εκδίδεται από το αρμόδιο δικαστήριο θα πρέπει να εκτελείται από την τράπεζα βάσει των όρων που έθεσε το δικαστήριο, με την διαφύλαξη, ωστόσο, των υπό εξέλιξη νόμιμων συναλλαγών, και ειδικότερα των προγενέστερων δεσμεύσεων που είναι εγγυημένες βάσει συναλλαγματικών, γραμματίων ή επιταγών, καθώς και των υποχρεώσεων έναντι προνομιούχων πιστωτών όπως το κράτος, οι φορείς κοινωνικής ασφάλισης και οι εργαζόμενοι. Σε κάθε περίπτωση, η τράπεζα πρέπει να φέρει την ευθύνη για το υπόλοιπο του λογαριασμού κατά την ημερομηνία παραλαβής της διαταγής κατάσχεσης και πρέπει να μεριμνά ώστε η δέσμευση του λογαριασμού να γίνεται αυτόματα, μόλις αφιχθεί η εντολή, ακόμη και εκτός εργάσιμων ωρών, μέσω της ηλεκτρονικής οδού. Διαφορετικά, σε περίπτωση αμέλειας, η τράπεζα θα είναι υπόλογη για την εξαφάνιση ποσών που τυχόν θα κινηθούν μετά από τη στιγμή αυτή. |
| --- | --- |

5.3

Η ΕΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι η διαταγή που εκδίδεται από το αρμόδιο δικαστήριο θα πρέπει να εκτελείται από την τράπεζα βάσει των όρων που έθεσε το δικαστήριο, με την διαφύλαξη, ωστόσο, των υπό εξέλιξη νόμιμων συναλλαγών, και ειδικότερα των προγενέστερων δεσμεύσεων που είναι εγγυημένες βάσει συναλλαγματικών, γραμματίων ή επιταγών, καθώς και των υποχρεώσεων έναντι προνομιούχων πιστωτών όπως το κράτος, οι φορείς κοινωνικής ασφάλισης και οι εργαζόμενοι. Σε κάθε περίπτωση, η τράπεζα πρέπει να φέρει την ευθύνη για το υπόλοιπο του λογαριασμού κατά την ημερομηνία παραλαβής της διαταγής κατάσχεσης και πρέπει να μεριμνά ώστε η δέσμευση του λογαριασμού να γίνεται αυτόματα, μόλις αφιχθεί η εντολή, ακόμη και εκτός εργάσιμων ωρών, μέσω της ηλεκτρονικής οδού. Διαφορετικά, σε περίπτωση αμέλειας, η τράπεζα θα είναι υπόλογη για την εξαφάνιση ποσών που τυχόν θα κινηθούν μετά από τη στιγμή αυτή.

| 5.4 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει, μάλιστα, ότι οι τράπεζες οφείλουν να ενημερώνουν το δικαστήριο αμέσως, με οποιοδήποτε μέσον επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων και των ηλεκτρονικών, σχετικά με τον τρόπο συμμόρφωσης τους με την απόφαση. |
| --- | --- |

5.4

Η ΕΟΚΕ πιστεύει, μάλιστα, ότι οι τράπεζες οφείλουν να ενημερώνουν το δικαστήριο αμέσως, με οποιοδήποτε μέσον επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων και των ηλεκτρονικών, σχετικά με τον τρόπο συμμόρφωσης τους με την απόφαση.

| 5.5 | Το κοινοτικό νομικό μέσον δεν θα πρέπει να θεσπίζει ίδιους κανόνες για τη σειρά κατάταξης των πιστωτών που έχουν απαιτήσεις επί του ίδιου τραπεζικού λογαριασμού. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της εφαρμογής επ' αυτού της εθνικής νομοθεσίας. |
| --- | --- |

5.5

Το κοινοτικό νομικό μέσον δεν θα πρέπει να θεσπίζει ίδιους κανόνες για τη σειρά κατάταξης των πιστωτών που έχουν απαιτήσεις επί του ίδιου τραπεζικού λογαριασμού. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της εφαρμογής επ' αυτού της εθνικής νομοθεσίας.

| 5.6 | Όσον αφορά το ζήτημα της μετατροπής του συντηρητικού μέτρου σε εκτέλεση, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να διέπεται από το δίκαιο της χώρας που είναι αρμόδια για την εκτέλεση, σύμφωνα με τους εφαρμοστέους γενικούς κανόνες σύνδεσης. |
| --- | --- |

5.6

Όσον αφορά το ζήτημα της μετατροπής του συντηρητικού μέτρου σε εκτέλεση, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να διέπεται από το δίκαιο της χώρας που είναι αρμόδια για την εκτέλεση, σύμφωνα με τους εφαρμοστέους γενικούς κανόνες σύνδεσης.

| 5.7 | Τέλος, η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή της Επιτροπής στην αναγκαιότητα πρόβλεψης ενός μηχανισμού για τη μετάφραση των εγγράφων που απαιτούνται για τη λειτουργία του παρόντος μέτρου, κατ' αναλογία με τις διατάξεις του άρθρου 21, παράγραφος 2, εδάφιο β), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1896/2006, της 12ης Δεκεμβρίου 2006. |
| --- | --- |

5.7

Τέλος, η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή της Επιτροπής στην αναγκαιότητα πρόβλεψης ενός μηχανισμού για τη μετάφραση των εγγράφων που απαιτούνται για τη λειτουργία του παρόντος μέτρου, κατ' αναλογία με τις διατάξεις του άρθρου 21, παράγραφος 2, εδάφιο β), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1896/2006, της 12ης Δεκεμβρίου 2006.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  SEC(2006) 1341.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 44/2001, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (Βρυξέλλες Ι), ΕΕ L 12 της 16.1.2001, σ. 1. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. MALOSSE (CES 233/2000 της 1ης Μαρτίου 2000, ΕΕ C 117 της 26.4.2000, σ. 6).

2

(3)  Μεταξύ των οποίων υπενθυμίζονται οι παρακάτω:

3

| — | Ανακοίνωση της Επιτροπής «Σχέδιο δράσης σχετικά με την πρόσβαση των καταναλωτών στη δικαιοσύνη και τη ρύθμιση των διαφορών κατανάλωσης στην εσωτερική αγορά» της 14ης Φεβρουαρίου 1996 [COM(1996) 13 τελικό]. |
| --- | --- |

—

Ανακοίνωση της Επιτροπής «Σχέδιο δράσης σχετικά με την πρόσβαση των καταναλωτών στη δικαιοσύνη και τη ρύθμιση των διαφορών κατανάλωσης στην εσωτερική αγορά» της 14ης Φεβρουαρίου 1996 [COM(1996) 13 τελικό].

| — | Ανακοίνωση της Επιτροπής «Προς αύξηση της αποτελεσματικότητας στην έκδοση και την εκτέλεση των αποφάσεων στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης» [COM(1997) 609 τελικό, ΕΕ C 33 της 31.1.1998]. |
| --- | --- |

—

Ανακοίνωση της Επιτροπής «Προς αύξηση της αποτελεσματικότητας στην έκδοση και την εκτέλεση των αποφάσεων στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης» [COM(1997) 609 τελικό, ΕΕ C 33 της 31.1.1998].

| — | «Πράσινη Βίβλος — Προσφυγή των καταναλωτών στη δικαιοσύνη και ρύθμιση των διαφορών κατανάλωσης στην ενιαία αγορά», [COM(1993) 576 τελικό]. |
| --- | --- |

—

«Πράσινη Βίβλος — Προσφυγή των καταναλωτών στη δικαιοσύνη και ρύθμιση των διαφορών κατανάλωσης στην ενιαία αγορά», [COM(1993) 576 τελικό].

| — | «Πράσινη βίβλος για τους εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης των διαφορών αστικού και εμπορικού δικαίου», [COM(2002) 196 τελικό, της 19.4.2002]. |
| --- | --- |

—

«Πράσινη βίβλος για τους εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης των διαφορών αστικού και εμπορικού δικαίου», [COM(2002) 196 τελικό, της 19.4.2002].

| — | Σύσταση της Επιτροπής, της 12ης Μαΐου 1995, σχετικά με τις προθεσμίες πληρωμής στις εμπορικές συναλλαγές και σχετική ανακοίνωση της Επιτροπής, αντιστοίχως: ΕΕ L 127 της 10.6.1995 και ΕΕ C 144 της 10.6.1995. |
| --- | --- |

—

Σύσταση της Επιτροπής, της 12ης Μαΐου 1995, σχετικά με τις προθεσμίες πληρωμής στις εμπορικές συναλλαγές και σχετική ανακοίνωση της Επιτροπής, αντιστοίχως: ΕΕ L 127 της 10.6.1995 και ΕΕ C 144 της 10.6.1995.

| — | Οδηγία 98/27/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαΐου 1998, περί των αγωγών παραλείψεως στον τομέα της προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών, ΕΕ L 166 της 11.6.1998, σ. 51. |
| --- | --- |

—

Οδηγία 98/27/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαΐου 1998, περί των αγωγών παραλείψεως στον τομέα της προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών, ΕΕ L 166 της 11.6.1998, σ. 51.

| — | Οδηγία 2000/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές, ΕΕ L 200 της 8.8.2000, σ. 35. |
| --- | --- |

—

Οδηγία 2000/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές, ΕΕ L 200 της 8.8.2000, σ. 35.

| — | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (Βρυξέλλες I), ΕΕ L 12 της 16.1.2001, σ. 1. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. MALOSSE (CES 233/2000 της 1ης Μαρτίου 2000, ΕΕ C 117 της 26.4.2000, σ. 6). |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (Βρυξέλλες I), ΕΕ L 12 της 16.1.2001, σ. 1. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. MALOSSE (CES 233/2000 της 1ης Μαρτίου 2000, ΕΕ C 117 της 26.4.2000, σ. 6).

| — | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 805/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις, ΕΕ L 143 της 30.4.2004, σ. 15. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Ravoet (CESE 1348/2002, της 11ης Δεκεμβρίου 2002), ΕΕ C 85 της 8.4.2003, σ. 1. |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 805/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού εκτελεστού τίτλου για μη αμφισβητούμενες αξιώσεις, ΕΕ L 143 της 30.4.2004, σ. 15. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Ravoet (CESE 1348/2002, της 11ης Δεκεμβρίου 2002), ΕΕ C 85 της 8.4.2003, σ. 1.

| — | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1206/2001 του Συμβουλίου, της 28ης Μαΐου 2001, για τη συνεργασία μεταξύ των δικαστηρίων των κρατών μελών κατά τη διεξαγωγή αποδείξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις, ΕΕ L 174 της 27.6.2001, σ. 1. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Hernández Bataller (CES 228/2001 της 28ης Φεβρουαρίου 2001, ΕΕ C 139 της 11.5.2001, σ. 10). |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1206/2001 του Συμβουλίου, της 28ης Μαΐου 2001, για τη συνεργασία μεταξύ των δικαστηρίων των κρατών μελών κατά τη διεξαγωγή αποδείξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις, ΕΕ L 174 της 27.6.2001, σ. 1. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Hernández Bataller (CES 228/2001 της 28ης Φεβρουαρίου 2001, ΕΕ C 139 της 11.5.2001, σ. 10).

| — | Πρόγραμμα μέτρων για την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των αποφάσεων επί αστικών και εμπορικών υποθέσεων (ΕΕ C 12 της 15.1.2001, σ. 1). |
| --- | --- |

—

Πρόγραμμα μέτρων για την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των αποφάσεων επί αστικών και εμπορικών υποθέσεων (ΕΕ C 12 της 15.1.2001, σ. 1).

| — | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1346/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί των διαδικασιών αφερεγγυότητας, ΕΕ L 160 της 30.6.2000, σ. 1. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Ravoet (CES 79/2001, της 26ης Ιανουαρίου 2001, ΕΕ C 75 της 15.3.2000, σ. 1). |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1346/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί των διαδικασιών αφερεγγυότητας, ΕΕ L 160 της 30.6.2000, σ. 1. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Ravoet (CES 79/2001, της 26ης Ιανουαρίου 2001, ΕΕ C 75 της 15.3.2000, σ. 1).

| — | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1347/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί της διεθνούς δικαιοδοσίας, αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας έναντι των κοινών τέκνων των συζύγων, ΕΕ L 160 της 30.6.2000, σ. 19. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Braghin (CES 940/1999 της 20ης Οκτωβρίου 1999, ΕΕ C 368 της 20.12.1999, σ. 23). |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1347/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί της διεθνούς δικαιοδοσίας, αναγνώρισης και εκτέλεσης αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας έναντι των κοινών τέκνων των συζύγων, ΕΕ L 160 της 30.6.2000, σ. 19. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Braghin (CES 940/1999 της 20ης Οκτωβρίου 1999, ΕΕ C 368 της 20.12.1999, σ. 23).

| — | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1348/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί επιδόσεως και κοινοποιήσεως στα κράτη μέλη δικαστικών και εξωδίκων πράξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις, ΕΕ L 160 της 30.6.2000, σ. 37. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Hernández Bataller (CES 947/1999 της 21ης Οκτωβρίου 1999, ΕΕ C 368 της 20.12.1999, σ. 47). |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1348/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί επιδόσεως και κοινοποιήσεως στα κράτη μέλη δικαστικών και εξωδίκων πράξεων σε αστικές ή εμπορικές υποθέσεις, ΕΕ L 160 της 30.6.2000, σ. 37. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Hernández Bataller (CES 947/1999 της 21ης Οκτωβρίου 1999, ΕΕ C 368 της 20.12.1999, σ. 47).

| — | Απόφαση του Συμβουλίου, της 28ης Μαΐου 2001, σχετικά με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικαστικού δικτύου για αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ΕΕ L 174 της 27.6.2001, σ. 25. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Retureau (CES 227/2001 της 28ης Φεβρουαρίου 2001, ΕΕ C 139 της 11.5.2001, σ. 6). |
| --- | --- |

—

Απόφαση του Συμβουλίου, της 28ης Μαΐου 2001, σχετικά με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικαστικού δικτύου για αστικές και εμπορικές υποθέσεις, ΕΕ L 174 της 27.6.2001, σ. 25. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Retureau (CES 227/2001 της 28ης Φεβρουαρίου 2001, ΕΕ C 139 της 11.5.2001, σ. 6).

| — | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1896/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, για τη θέσπιση διαδικασίας ευρωπαϊκής διαταγής πληρωμής (ΕΕ L 399 της 30.12.2006, σ. 1). Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για την Πρόταση Κανονισμού [COM(2004) 173 τελικό της 19.3.2004] ήταν ο κ. Pegado Liz (CESE 133/2005 της 22.2.2005, ΕΕ C 221 της 8.9.2005, σ. 77). |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1896/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, για τη θέσπιση διαδικασίας ευρωπαϊκής διαταγής πληρωμής (ΕΕ L 399 της 30.12.2006, σ. 1). Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για την Πρόταση Κανονισμού [COM(2004) 173 τελικό της 19.3.2004] ήταν ο κ. Pegado Liz (CESE 133/2005 της 22.2.2005, ΕΕ C 221 της 8.9.2005, σ. 77).

| — | Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκής διαδικασίας μικροδιαφορών [COM(2005) 87 τελικό, της 15.3.2005]. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Pegado Liz (CESE 243/2006 της 14ης Φεβρουαρίου 2006, ΕΕ C 88 της 11.4.2006, σ. 61). |
| --- | --- |

—

Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ευρωπαϊκής διαδικασίας μικροδιαφορών [COM(2005) 87 τελικό, της 15.3.2005]. Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Pegado Liz (CESE 243/2006 της 14ης Φεβρουαρίου 2006, ΕΕ C 88 της 11.4.2006, σ. 61).

(4)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 44/2001 της 22ας Δεκεμβρίου 2000 (ΕΕ L 12 της 16.1.2001, σ. 1). Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. MALOSSE (CES 233/2000 της 1ης Μαρτίου 2000, ΕΕ C 117 της 26.4.2000, σ. 6).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 805/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004 (ΕΕ L 143 της 30.4.2004, σ. 15). Εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ για το θέμα ήταν ο κ. Ravoet (CESE 1348/2002, της 11ης Δεκεμβρίου 2002, ΕΕ C 85 της 8.4.2003, σ. 1).

5

(6)  Κυρίως στη ανακοίνωσή της «Προς αύξηση της αποτελεσματικότητας στην έκδοση και την εκτέλεση των αποφάσεων στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης», (ΕΕ C 33 της 31.1.1998, σ. 3).

6

(7)  Το κείμενο των δύο άρθρων είναι ευρύτατο. Πρέπει, λοιπόν, να υιοθετηθεί η ερμηνεία που απορρέει από τη νομολογία, ειδικότερα δε από την υπόθεση Denilauer (Απόφαση C-125/79, της 21.5.1980, Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1980, σ. 1553) σχετικά με το άρθρο 31. Τα ζητήματα που σχετίζονται με την έκπτωση του δικαιώματος, τους μηχανισμούς εκτελεστότητας, τις προϋποθέσεις διεκπεραίωσης [εξακρίβωση του fumus boni juris (αληθοφάνεια προβαλλόμενης αξίωσης) και του periculum in mora (σοβαρός κίνδυνος μη εκτέλεσης)], τα μέσα και τις εγγυήσεις προστασίας και τα ποσά και εξαιρέσεις από την κατάσχεση θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο των δύο προαναφερθέντων άρθρων, μέσω της διεύρυνσης του πεδίου τους, ώστε να εκπληρωθούν οι στόχοι της πρότασης της Επιτροπής.

7

(8)  Για την πλήρη σαφήνεια όσον αφορά το περιεχόμενο της εν λόγω Πράσινης Βίβλου, είναι ουσιαστικό να ληφθεί υπόψη όχι μόνο το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής [SEC(2006) 1341] της 24.10.2006, αλλά και η μελέτη αριθ. JAI/A3/2002/02, στην ενημερωμένη εκδοχή της 18.2.2004, του καθηγητή Δρα Burkhard HESS, Διευθυντή του Ιδρύματος Συγκριτικού Διεθνούς Ιδιωτικού Δικαίου του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, το κείμενο της οποίας παρατίθεται στη διεύθυνση

8

http://europa.eu.int/comm/justice_home/doc_centre/civil/studies/doc_civil_studies_en.htm.

(9)  Στις γλώσσες που γνωρίζει καλύτερα ο εισηγητής, ο οποίος δυστυχώς δεν έχει πρόσβαση στις υπόλοιπες 15.

9

(10)  Πράγματι, ο όρος «attachment», ακόμη και στη τεχνική νομική σημασία του, είναι αμφίσημος, δεδομένου ότι μπορεί να αναφέρεται είτε σε αυτό που στα πορτογαλικά αποδίδεται με τον όρο «penhora» είτε στο «arresto». Ακόμη και στα αγγλικά, θα ήταν προτιμότερος, για τη νομική φύση του προβλεπόμενου μέτρου, ο όρος «arrestment» ή «freezing order», για να υπάρχει σαφής διάκριση από τον όρο «garnishment». Εξάλλου, μόνο η ιταλική εκδοχή «sequestro conservativo» αποδίδει ορθά τον προληπτικό και συντηρητικό χαρακτήρα του μέτρου. Ο όρος «saisie» στα γαλλικά, συνοδευόμενος από την πρόσθετη επεξήγηση «délivrée par un tribunal siégeant en référé», επιτυγχάνει αυτό το στόχο. Ο όρος «embargo» στα ισπανικά φαίνεται επαρκής για τον προσδιορισμό του σκοπού του μέτρου. Εν πάση περιπτώσει, στα πορτογαλικά, ο όρος «penhora» είναι απολύτως λανθασμένος και θα πρέπει να αντικατασταθεί από τον όρο «arresto».

10

Εν πάση περιπτώσει, στα πορτογαλικά, ο όρος «penhora» είναι απολύτως λανθασμένος και θα πρέπει να αντικατασταθεί από τον όρο «arresto».

(11)  Φρονούμε ότι θα πρέπει να περιορίζεται στα αστικά και εμπορικά χρέη.

11

(12)  Βλ. Απόφαση Van Uden Maritime BV του Δικαστηρίου, της 17.11.1998, Υπόθεση C-391/95 (Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1998 σελίδα I-07091).

12

(13)  Το άρθρο 7 ορίζει ότι: «Όταν η απόφαση περιλαμβάνει εκτελεστή διάταξη για το ποσό της δικαστικής δαπάνης, συμπεριλαμβανομένων των τόκων, πιστοποιείται ως ευρωπαϊκός εκτελεστός τίτλος και όσον αφορά την δικαστική δαπάνη, εκτός εάν ο οφειλέτης, κατά τη διάρκεια διαδικασίας ενώπιον δικαστηρίου, αντιτάχθηκε ειδικά ως προς την υποχρέωσή του για την καταβολή αυτής της δαπάνης, σύμφωνα με το δίκαιο του κράτους μέλους προέλευσης».

13

(14)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1348/2000 της 29.5.2000, ΕΕ L 160 της 30.6.2000, σ. 37.

14

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/8 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/8

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Απλούστευση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος του τομέα των μηχανημάτων

(2008/C 10/03)

Στις 8 Ιανουαρίου 2007, η κ. Margot WALLSTRÖM και ο κ. Günter VERHEUGEN, Αντιπρόεδροι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζήτησαν από την ΕΟΚΕ να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση σχετικά με την: «Απλούστευση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος του τομέα των μηχανημάτων».

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 18 Ιουλίου 2007 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. IOZIA.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειας, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 138 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Ο τομέας της κατασκευής μηχανημάτων και του μηχανολογικού εξοπλισμού είναι ένας κλάδος αιχμής που έχει κεφαλαιώδη σημασία για την οικονομία της Ε.Ε. Το 2006, ο κύκλος εργασιών 130 000 και πλέον επιχειρήσεων, οι οποίες εξάγουν το ένα τρίτο της παραγωγής τους, ανερχόταν σε εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ. Ο τομέας της κατασκευής μηχανημάτων και ηλεκτρικών μηχανημάτων απασχολεί στην Ένωση πάνω από 4 εκατ. εργαζόμενους με υψηλή εξειδίκευση και παράγει σημαντική προστιθέμενη αξία. |
| --- | --- |

1.1

Ο τομέας της κατασκευής μηχανημάτων και του μηχανολογικού εξοπλισμού είναι ένας κλάδος αιχμής που έχει κεφαλαιώδη σημασία για την οικονομία της Ε.Ε. Το 2006, ο κύκλος εργασιών 130 000 και πλέον επιχειρήσεων, οι οποίες εξάγουν το ένα τρίτο της παραγωγής τους, ανερχόταν σε εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ. Ο τομέας της κατασκευής μηχανημάτων και ηλεκτρικών μηχανημάτων απασχολεί στην Ένωση πάνω από 4 εκατ. εργαζόμενους με υψηλή εξειδίκευση και παράγει σημαντική προστιθέμενη αξία.

| 1.2 | Περισσότερο από κάθε άλλο τομέα, ο τομέας της κατασκευής μηχανημάτων και ηλεκτρικών μηχανημάτων μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της Λισσαβώνας χάρη στη συνεχή κατάρτιση, την ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών, την διατήρηση της ανταγωνιστικής ικανότητας στο υψηλότερο επίπεδο καθώς και της ικανότητάς του να διεισδύει στην παγκόσμια αγορά. |
| --- | --- |

1.2

Περισσότερο από κάθε άλλο τομέα, ο τομέας της κατασκευής μηχανημάτων και ηλεκτρικών μηχανημάτων μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της Λισσαβώνας χάρη στη συνεχή κατάρτιση, την ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών, την διατήρηση της ανταγωνιστικής ικανότητας στο υψηλότερο επίπεδο καθώς και της ικανότητάς του να διεισδύει στην παγκόσμια αγορά.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής που αποβλέπει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του τομέα, στη βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου αναφοράς, μέσω καλύτερης και πιο αποτελεσματικής νομοθετικής ρύθμισης η οποία λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι ο τομέας αποτελείται από δεκάδες χιλιάδων μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η βελτίωση της νομοθεσίας δεν σημαίνει, τουλάχιστον για τον τομέα αυτό, τη μη θέσπιση νομοθετικών πράξεων αλλά τη δημιουργία ενός σταθερού πλαισίου, την επεξεργασία σαφών και ευεφάρμοστων κανόνων και την συγκράτηση του διοικητικού κόστους στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής που αποβλέπει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του τομέα, στη βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου αναφοράς, μέσω καλύτερης και πιο αποτελεσματικής νομοθετικής ρύθμισης η οποία λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι ο τομέας αποτελείται από δεκάδες χιλιάδων μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η βελτίωση της νομοθεσίας δεν σημαίνει, τουλάχιστον για τον τομέα αυτό, τη μη θέσπιση νομοθετικών πράξεων αλλά τη δημιουργία ενός σταθερού πλαισίου, την επεξεργασία σαφών και ευεφάρμοστων κανόνων και την συγκράτηση του διοικητικού κόστους στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που η Επιτροπή της εμπιστεύτηκε αυτή τη λεπτή αποστολή, να επισημάνει δηλαδή με τη μεγαλύτερη δυνατή ομοφωνία, τους τομείς στους οποίους η υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία πρέπει να απλουστευθεί, στα πλαίσια των δραστηριοτήτων που αναπτύσσουν τα νομοθετικά όργανα για να βελτιώσουν και να απλοποιήσουν τη νομοθεσία. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που η Επιτροπή της εμπιστεύτηκε αυτή τη λεπτή αποστολή, να επισημάνει δηλαδή με τη μεγαλύτερη δυνατή ομοφωνία, τους τομείς στους οποίους η υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία πρέπει να απλουστευθεί, στα πλαίσια των δραστηριοτήτων που αναπτύσσουν τα νομοθετικά όργανα για να βελτιώσουν και να απλοποιήσουν τη νομοθεσία.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στον υπό εξέταση τομέα βρίσκονται εν εξελίξει διάφορες νομοθετικές πρωτοβουλίες και ότι πρέπει να συμβιβαστούν διάφορα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά συμφέροντα που διακυβεύονται. Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς δεν μπορεί να γίνει σε βάρος άλλων πτυχών που αξίζουν τη μεγαλύτερη δυνατή προσοχή στα πλαίσια της ατζέντας της Λισσαβώνας, όπως η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων, η προστασία των καταναλωτών και του περιβάλλοντος. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται μια στρατηγική που να ενσωματώνει και να συντονίζει τις διάφορες πρωτοβουλίες. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στον υπό εξέταση τομέα βρίσκονται εν εξελίξει διάφορες νομοθετικές πρωτοβουλίες και ότι πρέπει να συμβιβαστούν διάφορα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά συμφέροντα που διακυβεύονται. Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς δεν μπορεί να γίνει σε βάρος άλλων πτυχών που αξίζουν τη μεγαλύτερη δυνατή προσοχή στα πλαίσια της ατζέντας της Λισσαβώνας, όπως η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων, η προστασία των καταναλωτών και του περιβάλλοντος. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται μια στρατηγική που να ενσωματώνει και να συντονίζει τις διάφορες πρωτοβουλίες.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προτάσεις που διατύπωσε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της της 17ης Φεβρουαρίου 2007, για την τροποποίηση της νέας προσέγγισης και την ενίσχυση του ρόλου και των δραστηριοτήτων των κρατών μελών όσον αφορά την εποπτεία της αγοράς, στο μέτρο που τα τελευταία δεν αφιερώνουν πάντοτε επαρκείς πόρους για την επίτευξη αυτού του στόχου. Η ΕΟΚΕ εύχεται να ενισχυθούν οι υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για τον συντονισμό, την παρακολούθηση και σε ορισμένες περιπτώσεις τον έλεγχο της διαχείρισης των όρων διαπίστευσης, των δραστηριοτήτων των οργάνων κοινοποίησης και της ποιότητας των πιστοποιήσεών τους. Πρέπει να υποστηριχθεί η δημιουργία μιας πλατφόρμας επικοινωνίας μεταξύ των φορέων και των κρατών μελών, που πρέπει να αναπτύσσουν δραστηριότητα κατά τρόπο ανάλογο και συνεπή με τους στόχους των κοινοτικών οδηγιών και πολιτικών, επιφέροντας προοδευτική σύγκλιση των συστημάτων και των μοντέλων εποπτείας των αγορών. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προτάσεις που διατύπωσε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της της 17ης Φεβρουαρίου 2007, για την τροποποίηση της νέας προσέγγισης και την ενίσχυση του ρόλου και των δραστηριοτήτων των κρατών μελών όσον αφορά την εποπτεία της αγοράς, στο μέτρο που τα τελευταία δεν αφιερώνουν πάντοτε επαρκείς πόρους για την επίτευξη αυτού του στόχου. Η ΕΟΚΕ εύχεται να ενισχυθούν οι υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για τον συντονισμό, την παρακολούθηση και σε ορισμένες περιπτώσεις τον έλεγχο της διαχείρισης των όρων διαπίστευσης, των δραστηριοτήτων των οργάνων κοινοποίησης και της ποιότητας των πιστοποιήσεών τους. Πρέπει να υποστηριχθεί η δημιουργία μιας πλατφόρμας επικοινωνίας μεταξύ των φορέων και των κρατών μελών, που πρέπει να αναπτύσσουν δραστηριότητα κατά τρόπο ανάλογο και συνεπή με τους στόχους των κοινοτικών οδηγιών και πολιτικών, επιφέροντας προοδευτική σύγκλιση των συστημάτων και των μοντέλων εποπτείας των αγορών.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ ζητά να μπορούν να συμμετέχουν εκ των προτέρων όλοι οι ενδιαφερόμενοι για την τυποποίηση φορείς στον ορισμό των κανόνων, ενισχύοντας τόσο την συμμετοχή στις τεχνικές επιτροπές, ιδίως σε τοπικό επίπεδο, όσο και την αξιολόγηση του αντικτύπου, χωρίς να γίνεται κατάχρηση της τηλεματικής διαβούλευσης, που είναι μεν χρήσιμο μέσο αλλά το οποίο δεν μπορεί να είναι, ειδικά στον τομέα αυτόν, το μοναδικό μέσο διαβούλευσης των ενδιαφερομένων μερών. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ ζητά να μπορούν να συμμετέχουν εκ των προτέρων όλοι οι ενδιαφερόμενοι για την τυποποίηση φορείς στον ορισμό των κανόνων, ενισχύοντας τόσο την συμμετοχή στις τεχνικές επιτροπές, ιδίως σε τοπικό επίπεδο, όσο και την αξιολόγηση του αντικτύπου, χωρίς να γίνεται κατάχρηση της τηλεματικής διαβούλευσης, που είναι μεν χρήσιμο μέσο αλλά το οποίο δεν μπορεί να είναι, ειδικά στον τομέα αυτόν, το μοναδικό μέσο διαβούλευσης των ενδιαφερομένων μερών.

| 1.8 | Όσον αφορά την εναρμονισμένη τυποποίηση, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι πρέπει να είναι διαθέσιμη με μηδενικό κόστος ή το πολύ με συμβολικό κόστος, ιδιαίτερα στη μικρή και μεσαία επιχείρηση και επισημαίνει τη διακριτική μεταχείριση που υφίσταται μεταξύ των επιχειρήσεων που δεν ανήκουν στις χώρες στις γλώσσες των οποίων συντάσσονται οι κανόνες (αγγλικά, γαλλικά και ορισμένες φορές γερμανικά) και των άλλων οι οποίες πρέπει να επιβαρυνθούν με τεράστιο ορισμένες φορές κόστος μετάφρασης. |
| --- | --- |

1.8

Όσον αφορά την εναρμονισμένη τυποποίηση, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι πρέπει να είναι διαθέσιμη με μηδενικό κόστος ή το πολύ με συμβολικό κόστος, ιδιαίτερα στη μικρή και μεσαία επιχείρηση και επισημαίνει τη διακριτική μεταχείριση που υφίσταται μεταξύ των επιχειρήσεων που δεν ανήκουν στις χώρες στις γλώσσες των οποίων συντάσσονται οι κανόνες (αγγλικά, γαλλικά και ορισμένες φορές γερμανικά) και των άλλων οι οποίες πρέπει να επιβαρυνθούν με τεράστιο ορισμένες φορές κόστος μετάφρασης.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει να καταργηθεί κάθε διοικητικό κόστος που δεν είναι αιτιολογημένο, ώστε να μειωθούν αισθητά οι επιβαρύνσεις του παραγωγικού συστήματος. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει να καταργηθεί κάθε διοικητικό κόστος που δεν είναι αιτιολογημένο, ώστε να μειωθούν αισθητά οι επιβαρύνσεις του παραγωγικού συστήματος.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ εύχεται να λάβει η Επιτροπή σοβαρά υπόψη της την ανάγκη να προωθηθεί η σταθερότητα της τυποποίησης, δεχόμενη τις προτάσεις που προέρχονται από τους φορείς και τα κύρια ενδιαφερόμενα μέρη. Όσον αφορά το νομικό πλαίσιο και την νομική βάση αναφοράς, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να εξετάζει πριν καταρτίσει έναν κανονισμό εάν οι ίδιοι στόχοι μπορούν να επιτευχθούν με διαφορετικούς τρόπους, όπως είναι η αυτορύθμιση ή η συνρύθμιση, εφόσον εξασφαλίζεται το μέγιστο επίπεδο διαφάνειας και συμμετοχής όλων των ενδιαφερομένων και να εξετάζει πάντοτε το κύριο θέμα της ρύθμισης και το περιεχόμενό της, ως την απαραίτητη αναφορά προκειμένου να χρησιμοποιηθούν τα διάφορα άρθρα της συνθήκης ως νομική βάση. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ εύχεται να λάβει η Επιτροπή σοβαρά υπόψη της την ανάγκη να προωθηθεί η σταθερότητα της τυποποίησης, δεχόμενη τις προτάσεις που προέρχονται από τους φορείς και τα κύρια ενδιαφερόμενα μέρη. Όσον αφορά το νομικό πλαίσιο και την νομική βάση αναφοράς, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να εξετάζει πριν καταρτίσει έναν κανονισμό εάν οι ίδιοι στόχοι μπορούν να επιτευχθούν με διαφορετικούς τρόπους, όπως είναι η αυτορύθμιση ή η συνρύθμιση, εφόσον εξασφαλίζεται το μέγιστο επίπεδο διαφάνειας και συμμετοχής όλων των ενδιαφερομένων και να εξετάζει πάντοτε το κύριο θέμα της ρύθμισης και το περιεχόμενό της, ως την απαραίτητη αναφορά προκειμένου να χρησιμοποιηθούν τα διάφορα άρθρα της συνθήκης ως νομική βάση.

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ ζητά να καταργηθούν τα τεχνικά εμπόδια για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Οι μη αιτιολογημένοι εθνικοί και τοπικοί κανονισμοί δημιουργούν ένα πραγματικό και ανυπέρβλητο εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΟΚΕ ζητά να καταργηθούν τα τεχνικά εμπόδια για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Οι μη αιτιολογημένοι εθνικοί και τοπικοί κανονισμοί δημιουργούν ένα πραγματικό και ανυπέρβλητο εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων.

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ συνιστά στο μέλλον να προηγείται πάντοτε η δέουσα και προσεκτική εξέταση του εκ των προτέρων αντίκτυπου πριν την εκπόνηση της νομοθεσίας, λαμβάνοντας υπόψη το βαθμό αναλογικότητας, αλλά και την εκ των υστέρων αυστηρή παρακολούθηση, προκειμένου να προληφθούν ζημιές που διαφορετικά θα ήταν ανεπανόρθωτες για το μέλλον των επιχειρήσεων του τομέα. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ συνιστά στο μέλλον να προηγείται πάντοτε η δέουσα και προσεκτική εξέταση του εκ των προτέρων αντίκτυπου πριν την εκπόνηση της νομοθεσίας, λαμβάνοντας υπόψη το βαθμό αναλογικότητας, αλλά και την εκ των υστέρων αυστηρή παρακολούθηση, προκειμένου να προληφθούν ζημιές που διαφορετικά θα ήταν ανεπανόρθωτες για το μέλλον των επιχειρήσεων του τομέα.

| 1.13 | Ο ευρωπαϊκός τομεακός κοινωνικός διάλογος θα διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο για τον εντοπισμό όλων των κοινών πρωτοβουλιών που σκοπό έχουν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας του τομέα, ενώ ταυτόχρονα σέβονται την επιτακτική αρχή της προστασίας των εργαζομένων, των πολιτών και του περιβάλλοντος. Η τακτική της κοινωνικής εταιρικής ευθύνης μπορεί να διευκολύνει τον συνεχή αυτό διάλογο μεταξύ επιχειρήσεων και ενδιαφερομένων φορέων με σκοπό να προληφθεί η ακατάλληλη χρήση, να βελτιωθεί η συνειδητοποίηση και η δια βίου κατάρτιση και η ανάπτυξη θετική σχέσης με τις ενδιαφερόμενες περιφέρειες και τους τελικούς καταναλωτές. |
| --- | --- |

1.13

Ο ευρωπαϊκός τομεακός κοινωνικός διάλογος θα διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο για τον εντοπισμό όλων των κοινών πρωτοβουλιών που σκοπό έχουν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας του τομέα, ενώ ταυτόχρονα σέβονται την επιτακτική αρχή της προστασίας των εργαζομένων, των πολιτών και του περιβάλλοντος. Η τακτική της κοινωνικής εταιρικής ευθύνης μπορεί να διευκολύνει τον συνεχή αυτό διάλογο μεταξύ επιχειρήσεων και ενδιαφερομένων φορέων με σκοπό να προληφθεί η ακατάλληλη χρήση, να βελτιωθεί η συνειδητοποίηση και η δια βίου κατάρτιση και η ανάπτυξη θετική σχέσης με τις ενδιαφερόμενες περιφέρειες και τους τελικούς καταναλωτές.

2.   Περιεχόμενο της αίτησης γνωμοδότησης της Επιτροπής

| 2.1 | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατόπιν πρωτοβουλίας των Αντιπροέδρων Wallström και Verheugen, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με στόχο την ανάλυση της γενικής συνοχής του ρυθμιστικού πλαισίου που ισχύει για τον βιομηχανικό τομέα, και κυρίως για τον τομέα των μηχανημάτων, προκειμένου να καθοριστούν τα περιθώρια δυνητικής απλούστευσης. Πέραν της σχετικής τομεακής νομοθεσίας, η ανάλυση θα πρέπει να αφορά το σύνολο του κανονιστικού πλαισίου που εφαρμόζεται στον τομέα των μηχανημάτων. |
| --- | --- |

2.1

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατόπιν πρωτοβουλίας των Αντιπροέδρων Wallström και Verheugen, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με στόχο την ανάλυση της γενικής συνοχής του ρυθμιστικού πλαισίου που ισχύει για τον βιομηχανικό τομέα, και κυρίως για τον τομέα των μηχανημάτων, προκειμένου να καθοριστούν τα περιθώρια δυνητικής απλούστευσης. Πέραν της σχετικής τομεακής νομοθεσίας, η ανάλυση θα πρέπει να αφορά το σύνολο του κανονιστικού πλαισίου που εφαρμόζεται στον τομέα των μηχανημάτων.

| 2.2 | Υπό το πρίσμα της συμμετοχής των ενδιαφερομένων πλευρών στη διαδικασία απλούστευσης, ειδικότερα ενόψει του προσδιορισμού των κανόνων που θέτουν ιδιαίτερα προβλήματα ως προς την αντιμετώπισή τους, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ΕΟΚΕ διαθέτει αξιόλογη και μακρά εμπειρία, καθώς και πραγματικά πλουραλιστική σύνθεση, που την καθιστούν το ιδανικό όργανο για την απεικόνιση και τη σύνθεση των απόψεων των οικονομικών φορέων, των εργαζομένων και της κοινωνίας των πολιτών της Ευρώπης. |
| --- | --- |

2.2

Υπό το πρίσμα της συμμετοχής των ενδιαφερομένων πλευρών στη διαδικασία απλούστευσης, ειδικότερα ενόψει του προσδιορισμού των κανόνων που θέτουν ιδιαίτερα προβλήματα ως προς την αντιμετώπισή τους, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ΕΟΚΕ διαθέτει αξιόλογη και μακρά εμπειρία, καθώς και πραγματικά πλουραλιστική σύνθεση, που την καθιστούν το ιδανικό όργανο για την απεικόνιση και τη σύνθεση των απόψεων των οικονομικών φορέων, των εργαζομένων και της κοινωνίας των πολιτών της Ευρώπης.

| 2.3 | Η Επιτροπή ανέθεσε αυτό το σημαντικό εγχείρημα στην ΕΟΚΕ λαμβάνοντας υπόψη τόσο την εμπειρία που έχει αποκτήσει η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή μέσω των πολυάριθμων γνωμοδοτήσεών της σχετικά με τη βελτίωση και την απλούστευση (1) της νομοθεσίας όσο και το άρθρο 8 του πρωτοκόλλου συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΟΚΕ. Εάν αποδειχθεί παραγωγικό και εποικοδομητικό το έργο της ΕΟΚΕ επί του θέματος, η Επιτροπή δηλώνει πρόθυμη να επαναλάβει την υποβολή σχετικού αιτήματος σε πολλούς άλλους τομείς που είναι σημαντικοί στο πλαίσιο του προγράμματος των εργασιών της — και των εργασιών της ΕΟΚΕ — για τη βελτίωση της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

2.3

Η Επιτροπή ανέθεσε αυτό το σημαντικό εγχείρημα στην ΕΟΚΕ λαμβάνοντας υπόψη τόσο την εμπειρία που έχει αποκτήσει η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή μέσω των πολυάριθμων γνωμοδοτήσεών της σχετικά με τη βελτίωση και την απλούστευση (1) της νομοθεσίας όσο και το άρθρο 8 του πρωτοκόλλου συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΟΚΕ. Εάν αποδειχθεί παραγωγικό και εποικοδομητικό το έργο της ΕΟΚΕ επί του θέματος, η Επιτροπή δηλώνει πρόθυμη να επαναλάβει την υποβολή σχετικού αιτήματος σε πολλούς άλλους τομείς που είναι σημαντικοί στο πλαίσιο του προγράμματος των εργασιών της — και των εργασιών της ΕΟΚΕ — για τη βελτίωση της νομοθεσίας.

| 2.4 | Η Επιτροπή επεξήγησε εν συνεχεία περαιτέρω την άποψή της, διευκρινίζοντας ότι η βελτίωση της νομοθεσίας δεν συνεπάγεται τη μείωσή της και ότι απαιτείται, αντιθέτως, να διατηρηθεί τουλάχιστον το ίδιο επίπεδο προστασίας για τους εργαζομένους, τους καταναλωτές και το περιβάλλον, με στόχο να διασφαλιστεί ρυθμιστικό πλαίσιο που να επιτρέπει τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

2.4

Η Επιτροπή επεξήγησε εν συνεχεία περαιτέρω την άποψή της, διευκρινίζοντας ότι η βελτίωση της νομοθεσίας δεν συνεπάγεται τη μείωσή της και ότι απαιτείται, αντιθέτως, να διατηρηθεί τουλάχιστον το ίδιο επίπεδο προστασίας για τους εργαζομένους, τους καταναλωτές και το περιβάλλον, με στόχο να διασφαλιστεί ρυθμιστικό πλαίσιο που να επιτρέπει τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Κατ'αρχήν, η ΕΟΚΕ ενδιαφέρεται άκρως να αναλάβει το εγχείρημα που συνίσταται στη στάθμιση των διαφόρων διακυβευομένων συμφερόντων με στόχο την υποβολή μιας πρότασης για τη βελτίωση και την απλούστευση του υφισταμένου ρυθμιστικού και νομοθετικού πλαισίου. Το βασικότερο πλεονέκτημα της ΕΟΚΕ είναι η δυνατότητά της να επηρεάζει τις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων επιδιώκοντας την επίτευξη της ευρύτερης δυνατής συναίνεσης μεταξύ των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών που προασπίζουν διαφορετικά συμφέροντα. Η σαφής προσήλωση στις αρχές και στις αξίες της ΕΕ, καθώς και οι ισορροπημένες, ποιοτικές και καινοτόμες γνωμοδοτήσεις της, καθιστούν την ΕΟΚΕ σημαντικό και ισχυρό συνομιλητή των κοινοτικών θεσμικών οργάνων. Η παρακίνηση, και κατ'ουσία η πρόκληση, που συνεπάγεται το εν λόγω αίτημα της Επιτροπής για όλες τις συνιστώσες της ΕΟΚΕ προκειμένου να κατορθώσουν να αξιοποιήσουν αυτήν την ευκαιρία, μπορεί να συντελέσει στην ενίσχυση του ρόλου της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών ως φόρουμ συνάντησης, συζήτησης και διαλόγου, ρόλου ο οποίος έχει αναγνωρισθεί από τις Συνθήκες. |
| --- | --- |

3.1

Κατ'αρχήν, η ΕΟΚΕ ενδιαφέρεται άκρως να αναλάβει το εγχείρημα που συνίσταται στη στάθμιση των διαφόρων διακυβευομένων συμφερόντων με στόχο την υποβολή μιας πρότασης για τη βελτίωση και την απλούστευση του υφισταμένου ρυθμιστικού και νομοθετικού πλαισίου. Το βασικότερο πλεονέκτημα της ΕΟΚΕ είναι η δυνατότητά της να επηρεάζει τις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων επιδιώκοντας την επίτευξη της ευρύτερης δυνατής συναίνεσης μεταξύ των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών που προασπίζουν διαφορετικά συμφέροντα. Η σαφής προσήλωση στις αρχές και στις αξίες της ΕΕ, καθώς και οι ισορροπημένες, ποιοτικές και καινοτόμες γνωμοδοτήσεις της, καθιστούν την ΕΟΚΕ σημαντικό και ισχυρό συνομιλητή των κοινοτικών θεσμικών οργάνων. Η παρακίνηση, και κατ'ουσία η πρόκληση, που συνεπάγεται το εν λόγω αίτημα της Επιτροπής για όλες τις συνιστώσες της ΕΟΚΕ προκειμένου να κατορθώσουν να αξιοποιήσουν αυτήν την ευκαιρία, μπορεί να συντελέσει στην ενίσχυση του ρόλου της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών ως φόρουμ συνάντησης, συζήτησης και διαλόγου, ρόλου ο οποίος έχει αναγνωρισθεί από τις Συνθήκες.

| 3.2 | Η ευκαιρία που παρέχεται στην ΕΟΚΕ για την εκ των προτέρων υπόδειξη των τομέων στους οποίους το ρυθμιστικό πλαίσιο αναφοράς επιδέχεται βελτίωση διανοίγει νέες προοπτικές όσον αφορά τη μέθοδο συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Εξυπακούεται, φυσικά, ότι όλες οι ενδιαφερόμενες πλευρές έχουν ήδη, καθεμία ξεχωριστά, κοινοποιήσει στην Επιτροπή τα αιτήματα και τις επιθυμίες τους. Οι εταιρείες παραγωγής, οι χρήστες, οι εργαζόμενοι, οι καταναλωτές, οι οργανισμοί τυποποίησης και οι δημόσιες αρχές έχουν ήδη επισημάνει τα σημεία ως προς τα οποία θα επιθυμούσαν να «βελτιωθεί» η ισχύουσα νομοθεσία. Οι μέθοδοι διαβούλευσης που έχουν μέχρι στιγμής υιοθετηθεί δεν κατέστησαν ωστόσο δυνατή την επακριβή απεικόνιση των διαφόρων αιτημάτων, με αποτέλεσμα να έχουν όλες οι ενδιαφερόμενες πλευρές κάποια στιγμή την εντύπωση ότι δεν εισακούονται επαρκώς. |
| --- | --- |

3.2

Η ευκαιρία που παρέχεται στην ΕΟΚΕ για την εκ των προτέρων υπόδειξη των τομέων στους οποίους το ρυθμιστικό πλαίσιο αναφοράς επιδέχεται βελτίωση διανοίγει νέες προοπτικές όσον αφορά τη μέθοδο συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Εξυπακούεται, φυσικά, ότι όλες οι ενδιαφερόμενες πλευρές έχουν ήδη, καθεμία ξεχωριστά, κοινοποιήσει στην Επιτροπή τα αιτήματα και τις επιθυμίες τους. Οι εταιρείες παραγωγής, οι χρήστες, οι εργαζόμενοι, οι καταναλωτές, οι οργανισμοί τυποποίησης και οι δημόσιες αρχές έχουν ήδη επισημάνει τα σημεία ως προς τα οποία θα επιθυμούσαν να «βελτιωθεί» η ισχύουσα νομοθεσία. Οι μέθοδοι διαβούλευσης που έχουν μέχρι στιγμής υιοθετηθεί δεν κατέστησαν ωστόσο δυνατή την επακριβή απεικόνιση των διαφόρων αιτημάτων, με αποτέλεσμα να έχουν όλες οι ενδιαφερόμενες πλευρές κάποια στιγμή την εντύπωση ότι δεν εισακούονται επαρκώς.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ μπορεί όμως να προβεί σε αυτήν την απεικόνιση βασιζόμενη, αφενός, στις ποικιλόμορφες και αξιόλογες δικές της εμπειρίες και, αφετέρου, στις πολυσχιδείς και σημαντικές επαφές που μπορούν να επιδιώξουν τα μέλη της για την εξασφάλιση αξιοσημείωτων συνεισφορών. Επ' αυτού του θέματος, η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφραστεί εν μέρει, στην γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της «Οι βιομηχανικές μεταλλαγές στον τομέα της μηχανολογίας» (2). |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ μπορεί όμως να προβεί σε αυτήν την απεικόνιση βασιζόμενη, αφενός, στις ποικιλόμορφες και αξιόλογες δικές της εμπειρίες και, αφετέρου, στις πολυσχιδείς και σημαντικές επαφές που μπορούν να επιδιώξουν τα μέλη της για την εξασφάλιση αξιοσημείωτων συνεισφορών. Επ' αυτού του θέματος, η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφραστεί εν μέρει, στην γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της «Οι βιομηχανικές μεταλλαγές στον τομέα της μηχανολογίας» (2).

| 3.4 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι έχουν ήδη αναληφθεί ή εξαγγελθεί διάφορες πρωτοβουλίες όσον αφορά την κοινοτική νομοθεσία που διέπει τη βιομηχανική παραγωγή και, ειδικότερα, τον τομέα των μηχανημάτων. Οι πρωτοβουλίες αυτές εγείρουν σύνθετα και ποικίλα προβλήματα, τα οποία θα ήταν χρήσιμο να αποτελέσουν αντικείμενο εξέτασης κατά τρόπο ώστε να συνεκτιμηθούν τα διάφορα συμφέροντα που προασπίζει η κοινοτική νομοθεσία, όπως: η ελεύθερη διακίνηση των εμπορευμάτων, η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων, η προστασία των καταναλωτών, η διαφύλαξη του περιβάλλοντος, οι οικονομικοί και κοινωνικοί στόχοι της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η εν λόγω νομοθεσία απορρέει από διάφορα νομοθετικά μέσα και δεν έχει ποτέ πραγματοποιηθεί κάποια μελέτη αυτού του είδους. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έφθασε η ώρα να αντιμετωπιστεί κατά τρόπο οργανικό και δομημένο ολόκληρο το θέμα. |
| --- | --- |

3.4

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι έχουν ήδη αναληφθεί ή εξαγγελθεί διάφορες πρωτοβουλίες όσον αφορά την κοινοτική νομοθεσία που διέπει τη βιομηχανική παραγωγή και, ειδικότερα, τον τομέα των μηχανημάτων. Οι πρωτοβουλίες αυτές εγείρουν σύνθετα και ποικίλα προβλήματα, τα οποία θα ήταν χρήσιμο να αποτελέσουν αντικείμενο εξέτασης κατά τρόπο ώστε να συνεκτιμηθούν τα διάφορα συμφέροντα που προασπίζει η κοινοτική νομοθεσία, όπως: η ελεύθερη διακίνηση των εμπορευμάτων, η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων, η προστασία των καταναλωτών, η διαφύλαξη του περιβάλλοντος, οι οικονομικοί και κοινωνικοί στόχοι της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η εν λόγω νομοθεσία απορρέει από διάφορα νομοθετικά μέσα και δεν έχει ποτέ πραγματοποιηθεί κάποια μελέτη αυτού του είδους. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έφθασε η ώρα να αντιμετωπιστεί κατά τρόπο οργανικό και δομημένο ολόκληρο το θέμα.

| 3.5 | Στον τομέα της παραγωγής και της εμπορίας βιομηχανικών υλικών η κοινοτική νομοθεσία διαμορφώθηκε σταδιακά. Το γεγονός αυτό συνέβαλε γενικώς σε μια νομοθετική εναρμόνιση η οποία έχει απλοποιήσει σε μεγάλο βαθμό το ρυθμιστικό περιβάλλον εντός του οποίου λειτουργούν οι επιχειρήσεις, παρότι απαιτείται να επισημανθεί ότι η εν λόγω διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. |
| --- | --- |

3.5

Στον τομέα της παραγωγής και της εμπορίας βιομηχανικών υλικών η κοινοτική νομοθεσία διαμορφώθηκε σταδιακά. Το γεγονός αυτό συνέβαλε γενικώς σε μια νομοθετική εναρμόνιση η οποία έχει απλοποιήσει σε μεγάλο βαθμό το ρυθμιστικό περιβάλλον εντός του οποίου λειτουργούν οι επιχειρήσεις, παρότι απαιτείται να επισημανθεί ότι η εν λόγω διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

| 3.6 | Η κοινοτική νομοθεσία που άρχισε να υιοθετείται από το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '80 βασίζεται σε δύο σημαντικά σύνολα κανόνων, το ένα εκ των οποίων αφορά την αγορά και το άλλο τον εργασιακό χώρο. Η αποτελεσματική εφαρμογή της εν λόγω νομοθεσίας προϋποθέτει τη συμμετοχή πολλών και διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων, όπως οι εξής: οργανισμοί τυποποίησης και κοινοποίησης, σχεδιαστές και κατασκευαστές, εισαγωγείς και διανομείς, συναρμολογητές και εφαρμοστές, δημόσιοι οργανισμοί ελέγχου και επιβολής κυρώσεων (συμπεριλαμβανομένων των τελωνείων και των δικαστικών αρχών), επιχειρηματίες, εργαζόμενοι και εκπρόσωποι των εργαζομένων, κλπ. Οι οργανώσεις των καταναλωτών εξέφρασαν το ιδιαίτερο ενδιαφέρον τους να συμμετάσχουν κατά τρόπο συγκεκριμένο και αποτελεσματικό δεδομένου ότι η συμμετοχή τους δεν θεωρείται επαρκής μέχρι σήμερα. Η συνεργασία μεταξύ όλων αυτών των ενδιαφερομένων φορέων είναι ζωτικής σημασίας, ακριβώς όπως και η συνεργασία μεταξύ των δημόσιων αρχών σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.6

Η κοινοτική νομοθεσία που άρχισε να υιοθετείται από το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '80 βασίζεται σε δύο σημαντικά σύνολα κανόνων, το ένα εκ των οποίων αφορά την αγορά και το άλλο τον εργασιακό χώρο. Η αποτελεσματική εφαρμογή της εν λόγω νομοθεσίας προϋποθέτει τη συμμετοχή πολλών και διαφόρων ενδιαφερομένων φορέων, όπως οι εξής: οργανισμοί τυποποίησης και κοινοποίησης, σχεδιαστές και κατασκευαστές, εισαγωγείς και διανομείς, συναρμολογητές και εφαρμοστές, δημόσιοι οργανισμοί ελέγχου και επιβολής κυρώσεων (συμπεριλαμβανομένων των τελωνείων και των δικαστικών αρχών), επιχειρηματίες, εργαζόμενοι και εκπρόσωποι των εργαζομένων, κλπ. Οι οργανώσεις των καταναλωτών εξέφρασαν το ιδιαίτερο ενδιαφέρον τους να συμμετάσχουν κατά τρόπο συγκεκριμένο και αποτελεσματικό δεδομένου ότι η συμμετοχή τους δεν θεωρείται επαρκής μέχρι σήμερα. Η συνεργασία μεταξύ όλων αυτών των ενδιαφερομένων φορέων είναι ζωτικής σημασίας, ακριβώς όπως και η συνεργασία μεταξύ των δημόσιων αρχών σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 3.7 | Η εφαρμογή των προαναφερθέντων κανόνων δεν φαίνεται να θέτει μείζονες δυσκολίες, παρότι αυτή η κατά κανόνα ευνοϊκή αξιολόγηση δεν πρέπει να αποκρύπτει την ύπαρξη ορισμένων πρακτικών προβλημάτων. |
| --- | --- |

3.7

Η εφαρμογή των προαναφερθέντων κανόνων δεν φαίνεται να θέτει μείζονες δυσκολίες, παρότι αυτή η κατά κανόνα ευνοϊκή αξιολόγηση δεν πρέπει να αποκρύπτει την ύπαρξη ορισμένων πρακτικών προβλημάτων.

4.   Βελτιωμένη, αλλά ακόμη ανεπαρκής, ασφάλεια

| 4.1 | Τα ατυχήματα που συμβαίνουν ετησίως στο χώρο της εργασίας προκαλούν το θάνατο 6 000 έως 8 000 ατόμων (εκ των οποίων το 40 % είναι ηλικίας κάτω των 35 ετών) και εκατοντάδες χιλιάδες αναπήρων στην ΕΕ. Ένα μέρος των ατυχημάτων αυτών προκαλούνται από τα εργαλεία εργασίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, για τα ατυχήματα ευθύνεται επίσης η αναποτελεσματικότητα του προσωπικού εξοπλισμού ασφαλείας ή η ακαταλληλότητα της παρεχόμενης κατάρτισης. Περίπου το ένα τέταρτο των εργαζομένων της ΕΕ δηλώνει ότι οφείλει να χρησιμοποιεί προσωπικό εξοπλισμό ασφαλείας για την προστασία της υγείας και της ασφάλειάς του. Τα κυριότερα φυσικά αίτια που αποτελούν παράγοντες κινδύνου στον εργασιακό χώρο σχετίζονται γενικώς με τα εργαλεία εργασίας: θόρυβος, δονήσεις, ιονικές και μη ιονικές ακτίνες. Οι εργονομικοί παράγοντες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα εργαλεία εργασίας μπορούν να προκαλέσουν έκθεση σε χημικές ουσίες και η αποτελεσματικότητα του προσωπικού εξοπλισμού ασφαλείας μπορεί μερικές φορές να αποδειχθεί ζωτικής σημασίας. |
| --- | --- |

4.1

Τα ατυχήματα που συμβαίνουν ετησίως στο χώρο της εργασίας προκαλούν το θάνατο 6 000 έως 8 000 ατόμων (εκ των οποίων το 40 % είναι ηλικίας κάτω των 35 ετών) και εκατοντάδες χιλιάδες αναπήρων στην ΕΕ. Ένα μέρος των ατυχημάτων αυτών προκαλούνται από τα εργαλεία εργασίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, για τα ατυχήματα ευθύνεται επίσης η αναποτελεσματικότητα του προσωπικού εξοπλισμού ασφαλείας ή η ακαταλληλότητα της παρεχόμενης κατάρτισης. Περίπου το ένα τέταρτο των εργαζομένων της ΕΕ δηλώνει ότι οφείλει να χρησιμοποιεί προσωπικό εξοπλισμό ασφαλείας για την προστασία της υγείας και της ασφάλειάς του. Τα κυριότερα φυσικά αίτια που αποτελούν παράγοντες κινδύνου στον εργασιακό χώρο σχετίζονται γενικώς με τα εργαλεία εργασίας: θόρυβος, δονήσεις, ιονικές και μη ιονικές ακτίνες. Οι εργονομικοί παράγοντες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα εργαλεία εργασίας μπορούν να προκαλέσουν έκθεση σε χημικές ουσίες και η αποτελεσματικότητα του προσωπικού εξοπλισμού ασφαλείας μπορεί μερικές φορές να αποδειχθεί ζωτικής σημασίας.

| 4.2 | Πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη σημασία στα προϊόντα που προορίζονται για ευρεία κατανάλωση εκ μέρους ενός αδιαφοροποίητου κοινού το οποίο οπωσδήποτε δεν γνωρίζει τους ενδεχόμενους κινδύνους που ενέχουν τα μηχανήματα που αγοράζει ή ενοικιάζει. Δυστυχώς συμβαίνουν πάρα πολλά ατυχήματα στους καταναλωτές λόγω ακατάλληλης χρήσεως τα οποία δεν λαμβάνονται υπόψη στα στατιστικά στοιχεία. |
| --- | --- |

4.2

Πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη σημασία στα προϊόντα που προορίζονται για ευρεία κατανάλωση εκ μέρους ενός αδιαφοροποίητου κοινού το οποίο οπωσδήποτε δεν γνωρίζει τους ενδεχόμενους κινδύνους που ενέχουν τα μηχανήματα που αγοράζει ή ενοικιάζει. Δυστυχώς συμβαίνουν πάρα πολλά ατυχήματα στους καταναλωτές λόγω ακατάλληλης χρήσεως τα οποία δεν λαμβάνονται υπόψη στα στατιστικά στοιχεία.

5.   Ενίοτε δυσχερής συνεργασία μεταξύ των διάφορων φορέων

| 5.1 | Διαπιστώνεται ότι η συνεργασία μεταξύ των φορέων που δραστηριοποιούνται στην ενιαία αγορά προσκρούει τόσο σε αντικειμενικές δυσκολίες όσο και σε σημαντική απροθυμία για την ανάληψη δράσης υπό συνθήκες πλήρους διαφάνειας. Η απροθυμία αυτή, στην περίπτωση των φορέων του ιδιωτικού τομέα, εκπορεύεται από την επιθυμία τους να προστατευθούν από τον ανταγωνισμό ή από δυνητικές κυρώσεις, ενώ στην περίπτωση των φορέων του δημοσίου τομέα οφείλεται στη γραφειοκρατική αδράνεια, η οποία είναι ενίοτε βαθιά ριζωμένη! Παραδείγματος χάρη, υφίσταται σαφής ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των εταιρειών κατασκευής και χρήσης και μεγιστοποίησης της διαφάνειας ως προς τον τρόπο κατά τον οποίο ερμηνεύονται οι βασικές απαιτήσεις των οδηγιών της «Νέας Προσέγγισης» εκ μέρους των εποπτικών αρχών και των οργανισμών τυποποίησης, καθώς και εκ μέρους των συμβούλων που παρέχουν τεχνική υποστήριξη στους επιχειρηματίες. |
| --- | --- |

5.1

Διαπιστώνεται ότι η συνεργασία μεταξύ των φορέων που δραστηριοποιούνται στην ενιαία αγορά προσκρούει τόσο σε αντικειμενικές δυσκολίες όσο και σε σημαντική απροθυμία για την ανάληψη δράσης υπό συνθήκες πλήρους διαφάνειας. Η απροθυμία αυτή, στην περίπτωση των φορέων του ιδιωτικού τομέα, εκπορεύεται από την επιθυμία τους να προστατευθούν από τον ανταγωνισμό ή από δυνητικές κυρώσεις, ενώ στην περίπτωση των φορέων του δημοσίου τομέα οφείλεται στη γραφειοκρατική αδράνεια, η οποία είναι ενίοτε βαθιά ριζωμένη! Παραδείγματος χάρη, υφίσταται σαφής ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των εταιρειών κατασκευής και χρήσης και μεγιστοποίησης της διαφάνειας ως προς τον τρόπο κατά τον οποίο ερμηνεύονται οι βασικές απαιτήσεις των οδηγιών της «Νέας Προσέγγισης» εκ μέρους των εποπτικών αρχών και των οργανισμών τυποποίησης, καθώς και εκ μέρους των συμβούλων που παρέχουν τεχνική υποστήριξη στους επιχειρηματίες.

| 5.2 | Το εν λόγω πρόβλημα πρέπει να βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της Επιτροπής κατά την ανάληψη της πρόσφατης πρωτοβουλίας της για την αναθεώρηση της «Νέας Προσέγγισης», η οποία εξαγγέλθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2007 και τιτλοφορείται «Νέα δέσμη μέτρων για την κυκλοφορία των προϊόντων στην εσωτερική αγορά». Αυτή η δέσμη μέτρων αποτελείται από μία πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου «για τον καθορισμό των απαιτήσεων διαπίστευσης και εποπτείας της αγοράς όσον αφορά την εμπορία των προϊόντων» (COM(2007) 37 τελικό (3)) και από μια πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου «για ένα κοινό πλαίσιο εμπορίας των προϊόντων» (COM(2007) 53 τελικό (4)). Μια από τις προτάσεις που διατυπώνονται στην εν λόγω δέσμη μέτρων αφορά την ενίσχυση των δομών επιτήρησης της αγοράς με στόχο να αποκλεισθούν τα επισφαλή προϊόντα αποσυρόμενα από ολόκληρη την κοινοτική αγορά, και να ληφθούν μέτρα κατά των επιχειρήσεων που παρανομούν. Οι οργανισμοί δοκιμής, πιστοποίησης και εποπτείας που εμπλέκονται στον έλεγχο προϊόντων θα υπόκεινται σε αυστηρότερους ελέγχους υπό μορφή επαλήθευσης, προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα κοινό κανονιστικό επίπεδο δραστηριότητας τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους οργανισμούς ελέγχου. (Αυτή τη στιγμή υπάρχουν στην ΕΕ περίπου 1 800 οργανισμοί κοινοποίησης, δηλαδή εργαστήρια και οργανισμοί εποπτείας και πιστοποίησης, οι οποίοι είναι ιδιωτικοί φορείς που λαμβάνουν έγκριση από τις δημόσιες αρχές για να ασκήσουν τις δραστηριότητές τους). Παρατηρείται με έκπληξη ότι μεταξύ των «ανεξάρτητων» οργανισμών λειτουργούν φορείς που αποτελούν άμεσες ενώσεις των κατασκευαστριών εταιριών, όπου η σύγκρουση συμφερόντων θα μπορούσε να αποβεί όντως προβληματική! Σε ένα κράτος μέλος, λ.χ., μόνο για τον τομέα των ελκυστήρων έχουν εγκριθεί περισσότεροι από 80 οργανισμοί πιστοποίησης. |
| --- | --- |

5.2

Το εν λόγω πρόβλημα πρέπει να βρέθηκε στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της Επιτροπής κατά την ανάληψη της πρόσφατης πρωτοβουλίας της για την αναθεώρηση της «Νέας Προσέγγισης», η οποία εξαγγέλθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2007 και τιτλοφορείται «Νέα δέσμη μέτρων για την κυκλοφορία των προϊόντων στην εσωτερική αγορά». Αυτή η δέσμη μέτρων αποτελείται από μία πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου «για τον καθορισμό των απαιτήσεων διαπίστευσης και εποπτείας της αγοράς όσον αφορά την εμπορία των προϊόντων» (COM(2007) 37 τελικό (3)) και από μια πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου «για ένα κοινό πλαίσιο εμπορίας των προϊόντων» (COM(2007) 53 τελικό (4)). Μια από τις προτάσεις που διατυπώνονται στην εν λόγω δέσμη μέτρων αφορά την ενίσχυση των δομών επιτήρησης της αγοράς με στόχο να αποκλεισθούν τα επισφαλή προϊόντα αποσυρόμενα από ολόκληρη την κοινοτική αγορά, και να ληφθούν μέτρα κατά των επιχειρήσεων που παρανομούν. Οι οργανισμοί δοκιμής, πιστοποίησης και εποπτείας που εμπλέκονται στον έλεγχο προϊόντων θα υπόκεινται σε αυστηρότερους ελέγχους υπό μορφή επαλήθευσης, προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα κοινό κανονιστικό επίπεδο δραστηριότητας τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους οργανισμούς ελέγχου. (Αυτή τη στιγμή υπάρχουν στην ΕΕ περίπου 1 800 οργανισμοί κοινοποίησης, δηλαδή εργαστήρια και οργανισμοί εποπτείας και πιστοποίησης, οι οποίοι είναι ιδιωτικοί φορείς που λαμβάνουν έγκριση από τις δημόσιες αρχές για να ασκήσουν τις δραστηριότητές τους). Παρατηρείται με έκπληξη ότι μεταξύ των «ανεξάρτητων» οργανισμών λειτουργούν φορείς που αποτελούν άμεσες ενώσεις των κατασκευαστριών εταιριών, όπου η σύγκρουση συμφερόντων θα μπορούσε να αποβεί όντως προβληματική! Σε ένα κράτος μέλος, λ.χ., μόνο για τον τομέα των ελκυστήρων έχουν εγκριθεί περισσότεροι από 80 οργανισμοί πιστοποίησης.

| 5.2.1 | Έχουν παρέλθει είκοσι δύο χρόνια από τότε που το Συμβούλιο υιοθέτησε το ψήφισμα της 7ης Μαΐου 1985 που εισάγει τις αρχές της νέας προσέγγισης και η Επιτροπή προτείνει τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση της εποπτείας των αγορών προκειμένου να αυξηθεί η εμπιστοσύνη στο σήμα ΕΚ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η μέθοδος της νέας προσέγγισης που αφορά 25 οδηγίες, εκ των οποίων 21 προβλέπουν προδιαγραφές για τη χορήγηση του σήματος και 4 δεν προβλέπουν, οδήγησε σε καλά αποτελέσματα ευνοώντας την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. Ωστόσο, ταυτόχρονα κρίνει ότι η προτεινόμενη αναθεώρηση είναι χρήσιμη, διότι θα αυξήσει την εξουσία και τις ευθύνες των κρατών μελών, αλλά και της Επιτροπής, η οποία θα πρέπει να ενισχύσει τις υπηρεσίες της προκειμένου να προβαίνει σε συνεχή παρακολούθηση της εποπτείας των αγορών, των μεθόδων διαπίστευσης των οργανισμών πιστοποίησης και σε ορισμένες περιπτώσεις των δραστηριοτήτων αυτών των οργανισμών. Οι τομεακές οργανώσεις, στα πλαίσια της έρευνας της Επιτροπής, εκφράστηκαν με μεγάλη πλειοψηφία υπέρ αυτής της ενισχύσεως των εθνικών αρχών και συνεπώς των ευρωπαϊκών. |
| --- | --- |

5.2.1

Έχουν παρέλθει είκοσι δύο χρόνια από τότε που το Συμβούλιο υιοθέτησε το ψήφισμα της 7ης Μαΐου 1985 που εισάγει τις αρχές της νέας προσέγγισης και η Επιτροπή προτείνει τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση της εποπτείας των αγορών προκειμένου να αυξηθεί η εμπιστοσύνη στο σήμα ΕΚ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η μέθοδος της νέας προσέγγισης που αφορά 25 οδηγίες, εκ των οποίων 21 προβλέπουν προδιαγραφές για τη χορήγηση του σήματος και 4 δεν προβλέπουν, οδήγησε σε καλά αποτελέσματα ευνοώντας την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. Ωστόσο, ταυτόχρονα κρίνει ότι η προτεινόμενη αναθεώρηση είναι χρήσιμη, διότι θα αυξήσει την εξουσία και τις ευθύνες των κρατών μελών, αλλά και της Επιτροπής, η οποία θα πρέπει να ενισχύσει τις υπηρεσίες της προκειμένου να προβαίνει σε συνεχή παρακολούθηση της εποπτείας των αγορών, των μεθόδων διαπίστευσης των οργανισμών πιστοποίησης και σε ορισμένες περιπτώσεις των δραστηριοτήτων αυτών των οργανισμών. Οι τομεακές οργανώσεις, στα πλαίσια της έρευνας της Επιτροπής, εκφράστηκαν με μεγάλη πλειοψηφία υπέρ αυτής της ενισχύσεως των εθνικών αρχών και συνεπώς των ευρωπαϊκών.

| 5.3 | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει αυτήν την πρωτοβουλία η οποία περιορίζει τις ανομοιογενείς και κατά βούληση αξιολογήσεις που παρακωλύουν την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς και προκαλούν, επιπλέον, ανταγωνιστικά μειονεκτήματα στους φορείς που τηρούν τις κανονιστικές διατάξεις. Η στρέβλωση του ανταγωνισμού που προκαλείται από μια «αφηρημένη» εποπτεία αποτελεί πρόβλημα πρώτης τάξεως, που υπογραμμίζει ένα από τα όρια εφαρμογής της νέας προσέγγισης. Είναι εξάλλου ουσιώδες να εξασφαλισθεί η απλότητα και η σαφήνεια του ρυθμιστικού πλαισίου, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των εποπτικών αρχών των αγορών τόσο εντός της επικράτειας ΕΕ/ΕΟΧ όσο και σε διεθνές επίπεδο. Πρέπει να υποστηριχθεί η δημιουργία μιας «πλατφόρμας επικοινωνίας» μεταξύ των φορέων και των κρατών μελών, που πρέπει να αναπτύσσουν δραστηριότητα κατ' αναλογία και σε συνοχή με τους στόχους των οδηγιών και των κοινοτικών πολιτικών, ενόψει μιας προοδευτικής σύγκλισης των συστημάτων και των υποδειγμάτων εποπτείας της αγοράς. Η συμμετοχή των τελωνείων στις δραστηριότητες αυτές αποκτά ουσιαστική σημασία. |
| --- | --- |

5.3

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει αυτήν την πρωτοβουλία η οποία περιορίζει τις ανομοιογενείς και κατά βούληση αξιολογήσεις που παρακωλύουν την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς και προκαλούν, επιπλέον, ανταγωνιστικά μειονεκτήματα στους φορείς που τηρούν τις κανονιστικές διατάξεις. Η στρέβλωση του ανταγωνισμού που προκαλείται από μια «αφηρημένη» εποπτεία αποτελεί πρόβλημα πρώτης τάξεως, που υπογραμμίζει ένα από τα όρια εφαρμογής της νέας προσέγγισης. Είναι εξάλλου ουσιώδες να εξασφαλισθεί η απλότητα και η σαφήνεια του ρυθμιστικού πλαισίου, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των εποπτικών αρχών των αγορών τόσο εντός της επικράτειας ΕΕ/ΕΟΧ όσο και σε διεθνές επίπεδο. Πρέπει να υποστηριχθεί η δημιουργία μιας «πλατφόρμας επικοινωνίας» μεταξύ των φορέων και των κρατών μελών, που πρέπει να αναπτύσσουν δραστηριότητα κατ' αναλογία και σε συνοχή με τους στόχους των οδηγιών και των κοινοτικών πολιτικών, ενόψει μιας προοδευτικής σύγκλισης των συστημάτων και των υποδειγμάτων εποπτείας της αγοράς. Η συμμετοχή των τελωνείων στις δραστηριότητες αυτές αποκτά ουσιαστική σημασία.

| 5.4 | Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα ήταν χρήσιμο να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων γενικών διευθύνσεων (π.χ. Επιχειρήσεις, Περιβάλλον, Απασχόληση, Υγεία και Προστασία των Καταναλωτών), οι οποίες θα μπορούσαν να συνεργαστούν για την κατάρτιση «οδηγών χρήσεως» των υφιστάμενων οδηγιών, οι οποίες βέβαια δεν αντικαθιστούν τους κανόνες, αλλά μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο και να περιορίσουν σημαντικά τα έξοδα και τις άχρηστες υπηρεσίες παροχής συμβουλών. |
| --- | --- |

5.4

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα ήταν χρήσιμο να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων γενικών διευθύνσεων (π.χ. Επιχειρήσεις, Περιβάλλον, Απασχόληση, Υγεία και Προστασία των Καταναλωτών), οι οποίες θα μπορούσαν να συνεργαστούν για την κατάρτιση «οδηγών χρήσεως» των υφιστάμενων οδηγιών, οι οποίες βέβαια δεν αντικαθιστούν τους κανόνες, αλλά μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο και να περιορίσουν σημαντικά τα έξοδα και τις άχρηστες υπηρεσίες παροχής συμβουλών.

| 5.5 | Όσον αφορά τα εποχικά προϊόντα, όπως τα μηχανήματα για τον κήπο, πρέπει να προβλεφθούν απλοποιημένες και ταχείες διαδικασίες ώστε να μην απολεσθούν ενδεχόμενες αγορές. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθεί ένα «ινστιτούτο διαμεσολάβησης» στο οποίο θα μπορεί κανείς να απευθύνεται σε περίπτωση συγκεκριμένων και αιτιολογημένων αιτημάτων, εξασφαλίζοντας σε οποιαδήποτε περίπτωση την αυστηρή εφαρμογή όλων των ρυθμίσεων και ιδιαίτερα όσων αφορούν την ασφάλεια. |
| --- | --- |

5.5

Όσον αφορά τα εποχικά προϊόντα, όπως τα μηχανήματα για τον κήπο, πρέπει να προβλεφθούν απλοποιημένες και ταχείες διαδικασίες ώστε να μην απολεσθούν ενδεχόμενες αγορές. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ προτείνει να δημιουργηθεί ένα «ινστιτούτο διαμεσολάβησης» στο οποίο θα μπορεί κανείς να απευθύνεται σε περίπτωση συγκεκριμένων και αιτιολογημένων αιτημάτων, εξασφαλίζοντας σε οποιαδήποτε περίπτωση την αυστηρή εφαρμογή όλων των ρυθμίσεων και ιδιαίτερα όσων αφορούν την ασφάλεια.

6.   Διοικητικές υποχρεώσεις, όχι απαραιτήτως αιτιολογημένες

| 6.1 | Μια άλλη προτεραιότητα που ανακοινώθηκε από την Επιτροπή αφορά τη μείωση των περιττών διοικητικών υποχρεώσεων, που επηρεάζουν αισθητά την ανταγωνιστικότητα. Η ΕΟΚΕ παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις προσπάθειες της Επιτροπής στον εν λόγω τομέα, οι οποίες υλοποιήθηκαν έμπρακτα με το πρόγραμμα δράσης που υποβλήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2007 με στόχο τον περιορισμό των διοικητικών υποχρεώσεων των επιχειρήσεων κατά το ένα τέταρτο έως το 2012. |
| --- | --- |

6.1

Μια άλλη προτεραιότητα που ανακοινώθηκε από την Επιτροπή αφορά τη μείωση των περιττών διοικητικών υποχρεώσεων, που επηρεάζουν αισθητά την ανταγωνιστικότητα. Η ΕΟΚΕ παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις προσπάθειες της Επιτροπής στον εν λόγω τομέα, οι οποίες υλοποιήθηκαν έμπρακτα με το πρόγραμμα δράσης που υποβλήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2007 με στόχο τον περιορισμό των διοικητικών υποχρεώσεων των επιχειρήσεων κατά το ένα τέταρτο έως το 2012.

| 6.2 | Η Επιτροπή θα μπορούσε να συνεισφέρει στην απτή επίλυση ορισμένων προβλημάτων σχετικά με την εφαρμογή των οδηγιών συγκεντρώνοντας στις υπηρεσίες της, παραδείγματος χάρη, όλες τις ανακοινώσεις που προβλέπεται επί του παρόντος να αποστέλλονται στα μεμονωμένα κράτη μέλη, γεγονός το οποίο θέτει τεράστιες δυσκολίες ακόμη και για την εύρεση της σωστής διεύθυνσης του παραλήπτη. Αυτό συμβαίνει στην περίπτωση της οδηγίας 2000/14/EK σχετικά με τις εκπομπές θορύβου, για την οποία πρέπει να σταλεί μια δήλωση συμμόρφωσης σε ένα κράτος μέλος και στην Επιτροπή, ή της οδηγίας 97/68/EK για τις εκπομπές ρύπων προερχόμενων από κινητήρες που τοποθετούνται σε μη οδικά κινητά μηχανήματα, σύμφωνα με την οποία οι επιχειρήσεις, αν έχουν επιλέξει το ευέλικτο σχήμα, πρέπει να κοινοποιούν τη ληφθείσα έγκριση στις αρμόδιες αρχές κάθε κράτους μέλους και να τους υποβάλλουν σχετική έκθεση κάθε έξι μήνες. |
| --- | --- |

6.2

Η Επιτροπή θα μπορούσε να συνεισφέρει στην απτή επίλυση ορισμένων προβλημάτων σχετικά με την εφαρμογή των οδηγιών συγκεντρώνοντας στις υπηρεσίες της, παραδείγματος χάρη, όλες τις ανακοινώσεις που προβλέπεται επί του παρόντος να αποστέλλονται στα μεμονωμένα κράτη μέλη, γεγονός το οποίο θέτει τεράστιες δυσκολίες ακόμη και για την εύρεση της σωστής διεύθυνσης του παραλήπτη. Αυτό συμβαίνει στην περίπτωση της οδηγίας 2000/14/EK σχετικά με τις εκπομπές θορύβου, για την οποία πρέπει να σταλεί μια δήλωση συμμόρφωσης σε ένα κράτος μέλος και στην Επιτροπή, ή της οδηγίας 97/68/EK για τις εκπομπές ρύπων προερχόμενων από κινητήρες που τοποθετούνται σε μη οδικά κινητά μηχανήματα, σύμφωνα με την οποία οι επιχειρήσεις, αν έχουν επιλέξει το ευέλικτο σχήμα, πρέπει να κοινοποιούν τη ληφθείσα έγκριση στις αρμόδιες αρχές κάθε κράτους μέλους και να τους υποβάλλουν σχετική έκθεση κάθε έξι μήνες.

| 6.3 | Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πολλές δυσκολίες κατά την πρακτική εφαρμογή των οδηγιών για την προστασία των εργαζομένων από φυσικούς παράγοντες. Ιδιαίτερα η οδηγία 2002/44/EK για τους κραδασμούς και η οδηγία 2006/25/EK σχετικά με τους κινδύνους της έκθεσης σε τεχνητή οπτική ακτινοβολία (μη ιονικές ακτίνες) θέτουν τέτοιου είδους προβλήματα κυρίως στις ΜΜΕ. Τα ίδια προβλήματα θα μπορούσαν να προκύψουν και κατά την εφαρμογή της προσεχούς οδηγίας για την τεχνητή οπτική ακτινοβολία. Εάν δεν παρασχεθούν οι απαιτούμενες κατευθυντήριες γραμμές για την πρακτική εφαρμογή τους, οι οδηγίες αυτές αποκλείεται να επιτύχουν τους στόχους τους. Εννοείται ότι στην περίπτωση που η ορθή εφαρμογή τους αποδειχθεί αδύνατη, θα πρέπει να εξεταστούν οι απαραίτητες τροποποιήσεις και η ταχεία προετοιμασία τους για να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να συμμορφωθούν προς τις νομικές υποχρεώσεις τους. |
| --- | --- |

6.3

Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πολλές δυσκολίες κατά την πρακτική εφαρμογή των οδηγιών για την προστασία των εργαζομένων από φυσικούς παράγοντες. Ιδιαίτερα η οδηγία 2002/44/EK για τους κραδασμούς και η οδηγία 2006/25/EK σχετικά με τους κινδύνους της έκθεσης σε τεχνητή οπτική ακτινοβολία (μη ιονικές ακτίνες) θέτουν τέτοιου είδους προβλήματα κυρίως στις ΜΜΕ. Τα ίδια προβλήματα θα μπορούσαν να προκύψουν και κατά την εφαρμογή της προσεχούς οδηγίας για την τεχνητή οπτική ακτινοβολία. Εάν δεν παρασχεθούν οι απαιτούμενες κατευθυντήριες γραμμές για την πρακτική εφαρμογή τους, οι οδηγίες αυτές αποκλείεται να επιτύχουν τους στόχους τους. Εννοείται ότι στην περίπτωση που η ορθή εφαρμογή τους αποδειχθεί αδύνατη, θα πρέπει να εξεταστούν οι απαραίτητες τροποποιήσεις και η ταχεία προετοιμασία τους για να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να συμμορφωθούν προς τις νομικές υποχρεώσεις τους.

| 6.4 | Στον τομέα της βιομηχανικής παραγωγής, και ειδικότερα στον τομέα των μηχανημάτων, κρίνεται σκόπιμο να ληφθούν υπόψη οι διαφορετικές απαιτήσεις που τίθενται από πλευράς διοικητικών υποχρεώσεων. Η ανιχνευσιμότητα των παρεμβάσεων των διαφόρων φορέων είναι ζωτικής σημασίας τόσο για τη σωματική ασφάλεια των χρηστών όσο και για τη νομική ασφάλεια των συμβατικών σχέσεων που συνάπτονται στην αγορά. Είναι επομένως αναγκαίο να διαμορφωθούν ισορροπημένες λύσεις οι οποίες να πληρούν τις προϋποθέσεις της διαφάνειας και της ανιχνευσιμότητας, χωρίς να πολλαπλασιάζουν άνευ λόγου τα διοικητικά έξοδα. |
| --- | --- |

6.4

Στον τομέα της βιομηχανικής παραγωγής, και ειδικότερα στον τομέα των μηχανημάτων, κρίνεται σκόπιμο να ληφθούν υπόψη οι διαφορετικές απαιτήσεις που τίθενται από πλευράς διοικητικών υποχρεώσεων. Η ανιχνευσιμότητα των παρεμβάσεων των διαφόρων φορέων είναι ζωτικής σημασίας τόσο για τη σωματική ασφάλεια των χρηστών όσο και για τη νομική ασφάλεια των συμβατικών σχέσεων που συνάπτονται στην αγορά. Είναι επομένως αναγκαίο να διαμορφωθούν ισορροπημένες λύσεις οι οποίες να πληρούν τις προϋποθέσεις της διαφάνειας και της ανιχνευσιμότητας, χωρίς να πολλαπλασιάζουν άνευ λόγου τα διοικητικά έξοδα.

7.   Ο ρόλος της τυποποίησης

| 7.1 | Η τεχνική τυποποίηση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για την τήρηση των κοινοτικών κανόνων και προσδίδει απτό περιεχόμενο στις βασικές απαιτήσεις ασφαλείας που καθορίζονται από τη νομοθεσία. Η συμμόρφωση προς αυτά τα τεχνικά πρότυπα παρέχει ένα τεκμήριο συμμόρφωσης προς τις διατάξεις των οδηγιών. Η πιστοποίηση, όταν κρίνεται αναγκαία εκ μέρους των εγκεκριμένων οργανισμών κοινοποίησης, είναι στενά συνυφασμένη με την ύπαρξη ρυθμιστικού πλαισίου απαρτιζόμενου από κανόνες. |
| --- | --- |

7.1

Η τεχνική τυποποίηση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για την τήρηση των κοινοτικών κανόνων και προσδίδει απτό περιεχόμενο στις βασικές απαιτήσεις ασφαλείας που καθορίζονται από τη νομοθεσία. Η συμμόρφωση προς αυτά τα τεχνικά πρότυπα παρέχει ένα τεκμήριο συμμόρφωσης προς τις διατάξεις των οδηγιών. Η πιστοποίηση, όταν κρίνεται αναγκαία εκ μέρους των εγκεκριμένων οργανισμών κοινοποίησης, είναι στενά συνυφασμένη με την ύπαρξη ρυθμιστικού πλαισίου απαρτιζόμενου από κανόνες.

| 7.2 | Εν γένει, οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης επιτέλεσαν, κατ'εντολή της Επιτροπής, ένα εξαιρετικά χρήσιμο έργο. Η κατάρτιση των προτύπων θα έπρεπε να πραγματοποιείται μαζί με τους ενδιαφερομένους φορείς στο πλαίσιο μιας περισσότερο συμμετοχικής διαδικασίας, δεδομένου ότι κάτι τέτοιο θα διευκόλυνε τις μεταγενέστερες συγκρίσεις· εντούτοις, επί του παρόντος γεγονός παραμένει ότι η εν λόγω διαδικασία αναλαμβάνεται από έναν εξαιρετικά περιορισμένο αριθμό φορέων. Η πλειονότητα των βιομηχανιών τις οποίες αφορούν τα πρότυπα δεν διαθέτει ούτε τα μέσα ούτε τους πόρους που χρειάζονται για την τακτική ανάληψη της εν λόγω δραστηριότητας, ενώ η συμμετοχή των εργαζομένων και των καταναλωτών είναι ακόμη πιο περιθωριακή. Η κατάσταση αυτή καθιστά δυσχερή τη συνεκτίμηση της πείρας που αποκτήθηκε. Ορισμένα πρότυπα δεν κατορθώνουν να ανταποκριθούν στο σύνολο των προβληματισμών που εκφράζονται επί του θέματος. Η ΕΟΚΕ εύχεται να ενισχυθεί η συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων στις τεχνικές επιτροπές, κυρίως σε τοπική κλίμακα, στον τομέα αυτό όπου η εξουσία για τη λήψη αποφάσεων βρίσκεται στα χέρια μικρού αριθμού ατόμων. Εξάλλου, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ανησυχία ότι το αυξανόμενο κόστος της τυποποίησης μπορεί να κάμψει την ανταγωνιστικότητα αλλά και την ασφάλεια, στην περίπτωση κατά την οποία μια επιχείρηση θα επέλεγε λ.χ. να χρησιμοποιήσει ένα μηχάνημα κατά τρόπο ακατάλληλο, αντίθετα προς τους κανόνες. Ορισμένες ΜΜΕ της Ανατολικής Ευρώπης έχουν για παράδειγμα την τάση να δρουν στα τυφλά ή να καταφεύγουν σε τεχνάσματα. |
| --- | --- |

7.2

Εν γένει, οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης επιτέλεσαν, κατ'εντολή της Επιτροπής, ένα εξαιρετικά χρήσιμο έργο. Η κατάρτιση των προτύπων θα έπρεπε να πραγματοποιείται μαζί με τους ενδιαφερομένους φορείς στο πλαίσιο μιας περισσότερο συμμετοχικής διαδικασίας, δεδομένου ότι κάτι τέτοιο θα διευκόλυνε τις μεταγενέστερες συγκρίσεις· εντούτοις, επί του παρόντος γεγονός παραμένει ότι η εν λόγω διαδικασία αναλαμβάνεται από έναν εξαιρετικά περιορισμένο αριθμό φορέων. Η πλειονότητα των βιομηχανιών τις οποίες αφορούν τα πρότυπα δεν διαθέτει ούτε τα μέσα ούτε τους πόρους που χρειάζονται για την τακτική ανάληψη της εν λόγω δραστηριότητας, ενώ η συμμετοχή των εργαζομένων και των καταναλωτών είναι ακόμη πιο περιθωριακή. Η κατάσταση αυτή καθιστά δυσχερή τη συνεκτίμηση της πείρας που αποκτήθηκε. Ορισμένα πρότυπα δεν κατορθώνουν να ανταποκριθούν στο σύνολο των προβληματισμών που εκφράζονται επί του θέματος. Η ΕΟΚΕ εύχεται να ενισχυθεί η συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων στις τεχνικές επιτροπές, κυρίως σε τοπική κλίμακα, στον τομέα αυτό όπου η εξουσία για τη λήψη αποφάσεων βρίσκεται στα χέρια μικρού αριθμού ατόμων. Εξάλλου, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ανησυχία ότι το αυξανόμενο κόστος της τυποποίησης μπορεί να κάμψει την ανταγωνιστικότητα αλλά και την ασφάλεια, στην περίπτωση κατά την οποία μια επιχείρηση θα επέλεγε λ.χ. να χρησιμοποιήσει ένα μηχάνημα κατά τρόπο ακατάλληλο, αντίθετα προς τους κανόνες. Ορισμένες ΜΜΕ της Ανατολικής Ευρώπης έχουν για παράδειγμα την τάση να δρουν στα τυφλά ή να καταφεύγουν σε τεχνάσματα.

| 7.3 | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις πρωτοβουλίες που εξαγγέλθηκαν στις 15 Μαρτίου 2007 στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης για την ευρωπαϊκή τυποποίηση, σύμφωνα με το οποίο καλούνται όλα τα κράτη μέλη να υποβάλλουν έκθεση σχετικά με την πορεία της κατάστασης και με τα μέτρα που λαμβάνονται προκειμένου να ενισχυθεί η συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων πλευρών στην ευρωπαϊκή και διεθνή τυποποίηση. Η Επιτροπή πρέπει, από την πλευρά της, να συγκεντρώσει τις προτεινόμενες παρατηρήσεις και να τις ενσωματώσει στην ευρωπαϊκή τυποποίηση. Η συμμετοχή των ΜΜΕ στις διαδικασίες τυποποίησης είναι ζωτική τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, ενώ η συμβολή τους στις μελλοντικές διαδικασίες τυποποίησης θα πρέπει να καταστεί έμπρακτη και αποτελεσματική. |
| --- | --- |

7.3

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις πρωτοβουλίες που εξαγγέλθηκαν στις 15 Μαρτίου 2007 στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης για την ευρωπαϊκή τυποποίηση, σύμφωνα με το οποίο καλούνται όλα τα κράτη μέλη να υποβάλλουν έκθεση σχετικά με την πορεία της κατάστασης και με τα μέτρα που λαμβάνονται προκειμένου να ενισχυθεί η συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων πλευρών στην ευρωπαϊκή και διεθνή τυποποίηση. Η Επιτροπή πρέπει, από την πλευρά της, να συγκεντρώσει τις προτεινόμενες παρατηρήσεις και να τις ενσωματώσει στην ευρωπαϊκή τυποποίηση. Η συμμετοχή των ΜΜΕ στις διαδικασίες τυποποίησης είναι ζωτική τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, ενώ η συμβολή τους στις μελλοντικές διαδικασίες τυποποίησης θα πρέπει να καταστεί έμπρακτη και αποτελεσματική.

| 7.4 | Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να είναι δύσκολο να τηρήσουν οι επιχειρηματίες τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη νομοθεσία για την υγεία και την ασφάλεια. Πράγματι, από τη στιγμή που χρησιμοποιείται ένα μηχάνημα, η αξιολόγηση του κινδύνου απαιτεί συμπληρωματικότητα μεταξύ του κατασκευαστή και της επιχείρησης που την χρησιμοποιεί. Προβλήματα ενδέχεται να ανακύψουν σε περίπτωση που τα πρότυπα δεν προβλέπουν την παροχή κατάλληλης ενημέρωσης σχετικά με τους εναπομένοντες κινδύνους που οφείλει να έχει υπόψη της η επιχείρηση. Εάν οι επιχειρηματίες δεν είναι δεόντως ενημερωμένοι για τους εναπομένοντες κινδύνους που σχετίζονται με το μηχάνημα που αγοράζουν, τότε θα είναι δύσκολο να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις αξιολόγησης του κινδύνου που απορρέουν από την οδηγία-πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ και από τις 19 ειδικές συμπληρωματικές οδηγίες για την ενεργητική και την παθητική προστασία των εργαζομένων. |
| --- | --- |

7.4

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να είναι δύσκολο να τηρήσουν οι επιχειρηματίες τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη νομοθεσία για την υγεία και την ασφάλεια. Πράγματι, από τη στιγμή που χρησιμοποιείται ένα μηχάνημα, η αξιολόγηση του κινδύνου απαιτεί συμπληρωματικότητα μεταξύ του κατασκευαστή και της επιχείρησης που την χρησιμοποιεί. Προβλήματα ενδέχεται να ανακύψουν σε περίπτωση που τα πρότυπα δεν προβλέπουν την παροχή κατάλληλης ενημέρωσης σχετικά με τους εναπομένοντες κινδύνους που οφείλει να έχει υπόψη της η επιχείρηση. Εάν οι επιχειρηματίες δεν είναι δεόντως ενημερωμένοι για τους εναπομένοντες κινδύνους που σχετίζονται με το μηχάνημα που αγοράζουν, τότε θα είναι δύσκολο να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις αξιολόγησης του κινδύνου που απορρέουν από την οδηγία-πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ και από τις 19 ειδικές συμπληρωματικές οδηγίες για την ενεργητική και την παθητική προστασία των εργαζομένων.

| 7.5 | Η διάδοση των προτύπων αυτών μπορεί να αποδειχθεί προβληματική για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις λόγου του υψηλού κόστους που συνεπάγεται η απόκτησή τους· εάν η τυποποίηση απαιτεί διαδικασίες πιστοποίησης, τότε τα διοικητικά έξοδα που πρέπει να αναληφθούν είναι κατά κανόνα πολύ υψηλότερα από εκείνα που προκύπτουν άμεσα από τη νομοθεσία. |
| --- | --- |

7.5

Η διάδοση των προτύπων αυτών μπορεί να αποδειχθεί προβληματική για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις λόγου του υψηλού κόστους που συνεπάγεται η απόκτησή τους· εάν η τυποποίηση απαιτεί διαδικασίες πιστοποίησης, τότε τα διοικητικά έξοδα που πρέπει να αναληφθούν είναι κατά κανόνα πολύ υψηλότερα από εκείνα που προκύπτουν άμεσα από τη νομοθεσία.

| 7.6 | Η ανάλυση κινδύνων που αναπτύσσουν οι ειδικοί της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης (CEN) είναι εξαιρετικά σημαντική για τους επιχειρηματίες, οι οποίοι πρέπει να την συνδυάσουν με μια συγκεκριμένη ανάλυση του πραγματικού εργασιακού περιβάλλοντος στο οποίο χρησιμοποιείται το εκάστοτε μηχάνημα. Το κόστος αυτών των εναρμονισμένων προτύπων είναι υψηλό, ιδίως για τις ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ συνιστά να εξετασθεί η πρόταση σύμφωνα με την οποία τα «εναρμονισμένα» πρότυπα, που προκύπτουν από την εντολή της Επιτροπής προς την CEN, πρέπει να διατίθενται δωρεάν στους χρήστες ή έναντι συμβολικού ποσού, προκειμένου να τους παρασχεθεί η δυνατότητα να εκπληρώνουν τις νομικές υποχρεώσεις τους. Άλλωστε, οι πληροφορίες αυτές διατίθενται ήδη δωρεάν στο διαδίκτυο στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, εφόσον ορισμένα πρότυπα του ETSI (Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τηλεπικοινωνιακών Προτύπων) δημοσιεύονται απευθείας στον παγκόσμιο ιστό. |
| --- | --- |

7.6

Η ανάλυση κινδύνων που αναπτύσσουν οι ειδικοί της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης (CEN) είναι εξαιρετικά σημαντική για τους επιχειρηματίες, οι οποίοι πρέπει να την συνδυάσουν με μια συγκεκριμένη ανάλυση του πραγματικού εργασιακού περιβάλλοντος στο οποίο χρησιμοποιείται το εκάστοτε μηχάνημα. Το κόστος αυτών των εναρμονισμένων προτύπων είναι υψηλό, ιδίως για τις ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ συνιστά να εξετασθεί η πρόταση σύμφωνα με την οποία τα «εναρμονισμένα» πρότυπα, που προκύπτουν από την εντολή της Επιτροπής προς την CEN, πρέπει να διατίθενται δωρεάν στους χρήστες ή έναντι συμβολικού ποσού, προκειμένου να τους παρασχεθεί η δυνατότητα να εκπληρώνουν τις νομικές υποχρεώσεις τους. Άλλωστε, οι πληροφορίες αυτές διατίθενται ήδη δωρεάν στο διαδίκτυο στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, εφόσον ορισμένα πρότυπα του ETSI (Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τηλεπικοινωνιακών Προτύπων) δημοσιεύονται απευθείας στον παγκόσμιο ιστό.

8.   Προαγωγή της σταθερότητας της νομοθεσίας

| 8.1 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι δεν είναι πάντοτε απαραίτητη η τροποποίηση οδηγιών οι οποίες έχουν αποδειχθεί και συνεχίζουν να αποδεικνύονται επιτυχείς. Αναμφισβήτητα, παρότι οι εργασίες και τα πορίσματα που κατέληξαν στη συνολική βελτίωση της βασικής οδηγίας 98/37/ΕΚ — της γνωστής οδηγίας «Μηχανές» — υπήρξαν εξαιρετικά πολυσύνθετα, τελικώς επετεύχθη απόλυτη ισορροπία μεταξύ των διάφορων συμφερόντων. Σε ορισμένες άλλες περιπτώσεις, όμως, θα ήταν ίσως προτιμότερο να μην επιδιωχθούν υπερβολικές «βελτιώσεις», π.χ. με την τροποποίηση της οδηγίας 73/23/EK για την χαμηλή τάση ή, όπως υπογραμμίζει η ένωση κατασκευαστών μηχανημάτων σε σημείωμα της 5ης Νοεμβρίου 2004, με την πρόταση της Επιτροπής που απέβλεπε στην ακατάλληλη συγχώνευση της οδηγίας 87/4040/EK και της οδηγίας 97/23/EK για τους εξοπλισμούς υπό πίεση. |
| --- | --- |

8.1

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι δεν είναι πάντοτε απαραίτητη η τροποποίηση οδηγιών οι οποίες έχουν αποδειχθεί και συνεχίζουν να αποδεικνύονται επιτυχείς. Αναμφισβήτητα, παρότι οι εργασίες και τα πορίσματα που κατέληξαν στη συνολική βελτίωση της βασικής οδηγίας 98/37/ΕΚ — της γνωστής οδηγίας «Μηχανές» — υπήρξαν εξαιρετικά πολυσύνθετα, τελικώς επετεύχθη απόλυτη ισορροπία μεταξύ των διάφορων συμφερόντων. Σε ορισμένες άλλες περιπτώσεις, όμως, θα ήταν ίσως προτιμότερο να μην επιδιωχθούν υπερβολικές «βελτιώσεις», π.χ. με την τροποποίηση της οδηγίας 73/23/EK για την χαμηλή τάση ή, όπως υπογραμμίζει η ένωση κατασκευαστών μηχανημάτων σε σημείωμα της 5ης Νοεμβρίου 2004, με την πρόταση της Επιτροπής που απέβλεπε στην ακατάλληλη συγχώνευση της οδηγίας 87/4040/EK και της οδηγίας 97/23/EK για τους εξοπλισμούς υπό πίεση.

| 8.2 | Η αγορά χρειάζεται να διαθέτει σταθερό και σαφές νομικό πλαίσιο που δίνει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να σχεδιάζουν με ηρεμία τις επενδύσεις και να συμμορφώνονται σε σαφείς κανόνες που δεν αποτελούν ιδιαίτερα συχνά αντικείμενο αλλαγών. Εξάλλου, είναι όντως αληθινός ο κίνδυνος να αυξήσει η απλοποίηση το διοικητικό κόστος και το κόστος των όλο και πιο περίπλοκων διαδικασιών για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης. |
| --- | --- |

8.2

Η αγορά χρειάζεται να διαθέτει σταθερό και σαφές νομικό πλαίσιο που δίνει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να σχεδιάζουν με ηρεμία τις επενδύσεις και να συμμορφώνονται σε σαφείς κανόνες που δεν αποτελούν ιδιαίτερα συχνά αντικείμενο αλλαγών. Εξάλλου, είναι όντως αληθινός ο κίνδυνος να αυξήσει η απλοποίηση το διοικητικό κόστος και το κόστος των όλο και πιο περίπλοκων διαδικασιών για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης.

| 8.3 | Όσον αφορά τη δυνατότητα προσφυγής στο άρθρο 95 της συνθήκης, η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται τις ανάγκες των κατασκευαστριών επιχειρήσεων αλλά υπογραμμίζει ότι το νομικό πλαίσιο αναφοράς που πρέπει να αποτελεί τη βάση για την υιοθέτηση των οδηγιών πρέπει να συμμορφώνεται στις βασικές αρχές των συνθηκών, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη νομική βάση των νομοθετικών πράξεων. Είναι φανερό ότι προέχει ο στόχος και το περιεχόμενο της πράξεως που αποτελούν και τις αντικειμενικές αναφορές για την εφαρμογή των διαφόρων κανόνων. Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων το έχει επίσης αναγνωρίσει σε πολυάριθμες αποφάσεις, ακόμη και προσφάτως, αποκλείοντας την πιθανότητα μιας μεικτής νομικής βάσεως όταν οι νομικές βάσεις βρίσκονται σε αντίθεση ή όταν η συσσώρευσή τους περιορίζει τα δικαιώματα του Κοινοβουλίου. Στην περίπτωση του σχεδιασμού ενός προϊόντος, όταν προέχει ένας άλλος στόχος, η επιθυμία των επιχειρήσεων να βασίζονται στο άρθρο 95, εδάφιο 3 της συνθήκης που ενισχύει τις αρμοδιότητες της Κοινότητας και περιορίζει τις εξουσίες των κρατών μελών (όπως προβλέπεται π.χ. από το άρθρο 137 ή το άρθρο 175 (5)) δεν μπορεί πάντοτε να πραγματοποιηθεί. Πράγματι, οι επιχειρήσεις υπογραμμίζουν το επιπρόσθετο κόστος (το οποίο μετακυλούν στον τελικό χρήστη) που πρέπει να αντιμετωπίσουν προκειμένου να επιφέρουν τις απαραίτητες μεταβολές στο σχεδιασμό και στην παραγωγή των μηχανημάτων, σε συνάρτηση με τις απαιτήσεις κάθε κράτους μέλους. Πρέπει να προβλεφθούν συμπληρωματικά νομοθετικά υποδείγματα που δεν επικαλύπτονται αλλά περιορίζουν στο ελάχιστο τις δυνατότητες των κρατών μελών να υιοθετήσουν ξεχωριστά και διαφορετικά μέτρα τα οποία θα πρέπει να ακολουθούν τις αρχές της κοινής λογικής και της αναλογικότητας. |
| --- | --- |

8.3

Όσον αφορά τη δυνατότητα προσφυγής στο άρθρο 95 της συνθήκης, η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται τις ανάγκες των κατασκευαστριών επιχειρήσεων αλλά υπογραμμίζει ότι το νομικό πλαίσιο αναφοράς που πρέπει να αποτελεί τη βάση για την υιοθέτηση των οδηγιών πρέπει να συμμορφώνεται στις βασικές αρχές των συνθηκών, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη νομική βάση των νομοθετικών πράξεων. Είναι φανερό ότι προέχει ο στόχος και το περιεχόμενο της πράξεως που αποτελούν και τις αντικειμενικές αναφορές για την εφαρμογή των διαφόρων κανόνων. Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων το έχει επίσης αναγνωρίσει σε πολυάριθμες αποφάσεις, ακόμη και προσφάτως, αποκλείοντας την πιθανότητα μιας μεικτής νομικής βάσεως όταν οι νομικές βάσεις βρίσκονται σε αντίθεση ή όταν η συσσώρευσή τους περιορίζει τα δικαιώματα του Κοινοβουλίου. Στην περίπτωση του σχεδιασμού ενός προϊόντος, όταν προέχει ένας άλλος στόχος, η επιθυμία των επιχειρήσεων να βασίζονται στο άρθρο 95, εδάφιο 3 της συνθήκης που ενισχύει τις αρμοδιότητες της Κοινότητας και περιορίζει τις εξουσίες των κρατών μελών (όπως προβλέπεται π.χ. από το άρθρο 137 ή το άρθρο 175 (5)) δεν μπορεί πάντοτε να πραγματοποιηθεί. Πράγματι, οι επιχειρήσεις υπογραμμίζουν το επιπρόσθετο κόστος (το οποίο μετακυλούν στον τελικό χρήστη) που πρέπει να αντιμετωπίσουν προκειμένου να επιφέρουν τις απαραίτητες μεταβολές στο σχεδιασμό και στην παραγωγή των μηχανημάτων, σε συνάρτηση με τις απαιτήσεις κάθε κράτους μέλους. Πρέπει να προβλεφθούν συμπληρωματικά νομοθετικά υποδείγματα που δεν επικαλύπτονται αλλά περιορίζουν στο ελάχιστο τις δυνατότητες των κρατών μελών να υιοθετήσουν ξεχωριστά και διαφορετικά μέτρα τα οποία θα πρέπει να ακολουθούν τις αρχές της κοινής λογικής και της αναλογικότητας.

| 8.4 | Η πρόσφατη οδηγία REACH σηματοδοτεί μια σημαντική καμπή στην προστασία των καταναλωτών και των εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ προσυπογράφει τις τεχνικές λύσεις που υιοθετήθηκαν και την προοπτική της ευελιξίας που συνδέεται με την απλούστευση· ωστόσο, διαπιστώνει με ανησυχία ότι οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα μπορούσαν να βρεθούν σε δύσκολη θέση, ιδιαίτερα εάν ο έλεγχος των εισαγωγών γινόταν με λιγότερη αυστηρότητα από ότι απαιτεί η εφαρμογή αυτής της βασικής οδηγίας. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ελέγχει προσεκτικά τον τρόπο εποπτείας της αγοράς των κρατών μελών, οι οποίες έδειξαν κατά το παρελθόν ότι αντιμετώπιζαν ορισμένες δυσκολίες να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στην αποστολή τους στο συγκεκριμένο αυτό τομέα, ιδίως λόγω της σημαντικής έλλειψης μέσων που τίθεται στη διάθεση των οργάνων εποπτείας. Στο σημείο αυτό, θα μπορούσε να προβλεφθεί η κατανομή των καθηκόντων μεταξύ των αρχών εποπτείας βάσει της αρχής της προτεραιότητας στην παραγωγή εντός των κρατών μελών, π.χ. ανά τομέα προϊόντος (βαλβίδες και εξαρτήματα, συσκευές για την ανύψωση και τη μετακίνηση των εμπορευμάτων, αντλίες και συμπιεστές, μηχανήματα για την μεταποιητική βιομηχανία, κ.λπ.). |
| --- | --- |

8.4

Η πρόσφατη οδηγία REACH σηματοδοτεί μια σημαντική καμπή στην προστασία των καταναλωτών και των εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ προσυπογράφει τις τεχνικές λύσεις που υιοθετήθηκαν και την προοπτική της ευελιξίας που συνδέεται με την απλούστευση· ωστόσο, διαπιστώνει με ανησυχία ότι οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα μπορούσαν να βρεθούν σε δύσκολη θέση, ιδιαίτερα εάν ο έλεγχος των εισαγωγών γινόταν με λιγότερη αυστηρότητα από ότι απαιτεί η εφαρμογή αυτής της βασικής οδηγίας. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ελέγχει προσεκτικά τον τρόπο εποπτείας της αγοράς των κρατών μελών, οι οποίες έδειξαν κατά το παρελθόν ότι αντιμετώπιζαν ορισμένες δυσκολίες να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στην αποστολή τους στο συγκεκριμένο αυτό τομέα, ιδίως λόγω της σημαντικής έλλειψης μέσων που τίθεται στη διάθεση των οργάνων εποπτείας. Στο σημείο αυτό, θα μπορούσε να προβλεφθεί η κατανομή των καθηκόντων μεταξύ των αρχών εποπτείας βάσει της αρχής της προτεραιότητας στην παραγωγή εντός των κρατών μελών, π.χ. ανά τομέα προϊόντος (βαλβίδες και εξαρτήματα, συσκευές για την ανύψωση και τη μετακίνηση των εμπορευμάτων, αντλίες και συμπιεστές, μηχανήματα για την μεταποιητική βιομηχανία, κ.λπ.).

| 8.5 | Παρά την ουσιαστική συμβολή που ο τομέας της κατασκευής μηχανημάτων και του μηχανολογικού εξοπλισμού προσφέρει στο σύνολο της ευρωπαϊκής οικονομίας, έχει κανείς την εντύπωση ότι τα κράτη μέλη επενδύουν ελάχιστα στις θεσμικές δραστηριότητες που τους έχουν εκχωρηθεί. Η Επιτροπή θα μπορούσε να ζητήσει τα σχετικά στοιχεία για να τα συγκρίνει με τα πρακτικά αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί. Συχνά η ποιότητα και ποσότητα των ελέγχων επαφίεται στις ατομικές ικανότητες και βούληση, ενώ πολλά εξαρτώνται από τους διαθέσιμους πόρους. |
| --- | --- |

8.5

Παρά την ουσιαστική συμβολή που ο τομέας της κατασκευής μηχανημάτων και του μηχανολογικού εξοπλισμού προσφέρει στο σύνολο της ευρωπαϊκής οικονομίας, έχει κανείς την εντύπωση ότι τα κράτη μέλη επενδύουν ελάχιστα στις θεσμικές δραστηριότητες που τους έχουν εκχωρηθεί. Η Επιτροπή θα μπορούσε να ζητήσει τα σχετικά στοιχεία για να τα συγκρίνει με τα πρακτικά αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί. Συχνά η ποιότητα και ποσότητα των ελέγχων επαφίεται στις ατομικές ικανότητες και βούληση, ενώ πολλά εξαρτώνται από τους διαθέσιμους πόρους.

9.   Άρση των τεχνικών εμποδίων που παρακωλύουν την πλήρη ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς

| 9.1 | Στο πλαίσιο των εθνικών νομοθεσιών εξακολουθεί να υφίσταται μια σειρά τεχνικών εμποδίων που δημιουργούν σημαντικά προβλήματα στις επιχειρήσεις. Ένας τομέας που επηρεάζεται από αυτήν την κατάσταση είναι, παραδείγματος χάρη, τα μη οδικά κινητά μηχανήματα όταν πρέπει να μεταφερθούν στις δημόσιες οδούς. Δεδομένου ότι ισχύουν διαφορετικοί κανόνες στα κράτη μέλη και ότι το επίπεδο αυστηρότητας ποικίλλει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, απαιτείται εξοπλισμός με διαφορετικά μηχανήματα. Και όσον αφορά την ορολογία παρατηρείται σύγχυση π.χ. μεταξύ του όρου «εταιρεία» και «επιχείρηση». Οι υποχρεώσεις επανεξέτασης που προβλέπονται σε ορισμένα κράτη μέλη επιφέρουν πρόσθετο κόστος το οποίο επαναλαμβάνεται σε κάθε χώρα που προβλέπει τη διενέργεια ελέγχου ως προς την εξέλιξη, τις δοκιμές ή τη μεταφορά εκ μέρους συγκεκριμένου οργανισμού. Η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι οι νομοθεσίες θα εναρμονιστούν ταχέως, ιδίως σε ό,τι αφορά τα μέτρα ασφαλείας. Αναφορικά με τους ελκυστήρες λ.χ., εκτός από τις ισχύουσες διατάξεις για τα κάτοπτρα και τα όρια ταχύτητας, πρέπει να προβλεφθούν τεχνικές προδιαγραφές για τους εμπρόσθιους και τους οπίσθιους φανούς, αλλά κυρίως για την απόσταση τροχοπέδησης. Προς το παρόν κυκλοφορούν στους ευρωπαϊκούς δρόμους ελκυστήρες 40 χρόνων. Η προοδευτική ανανέωση του συνόλου των οχημάτων που κυκλοφορούν θα βελτίωνε την ενεργό και παθητική ασφάλεια. |
| --- | --- |

9.1

Στο πλαίσιο των εθνικών νομοθεσιών εξακολουθεί να υφίσταται μια σειρά τεχνικών εμποδίων που δημιουργούν σημαντικά προβλήματα στις επιχειρήσεις. Ένας τομέας που επηρεάζεται από αυτήν την κατάσταση είναι, παραδείγματος χάρη, τα μη οδικά κινητά μηχανήματα όταν πρέπει να μεταφερθούν στις δημόσιες οδούς. Δεδομένου ότι ισχύουν διαφορετικοί κανόνες στα κράτη μέλη και ότι το επίπεδο αυστηρότητας ποικίλλει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, απαιτείται εξοπλισμός με διαφορετικά μηχανήματα. Και όσον αφορά την ορολογία παρατηρείται σύγχυση π.χ. μεταξύ του όρου «εταιρεία» και «επιχείρηση». Οι υποχρεώσεις επανεξέτασης που προβλέπονται σε ορισμένα κράτη μέλη επιφέρουν πρόσθετο κόστος το οποίο επαναλαμβάνεται σε κάθε χώρα που προβλέπει τη διενέργεια ελέγχου ως προς την εξέλιξη, τις δοκιμές ή τη μεταφορά εκ μέρους συγκεκριμένου οργανισμού. Η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι οι νομοθεσίες θα εναρμονιστούν ταχέως, ιδίως σε ό,τι αφορά τα μέτρα ασφαλείας. Αναφορικά με τους ελκυστήρες λ.χ., εκτός από τις ισχύουσες διατάξεις για τα κάτοπτρα και τα όρια ταχύτητας, πρέπει να προβλεφθούν τεχνικές προδιαγραφές για τους εμπρόσθιους και τους οπίσθιους φανούς, αλλά κυρίως για την απόσταση τροχοπέδησης. Προς το παρόν κυκλοφορούν στους ευρωπαϊκούς δρόμους ελκυστήρες 40 χρόνων. Η προοδευτική ανανέωση του συνόλου των οχημάτων που κυκλοφορούν θα βελτίωνε την ενεργό και παθητική ασφάλεια.

| 9.2 | Για την κανονιστική ρύθμιση της χρήσης των μηχανημάτων στις δημόσιες οδούς, η ΕΟΚΕ συνιστά ειδικότερα τα εξής:






  — | την υιοθέτηση μιας πρότασης για την εναρμόνιση των υφισταμένων εθνικών νομοθεσιών για τη χρήση των μη οδικών κινητών μηχανημάτων στις δημόσιες οδούς |
| --- | --- | --- |

9.2

Για την κανονιστική ρύθμιση της χρήσης των μηχανημάτων στις δημόσιες οδούς, η ΕΟΚΕ συνιστά ειδικότερα τα εξής:

—

την υιοθέτηση μιας πρότασης για την εναρμόνιση των υφισταμένων εθνικών νομοθεσιών για τη χρήση των μη οδικών κινητών μηχανημάτων στις δημόσιες οδούς

| — | τη χρησιμοποίηση της μεθοδολογίας της Νέας Προσέγγισης |
| --- | --- |

—

τη χρησιμοποίηση της μεθοδολογίας της Νέας Προσέγγισης

| — | την πρόβλεψη προτύπων αναφοράς τα οποία να προϋποθέτουν ένα τεκμήριο συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις |
| --- | --- |

—

την πρόβλεψη προτύπων αναφοράς τα οποία να προϋποθέτουν ένα τεκμήριο συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις

| — | τη συμπερίληψη ενδεδειγμένων διατάξεων για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης, εισάγοντας μια αυστηρότερη αξιολόγηση της συμμόρφωσης για ορισμένα συστήματα (τιμόνι, φρένα, κλπ.). |
| --- | --- |

—

τη συμπερίληψη ενδεδειγμένων διατάξεων για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης, εισάγοντας μια αυστηρότερη αξιολόγηση της συμμόρφωσης για ορισμένα συστήματα (τιμόνι, φρένα, κλπ.).

10.   Μελλοντική νομοθεσία: συμμετοχή και αξιολόγηση του αντίκτυπου

| 10.1 | Η ΕΟΚΕ ζητά να καθιερωθεί στο μέλλον μια πιο στενή συνεργασία μεταξύ των ρυθμιστικών φορέων και των ενδιαφερομένων πλευρών σχετικά με τις μελλοντικές κανονιστικές πολιτικές, χάρη στη διενέργεια πραγματικού διαλόγου και χωρίς επικέντρωση στις διαβουλεύσεις δια της ηλεκτρονικής οδού, λαμβανομένης υπόψη της αναγκαίας αλληλεπίδρασης μεταξύ των ενδιαφερομένων πλευρών. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ η οργάνωση συνεχών και συχνών διαβουλεύσεων πάνω σε ορισμένα συγκεκριμένα θέματα θα οδηγούσε στην πρόληψη των προβλημάτων και στη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

10.1

Η ΕΟΚΕ ζητά να καθιερωθεί στο μέλλον μια πιο στενή συνεργασία μεταξύ των ρυθμιστικών φορέων και των ενδιαφερομένων πλευρών σχετικά με τις μελλοντικές κανονιστικές πολιτικές, χάρη στη διενέργεια πραγματικού διαλόγου και χωρίς επικέντρωση στις διαβουλεύσεις δια της ηλεκτρονικής οδού, λαμβανομένης υπόψη της αναγκαίας αλληλεπίδρασης μεταξύ των ενδιαφερομένων πλευρών. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ η οργάνωση συνεχών και συχνών διαβουλεύσεων πάνω σε ορισμένα συγκεκριμένα θέματα θα οδηγούσε στην πρόληψη των προβλημάτων και στη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας.

| 10.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας τη διαμόρφωση μιας μεθοδολογίας αξιολόγησης του αντίκτυπου για τις διάφορες εναλλακτικές περιπτώσεις, η οποία να είναι κοινή για όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, Κοινοβούλιο, Συμβούλιο και Επιτροπή, καθώς και την ανάπτυξη ενός κατάλληλου συστήματος ποιοτικού ελέγχου. |
| --- | --- |

10.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας τη διαμόρφωση μιας μεθοδολογίας αξιολόγησης του αντίκτυπου για τις διάφορες εναλλακτικές περιπτώσεις, η οποία να είναι κοινή για όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, Κοινοβούλιο, Συμβούλιο και Επιτροπή, καθώς και την ανάπτυξη ενός κατάλληλου συστήματος ποιοτικού ελέγχου.

| 10.3 | Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάζει πάντοτε εάν οι επιδιωκόμενοι στόχοι της απαιτούν πραγματικά ένα ρυθμιστικό πλαίσιο ή εάν θα επαρκούσε μια αυτορύθμιση ή μια συνρύθμιση. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μεταξύ των διαφόρων επιλογών πρέπει να επιλέγεται εκείνη που μπορεί να εγγυηθεί την επίτευξη των ίδιων στόχων με χαμηλότερο κόστος και λιγότερες διοικητικές επιβαρύνσεις και η οποία εξασφαλίζει τη μεγαλύτερη διαφάνεια και την μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών. |
| --- | --- |

10.3

Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάζει πάντοτε εάν οι επιδιωκόμενοι στόχοι της απαιτούν πραγματικά ένα ρυθμιστικό πλαίσιο ή εάν θα επαρκούσε μια αυτορύθμιση ή μια συνρύθμιση. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μεταξύ των διαφόρων επιλογών πρέπει να επιλέγεται εκείνη που μπορεί να εγγυηθεί την επίτευξη των ίδιων στόχων με χαμηλότερο κόστος και λιγότερες διοικητικές επιβαρύνσεις και η οποία εξασφαλίζει τη μεγαλύτερη διαφάνεια και την μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών.

| 10.4 | Ο κοινωνικός τομεακός διάλογος διαδραματίζει βασικό ρόλο. Το κοινό συμφέρον μπορεί να εξυπηρετηθεί στην πράξη με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη της κατάρτισης, ιδιαίτερα στον τομέα της ασφάλειας στην εργασία, περιλαμβανομένης της δια βίου κατάρτισης, η οποία δεν αναπτύσσει μόνο δεξιότητες αλλά και την συνειδητοποίηση διαφόρων διοικητικών και οργανωτικών θεμάτων που συνδέονται με την καλύτερη και ασφαλέστερη χρήση των μηχανημάτων. Η κοινωνική ευθύνη των εταιρειών, που εφαρμόζεται μέσω εκτεταμένου διαλόγου που περιλαμβάνει την κοινωνία των πολιτών και τους εκπροσώπους των τοπικών αρχών, θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη ασφαλούς, και παραγωγικού επιχειρηματικού πνεύματος, ιδιαίτερα στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις όπου η διαχείριση του κινδύνου είναι σαφώς πιο δύσκολη. |
| --- | --- |

10.4

Ο κοινωνικός τομεακός διάλογος διαδραματίζει βασικό ρόλο. Το κοινό συμφέρον μπορεί να εξυπηρετηθεί στην πράξη με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη της κατάρτισης, ιδιαίτερα στον τομέα της ασφάλειας στην εργασία, περιλαμβανομένης της δια βίου κατάρτισης, η οποία δεν αναπτύσσει μόνο δεξιότητες αλλά και την συνειδητοποίηση διαφόρων διοικητικών και οργανωτικών θεμάτων που συνδέονται με την καλύτερη και ασφαλέστερη χρήση των μηχανημάτων. Η κοινωνική ευθύνη των εταιρειών, που εφαρμόζεται μέσω εκτεταμένου διαλόγου που περιλαμβάνει την κοινωνία των πολιτών και τους εκπροσώπους των τοπικών αρχών, θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη ασφαλούς, και παραγωγικού επιχειρηματικού πνεύματος, ιδιαίτερα στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις όπου η διαχείριση του κινδύνου είναι σαφώς πιο δύσκολη.

| 10.5 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν χρήσιμο να κινηθεί μια διαδικασία εξέτασης του θέματος, στο πλαίσιο της οποίας να δοθεί η δυνατότητα σε όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές να αξιολογήσουν τα αποτελέσματα και τους περιορισμούς της κοινοτικής νομοθεσίας. Μια τέτοια αξιολόγηση θα μας επέτρεπε να ακολουθήσουμε μια ενιαία πορεία και να εξασφαλίσουμε ότι οι διάφορες πρωτοβουλίες που βρίσκονται εν εξελίξει δεν θα οδηγήσουν σε μεροληπτικές ή αντιφατικές λύσεις. Η απόφαση που έλαβε η Επιτροπή να εξετάσει με τα ενδιαφερόμενα μέρη τη νέα οδηγία για τα μηχανήματα είναι ένα βήμα προς την ορθή κατεύθυνση. Χρειάζονται περισσότερες τέτοιες πρωτοβουλίες. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πως συνδέονται μεταξύ τους οι διάφορες πρωτοβουλίες, όπως εκείνες που περιλαμβάνονται στα προγράμματα δράσης για τον περιορισμό των περιττών διοικητικών υποχρεώσεων και τη Νέα Προσέγγιση (στις 14 Φεβρουαρίου 2007, η Επιτροπή υιοθέτησε μια πρόταση κανονισμού της και μια απόφαση του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με ένα πλαίσιο αναθεώρησης για τη Νέα Προσέγγιση, βάσει δημόσιας διαβούλευσης για το μέλλον της εσωτερικής αγοράς). Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι μια σωστή διάρθρωση και ένας καλός συντονισμός μεταξύ των εν λόγω πρωτοβουλιών δύναται να επιφέρει απτή βελτίωση της ισχύουσας της νομοθεσίας και της ομοιόμορφης εφαρμογής της στα 27 κράτη μέλη. |
| --- | --- |

10.5

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν χρήσιμο να κινηθεί μια διαδικασία εξέτασης του θέματος, στο πλαίσιο της οποίας να δοθεί η δυνατότητα σε όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές να αξιολογήσουν τα αποτελέσματα και τους περιορισμούς της κοινοτικής νομοθεσίας. Μια τέτοια αξιολόγηση θα μας επέτρεπε να ακολουθήσουμε μια ενιαία πορεία και να εξασφαλίσουμε ότι οι διάφορες πρωτοβουλίες που βρίσκονται εν εξελίξει δεν θα οδηγήσουν σε μεροληπτικές ή αντιφατικές λύσεις. Η απόφαση που έλαβε η Επιτροπή να εξετάσει με τα ενδιαφερόμενα μέρη τη νέα οδηγία για τα μηχανήματα είναι ένα βήμα προς την ορθή κατεύθυνση. Χρειάζονται περισσότερες τέτοιες πρωτοβουλίες. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πως συνδέονται μεταξύ τους οι διάφορες πρωτοβουλίες, όπως εκείνες που περιλαμβάνονται στα προγράμματα δράσης για τον περιορισμό των περιττών διοικητικών υποχρεώσεων και τη Νέα Προσέγγιση (στις 14 Φεβρουαρίου 2007, η Επιτροπή υιοθέτησε μια πρόταση κανονισμού της και μια απόφαση του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με ένα πλαίσιο αναθεώρησης για τη Νέα Προσέγγιση, βάσει δημόσιας διαβούλευσης για το μέλλον της εσωτερικής αγοράς). Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι μια σωστή διάρθρωση και ένας καλός συντονισμός μεταξύ των εν λόγω πρωτοβουλιών δύναται να επιφέρει απτή βελτίωση της ισχύουσας της νομοθεσίας και της ομοιόμορφης εφαρμογής της στα 27 κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  ΕΕ C 24 της 31.1.2006, εισηγητής: RETUREAU και ΕΕ C 309 της 16.12.2006, εισηγητής: CASSIDY.

1

(2)  ΕΕ C 267 της 27.10.2005. (Εισηγητής: VAN IERSEL).

2

(3)  Γνωμοδότηση ΙNT/352, υπό κατάρτιση (Εισηγητής: PEZZINI).

3

(4)  Γνωμοδότηση INT/353, ομοίως 3.

4

(5)  Απόφαση του δικαστηρίου C-94/03: Ευρωπαϊκή Επιτροπή/Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επιλογή της νομικής βάσεως.

5

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/15 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/15

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Ένα ανταγωνιστικό κανονιστικό πλαίσιο για την αυτοκινητοβιομηχανία για τον 21ο αιώνα — Θέση της Επιτροπής σχετικά με την τελική έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου CARS 21 — Συνεισφορά στη στρατηγική της ΕΕ για την ανάπτυξη και την απασχόληση»

COM(2007) 22 τελικό

(2008/C 10/04)

Στις 7 Φεβρουαρίου 2007, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 262 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες για το θέμα, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 18 Ιουλίου 2007 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. DAVOUST.

Κατά την 438η σύνοδο ολομελείας της, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 144 ψήφους υπέρ και 2 αποχές, την παρακάτω γνωμοδότηση.

1.   Σύνοψη και κυριότερες συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποσκοπεί, από τούδε και στο εξής, στη «βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου της βιομηχανίας» και στην «προώθηση συνεκτικής αλληλεπίδρασης μεταξύ διαφόρων τομέων πολιτικής, στην παροχή προβλεψιμότητας και στην επιδίωξη προστασίας του δημόσιου συμφέροντος (π.χ. περιβάλλον και ασφάλεια), επιχειρώντας, παράλληλα, να μειώσει τον κανονιστικό φόρτο της βιομηχανίας». Εκφράζει την ικανοποίησή για την έκδηλη βούλησή της να αναπτύξει μια σφαιρική προσέγγιση η οποία θα καλύπτει τις διάφορες διαστάσεις της ανάπτυξης της βιομηχανίας και της ανταγωνιστικότητάς της και τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποσκοπεί, από τούδε και στο εξής, στη «βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου της βιομηχανίας» και στην «προώθηση συνεκτικής αλληλεπίδρασης μεταξύ διαφόρων τομέων πολιτικής, στην παροχή προβλεψιμότητας και στην επιδίωξη προστασίας του δημόσιου συμφέροντος (π.χ. περιβάλλον και ασφάλεια), επιχειρώντας, παράλληλα, να μειώσει τον κανονιστικό φόρτο της βιομηχανίας». Εκφράζει την ικανοποίησή για την έκδηλη βούλησή της να αναπτύξει μια σφαιρική προσέγγιση η οποία θα καλύπτει τις διάφορες διαστάσεις της ανάπτυξης της βιομηχανίας και της ανταγωνιστικότητάς της και τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη.

| 1.2 | Γενικότερα, η συνολική προσέγγιση της πρωτοβουλίας CARS 21 εκφράζει τη βούληση συντονισμού των υπεύθυνων για τις δημόσιες πολιτικές με τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη της βιομηχανίας η οποία, κατά την ΕΟΚΕ, αξίζει πλήρους υποστήριξης. Η ανακοίνωση της Επιτροπής, η οποία συνοψίζει το ρυθμιστικό έργο που έχει ήδη επιτελεστεί και ορίζει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στο μέλλον, καταδεικνύει το ενδιαφέρον της πρωτοβουλίας αυτής και, ταυτόχρονα, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει. |
| --- | --- |

1.2

Γενικότερα, η συνολική προσέγγιση της πρωτοβουλίας CARS 21 εκφράζει τη βούληση συντονισμού των υπεύθυνων για τις δημόσιες πολιτικές με τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη της βιομηχανίας η οποία, κατά την ΕΟΚΕ, αξίζει πλήρους υποστήριξης. Η ανακοίνωση της Επιτροπής, η οποία συνοψίζει το ρυθμιστικό έργο που έχει ήδη επιτελεστεί και ορίζει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στο μέλλον, καταδεικνύει το ενδιαφέρον της πρωτοβουλίας αυτής και, ταυτόχρονα, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει.

| 1.3 | Τα βασικά πλεονεκτήματα της πρωτοβουλίας συνίστανται στη διασαφήνιση, για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, των προσανατολισμών των ευρωπαϊκών πολιτικών σχετικά με την αυτοκινητοβιομηχανία. Σε κάθε βασικό τομέα, βελτιώνεται η προβλεψιμότητα των κοινοτικών πολιτικών και μειώνεται ο ρυθμιστικός φόρτος της βιομηχανίας. |
| --- | --- |

1.3

Τα βασικά πλεονεκτήματα της πρωτοβουλίας συνίστανται στη διασαφήνιση, για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, των προσανατολισμών των ευρωπαϊκών πολιτικών σχετικά με την αυτοκινητοβιομηχανία. Σε κάθε βασικό τομέα, βελτιώνεται η προβλεψιμότητα των κοινοτικών πολιτικών και μειώνεται ο ρυθμιστικός φόρτος της βιομηχανίας.

| 1.4 | Στην προοπτική αυτή, η μείωση του ρυθμιστικού φόρτου ως συνέπεια της αντικατάστασης 38 κοινοτικών οδηγιών από αντίστοιχους κανονισμούς της Οικονομικής Επιτροπής των ΗΕ για την Ευρώπη (ΟΕΕ/ΟΗΕ) αποτελεί άμεσο πλεονέκτημα της πρωτοβουλίας. Εξάλλου, το έργο που έχει επιτελεστεί στους τομείς του περιβάλλοντος και της οδικής ασφάλειας καταδεικνύει ότι μια ολοκληρωμένη προσέγγιση είναι δυνατή στην πράξη, νομιμοποιεί περισσότερο το κανονιστικό περιβάλλον έναντι του συνόλου των ενδιαφερομένων μερών και το καθιστά πιο προβλέψιμο για τη βιομηχανία. Έτσι, μια παρόμοια προσέγγιση δημιουργεί συναίνεση επί της οποίας καθένας μπορεί να στηρίξει τη δράση του. |
| --- | --- |

1.4

Στην προοπτική αυτή, η μείωση του ρυθμιστικού φόρτου ως συνέπεια της αντικατάστασης 38 κοινοτικών οδηγιών από αντίστοιχους κανονισμούς της Οικονομικής Επιτροπής των ΗΕ για την Ευρώπη (ΟΕΕ/ΟΗΕ) αποτελεί άμεσο πλεονέκτημα της πρωτοβουλίας. Εξάλλου, το έργο που έχει επιτελεστεί στους τομείς του περιβάλλοντος και της οδικής ασφάλειας καταδεικνύει ότι μια ολοκληρωμένη προσέγγιση είναι δυνατή στην πράξη, νομιμοποιεί περισσότερο το κανονιστικό περιβάλλον έναντι του συνόλου των ενδιαφερομένων μερών και το καθιστά πιο προβλέψιμο για τη βιομηχανία. Έτσι, μια παρόμοια προσέγγιση δημιουργεί συναίνεση επί της οποίας καθένας μπορεί να στηρίξει τη δράση του.

| 1.5 | Εντούτοις, πρέπει να τονιστούν, επίσης, οι δυσκολίες εφαρμογής της προσέγγισης αυτής. Οι εν λόγω δυσκολίες είναι τριών ειδών:






  i) | η επιδίωξη συναίνεσης τείνει στην αναβολή των διαφόρων συμβιβασμών που πρέπει να γίνουν· |
| --- | --- | --- |

1.5

Εντούτοις, πρέπει να τονιστούν, επίσης, οι δυσκολίες εφαρμογής της προσέγγισης αυτής. Οι εν λόγω δυσκολίες είναι τριών ειδών:

i)

η επιδίωξη συναίνεσης τείνει στην αναβολή των διαφόρων συμβιβασμών που πρέπει να γίνουν·

| ii) | το περιεχόμενο της ανάλυσης και των συστάσεων εξαρτάται ιδιαίτερα από τα εκάστοτε ενδιαφερόμενα μέρη· |
| --- | --- |

ii)

το περιεχόμενο της ανάλυσης και των συστάσεων εξαρτάται ιδιαίτερα από τα εκάστοτε ενδιαφερόμενα μέρη·

| iii) | η επιλογή μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης μπορεί να έχει ως συνέπεια ανάλυση των ερωτημάτων που τίθενται πράγμα που κατακερματίζει τις ευθύνες. |
| --- | --- |

iii)

η επιλογή μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης μπορεί να έχει ως συνέπεια ανάλυση των ερωτημάτων που τίθενται πράγμα που κατακερματίζει τις ευθύνες.

| 1.6 | Ο κατάλογος των 39 μέτρων ή δεσμεύσεων που προβλέπονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής είναι μακροσκελής και κάθε μέτρο εάν θεωρηθεί μεμονωμένα φαίνεται υπερασπίσιμο. Ωστόσο, η ολοκλήρωση του συνόλου των 39 σημείων πιθανόν να είναι πιο προβληματική και θέτει προβλήματα συμβατότητας και χρονοδιαγράμματος τα οπαία εκκρεμούν. Για παράδειγμα, υιοθετείται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τα θέματα της περιβαλλοντικής επίδοσης και της ασφάλειας. Όμως, τα δυο αυτά θέματα, αυτά καθαυτά, δεν αντιμετωπίζονται ολοκληρωμένα. Εάν είχε τεθεί το θέμα της τιμής ικανοποιητικών προϊόντων στο σύνολο των προβλεπόμενων υποχρεώσεων, όπως είχε γίνει στην έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου, θα είχε καταστεί δυνατή, χωρίς αμφιβολία η ολοκλήρωση αυτή αλλά με συνέπεια να τονιστεί η υποχρέωση της επιλογής. Παρόμοια, η ομάδα υψηλού επιπέδου είχε αποφασίσει τα συμπεράσματά της να συνοδευτούν από ένα «χάρτη πορείας» ο οποίος θα ίσχυε για όλους τους υπεύθυνους για την χάραξη των δημοσίων πολιτικών. Το εν λόγω έγγραφο αντικατόπτριζε την ολοκληρωμένη προσέγγιση που η Επιτροπή ευχόταν να προωθήσει η ομάδα CARS. Η ΕΟΚΕ λυπάται για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν πρότεινε, έστω και με τροποποιημένη μορφή, ένα παρόμοιο χάρτη πορείας. |
| --- | --- |

1.6

Ο κατάλογος των 39 μέτρων ή δεσμεύσεων που προβλέπονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής είναι μακροσκελής και κάθε μέτρο εάν θεωρηθεί μεμονωμένα φαίνεται υπερασπίσιμο. Ωστόσο, η ολοκλήρωση του συνόλου των 39 σημείων πιθανόν να είναι πιο προβληματική και θέτει προβλήματα συμβατότητας και χρονοδιαγράμματος τα οπαία εκκρεμούν. Για παράδειγμα, υιοθετείται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τα θέματα της περιβαλλοντικής επίδοσης και της ασφάλειας. Όμως, τα δυο αυτά θέματα, αυτά καθαυτά, δεν αντιμετωπίζονται ολοκληρωμένα. Εάν είχε τεθεί το θέμα της τιμής ικανοποιητικών προϊόντων στο σύνολο των προβλεπόμενων υποχρεώσεων, όπως είχε γίνει στην έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου, θα είχε καταστεί δυνατή, χωρίς αμφιβολία η ολοκλήρωση αυτή αλλά με συνέπεια να τονιστεί η υποχρέωση της επιλογής. Παρόμοια, η ομάδα υψηλού επιπέδου είχε αποφασίσει τα συμπεράσματά της να συνοδευτούν από ένα «χάρτη πορείας» ο οποίος θα ίσχυε για όλους τους υπεύθυνους για την χάραξη των δημοσίων πολιτικών. Το εν λόγω έγγραφο αντικατόπτριζε την ολοκληρωμένη προσέγγιση που η Επιτροπή ευχόταν να προωθήσει η ομάδα CARS. Η ΕΟΚΕ λυπάται για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν πρότεινε, έστω και με τροποποιημένη μορφή, ένα παρόμοιο χάρτη πορείας.

| 1.7 | Η ομάδα υψηλού επιπέδου στήριξε γενικά ένα μεγάλο μέρος της ανάλυσης από την οπτική γωνία των κατασκευαστών οχημάτων. Το αποτέλεσμα είναι ότι τα θέματα που τίθενται σε μεγάλο βαθμό είναι θέματα προϊόντων και τεχνολογίας. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, εάν η ομάδα ήταν πιο ευαίσθητη έναντι των συμφερόντων των χρηστών των αυτοκινήτων, το αποτέλεσμα θα ήταν διαφορετικό. Συνεπώς, στο μέλλον θα πρέπει να είναι δυνατή η αναθεώρηση του κατάλογου των ενδιαφερομένων μερών, βάσει αξιολογήσεων και επαναξιολογήσεων. |
| --- | --- |

1.7

Η ομάδα υψηλού επιπέδου στήριξε γενικά ένα μεγάλο μέρος της ανάλυσης από την οπτική γωνία των κατασκευαστών οχημάτων. Το αποτέλεσμα είναι ότι τα θέματα που τίθενται σε μεγάλο βαθμό είναι θέματα προϊόντων και τεχνολογίας. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, εάν η ομάδα ήταν πιο ευαίσθητη έναντι των συμφερόντων των χρηστών των αυτοκινήτων, το αποτέλεσμα θα ήταν διαφορετικό. Συνεπώς, στο μέλλον θα πρέπει να είναι δυνατή η αναθεώρηση του κατάλογου των ενδιαφερομένων μερών, βάσει αξιολογήσεων και επαναξιολογήσεων.

| 1.8 | Μια ολοκληρωμένη ή σφαιρική προσέγγιση ενέχει τον κίνδυνο κάθε ενδιαφερόμενο μέρος να ισχυρίζεται ότι η ευθύνη για τις προσαρμογές βαρύνει τα άλλα μέρη. Έτσι, στον τομέα της οδικής ασφάλειας ή του περιβάλλοντος, η βιομηχανία μπορεί να θεωρήσει ότι οι υπεύθυνοι για τις υποδομές ή οι καταναλωτές είναι εκείνοι έχουν μια συμπεριφορά που ματαιώνει τα αποτελέσματα των προσπαθειών τους — ειδικότερα στον τομέα της τεχνολογίας. |
| --- | --- |

1.8

Μια ολοκληρωμένη ή σφαιρική προσέγγιση ενέχει τον κίνδυνο κάθε ενδιαφερόμενο μέρος να ισχυρίζεται ότι η ευθύνη για τις προσαρμογές βαρύνει τα άλλα μέρη. Έτσι, στον τομέα της οδικής ασφάλειας ή του περιβάλλοντος, η βιομηχανία μπορεί να θεωρήσει ότι οι υπεύθυνοι για τις υποδομές ή οι καταναλωτές είναι εκείνοι έχουν μια συμπεριφορά που ματαιώνει τα αποτελέσματα των προσπαθειών τους — ειδικότερα στον τομέα της τεχνολογίας.

| 1.9 | Όλα τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής δεν μπορεί να πραγματευθεί όλα τα θέματα των δημοσίων πολιτικών που σχετίζονται με την αυτοκινητοβιομηχανία και τις επιλογές που πρέπει να γίνουν. Η ΕΟΚΕ, συνεπώς, κρίνει ότι πρέπει να διατηρηθεί ζωντανός ο δημόσιος διάλογος σχετικά με τις πολιτικές για την αυτοκινητοβιομηχανία και σ' αυτόν πρέπει να συμμετάσχουν όλοι οι κοινωνικοί εταίροι και, γενικότερα, τα ενδιαφερόμενα μέρη και να διασαφηνιστούν, σε διάφορες χρονικές στιγμές, οι επιλογές που πρέπει να γίνουν αντί να υιοθετηθεί ένας οριστικός κατάλογος του συνόλου των πιθανών επιλογών και να αφεθεί στους εμπειρογνώμονες και στους φορείς της βιομηχανίας το έργο της επιλογής της ακολουθητέας πορείας. |
| --- | --- |

1.9

Όλα τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής δεν μπορεί να πραγματευθεί όλα τα θέματα των δημοσίων πολιτικών που σχετίζονται με την αυτοκινητοβιομηχανία και τις επιλογές που πρέπει να γίνουν. Η ΕΟΚΕ, συνεπώς, κρίνει ότι πρέπει να διατηρηθεί ζωντανός ο δημόσιος διάλογος σχετικά με τις πολιτικές για την αυτοκινητοβιομηχανία και σ' αυτόν πρέπει να συμμετάσχουν όλοι οι κοινωνικοί εταίροι και, γενικότερα, τα ενδιαφερόμενα μέρη και να διασαφηνιστούν, σε διάφορες χρονικές στιγμές, οι επιλογές που πρέπει να γίνουν αντί να υιοθετηθεί ένας οριστικός κατάλογος του συνόλου των πιθανών επιλογών και να αφεθεί στους εμπειρογνώμονες και στους φορείς της βιομηχανίας το έργο της επιλογής της ακολουθητέας πορείας.

| 1.10 | Η ανακοίνωση της Επιτροπής ολοκληρώνει με την εξής δήλωση: «προσφέρεται μια μοναδική ευκαιρία να αναπτυχθεί μια ιδιαίτερη παιδεία χάραξης πολιτικής όσον αφορά την βιομηχανική πολιτική. Η Επιτροπή πιστεύει ότι αρχές όπως η ποιότητα της νομοθεσίας, η απλούστευση, οι εκτιμήσεις αντίκτυπου, οι διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερομένους καθώς και η επιλογή των μέσων θα πρέπει να αποτελούν τον πυρήνα της ανάπτυξης νομοθετικών προτάσεων».
  Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση αυτή και εύχεται με την παρούσα γνωμοδότηση να συμβάλει ώστε να την εφαρμόσει η Επιτροπή πλήρως στην πράξη.
  Με την προοπτική αυτή, η ΕΟΚΕ συνιστά:






  — | να δοθεί στη βιομηχανία χρόνος να αναπτύξει τις απαραίτητες τεχνολογίες προκειμένου να αντιμετωπίσει τις αυστηρότερες απαιτήσεις χωρίς να αυξηθεί σημαντικά η τιμή των προϊόντων και, κατά συνέπεια, να επιβραδυνθεί ο ρυθμός ανανέωσης των κυκλοφορούντων οχημάτων· |
| --- | --- | --- |

1.10

Η ανακοίνωση της Επιτροπής ολοκληρώνει με την εξής δήλωση: «προσφέρεται μια μοναδική ευκαιρία να αναπτυχθεί μια ιδιαίτερη παιδεία χάραξης πολιτικής όσον αφορά την βιομηχανική πολιτική. Η Επιτροπή πιστεύει ότι αρχές όπως η ποιότητα της νομοθεσίας, η απλούστευση, οι εκτιμήσεις αντίκτυπου, οι διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερομένους καθώς και η επιλογή των μέσων θα πρέπει να αποτελούν τον πυρήνα της ανάπτυξης νομοθετικών προτάσεων».

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση αυτή και εύχεται με την παρούσα γνωμοδότηση να συμβάλει ώστε να την εφαρμόσει η Επιτροπή πλήρως στην πράξη.

Με την προοπτική αυτή, η ΕΟΚΕ συνιστά:

—

να δοθεί στη βιομηχανία χρόνος να αναπτύξει τις απαραίτητες τεχνολογίες προκειμένου να αντιμετωπίσει τις αυστηρότερες απαιτήσεις χωρίς να αυξηθεί σημαντικά η τιμή των προϊόντων και, κατά συνέπεια, να επιβραδυνθεί ο ρυθμός ανανέωσης των κυκλοφορούντων οχημάτων·

| — | να μην περιοριστεί η προσέγγιση των περιβαλλοντικών θεμάτων στο πρόβλημα του διοξειδίου του άνθρακα και να μην περιοριστεί το ενδιαφέρον στις τεχνολογικές λύσεις προκειμένου να αναπτυχθεί μια πιο ολιστική προσέγγιση η οποία θα λαμβάνει υπόψη τη θέση του αυτοκινήτου και των οδικών μεταφορών στις ευρωπαϊκές κοινωνίες· |
| --- | --- |

—

να μην περιοριστεί η προσέγγιση των περιβαλλοντικών θεμάτων στο πρόβλημα του διοξειδίου του άνθρακα και να μην περιοριστεί το ενδιαφέρον στις τεχνολογικές λύσεις προκειμένου να αναπτυχθεί μια πιο ολιστική προσέγγιση η οποία θα λαμβάνει υπόψη τη θέση του αυτοκινήτου και των οδικών μεταφορών στις ευρωπαϊκές κοινωνίες·

| — | να υιοθετήσει την ολοκληρωμένη προσέγγιση της ομάδας υψηλού επιπέδου CARS 21 ως σημείο αφετηρίας του φόρουμ αναδιαρθρώσεων που προβλέπεται για το 2009 και τις εκτιμήσεις αντίκτυπου στο οποίο θα βασίζεται, ενισχύοντας την αξιοπιστία της προσέγγισης τόσο ανάντη (κατά την επιλογή των ενδιαφερομένων μερών) όσο και κατάντη (λαμβάνοντας υπόψη τις συστάσεις των ομάδων εργασίας)· |
| --- | --- |

—

να υιοθετήσει την ολοκληρωμένη προσέγγιση της ομάδας υψηλού επιπέδου CARS 21 ως σημείο αφετηρίας του φόρουμ αναδιαρθρώσεων που προβλέπεται για το 2009 και τις εκτιμήσεις αντίκτυπου στο οποίο θα βασίζεται, ενισχύοντας την αξιοπιστία της προσέγγισης τόσο ανάντη (κατά την επιλογή των ενδιαφερομένων μερών) όσο και κατάντη (λαμβάνοντας υπόψη τις συστάσεις των ομάδων εργασίας)·

| — | να εμπλέξει αμεσότερα και ταχύτερα την ΕΟΚΕ δεδομένου ότι έργο της ακριβώς είναι η εμπλοκή των διαφόρων συνιστωσών της ευρωπαϊκής κοινωνίας στη διαδικασία χάραξης πολιτικής της Επιτροπής. |
| --- | --- |

—

να εμπλέξει αμεσότερα και ταχύτερα την ΕΟΚΕ δεδομένου ότι έργο της ακριβώς είναι η εμπλοκή των διαφόρων συνιστωσών της ευρωπαϊκής κοινωνίας στη διαδικασία χάραξης πολιτικής της Επιτροπής.

2.   Η πρόταση της Επιτροπής

2.1   Η προσέγγιση της Επιτροπής: η ομάδα υψηλού επιπέδου CARS 21 ως μια πρωτότυπη και παραδειγματική πρωτοβουλία

| 2.1.1 | Στο πλαίσιο της πολιτικής της που συνίσταται στη βελτίωση της ποιότητας της νομοθετικής δραστηριότητας καθώς και στην αντιμετώπιση ενός πιο γενικευμένου παγκόσμιου ανταγωνισμού, η Επιτροπή προσκάλεσε το 2004 την ομάδα υψηλού επιπέδου CARS 21, στην οποία εκπροσωπούνται τα κυριότερα ενδιαφερόμενα μέρη (κράτη μέλη, βιομηχανία, μη κυβερνητικές οργανώσεις, και μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου) και συμμετέχουν οι βασικοί επίτροποι που είναι αρμόδιοι για το θέμα (επιχειρήσεις και βιομηχανία, περιβάλλον, μεταφορές), να διατυπώσουν συστάσεις για τις πολιτικές που πρέπει να υιοθετηθούν. |
| --- | --- |

2.1.1

Στο πλαίσιο της πολιτικής της που συνίσταται στη βελτίωση της ποιότητας της νομοθετικής δραστηριότητας καθώς και στην αντιμετώπιση ενός πιο γενικευμένου παγκόσμιου ανταγωνισμού, η Επιτροπή προσκάλεσε το 2004 την ομάδα υψηλού επιπέδου CARS 21, στην οποία εκπροσωπούνται τα κυριότερα ενδιαφερόμενα μέρη (κράτη μέλη, βιομηχανία, μη κυβερνητικές οργανώσεις, και μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου) και συμμετέχουν οι βασικοί επίτροποι που είναι αρμόδιοι για το θέμα (επιχειρήσεις και βιομηχανία, περιβάλλον, μεταφορές), να διατυπώσουν συστάσεις για τις πολιτικές που πρέπει να υιοθετηθούν.

| 2.1.2 | Συγκεκριμένα, η εντολή που ανατέθηκε στην ομάδα υψηλού επιπέδου που συγκροτήθηκε την εποχή εκείνη ήταν οι εξής: να διατυπώσει συστάσεις σχετικά με τις δημόσιες πολιτικές και το κανονιστικό πλαίσιο της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας για το βραχυπρόθεσμο, μεσοπρόθεσμο, και μακροπρόθεσμο διάστημα με σκοπό τη βελτίωση της γενικής ανταγωνιστικότητας του τομέα, τη διατήρηση της απασχόλησης, και την προώθηση της ασφάλειας των αυτοκινήτων και της περιβαλλοντικής επίδοσής τους με τιμές προσιτές για τον καταναλωτή. |
| --- | --- |

2.1.2

Συγκεκριμένα, η εντολή που ανατέθηκε στην ομάδα υψηλού επιπέδου που συγκροτήθηκε την εποχή εκείνη ήταν οι εξής: να διατυπώσει συστάσεις σχετικά με τις δημόσιες πολιτικές και το κανονιστικό πλαίσιο της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας για το βραχυπρόθεσμο, μεσοπρόθεσμο, και μακροπρόθεσμο διάστημα με σκοπό τη βελτίωση της γενικής ανταγωνιστικότητας του τομέα, τη διατήρηση της απασχόλησης, και την προώθηση της ασφάλειας των αυτοκινήτων και της περιβαλλοντικής επίδοσής τους με τιμές προσιτές για τον καταναλωτή.

| 2.1.3 | Έτσι, πρόθεση της Επιτροπής ήταν να καταστεί η αυτοκινητοβιομηχανία παράδειγμα εκσυγχρονισμού των παρεμβάσεων βιομηχανικής πολιτικής της εντάσσοντας τις δραστηριότητές της ρητά στο πρόγραμμα δράσης της Λισαβόνας: για να διασφαλίσει μια βιώσιμη και ταυτόχρονα κοινωνικά και περιβαλλοντικά υπεύθυνη ανάπτυξη των βιομηχανικών δραστηριοτήτων, η Επιτροπή προτίθεται των παρεμβάσεών της να προηγείται διαδικασία ευρείας συνεννόησης των ενδιαφερομένων μερών χάρη στην οποία θα διενεργείται απολογισμός της παρούσας κατάστασης και εξέταση των μελλοντικών προοπτικών και θα επιτυγχάνεται ευρεία συναίνεση σχετικά με τη δράση που πρέπει να αναληφθεί. Στην παρούσα περίπτωση, τα ενδιαφερόμενα μέρη που εκπροσωπούνταν στην ομάδα υψηλού επιπέδου ήσαν η αυτοκινητοβιομηχανία, οι παραγωγοί πετρελαίου, οι προμηθευτές, οι διανομείς και επισκευαστές αυτοκινήτων, οι χρήστες αυτοκινήτων, οι εθνικές δημόσιες αρχές και οι τρεις αρμόδιες ΓΔ (Περιβάλλον, Μεταφορές και Ενέργεια, και Επιχειρήσεις και Βιομηχανία). Αρμόδια για το συντονισμό των εργασιών καθ' όλη τη διάρκεια του 2005 ήταν η ΓΔ Επιχειρήσεις και Βιομηχανία. Τον Απρίλιο του 2005, διοργανώθηκε δημόσια ακρόαση. Η έκθεση της ομάδας εργασίας υιοθετήθηκε το Δεκέμβριο 2005. Τα συμπεράσματά της υποβλήθηκαν σε ευρεία δημόσια διαβούλευση το 2006. Η ανακοίνωση της Επιτροπής στηρίζεται ταυτόχρονα στην έκθεση CARS 21 και στις 34 συμβολές που λήφθηκαν το 2006. |
| --- | --- |

2.1.3

Έτσι, πρόθεση της Επιτροπής ήταν να καταστεί η αυτοκινητοβιομηχανία παράδειγμα εκσυγχρονισμού των παρεμβάσεων βιομηχανικής πολιτικής της εντάσσοντας τις δραστηριότητές της ρητά στο πρόγραμμα δράσης της Λισαβόνας: για να διασφαλίσει μια βιώσιμη και ταυτόχρονα κοινωνικά και περιβαλλοντικά υπεύθυνη ανάπτυξη των βιομηχανικών δραστηριοτήτων, η Επιτροπή προτίθεται των παρεμβάσεών της να προηγείται διαδικασία ευρείας συνεννόησης των ενδιαφερομένων μερών χάρη στην οποία θα διενεργείται απολογισμός της παρούσας κατάστασης και εξέταση των μελλοντικών προοπτικών και θα επιτυγχάνεται ευρεία συναίνεση σχετικά με τη δράση που πρέπει να αναληφθεί. Στην παρούσα περίπτωση, τα ενδιαφερόμενα μέρη που εκπροσωπούνταν στην ομάδα υψηλού επιπέδου ήσαν η αυτοκινητοβιομηχανία, οι παραγωγοί πετρελαίου, οι προμηθευτές, οι διανομείς και επισκευαστές αυτοκινήτων, οι χρήστες αυτοκινήτων, οι εθνικές δημόσιες αρχές και οι τρεις αρμόδιες ΓΔ (Περιβάλλον, Μεταφορές και Ενέργεια, και Επιχειρήσεις και Βιομηχανία). Αρμόδια για το συντονισμό των εργασιών καθ' όλη τη διάρκεια του 2005 ήταν η ΓΔ Επιχειρήσεις και Βιομηχανία. Τον Απρίλιο του 2005, διοργανώθηκε δημόσια ακρόαση. Η έκθεση της ομάδας εργασίας υιοθετήθηκε το Δεκέμβριο 2005. Τα συμπεράσματά της υποβλήθηκαν σε ευρεία δημόσια διαβούλευση το 2006. Η ανακοίνωση της Επιτροπής στηρίζεται ταυτόχρονα στην έκθεση CARS 21 και στις 34 συμβολές που λήφθηκαν το 2006.

| 2.1.4 | Η έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου CARS 21 αποτελεί ιδιαίτερα αξιέπαινη προσπάθεια της Επιτροπής για την αποτροπή μη συντονισμένων κανονιστικών πρωτοβουλιών που κατά συνέπεια δεν είναι πάντα συμβατές. |
| --- | --- |

2.1.4

Η έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου CARS 21 αποτελεί ιδιαίτερα αξιέπαινη προσπάθεια της Επιτροπής για την αποτροπή μη συντονισμένων κανονιστικών πρωτοβουλιών που κατά συνέπεια δεν είναι πάντα συμβατές.

| 2.1.5 | Για το λόγο αυτό, όπως τονίζεται επανειλημμένα στην έκθεση, η ομάδα εργασίας συνιστά μια προσέγγιση την οποία αποκαλεί ολιστική και που συνίσταται στην εξέταση της αλληλεπίδρασης των διαφόρων στοιχείων. Με τον τρόπο αυτό, τα μέλη της ομάδας υψηλού επιπέδου προτίθεται να καταστήσουν τις ρυθμίσεις πιο κατανοητές και προβλέψιμες και να αποτρέψουν το ενδεχόμενο να υιοθετούν οι διάφορες ΓΔ μέτρα τα οποία δεν είναι ορθά εστιασμένα και που η συμβατότητά τους δεν μπορεί να ελεγχθεί. |
| --- | --- |

2.1.5

Για το λόγο αυτό, όπως τονίζεται επανειλημμένα στην έκθεση, η ομάδα εργασίας συνιστά μια προσέγγιση την οποία αποκαλεί ολιστική και που συνίσταται στην εξέταση της αλληλεπίδρασης των διαφόρων στοιχείων. Με τον τρόπο αυτό, τα μέλη της ομάδας υψηλού επιπέδου προτίθεται να καταστήσουν τις ρυθμίσεις πιο κατανοητές και προβλέψιμες και να αποτρέψουν το ενδεχόμενο να υιοθετούν οι διάφορες ΓΔ μέτρα τα οποία δεν είναι ορθά εστιασμένα και που η συμβατότητά τους δεν μπορεί να ελεγχθεί.

| 2.1.6 | Στην τελική της έκθεση, η ομάδα εργασίας συνέταξε κατάλογο με 18 συστάσεις διαρθρωμένες σε 7 κεφάλαια: βελτίωση της ρύθμισης, περιβάλλον, οδική ασφάλεια, εμπόριο, έρευνα και ανάπτυξη, φορολογία και φορολογικά κίνητρα, δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Τελικά, πρότεινε, επίσης, ένα «χάρτη πορείας» για τους υπεύθυνους χάραξης της πολιτικής και των ρυθμίσεων που αφορούν την αυτοκινητοβιομηχανία για τα 10 προσεχή έτη. Σε πλήρη συμφωνία με τους στόχους της Επιτροπής, ο χάρτης πορείας σχεδιάστηκε κατά τρόπο ώστε να δοθεί στις ευρωπαϊκές πολιτικές του αυτοκινήτου η συνεκτικότητα και προβλεψιμότητα που χρειάζονται οι επενδυτές του ιδιωτικού τομέα για να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα του τομέα: χαράζοντας τη ρυθμιστική πορεία που θα ακολουθηθεί τα δέκα προσεχή έτη, ο χάρτης πορείας διασφαλίζει την εν λόγω προβλεψιμότητα. |
| --- | --- |

2.1.6

Στην τελική της έκθεση, η ομάδα εργασίας συνέταξε κατάλογο με 18 συστάσεις διαρθρωμένες σε 7 κεφάλαια: βελτίωση της ρύθμισης, περιβάλλον, οδική ασφάλεια, εμπόριο, έρευνα και ανάπτυξη, φορολογία και φορολογικά κίνητρα, δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Τελικά, πρότεινε, επίσης, ένα «χάρτη πορείας» για τους υπεύθυνους χάραξης της πολιτικής και των ρυθμίσεων που αφορούν την αυτοκινητοβιομηχανία για τα 10 προσεχή έτη. Σε πλήρη συμφωνία με τους στόχους της Επιτροπής, ο χάρτης πορείας σχεδιάστηκε κατά τρόπο ώστε να δοθεί στις ευρωπαϊκές πολιτικές του αυτοκινήτου η συνεκτικότητα και προβλεψιμότητα που χρειάζονται οι επενδυτές του ιδιωτικού τομέα για να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητα του τομέα: χαράζοντας τη ρυθμιστική πορεία που θα ακολουθηθεί τα δέκα προσεχή έτη, ο χάρτης πορείας διασφαλίζει την εν λόγω προβλεψιμότητα.

| 2.1.7 | Η ανακοίνωση αποτελεί απάντηση στην έκθεση της ομάδας CARS 21. Περιλαμβάνει, ταυτόχρονα, την αξιολόγηση των συστάσεων από την Επιτροπή και τις αντιδράσεις στην έκθεση CARS 21 στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων το 2006. Σκιαγραφεί την κατεύθυνση στην οποία η Επιτροπή προτίθεται να προσανατολίσει τη μελλοντική πολιτική για την αυτοκινητοβιομηχανία. Οι βασικές γραμμές δράσεις είναι οι εξής:






  — | Μείωση του κανονιστικού φόρτου: Η Επιτροπή θα προτείνει την αντικατάσταση 38 κοινοτικών οδηγιών από αντίστοιχους κανονισμούς της ΟΕΕ/ΟΗΕ (1) όσον αφορά, για παράδειγμα, τα ελαστικά επίσωτρα, τους υαλοπίνακες ασφαλείας, τους φανούς ομίχλης και τις ζώνες ασφαλείας. Έτσι, η βιομηχανία θα μπορεί να στηρίζεται σε ένα ενιαίο κείμενο το οποίο θα ισχύει παγκοσμίως. Θα θεσπιστούν, επίσης, διαδικασίες αυτοδοκιμής και εικονικών δοκιμών για 25 κοινοτικές οδηγίες και κανονισμούς της ΟΕΕ/ΟΗΕ προκειμένου να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης και να καταστούν οι διαδικασίες λιγότερο χρονοβόρες και δαπανηρές. |
| --- | --- | --- |

2.1.7

Η ανακοίνωση αποτελεί απάντηση στην έκθεση της ομάδας CARS 21. Περιλαμβάνει, ταυτόχρονα, την αξιολόγηση των συστάσεων από την Επιτροπή και τις αντιδράσεις στην έκθεση CARS 21 στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων το 2006. Σκιαγραφεί την κατεύθυνση στην οποία η Επιτροπή προτίθεται να προσανατολίσει τη μελλοντική πολιτική για την αυτοκινητοβιομηχανία. Οι βασικές γραμμές δράσεις είναι οι εξής:

—

Μείωση του κανονιστικού φόρτου: Η Επιτροπή θα προτείνει την αντικατάσταση 38 κοινοτικών οδηγιών από αντίστοιχους κανονισμούς της ΟΕΕ/ΟΗΕ (1) όσον αφορά, για παράδειγμα, τα ελαστικά επίσωτρα, τους υαλοπίνακες ασφαλείας, τους φανούς ομίχλης και τις ζώνες ασφαλείας. Έτσι, η βιομηχανία θα μπορεί να στηρίζεται σε ένα ενιαίο κείμενο το οποίο θα ισχύει παγκοσμίως. Θα θεσπιστούν, επίσης, διαδικασίες αυτοδοκιμής και εικονικών δοκιμών για 25 κοινοτικές οδηγίες και κανονισμούς της ΟΕΕ/ΟΗΕ προκειμένου να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης και να καταστούν οι διαδικασίες λιγότερο χρονοβόρες και δαπανηρές.

| — | Μείωση των εκπομπών CO2
  : Η στρατηγική της Επιτροπής στηρίζεται σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση η οποία περιλαμβάνει όχι μόνο την τεχνολογία των κινητήρων αλλά και τεχνολογικές βελτιώσεις (όπως, για παράδειγμα, καθορισμός ελάχιστων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης για τα συστήματα κλιματισμού, καθορισμός μέγιστων ορίων αντίστασης των ελαστικών επισώτρων στην κύλιση και χρήση δεικτών αλλαγής ταχύτητας) καθώς και αυξημένη χρήση βιοκαυσίμων. Δίδει, επίσης, έμφαση σε πρόσθετες προσπάθειες των κρατών μελών αναφορικά, για παράδειγμα, διαχείριση της κυκλοφορίας, βελτίωση της οδηγικής συμπεριφοράς και των υποδομών καθώς και νέα μείωση των εκπομπών CO2. |
| --- | --- |

—

Μείωση των εκπομπών CO2
  : Η στρατηγική της Επιτροπής στηρίζεται σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση η οποία περιλαμβάνει όχι μόνο την τεχνολογία των κινητήρων αλλά και τεχνολογικές βελτιώσεις (όπως, για παράδειγμα, καθορισμός ελάχιστων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης για τα συστήματα κλιματισμού, καθορισμός μέγιστων ορίων αντίστασης των ελαστικών επισώτρων στην κύλιση και χρήση δεικτών αλλαγής ταχύτητας) καθώς και αυξημένη χρήση βιοκαυσίμων. Δίδει, επίσης, έμφαση σε πρόσθετες προσπάθειες των κρατών μελών αναφορικά, για παράδειγμα, διαχείριση της κυκλοφορίας, βελτίωση της οδηγικής συμπεριφοράς και των υποδομών καθώς και νέα μείωση των εκπομπών CO2.

| — | Οδική ασφάλεια: Η Επιτροπή κρίνει ότι μια αποτελεσματική στρατηγική οδικής ασφάλειας πρέπει να βασίζεται σε συνδυασμό των βελτιώσεων στην τεχνολογία των οχημάτων, στην υποδομή των οδών, στην οδηγική συμπεριφορά και στην επιβολή της νομοθεσίας. Προτείνονται συνολικά 11 νέα μέτρα μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται, για παράδειγμα, ο υποχρεωτικός έλεγχος της ευστάθειας, η τοποθέτηση συστημάτων υπενθύμισης πρόσδεσης της ζώνης ασφαλείας, καθώς και η υποχρεωτική χρήση προβολέων κατά τη διάρκεια της ημέρας. |
| --- | --- |

—

Οδική ασφάλεια: Η Επιτροπή κρίνει ότι μια αποτελεσματική στρατηγική οδικής ασφάλειας πρέπει να βασίζεται σε συνδυασμό των βελτιώσεων στην τεχνολογία των οχημάτων, στην υποδομή των οδών, στην οδηγική συμπεριφορά και στην επιβολή της νομοθεσίας. Προτείνονται συνολικά 11 νέα μέτρα μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται, για παράδειγμα, ο υποχρεωτικός έλεγχος της ευστάθειας, η τοποθέτηση συστημάτων υπενθύμισης πρόσδεσης της ζώνης ασφαλείας, καθώς και η υποχρεωτική χρήση προβολέων κατά τη διάρκεια της ημέρας.

| — | Εμπορική πολιτική: Η Επιτροπή προτείνει να αξιολογηθεί η δυνατότητα χρήσης διμερών εμπορικών συμφωνιών (ιδίως στην περιοχή της Ασίας) προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση στην αγορά και επισημαίνει την ανάγκη επιβολής των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας παγκοσμίως. |
| --- | --- |

—

Εμπορική πολιτική: Η Επιτροπή προτείνει να αξιολογηθεί η δυνατότητα χρήσης διμερών εμπορικών συμφωνιών (ιδίως στην περιοχή της Ασίας) προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση στην αγορά και επισημαίνει την ανάγκη επιβολής των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας παγκοσμίως.

| — | Έρευνα και ανάπτυξη: Τα καθαρά ανανεώσιμα καύσιμα και οχήματα και τα ευφυή οχήματα και οι ευφυείς οδοί θεωρούνται κεντρικοί τομείς έρευνας. Με περίπου 20 δις EUR (περίπου 5 % του κύκλου εργασιών του τομέα) επενδεδυμένα στην έρευνα και την ανάπτυξη προϊόντων, η αυτοκινητοβιομηχανία είναι ο μεγαλύτερος βιομηχανικός επενδυτής Ε&Α στην Ευρώπη σε απόλυτες τιμές. |
| --- | --- |

—

Έρευνα και ανάπτυξη: Τα καθαρά ανανεώσιμα καύσιμα και οχήματα και τα ευφυή οχήματα και οι ευφυείς οδοί θεωρούνται κεντρικοί τομείς έρευνας. Με περίπου 20 δις EUR (περίπου 5 % του κύκλου εργασιών του τομέα) επενδεδυμένα στην έρευνα και την ανάπτυξη προϊόντων, η αυτοκινητοβιομηχανία είναι ο μεγαλύτερος βιομηχανικός επενδυτής Ε&Α στην Ευρώπη σε απόλυτες τιμές.

3.   Παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ

Προτού επανέλθει στα θέματα της μεθόδου και των πλεονεκτημάτων και περιορισμών της νέας αυτής προσέγγισης της πολιτικής για την αυτοκινητοβιομηχανία, και τις τομεακές πολιτικές γενικότερα, η παρούσα γνωμοδότηση αναφέρεται στους πέντε βασικούς τομείς και τις προτάσεις της Επιτροπής για καθένα από αυτούς.

3.1   Εσωτερική αγορά, Απλούστευση και διεθνοποίηση του κανονιστικού περιβάλλοντος

| 3.1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση να επεκταθεί η οδηγία πλαίσιο για την έγκριση τύπου των οχημάτων σε όλες τις κατηγορίες οχημάτων. Ειδικότερα, τονίζει το ενδιαφέρον που παρουσιάζει η διαδικασία αυτή για την επισήμανση των ανταλλακτικών. |
| --- | --- |

3.1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση να επεκταθεί η οδηγία πλαίσιο για την έγκριση τύπου των οχημάτων σε όλες τις κατηγορίες οχημάτων. Ειδικότερα, τονίζει το ενδιαφέρον που παρουσιάζει η διαδικασία αυτή για την επισήμανση των ανταλλακτικών.

| 3.1.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη βούληση για απλούστευση και διεθνοποίηση του κανονιστικού περιβάλλοντος παράλληλα, όμως, επιθυμεί η βούληση για διεθνοποίηση να μην καταστεί απόλυτη προτεραιότητα η οποία υπερισχύει κάθε άλλου συλλογισμού. |
| --- | --- |

3.1.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη βούληση για απλούστευση και διεθνοποίηση του κανονιστικού περιβάλλοντος παράλληλα, όμως, επιθυμεί η βούληση για διεθνοποίηση να μην καταστεί απόλυτη προτεραιότητα η οποία υπερισχύει κάθε άλλου συλλογισμού.

| 3.1.3 | Στην προοπτική αυτή η ΕΟΚΕ, μολονότι θεωρεί, όπως και η Επιτροπή, ότι, από απόψεως αρχής, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις πολυμερείς δεσμεύσεις, υποστηρίζει πλήρως την Επιτροπή η οποία δηλώνει ότι «γνωρίζει την ανάγκη να διατηρήσει η ΕΕ τη δυνατότητα να νομοθετεί ανεξάρτητα από το σύστημα της ΟΕΕ/ΟΗΕ, όταν αυτό απαιτείται προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της ΕΕ όσον αφορά την υγεία και το περιβάλλον ή άλλοι πολιτικοί στόχοι». Δεδομένης της δυνητικά αποφασιστικής σημασίας των διατάξεων αυτών στον τομέα των διεθνών συναλλαγών, η επιφύλαξη αυτή πρέπει πραγματικά να διατηρηθεί ώστε η ευρωπαϊκή βιομηχανία να μπορεί να διαθέτει τα μέσα να αντιδράσει σε ρυθμίσεις άλλων περιοχών του κόσμου που θα μπορούσαν να αποτελέσουν εμπόδιο στην ανταγωνιστικότητά τους. |
| --- | --- |

3.1.3

Στην προοπτική αυτή η ΕΟΚΕ, μολονότι θεωρεί, όπως και η Επιτροπή, ότι, από απόψεως αρχής, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις πολυμερείς δεσμεύσεις, υποστηρίζει πλήρως την Επιτροπή η οποία δηλώνει ότι «γνωρίζει την ανάγκη να διατηρήσει η ΕΕ τη δυνατότητα να νομοθετεί ανεξάρτητα από το σύστημα της ΟΕΕ/ΟΗΕ, όταν αυτό απαιτείται προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της ΕΕ όσον αφορά την υγεία και το περιβάλλον ή άλλοι πολιτικοί στόχοι». Δεδομένης της δυνητικά αποφασιστικής σημασίας των διατάξεων αυτών στον τομέα των διεθνών συναλλαγών, η επιφύλαξη αυτή πρέπει πραγματικά να διατηρηθεί ώστε η ευρωπαϊκή βιομηχανία να μπορεί να διαθέτει τα μέσα να αντιδράσει σε ρυθμίσεις άλλων περιοχών του κόσμου που θα μπορούσαν να αποτελέσουν εμπόδιο στην ανταγωνιστικότητά τους.

3.2   Περιβαλλοντικά βιώσιμες οδικές μεταφορές: ολοκληρωμένη προσέγγιση

| 3.2.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ποιότητα των μέτρων που υιοθετήθηκαν ή προβλέπεται να υιοθετηθούν προκειμένου να καταστούν περιβαλλοντικά βιώσιμες οι οδικές μεταφορές. Λαμβανομένων υπόψη των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Επιτροπή η οποία τονίζει τη βούλησή της να «αναλύσει προσεκτικά τον αντίκτυπο της μελλοντικής κανονιστικής δραστηριότητας στην απασχόληση και την ανταγωνιστικότητα», η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή της Επιτροπής στην ανάγκη να δώσει η Επιτροπή πίστωση χρόνου στη βιομηχανία για να αναπτύξει τις τεχνολογίες οι οποίες είναι απαραίτητες προκειμένου να ανταποκριθεί στις αυστηρότερες αυτές απαιτήσεις χωρίς να αυξηθεί σημαντικά η τιμή των προϊόντων και, κατά συνέπεια, να επιβραδυνθεί ο ρυθμός ανανέωσης των κυκλοφορούντων οχημάτων. Το θέμα αυτό, η σημασία του οποίου τονίζεται στην έκθεση CARS 21, φαίνεται να έχει σχετικά αγνοηθεί στην ανακοίνωση της Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.2.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ποιότητα των μέτρων που υιοθετήθηκαν ή προβλέπεται να υιοθετηθούν προκειμένου να καταστούν περιβαλλοντικά βιώσιμες οι οδικές μεταφορές. Λαμβανομένων υπόψη των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Επιτροπή η οποία τονίζει τη βούλησή της να «αναλύσει προσεκτικά τον αντίκτυπο της μελλοντικής κανονιστικής δραστηριότητας στην απασχόληση και την ανταγωνιστικότητα», η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή της Επιτροπής στην ανάγκη να δώσει η Επιτροπή πίστωση χρόνου στη βιομηχανία για να αναπτύξει τις τεχνολογίες οι οποίες είναι απαραίτητες προκειμένου να ανταποκριθεί στις αυστηρότερες αυτές απαιτήσεις χωρίς να αυξηθεί σημαντικά η τιμή των προϊόντων και, κατά συνέπεια, να επιβραδυνθεί ο ρυθμός ανανέωσης των κυκλοφορούντων οχημάτων. Το θέμα αυτό, η σημασία του οποίου τονίζεται στην έκθεση CARS 21, φαίνεται να έχει σχετικά αγνοηθεί στην ανακοίνωση της Επιτροπής.

| 3.2.2 | Στην ίδια προοπτική, η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ενδιαφέρον τη βούληση της Επιτροπής να δώσει μεγαλύτερη προσοχή στην πραγματική συμπεριφορά των αυτοκινήτων από απόψεως εκπομπών αερίων (σημείο 8) και εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν λαμβάνει υπόψη τις συνέπειες της εξέλιξης αυτής όσον αφορά τον έλεγχο, τη συντήρηση, και τη δυνατότητα επισκευής των αυτοκινήτων. |
| --- | --- |

3.2.2

Στην ίδια προοπτική, η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ενδιαφέρον τη βούληση της Επιτροπής να δώσει μεγαλύτερη προσοχή στην πραγματική συμπεριφορά των αυτοκινήτων από απόψεως εκπομπών αερίων (σημείο 8) και εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν λαμβάνει υπόψη τις συνέπειες της εξέλιξης αυτής όσον αφορά τον έλεγχο, τη συντήρηση, και τη δυνατότητα επισκευής των αυτοκινήτων.

| 3.2.3 | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ολοκληρωμένη προσέγγιση της Επιτροπής περιορίζεται στην εστίαση της προσοχής στις ρυπαίνουσες εκπομπές και ειδικότερα στις εκπομπές CO2 των νέων οχημάτων που θα πωλούνται στην Ευρώπη στο μέλλον. Πράγματι, η Επιτροπή ενδιαφέρεται αποκλειστικά στις τεχνολογικές λύσεις (βιοκαύσιμα, υδρογόνο, ευφυή οχήματα και ευφυή συστήματα μεταφορών) ή τις οικονομικές λύσεις (πιθανή συμπερίληψη του τομέα οδικών μεταφορών) που προτίθεται να προωθήσει. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν διερευνά επαρκώς τις δυνατότητες που προσφέρει μια ολιστική προσέγγιση η οποία λαμβάνει περισσότερο υπόψη τη θέση του αυτοκινήτου στις οδικές μεταφορές των ευρωπαϊκών κοινωνιών. |
| --- | --- |

3.2.3

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ολοκληρωμένη προσέγγιση της Επιτροπής περιορίζεται στην εστίαση της προσοχής στις ρυπαίνουσες εκπομπές και ειδικότερα στις εκπομπές CO2 των νέων οχημάτων που θα πωλούνται στην Ευρώπη στο μέλλον. Πράγματι, η Επιτροπή ενδιαφέρεται αποκλειστικά στις τεχνολογικές λύσεις (βιοκαύσιμα, υδρογόνο, ευφυή οχήματα και ευφυή συστήματα μεταφορών) ή τις οικονομικές λύσεις (πιθανή συμπερίληψη του τομέα οδικών μεταφορών) που προτίθεται να προωθήσει. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν διερευνά επαρκώς τις δυνατότητες που προσφέρει μια ολιστική προσέγγιση η οποία λαμβάνει περισσότερο υπόψη τη θέση του αυτοκινήτου στις οδικές μεταφορές των ευρωπαϊκών κοινωνιών.

| 3.2.4 | Στο σημείο αυτό, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η έκθεση CARS 21 πραγματεύεται ρητά, για παράδειγμα, την ταχύτητα ανανέωσης των κυκλοφορούντων οχημάτων και την εμφανίζει ως βασική μεταβλητή. Επίσης, εμμένει στο θέμα των κυκλοφοριακών συμφορήσεων. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί αυτές οι προσεγγίσεις προώθησης οικολογικότερων οχημάτων και άλλα θέματα, όπως η προώθηση νέων μορφών πρόσβασης στα αυτοκίνητα, να εξεταστούν μελλοντικά στον ίδιο βαθμό όπως και οι τεχνολογικές λύσεις. |
| --- | --- |

3.2.4

Στο σημείο αυτό, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η έκθεση CARS 21 πραγματεύεται ρητά, για παράδειγμα, την ταχύτητα ανανέωσης των κυκλοφορούντων οχημάτων και την εμφανίζει ως βασική μεταβλητή. Επίσης, εμμένει στο θέμα των κυκλοφοριακών συμφορήσεων. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί αυτές οι προσεγγίσεις προώθησης οικολογικότερων οχημάτων και άλλα θέματα, όπως η προώθηση νέων μορφών πρόσβασης στα αυτοκίνητα, να εξεταστούν μελλοντικά στον ίδιο βαθμό όπως και οι τεχνολογικές λύσεις.

| 3.2.5 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι η προσφορά και η συζήτηση καθαρότερων οχημάτων πρέπει να τονωθούν. Συνεπώς, καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει συντονισμένα, τεχνικώς ουδέτερα και όσο το δυνατόν πιο εναρμονισμένα κίνητρα υπέρ ορισμένων οχημάτων και καυσίμων, π.χ. ανάλογα με το επίπεδο των εκπομπών CO2, πράγμα που θα συνέβαλε στη μείωση των εκπομπών CO2 από τα αυτοκίνητα με άμεση επίδραση στους καταναλωτές και τη ζήτηση. |
| --- | --- |

3.2.5

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι η προσφορά και η συζήτηση καθαρότερων οχημάτων πρέπει να τονωθούν. Συνεπώς, καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει συντονισμένα, τεχνικώς ουδέτερα και όσο το δυνατόν πιο εναρμονισμένα κίνητρα υπέρ ορισμένων οχημάτων και καυσίμων, π.χ. ανάλογα με το επίπεδο των εκπομπών CO2, πράγμα που θα συνέβαλε στη μείωση των εκπομπών CO2 από τα αυτοκίνητα με άμεση επίδραση στους καταναλωτές και τη ζήτηση.

3.3   Αύξηση της ασφάλειας στις ευρωπαϊκές οδούς

| 3.3.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη σφαιρική προσέγγιση των προβλημάτων της οδικής ασφάλειας της Επιτροπής η οποία στηρίζεται στην «αλληλεπίδραση μεταξύ βελτιώσεων στην τεχνολογία των οχημάτων, στην υποδομή των οδών, στην οδηγική συμπεριφορά και στην επιβολή της νομοθεσίας». |
| --- | --- |

3.3.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη σφαιρική προσέγγιση των προβλημάτων της οδικής ασφάλειας της Επιτροπής η οποία στηρίζεται στην «αλληλεπίδραση μεταξύ βελτιώσεων στην τεχνολογία των οχημάτων, στην υποδομή των οδών, στην οδηγική συμπεριφορά και στην επιβολή της νομοθεσίας».

| 3.3.2 | Τίθενται άλλη μια φορά εδώ τα αυτά προβλήματα που τίθενται και σχετικά με το περιβάλλον. Έτσι, μια ένας τους βασικούς όρους της έκθεσης CARS 21 που υποστήριζε το επιχείρημα ότι πρέπει να γίνουν συμβιβασμοί σε βάρος της επίδοσης των οχημάτων από απόψεως περιβάλλοντος και ασφάλειας ήταν «at a price affordable to the consumer» (σε μια τιμή προσιτή για τον καταναλωτή). Ο όρος αυτός δεν επαναλαμβάνεται στην ανακοίνωση. |
| --- | --- |

3.3.2

Τίθενται άλλη μια φορά εδώ τα αυτά προβλήματα που τίθενται και σχετικά με το περιβάλλον. Έτσι, μια ένας τους βασικούς όρους της έκθεσης CARS 21 που υποστήριζε το επιχείρημα ότι πρέπει να γίνουν συμβιβασμοί σε βάρος της επίδοσης των οχημάτων από απόψεως περιβάλλοντος και ασφάλειας ήταν «at a price affordable to the consumer» (σε μια τιμή προσιτή για τον καταναλωτή). Ο όρος αυτός δεν επαναλαμβάνεται στην ανακοίνωση.

| 3.3.3 | Έτσι, όσον αφορά την οδική ασφάλεια, στην ανακοίνωση της Επιτροπής, ο κατάλογος των προτάσεων έχει ως εξής (2):






  — | «υποχρεωτικός εξοπλισμός με τα συστήματα ασφαλείας των παιδιών Isofix σε όλα τα νέα οχήματα M1· |
| --- | --- | --- |

3.3.3

Έτσι, όσον αφορά την οδική ασφάλεια, στην ανακοίνωση της Επιτροπής, ο κατάλογος των προτάσεων έχει ως εξής (2):

—

«υποχρεωτικός εξοπλισμός με τα συστήματα ασφαλείας των παιδιών Isofix σε όλα τα νέα οχήματα M1·

| — | υποχρεωτική χρήση προβολέων κατά τη διάρκεια της ημέρας (δρομολογήθηκε δημόσια διαβούλευση σχετικά με το θέμα αυτό την 1η Αυγούστου 2006)· |
| --- | --- |

—

υποχρεωτική χρήση προβολέων κατά τη διάρκεια της ημέρας (δρομολογήθηκε δημόσια διαβούλευση σχετικά με το θέμα αυτό την 1η Αυγούστου 2006)·

| — | υποχρεωτική συμπερίληψη του ηλεκτρονικού ελέγχου ευστάθειας, αρχής γενομένης με τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα και στη συνέχεια με τα επιβατικά αυτοκίνητα και τα ελαφρά επαγγελματικά οχήματα μόλις αναπτυχθεί σχετική μέθοδος δοκιμής· |
| --- | --- |

—

υποχρεωτική συμπερίληψη του ηλεκτρονικού ελέγχου ευστάθειας, αρχής γενομένης με τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα και στη συνέχεια με τα επιβατικά αυτοκίνητα και τα ελαφρά επαγγελματικά οχήματα μόλις αναπτυχθεί σχετική μέθοδος δοκιμής·

| — | υποχρεωτική τοποθέτηση συστήματος υπενθύμισης πρόσδεσης της ζώνης ασφαλείας σε όλα τα νέα οχήματα· |
| --- | --- |

—

υποχρεωτική τοποθέτηση συστήματος υπενθύμισης πρόσδεσης της ζώνης ασφαλείας σε όλα τα νέα οχήματα·

| — | τροποποίηση των απαιτήσεων της φάσης II της οδηγίας σχετικά με την προστασία των πεζών, προκειμένου να βελτιωθούν οι διατάξεις της οδηγίας 2003/102/EΚ (3)». |
| --- | --- |

—

τροποποίηση των απαιτήσεων της φάσης II της οδηγίας σχετικά με την προστασία των πεζών, προκειμένου να βελτιωθούν οι διατάξεις της οδηγίας 2003/102/EΚ (3)».

| 3.3.4 | Επιθυμώντας να διασφαλίσει ότι οι προτάσεις αυτές δεν θα έχουν ως συνέπεια μια υπερβολική αύξηση των τιμών των νέων οχημάτων, η ΕΟΚΕ συνιστά μια προσέγγιση σαφέστερα εστιασμένη στις τιμές των οχημάτων και στην επίδραση τους στην ταχύτητα ανανέωσης των κυκλοφορούντων οχημάτων και — κατά συνέπεια — στην οδική ασφάλεια. Επισημαίνει επίσης την καθυστέρηση που παρατηρείται στην δεύτερη φάση του σχεδίου οδηγίας σχετικά με την προστασία των πεζών, γεγονός που αφενός συνεπάγεται μία σύντμηση της προθεσμίας για την εφαρμογή της εκ μέρους των κατασκευαστών και, αφετέρου περιπλέκει τον σχεδιασμό των μέτρων που πρέπει να ληφθούν. Η ΕΟΚΕ σημειώνει έξαλλου ότι χρειάζεται να διασαφηνιστούν τάχιστα, τόσο το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής της οδηγίας, όσο και οι επιμέρους διατάξεις των απαιτήσεων, τις οποίες πρέπει να τηρήσουν οι κατασκευαστές. Καλεί την Επιτροπή να θεωρήσει ότι η οδική ασφάλεια συνεπάγεται, επίσης, ότι τα κυκλοφορούντα οχήματα πρέπει να συντηρούνται από τους καταναλωτές ακόμη και όταν είναι παλιά. Προτείνει αξιολόγηση και κατάταξη των προβλεπόμενων μέτρων σε συνάρτηση μιας ανάλυσης κόστους/οφέλους με βάση το κόστος του χρήστη σταθμισμένου έναντι του αντίκτυπου που θα μπορεί να έχει στον αριθμό των ατυχημάτων και στην πιθανότητα θανάτου ή τραυματισμού των χρηστών των οδών. Στην ίδια προοπτική, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μην περιοριστεί στις τεχνολογίες που έχουν εισαχθεί αλλά να συμπεριλάβει, επίσης, σαφέστερα το σύνολο των μέσων τα οποία μπορούν να έχουν επίδραση στη συμπεριφορά των χρηστών (εκπαίδευση, πρόληψη, σηματοδότηση ...). Με την προοπτική αυτή η ΕΟΚΕ τονίζει ότι θα πρέπει στο μέλλον να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις συνέπειες που θα έχουν στα θέματα αυτά οι δημογραφικές εξελίξεις και το γεγονός ότι οι ηλικιωμένοι ή πολύ ηλικιωμένοι οδηγοί αποτελούν όλο και μεγαλύτερο μέρος των χρηστών οχημάτων και αυτοκινητορόμων. |
| --- | --- |

3.3.4

Επιθυμώντας να διασφαλίσει ότι οι προτάσεις αυτές δεν θα έχουν ως συνέπεια μια υπερβολική αύξηση των τιμών των νέων οχημάτων, η ΕΟΚΕ συνιστά μια προσέγγιση σαφέστερα εστιασμένη στις τιμές των οχημάτων και στην επίδραση τους στην ταχύτητα ανανέωσης των κυκλοφορούντων οχημάτων και — κατά συνέπεια — στην οδική ασφάλεια. Επισημαίνει επίσης την καθυστέρηση που παρατηρείται στην δεύτερη φάση του σχεδίου οδηγίας σχετικά με την προστασία των πεζών, γεγονός που αφενός συνεπάγεται μία σύντμηση της προθεσμίας για την εφαρμογή της εκ μέρους των κατασκευαστών και, αφετέρου περιπλέκει τον σχεδιασμό των μέτρων που πρέπει να ληφθούν. Η ΕΟΚΕ σημειώνει έξαλλου ότι χρειάζεται να διασαφηνιστούν τάχιστα, τόσο το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής της οδηγίας, όσο και οι επιμέρους διατάξεις των απαιτήσεων, τις οποίες πρέπει να τηρήσουν οι κατασκευαστές. Καλεί την Επιτροπή να θεωρήσει ότι η οδική ασφάλεια συνεπάγεται, επίσης, ότι τα κυκλοφορούντα οχήματα πρέπει να συντηρούνται από τους καταναλωτές ακόμη και όταν είναι παλιά. Προτείνει αξιολόγηση και κατάταξη των προβλεπόμενων μέτρων σε συνάρτηση μιας ανάλυσης κόστους/οφέλους με βάση το κόστος του χρήστη σταθμισμένου έναντι του αντίκτυπου που θα μπορεί να έχει στον αριθμό των ατυχημάτων και στην πιθανότητα θανάτου ή τραυματισμού των χρηστών των οδών. Στην ίδια προοπτική, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μην περιοριστεί στις τεχνολογίες που έχουν εισαχθεί αλλά να συμπεριλάβει, επίσης, σαφέστερα το σύνολο των μέσων τα οποία μπορούν να έχουν επίδραση στη συμπεριφορά των χρηστών (εκπαίδευση, πρόληψη, σηματοδότηση ...). Με την προοπτική αυτή η ΕΟΚΕ τονίζει ότι θα πρέπει στο μέλλον να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις συνέπειες που θα έχουν στα θέματα αυτά οι δημογραφικές εξελίξεις και το γεγονός ότι οι ηλικιωμένοι ή πολύ ηλικιωμένοι οδηγοί αποτελούν όλο και μεγαλύτερο μέρος των χρηστών οχημάτων και αυτοκινητορόμων.

| 3.3.5 | Στην ίδια προοπτική και σύμφωνα με τη θέση της έκθεσης CARS 21, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη σημασία των φορολογικών κινήτρων που στοχεύουν στην ενθάρρυνση της ζήτησης για ασφαλέστερα οχήματα. Η ζήτηση και η προσφορά για ασφαλέστερα οχήματα πρέπει να τονωθεί. |
| --- | --- |

3.3.5

Στην ίδια προοπτική και σύμφωνα με τη θέση της έκθεσης CARS 21, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη σημασία των φορολογικών κινήτρων που στοχεύουν στην ενθάρρυνση της ζήτησης για ασφαλέστερα οχήματα. Η ζήτηση και η προσφορά για ασφαλέστερα οχήματα πρέπει να τονωθεί.

3.4   Εμπόριο και υπερπόντιες αγορές

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση της Επιτροπής όσον αφορά τις διεθνείς συναλλαγές και, ειδικότερα, την προσοχή που δίνει στις διεθνείς διμερείς συμφωνίες, στους μη δασμολογικούς φραγμούς, και στο θέμα των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας έτσι όπως τίθεται ειδικότερα στην Ασία. Κατά την επιλογή των κρατών, με τα οποία πρόκειται να συναφθούν συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, θα έπρεπε επιπλέον να λαμβάνονται υπόψη οικονομικά κριτήρια όπως — κυρίως — ο όγκος της πιθανής αγοράς και οι προοπτικές που ανοίγονται, οι επιπτώσεις της εκατέρωθεν άρσης των φραγμών στο εμπόριο κτλ. Πέρα από τα ανάντη θέματα, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη να ληφθεί υπόψη σαφέστερα το θέμα της αγοράς ανταλλακτικών προκειμένου τόσο να εναρμονιστεί ο τρόπος που αντιμετωπίζεται από τα διάφορα ευρωπαϊκά κράτη όσο και για να χαραχθεί μια στρατηγική έναντι της Κίνας, της Ινδίας, ή της Ρωσίας.

3.5   Έρευνα και ανάπτυξη

Η ΕΟΚΕ επικροτεί πλήρως την υποστήριξη της Ε&Α και την πεποίθηση της Επιτροπής ότι οι τρεις πυλώνες της βιώσιμης ανάπτυξης δεν θα καταρρεύσουν μόνο εφόσον οι ερευνητικές προσπάθειες του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα διατηρηθούν και ενταθούν. Ωστόσο, στο ίδιο πνεύμα με όσα εξέφρασε στο σημείο 3.4, η ΕΟΕΚ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη να συμπεριληφθεί το σύνολο της αυτοκινητοβιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων των μετά την παραγωγή δραστηριοτήτων, στην προσπάθεια αυτή. Έτσι, τα θέματα του κόστους της τεχνολογικής προόδου, της δυνατότητας επισκευής των προϊόντων που μπορεί να βελτιωθεί χάρη σ' αυτή, και της κατάρτισης η οποία είναι απαραίτητη για την προσαρμογή των επισκευών και των υποδομών στην τεχνολογική πρόοδο, πρέπει να τεθούν έγκαιρα και η Επιτροπή οφείλει να αναλάβει μια πρωτόβουλη πολιτική για να διασφαλιστεί τούτο. Η Επιτροπή πρέπει να αφιερώσει ένα τμήμα του 7ου προγράμματος πλαισίου και σε άλλες ενέργειες, οι οποίες θα στοχεύουν κυρίως σε μία ολοκληρωμένη προσέγγιση της οδικής ασφάλειας, όπου θα περιλαμβάνονται παραδείγματος χάρη οι υποδομές, τα συστήματα ηλεκτρονικής επικοινωνίας κ.α.

3.6   Φορολογία και φορολογικά κίνητρα

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την Επιτροπή η οποία «ζητεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να εγκρίνουν την εν λόγω πρόταση
   (4)
  το συντομότερο δυνατόν». Δεδομένου ότι το Κοινοβούλιο έχει υιοθετήσει την εν λόγω πρόταση οδηγίας η οποία ενθαρρύνει τη φορολογική εναρμόνιση, εναπομένει να πειστεί το Συμβούλιο σχετικά με τη σκοπιμότητα σύγκλισης των διατάξεων οι οποίες προκαλούν σήμερα τις στρεβλώσεις μεταξύ των αγορών οχημάτων και παροχής υπηρεσιών στα αυτοκίνητα εντός της Ένωσης.

3.7   Αγορά ανταλλακτικών και εξαρτημάτων

Η ΕΟΚΕ, μολονότι εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι η ανάλυση της Επιτροπή δεν δίνει μεγαλύτερη προσοχή στα θέματα αυτά, ωστόσο επικροτεί την υποστήριξη του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1400/2002 (5) και την πρόθεσή της να διασφαλίσει την εναρμονισμένη εφαρμογή του σε όλη την Ένωση. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή προτίθεται να υποστηρίξει διατάξεις οι οποίες διευκολύνουν την ελεύθερη πρόσβαση σε τεχνικές πληροφορίες. Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή των διατάξεων που επιβάλλονται από την υιοθέτηση του μορφότυπου OASIS.

3.8   Η μέθοδος CARS 21 και η εφαρμογή της από την Επιτροπή

| 3.8.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται από τούδε και στο εξής να «βελτιώσει τη νομοθεσία» και «αποσκοπεί στην προώθηση συνεκτικής αλληλεπίδρασης μεταξύ διαφόρων τομέων πολιτικής, στην παροχή προβλεψιμότητας και στην επιδίωξη προστασίας του δημόσιου συμφέροντος (π.χ., περιβάλλον και ασφάλεια), επιχειρώντας, παράλληλα, να μειώσει τον κανονιστικό φόρτο της βιομηχανίας». Εκφράζει την έκδηλη βούλησή της να αναπτύξει μια σφαιρική προσέγγιση και να ολοκληρώσει σε ένα σύνολο τις διάφορες διαστάσεις της ανάπτυξης της βιομηχανίας, την ανταγωνιστικότητά της, και τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

3.8.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται από τούδε και στο εξής να «βελτιώσει τη νομοθεσία» και «αποσκοπεί στην προώθηση συνεκτικής αλληλεπίδρασης μεταξύ διαφόρων τομέων πολιτικής, στην παροχή προβλεψιμότητας και στην επιδίωξη προστασίας του δημόσιου συμφέροντος (π.χ., περιβάλλον και ασφάλεια), επιχειρώντας, παράλληλα, να μειώσει τον κανονιστικό φόρτο της βιομηχανίας». Εκφράζει την έκδηλη βούλησή της να αναπτύξει μια σφαιρική προσέγγιση και να ολοκληρώσει σε ένα σύνολο τις διάφορες διαστάσεις της ανάπτυξης της βιομηχανίας, την ανταγωνιστικότητά της, και τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη.

| 3.8.2 | Όσον αφορά τις κοινωνικές και βιομηχανικές πτυχές, έτσι όπως θίγονται στις πρώτες σελίδες της έκθεσης, η ΕΟΚΕ επιθυμεί, όπως και η Επιτροπή, την αλληλοσύνδεσή τους δεδομένου ότι η απασχόληση συνδέεται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα του συνόλου της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και των διαφόρων εγκαταστάσεων. Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ευρύτατα με την ανάλυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. |
| --- | --- |

3.8.2

Όσον αφορά τις κοινωνικές και βιομηχανικές πτυχές, έτσι όπως θίγονται στις πρώτες σελίδες της έκθεσης, η ΕΟΚΕ επιθυμεί, όπως και η Επιτροπή, την αλληλοσύνδεσή τους δεδομένου ότι η απασχόληση συνδέεται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα του συνόλου της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και των διαφόρων εγκαταστάσεων. Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ευρύτατα με την ανάλυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

| 3.8.3 | Εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή κρίνει ότι «φαίνεται πιθανό ότι η συναρμολόγηση των οχημάτων που προορίζονται για την ευρωπαϊκή αγορά θα πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό στην Ευρώπη» θεωρώντας, ωστόσο, όπως και η Επιτροπή, ότι αυτό πιθανόν αυτό να μην είναι συνώνυμο με τη σταθερότητα της απασχόλησης. |
| --- | --- |

3.8.3

Εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή κρίνει ότι «φαίνεται πιθανό ότι η συναρμολόγηση των οχημάτων που προορίζονται για την ευρωπαϊκή αγορά θα πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό στην Ευρώπη» θεωρώντας, ωστόσο, όπως και η Επιτροπή, ότι αυτό πιθανόν αυτό να μην είναι συνώνυμο με τη σταθερότητα της απασχόλησης.

| 3.8.4 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προωθήσει τον διάλογο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων για την πρόβλεψη και διαχείριση της μετακίνησης των θέσεων εργασίας στην Ένωση και εκτός αυτής έτσι όπως τα φαινόμενα αυτά περιγράφονται στην έκθεση CARS 21. Καλεί την Επιτροπή να αρχίσει, με την ίδια προοπτική, να εξετάζει την τύχη που επιφυλάσσει η εξέλιξη του τομέα στους υπεργολάβους της κατηγορίας 2 που έχουν καταστεί ιδιαίτερα ευάλωτοι από τις τρέχουσες εξελίξεις. |
| --- | --- |

3.8.4

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προωθήσει τον διάλογο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων για την πρόβλεψη και διαχείριση της μετακίνησης των θέσεων εργασίας στην Ένωση και εκτός αυτής έτσι όπως τα φαινόμενα αυτά περιγράφονται στην έκθεση CARS 21. Καλεί την Επιτροπή να αρχίσει, με την ίδια προοπτική, να εξετάζει την τύχη που επιφυλάσσει η εξέλιξη του τομέα στους υπεργολάβους της κατηγορίας 2 που έχουν καταστεί ιδιαίτερα ευάλωτοι από τις τρέχουσες εξελίξεις.

| 3.8.5 | Στην αυτή προοπτική, η ΕΟΚΕ επικροτεί πλήρως τα μέτρα που προβλέπει η Επιτροπή στην ανακοίνωση και την ιδέα διοργάνωσης ενός φόρουμ «Αναδιαρθρώσεις» σχετικά με την αυτοκινητοβιομηχανία, «προκειμένου να εξεταστούν οι προκλήσεις και να εξασφαλιστεί καλύτερη πρόβλεψη και προσαρμογή στις αλλαγές». Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εκμεταλλευθεί την ευκαιρία αυτή προκειμένου να διασφαλίσει ότι το σύνολο της αυτοκινητοβιομηχανίας, και ιδιαίτερα οι συντελεστές οι οποίοι εμπλέκονται στις μετά την παραγωγή δραστηριότητες, να καλυφθούν από τα συνοδευτικά μέτρα. Παρόμοιες πρωτοβουλίες εναρμονίζονται με την προσέγγιση των διαβουλεύσεων και στρατηγικών αξιολογήσεων εντός του τομέα που απαιτούν οι διάφοροι συντελεστές. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε αυτές τις εργασίες και συζητήσεις διασφαλίζοντας, ειδικότερα, τη σαφέστερη εκπροσώπηση του συνόλου των κοινωνικών εταίρων και, ειδικότερα, των ενδιαφερομένων μερών. |
| --- | --- |

3.8.5

Στην αυτή προοπτική, η ΕΟΚΕ επικροτεί πλήρως τα μέτρα που προβλέπει η Επιτροπή στην ανακοίνωση και την ιδέα διοργάνωσης ενός φόρουμ «Αναδιαρθρώσεις» σχετικά με την αυτοκινητοβιομηχανία, «προκειμένου να εξεταστούν οι προκλήσεις και να εξασφαλιστεί καλύτερη πρόβλεψη και προσαρμογή στις αλλαγές». Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εκμεταλλευθεί την ευκαιρία αυτή προκειμένου να διασφαλίσει ότι το σύνολο της αυτοκινητοβιομηχανίας, και ιδιαίτερα οι συντελεστές οι οποίοι εμπλέκονται στις μετά την παραγωγή δραστηριότητες, να καλυφθούν από τα συνοδευτικά μέτρα. Παρόμοιες πρωτοβουλίες εναρμονίζονται με την προσέγγιση των διαβουλεύσεων και στρατηγικών αξιολογήσεων εντός του τομέα που απαιτούν οι διάφοροι συντελεστές. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε αυτές τις εργασίες και συζητήσεις διασφαλίζοντας, ειδικότερα, τη σαφέστερη εκπροσώπηση του συνόλου των κοινωνικών εταίρων και, ειδικότερα, των ενδιαφερομένων μερών.

| 3.8.6 | Για παράδειγμα, οι ανάγκες για κατάρτιση είναι εντονότερες και συχνά αντιμετωπίζονται ανεπαρκώς στις ΜΜΕ ή τις μικροεπιχειρήσεις και τα διαρθρωτικά ταμεία ή άλλα μέσα υποστήριξης των αναδιαρθρώσεων μπορούν να ωφελήσουν τους συντελεστές του τομέα. |
| --- | --- |

3.8.6

Για παράδειγμα, οι ανάγκες για κατάρτιση είναι εντονότερες και συχνά αντιμετωπίζονται ανεπαρκώς στις ΜΜΕ ή τις μικροεπιχειρήσεις και τα διαρθρωτικά ταμεία ή άλλα μέσα υποστήριξης των αναδιαρθρώσεων μπορούν να ωφελήσουν τους συντελεστές του τομέα.

| 3.8.7 | Η Επιτροπή ολοκληρώνει την ανακοίνωσή της τονίζοντας ότι:
  «Προσφέρεται μια μοναδική ευκαιρία να αναπτυχθεί μια

  ιδιαίτερη παιδεία χάραξης πολιτικής όσον αφορά την βιομηχανική πολιτική

  . Η Επιτροπή πιστεύει ότι αρχές όπως η ποιότητα της νομοθεσίας, η απλούστευση, οι εκτιμήσεις αντίκτυπου, οι διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερομένους καθώς και η επιλογή των μέσων θα πρέπει να αποτελούν τον πυρήνα της ανάπτυξης νομοθετικών προτάσεων». |
| --- | --- |

3.8.7

Η Επιτροπή ολοκληρώνει την ανακοίνωσή της τονίζοντας ότι:

«Προσφέρεται μια μοναδική ευκαιρία να αναπτυχθεί μια

  ιδιαίτερη παιδεία χάραξης πολιτικής όσον αφορά την βιομηχανική πολιτική

  . Η Επιτροπή πιστεύει ότι αρχές όπως η ποιότητα της νομοθεσίας, η απλούστευση, οι εκτιμήσεις αντίκτυπου, οι διαβουλεύσεις με τους ενδιαφερομένους καθώς και η επιλογή των μέσων θα πρέπει να αποτελούν τον πυρήνα της ανάπτυξης νομοθετικών προτάσεων».

| 3.8.8 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση αυτή και εύχεται με την παρούσα γνωμοδότηση να συμβάλει ώστε να την εφαρμόσει η Επιτροπή πλήρως στην πράξη. Για το σκοπό αυτό, εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στην, ορισμένες φορές, μερική φύση της προσέγγισης που αναπτύσσεται. Πιο συγκεκριμένα, έστω και εάν δεν λησμονήθηκαν, οι αναλύσεις της έκθεσης CARS 21 όπως και τα πορίσματα που συνάγει η Επιτροπή φαίνεται να χαρακτηρίζονται από μια ανεπαρκή εκπροσώπηση στη συζήτηση των καταναλωτών και των συντελεστών οι οποίοι εμπλέκονται στις μετά την παραγωγή δραστηριότητες. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η αντιμετώπιση της αυτοκινητοβιομηχανίας, γενικότερα, και των περιβαλλοντικών θεμάτων και θεμάτων ασφαλείας, ειδικότερα, δεν είναι επαρκώς ολιστική. Η προσέγγιση μεροληπτεί υπέρ της παραγωγής και της τεχνολογίας και δεν δίνει ιδιαίτερη προσοχή στα κυκλοφορούντα οχήματα και τη χρήση των οχημάτων. |
| --- | --- |

3.8.8

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση αυτή και εύχεται με την παρούσα γνωμοδότηση να συμβάλει ώστε να την εφαρμόσει η Επιτροπή πλήρως στην πράξη. Για το σκοπό αυτό, εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στην, ορισμένες φορές, μερική φύση της προσέγγισης που αναπτύσσεται. Πιο συγκεκριμένα, έστω και εάν δεν λησμονήθηκαν, οι αναλύσεις της έκθεσης CARS 21 όπως και τα πορίσματα που συνάγει η Επιτροπή φαίνεται να χαρακτηρίζονται από μια ανεπαρκή εκπροσώπηση στη συζήτηση των καταναλωτών και των συντελεστών οι οποίοι εμπλέκονται στις μετά την παραγωγή δραστηριότητες. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η αντιμετώπιση της αυτοκινητοβιομηχανίας, γενικότερα, και των περιβαλλοντικών θεμάτων και θεμάτων ασφαλείας, ειδικότερα, δεν είναι επαρκώς ολιστική. Η προσέγγιση μεροληπτεί υπέρ της παραγωγής και της τεχνολογίας και δεν δίνει ιδιαίτερη προσοχή στα κυκλοφορούντα οχήματα και τη χρήση των οχημάτων.

| 3.8.9 | Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι ο απολογισμός του 2009 οφείλει να λάβει υπόψη την παρούσα γνωμοδότηση και να συνεκτιμήσει καλύτερα από ό,τι στο παρελθόν τις απόψεις των συντελεστών που εμπλέκονται στην μετά την παραγωγή δραστηριότητες και των χρηστών. Για το σκοπό αυτό, οι «διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη» πρέπει να παραμείνουν ανοικτές και να διοργανωθούν καλύτερα, προκειμένου ο εξεταζόμενος τομέας του αυτοκινήτου να μην καλύπτει αποκλειστικά τους κατασκευαστές αυτοκινήτων και οι «αναλύσεις αντίκτυπου» να σχεδιαστούν με νέους όρους. Αναφορικά με τις αναλύσεις αντικτύπου, θα πρέπει να βελτιωθεί η ποιότητά τους. Θα πρέπει να είναι αντικειμενικές και ουδέτερες και να εντάσσονται σε μία σφαιρική προσπάθεια, που θα βασίζεται σε απτά και επιβεβαιωμένα στοιχεία. Δεν είναι εξάλλου ορθό να εκπονούνται οι αναλύσεις αντικτύπου από την Επιτροπή, δεδομένου ότι η τελευταία είναι παράλληλα αρμόδια να εκπονεί πολιτικές γνωμοδοτήσεις επί των ιδίων ζητημάτων. Η ΕΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση σύστασης μίας επιτροπής αρμόδιας για τις αναλύσεις αντικτύπου και καλεί την Επιτροπή να προσκαλέσει τα ενδιαφερόμενα μέρη που αγνοήθηκαν αυθαιρέτως από τους ιδιώτες αρχιτέκτονες της αυτοκινητοβιομηχανίας που πρόκειται να ρυθμιστεί. |
| --- | --- |

3.8.9

Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι ο απολογισμός του 2009 οφείλει να λάβει υπόψη την παρούσα γνωμοδότηση και να συνεκτιμήσει καλύτερα από ό,τι στο παρελθόν τις απόψεις των συντελεστών που εμπλέκονται στην μετά την παραγωγή δραστηριότητες και των χρηστών. Για το σκοπό αυτό, οι «διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη» πρέπει να παραμείνουν ανοικτές και να διοργανωθούν καλύτερα, προκειμένου ο εξεταζόμενος τομέας του αυτοκινήτου να μην καλύπτει αποκλειστικά τους κατασκευαστές αυτοκινήτων και οι «αναλύσεις αντίκτυπου» να σχεδιαστούν με νέους όρους. Αναφορικά με τις αναλύσεις αντικτύπου, θα πρέπει να βελτιωθεί η ποιότητά τους. Θα πρέπει να είναι αντικειμενικές και ουδέτερες και να εντάσσονται σε μία σφαιρική προσπάθεια, που θα βασίζεται σε απτά και επιβεβαιωμένα στοιχεία. Δεν είναι εξάλλου ορθό να εκπονούνται οι αναλύσεις αντικτύπου από την Επιτροπή, δεδομένου ότι η τελευταία είναι παράλληλα αρμόδια να εκπονεί πολιτικές γνωμοδοτήσεις επί των ιδίων ζητημάτων. Η ΕΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση σύστασης μίας επιτροπής αρμόδιας για τις αναλύσεις αντικτύπου και καλεί την Επιτροπή να προσκαλέσει τα ενδιαφερόμενα μέρη που αγνοήθηκαν αυθαιρέτως από τους ιδιώτες αρχιτέκτονες της αυτοκινητοβιομηχανίας που πρόκειται να ρυθμιστεί.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη.

1

(2)  COM(2007) 22 τελικό, σελ. 15.

2

(3)  Οδηγία 2003/102/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Νοεμβρίου 2003, σχετικά με την προστασία των πεζών και άλλων ανεπαρκώς προστατευόμενων χρηστών των οδών έναντι και σε περίπτωση σύγκρουσης με μηχανοκίνητο όχημα και για την τροποποίηση της οδηγίας 70/156/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ αριθ. L 321 της 6.12.2003, σελ. 15), γνωμοδότηση ΕΟΚΕ: ΕΕ αριθ. C 234 της 30.9.2003, σελ. 10.

3

(4)  Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη φορολογία των επιβατικών αυτοκινήτων (COM(2005) 261 τελική), γνωμοδότηση ΕΟΚΕ: ΕΕ αριθ. C 195 της 18.8.2006, σελ. 80.

4

(5)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1400/2002 της Επιτροπής, της 31ης Ιουλίου 2002, για την εφαρμογή του άρθρου 81, παράγραφος 3, της συνθήκης σε ορισμένες κατηγορίες κάθετων συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας (ΕΕ αριθ. L 203 της 1.8.2002, σελ. 30).

5

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/21 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/21

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις διατάξεις προστασίας σε περίπτωση ανατροπής των γεωργικών η δασικών ελκυστήρων με τροχούς» (κωδικοποιημένη έκδοση)

COM(2007) 310 τελικό — 2007/0107 (COD)

(2008/C 10/05)

Στις 2 Ιουλίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της. Συνεπώς, κατά την 438η σύνοδο της ολομέλειάς της, που έλαβε χώρα στις 26 και 27 Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), αποφάσισε, με 172 ψήφους υπέρ, και 4 αποχές, να εκφέρει θετική γνωμοδότηση για το κείμενο που προτείνεται.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/21 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/21

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις διατάξεις ρυμούλκησης και οπισθοπορείας των γεωργικών ή δασικών ελκυστήρων με τροχούς» (κωδικοποιημένη έκδοση)

COM(2007) 319 τελικό 2007/0117 (COD)

(2008/C 10/06)

Στις 2 Ιουλίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της. Συνεπώς, κατά την 438η σύνοδο της ολομέλειάς της, που έλαβε χώρα στις 26 και 27 Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), αποφάσισε, με 163 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 5 αποχές, να εκφέρει θετική γνωμοδότηση για το κείμενο που προτείνεται.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/22 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/22

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί των κατά νόμο πινακίδων και επιγραφών, όπως και των θέσεών τους και των τρόπων ανάρτησής τους, όσον αφορά τα μηχανοκίνητα οχήματα και τα ρυμουλκούμενά τους»

COM(2007) 344 τελικό 2007/0119 (COD)

(2008/C 10/07)

Στις 13 Ιουλίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της. Συνεπώς, κατά την 438η σύνοδο της ολομέλειάς της, που έλαβε χώρα στις 26 και 27 Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), αποφάσισε, με 165 ψήφους υπέρ, και 8 αποχές, να εκφέρει θετική γνωμοδότηση για το κείμενο που προτείνεται.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/22 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/22

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ανακοίνωση της Επιτροπής — Σχέδιο δράσης για την ενεργειακή απόδοση: αξιοποίηση του δυναμικού

COM(2006) 545 τελικό

(2008/C 10/08)

Στις 19 Οκτωβρίου 2006, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 5 Σεπτεμβρίου 2007 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. IOZIA.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 27ης Σεπτεμβρίου 2007) η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 145 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συμφωνεί με τους στόχους και τα μέτρα που προτείνει η Επιτροπή και τα υποστηρίζει. Η ενεργειακή απόδοση αποτελεί το πρώτο και σημαντικότερο πεδίο όπου πρέπει να αναληφθεί δράση για την επίτευξη των στόχων που προβλέπει η Ενεργειακή Πολιτική για την Ευρώπη (ΕΠΕ). Οι στόχοι αυτοί είναι η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου — πράγμα που θα επιτρέψει και την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη — ο περιορισμός της εξάρτησης της ΕΕ από το εξωτερικό και, τέλος, η προστασία της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού συστήματος, ενώ, παράλληλα, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι η ενέργεια θα παρέχεται στους καταναλωτές σε λογικές τιμές. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συμφωνεί με τους στόχους και τα μέτρα που προτείνει η Επιτροπή και τα υποστηρίζει. Η ενεργειακή απόδοση αποτελεί το πρώτο και σημαντικότερο πεδίο όπου πρέπει να αναληφθεί δράση για την επίτευξη των στόχων που προβλέπει η Ενεργειακή Πολιτική για την Ευρώπη (ΕΠΕ). Οι στόχοι αυτοί είναι η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου — πράγμα που θα επιτρέψει και την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη — ο περιορισμός της εξάρτησης της ΕΕ από το εξωτερικό και, τέλος, η προστασία της ανταγωνιστικότητας του ευρωπαϊκού συστήματος, ενώ, παράλληλα, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι η ενέργεια θα παρέχεται στους καταναλωτές σε λογικές τιμές.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ, λαμβάνοντας επίσης υπόψη την πρόσφατη έκθεση της Διακυβερνητικής Ομάδας για την εξέλιξη του κλίματος (ICCP), κρίνει απαραίτητο να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για τον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας και, καθώς από τεχνική άποψη είναι εφικτή εξοικονόμηση ενέργειας ακόμη και μεγαλύτερη του 20 %, θεωρεί ότι ο στόχος αυτός είναι ρεαλιστικός. Η επιδίωξή του, ωστόσο, θα πρέπει να συνδυαστεί με την εφαρμογή διαφοροποιημένων εθνικών σχεδίων που να αντανακλούν τις δημοσιονομικές και τεχνολογικές συνθήκες που επικρατούν στα επιμέρους κράτη μέλη, ώστε να διασφαλιστεί μία δίκαιη κατανομή των στόχων, ανάλογη με το δυναμικό καθενός από αυτά. Εξάλλου, είναι σκόπιμο να τεθούν και ενδιάμεσοι στόχοι — με προθεσμία υλοποίησης, π.χ., το 2012 και το 2016 — ώστε να μπορεί να προβλεφθεί ενίσχυση των μέτρων σε περίπτωση που τα αποτελέσματα δεν είναι τα αναμενόμενα. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ, λαμβάνοντας επίσης υπόψη την πρόσφατη έκθεση της Διακυβερνητικής Ομάδας για την εξέλιξη του κλίματος (ICCP), κρίνει απαραίτητο να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για τον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας και, καθώς από τεχνική άποψη είναι εφικτή εξοικονόμηση ενέργειας ακόμη και μεγαλύτερη του 20 %, θεωρεί ότι ο στόχος αυτός είναι ρεαλιστικός. Η επιδίωξή του, ωστόσο, θα πρέπει να συνδυαστεί με την εφαρμογή διαφοροποιημένων εθνικών σχεδίων που να αντανακλούν τις δημοσιονομικές και τεχνολογικές συνθήκες που επικρατούν στα επιμέρους κράτη μέλη, ώστε να διασφαλιστεί μία δίκαιη κατανομή των στόχων, ανάλογη με το δυναμικό καθενός από αυτά. Εξάλλου, είναι σκόπιμο να τεθούν και ενδιάμεσοι στόχοι — με προθεσμία υλοποίησης, π.χ., το 2012 και το 2016 — ώστε να μπορεί να προβλεφθεί ενίσχυση των μέτρων σε περίπτωση που τα αποτελέσματα δεν είναι τα αναμενόμενα.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να προτείνει στην Επιτροπή την έναρξη μιας συζήτησης με θέμα τους «τρόπους ζωής» και την λεγόμενη «ποιότητα ζωής». Η ΕΟΚΕ ερωτά την Επιτροπή κατά πόσον κρίνει ότι οι επόμενες γενιές μπορούν όντως να διατηρήσουν απαράλλακτο τον τρέχοντα «τρόπο ζωής» που χαρακτηρίζεται από διαρκώς αυξανόμενη κατανάλωση ενέργειας και από ολοένα περισσότερες εκπομπές αερίων. Η συνειδητοποίηση ότι αυτό δεν είναι δυνατό θέτει μία πρόκληση η οποία μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά και μόνον με αποφασιστική, θαρραλέα και έγκαιρη δράση. Μέρος του προβλήματος είναι και η αναγνώριση ότι η εξοικονόμηση ενέργειας, όταν συνεπάγεται άμεση αύξηση της αγοραστικής δύναμης του πληθυσμού, μπορεί να οδηγήσει σε «υποτροπή», δηλ. σε περαιτέρω κατανάλωση, πράγμα το οποίο πρέπει να αποφευχθεί. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να προτείνει στην Επιτροπή την έναρξη μιας συζήτησης με θέμα τους «τρόπους ζωής» και την λεγόμενη «ποιότητα ζωής». Η ΕΟΚΕ ερωτά την Επιτροπή κατά πόσον κρίνει ότι οι επόμενες γενιές μπορούν όντως να διατηρήσουν απαράλλακτο τον τρέχοντα «τρόπο ζωής» που χαρακτηρίζεται από διαρκώς αυξανόμενη κατανάλωση ενέργειας και από ολοένα περισσότερες εκπομπές αερίων. Η συνειδητοποίηση ότι αυτό δεν είναι δυνατό θέτει μία πρόκληση η οποία μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά και μόνον με αποφασιστική, θαρραλέα και έγκαιρη δράση. Μέρος του προβλήματος είναι και η αναγνώριση ότι η εξοικονόμηση ενέργειας, όταν συνεπάγεται άμεση αύξηση της αγοραστικής δύναμης του πληθυσμού, μπορεί να οδηγήσει σε «υποτροπή», δηλ. σε περαιτέρω κατανάλωση, πράγμα το οποίο πρέπει να αποφευχθεί.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ συνιστά την προσθήκη μιας επιπλέον δράσης προτεραιότητας: την υλοποίηση περιφερειακών δικτύων θέρμανσης και ψύξης χάρη στα οποία μπορεί να αποφευχθεί η απώλεια του 33 % που προκύπτει κατά την μετατροπή της πρωτογενούς ενέργειας. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ συνιστά την προσθήκη μιας επιπλέον δράσης προτεραιότητας: την υλοποίηση περιφερειακών δικτύων θέρμανσης και ψύξης χάρη στα οποία μπορεί να αποφευχθεί η απώλεια του 33 % που προκύπτει κατά την μετατροπή της πρωτογενούς ενέργειας.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ προτείνει την υιοθέτηση θετικών δράσεων προτεραιότητας οι οποίες να ευνοούν τη δημιουργία και την ανάπτυξη νέων επαγγελμάτων στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης, τη διάδοση νέων ολοκληρωμένων υπηρεσιών για την ενέργεια, την αξιοποίηση της Ε&Α, την προώθηση της ανακύκλωσης και της διάθεσης των αστικών στερεών αποβλήτων — τομέας ο οποίος παρέχει, εξάλλου, πολλές ευκαιρίες απασχόλησης — και την προαγωγή δράσεων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Έχει πρωταρχική σημασία να παρέχονται κίνητρα για τη διεξαγωγή μελετών με αντικείμενο την ενέργεια στα ανώτερα και ανώτατα ιδρύματα. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ προτείνει την υιοθέτηση θετικών δράσεων προτεραιότητας οι οποίες να ευνοούν τη δημιουργία και την ανάπτυξη νέων επαγγελμάτων στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης, τη διάδοση νέων ολοκληρωμένων υπηρεσιών για την ενέργεια, την αξιοποίηση της Ε&Α, την προώθηση της ανακύκλωσης και της διάθεσης των αστικών στερεών αποβλήτων — τομέας ο οποίος παρέχει, εξάλλου, πολλές ευκαιρίες απασχόλησης — και την προαγωγή δράσεων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Έχει πρωταρχική σημασία να παρέχονται κίνητρα για τη διεξαγωγή μελετών με αντικείμενο την ενέργεια στα ανώτερα και ανώτατα ιδρύματα.

| 1.6 | Η υλοποίηση των 75 πρωτοβουλιών που προβλέπει το σχέδιο δράσης, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του συνόλου των προτεινόμενων μέσων, καθιστούν απαραίτητη την ενίσχυση του προσωπικού που θα αναλάβει την παρακολούθηση της προόδου αυτών των δραστηριοτήτων. Η ΕΟΚΕ συνιστά να πραγματοποιηθεί διεξοδική εκτίμηση των αναγκών και να προβλεφθεί η απαιτούμενη προσαρμογή των ανθρώπινων και δημοσιονομικών πόρων. |
| --- | --- |

1.6

Η υλοποίηση των 75 πρωτοβουλιών που προβλέπει το σχέδιο δράσης, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του συνόλου των προτεινόμενων μέσων, καθιστούν απαραίτητη την ενίσχυση του προσωπικού που θα αναλάβει την παρακολούθηση της προόδου αυτών των δραστηριοτήτων. Η ΕΟΚΕ συνιστά να πραγματοποιηθεί διεξοδική εκτίμηση των αναγκών και να προβλεφθεί η απαιτούμενη προσαρμογή των ανθρώπινων και δημοσιονομικών πόρων.

| 1.7 | Κατά την ΕΟΚΕ είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η δυνατότητα της Ένωσης να ομιλεί με μία φωνή στο πλαίσιο των διεθνών σχέσεων που έχει αναπτύξει για την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Για το λόγο αυτό, συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει κατά πόσον θα ήταν σκόπιμη μία τροποποίηση της Συνθήκης ώστε να ενισχυθεί ο ρόλος της Ένωσης ως εκπροσώπου των κρατών μελών στις εξωτερικές σχέσεις, με διατήρηση ωστόσο του δικαιώματος των κρατών μελών να αποφασίζουν τα ίδια σχετικά με το ενεργειακό μείγμα που ανταποκρίνεται καλύτερα στις απαιτήσεις τους. |
| --- | --- |

1.7

Κατά την ΕΟΚΕ είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η δυνατότητα της Ένωσης να ομιλεί με μία φωνή στο πλαίσιο των διεθνών σχέσεων που έχει αναπτύξει για την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Για το λόγο αυτό, συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει κατά πόσον θα ήταν σκόπιμη μία τροποποίηση της Συνθήκης ώστε να ενισχυθεί ο ρόλος της Ένωσης ως εκπροσώπου των κρατών μελών στις εξωτερικές σχέσεις, με διατήρηση ωστόσο του δικαιώματος των κρατών μελών να αποφασίζουν τα ίδια σχετικά με το ενεργειακό μείγμα που ανταποκρίνεται καλύτερα στις απαιτήσεις τους.

| 1.8 | Όσον αφορά τις φορολογικές πολιτικές για την στήριξη των επενδύσεων με σκοπό την επίτευξη των στόχων του σχεδίου, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι εν λόγω πολιτικές δεν θα πρέπει να παραλείψουν να λάβουν υπόψη τους τις ασθενέστερες κοινωνικές τάξεις, όπως οι άνεργοι, οι συνταξιούχοι και οι εργαζόμενοι. Είτε αποφασιστούν «ενεργειακοί φόροι», είτε υιοθετηθούν φορολογικά κίνητρα, οι τάξεις αυτές θα πρέπει να προστατευτούν. |
| --- | --- |

1.8

Όσον αφορά τις φορολογικές πολιτικές για την στήριξη των επενδύσεων με σκοπό την επίτευξη των στόχων του σχεδίου, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι εν λόγω πολιτικές δεν θα πρέπει να παραλείψουν να λάβουν υπόψη τους τις ασθενέστερες κοινωνικές τάξεις, όπως οι άνεργοι, οι συνταξιούχοι και οι εργαζόμενοι. Είτε αποφασιστούν «ενεργειακοί φόροι», είτε υιοθετηθούν φορολογικά κίνητρα, οι τάξεις αυτές θα πρέπει να προστατευτούν.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της που ο συντονισμός μεταξύ των πολιτικών μεταφορών και των ενεργειακών πολιτικών είναι ανεπαρκής, μολονότι η λογική και οι τεχνικές και βιομηχανικές πτυχές της προβληματικής καθεμιάς από αυτές τις καθιστούν συμπληρωματικές, όπως άλλωστε συμβαίνει και στην περίπτωση των περιβαλλοντικών και βιομηχανικών πολιτικών. Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την δικαιολογημένη ανησυχία ότι, εάν δεν διασφαλιστεί ο συντονισμός αυτός, το έγγραφο της Επιτροπής θα απωλέσει σημαντικό μέρος της δυνητικής αποτελεσματικότητάς του. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της που ο συντονισμός μεταξύ των πολιτικών μεταφορών και των ενεργειακών πολιτικών είναι ανεπαρκής, μολονότι η λογική και οι τεχνικές και βιομηχανικές πτυχές της προβληματικής καθεμιάς από αυτές τις καθιστούν συμπληρωματικές, όπως άλλωστε συμβαίνει και στην περίπτωση των περιβαλλοντικών και βιομηχανικών πολιτικών. Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την δικαιολογημένη ανησυχία ότι, εάν δεν διασφαλιστεί ο συντονισμός αυτός, το έγγραφο της Επιτροπής θα απωλέσει σημαντικό μέρος της δυνητικής αποτελεσματικότητάς του.

| 1.10 | Οι κατοικίες αποτελούν το κύριο πεδίο παρέμβασης. Οι πόροι που μπορούν να εξοικονομηθούν στον τομέα αυτό είναι πολύ υψηλοί, αρκεί να αντιμετωπιστούν με σαφήνεια ορισμένα βασικά θέματα όπως η δραστική μείωση της φορολογίας για παρεμβάσεις που αποβλέπουν στην βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, η κατάργηση των διοικητικών τελών (π.χ. για τις άδειες, κλπ.) ή η βελτίωση των γνώσεων και της κατάρτισης των φορέων, και με τη βοήθεια, επιπλέον, κρατικών ενισχύσεων. Οι κατοικίες οι οποίες επιτυγχάνουν την ενεργειακή τους πιστοποίηση θα πρέπει να απολαύουν προνομιακού καθεστώτος ή — εάν ο ιδιοκτήτης δεν διαθέτει φορολογητέο εισόδημα — να τους αναγνωρίζεται το δικαίωμα ενεργειακής πριμοδότησης επί της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος. Θα πρέπει να προβλεφθούν προτιμησιακές τιμές έως ένα επίπεδο ετήσιας κατανάλωσης. Η κατασκευαστική βιομηχανία και όλοι οι εργαζόμενοι σε αυτήν χρειάζεται να μάθουν με ποιο τρόπο μπορούν να επιτευχθούν πολύ υψηλότερα επίπεδα ενεργειακής αποδοτικότητας στις κατοικίες και να λάβουν νέα κίνητρα για να το πράξουν. |
| --- | --- |

1.10

Οι κατοικίες αποτελούν το κύριο πεδίο παρέμβασης. Οι πόροι που μπορούν να εξοικονομηθούν στον τομέα αυτό είναι πολύ υψηλοί, αρκεί να αντιμετωπιστούν με σαφήνεια ορισμένα βασικά θέματα όπως η δραστική μείωση της φορολογίας για παρεμβάσεις που αποβλέπουν στην βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, η κατάργηση των διοικητικών τελών (π.χ. για τις άδειες, κλπ.) ή η βελτίωση των γνώσεων και της κατάρτισης των φορέων, και με τη βοήθεια, επιπλέον, κρατικών ενισχύσεων. Οι κατοικίες οι οποίες επιτυγχάνουν την ενεργειακή τους πιστοποίηση θα πρέπει να απολαύουν προνομιακού καθεστώτος ή — εάν ο ιδιοκτήτης δεν διαθέτει φορολογητέο εισόδημα — να τους αναγνωρίζεται το δικαίωμα ενεργειακής πριμοδότησης επί της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος. Θα πρέπει να προβλεφθούν προτιμησιακές τιμές έως ένα επίπεδο ετήσιας κατανάλωσης. Η κατασκευαστική βιομηχανία και όλοι οι εργαζόμενοι σε αυτήν χρειάζεται να μάθουν με ποιο τρόπο μπορούν να επιτευχθούν πολύ υψηλότερα επίπεδα ενεργειακής αποδοτικότητας στις κατοικίες και να λάβουν νέα κίνητρα για να το πράξουν.

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τη χρηματοδότηση των απαιτούμενων επενδύσεων πρέπει να αναλάβουν από κοινού ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας. Εάν ληφθούν υπόψη τα θετικά αποτελέσματα που έχουν να επιδείξουν ορισμένα κράτη μέλη, θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο να γενικευτεί η δημιουργία ειδικών ταμείων — τα οποία να συνίστανται από μικρό μέρος των κερδών που αποκομίζουν οι επιχειρήσεις με δραστηριότητα στον συγκεκριμένο τομέα — δίχως ωστόσο αυτό να οδηγήσει, στη συνέχεια, σε αύξηση της τιμής που εφαρμόζεται στους τελικούς καταναλωτές ή σε μείωση των σημαντικών απαραίτητων επενδύσεων στον τομέα της παραγωγής. |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τη χρηματοδότηση των απαιτούμενων επενδύσεων πρέπει να αναλάβουν από κοινού ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας. Εάν ληφθούν υπόψη τα θετικά αποτελέσματα που έχουν να επιδείξουν ορισμένα κράτη μέλη, θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο να γενικευτεί η δημιουργία ειδικών ταμείων — τα οποία να συνίστανται από μικρό μέρος των κερδών που αποκομίζουν οι επιχειρήσεις με δραστηριότητα στον συγκεκριμένο τομέα — δίχως ωστόσο αυτό να οδηγήσει, στη συνέχεια, σε αύξηση της τιμής που εφαρμόζεται στους τελικούς καταναλωτές ή σε μείωση των σημαντικών απαραίτητων επενδύσεων στον τομέα της παραγωγής.

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των επαγγελματικών, συνδικαλιστικών και περιβαλλοντικών οργανώσεων στη μεγάλη αυτή πρόκληση. Μόνον εάν υιοθετηθεί μία ενιαία συμπεριφορά από το ευρύ κοινό και αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και η ενημέρωση θα μπορέσουν να προκύψουν αξιόλογα αποτελέσματα, δεδομένου ότι, κατ' ουσία, κύριοι καταναλωτές ενέργειας είναι οι τελικοί καταναλωτές. Οι κατοικίες, τα ιδιωτικά οχήματα, οι επαγγελματικές δραστηριότητες συνδέονται άμεσα με τη δραστηριότητα των πολιτών. Έχει θεμελιώδη σημασία να προβλεφθεί η παροχή εκπαίδευσης σχετικά με την «υπεύθυνη κατανάλωση ενέργειας» ήδη από τις πρώτες βαθμίδες σχολικής εκπαίδευσης. Ολόκληρη, ωστόσο, η κοινωνία πρέπει να συμμετάσχει στις προσπάθειες αυτές, οι οποίες εξάλλου αποτελούν — και οφείλουν να αποτελέσουν — το σύμβολο ενός νέου τρόπου άσκησης της ιδιότητας του πολίτη. Κάθε Ευρωπαίος πολίτης, άντρας ή γυναίκα, πρέπει να αναλάβει τη δέσμευση να συμβάλει στον αγώνα αυτό εξοικονόμησης ενέργειας, διότι μόνον με τον τρόπο αυτό θα μπορέσουν οι επόμενες γενεές να επωφεληθούν, και αυτές, από τα φυσικά αυτά αγαθά που σήμερα απειλούνται σημαντικά από τη ρύπανση και την συνακόλουθη αλλαγή του κλίματος. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των επαγγελματικών, συνδικαλιστικών και περιβαλλοντικών οργανώσεων στη μεγάλη αυτή πρόκληση. Μόνον εάν υιοθετηθεί μία ενιαία συμπεριφορά από το ευρύ κοινό και αυξηθεί η ευαισθητοποίηση και η ενημέρωση θα μπορέσουν να προκύψουν αξιόλογα αποτελέσματα, δεδομένου ότι, κατ' ουσία, κύριοι καταναλωτές ενέργειας είναι οι τελικοί καταναλωτές. Οι κατοικίες, τα ιδιωτικά οχήματα, οι επαγγελματικές δραστηριότητες συνδέονται άμεσα με τη δραστηριότητα των πολιτών. Έχει θεμελιώδη σημασία να προβλεφθεί η παροχή εκπαίδευσης σχετικά με την «υπεύθυνη κατανάλωση ενέργειας» ήδη από τις πρώτες βαθμίδες σχολικής εκπαίδευσης. Ολόκληρη, ωστόσο, η κοινωνία πρέπει να συμμετάσχει στις προσπάθειες αυτές, οι οποίες εξάλλου αποτελούν — και οφείλουν να αποτελέσουν — το σύμβολο ενός νέου τρόπου άσκησης της ιδιότητας του πολίτη. Κάθε Ευρωπαίος πολίτης, άντρας ή γυναίκα, πρέπει να αναλάβει τη δέσμευση να συμβάλει στον αγώνα αυτό εξοικονόμησης ενέργειας, διότι μόνον με τον τρόπο αυτό θα μπορέσουν οι επόμενες γενεές να επωφεληθούν, και αυτές, από τα φυσικά αυτά αγαθά που σήμερα απειλούνται σημαντικά από τη ρύπανση και την συνακόλουθη αλλαγή του κλίματος.

| 1.13 | Η ΕΟΚΕ εξαίρει τα θετικά αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν στο επίπεδο της βιομηχανίας οικιακών ηλεκτρικών συσκευών χάρη στη μέθοδο της επισήμανσης. Η εξοικονόμηση που εξασφαλίστηκε — έως 70 % στα ψυγεία και έως 60 % στα πλυντήρια — καταδεικνύει την αποτελεσματικότητα της μεθόδου αυτής. Η ΕΟΚΕ ζητεί το παράδειγμα του οικολογικού σχεδιασμού να επεκταθεί και στον τομέα των δημοσίων κτηρίων, των κατοικιών και των δημοσίων και ιδιωτικών μεταφορών, δηλαδή στους τομείς με υψηλή συγκέντρωση κατανάλωσης ενέργειας, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν ποσοστό μεγαλύτερο του 70 % της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας. |
| --- | --- |

1.13

Η ΕΟΚΕ εξαίρει τα θετικά αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν στο επίπεδο της βιομηχανίας οικιακών ηλεκτρικών συσκευών χάρη στη μέθοδο της επισήμανσης. Η εξοικονόμηση που εξασφαλίστηκε — έως 70 % στα ψυγεία και έως 60 % στα πλυντήρια — καταδεικνύει την αποτελεσματικότητα της μεθόδου αυτής. Η ΕΟΚΕ ζητεί το παράδειγμα του οικολογικού σχεδιασμού να επεκταθεί και στον τομέα των δημοσίων κτηρίων, των κατοικιών και των δημοσίων και ιδιωτικών μεταφορών, δηλαδή στους τομείς με υψηλή συγκέντρωση κατανάλωσης ενέργειας, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν ποσοστό μεγαλύτερο του 70 % της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας.

| 1.14 | Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ελλείψεις που υφίστανται στους τομείς της παραγωγής, της μεταφοράς και της διανομής ενέργειας. Τμήμα μεγαλύτερο του 1/3 της συνολικής ενέργειας πηγαίνει χαμένο, δηλ. ποσότητα 480 Mtoe. Αντίθετα, με τη μεταφορά συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης οι δυνητικές απώλειες μειώνονται από άνω του 10 % σε 3 % ανά 1 000 χλμ. Η μεταφορά συνεχούς ρεύματος παρουσιάζει, εξάλλου, πλεονεκτήματα από την άποψη της έκθεσης του πληθυσμού σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία ενώ, παράλληλα, δεν συνεπάγεται την εκπομπή ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων ιδιαίτερα χαμηλής συχνότητας (ELF) όπως συμβαίνει στην περίπτωση της μεταφοράς εναλλασσόμενου ρεύματος. |
| --- | --- |

1.14

Η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ελλείψεις που υφίστανται στους τομείς της παραγωγής, της μεταφοράς και της διανομής ενέργειας. Τμήμα μεγαλύτερο του 1/3 της συνολικής ενέργειας πηγαίνει χαμένο, δηλ. ποσότητα 480 Mtoe. Αντίθετα, με τη μεταφορά συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης οι δυνητικές απώλειες μειώνονται από άνω του 10 % σε 3 % ανά 1 000 χλμ. Η μεταφορά συνεχούς ρεύματος παρουσιάζει, εξάλλου, πλεονεκτήματα από την άποψη της έκθεσης του πληθυσμού σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία ενώ, παράλληλα, δεν συνεπάγεται την εκπομπή ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων ιδιαίτερα χαμηλής συχνότητας (ELF) όπως συμβαίνει στην περίπτωση της μεταφοράς εναλλασσόμενου ρεύματος.

| 1.15 | Η ΕΟΚΕ, καθώς τα αποτελέσματα που προκύπτουν στον τομέα της ηλιακής θερμοδυναμικής ενέργειας είναι εξαιρετικά, ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να ενθαρρύνουν και να υποστηρίξουν τη διάδοση αυτής της τεχνολογίας. |
| --- | --- |

1.15

Η ΕΟΚΕ, καθώς τα αποτελέσματα που προκύπτουν στον τομέα της ηλιακής θερμοδυναμικής ενέργειας είναι εξαιρετικά, ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να ενθαρρύνουν και να υποστηρίξουν τη διάδοση αυτής της τεχνολογίας.

| 1.16 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον στόχο της Επιτροπής να προωθηθεί η ανάπτυξη των μονάδων συμπαραγωγής ενέργειας, μολονότι είναι της γνώμης ότι είναι σκόπιμο να επιταχυνθεί η υιοθέτηση μεμονωμένων ρυθμίσεων για τον υπολογισμό της απόδοσής τους. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα ήταν χρήσιμο να πραγματοποιηθούν επενδύσεις σε προγράμματα διάδοσης της τριπλής παραγωγής, η οποία μπορεί να διασφαλιστεί και με τη χρήση βιομάζας. Εξάλλου, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η δημιουργία μονάδων συμπαραγωγής πολύ μικρής κλίμακας (δηλ. μονάδων «συνδυασμένης παραγωγής με μέγιστη ισχύ μικρότερη από 50 kWe» κατά την οδηγία 2004/8/ΕΚ), οι δε μονάδες αυτές θα πρέπει να συμπεριληφθούν στα προγράμματα παροχής κινήτρων για την εξοικονόμηση ενέργειας και για την προστασία του περιβάλλοντος και να εντάσσονται ευκολότερα από ό, τι σήμερα στα εθνικά δίκτυα που συγκροτούνται στο πλαίσιο της ανάπτυξης της κατανεμημένης παραγωγής ενέργειας. Είναι ωστόσο σκόπιμο να προβλεφθούν ενισχύσεις για τις επιχειρήσεις ώστε να μπορέσουν να αντισταθμιστούν οι μεγαλύτερες δαπάνες που συνεπάγεται η τροποποίηση των σημερινών δικτύων μεταφοράς που επιβάλλει το εν λόγω σύστημα. |
| --- | --- |

1.16

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον στόχο της Επιτροπής να προωθηθεί η ανάπτυξη των μονάδων συμπαραγωγής ενέργειας, μολονότι είναι της γνώμης ότι είναι σκόπιμο να επιταχυνθεί η υιοθέτηση μεμονωμένων ρυθμίσεων για τον υπολογισμό της απόδοσής τους. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα ήταν χρήσιμο να πραγματοποιηθούν επενδύσεις σε προγράμματα διάδοσης της τριπλής παραγωγής, η οποία μπορεί να διασφαλιστεί και με τη χρήση βιομάζας. Εξάλλου, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η δημιουργία μονάδων συμπαραγωγής πολύ μικρής κλίμακας (δηλ. μονάδων «συνδυασμένης παραγωγής με μέγιστη ισχύ μικρότερη από 50 kWe» κατά την οδηγία 2004/8/ΕΚ), οι δε μονάδες αυτές θα πρέπει να συμπεριληφθούν στα προγράμματα παροχής κινήτρων για την εξοικονόμηση ενέργειας και για την προστασία του περιβάλλοντος και να εντάσσονται ευκολότερα από ό, τι σήμερα στα εθνικά δίκτυα που συγκροτούνται στο πλαίσιο της ανάπτυξης της κατανεμημένης παραγωγής ενέργειας. Είναι ωστόσο σκόπιμο να προβλεφθούν ενισχύσεις για τις επιχειρήσεις ώστε να μπορέσουν να αντισταθμιστούν οι μεγαλύτερες δαπάνες που συνεπάγεται η τροποποίηση των σημερινών δικτύων μεταφοράς που επιβάλλει το εν λόγω σύστημα.

| 1.17 | Οι αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν ακόμη ελευθερωθεί πλήρως. Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ο νομικός διαχωρισμός μεταξύ, αφενός, των επιχειρήσεων που διαχειρίζονται τεχνικά μονοπώλια και, αφετέρου, των επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητα υπό καθεστώς ελεύθερου ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

1.17

Οι αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν ακόμη ελευθερωθεί πλήρως. Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ο νομικός διαχωρισμός μεταξύ, αφενός, των επιχειρήσεων που διαχειρίζονται τεχνικά μονοπώλια και, αφετέρου, των επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητα υπό καθεστώς ελεύθερου ανταγωνισμού.

| 1.18 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ενδιαφέρουσα την υιοθέτηση ηλεκτρονικών μετρητών που επιτρέπουν την χρήση ενός συστήματος τηλεδιαχείρισης της κατανομής ενέργειας, χάρη στο οποίο βελτιώνεται η διαχείριση της υπερφόρτωσης των δικτύων. Οι μετρητές αυτοί αναγνωρίζονται ως αξιόπιστα όργανα, σύμφωνα προς τις προδιαγραφές που προβλέπουν οι ευρωπαϊκές οδηγίες για την ενεργειακή απόδοση. |
| --- | --- |

1.18

Η ΕΟΚΕ κρίνει ενδιαφέρουσα την υιοθέτηση ηλεκτρονικών μετρητών που επιτρέπουν την χρήση ενός συστήματος τηλεδιαχείρισης της κατανομής ενέργειας, χάρη στο οποίο βελτιώνεται η διαχείριση της υπερφόρτωσης των δικτύων. Οι μετρητές αυτοί αναγνωρίζονται ως αξιόπιστα όργανα, σύμφωνα προς τις προδιαγραφές που προβλέπουν οι ευρωπαϊκές οδηγίες για την ενεργειακή απόδοση.

| 1.19 | Ο τομέας των μεταφορών έχει καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για τον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας και των ρυπογόνων εκπομπών. Η συνεχής αύξηση, ωστόσο, των εκπομπών CO2 — για την οποία ευθύνεται ιδιαίτερα η διάδοση των ιδιωτικών μέσων μεταφοράς, αλλά και κάθε άλλο είδος μεταφοράς — καθιστά απαραίτητη την καταβολή ακόμη μεγαλύτερων προσπαθειών (κατά το διάστημα 1990-2004 οι εκπομπές που παρήγαγαν οι οδικές μεταφορές αυξήθηκαν κατά 26 %). Η Επιτροπή μελετά αυτή τη στιγμή με προσοχή την ανάλυση του αντίκτυπου των νομοθετικών ρυθμίσεων που θα επιτρέψουν την επίτευξη του στόχου των 120 g CO2/km. Η ΕΟΚΕ συνιστά να υιοθετηθούν όλα τα μέτρα που απαιτούνται για το σκοπό αυτό. Ωστόσο, πρέπει να διασφαλιστεί ότι θα είναι εύλογα και εφαρμόσιμα από τεχνική και παραγωγική άποψη. |
| --- | --- |

1.19

Ο τομέας των μεταφορών έχει καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για τον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας και των ρυπογόνων εκπομπών. Η συνεχής αύξηση, ωστόσο, των εκπομπών CO2 — για την οποία ευθύνεται ιδιαίτερα η διάδοση των ιδιωτικών μέσων μεταφοράς, αλλά και κάθε άλλο είδος μεταφοράς — καθιστά απαραίτητη την καταβολή ακόμη μεγαλύτερων προσπαθειών (κατά το διάστημα 1990-2004 οι εκπομπές που παρήγαγαν οι οδικές μεταφορές αυξήθηκαν κατά 26 %). Η Επιτροπή μελετά αυτή τη στιγμή με προσοχή την ανάλυση του αντίκτυπου των νομοθετικών ρυθμίσεων που θα επιτρέψουν την επίτευξη του στόχου των 120 g CO2/km. Η ΕΟΚΕ συνιστά να υιοθετηθούν όλα τα μέτρα που απαιτούνται για το σκοπό αυτό. Ωστόσο, πρέπει να διασφαλιστεί ότι θα είναι εύλογα και εφαρμόσιμα από τεχνική και παραγωγική άποψη.

| 1.20 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να επισημάνει ότι η μαζική αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων από βιοκαύσιμα εμπεριέχει τον κίνδυνο να βρεθούν σε ανταγωνιστική θέση η παραγωγή καυσίμων και η παραγωγή ειδών διατροφής κατά την κατανομή εύφορων γαιών. Υπάρχει επίσης κίνδυνος να ευθυγραμμιστεί η τιμή των τροφίμων, προς τα άνω, με την τιμή των ενεργειακών προϊόντων, τα οποία με τη σειρά τους ευθυγραμμίζονται προς την τιμή των ορυκτών καυσίμων. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι αναπτύσσεται ανταγωνισμός (1) μεταξύ των φτωχών πεινασμένων πληθυσμών του Νότου και των ιδιοκτητών αυτοκινήτων του Βορρά. |
| --- | --- |

1.20

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να επισημάνει ότι η μαζική αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων από βιοκαύσιμα εμπεριέχει τον κίνδυνο να βρεθούν σε ανταγωνιστική θέση η παραγωγή καυσίμων και η παραγωγή ειδών διατροφής κατά την κατανομή εύφορων γαιών. Υπάρχει επίσης κίνδυνος να ευθυγραμμιστεί η τιμή των τροφίμων, προς τα άνω, με την τιμή των ενεργειακών προϊόντων, τα οποία με τη σειρά τους ευθυγραμμίζονται προς την τιμή των ορυκτών καυσίμων. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι αναπτύσσεται ανταγωνισμός (1) μεταξύ των φτωχών πεινασμένων πληθυσμών του Νότου και των ιδιοκτητών αυτοκινήτων του Βορρά.

| 1.21 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τα κίνητρα και τις χρηματοδοτικές και φορολογικές στρατηγικές που προτείνει η Επιτροπή. Εκτιμά ιδιαίτερα το γεγονός ότι στις σχετικές προσπάθειες θα συμμετάσχουν, επίσης, η ΕΤΕπ και η ΕΤΑΑ, καθώς και ότι προβλέπεται η ευαισθητοποίηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος προκειμένου να παράσχει την χρηματοδοτική στήριξη που απαιτείται για την υλοποίηση των εθνικών ενεργειακών σχεδίων. Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ευχή να διοργανωθεί ειδική ευρωπαϊκή διάσκεψη με θέμα την χρηματοδότηση της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, με στόχο την ευαισθητοποίηση των ενδιαφερόμενων μερών και την προώθηση της συμμετοχής του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος στην υλοποίηση ενός σημαντικού σχεδίου εκσυγχρονισμού της ευρωπαϊκής οικονομίας. |
| --- | --- |

1.21

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τα κίνητρα και τις χρηματοδοτικές και φορολογικές στρατηγικές που προτείνει η Επιτροπή. Εκτιμά ιδιαίτερα το γεγονός ότι στις σχετικές προσπάθειες θα συμμετάσχουν, επίσης, η ΕΤΕπ και η ΕΤΑΑ, καθώς και ότι προβλέπεται η ευαισθητοποίηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος προκειμένου να παράσχει την χρηματοδοτική στήριξη που απαιτείται για την υλοποίηση των εθνικών ενεργειακών σχεδίων. Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ευχή να διοργανωθεί ειδική ευρωπαϊκή διάσκεψη με θέμα την χρηματοδότηση της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, με στόχο την ευαισθητοποίηση των ενδιαφερόμενων μερών και την προώθηση της συμμετοχής του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος στην υλοποίηση ενός σημαντικού σχεδίου εκσυγχρονισμού της ευρωπαϊκής οικονομίας.

| 1.22 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της δημιουργίας ενός «Συμφώνου των Δημάρχων», θεωρεί εντούτοις ότι η πρόβλεψη να απαρτίζεται το σχετικό δίκτυο από τους δημάρχους 20 μόνον ευρωπαϊκών πόλεων είναι ιδιαίτερα ανεπαρκής. Ο στόχος θα πρέπει να είναι πολύ πιο φιλόδοξος και οι τοπικές εμπειρίες να προβάλλονται περισσότερο. Εξάλλου, η διαμόρφωση μιας δικτυακής πύλης ή άλλων μορφών επικοινωνίας με στόχο την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των πόλεων τόσο μεγάλου, όσο και μεσαίου και μικρού μεγέθους — όπου ζει άνω του 80 % του ευρωπαϊκού πληθυσμού — θα μπορούσε να αποτελέσει ένα θαυμάσιο μέσο δικτύωσης των τοπικών διοικητικών υπαλλήλων που είναι αρμόδιοι για τις πολιτικές αστικών μεταφορών καθώς και των διοικητικών υπαλλήλων που είναι υπεύθυνοι για τις δραστηριότητες τοπικής κλίμακας που έχουν άμεσο αντίκτυπο στην κοινή γνώμη. |
| --- | --- |

1.22

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της δημιουργίας ενός «Συμφώνου των Δημάρχων», θεωρεί εντούτοις ότι η πρόβλεψη να απαρτίζεται το σχετικό δίκτυο από τους δημάρχους 20 μόνον ευρωπαϊκών πόλεων είναι ιδιαίτερα ανεπαρκής. Ο στόχος θα πρέπει να είναι πολύ πιο φιλόδοξος και οι τοπικές εμπειρίες να προβάλλονται περισσότερο. Εξάλλου, η διαμόρφωση μιας δικτυακής πύλης ή άλλων μορφών επικοινωνίας με στόχο την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των πόλεων τόσο μεγάλου, όσο και μεσαίου και μικρού μεγέθους — όπου ζει άνω του 80 % του ευρωπαϊκού πληθυσμού — θα μπορούσε να αποτελέσει ένα θαυμάσιο μέσο δικτύωσης των τοπικών διοικητικών υπαλλήλων που είναι αρμόδιοι για τις πολιτικές αστικών μεταφορών καθώς και των διοικητικών υπαλλήλων που είναι υπεύθυνοι για τις δραστηριότητες τοπικής κλίμακας που έχουν άμεσο αντίκτυπο στην κοινή γνώμη.

| 1.23 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι το σχέδιο δράσης δεν λαμβάνει υπόψη τον σημαντικό ρόλο που οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να διαδραματίσουν σε όλα τα επίπεδα για την προβολή, προώθηση και ανάπτυξη των πολιτικών εξοικονόμησης ενέργειας. Η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι η Επιτροπή θα αναλάβει πρωτοβουλία με σκοπό την ένταξη των θεμάτων της περιβαλλοντικής αειφορίας στην ισχύουσα διάρθρωση του κοινωνικού διαλόγου στα διάφορα επίπεδα, ιδιαίτερα στο επίπεδο των επιμέρους τομέων και των ευρωπαϊκών επιτροπών επιχείρησης. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις μπορούν, εξάλλου, να διαδραματίσουν θεμελιώδη ρόλο στον τομέα της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης, τόσο σε ευρωπαϊκή όσο και σε εθνική κλίμακα, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στη διάδοση των ορθών πρακτικών. |
| --- | --- |

1.23

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι το σχέδιο δράσης δεν λαμβάνει υπόψη τον σημαντικό ρόλο που οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να διαδραματίσουν σε όλα τα επίπεδα για την προβολή, προώθηση και ανάπτυξη των πολιτικών εξοικονόμησης ενέργειας. Η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι η Επιτροπή θα αναλάβει πρωτοβουλία με σκοπό την ένταξη των θεμάτων της περιβαλλοντικής αειφορίας στην ισχύουσα διάρθρωση του κοινωνικού διαλόγου στα διάφορα επίπεδα, ιδιαίτερα στο επίπεδο των επιμέρους τομέων και των ευρωπαϊκών επιτροπών επιχείρησης. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις μπορούν, εξάλλου, να διαδραματίσουν θεμελιώδη ρόλο στον τομέα της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης, τόσο σε ευρωπαϊκή όσο και σε εθνική κλίμακα, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στη διάδοση των ορθών πρακτικών.

| 1.24 | Είναι σημαντικό το ζήτημα της εξοικονόμησης ενέργειας να συνδεθεί με τις ορθές πρακτικές κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα δε των πολυεθνικών. Αυτό απαιτεί την ύπαρξη ενός ενισχυμένου κοινωνικού διαλόγου ώστε να μπορέσει να αντιμετωπιστεί το συνόλο των θεμάτων που έχουν σχέση με την ενεργειακή απόδοση. |
| --- | --- |

1.24

Είναι σημαντικό το ζήτημα της εξοικονόμησης ενέργειας να συνδεθεί με τις ορθές πρακτικές κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα δε των πολυεθνικών. Αυτό απαιτεί την ύπαρξη ενός ενισχυμένου κοινωνικού διαλόγου ώστε να μπορέσει να αντιμετωπιστεί το συνόλο των θεμάτων που έχουν σχέση με την ενεργειακή απόδοση.

| 1.25 | Η Επιτροπή εξαίρει ιδιαίτερα τον διεθνή χαρακτήρα του προβλήματος που αφορά τη βελτίωση της έντασης της ενέργειας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις ανάπτυξης εταιρικών σχέσεων και σύναψης διεθνούς συμφωνίας πλαισίου. Στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου που η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα διοργανώσει με θέμα την ενεργειακή απόδοση, η ΕΟΚΕ συνιστά να μην υποτιμηθεί το γεγονός ότι παρέχεται η ευκαιρία να λάβουν μέρος σε αυτό και οι χώρες που συμμετέχουν στα προγράμματα ΑΚΕ, EUROMED και ΕΠΓ. Η διεθνής συνεργασία είναι απαραίτητη προκειμένου να μπορέσει η ΕΕ να ανταποκριθεί στην πρόκληση για τη διασφάλιση βιώσιμης ανάπτυξης, θα χρειαστεί μάλιστα να εντατικοποιηθούν οι διπλωματικές σχέσεις προκειμένου να καταστεί δυνατή, έως το 2009, η ολοκλήρωση ενός νέου διεθνούς πρωτοκόλλου, στο πλαίσιο της διάσκεψης που θα λάβει χώρα το έτος αυτό στο Μπαλί. |
| --- | --- |

1.25

Η Επιτροπή εξαίρει ιδιαίτερα τον διεθνή χαρακτήρα του προβλήματος που αφορά τη βελτίωση της έντασης της ενέργειας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις ανάπτυξης εταιρικών σχέσεων και σύναψης διεθνούς συμφωνίας πλαισίου. Στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου που η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα διοργανώσει με θέμα την ενεργειακή απόδοση, η ΕΟΚΕ συνιστά να μην υποτιμηθεί το γεγονός ότι παρέχεται η ευκαιρία να λάβουν μέρος σε αυτό και οι χώρες που συμμετέχουν στα προγράμματα ΑΚΕ, EUROMED και ΕΠΓ. Η διεθνής συνεργασία είναι απαραίτητη προκειμένου να μπορέσει η ΕΕ να ανταποκριθεί στην πρόκληση για τη διασφάλιση βιώσιμης ανάπτυξης, θα χρειαστεί μάλιστα να εντατικοποιηθούν οι διπλωματικές σχέσεις προκειμένου να καταστεί δυνατή, έως το 2009, η ολοκλήρωση ενός νέου διεθνούς πρωτοκόλλου, στο πλαίσιο της διάσκεψης που θα λάβει χώρα το έτος αυτό στο Μπαλί.

2.   Η ανακοίνωση της Επιτροπής

| 2.1 | Η Επιτροπή κατάρτισε την ανακοίνωση με τίτλο Σχέδιο δράσης για την ενεργειακή απόδοση: Αξιοποίηση του δυναμικού, με βάση την εντολή που έλαβε από το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2006, το οποίο ενέκρινε τις υποδείξεις που διατυπώθηκαν στην Πράσινη Βίβλο Μια ευρωπαϊκή στρατηγική για αειφόρο, ανταγωνιστική και ασφαλή ενέργεια. |
| --- | --- |

2.1

Η Επιτροπή κατάρτισε την ανακοίνωση με τίτλο Σχέδιο δράσης για την ενεργειακή απόδοση: Αξιοποίηση του δυναμικού, με βάση την εντολή που έλαβε από το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2006, το οποίο ενέκρινε τις υποδείξεις που διατυπώθηκαν στην Πράσινη Βίβλο Μια ευρωπαϊκή στρατηγική για αειφόρο, ανταγωνιστική και ασφαλή ενέργεια.

| 2.2 | Συνοπτικά, στόχος των προτάσεων που περιλαμβάνει η ανακοίνωση είναι να διασφαλιστεί εξοικονόμηση ενέργειας άνω του 20 % της κατανάλωσης που προβλέπεται έως το 2020, με βάση μία συγκεκριμένη ετήσια μεγέθυνση του ΑΕγχΠ και χωρίς την πρόβλεψη άλλων παρεμβάσεων. Εάν το σχέδιο επιτύχει το στόχο του, αναμένεται ότι θα εξοικονομηθούν συνολικά 390 Mtoe (μεγατόνοι ισοδύναμου πετρελαίου) ετησίως, ενώ οι ετήσιες εκπομπές CO2 θα μειωθούν κατά 780 εκατομμύρια τόνους. Πιο συγκεκριμένα, τα προτεινόμενα μέτρα προβλέπεται ότι θα οδηγήσουν σε περιορισμό της κατανάλωσης κατά 1 % ετησίως εάν η μεγέθυνση του ΑΕγχΠ είναι της τάξεως του 2,3 %, τιμή που κανονικά θα συνεπαγόταν αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας κατά 0,5 % ετησίως. Οι απαραίτητες επενδύσεις προβλέπεται ότι θα αντισταθμιστούν χάρη στην εξοικονόμηση καυσίμων που θα προκύψει, η οποία θα είναι της τάξεως των 100 δις ευρώ ετησίως. |
| --- | --- |

2.2

Συνοπτικά, στόχος των προτάσεων που περιλαμβάνει η ανακοίνωση είναι να διασφαλιστεί εξοικονόμηση ενέργειας άνω του 20 % της κατανάλωσης που προβλέπεται έως το 2020, με βάση μία συγκεκριμένη ετήσια μεγέθυνση του ΑΕγχΠ και χωρίς την πρόβλεψη άλλων παρεμβάσεων. Εάν το σχέδιο επιτύχει το στόχο του, αναμένεται ότι θα εξοικονομηθούν συνολικά 390 Mtoe (μεγατόνοι ισοδύναμου πετρελαίου) ετησίως, ενώ οι ετήσιες εκπομπές CO2 θα μειωθούν κατά 780 εκατομμύρια τόνους. Πιο συγκεκριμένα, τα προτεινόμενα μέτρα προβλέπεται ότι θα οδηγήσουν σε περιορισμό της κατανάλωσης κατά 1 % ετησίως εάν η μεγέθυνση του ΑΕγχΠ είναι της τάξεως του 2,3 %, τιμή που κανονικά θα συνεπαγόταν αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας κατά 0,5 % ετησίως. Οι απαραίτητες επενδύσεις προβλέπεται ότι θα αντισταθμιστούν χάρη στην εξοικονόμηση καυσίμων που θα προκύψει, η οποία θα είναι της τάξεως των 100 δις ευρώ ετησίως.

| 2.3 | Από την συζήτηση που ακολούθησε τη δημοσίευση της Πράσινης Βίβλου για την ενεργειακή απόδοση με τίτλο Περισσότερα αποτελέσματα με λιγότερα μέσα, προέκυψαν προτάσεις οι οποίες, στη συνέχεια, οδήγησαν στην σύνθετη και συνεκτική δέσμη μέτρων που αποτελεί το αντικείμενο της υπό εξέταση ανακοίνωσης. Η ανακοίνωση αποτελείται από 75 μέτρα που καλύπτουν όλους τους τομείς τους οποίους αφορά η δυνητική αυτή εξοικονόμηση. Οι τομείς στους οποίους είναι σκόπιμο να υπάρξουν παρεμβάσεις κατά προτεραιότητα είναι ο τομέας των κτηρίων και ο τομέας των μεταφορών, καθώς ο τελευταίος αυτός τομέας ευθύνεται για την υψηλότερη κατανάλωση πετρελαϊκών προϊόντων. Ανάλογη ωστόσο σημασία αποδίδεται και στην εξοικονόμηση που μπορεί να εξασφαλιστεί κατά την παραγωγή, μεταφορά και μετατροπή ενέργειας, όπως επίσης και στην βιομηχανία. |
| --- | --- |

2.3

Από την συζήτηση που ακολούθησε τη δημοσίευση της Πράσινης Βίβλου για την ενεργειακή απόδοση με τίτλο Περισσότερα αποτελέσματα με λιγότερα μέσα, προέκυψαν προτάσεις οι οποίες, στη συνέχεια, οδήγησαν στην σύνθετη και συνεκτική δέσμη μέτρων που αποτελεί το αντικείμενο της υπό εξέταση ανακοίνωσης. Η ανακοίνωση αποτελείται από 75 μέτρα που καλύπτουν όλους τους τομείς τους οποίους αφορά η δυνητική αυτή εξοικονόμηση. Οι τομείς στους οποίους είναι σκόπιμο να υπάρξουν παρεμβάσεις κατά προτεραιότητα είναι ο τομέας των κτηρίων και ο τομέας των μεταφορών, καθώς ο τελευταίος αυτός τομέας ευθύνεται για την υψηλότερη κατανάλωση πετρελαϊκών προϊόντων. Ανάλογη ωστόσο σημασία αποδίδεται και στην εξοικονόμηση που μπορεί να εξασφαλιστεί κατά την παραγωγή, μεταφορά και μετατροπή ενέργειας, όπως επίσης και στην βιομηχανία.

| 2.4 | Το σχέδιο που κατάρτισε η Επιτροπή προβλέπει ορισμένες άμεσες δράσεις, καθώς και άλλες δράσεις, πιο μακροπρόθεσμες, η υλοποίησή των οποίων αναμένεται να ολοκληρωθεί σε έξι χρόνια. Ήδη από τώρα, προβλέπεται ότι για να επιτευχθεί ο στόχος της εξοικονόμησης ποσοστού ενέργειας ύψους 20 % έως το 2020 θα χρειαστεί ένα νέο σχέδιο δράσης. |
| --- | --- |

2.4

Το σχέδιο που κατάρτισε η Επιτροπή προβλέπει ορισμένες άμεσες δράσεις, καθώς και άλλες δράσεις, πιο μακροπρόθεσμες, η υλοποίησή των οποίων αναμένεται να ολοκληρωθεί σε έξι χρόνια. Ήδη από τώρα, προβλέπεται ότι για να επιτευχθεί ο στόχος της εξοικονόμησης ποσοστού ενέργειας ύψους 20 % έως το 2020 θα χρειαστεί ένα νέο σχέδιο δράσης.

| 2.5 | Μία ανάλυση του πλήρους δυναμικού εξοικονόμησης ενέργειας καταδεικνύει ότι, κατά πάσα πιθανότητα, τα αποτελέσματα στους τομείς τελικής χρήσης θα είναι ενδιαφέροντα: στην κατασκευαστική βιομηχανία το ποσοστό αυτό προβλέπεται να είναι της τάξεως του 25 % (ιδιαίτερα στον τομέα του περιφερειακού εξοπλισμού, δηλ. στους κινητήρες, τους ανεμιστήρες και τον φωτισμό), στις δε μεταφορές ύψους 26 % (τιμή η οποία λαμβάνει υπόψη τον αντίκτυπο που θα έχει η συντροπικότητα, δηλ. η αποτελεσματική χρήση των διαφόρων τρόπων μεταφοράς, μεμονωμένα και σε συνδυασμό, καθώς και η στροφή σε άλλα μέσα μεταφοράς, όπως προβλέπει η ενδιάμεση εξέταση της Λευκής Βίβλου του 2001 για τις μεταφορές), για να φθάσει, ενδεχομένως, το 27 % στον οικιστικό τομέα (δηλ. στα νοικοκυριά, χάρη σε παρεμβάσεις στο επίπεδο, π.χ., της μόνωσης των τοίχων και της στέγης, καθώς και του φωτισμού των κατοικιών, χάρη στη βελτίωση των οικιακών συσκευών), και ακόμη και το 30 % στα εμπορικά κτήρια (χάρη στα συστήματα βελτίωσης της ενεργειακής διαχείρισης). |
| --- | --- |

2.5

Μία ανάλυση του πλήρους δυναμικού εξοικονόμησης ενέργειας καταδεικνύει ότι, κατά πάσα πιθανότητα, τα αποτελέσματα στους τομείς τελικής χρήσης θα είναι ενδιαφέροντα: στην κατασκευαστική βιομηχανία το ποσοστό αυτό προβλέπεται να είναι της τάξεως του 25 % (ιδιαίτερα στον τομέα του περιφερειακού εξοπλισμού, δηλ. στους κινητήρες, τους ανεμιστήρες και τον φωτισμό), στις δε μεταφορές ύψους 26 % (τιμή η οποία λαμβάνει υπόψη τον αντίκτυπο που θα έχει η συντροπικότητα, δηλ. η αποτελεσματική χρήση των διαφόρων τρόπων μεταφοράς, μεμονωμένα και σε συνδυασμό, καθώς και η στροφή σε άλλα μέσα μεταφοράς, όπως προβλέπει η ενδιάμεση εξέταση της Λευκής Βίβλου του 2001 για τις μεταφορές), για να φθάσει, ενδεχομένως, το 27 % στον οικιστικό τομέα (δηλ. στα νοικοκυριά, χάρη σε παρεμβάσεις στο επίπεδο, π.χ., της μόνωσης των τοίχων και της στέγης, καθώς και του φωτισμού των κατοικιών, χάρη στη βελτίωση των οικιακών συσκευών), και ακόμη και το 30 % στα εμπορικά κτήρια (χάρη στα συστήματα βελτίωσης της ενεργειακής διαχείρισης).

| 2.6 | Το σύνολο των διαρθρωτικών αλλαγών, τα αποτελέσματα των πολιτικών που έχουν εφαρμοστεί στο παρελθόν και η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών αναμένεται ότι θα οδηγήσουν σε βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά 1,8 % ετησίως (470 Mtoe/έτος). Αυτό σημαίνει ότι, εάν όντως εξασφαλιστεί εξοικονόμηση ενέργειας ύψους 20 % με τα νέα προτεινόμενα μέτρα (ποσοστό που σύμφωνα με τις εκτιμήσεις για την περίοδο 2005-2020 ισοδυναμεί με 1,5 % ή με 390 Mtoe κατ' έτος), η μείωση της συνολικής έντασης ενέργειας προβλέπεται να ανέλθει αντίστοιχα σε 3,3 % ετησίως. Εάν θεωρηθεί ότι η μεγέθυνση του ΑΕγχΠ θα είναι ισοδύναμη, όπως έχει υπολογισθεί, με 2,3 % ετησίως, αυτό σημαίνει ότι η συνολική εξοικονόμηση ενέργειας θα είναι της τάξεως του 1 % ετησίως. |
| --- | --- |

2.6

Το σύνολο των διαρθρωτικών αλλαγών, τα αποτελέσματα των πολιτικών που έχουν εφαρμοστεί στο παρελθόν και η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών αναμένεται ότι θα οδηγήσουν σε βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά 1,8 % ετησίως (470 Mtoe/έτος). Αυτό σημαίνει ότι, εάν όντως εξασφαλιστεί εξοικονόμηση ενέργειας ύψους 20 % με τα νέα προτεινόμενα μέτρα (ποσοστό που σύμφωνα με τις εκτιμήσεις για την περίοδο 2005-2020 ισοδυναμεί με 1,5 % ή με 390 Mtoe κατ' έτος), η μείωση της συνολικής έντασης ενέργειας προβλέπεται να ανέλθει αντίστοιχα σε 3,3 % ετησίως. Εάν θεωρηθεί ότι η μεγέθυνση του ΑΕγχΠ θα είναι ισοδύναμη, όπως έχει υπολογισθεί, με 2,3 % ετησίως, αυτό σημαίνει ότι η συνολική εξοικονόμηση ενέργειας θα είναι της τάξεως του 1 % ετησίως.

| 2.7 | Το σχέδιο δράσης θα φέρει θετικά αποτελέσματα στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος και θα οδηγήσει σε μείωση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων, πράγμα που, κατ'επέκταση, θα περιορίσει την εξάρτηση της ΕΕ από τρίτες χώρες, ενώ παράλληλα θα βελτιωθεί και η αποδοτικότητα και η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, χάρη, μεταξύ άλλων, στην τεχνολογική καινοτομία που αναγκαστικά θα αναπτυχθεί στο πλαίσιο των σχετικών διαδικασιών, με αποτέλεσμα να προκύψουν επιπλέον οφέλη στο επίπεδο της απασχόλησης. |
| --- | --- |

2.7

Το σχέδιο δράσης θα φέρει θετικά αποτελέσματα στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος και θα οδηγήσει σε μείωση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων, πράγμα που, κατ'επέκταση, θα περιορίσει την εξάρτηση της ΕΕ από τρίτες χώρες, ενώ παράλληλα θα βελτιωθεί και η αποδοτικότητα και η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, χάρη, μεταξύ άλλων, στην τεχνολογική καινοτομία που αναγκαστικά θα αναπτυχθεί στο πλαίσιο των σχετικών διαδικασιών, με αποτέλεσμα να προκύψουν επιπλέον οφέλη στο επίπεδο της απασχόλησης.

| 2.8 | Το σχέδιο διαρθρώνεται σε 10 δράσεις προτεραιότητας με επείγοντα χαρακτήρα, η Επιτροπή ωστόσο παροτρύνει τα κράτη μέλη και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, καθώς και όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς να αναλάβουν περαιτέρω δράσεις για τη βελτίωση του αποτελέσματος. Τα προβλεπόμενα μέτρα έχουν τόσο τομεακό όσο και οριζόντιο χαρακτήρα. |
| --- | --- |

2.8

Το σχέδιο διαρθρώνεται σε 10 δράσεις προτεραιότητας με επείγοντα χαρακτήρα, η Επιτροπή ωστόσο παροτρύνει τα κράτη μέλη και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, καθώς και όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς να αναλάβουν περαιτέρω δράσεις για τη βελτίωση του αποτελέσματος. Τα προβλεπόμενα μέτρα έχουν τόσο τομεακό όσο και οριζόντιο χαρακτήρα.

| 2.9 | Εξάλλου, παρέχεται η ευκαιρία καθορισμού δυναμικών απαιτήσεων ενεργειακών επιδόσεων για διάφορα προϊόντα και υπηρεσίες, προώθησης του τομέα της ενεργειακής μετατροπής — ώστε να βελτιωθεί ο βαθμός απόδοσης τόσο των νέων όσο και των υφισταμένων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και να μειωθούν οι απώλειες στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής — και, τέλος, υιοθέτησης, στον τομέα των μεταφορών, μιας περιεκτικής και συνεπούς προσέγγισης που να απευθύνεται σε όλους τους ενδιαφερόμενους παράγοντες. |
| --- | --- |

2.9

Εξάλλου, παρέχεται η ευκαιρία καθορισμού δυναμικών απαιτήσεων ενεργειακών επιδόσεων για διάφορα προϊόντα και υπηρεσίες, προώθησης του τομέα της ενεργειακής μετατροπής — ώστε να βελτιωθεί ο βαθμός απόδοσης τόσο των νέων όσο και των υφισταμένων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και να μειωθούν οι απώλειες στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής — και, τέλος, υιοθέτησης, στον τομέα των μεταφορών, μιας περιεκτικής και συνεπούς προσέγγισης που να απευθύνεται σε όλους τους ενδιαφερόμενους παράγοντες.

| 2.10 | Το στρατηγικό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών, το οποίο προβλέπεται να υιοθετηθεί το 2007, θα συμβάλει επιπλέον στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

2.10

Το στρατηγικό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών, το οποίο προβλέπεται να υιοθετηθεί το 2007, θα συμβάλει επιπλέον στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης.

| 2.11 | Είναι σκόπιμο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα «μηνύματα από τις τιμές», τα οποία συμβάλλουν στην αύξηση της ευαισθητοποίησης. Εξάλλου, είναι απαραίτητο να προβλεφθούν τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία, σε όλα τα επίπεδα και για όλες τις πολιτικές παροχής κινήτρων — συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών — για τους παραγωγούς και τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

2.11

Είναι σκόπιμο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα «μηνύματα από τις τιμές», τα οποία συμβάλλουν στην αύξηση της ευαισθητοποίησης. Εξάλλου, είναι απαραίτητο να προβλεφθούν τα κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία, σε όλα τα επίπεδα και για όλες τις πολιτικές παροχής κινήτρων — συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών — για τους παραγωγούς και τους καταναλωτές.

| 2.12 | Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης αποτελεί ωστόσο πρόκληση παγκόσμιας κλίμακας και συνεπώς είναι απαραίτητο να προβλεφθεί και η σύναψη συμφωνιών και διεθνών εταιρικών σχέσεων. |
| --- | --- |

2.12

Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης αποτελεί ωστόσο πρόκληση παγκόσμιας κλίμακας και συνεπώς είναι απαραίτητο να προβλεφθεί και η σύναψη συμφωνιών και διεθνών εταιρικών σχέσεων.

| 2.13 | Η ταχεία εφαρμογή των οδηγιών και των κανονισμών, όπως είναι η πρόσφατη οδηγία για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες, η οδηγία για την σήμανση και οι 8 οδηγίες εφαρμογής της, η οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτηρίων και η οδηγία οικολογικού σχεδιασμού, όπως και ο κανονισμός Energy Star, θα συμβάλουν στην υλοποίηση των στόχων που έχουν τεθεί. |
| --- | --- |

2.13

Η ταχεία εφαρμογή των οδηγιών και των κανονισμών, όπως είναι η πρόσφατη οδηγία για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες, η οδηγία για την σήμανση και οι 8 οδηγίες εφαρμογής της, η οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των κτηρίων και η οδηγία οικολογικού σχεδιασμού, όπως και ο κανονισμός Energy Star, θα συμβάλουν στην υλοποίηση των στόχων που έχουν τεθεί.

2.14   Οι δράσεις προτεραιότητας

| 2.14.1 | Σήμανση οικιακών συσκευών και εξοπλισμού και ελάχιστα πρότυπα ενεργειακών επιδόσεων. Προσαρμογή στα νέα δεδομένα της οδηγίας-πλαισίου 92/75/ΕΚ ώστε να παρουσιάζει συνοχή με τις νέες και δυναμικές απαιτήσεις που θα ισχύουν για τις οικιακές ηλεκτρικές συσκευές. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη μείωση των απωλειών κατά τη λειτουργία σε κατάσταση ετοιμότητας. Η Επιτροπή θα αρχίσει να θεσπίζει τέτοιες απαιτήσεις για 14 ομάδες προϊόντων προτεραιότητας με την προοπτική να είναι όλες οι απαιτήσεις εγκεκριμένες στα τέλη του 2008. Η Επιτροπή θα αναθεωρήσει, εξάλλου, την οδηγία-πλαίσιο για τη σήμανση ώστε να ενισχύσει την αποτελεσματικότητά της. Προβλέπεται να αναβαθμιστούν οι ισχύουσες ταξινομήσεις σήμανσης. Ο στόχος είναι το μεγαλύτερο μέρος των προϊόντων που αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης να καταλήξουν να πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις που προβλέπει η οδηγία οικολογικού σχεδιασμού και να καλύπτονται από συστήματα βαθμολόγησης/σήμανσης επιδόσεων. |
| --- | --- |

2.14.1

Σήμανση οικιακών συσκευών και εξοπλισμού και ελάχιστα πρότυπα ενεργειακών επιδόσεων. Προσαρμογή στα νέα δεδομένα της οδηγίας-πλαισίου 92/75/ΕΚ ώστε να παρουσιάζει συνοχή με τις νέες και δυναμικές απαιτήσεις που θα ισχύουν για τις οικιακές ηλεκτρικές συσκευές. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη μείωση των απωλειών κατά τη λειτουργία σε κατάσταση ετοιμότητας. Η Επιτροπή θα αρχίσει να θεσπίζει τέτοιες απαιτήσεις για 14 ομάδες προϊόντων προτεραιότητας με την προοπτική να είναι όλες οι απαιτήσεις εγκεκριμένες στα τέλη του 2008. Η Επιτροπή θα αναθεωρήσει, εξάλλου, την οδηγία-πλαίσιο για τη σήμανση ώστε να ενισχύσει την αποτελεσματικότητά της. Προβλέπεται να αναβαθμιστούν οι ισχύουσες ταξινομήσεις σήμανσης. Ο στόχος είναι το μεγαλύτερο μέρος των προϊόντων που αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης να καταλήξουν να πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις που προβλέπει η οδηγία οικολογικού σχεδιασμού και να καλύπτονται από συστήματα βαθμολόγησης/σήμανσης επιδόσεων.

| 2.14.2 | Απαιτήσεις επιδόσεων των κτηρίων και κτήρια πολύ χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης («παθητικές κατοικίες»). Διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτηρίων (η οποία σήμερα καλύπτει τα κτήρια με επιφάνεια μεγαλύτερη των 1 000 m2) και κατάρτιση νέας οδηγίας το 2009 η οποία θα περιλαμβάνει ελάχιστες απαιτήσεις επιδόσεων σε επίπεδο ΕΕ για νέα και ανακαινισμένα κτήρια (kWh/m2). Πρόκειται να μελετηθούν, μαζί με τον τομέα των κτηρίων, και πιθανές στρατηγικές για την οικοδόμηση κατοικιών πολύ χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης. |
| --- | --- |

2.14.2

Απαιτήσεις επιδόσεων των κτηρίων και κτήρια πολύ χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης («παθητικές κατοικίες»). Διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των κτηρίων (η οποία σήμερα καλύπτει τα κτήρια με επιφάνεια μεγαλύτερη των 1 000 m2) και κατάρτιση νέας οδηγίας το 2009 η οποία θα περιλαμβάνει ελάχιστες απαιτήσεις επιδόσεων σε επίπεδο ΕΕ για νέα και ανακαινισμένα κτήρια (kWh/m2). Πρόκειται να μελετηθούν, μαζί με τον τομέα των κτηρίων, και πιθανές στρατηγικές για την οικοδόμηση κατοικιών πολύ χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης.

| 2.14.3 | Υψηλότερης απόδοσης παραγωγή και διανομή ηλεκτρισμού. Ο τομέας της ενεργειακής μετατροπής κάνει χρήση του 1/3 σχεδόν του συνόλου της πρωτογενούς ενέργειας, επιτυγχάνοντας, με τον τρόπο αυτό, απόδοση της ενεργειακής μετατροπής της τάξεως περίπου του 40 %. Εντούτοις, χάρη στις νέες δυνατότητες παραγωγής, η απόδοση αυτή μπορεί να φθάσει το 60 %. Επίσης, μπορούν να μειωθούν σημαντικά και οι απώλειες στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρισμού, οι οποίες ανέρχονται σε ποσοστό περίπου 10 %. Θα ορισθούν ελάχιστες δεσμευτικές απαιτήσεις για το βαθμό απόδοσης νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, θέρμανσης και ψύξης ισχύος μικρότερης από 20 MW. Περαιτέρω πρόοδος αναμένεται να σημειωθεί χάρη στην εφαρμογή της οδηγίας 2004/8/EΚ για την προώθηση της συμπαραγωγής ενέργειας. Τέλος, θα ορισθούν ελάχιστες απαιτήσεις επιδόσεων και κανονισμοί για την τηλεθέρμανση. |
| --- | --- |

2.14.3

Υψηλότερης απόδοσης παραγωγή και διανομή ηλεκτρισμού. Ο τομέας της ενεργειακής μετατροπής κάνει χρήση του 1/3 σχεδόν του συνόλου της πρωτογενούς ενέργειας, επιτυγχάνοντας, με τον τρόπο αυτό, απόδοση της ενεργειακής μετατροπής της τάξεως περίπου του 40 %. Εντούτοις, χάρη στις νέες δυνατότητες παραγωγής, η απόδοση αυτή μπορεί να φθάσει το 60 %. Επίσης, μπορούν να μειωθούν σημαντικά και οι απώλειες στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρισμού, οι οποίες ανέρχονται σε ποσοστό περίπου 10 %. Θα ορισθούν ελάχιστες δεσμευτικές απαιτήσεις για το βαθμό απόδοσης νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, θέρμανσης και ψύξης ισχύος μικρότερης από 20 MW. Περαιτέρω πρόοδος αναμένεται να σημειωθεί χάρη στην εφαρμογή της οδηγίας 2004/8/EΚ για την προώθηση της συμπαραγωγής ενέργειας. Τέλος, θα ορισθούν ελάχιστες απαιτήσεις επιδόσεων και κανονισμοί για την τηλεθέρμανση.

| 2.14.4 | Επίτευξη οικονομίας καυσίμων των αυτοκινήτων. Για να περιοριστούν οι εκπομπές CO2, η Επιτροπή θα προτείνει, εάν χρειαστεί, το 2007, ορισμένες ρυθμίσεις με σκοπό την επίτευξη του κοινοτικού στόχου των 120 g CO2/km έως το έτος 2012. Πιο συγκεκριμένα, μελετάται η χρήση φορολογικών μέσων τα οποία να συνδέονται με την εκπομπή CO2. Ακόμη και ο τομέας των ελαστικών αυτοκινήτων θα έχει συμφέρον να συμβάλει στην βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης (στον συγκεκριμένο τομέα μπορεί να βελτιωθεί έως 5 %), είτε με την υιοθέτηση προτύπων αντίστασης κύλισης, είτε με την τοποθέτηση συστημάτων παρακολούθησης της πίεσης των ελαστικών. Η Επιτροπή θα καταρτίσει, στη συνέχεια, Πράσινη Βίβλο για τις αστικές μεταφορές, με σκοπό να παροτρυνθεί το κοινό να κάνει χρήση των δημοσίων συγκοινωνιών, ενώ θα προτείνει και άλλα μέτρα για την δραστική αντιμετώπιση κυρίως του προβλήματος των σημείων συμφόρησης. |
| --- | --- |

2.14.4

Επίτευξη οικονομίας καυσίμων των αυτοκινήτων. Για να περιοριστούν οι εκπομπές CO2, η Επιτροπή θα προτείνει, εάν χρειαστεί, το 2007, ορισμένες ρυθμίσεις με σκοπό την επίτευξη του κοινοτικού στόχου των 120 g CO2/km έως το έτος 2012. Πιο συγκεκριμένα, μελετάται η χρήση φορολογικών μέσων τα οποία να συνδέονται με την εκπομπή CO2. Ακόμη και ο τομέας των ελαστικών αυτοκινήτων θα έχει συμφέρον να συμβάλει στην βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης (στον συγκεκριμένο τομέα μπορεί να βελτιωθεί έως 5 %), είτε με την υιοθέτηση προτύπων αντίστασης κύλισης, είτε με την τοποθέτηση συστημάτων παρακολούθησης της πίεσης των ελαστικών. Η Επιτροπή θα καταρτίσει, στη συνέχεια, Πράσινη Βίβλο για τις αστικές μεταφορές, με σκοπό να παροτρυνθεί το κοινό να κάνει χρήση των δημοσίων συγκοινωνιών, ενώ θα προτείνει και άλλα μέτρα για την δραστική αντιμετώπιση κυρίως του προβλήματος των σημείων συμφόρησης.

| 2.14.5 | Διευκόλυνση της κατάλληλης χρηματοδότησης επενδύσεων ενεργειακής απόδοσης για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και εταιρίες ενεργειακών υπηρεσιών. Η Επιτροπή θα καλέσει τον τραπεζικό τομέα να προτείνει συγκεκριμένους τύπους χρηματοδότησης με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας. Για να προωθηθούν οι οικολογικές καινοτομίες θα διασφαλιστεί η πρόσβαση, ιδιαίτερα των ΜΜΕ, σε κοινοτικούς χρηματοδοτικούς πόρους όπως τα ταμεία πράσινων επενδύσεων και το Πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία. |
| --- | --- |

2.14.5

Διευκόλυνση της κατάλληλης χρηματοδότησης επενδύσεων ενεργειακής απόδοσης για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και εταιρίες ενεργειακών υπηρεσιών. Η Επιτροπή θα καλέσει τον τραπεζικό τομέα να προτείνει συγκεκριμένους τύπους χρηματοδότησης με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας. Για να προωθηθούν οι οικολογικές καινοτομίες θα διασφαλιστεί η πρόσβαση, ιδιαίτερα των ΜΜΕ, σε κοινοτικούς χρηματοδοτικούς πόρους όπως τα ταμεία πράσινων επενδύσεων και το Πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία.

| 2.14.6 | Παρακίνηση ενεργειακής απόδοσης στα νέα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα ζητήσει να επενδύεται μεγαλύτερο μέρος των πόρων που προβλέπονται για την πολιτική συνοχής υπέρ της υλοποίησης σημαντικών σχεδίων ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

2.14.6

Παρακίνηση ενεργειακής απόδοσης στα νέα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα ζητήσει να επενδύεται μεγαλύτερο μέρος των πόρων που προβλέπονται για την πολιτική συνοχής υπέρ της υλοποίησης σημαντικών σχεδίων ενεργειακής απόδοσης.

| 2.14.7 | Συνεπής χρήση της φορολογίας. Στην επόμενη Πράσινη Βίβλο για την έμμεση φορολογία και στην αναθεώρηση της οδηγίας για την φορολογία των ενεργειακών προϊόντων προβλέπεται να ληφθούν υπόψη οι εκτιμήσεις σχετικά με την ενεργειακή απόδοση και το ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος. Αντίστοιχα, θα αναλυθεί η δυνατότητα χρήσης φοροαπαλλαγών ώστε να παρασχεθούν κίνητρα, αφενός, στις επιχειρήσεις προκειμένου να παράγουν πιστοποιημένες ηλεκτρικές οικιακές συσκευές και εξοπλισμό υψηλής ενεργειακής απόδοσης και, αφετέρου, στους καταναλωτές προκειμένου να αγοράζουν τέτοιες συσκευές και εξοπλισμό. |
| --- | --- |

2.14.7

Συνεπής χρήση της φορολογίας. Στην επόμενη Πράσινη Βίβλο για την έμμεση φορολογία και στην αναθεώρηση της οδηγίας για την φορολογία των ενεργειακών προϊόντων προβλέπεται να ληφθούν υπόψη οι εκτιμήσεις σχετικά με την ενεργειακή απόδοση και το ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος. Αντίστοιχα, θα αναλυθεί η δυνατότητα χρήσης φοροαπαλλαγών ώστε να παρασχεθούν κίνητρα, αφενός, στις επιχειρήσεις προκειμένου να παράγουν πιστοποιημένες ηλεκτρικές οικιακές συσκευές και εξοπλισμό υψηλής ενεργειακής απόδοσης και, αφετέρου, στους καταναλωτές προκειμένου να αγοράζουν τέτοιες συσκευές και εξοπλισμό.

| 2.14.8 | Αύξηση της εγρήγορσης σε θέματα ενεργειακής απόδοσης. Θα προωθηθούν η ανάπτυξη ικανοτήτων και τα προγράμματα κατάρτισης, καθώς και τα προγράμματα ενημέρωσης για τα στελέχη διαχείρισης ενέργειας στη βιομηχανία και τις επιχειρήσεις κοινής ωφελείας, ενώ θα χορηγηθούν ειδικά διδακτικά βοηθήματα στα σχολικά ιδρύματα. |
| --- | --- |

2.14.8

Αύξηση της εγρήγορσης σε θέματα ενεργειακής απόδοσης. Θα προωθηθούν η ανάπτυξη ικανοτήτων και τα προγράμματα κατάρτισης, καθώς και τα προγράμματα ενημέρωσης για τα στελέχη διαχείρισης ενέργειας στη βιομηχανία και τις επιχειρήσεις κοινής ωφελείας, ενώ θα χορηγηθούν ειδικά διδακτικά βοηθήματα στα σχολικά ιδρύματα.

| 2.14.9 | Ενεργειακή απόδοση σε δομημένες περιοχές. Το 2007, η Επιτροπή θα καταρτίσει ένα «Σύμφωνο των Δημάρχων» που θα συγκεντρώνει σε δίκτυο τους δημάρχους των 20 μεγαλύτερων και πλέον πρωτοπόρων ευρωπαϊκών πόλεων στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης ώστε να διευκολυνθεί η ανταλλαγή των ορθών πρακτικών. |
| --- | --- |

2.14.9

Ενεργειακή απόδοση σε δομημένες περιοχές. Το 2007, η Επιτροπή θα καταρτίσει ένα «Σύμφωνο των Δημάρχων» που θα συγκεντρώνει σε δίκτυο τους δημάρχους των 20 μεγαλύτερων και πλέον πρωτοπόρων ευρωπαϊκών πόλεων στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης ώστε να διευκολυνθεί η ανταλλαγή των ορθών πρακτικών.

| 2.14.10 | Καλλιέργεια της ενεργειακής απόδοσης παγκοσμίως. Ο στόχος είναι η σύναψη με τους βασικούς εμπορικούς εταίρους και με τους σημαντικότερους διεθνείς οργανισμούς συμφωνίας-πλαισίου για την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στους τομείς της τελικής χρήσης ενέργειας και της ενεργειακής μετατροπής. |
| --- | --- |

2.14.10

Καλλιέργεια της ενεργειακής απόδοσης παγκοσμίως. Ο στόχος είναι η σύναψη με τους βασικούς εμπορικούς εταίρους και με τους σημαντικότερους διεθνείς οργανισμούς συμφωνίας-πλαισίου για την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στους τομείς της τελικής χρήσης ενέργειας και της ενεργειακής μετατροπής.

Συμπεράσματα

Η Επιτροπή ολοκληρώνει το έγγραφό της ανακοινώνοντας ότι προβλέπεται ενδιάμεση ανασκόπηση του σχεδίου δράσης της το 2009 και ζητεί από το Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και τους ιθύνοντες σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, να δεσμευτούν ότι θα συμβάλουν πλήρως στην υλοποίησή του.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Με το σχέδιο δράσης που προτείνει, η Επιτροπή επιχειρεί να εξετάσει κατά τρόπο συνεκτικό το σύνολο των πρωτοβουλιών που είναι απαραίτητες για την επίτευξη ενός φιλόδοξου στόχου, δηλαδή της διασφάλισης, έως το 2020, εξοικονόμησης ενέργειας ύψους 20 %, πράγμα που συνεπάγεται μείωση των εκπομπών CO2 ισοδύναμη με 780 εκατομμύρια τόνους CO2 ετησίως. Η ΕΟΚΕ, θεωρώντας, αφενός, επιθυμητό — μετά μάλιστα από τα όσα αναφέρει η πρόσφατη έκθεση της Διακυβερνητικής Ομάδας για τις Κλιματικές Μεταβολές (IPCC) — να καταβληθούν όλες οι δυνατές προσπάθειες προκειμένου να περιοριστεί η κατανάλωση ενέργειας και, αφετέρου, τεχνικά εφικτή την εξοικονόμηση ενέργειας σε ποσοστό υψηλότερο του 20 % της προβλεπόμενης κατανάλωσης, κρίνει ρεαλιστικό τον στόχο αυτό. Για να μπορέσει να επιδιωχθεί με επιτυχία, θα πρέπει να συνοδευτεί από εθνικά σχέδια δράσης — τα οποία συνδυαζόμενα θα επιτρέψουν την επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος — τα οποία να αντανακλούν τις δημοσιονομικές και τεχνολογικές συνθήκες που επικρατούν στα επιμέρους κράτη μέλη, ώστε να διασφαλιστεί δίκαιη κατανομή των στόχων, ανάλογη με το δυναμικό καθενός από αυτά. |
| --- | --- |

3.1

Με το σχέδιο δράσης που προτείνει, η Επιτροπή επιχειρεί να εξετάσει κατά τρόπο συνεκτικό το σύνολο των πρωτοβουλιών που είναι απαραίτητες για την επίτευξη ενός φιλόδοξου στόχου, δηλαδή της διασφάλισης, έως το 2020, εξοικονόμησης ενέργειας ύψους 20 %, πράγμα που συνεπάγεται μείωση των εκπομπών CO2 ισοδύναμη με 780 εκατομμύρια τόνους CO2 ετησίως. Η ΕΟΚΕ, θεωρώντας, αφενός, επιθυμητό — μετά μάλιστα από τα όσα αναφέρει η πρόσφατη έκθεση της Διακυβερνητικής Ομάδας για τις Κλιματικές Μεταβολές (IPCC) — να καταβληθούν όλες οι δυνατές προσπάθειες προκειμένου να περιοριστεί η κατανάλωση ενέργειας και, αφετέρου, τεχνικά εφικτή την εξοικονόμηση ενέργειας σε ποσοστό υψηλότερο του 20 % της προβλεπόμενης κατανάλωσης, κρίνει ρεαλιστικό τον στόχο αυτό. Για να μπορέσει να επιδιωχθεί με επιτυχία, θα πρέπει να συνοδευτεί από εθνικά σχέδια δράσης — τα οποία συνδυαζόμενα θα επιτρέψουν την επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος — τα οποία να αντανακλούν τις δημοσιονομικές και τεχνολογικές συνθήκες που επικρατούν στα επιμέρους κράτη μέλη, ώστε να διασφαλιστεί δίκαιη κατανομή των στόχων, ανάλογη με το δυναμικό καθενός από αυτά.

| 3.2 | Είναι, επιπλέον, σκόπιμο να τεθούν ενδιάμεσοι στόχοι, π.χ. το 2012 και το 2016, ώστε να είναι δυνατή ενδεχόμενη ενίσχυση των μέτρων σε περίπτωση σημαντικής απόκλισης από τους στόχους. Η ανασκόπηση του 2009 φαίνεται, αντίθετα, υπερβολικά πρόωρη για να μπορεί να διασφαλιστεί η κατάλληλη αξιολόγηση. Η ΕΟΚΕ συνιστά να προβλεφθεί επίσης η δυνατότητα υιοθέτησης ενός μακροπρόθεσμου στόχου (2040/2050) για να μην πάψουν να τίθενται στόχοι εξοικονόμησης ενέργειας. Σε μερικά χρόνια, θα στερούνται αντικειμένου οι επενδύσεις στην ενεργειακή παραγωγή που βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα οι οποίες υπολογίζονται σε δισεκατομμύρια ευρώ. Οι παλαιές εγκαταστάσεις είναι σκόπιμο να αντικατασταθούν το συντομότερο και όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα. Θα πρόκειται για μία εξαιρετικά σημαντική πρόκληση, η οποία θα αντιβαίνει προς την ισχύουσα τάση, η οποία είναι να υπάρχουν, π.χ., κτήρια απο γυαλί με 120 ορόφους τα οποία είναι φωτισμένα 24 ώρες το 24 ωρο ή γαίες οι οποίες να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση των αναγκών των υποδομών μεταφορών. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αποκτήσουν το ταχύτερο επίγνωση της σοβαρότητας του προβλήματος που θα προκύψει με την αντικατάσταση των ενεργειακών πηγών. |
| --- | --- |

3.2

Είναι, επιπλέον, σκόπιμο να τεθούν ενδιάμεσοι στόχοι, π.χ. το 2012 και το 2016, ώστε να είναι δυνατή ενδεχόμενη ενίσχυση των μέτρων σε περίπτωση σημαντικής απόκλισης από τους στόχους. Η ανασκόπηση του 2009 φαίνεται, αντίθετα, υπερβολικά πρόωρη για να μπορεί να διασφαλιστεί η κατάλληλη αξιολόγηση. Η ΕΟΚΕ συνιστά να προβλεφθεί επίσης η δυνατότητα υιοθέτησης ενός μακροπρόθεσμου στόχου (2040/2050) για να μην πάψουν να τίθενται στόχοι εξοικονόμησης ενέργειας. Σε μερικά χρόνια, θα στερούνται αντικειμένου οι επενδύσεις στην ενεργειακή παραγωγή που βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα οι οποίες υπολογίζονται σε δισεκατομμύρια ευρώ. Οι παλαιές εγκαταστάσεις είναι σκόπιμο να αντικατασταθούν το συντομότερο και όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα. Θα πρόκειται για μία εξαιρετικά σημαντική πρόκληση, η οποία θα αντιβαίνει προς την ισχύουσα τάση, η οποία είναι να υπάρχουν, π.χ., κτήρια απο γυαλί με 120 ορόφους τα οποία είναι φωτισμένα 24 ώρες το 24 ωρο ή γαίες οι οποίες να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση των αναγκών των υποδομών μεταφορών. Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αποκτήσουν το ταχύτερο επίγνωση της σοβαρότητας του προβλήματος που θα προκύψει με την αντικατάσταση των ενεργειακών πηγών.

| 3.3 | Η Επιτροπή υποβάλλει ένα σχέδιο το οποίο προβλέπεται ότι θα περιορίσει την κατανάλωση ενέργειας, διατηρώντας ωστόσο την ποιότητα ζωής στο ίδιο επίπεδο. Με βάση τον στόχο αυτό, προβλέπεται ότι — με δεδομένη μία σταθερή μεγέθυνση του ΑΕγχΠ της τάξεως του 2,3 % ετησίως — η μείωση της ενεργειακής έντασης θα φθάσει, μέχρι το 2020, το 3,3 %, ενώ η πραγματική ετήσια μείωση της κατανάλωσης ενέργειας θα είναι ύψους 1 %, πράγμα που ισοδυναμεί με απόλυτη μείωση ύψους 14 % ετησίως κατά το διάστημα 2005-2020. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι σκόπιμο να προταθεί στην Επιτροπή η καθιέρωση ενός διαλόγου με θέμα τους «τρόπους ζωής» και την λεγόμενη «ποιότητα ζωής». Η τελευταία αυτή αξιολογείται, σύμφωνα με ορισμένους, με βάση τον αριθμό των οικιακών ηλεκτρικών συσκευών, των κινητών τηλεφώνων, των αυτοκινήτων ανά άτομο, ενώ, κατά άλλους, με βάση τις εκπομπές CO2, σωματιδίων και λεπτής σκόνης, της κυκλοφοριακής συμφόρησης και του χρόνου που καταναλώνεται στις μετακινήσεις, καθώς και με βάση την ποιότητα των δημοσίων υπηρεσιών. Είναι προφανές ότι όταν γίνεται λόγος για ενεργειακή απόδοση και εξοικονόμηση ενέργειας σε αυστηρούς όρους, ακόμη και μία ελάχιστη στροφή προς έναν οικολογικότερο τρόπο ζωής θα επιταχύνει την επίτευξη των προτεινόμενων στόχων. Η ΕΟΚΕ ερωτά την Επιτροπή κατά πόσον κρίνει ότι οι επόμενες γενιές μπορούν όντως να διατηρήσουν απαράλλακτο τον τρέχοντα «τρόπο ζωής» που χαρακτηρίζεται από διαρκώς αυξανόμενη κατανάλωση ενέργειας και από ολοένα περισσότερες εκπομπές αερίων. Το ζήτημα είναι να γίνει αποδεκτή η ιδέα ότι οι πόροι που θα προκύψουν από την εξοικονόμηση ενέργειας δεν θα χρησιμοποιηθούν, στη συνέχεια, για τη χρηματοδότηση άλλων καταναλωτικών συνηθειών, ως αποτέλεσμα μιας «υποτροπής». Είναι συνεπώς σκόπιμο να προβλεφθεί εγκαίρως η αναγκαία αναδιοργάνωση του οικονομικού συστήματος, με την προώθηση της υλοποίησης των απαιτούμενων υποδομών και την υπόδειξη στις νέες γενεές του κατάλληλου συστήματος αξιών, το οποίο προβλέπει, π.χ., τα εξής (2):






  — | περιορισμό της χρήσης των πόρων και της ενέργειας· |
| --- | --- | --- |

3.3

Η Επιτροπή υποβάλλει ένα σχέδιο το οποίο προβλέπεται ότι θα περιορίσει την κατανάλωση ενέργειας, διατηρώντας ωστόσο την ποιότητα ζωής στο ίδιο επίπεδο. Με βάση τον στόχο αυτό, προβλέπεται ότι — με δεδομένη μία σταθερή μεγέθυνση του ΑΕγχΠ της τάξεως του 2,3 % ετησίως — η μείωση της ενεργειακής έντασης θα φθάσει, μέχρι το 2020, το 3,3 %, ενώ η πραγματική ετήσια μείωση της κατανάλωσης ενέργειας θα είναι ύψους 1 %, πράγμα που ισοδυναμεί με απόλυτη μείωση ύψους 14 % ετησίως κατά το διάστημα 2005-2020. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι είναι σκόπιμο να προταθεί στην Επιτροπή η καθιέρωση ενός διαλόγου με θέμα τους «τρόπους ζωής» και την λεγόμενη «ποιότητα ζωής». Η τελευταία αυτή αξιολογείται, σύμφωνα με ορισμένους, με βάση τον αριθμό των οικιακών ηλεκτρικών συσκευών, των κινητών τηλεφώνων, των αυτοκινήτων ανά άτομο, ενώ, κατά άλλους, με βάση τις εκπομπές CO2, σωματιδίων και λεπτής σκόνης, της κυκλοφοριακής συμφόρησης και του χρόνου που καταναλώνεται στις μετακινήσεις, καθώς και με βάση την ποιότητα των δημοσίων υπηρεσιών. Είναι προφανές ότι όταν γίνεται λόγος για ενεργειακή απόδοση και εξοικονόμηση ενέργειας σε αυστηρούς όρους, ακόμη και μία ελάχιστη στροφή προς έναν οικολογικότερο τρόπο ζωής θα επιταχύνει την επίτευξη των προτεινόμενων στόχων. Η ΕΟΚΕ ερωτά την Επιτροπή κατά πόσον κρίνει ότι οι επόμενες γενιές μπορούν όντως να διατηρήσουν απαράλλακτο τον τρέχοντα «τρόπο ζωής» που χαρακτηρίζεται από διαρκώς αυξανόμενη κατανάλωση ενέργειας και από ολοένα περισσότερες εκπομπές αερίων. Το ζήτημα είναι να γίνει αποδεκτή η ιδέα ότι οι πόροι που θα προκύψουν από την εξοικονόμηση ενέργειας δεν θα χρησιμοποιηθούν, στη συνέχεια, για τη χρηματοδότηση άλλων καταναλωτικών συνηθειών, ως αποτέλεσμα μιας «υποτροπής». Είναι συνεπώς σκόπιμο να προβλεφθεί εγκαίρως η αναγκαία αναδιοργάνωση του οικονομικού συστήματος, με την προώθηση της υλοποίησης των απαιτούμενων υποδομών και την υπόδειξη στις νέες γενεές του κατάλληλου συστήματος αξιών, το οποίο προβλέπει, π.χ., τα εξής (2):

—

περιορισμό της χρήσης των πόρων και της ενέργειας·

| — | πρόληψη της ρύπανσης του ατμοσφαιρικού αέρα, των υδάτων και του εδάφους· |
| --- | --- |

—

πρόληψη της ρύπανσης του ατμοσφαιρικού αέρα, των υδάτων και του εδάφους·

| — | μείωση των αποβλήτων στην πηγή· |
| --- | --- |

—

μείωση των αποβλήτων στην πηγή·

| — | ελαχιστοποίηση του κινδύνου για τον πληθυσμό και το περιβάλλον. |
| --- | --- |

—

ελαχιστοποίηση του κινδύνου για τον πληθυσμό και το περιβάλλον.

| 3.3.1 | Είναι σκόπιμο να κατανεμηθεί η ευθύνη για την ενεργειακή απόδοση σε όλα τα επίπεδα, με την συμπλήρωση των εθνικών σχεδίων με περιφερειακά και τοπικά σχέδια. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να συμμετάσχουν στις προσπάθειες αντιμετώπισης της πρόκλησης αυτής. Η έκταση και η σημασία του υπό εξέταση σχεδίου αποτελούν όντως πραγματική πρόκληση. Ορισμένες πτυχές συγκεκριμένων τρόπων ζωής που συνδέονται με την μετάβαση στον 20ό αιώνα θα εγκαταλειφθούν και αυτή καθαυτή η έννοια της αισθητικής θα πρέπει πλέον να συμπεριλάβει μία δεοντολογική διάσταση που να συνδέεται με το κατά πόσον ή όχι μία επιλογή είναι αποδεκτή από την άποψη της ενεργειακής απόδοσης, όπως συμβαίνει πλέον με τα γουνοδέρματα σπανίων ζώων ή με τα είδη από ελεφαντόδοντο και, συνεπώς, ένας ουρανοξύστης ο οποίος αποτελείται από υάλινες επιφάνειες ή ένα όχημα ΟΨΕ (όχημα ψυχαγωγίας/εργασίας) δεν θα πρέπει να θεωρούνται αποδεκτά. Μία τόσο ριζική αλλαγή του κυρίαρχου συστήματος αξιών απαιτεί τη συνεργασία και της ιδιωτικής επιπλέον βιομηχανίας, η οποία θα πρέπει να αδράξει την ευκαιρία και να προβλέψει εγκαίρως τον επαναπροσανατολισμό της — ο οποίος προϋποθέτει την ανάδειξη της σημασίας της ενεργειακής απόδοσης — ώστε να καταστεί δυνατή η άντληση οφελών σε παγκόσμια κλίμακα, με τις νέες αυτές αξίες να εισάγονται και στον κόσμο της διαφήμισης, αντί τα διαφημιστικά μηνύματα να δίδουν αντιφατικά μηνύματα τα οποία, κατ'ουσία, εξαίρουν τον όγκο και την περιττή δύναμη ως σύμβολα κοινωνικής θέσεως. |
| --- | --- |

3.3.1

Είναι σκόπιμο να κατανεμηθεί η ευθύνη για την ενεργειακή απόδοση σε όλα τα επίπεδα, με την συμπλήρωση των εθνικών σχεδίων με περιφερειακά και τοπικά σχέδια. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να συμμετάσχουν στις προσπάθειες αντιμετώπισης της πρόκλησης αυτής. Η έκταση και η σημασία του υπό εξέταση σχεδίου αποτελούν όντως πραγματική πρόκληση. Ορισμένες πτυχές συγκεκριμένων τρόπων ζωής που συνδέονται με την μετάβαση στον 20ό αιώνα θα εγκαταλειφθούν και αυτή καθαυτή η έννοια της αισθητικής θα πρέπει πλέον να συμπεριλάβει μία δεοντολογική διάσταση που να συνδέεται με το κατά πόσον ή όχι μία επιλογή είναι αποδεκτή από την άποψη της ενεργειακής απόδοσης, όπως συμβαίνει πλέον με τα γουνοδέρματα σπανίων ζώων ή με τα είδη από ελεφαντόδοντο και, συνεπώς, ένας ουρανοξύστης ο οποίος αποτελείται από υάλινες επιφάνειες ή ένα όχημα ΟΨΕ (όχημα ψυχαγωγίας/εργασίας) δεν θα πρέπει να θεωρούνται αποδεκτά. Μία τόσο ριζική αλλαγή του κυρίαρχου συστήματος αξιών απαιτεί τη συνεργασία και της ιδιωτικής επιπλέον βιομηχανίας, η οποία θα πρέπει να αδράξει την ευκαιρία και να προβλέψει εγκαίρως τον επαναπροσανατολισμό της — ο οποίος προϋποθέτει την ανάδειξη της σημασίας της ενεργειακής απόδοσης — ώστε να καταστεί δυνατή η άντληση οφελών σε παγκόσμια κλίμακα, με τις νέες αυτές αξίες να εισάγονται και στον κόσμο της διαφήμισης, αντί τα διαφημιστικά μηνύματα να δίδουν αντιφατικά μηνύματα τα οποία, κατ'ουσία, εξαίρουν τον όγκο και την περιττή δύναμη ως σύμβολα κοινωνικής θέσεως.

| 3.4 | Το σχέδιο δράσης προσδιορίζει δέκα δράσεις προτεραιότητας, οι οποίες κατατάσσονται σε τέσσερεις τομείς παρέμβασης: μετατροπή, μεταφορά και διανομή ενέργειας· κατοικίες και εμπορικά και επαγγελματικά κτήρια· μεταφορές· βιομηχανικές και αγροτικές χρήσεις. Οι τομείς αυτοί καλύπτουν το 90 % της κατανάλωσης. Θα ληφθούν επίσης και άλλες πρωτοβουλίες, αφενός, στον τομέα των διεθνών συμφωνιών — με σκοπό την σύναψη εταιρικών σχέσεων στο πλαίσιο των οποίων θα διαμορφωθούν πρότυπα για την κατάρτιση, την ενημέρωση και την επικοινωνία που θα επιτρέψουν την επίτευξη του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού συνεργειών — και, αφετέρου, στον τομέα της ανάπτυξης του αισθήματος ευθύνης όλων των ενδιαφερόμενων φορέων. |
| --- | --- |

3.4

Το σχέδιο δράσης προσδιορίζει δέκα δράσεις προτεραιότητας, οι οποίες κατατάσσονται σε τέσσερεις τομείς παρέμβασης: μετατροπή, μεταφορά και διανομή ενέργειας· κατοικίες και εμπορικά και επαγγελματικά κτήρια· μεταφορές· βιομηχανικές και αγροτικές χρήσεις. Οι τομείς αυτοί καλύπτουν το 90 % της κατανάλωσης. Θα ληφθούν επίσης και άλλες πρωτοβουλίες, αφενός, στον τομέα των διεθνών συμφωνιών — με σκοπό την σύναψη εταιρικών σχέσεων στο πλαίσιο των οποίων θα διαμορφωθούν πρότυπα για την κατάρτιση, την ενημέρωση και την επικοινωνία που θα επιτρέψουν την επίτευξη του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού συνεργειών — και, αφετέρου, στον τομέα της ανάπτυξης του αισθήματος ευθύνης όλων των ενδιαφερόμενων φορέων.

| 3.5 | Η ΕΟΚΕ προτείνει να προστεθεί μία περαιτέρω δράση προτεραιότητας με σκοπό την υιοθέτηση μέτρων για τον περιορισμό της χρήσης ορυκτών καυσίμων με σκοπό τη θέρμανση ή ψύξη και υπογραμμίζει ότι η πρόταση δεν αναφέρεται στην δυνατότητα συγκρότησης περιφερειακών δικτύων θέρμανσης και ψύξης, τα οποία θα επέτρεπαν την αποφυγή ενεργειακής απώλειας ύψους 33 % κατά την μετατροπή της πρωτογενούς ενέργειας. Το σχετικό δυναμικό εξοικονόμησης ενέργειας θα μπορούσε όντως να διπλασιαστεί εάν τα σχετικά μέτρα συνδυάζονταν με τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή με συστήματα διάθεσης αποβλήτων, πράγμα που θα επέτρεπε εξοικονόμηση ενέργειας ύψους 50,7 Mtoe ετησίως. Η ΕΟΚΕ προτείνει, παράλληλα με τις δράσεις προτεραιότητας, να υιοθετηθούν και θετικές δράσεις προτεραιότητας: θα πρέπει κυρίως να ενθαρρυνθεί η δημιουργία και ανάπτυξη νέων επαγγελμάτων που να συνδέονται με την ενεργειακή απόδοση, η διάδοση των νέων ολοκληρωμένων υπηρεσιών για την ενέργεια, η προώθηση των νέων προϊόντων που εξοικονομούν ενέργεια και συμβάλλουν λιγότερο στη ρύπανση, η προαγωγή της Ε&Α (τόσο σε εθνική όσο και σε διεθνή κλίμακα), και παράλληλα να αυξηθούν ουσιαστικά οι σχετικές επιδοτήσεις και να αξιοποιηθούν όλοι οι διαθέσιμοι τεχνολογικοί πόροι. Επιπλέον, θα μπορούσαν επίσης να προβλεφθούν δράσεις με σκοπό την ανάπτυξη της ανακύκλωσης και της διάθεσης των στερεών αστικών αποβλήτων (τομείς οι οποίοι προσφέρουν πολλές δυνατότητες απασχόλησης) και την προαγωγή δράσεων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης ή εκούσιων συμφωνιών στις επιχειρήσεις, με την ενεργό συμμετοχή των εργαζομένων με βάση τις διαδικασίες που προβλέπει το κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου (EMAS). |
| --- | --- |

3.5

Η ΕΟΚΕ προτείνει να προστεθεί μία περαιτέρω δράση προτεραιότητας με σκοπό την υιοθέτηση μέτρων για τον περιορισμό της χρήσης ορυκτών καυσίμων με σκοπό τη θέρμανση ή ψύξη και υπογραμμίζει ότι η πρόταση δεν αναφέρεται στην δυνατότητα συγκρότησης περιφερειακών δικτύων θέρμανσης και ψύξης, τα οποία θα επέτρεπαν την αποφυγή ενεργειακής απώλειας ύψους 33 % κατά την μετατροπή της πρωτογενούς ενέργειας. Το σχετικό δυναμικό εξοικονόμησης ενέργειας θα μπορούσε όντως να διπλασιαστεί εάν τα σχετικά μέτρα συνδυάζονταν με τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή με συστήματα διάθεσης αποβλήτων, πράγμα που θα επέτρεπε εξοικονόμηση ενέργειας ύψους 50,7 Mtoe ετησίως. Η ΕΟΚΕ προτείνει, παράλληλα με τις δράσεις προτεραιότητας, να υιοθετηθούν και θετικές δράσεις προτεραιότητας: θα πρέπει κυρίως να ενθαρρυνθεί η δημιουργία και ανάπτυξη νέων επαγγελμάτων που να συνδέονται με την ενεργειακή απόδοση, η διάδοση των νέων ολοκληρωμένων υπηρεσιών για την ενέργεια, η προώθηση των νέων προϊόντων που εξοικονομούν ενέργεια και συμβάλλουν λιγότερο στη ρύπανση, η προαγωγή της Ε&Α (τόσο σε εθνική όσο και σε διεθνή κλίμακα), και παράλληλα να αυξηθούν ουσιαστικά οι σχετικές επιδοτήσεις και να αξιοποιηθούν όλοι οι διαθέσιμοι τεχνολογικοί πόροι. Επιπλέον, θα μπορούσαν επίσης να προβλεφθούν δράσεις με σκοπό την ανάπτυξη της ανακύκλωσης και της διάθεσης των στερεών αστικών αποβλήτων (τομείς οι οποίοι προσφέρουν πολλές δυνατότητες απασχόλησης) και την προαγωγή δράσεων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης ή εκούσιων συμφωνιών στις επιχειρήσεις, με την ενεργό συμμετοχή των εργαζομένων με βάση τις διαδικασίες που προβλέπει το κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου (EMAS).

| 3.6 | Στο έγγραφο της Επιτροπής ανακοινώνονται πολλά νομοθετικά μέτρα, μεταξύ των οποίων η υιοθέτηση νέων οδηγιών και κανονισμών και η αναθεώρηση των υφιστάμενων ρυθμίσεων, προκειμένου να καταστούν πιο αυστηροί οι υπάρχοντες κανόνες (εξαγγελία της 7ης Φεβρουαρίου 2007 σχετικά με το ανώτατο όριο εκπομπών CO2 στην αυτοκινητοβιομηχανία). Η ΕΟΚΕ σημειώνει τις προτάσεις της Επιτροπής και τις αποφάσεις του εαρινού Συμβουλίου του Μαρτίου 2007, κρίνει ωστόσο σκόπιμο να υπογραμμιστεί ότι, μετά τις διευρύνσεις του Μαΐου 2004 και του Ιανουαρίου 2007, ένα τεράστιος αριθμός μεταχειρισμένων οχημάτων έχει εισαχθεί στα νέα κράτη μέλη και ότι η ροή αυτή συνεχίζεται και μάλιστα αυξάνεται. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι για να διασφαλιστεί η πλήρης αντικατάσταση του συνόλου των αυτοκινήτων που κυκλοφορούν στα νέα κράτη μέλη θα χρειαστεί να παρέλθουν πολλά χρόνια και δεν πιστεύει ότι αυτό μπορεί πράγματι να επιτευχθεί με την βοήθεια ενός δεσμευτικού κανόνα ο οποίος θα αφορά τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν. |
| --- | --- |

3.6

Στο έγγραφο της Επιτροπής ανακοινώνονται πολλά νομοθετικά μέτρα, μεταξύ των οποίων η υιοθέτηση νέων οδηγιών και κανονισμών και η αναθεώρηση των υφιστάμενων ρυθμίσεων, προκειμένου να καταστούν πιο αυστηροί οι υπάρχοντες κανόνες (εξαγγελία της 7ης Φεβρουαρίου 2007 σχετικά με το ανώτατο όριο εκπομπών CO2 στην αυτοκινητοβιομηχανία). Η ΕΟΚΕ σημειώνει τις προτάσεις της Επιτροπής και τις αποφάσεις του εαρινού Συμβουλίου του Μαρτίου 2007, κρίνει ωστόσο σκόπιμο να υπογραμμιστεί ότι, μετά τις διευρύνσεις του Μαΐου 2004 και του Ιανουαρίου 2007, ένα τεράστιος αριθμός μεταχειρισμένων οχημάτων έχει εισαχθεί στα νέα κράτη μέλη και ότι η ροή αυτή συνεχίζεται και μάλιστα αυξάνεται. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι για να διασφαλιστεί η πλήρης αντικατάσταση του συνόλου των αυτοκινήτων που κυκλοφορούν στα νέα κράτη μέλη θα χρειαστεί να παρέλθουν πολλά χρόνια και δεν πιστεύει ότι αυτό μπορεί πράγματι να επιτευχθεί με την βοήθεια ενός δεσμευτικού κανόνα ο οποίος θα αφορά τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν.

| 3.7 | Το έγγραφο δεν εξετάζει το ενδεχόμενο ενίσχυσης των κοινοτικών αρμοδιοτήτων και εξουσιών ως μέσου που θα μπορούσε να εξασφαλίσει την επίτευξη των στόχων και να επιτρέψει στην ΕΕ να ομιλεί με μία φωνή ενώπιον των διεθνών εταίρων. Η ΕΟΚΕ κρίνει θετικό το περιεχόμενο του εγγράφου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και εκφράζει την ικανοποίησή της για την υιοθέτηση της Ενεργειακής Πολιτικής για την Ευρώπη (ΕΠΕ), σύμφωνα με την οποία η πολιτική στον τομέα της ενέργειας αποτελεί μία από τις προτεραιότητες για το μέλλον της ΕΕ και ενισχύει την εξωτερική πολιτική και συνεργασία της. Ο νομικός περιορισμός που περιλαμβάνεται στις ισχύουσες Συνθήκες, να επαφίεται στα κράτη μέλη η αποκλειστική αρμοδιότητα της λήψης αποφάσεων στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής, παύει κατά κάποιο τρόπο να ισχύει καθώς ενισχύονται πραγματικά οι εξουσίες εκπροσώπησης της ΕΕ έναντι τρίτων χωρών, παρά το γεγονός ότι το άρθρο 174, παράγραφος 4, αναγνωρίζει στην ΕΕ συντρέχουσα αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη στον τομέα αυτό και συγκεκριμένο ρόλο στη συνεργασία με τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς. Είναι προφανές ότι όσο μεγαλύτερος είναι ο συντονισμός των πολιτικών, τόσο σημαντικότερη θα είναι η διαπραγματευτική δύναμη της Ένωσης. Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ευχή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή να εξετάσουν, εάν χρειαστεί, το ενδεχόμενο τροποποίησης των Συνθηκών προκειμένου να ενισχυθούν οι αρμοδιότητες ενιαίας εκπροσώπησης της Ένωσης έναντι των εξωτερικών εταίρων. |
| --- | --- |

3.7

Το έγγραφο δεν εξετάζει το ενδεχόμενο ενίσχυσης των κοινοτικών αρμοδιοτήτων και εξουσιών ως μέσου που θα μπορούσε να εξασφαλίσει την επίτευξη των στόχων και να επιτρέψει στην ΕΕ να ομιλεί με μία φωνή ενώπιον των διεθνών εταίρων. Η ΕΟΚΕ κρίνει θετικό το περιεχόμενο του εγγράφου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και εκφράζει την ικανοποίησή της για την υιοθέτηση της Ενεργειακής Πολιτικής για την Ευρώπη (ΕΠΕ), σύμφωνα με την οποία η πολιτική στον τομέα της ενέργειας αποτελεί μία από τις προτεραιότητες για το μέλλον της ΕΕ και ενισχύει την εξωτερική πολιτική και συνεργασία της. Ο νομικός περιορισμός που περιλαμβάνεται στις ισχύουσες Συνθήκες, να επαφίεται στα κράτη μέλη η αποκλειστική αρμοδιότητα της λήψης αποφάσεων στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής, παύει κατά κάποιο τρόπο να ισχύει καθώς ενισχύονται πραγματικά οι εξουσίες εκπροσώπησης της ΕΕ έναντι τρίτων χωρών, παρά το γεγονός ότι το άρθρο 174, παράγραφος 4, αναγνωρίζει στην ΕΕ συντρέχουσα αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη στον τομέα αυτό και συγκεκριμένο ρόλο στη συνεργασία με τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς. Είναι προφανές ότι όσο μεγαλύτερος είναι ο συντονισμός των πολιτικών, τόσο σημαντικότερη θα είναι η διαπραγματευτική δύναμη της Ένωσης. Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ευχή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή να εξετάσουν, εάν χρειαστεί, το ενδεχόμενο τροποποίησης των Συνθηκών προκειμένου να ενισχυθούν οι αρμοδιότητες ενιαίας εκπροσώπησης της Ένωσης έναντι των εξωτερικών εταίρων.

| 3.8 | Η οδηγία 2006/32/ΕΚ για την ενεργειακή απόδοση αναφέρεται, όχι μόνον στη στρατηγική που βασίζεται στην γενίκευση των συστημάτων «λευκών πιστοποιητικών», αλλά και στα εθνικά σχέδια δράσης τα οποία πρέπει να αποτελούν αντικείμενο αξιολόγησης εκ μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής. Το υπό εξέταση σχέδιο δράσης προβλέπει, από την πλευρά του, σημαντική αύξηση των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής είτε στον τομέα των νομοθετικών και κανονιστικών πρωτοβουλιών, είτε στον τομέα των υποχρεώσεων ελέγχου. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η εμπειρία που αποκομίστηκε μέχρι σήμερα είναι θετική, παρά το γεγονός ότι σημειώθηκαν ορισμένες ελλείψεις κατά την έναρξη λειτουργίας της αγοράς των «λευκών πιστοποιητικών», πράγμα που οφειλόταν, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι δεν ισχύει ενιαίο ρυθμιστικό πλαίσιο στα κράτη μέλη. Κρίνεται απαραίτητο, τόσο για την διευκόλυνση των δραστηριοτήτων που συνδέονται με τους στόχους της εν λόγω οδηγίας, όσο και γενικότερα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των σχετικών εργασιών της Επιτροπής, να αυξηθεί το προσωπικό της Επιτροπής που θα αναλάβει να εκτελέσει αυτά τα καθήκοντα. Η Επιτροπή κρίνει ότι θα χρειαστούν περίπου 20 υπάλληλοι. Η ΕΟΚΕ συνιστά να προβεί η Επιτροπή σε αυστηρή εκτίμηση των πόρων που θα χρειαστούν και διατυπώνει την ευχή ότι θα προβλέψει την ενίσχυσή τους. |
| --- | --- |

3.8

Η οδηγία 2006/32/ΕΚ για την ενεργειακή απόδοση αναφέρεται, όχι μόνον στη στρατηγική που βασίζεται στην γενίκευση των συστημάτων «λευκών πιστοποιητικών», αλλά και στα εθνικά σχέδια δράσης τα οποία πρέπει να αποτελούν αντικείμενο αξιολόγησης εκ μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής. Το υπό εξέταση σχέδιο δράσης προβλέπει, από την πλευρά του, σημαντική αύξηση των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής είτε στον τομέα των νομοθετικών και κανονιστικών πρωτοβουλιών, είτε στον τομέα των υποχρεώσεων ελέγχου. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η εμπειρία που αποκομίστηκε μέχρι σήμερα είναι θετική, παρά το γεγονός ότι σημειώθηκαν ορισμένες ελλείψεις κατά την έναρξη λειτουργίας της αγοράς των «λευκών πιστοποιητικών», πράγμα που οφειλόταν, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι δεν ισχύει ενιαίο ρυθμιστικό πλαίσιο στα κράτη μέλη. Κρίνεται απαραίτητο, τόσο για την διευκόλυνση των δραστηριοτήτων που συνδέονται με τους στόχους της εν λόγω οδηγίας, όσο και γενικότερα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των σχετικών εργασιών της Επιτροπής, να αυξηθεί το προσωπικό της Επιτροπής που θα αναλάβει να εκτελέσει αυτά τα καθήκοντα. Η Επιτροπή κρίνει ότι θα χρειαστούν περίπου 20 υπάλληλοι. Η ΕΟΚΕ συνιστά να προβεί η Επιτροπή σε αυστηρή εκτίμηση των πόρων που θα χρειαστούν και διατυπώνει την ευχή ότι θα προβλέψει την ενίσχυσή τους.

| 3.9 | Για να τεθούν σε εφαρμογή τα υπό εξέταση μέτρα θα χρειαστεί να εξοικονομηθούν πόροι, πράγμα που θα περιορίσει τα φορολογικά έσοδα από το ΦΠΑ και, ενδεχομένως, θα έχει αντίκτυπο στον κοινοτικό προϋπολογισμό. Ο αντίκτυπος όμως αυτός θα μετριαστεί χάρη στις νέες δραστηριότητες που θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο των πολιτικών βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο αυτό, δεδομένου ότι στην ανάλυση του αντίκτυπου το «σενάριο» αυτό δεν λαμβάνεται υπόψη. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι τρέχοντες πόροι της Ένωσης είναι απολύτως ανεπαρκείς για την κάλυψη του συνόλου των κοινοτικών προγραμμάτων, τα οποία υπόκεινται πλέον σε διαρκείς περικοπές πόρων, μολονότι αφορούν συχνά εξαιρετικά ενδιαφέροντα σχέδια, όπως είναι τα σχέδια εξοικονόμησης ενέργειας. Η εισαγωγή, ενδεχομένως, ενός «ενεργειακού τέλους» θα πρέπει να αποτελέσει μέρος μιας φορολογικής πολιτικής που θα λαμβάνει υπόψη τα αδύναμα κοινωνικά στρώματα και δεν θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στο υπάρχον επίπεδο κοινωνικής ασφάλειας και στο επίπεδο των παρεχόμενων δημόσιων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.9

Για να τεθούν σε εφαρμογή τα υπό εξέταση μέτρα θα χρειαστεί να εξοικονομηθούν πόροι, πράγμα που θα περιορίσει τα φορολογικά έσοδα από το ΦΠΑ και, ενδεχομένως, θα έχει αντίκτυπο στον κοινοτικό προϋπολογισμό. Ο αντίκτυπος όμως αυτός θα μετριαστεί χάρη στις νέες δραστηριότητες που θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο των πολιτικών βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο αυτό, δεδομένου ότι στην ανάλυση του αντίκτυπου το «σενάριο» αυτό δεν λαμβάνεται υπόψη. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι τρέχοντες πόροι της Ένωσης είναι απολύτως ανεπαρκείς για την κάλυψη του συνόλου των κοινοτικών προγραμμάτων, τα οποία υπόκεινται πλέον σε διαρκείς περικοπές πόρων, μολονότι αφορούν συχνά εξαιρετικά ενδιαφέροντα σχέδια, όπως είναι τα σχέδια εξοικονόμησης ενέργειας. Η εισαγωγή, ενδεχομένως, ενός «ενεργειακού τέλους» θα πρέπει να αποτελέσει μέρος μιας φορολογικής πολιτικής που θα λαμβάνει υπόψη τα αδύναμα κοινωνικά στρώματα και δεν θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στο υπάρχον επίπεδο κοινωνικής ασφάλειας και στο επίπεδο των παρεχόμενων δημόσιων υπηρεσιών.

| 3.10 | Στο σχέδιο δράσης καθίσταται σαφές ότι υπάρχει επίγνωση των δυσκολιών που συνεπάγεται η υλοποίηση των στόχων που έχουν τεθεί στη Λευκή Βίβλο για τις μεταφορές. Η Επιτροπή αναγνωρίζει, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επισκόπησης, ότι τα εμπόδια που προέκυψαν μέχρι σήμερα, καθώς και οι αντιστάσεις που σημειώθηκαν, δεν επέτρεψαν να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό των σιδηροδρομικών και θαλάσσιων μεταφορών, πράγμα ωστόσο που θα οδηγούσε σε σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας. Η πλήρης αξιοποίηση του δυναμικού που αντιπροσωπεύουν οι μεταφορές αυτές πρέπει να αποτελέσει απόλυτη προτεραιότητα, θα πρέπει δε να ληφθεί υπόψη ο χρόνος που απαιτείται τόσο για την δημιουργία των σχετικών υποδομών, όσο και για την αλλαγή των συνηθειών του πληθυσμού. Είναι σκόπιμο να δοθεί περισσότερη προσοχή στην βελτίωση των μεταφορών των οποίων κάνουν χρήση οι εργαζόμενοι, οι οποίες σήμερα υφίστανται τις αρνητικές συνέπειες μιας πολιτικής προσανατολισμένης περισσότερο στην αποκόμιση άμεσων οικονομικών οφελών, παρά στην κάλυψη των αναγκών μαζικής μεταφοράς (βλ. την περίπτωση της προώθησης των επενδύσεων στα μέσα μεταφοράς υψηλής ταχύτητας). Η διευκόλυνση των μετακινήσεων από την κατοικία προς τον τόπο εργασίας όχι μόνον μπορεί να περιορίσει την κατανάλωση ενέργειας, αλλά και να βελτιώσει αισθητά την ποιότητα ζωής των ατόμων. Αναπόφευκτα, οι δημόσιες επενδύσεις που είναι απαραίτητες για την βελτίωση των μέσων μαζικής μεταφοράς συχνά βρέθηκαν αντιμέτωπες με μία πενταετή οικονομική κρίση, η οποία είχε αρνητικές επιπτώσεις στους προϋπολογισμούς πολλών κρατών μελών. Η αποτυχία δημιουργίας των απαραίτητων υποδομών, οι περιορισμοί που επέβαλε η ΕΕ στην χρηματοδότηση σχεδίων στρατηγικής σημασίας (όπως είναι οι διάδρομοι μεταφοράς, όπου από 20 δις ευρώ που είχαν διατεθεί αρχικά, σήμερα διατίθενται μόλις 7,5 δις ευρώ) και οι στρατηγικές που έχουν υιοθετήσει οι κύριοι εκπρόσωποι του κλάδου της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας έχουν συμβάλει στο να αποβεί το εν λόγω σχέδιο μη εφαρμόσιμο. Η ΕΟΚΕ ολοκληρώνει αυτή τη στιγμή τη διαδικασία υιοθέτησης μιας σημαντικής γνωμοδότησης για τις μεταφορές στις αστικές περιοχές, στην οποία υπογραμμίζεται ότι σήμερα γίνεται ολοένα πιο περιορισμένη χρήση των κρατικών συστημάτων δημόσιων συγκοινωνιών και υποδεικνύονται λύσεις για τον περιορισμό της κυκλοφορίας των οχημάτων ιδιωτικής χρήσης (3). Η ΕΟΚΕ εκφράζει την λύπη της που ο συντονισμός μεταξύ των πολιτικών μεταφορών και των ενεργειακών πολιτικών είναι ανεπαρκής, μολονότι η λογική και οι τεχνικές και βιομηχανικές πτυχές της προβληματικής καθεμιάς από αυτές τις καθιστούν συμπληρωματικές, όπως άλλωστε συμβαίνει και στην περίπτωση των περιβαλλοντικών και βιομηχανικών πολιτικών, και διατυπώνει την δικαιολογημένη ανησυχία ότι, εάν δεν διασφαλιστεί ο συντονισμός αυτός, το έγγραφο της Επιτροπής θα απωλέσει σημαντικό μέρος της δυνητικής του αποτελεσματικότητας. |
| --- | --- |

3.10

Στο σχέδιο δράσης καθίσταται σαφές ότι υπάρχει επίγνωση των δυσκολιών που συνεπάγεται η υλοποίηση των στόχων που έχουν τεθεί στη Λευκή Βίβλο για τις μεταφορές. Η Επιτροπή αναγνωρίζει, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επισκόπησης, ότι τα εμπόδια που προέκυψαν μέχρι σήμερα, καθώς και οι αντιστάσεις που σημειώθηκαν, δεν επέτρεψαν να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό των σιδηροδρομικών και θαλάσσιων μεταφορών, πράγμα ωστόσο που θα οδηγούσε σε σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας. Η πλήρης αξιοποίηση του δυναμικού που αντιπροσωπεύουν οι μεταφορές αυτές πρέπει να αποτελέσει απόλυτη προτεραιότητα, θα πρέπει δε να ληφθεί υπόψη ο χρόνος που απαιτείται τόσο για την δημιουργία των σχετικών υποδομών, όσο και για την αλλαγή των συνηθειών του πληθυσμού. Είναι σκόπιμο να δοθεί περισσότερη προσοχή στην βελτίωση των μεταφορών των οποίων κάνουν χρήση οι εργαζόμενοι, οι οποίες σήμερα υφίστανται τις αρνητικές συνέπειες μιας πολιτικής προσανατολισμένης περισσότερο στην αποκόμιση άμεσων οικονομικών οφελών, παρά στην κάλυψη των αναγκών μαζικής μεταφοράς (βλ. την περίπτωση της προώθησης των επενδύσεων στα μέσα μεταφοράς υψηλής ταχύτητας). Η διευκόλυνση των μετακινήσεων από την κατοικία προς τον τόπο εργασίας όχι μόνον μπορεί να περιορίσει την κατανάλωση ενέργειας, αλλά και να βελτιώσει αισθητά την ποιότητα ζωής των ατόμων. Αναπόφευκτα, οι δημόσιες επενδύσεις που είναι απαραίτητες για την βελτίωση των μέσων μαζικής μεταφοράς συχνά βρέθηκαν αντιμέτωπες με μία πενταετή οικονομική κρίση, η οποία είχε αρνητικές επιπτώσεις στους προϋπολογισμούς πολλών κρατών μελών. Η αποτυχία δημιουργίας των απαραίτητων υποδομών, οι περιορισμοί που επέβαλε η ΕΕ στην χρηματοδότηση σχεδίων στρατηγικής σημασίας (όπως είναι οι διάδρομοι μεταφοράς, όπου από 20 δις ευρώ που είχαν διατεθεί αρχικά, σήμερα διατίθενται μόλις 7,5 δις ευρώ) και οι στρατηγικές που έχουν υιοθετήσει οι κύριοι εκπρόσωποι του κλάδου της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας έχουν συμβάλει στο να αποβεί το εν λόγω σχέδιο μη εφαρμόσιμο. Η ΕΟΚΕ ολοκληρώνει αυτή τη στιγμή τη διαδικασία υιοθέτησης μιας σημαντικής γνωμοδότησης για τις μεταφορές στις αστικές περιοχές, στην οποία υπογραμμίζεται ότι σήμερα γίνεται ολοένα πιο περιορισμένη χρήση των κρατικών συστημάτων δημόσιων συγκοινωνιών και υποδεικνύονται λύσεις για τον περιορισμό της κυκλοφορίας των οχημάτων ιδιωτικής χρήσης (3). Η ΕΟΚΕ εκφράζει την λύπη της που ο συντονισμός μεταξύ των πολιτικών μεταφορών και των ενεργειακών πολιτικών είναι ανεπαρκής, μολονότι η λογική και οι τεχνικές και βιομηχανικές πτυχές της προβληματικής καθεμιάς από αυτές τις καθιστούν συμπληρωματικές, όπως άλλωστε συμβαίνει και στην περίπτωση των περιβαλλοντικών και βιομηχανικών πολιτικών, και διατυπώνει την δικαιολογημένη ανησυχία ότι, εάν δεν διασφαλιστεί ο συντονισμός αυτός, το έγγραφο της Επιτροπής θα απωλέσει σημαντικό μέρος της δυνητικής του αποτελεσματικότητας.

| 3.11 | Τα αποτελέσματα των δυσκολιών αυτών είναι εμφανή στην νομοθεσία που παράγεται, στις ανακοινώσεις και στις συστάσεις της Επιτροπής. Οι υπηρεσίες της ΕΕ βρίσκονται αντιμέτωπες με τις ίδιες δυσκολίες που απαντούν και οι εθνικές αρχές, ενώ η θέση τους επιβαρύνεται από το γεγονός ότι το ευρωπαϊκό επίπεδο είναι εκείνο που έχει την ευθύνη του συντονισμού των εθνικών πολιτικών (και όχι το αντίθετο!). |
| --- | --- |

3.11

Τα αποτελέσματα των δυσκολιών αυτών είναι εμφανή στην νομοθεσία που παράγεται, στις ανακοινώσεις και στις συστάσεις της Επιτροπής. Οι υπηρεσίες της ΕΕ βρίσκονται αντιμέτωπες με τις ίδιες δυσκολίες που απαντούν και οι εθνικές αρχές, ενώ η θέση τους επιβαρύνεται από το γεγονός ότι το ευρωπαϊκό επίπεδο είναι εκείνο που έχει την ευθύνη του συντονισμού των εθνικών πολιτικών (και όχι το αντίθετο!).

| 3.12 | Μία ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική πρέπει να είναι βιώσιμη για όλα τα κοινωνικά στρώματα και να μην οδηγεί σε φαινόμενα άνισης μεταχείρισης των καταναλωτών εκ μέρους των φορέων παροχής ενέργειας, καθώς και σε ανισότητες όταν τίθεται το θεμα αγοράς πιο αποτελεσματικών οικιακών ηλεκτρικών ειδών ή ενοικίασης ακινήτων. Η πολιτική αυτή θα πρέπει να έχει θετικό αντίκτυπο στην απασχόληση, πράγμα που είναι σαφώς εφικτό στον οικοδομικό τομέα. Για κάθε τύπο παρέμβασης που αποσκοπεί στην βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, οι σχετικές διευκολύνσεις θα πρέπει να αποβλέπουν στο να καθίσταται σαφές στον χρήστη με τρόπο συνοπτικό και ευνόητο σε πόσο χρονικό διάστημα μπορεί να αναμένει την απόσβεση της σχετικής δαπάνης. |
| --- | --- |

3.12

Μία ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική πρέπει να είναι βιώσιμη για όλα τα κοινωνικά στρώματα και να μην οδηγεί σε φαινόμενα άνισης μεταχείρισης των καταναλωτών εκ μέρους των φορέων παροχής ενέργειας, καθώς και σε ανισότητες όταν τίθεται το θεμα αγοράς πιο αποτελεσματικών οικιακών ηλεκτρικών ειδών ή ενοικίασης ακινήτων. Η πολιτική αυτή θα πρέπει να έχει θετικό αντίκτυπο στην απασχόληση, πράγμα που είναι σαφώς εφικτό στον οικοδομικό τομέα. Για κάθε τύπο παρέμβασης που αποσκοπεί στην βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, οι σχετικές διευκολύνσεις θα πρέπει να αποβλέπουν στο να καθίσταται σαφές στον χρήστη με τρόπο συνοπτικό και ευνόητο σε πόσο χρονικό διάστημα μπορεί να αναμένει την απόσβεση της σχετικής δαπάνης.

| 3.13 | Η χρηματοδότηση δεν πρέπει να καλύπτεται αποκλειστικά από τον δημόσιο τομέα: καθώς τα κέρδη που αποκομίζουν οι βιομηχανίες ενέργειας και ηλεκτρικών ειδών είναι εξαιρετικά υψηλά, θα μπορούσε να συσταθεί ένα ταμείο με μικρό μέρος από τους πόρους αυτούς (ταμείο το οποίο εξάλλου έχει ήδη συσταθεί πειραματικά σε ορισμένα κράτη μέλη), δίχως όμως η δημιουργία του να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών που καταβάλλουν οι τελικοί καταναλωτές, ενώ θα πρέπει να πραγματοποιηθούν και μικρές στρατηγικές επενδύσεις εκ μέρους των επιχειρήσεων. Πρέπει φυσικά να ληφθούν υπόψη οι σημαντικές επενδύσεις στις οποίες θα χρειαστεί να προβεί η βιομηχανία παραγωγής προκειμένου να ικανοποιήσει την αύξηση της ζήτησης και το διαρκώς αυξανόμενο κόστος που αυτό συνεπάγεται, ενώ όταν πρόκειται για άλλους πόρους, όπως οι ορυκτοί, η τιμή συνδέεται μεν με την εξέλιξη της τιμής του πετρελαίου, το κόστος όμως της σχετικής έρευνας είναι πολύ πιο χαμηλό, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της βιομηχανίας διανομής. Για το λόγο αυτό οι εισφορές στο ταμείο θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη αυτές τις σημαντικές διαφορές στις επιβαρύνσεις για την υποστήριξη της έρευνας. Θα μπορούσε να προβλεφθεί μία διαφοροποίηση μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών λόγω της ποικιλίας των υφιστάμενων νομοθετικών συστημάτων και της υποχρέωσης την οποία έχουν αναλάβει οι βιομηχανίες του τομέα της ενέργειας ορισμένων από αυτά να επενδύουν στην έρευνα για την ενεργειακή απόδοση και στον έλεγχο του επιπέδου των τιμών. Με τον τρόπο αυτό, οι μικροί ιδιοκτήτες που δεν διαθέτουν χρηματοοικονομικούς πόρους θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών τους, θέτοντας έτσι σε κίνηση έναν ενάρετο κύκλο που θα κατέληγε στην δημιουργία απασχόλησης. |
| --- | --- |

3.13

Η χρηματοδότηση δεν πρέπει να καλύπτεται αποκλειστικά από τον δημόσιο τομέα: καθώς τα κέρδη που αποκομίζουν οι βιομηχανίες ενέργειας και ηλεκτρικών ειδών είναι εξαιρετικά υψηλά, θα μπορούσε να συσταθεί ένα ταμείο με μικρό μέρος από τους πόρους αυτούς (ταμείο το οποίο εξάλλου έχει ήδη συσταθεί πειραματικά σε ορισμένα κράτη μέλη), δίχως όμως η δημιουργία του να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών που καταβάλλουν οι τελικοί καταναλωτές, ενώ θα πρέπει να πραγματοποιηθούν και μικρές στρατηγικές επενδύσεις εκ μέρους των επιχειρήσεων. Πρέπει φυσικά να ληφθούν υπόψη οι σημαντικές επενδύσεις στις οποίες θα χρειαστεί να προβεί η βιομηχανία παραγωγής προκειμένου να ικανοποιήσει την αύξηση της ζήτησης και το διαρκώς αυξανόμενο κόστος που αυτό συνεπάγεται, ενώ όταν πρόκειται για άλλους πόρους, όπως οι ορυκτοί, η τιμή συνδέεται μεν με την εξέλιξη της τιμής του πετρελαίου, το κόστος όμως της σχετικής έρευνας είναι πολύ πιο χαμηλό, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της βιομηχανίας διανομής. Για το λόγο αυτό οι εισφορές στο ταμείο θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη αυτές τις σημαντικές διαφορές στις επιβαρύνσεις για την υποστήριξη της έρευνας. Θα μπορούσε να προβλεφθεί μία διαφοροποίηση μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών λόγω της ποικιλίας των υφιστάμενων νομοθετικών συστημάτων και της υποχρέωσης την οποία έχουν αναλάβει οι βιομηχανίες του τομέα της ενέργειας ορισμένων από αυτά να επενδύουν στην έρευνα για την ενεργειακή απόδοση και στον έλεγχο του επιπέδου των τιμών. Με τον τρόπο αυτό, οι μικροί ιδιοκτήτες που δεν διαθέτουν χρηματοοικονομικούς πόρους θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών τους, θέτοντας έτσι σε κίνηση έναν ενάρετο κύκλο που θα κατέληγε στην δημιουργία απασχόλησης.

| 3.14 | Η εφαρμογή φορολογικών ελαφρύνσεων πρέπει να γίνεται με εξαιρετική προσοχή και να λαμβάνει υπόψη τα πλέον φτωχά κοινωνικά στρώματα (τα οποία, καθώς δεν καταβάλλουν φόρους, θα αποκλείονταν από τυχόν μέτρα που θα απέβλεπαν στην διευκόλυνση και στην ενίσχυση μιας αποτελεσματικής ενεργειακής πολιτικής), να προβλέπει δε γι'αυτά ενεργειακές πριμοδοτήσεις με βάση τις επιδόσεις, ακόμη μάλιστα και για τα άτομα που λόγω χαμηλού εισοδήματος δεν υπόκεινται σε άμεση φορολογία. |
| --- | --- |

3.14

Η εφαρμογή φορολογικών ελαφρύνσεων πρέπει να γίνεται με εξαιρετική προσοχή και να λαμβάνει υπόψη τα πλέον φτωχά κοινωνικά στρώματα (τα οποία, καθώς δεν καταβάλλουν φόρους, θα αποκλείονταν από τυχόν μέτρα που θα απέβλεπαν στην διευκόλυνση και στην ενίσχυση μιας αποτελεσματικής ενεργειακής πολιτικής), να προβλέπει δε γι'αυτά ενεργειακές πριμοδοτήσεις με βάση τις επιδόσεις, ακόμη μάλιστα και για τα άτομα που λόγω χαμηλού εισοδήματος δεν υπόκεινται σε άμεση φορολογία.

| 3.15 | Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη τη διοργάνωση εκστρατειών ευαισθητοποίησης στο ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, με ξεχωριστό ενδεχομένως θέμα κάθε φορά (π.χ. έναν μήνα θα μπορούσε να γίνεται λόγος στην Ευρώπη για τις ηλεκτρικές λάμπες, έναν άλλο για την εξέλιξη των δημόσιων μεταφορών, έναν άλλο για την θέρμανση και ψύξη με τεχνολογίες φιλικές προς το περιβάλλον που συμβάλλουν στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, κλπ). Θα μπορούσαν, εξάλλου, να διοργανωθούν και εκστρατείες παρουσίασης ιδεών και προτάσεων ώστε να διασφαλίζεται η διάδοση στους κόλπους της κοινωνίας της αναγκαίας αυτής απαίτησης. Μόνον εάν το σύνολο του ευρωπαϊκού πληθυσμού αποκτήσει συναίσθηση του προβλήματος θα καταστεί δυνατή η επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων. Ο δημοκρατικός διάλογος, η συμμετοχή εκπροσώπων όλων των ενδιαφερόμενων φορέων, ο ρόλος των δημόσιων αρχών θα έχουν ουσιαστική σημασία για την διασφάλιση αποτελεσματικής διαχείρισης των προβλεπόμενων δράσεων. Τα κράτη μέλη που διαθέτουν μεγαλύτερο αριθμό τεχνικών συμβούλων ειδικευμένων στην ενεργειακή απόδοση θα πρέπει να αναλάβουν την κατάρτιση συμβούλων στα άλλα κράτη της Ένωσης, ώστε η διείσδυση των γνώσεων που απαιτούνται για την επιτυχία του σχεδίου να είναι πιο ομοιογενής. Στα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνονται οι σπουδές, σε επίπεδο ανώτερων και ανώτατων σχολών, που συνδέονται με την ενέργεια και για το λόγο αυτό πρέπει να διευκολύνεται η διαπεριφερειακή συνεργασία. Αποτελεσματικό ρόλο στον συντονισμό των δράσεων αυτών θα μπορούσε να διαδραματίσει η Επιτροπή. |
| --- | --- |

3.15

Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη τη διοργάνωση εκστρατειών ευαισθητοποίησης στο ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, με ξεχωριστό ενδεχομένως θέμα κάθε φορά (π.χ. έναν μήνα θα μπορούσε να γίνεται λόγος στην Ευρώπη για τις ηλεκτρικές λάμπες, έναν άλλο για την εξέλιξη των δημόσιων μεταφορών, έναν άλλο για την θέρμανση και ψύξη με τεχνολογίες φιλικές προς το περιβάλλον που συμβάλλουν στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, κλπ). Θα μπορούσαν, εξάλλου, να διοργανωθούν και εκστρατείες παρουσίασης ιδεών και προτάσεων ώστε να διασφαλίζεται η διάδοση στους κόλπους της κοινωνίας της αναγκαίας αυτής απαίτησης. Μόνον εάν το σύνολο του ευρωπαϊκού πληθυσμού αποκτήσει συναίσθηση του προβλήματος θα καταστεί δυνατή η επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων. Ο δημοκρατικός διάλογος, η συμμετοχή εκπροσώπων όλων των ενδιαφερόμενων φορέων, ο ρόλος των δημόσιων αρχών θα έχουν ουσιαστική σημασία για την διασφάλιση αποτελεσματικής διαχείρισης των προβλεπόμενων δράσεων. Τα κράτη μέλη που διαθέτουν μεγαλύτερο αριθμό τεχνικών συμβούλων ειδικευμένων στην ενεργειακή απόδοση θα πρέπει να αναλάβουν την κατάρτιση συμβούλων στα άλλα κράτη της Ένωσης, ώστε η διείσδυση των γνώσεων που απαιτούνται για την επιτυχία του σχεδίου να είναι πιο ομοιογενής. Στα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνονται οι σπουδές, σε επίπεδο ανώτερων και ανώτατων σχολών, που συνδέονται με την ενέργεια και για το λόγο αυτό πρέπει να διευκολύνεται η διαπεριφερειακή συνεργασία. Αποτελεσματικό ρόλο στον συντονισμό των δράσεων αυτών θα μπορούσε να διαδραματίσει η Επιτροπή.

| 3.16 | Είναι σκόπιμο να επιδιωχθεί η διασφάλιση της δέουσας ισορροπίας μεταξύ της ανάγκης να επιτευχθούν όλες οι απαιτούμενες βελτιώσεις και της ικανότητας του οικονομικού και παραγωγικού συστήματος να αντιμετωπίζει αιφνίδιες αλλαγές. Υπάρχει σαφώς ο κίνδυνος να εγκαταλείψουν, λόγω του απαγορευτικού κόστους, το έδαφος της Ένωσης οι βιομηχανίες που κάνουν εντατική χρήση ενέργειας και να εγκατασταθούν σε χώρες όπου ισχύουν λιγότερες απαιτήσεις. Ο ρυθμός με τον οποίο θα γίνουν οι αλλαγές πρέπει να συσχετιστεί στενά με την ικανότητα προσαρμογής σε αυτές και με την δυνατότητα απορρόφησης του σχετικού κόστους. Πρέπει να εξεταστούν μέτρα τα οποία να επιτρέπουν την σύναψη μακροχρόνιων συμβάσεων που να διασφαλίζουν, για την ενέργεια, τιμές σταθερές και με διάρκεια, με αντάλλαγμα την υποχρέωση πραγματοποίησης επενδύσεων υπέρ της ανάπτυξης της καινοτομίας, της τεχνολογίας και των υποδομών στους τομείς της παραγωγής, της μεταφοράς και της διανομής. Οι επενδύσεις αυτές θα πρέπει να έχουν γνώμονα την ενεργειακή απόδοση. Η λύση των εκούσιων συμφωνιών πρέπει να θεωρηθεί θετική, θα απαιτήσει ωστόσο από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να αποδείξουν ότι είναι πραγματικά ικανές να προβούν εγκαίρως σε ελέγχους και ότι είναι πρόθυμες να αντικαταστήσουν τις συμφωνίες αυτές με δεσμευτικές συμφωνίες, σε περίπτωση που οι εκούσιες συμφωνίες αποδειχθούν αναποτελεσματικές. |
| --- | --- |

3.16

Είναι σκόπιμο να επιδιωχθεί η διασφάλιση της δέουσας ισορροπίας μεταξύ της ανάγκης να επιτευχθούν όλες οι απαιτούμενες βελτιώσεις και της ικανότητας του οικονομικού και παραγωγικού συστήματος να αντιμετωπίζει αιφνίδιες αλλαγές. Υπάρχει σαφώς ο κίνδυνος να εγκαταλείψουν, λόγω του απαγορευτικού κόστους, το έδαφος της Ένωσης οι βιομηχανίες που κάνουν εντατική χρήση ενέργειας και να εγκατασταθούν σε χώρες όπου ισχύουν λιγότερες απαιτήσεις. Ο ρυθμός με τον οποίο θα γίνουν οι αλλαγές πρέπει να συσχετιστεί στενά με την ικανότητα προσαρμογής σε αυτές και με την δυνατότητα απορρόφησης του σχετικού κόστους. Πρέπει να εξεταστούν μέτρα τα οποία να επιτρέπουν την σύναψη μακροχρόνιων συμβάσεων που να διασφαλίζουν, για την ενέργεια, τιμές σταθερές και με διάρκεια, με αντάλλαγμα την υποχρέωση πραγματοποίησης επενδύσεων υπέρ της ανάπτυξης της καινοτομίας, της τεχνολογίας και των υποδομών στους τομείς της παραγωγής, της μεταφοράς και της διανομής. Οι επενδύσεις αυτές θα πρέπει να έχουν γνώμονα την ενεργειακή απόδοση. Η λύση των εκούσιων συμφωνιών πρέπει να θεωρηθεί θετική, θα απαιτήσει ωστόσο από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να αποδείξουν ότι είναι πραγματικά ικανές να προβούν εγκαίρως σε ελέγχους και ότι είναι πρόθυμες να αντικαταστήσουν τις συμφωνίες αυτές με δεσμευτικές συμφωνίες, σε περίπτωση που οι εκούσιες συμφωνίες αποδειχθούν αναποτελεσματικές.

| 3.17 | Οι δράσεις που προτείνονται θα πρέπει πάντοτε συνεκτιμούν τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά, η οποία αποκτά ολοένα πιο διεθνή χαρακτήρα. Το γεγονός ότι ενδέχεται να σημειωθεί αύξηση των τιμών, πιθανόν να θέσει τεράστια προβλήματα στους τομείς υψηλής κατανάλωσης ενέργειας, όπως οι τομείς του αλουμινίου και του τσιμέντου. Οι στόχοι της στρατηγικής της Λισσαβώνας πρέπει να λαμβάνονται πάντοτε υπόψη και να διασφαλίζεται η ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού συστήματος, το οποίο πρέπει να μπορεί να βασίζεται σε τιμές ενέργειας οι οποίες ανταποκρίνονται στην γενική οικονομική κατάσταση. Από την άλλη ωστόσο, η Ευρώπη δεν μπορεί να εξακολουθήσει να υφίσταται τις συνεχείς απειλές μετεγκατάστασης που εκτοξεύουν ορισμένοι τομείς ή εταιρείες. Θα πρέπει να προβλέπονται κυρώσεις για τις εταιρείες που προβαίνουν σε μετεγκαταστάσεις με αποκλειστικό σκοπό την αύξηση των κερδών τους, διότι όχι μόνον δημιουργούν κοινωνικά προβλήματα, συχνά μάλιστα δραματικά, τα οποία πλήττουν το κοινωνικό σύνολο, αλλά οδηγούν και σε στρέβλωση του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι εισάγουν σε αυτήν προϊόντα που έχουν παραχθεί χωρίς περιορισμούς σε χώρες πιο ανεκτικές. |
| --- | --- |

3.17

Οι δράσεις που προτείνονται θα πρέπει πάντοτε συνεκτιμούν τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά, η οποία αποκτά ολοένα πιο διεθνή χαρακτήρα. Το γεγονός ότι ενδέχεται να σημειωθεί αύξηση των τιμών, πιθανόν να θέσει τεράστια προβλήματα στους τομείς υψηλής κατανάλωσης ενέργειας, όπως οι τομείς του αλουμινίου και του τσιμέντου. Οι στόχοι της στρατηγικής της Λισσαβώνας πρέπει να λαμβάνονται πάντοτε υπόψη και να διασφαλίζεται η ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού συστήματος, το οποίο πρέπει να μπορεί να βασίζεται σε τιμές ενέργειας οι οποίες ανταποκρίνονται στην γενική οικονομική κατάσταση. Από την άλλη ωστόσο, η Ευρώπη δεν μπορεί να εξακολουθήσει να υφίσταται τις συνεχείς απειλές μετεγκατάστασης που εκτοξεύουν ορισμένοι τομείς ή εταιρείες. Θα πρέπει να προβλέπονται κυρώσεις για τις εταιρείες που προβαίνουν σε μετεγκαταστάσεις με αποκλειστικό σκοπό την αύξηση των κερδών τους, διότι όχι μόνον δημιουργούν κοινωνικά προβλήματα, συχνά μάλιστα δραματικά, τα οποία πλήττουν το κοινωνικό σύνολο, αλλά οδηγούν και σε στρέβλωση του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι εισάγουν σε αυτήν προϊόντα που έχουν παραχθεί χωρίς περιορισμούς σε χώρες πιο ανεκτικές.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ δεν έχει την πρόθεση — για ουσιαστικούς και μεθοδολογικούς λόγους — να προβεί σε ανάλυση κάθε επιμέρους προτεινόμενης δράσης (ανέρχονται σε 75), κρίνει ωστόσο απαραίτητο να γνωστοποιήσει τις εκτιμήσεις της σχετικά με τα σημαντικότερα μέτρα και προτάσεις που περιλαμβάνει το έγγραφο και τα παραρτήματά του. Εξάλλου, πραγματοποιήθηκε ακρόαση στην ΕΟΚΕ χάρη στην οποία διατυπώθηκαν περαιτέρω χρήσιμες συστάσεις εκ μέρους των ομιλητών, οι οποίοι συνεισέφεραν με τον τρόπο αυτό στον εμπλουτισμό των σχετικών γνώσεων, συμβάλλοντας σημαντικά στον προβληματισμό της ΕΟΚΕ γύρω από το θέμα. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ δεν έχει την πρόθεση — για ουσιαστικούς και μεθοδολογικούς λόγους — να προβεί σε ανάλυση κάθε επιμέρους προτεινόμενης δράσης (ανέρχονται σε 75), κρίνει ωστόσο απαραίτητο να γνωστοποιήσει τις εκτιμήσεις της σχετικά με τα σημαντικότερα μέτρα και προτάσεις που περιλαμβάνει το έγγραφο και τα παραρτήματά του. Εξάλλου, πραγματοποιήθηκε ακρόαση στην ΕΟΚΕ χάρη στην οποία διατυπώθηκαν περαιτέρω χρήσιμες συστάσεις εκ μέρους των ομιλητών, οι οποίοι συνεισέφεραν με τον τρόπο αυτό στον εμπλουτισμό των σχετικών γνώσεων, συμβάλλοντας σημαντικά στον προβληματισμό της ΕΟΚΕ γύρω από το θέμα.

| 4.2 | Παρατηρείται, καταρχάς, ότι τα μέτρα που έχουν υιοθετηθεί μέχρι σήμερα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των ενεργοβόρων προϊόντων, των κτηρίων και των ενεργειακών υπηρεσιών, έφεραν καλά αποτελέσματα, οι δε παραγωγοί και οι καταναλωτές ανταποκρίθηκαν σε αυτά με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και έδειξαν ότι επιθυμούν αύξηση της προσφοράς και της ζήτησης νέων και ολοένα πιο αποτελεσματικών προϊόντων. Η άμεση επιβεβαίωση ότι όντως εξοικονομούνται πόροι και η ολοένα μεγαλύτερη διάδοση της εκπαίδευσης και της γενικότερης ευαισθητοποίησης έναντι του περιβάλλοντος οδηγούν στην διαπίστωση ότι οι εν λόγω πολιτικές μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς χρονοτριβή και να φέρουν τα επιθυμητά αποτελέσματα. Ο οικολογικός σχεδιασμός αποτελεί παράγοντα επιτυχίας και έγινε δεκτός με ικανοποίηση από το ευρύ κοινό, το οποίο δίδει ολοένα μεγαλύτερη προσοχή στο περιεχόμενο της προσφοράς. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η ήδη αισθητή τάση των παραγωγών να δίδουν έμφαση στην ενεργειακή απόδοση και να παρέχουν στους καταναλωτές λεπτομερείς οδηγίες σχετικά με την αποδοτική, από ενεργειακή άποψη, χρήση των προϊόντων τους. Εξάλλου, είναι σκόπιμο να ληφθεί υπόψη το αμερικανικό πρότυπο το οποίο προβλέπει την παροχή συγκεκριμένων κινήτρων στις επιχειρήσεις που έχουν αναπτύξει δραστηριότητα οικολογικού σχεδιασμού, με ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η στήριξη του δικτύου των επιχειρήσεων με τη μορφή εκπτώσεων φόρου οι οποίες αναγνωρίζονται στις επιχειρήσεις που αναπτύσσουν και παράγουν προϊόντα με εξαιρετική ενεργειακή απόδοση, μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα, αρκεί ωστόσο να συνοδευτεί με μία αποτελεσματική και ακριβή παρακολούθηση της αγοράς και των προϊόντων, όπως συμβαίνει στον μηχανολογικό τομέα. Η δράση αυτή παρακολούθησης έχει την έννοια εγγύησης για τους «ενάρετους» παραγωγούς, ότι οι επενδύσεις τους στην ενεργειακή απόδοση δεν είναι μάταιες, η δε αναγκαιότητά της θα πρέπει να τονιστεί στις αρχές που θα έχουν την ευθύνη της. |
| --- | --- |

4.2

Παρατηρείται, καταρχάς, ότι τα μέτρα που έχουν υιοθετηθεί μέχρι σήμερα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των ενεργοβόρων προϊόντων, των κτηρίων και των ενεργειακών υπηρεσιών, έφεραν καλά αποτελέσματα, οι δε παραγωγοί και οι καταναλωτές ανταποκρίθηκαν σε αυτά με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και έδειξαν ότι επιθυμούν αύξηση της προσφοράς και της ζήτησης νέων και ολοένα πιο αποτελεσματικών προϊόντων. Η άμεση επιβεβαίωση ότι όντως εξοικονομούνται πόροι και η ολοένα μεγαλύτερη διάδοση της εκπαίδευσης και της γενικότερης ευαισθητοποίησης έναντι του περιβάλλοντος οδηγούν στην διαπίστωση ότι οι εν λόγω πολιτικές μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς χρονοτριβή και να φέρουν τα επιθυμητά αποτελέσματα. Ο οικολογικός σχεδιασμός αποτελεί παράγοντα επιτυχίας και έγινε δεκτός με ικανοποίηση από το ευρύ κοινό, το οποίο δίδει ολοένα μεγαλύτερη προσοχή στο περιεχόμενο της προσφοράς. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η ήδη αισθητή τάση των παραγωγών να δίδουν έμφαση στην ενεργειακή απόδοση και να παρέχουν στους καταναλωτές λεπτομερείς οδηγίες σχετικά με την αποδοτική, από ενεργειακή άποψη, χρήση των προϊόντων τους. Εξάλλου, είναι σκόπιμο να ληφθεί υπόψη το αμερικανικό πρότυπο το οποίο προβλέπει την παροχή συγκεκριμένων κινήτρων στις επιχειρήσεις που έχουν αναπτύξει δραστηριότητα οικολογικού σχεδιασμού, με ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η στήριξη του δικτύου των επιχειρήσεων με τη μορφή εκπτώσεων φόρου οι οποίες αναγνωρίζονται στις επιχειρήσεις που αναπτύσσουν και παράγουν προϊόντα με εξαιρετική ενεργειακή απόδοση, μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα, αρκεί ωστόσο να συνοδευτεί με μία αποτελεσματική και ακριβή παρακολούθηση της αγοράς και των προϊόντων, όπως συμβαίνει στον μηχανολογικό τομέα. Η δράση αυτή παρακολούθησης έχει την έννοια εγγύησης για τους «ενάρετους» παραγωγούς, ότι οι επενδύσεις τους στην ενεργειακή απόδοση δεν είναι μάταιες, η δε αναγκαιότητά της θα πρέπει να τονιστεί στις αρχές που θα έχουν την ευθύνη της.

| 4.2.1 | Οι ρυθμίσεις για την σήμανση αποτελούν ένα εξαιρετικό μέσο το οποίο θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και να εφαρμοστεί στα περισσότερα προϊόντα και να επεκταθεί το ταχύτερο δυνατό στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας και στον οικοδομικό τομέα. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση αυτή και ενθαρρύνει την Επιτροπή να υποβάλει στο καθεστώς των ελάχιστων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης τις 14 ομάδες προϊόντων για τις οποίες γίνεται λόγος στο έγγραφο. Ωστόσο, απευθύνει έκκληση να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ειδικές μερίδες της αγοράς ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού εξαιτίας του νέου ρυθμιστικού πλαισίου. Εξάλλου, στο καθεστώς ελάχιστων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης πρέπει να ενταχθούν και άλλα προϊόντα τελικής χρήσης. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την πρόταση να δοθεί προτεραιότητα στη μείωση των απωλειών ενέργειας κατά τη λειτουργία σε κατάσταση ετοιμότητας («standby» ή «sleep»), αποδίδει μάλιστα ιδιαίτερη σημασία στο μέτρο αυτό καθώς οι σχετικές απώλειες θα μπορούσαν να μειωθούν έως και 70 % μέσω της σταδιακής αντικατάστασης των συσκευών που βρίσκονται ήδη σε χρήση. Η ΕΟΚΕ φρονεί, άλλωστε, ότι η συμφωνία Energy Star θα πρέπει να προβλέπει την υποχρεωτική καταγραφή των προσκλήσεων υποβολής προσφορών για την αγορά εξοπλισμού γραφείου στην ΕΕ, όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ, και ευελπιστεί ότι θα «δώσει το καλό παράδειγμα η ίδια η Επιτροπή» (4). Η συμφωνία αυτή θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης και με τους μεγάλους παραγωγούς της Ανατολικής Ασίας, οι οποίοι σήμερα αποτελούν σημαντικό μερίδιο της αγοράς ηλεκτρονικών καταναλωτικών ειδών. |
| --- | --- |

4.2.1

Οι ρυθμίσεις για την σήμανση αποτελούν ένα εξαιρετικό μέσο το οποίο θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και να εφαρμοστεί στα περισσότερα προϊόντα και να επεκταθεί το ταχύτερο δυνατό στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας και στον οικοδομικό τομέα. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση αυτή και ενθαρρύνει την Επιτροπή να υποβάλει στο καθεστώς των ελάχιστων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης τις 14 ομάδες προϊόντων για τις οποίες γίνεται λόγος στο έγγραφο. Ωστόσο, απευθύνει έκκληση να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ειδικές μερίδες της αγοράς ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού εξαιτίας του νέου ρυθμιστικού πλαισίου. Εξάλλου, στο καθεστώς ελάχιστων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης πρέπει να ενταχθούν και άλλα προϊόντα τελικής χρήσης. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με την πρόταση να δοθεί προτεραιότητα στη μείωση των απωλειών ενέργειας κατά τη λειτουργία σε κατάσταση ετοιμότητας («standby» ή «sleep»), αποδίδει μάλιστα ιδιαίτερη σημασία στο μέτρο αυτό καθώς οι σχετικές απώλειες θα μπορούσαν να μειωθούν έως και 70 % μέσω της σταδιακής αντικατάστασης των συσκευών που βρίσκονται ήδη σε χρήση. Η ΕΟΚΕ φρονεί, άλλωστε, ότι η συμφωνία Energy Star θα πρέπει να προβλέπει την υποχρεωτική καταγραφή των προσκλήσεων υποβολής προσφορών για την αγορά εξοπλισμού γραφείου στην ΕΕ, όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ, και ευελπιστεί ότι θα «δώσει το καλό παράδειγμα η ίδια η Επιτροπή» (4). Η συμφωνία αυτή θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης και με τους μεγάλους παραγωγούς της Ανατολικής Ασίας, οι οποίοι σήμερα αποτελούν σημαντικό μερίδιο της αγοράς ηλεκτρονικών καταναλωτικών ειδών.

| 4.2.2 | Στον τομέα των οικιακών ηλεκτρικών συσκευών, το γεγονός ότι δεν υφίστανται ταχείες διαδικασίες ελέγχου των στοιχείων που αναφέρονται στις σημάνσεις και ότι δεν προβλέπονται κυρώσεις για τις παραβιάσεις, υπάρχει κίνδυνος να έχει αρνητικές συνέπειες για τις «ενάρετες» βιομηχανίες που επενδύουν στην ενεργειακή απόδοση και να γίνει αιτία να κυκλοφορήσουν στην αγορά ακατάλληλα προϊόντα. Πρέπει κυρίως να ενθαρρυνθεί η αντικατάσταση των πλέον απαρχαιωμένων οικιακών ηλεκτρικών συσκευών (εκτιμάται ότι στην Ευρώπη οι συσκευές με ηλικία μεγαλύτερη των 10 ετών ανέρχονται σε 200 εκατομμύρια), πράγμα που θα επιτρέψει ακόμη μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να αποφευχθεί η περίπτωση οι μη αποδοτικές από ενεργειακή άποψη οικιακές ηλεκτρικές συσκευές που θα αποσυρθούν να καταλήξουν ως συσκευές «δεύτερο χέρι» στην αγορά των αναπτυσσόμενων χωρών. Εξάλλου, είναι σκόπιμο να επαληθευτεί ότι οι πρωτοβουλίες χρηματοδότησης της αγοράς οικιακών ηλεκτρικών συσκευών αφορούν αποκλειστικά τα προϊόντα με αυξημένη ενεργειακή απόδοση. |
| --- | --- |

4.2.2

Στον τομέα των οικιακών ηλεκτρικών συσκευών, το γεγονός ότι δεν υφίστανται ταχείες διαδικασίες ελέγχου των στοιχείων που αναφέρονται στις σημάνσεις και ότι δεν προβλέπονται κυρώσεις για τις παραβιάσεις, υπάρχει κίνδυνος να έχει αρνητικές συνέπειες για τις «ενάρετες» βιομηχανίες που επενδύουν στην ενεργειακή απόδοση και να γίνει αιτία να κυκλοφορήσουν στην αγορά ακατάλληλα προϊόντα. Πρέπει κυρίως να ενθαρρυνθεί η αντικατάσταση των πλέον απαρχαιωμένων οικιακών ηλεκτρικών συσκευών (εκτιμάται ότι στην Ευρώπη οι συσκευές με ηλικία μεγαλύτερη των 10 ετών ανέρχονται σε 200 εκατομμύρια), πράγμα που θα επιτρέψει ακόμη μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να αποφευχθεί η περίπτωση οι μη αποδοτικές από ενεργειακή άποψη οικιακές ηλεκτρικές συσκευές που θα αποσυρθούν να καταλήξουν ως συσκευές «δεύτερο χέρι» στην αγορά των αναπτυσσόμενων χωρών. Εξάλλου, είναι σκόπιμο να επαληθευτεί ότι οι πρωτοβουλίες χρηματοδότησης της αγοράς οικιακών ηλεκτρικών συσκευών αφορούν αποκλειστικά τα προϊόντα με αυξημένη ενεργειακή απόδοση.

| 4.2.2.1 | Πρέπει να υπογραμμιστεί σχετικά ότι εφόσον η βιομηχανία οικιακών ηλεκτρικών συσκευών αρνείται να συμμορφωθεί προς τον εκούσιο κώδικα αυτορρύθμισης, δηλώνει σιωπηρά ότι είναι απαραίτητο να υιοθετηθούν υποχρεωτικά μέτρα για την ρύθμιση της αγοράς. Η μη πρόβλεψη κυρώσεων για τους παραγωγούς και τους εισαγωγείς που δεν έχουν ηθικές αναστολές — οι οποίοι κατατάσσουν στα προϊόντα της κατηγορίας Α προϊόντα τα οποία δεν πληρούν τις ισχύουσες απαιτήσεις εξοικονόμησης ενέργειας — έχει όντως διευκολύνει την κυκλοφορία στην αγορά οικιακών ηλεκτρικών συσκευών μη επιβεβαιωμένης χαμηλής κατανάλωσης. Οι ελλείψεις αυτές, τις οποίες καταδικάζουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ζητώντας την θέσπιση ρύθμισης στον συγκεκριμένο τομέα, καταδεικνύει, για μία ακόμη φορά, την αναποτελεσματικότητα των εκούσιων συμφωνιών. |
| --- | --- |

4.2.2.1

Πρέπει να υπογραμμιστεί σχετικά ότι εφόσον η βιομηχανία οικιακών ηλεκτρικών συσκευών αρνείται να συμμορφωθεί προς τον εκούσιο κώδικα αυτορρύθμισης, δηλώνει σιωπηρά ότι είναι απαραίτητο να υιοθετηθούν υποχρεωτικά μέτρα για την ρύθμιση της αγοράς. Η μη πρόβλεψη κυρώσεων για τους παραγωγούς και τους εισαγωγείς που δεν έχουν ηθικές αναστολές — οι οποίοι κατατάσσουν στα προϊόντα της κατηγορίας Α προϊόντα τα οποία δεν πληρούν τις ισχύουσες απαιτήσεις εξοικονόμησης ενέργειας — έχει όντως διευκολύνει την κυκλοφορία στην αγορά οικιακών ηλεκτρικών συσκευών μη επιβεβαιωμένης χαμηλής κατανάλωσης. Οι ελλείψεις αυτές, τις οποίες καταδικάζουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ζητώντας την θέσπιση ρύθμισης στον συγκεκριμένο τομέα, καταδεικνύει, για μία ακόμη φορά, την αναποτελεσματικότητα των εκούσιων συμφωνιών.

| 4.2.3 | Οι πόροι που θα εξοικονομηθούν στον οικοδομικό τομέα είναι εξαιρετικά σημαντικοί. Ήδη στις μέρες μας υπάρχουν υλικά, κατασκευαστικές μέθοδοι και εναλλακτικές λύσεις αντί των παραδοσιακών μεθόδων θέρμανσης, όπως π.χ. οι λέβητες συμπύκνωσης, οι οποίοι επιτρέπουν εξοικονόμηση καυσίμων 6-11 % χάρη στην αξιοποίηση της λανθάνουσας θερμότητας η οποία κανονικά διασκορπίζεται. Η κατανάλωση που συνδέεται με τον κλιματισμό μπορεί να περιοριστεί με την εγκατάσταση, στα κτήρια, εξωτερικών συστημάτων προστασίας από το ηλιακό φως, δεδομένου ότι τα εσωτερικά συστήματα, ναι μεν καλύπτουν το φως, συγκρατούν όμως, ταυτόχρονα, σε μεγάλο βαθμό την θερμική ενέργεια. Καταρχάς είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθεί η διάδοση των λεγόμενων «παθητικών κατοικιών», δηλ. των κτηρίων πολύ χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης. Σε αυτήν την κατηγορία εντάσσονται, π.χ., οι κατοικίες που καταναλώνουν, χειμώνα-καλοκαίρι, ενέργεια χαμηλότερη των 15 kWh/m2 το χρόνο για την κάλυψη των βασικών αναγκών τους θέρμανσης-ψύξης. Είναι επίσης σκόπιμο να αναφέρεται η συνολική κατανάλωση («sufficiency»), όπως και το όριο συνολικής βασικής κατανάλωσης (φωτισμός και χρήση των οικιακών ηλεκτρικών συσκευών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και τα στεγνωτήρια ρούχων, δεδομένου ότι για να στεγνώσει ένα κιλό ρούχων χρειάζεται να καταναλωθεί ενέργεια πιθανόν και 3-4 περισσότερη απ'ό,τι για το πλύσιμό τους). Εάν δεχθούμε ότι με τις ρυθμίσεις αυτές η κατανάλωση μπορεί να περιοριστεί από 180 kWh/m2 το χρόνο σε 15 kWh/m2 το χρόνο, αυτό σημαίνει ότι η εξοικονόμηση από την άποψη τόσο της απόδοσης όσο και της επάρκειας («efficiency + sufficiency») μπορεί να φθάσει το 90 %. Υπενθυμίζεται εδώ το παράδειγμα του χωριού Wiesbaden με 22 κατοικίες όπου η μέση κατανάλωση το 1997 ήταν 13,4 kWh/m2 το χρόνο, ή το παράδειγμα του Kronsberg με 32 παθητικές κατοικίες όπου η μέση κατανάλωση το 1998 ανήλθε σε 14,9 kWh/m2 το χρόνο. Το άνοιγμα μιας ευρωπαϊκής αγοράς με προϊόντα αυτού του είδους πρέπει να ενθαρρυνθεί ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση ευρέος φάσματος καταναλωτών στις τεχνολογίες αυτές, σε προσιτές τιμές. |
| --- | --- |

4.2.3

Οι πόροι που θα εξοικονομηθούν στον οικοδομικό τομέα είναι εξαιρετικά σημαντικοί. Ήδη στις μέρες μας υπάρχουν υλικά, κατασκευαστικές μέθοδοι και εναλλακτικές λύσεις αντί των παραδοσιακών μεθόδων θέρμανσης, όπως π.χ. οι λέβητες συμπύκνωσης, οι οποίοι επιτρέπουν εξοικονόμηση καυσίμων 6-11 % χάρη στην αξιοποίηση της λανθάνουσας θερμότητας η οποία κανονικά διασκορπίζεται. Η κατανάλωση που συνδέεται με τον κλιματισμό μπορεί να περιοριστεί με την εγκατάσταση, στα κτήρια, εξωτερικών συστημάτων προστασίας από το ηλιακό φως, δεδομένου ότι τα εσωτερικά συστήματα, ναι μεν καλύπτουν το φως, συγκρατούν όμως, ταυτόχρονα, σε μεγάλο βαθμό την θερμική ενέργεια. Καταρχάς είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθεί η διάδοση των λεγόμενων «παθητικών κατοικιών», δηλ. των κτηρίων πολύ χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης. Σε αυτήν την κατηγορία εντάσσονται, π.χ., οι κατοικίες που καταναλώνουν, χειμώνα-καλοκαίρι, ενέργεια χαμηλότερη των 15 kWh/m2 το χρόνο για την κάλυψη των βασικών αναγκών τους θέρμανσης-ψύξης. Είναι επίσης σκόπιμο να αναφέρεται η συνολική κατανάλωση («sufficiency»), όπως και το όριο συνολικής βασικής κατανάλωσης (φωτισμός και χρήση των οικιακών ηλεκτρικών συσκευών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και τα στεγνωτήρια ρούχων, δεδομένου ότι για να στεγνώσει ένα κιλό ρούχων χρειάζεται να καταναλωθεί ενέργεια πιθανόν και 3-4 περισσότερη απ'ό,τι για το πλύσιμό τους). Εάν δεχθούμε ότι με τις ρυθμίσεις αυτές η κατανάλωση μπορεί να περιοριστεί από 180 kWh/m2 το χρόνο σε 15 kWh/m2 το χρόνο, αυτό σημαίνει ότι η εξοικονόμηση από την άποψη τόσο της απόδοσης όσο και της επάρκειας («efficiency + sufficiency») μπορεί να φθάσει το 90 %. Υπενθυμίζεται εδώ το παράδειγμα του χωριού Wiesbaden με 22 κατοικίες όπου η μέση κατανάλωση το 1997 ήταν 13,4 kWh/m2 το χρόνο, ή το παράδειγμα του Kronsberg με 32 παθητικές κατοικίες όπου η μέση κατανάλωση το 1998 ανήλθε σε 14,9 kWh/m2 το χρόνο. Το άνοιγμα μιας ευρωπαϊκής αγοράς με προϊόντα αυτού του είδους πρέπει να ενθαρρυνθεί ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση ευρέος φάσματος καταναλωτών στις τεχνολογίες αυτές, σε προσιτές τιμές.

| 4.2.4 | Κατά την ΕΟΚΕ είναι σκόπιμο να υπενθυμιστεί ότι είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθούν δημόσιες επενδύσεις ώστε να διασφαλιστεί η κατάλληλη ενεργειακή απόδοση στα δημόσια και κοινωνικού χαρακτήρα κτήρια και, ταυτόχρονα, να προωθηθεί η χρήση εναλλακτικών πηγών ενέργειας, ιδιαίτερα στα νέα κράτη μέλη, καθώς οι εν λόγω πηγές ενέργειας παρέχουν τη δυνατότητα σημαντικής εξοικονόμησης ενέργειας. Παράλληλα με τα προγράμματα νομοθετικής εναρμόνισης και ανάπτυξης της κατάρτισης που προορίζονται για την ειδίκευση τεχνικών, η ΕΟΚΕ ζητεί μέρος των διαρθρωτικών πόρων να διατεθεί για το σκοπό αυτό, καλεί δε τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά ιδρύματα να ενθαρρύνουν τις επενδύσεις στον τομέα του εκσυγχρονισμού των κτηρίων με σκοπό την βελτίωση της ενεργειακής τους απόδοσης. |
| --- | --- |

4.2.4

Κατά την ΕΟΚΕ είναι σκόπιμο να υπενθυμιστεί ότι είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθούν δημόσιες επενδύσεις ώστε να διασφαλιστεί η κατάλληλη ενεργειακή απόδοση στα δημόσια και κοινωνικού χαρακτήρα κτήρια και, ταυτόχρονα, να προωθηθεί η χρήση εναλλακτικών πηγών ενέργειας, ιδιαίτερα στα νέα κράτη μέλη, καθώς οι εν λόγω πηγές ενέργειας παρέχουν τη δυνατότητα σημαντικής εξοικονόμησης ενέργειας. Παράλληλα με τα προγράμματα νομοθετικής εναρμόνισης και ανάπτυξης της κατάρτισης που προορίζονται για την ειδίκευση τεχνικών, η ΕΟΚΕ ζητεί μέρος των διαρθρωτικών πόρων να διατεθεί για το σκοπό αυτό, καλεί δε τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά ιδρύματα να ενθαρρύνουν τις επενδύσεις στον τομέα του εκσυγχρονισμού των κτηρίων με σκοπό την βελτίωση της ενεργειακής τους απόδοσης.

| 4.2.4.1 | Οι πραγματικές «παθητικές κατοικίες» πρέπει να έχουν εκ κατασκευής ορισμένα χαρακτηριστικά (όπως υπερμόνωση των τοιχωμάτων και των δαπέδων, αγωγοί μεταφοράς του εισερχόμενου αέρα κάτω από την κατοικία) και, συνεπώς, η πλήρης προσαρμογή των υφιστάμενων κατοικιών σε αυτά τα πρότυπα δύσκολα μπορεί να διασφαλιστεί. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να καταβληθούν οι μέγιστες δυνατές προσπάθειες για την συμμόρφωση προς το «παθητικό πρότυπο» του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού νέων κατοικιών, κυρίως μάλιστα των δημοσίων κτηρίων — γι'αυτά δε τα κτήρια το πρότυπο αυτό θα πρέπει να καταστεί, σταδιακά, υποχρεωτικό. Πέραν αυτών, έχει εξαιρετική σημασία, στο πλαίσιο των εργασιών ανακαίνισης ή συντήρησης των ιδιωτικών κτηρίων (οι οποίες επιδοτούνται από ταμεία ανανεούμενων πιστώσεων με χαμηλό επιτόκιο), να προβλεφθεί ρητά η υιοθέτηση των λύσεων ενεργειακής απόδοσης που ισχύουν για τις «παθητικές κατοικίες». Πρέπει εξάλλου να υπενθυμιστεί ότι το μεγαλύτερο μέρος των σημερινών κτηρίων θα χρησιμοποιούνται ακόμη το 2020. Όσον αφορά τα ενοικιαζόμενα κτήρια, πρέπει να εξεταστεί με ποιόν τρόπο θα μπορούσε να αποβεί οικονομικά ανεκτή για τους ιδιοκτήτες μία μαζική επένδυση σε υποδομές εξοικονόμησης ενέργειας δεδομένου ότι τα άμεσα οφέλη καρπώνονται κυρίως οι ενοικιαστές. |
| --- | --- |

4.2.4.1

Οι πραγματικές «παθητικές κατοικίες» πρέπει να έχουν εκ κατασκευής ορισμένα χαρακτηριστικά (όπως υπερμόνωση των τοιχωμάτων και των δαπέδων, αγωγοί μεταφοράς του εισερχόμενου αέρα κάτω από την κατοικία) και, συνεπώς, η πλήρης προσαρμογή των υφιστάμενων κατοικιών σε αυτά τα πρότυπα δύσκολα μπορεί να διασφαλιστεί. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να καταβληθούν οι μέγιστες δυνατές προσπάθειες για την συμμόρφωση προς το «παθητικό πρότυπο» του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού νέων κατοικιών, κυρίως μάλιστα των δημοσίων κτηρίων — γι'αυτά δε τα κτήρια το πρότυπο αυτό θα πρέπει να καταστεί, σταδιακά, υποχρεωτικό. Πέραν αυτών, έχει εξαιρετική σημασία, στο πλαίσιο των εργασιών ανακαίνισης ή συντήρησης των ιδιωτικών κτηρίων (οι οποίες επιδοτούνται από ταμεία ανανεούμενων πιστώσεων με χαμηλό επιτόκιο), να προβλεφθεί ρητά η υιοθέτηση των λύσεων ενεργειακής απόδοσης που ισχύουν για τις «παθητικές κατοικίες». Πρέπει εξάλλου να υπενθυμιστεί ότι το μεγαλύτερο μέρος των σημερινών κτηρίων θα χρησιμοποιούνται ακόμη το 2020. Όσον αφορά τα ενοικιαζόμενα κτήρια, πρέπει να εξεταστεί με ποιόν τρόπο θα μπορούσε να αποβεί οικονομικά ανεκτή για τους ιδιοκτήτες μία μαζική επένδυση σε υποδομές εξοικονόμησης ενέργειας δεδομένου ότι τα άμεσα οφέλη καρπώνονται κυρίως οι ενοικιαστές.

| 4.2.4.2 | Στην σχετική εκτίμηση του αντίκτυπου (έγγραφο SEC[2006] 1175), η Επιτροπή υπολογίζει ότι εάν τροποποιηθεί η οδηγία 2002/91/ΕΚ για την ενεργειακή απόδοση των κτηρίων, π.χ. εάν μειωθεί το όριο επιφανείας των 1 000 m2 που ισχύει για τις ελάχιστες απαιτήσεις επιδόσεων (και οι απαιτήσεις αυτές ενισχυθούν στην περίπτωση των δημόσιων κτηρίων) και εάν γενικευτεί το σύστημα των ΤΕΑ («λευκά πιστοποιητικά»), θα μπορούσε να διασφαλιστεί εξοικονόμηση ύψους 140 Mtoe. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τις αμφιβολίες της ως προς το κατά πόσον η υλοποίηση του στόχου αυτού είναι δυνατή σε σύντομο χρονικό διάστημα (5). Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους ενιαία μέσα που να τους επιτρέπουν να εκτιμούν τον αντίκτυπο της σχετικής νομοθεσίας (π.χ. που αφορά την ποιότητα της θερμικής μόνωσης) και θα πρέπει να υποχρεούνται να υιοθετούν αποτελεσματικά μέτρα ελέγχου (βλ. τη διαφορά που υφίσταται, π.χ., μεταξύ της Γαλλίας, όπου οι έλεγχοι είναι ελάχιστοι, και της περιοχής της Φλάνδρας, όπου αντίθετα οι έλεγχοι είναι πολύ αυστηροί). Ως προς το ζήτημα αυτό, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο πρέπει να εξετάσουν κατά πόσον υφίστανται οι νομικές βάσεις που θα επέτρεπαν στην Επιτροπή να εκδώσει κανονισμό ο οποίος να αντικαταστήσει την πρόταση νέας οδηγίας και να καταργήσει την οδηγία 2002/91/ΕΚ. |
| --- | --- |

4.2.4.2

Στην σχετική εκτίμηση του αντίκτυπου (έγγραφο SEC[2006] 1175), η Επιτροπή υπολογίζει ότι εάν τροποποιηθεί η οδηγία 2002/91/ΕΚ για την ενεργειακή απόδοση των κτηρίων, π.χ. εάν μειωθεί το όριο επιφανείας των 1 000 m2 που ισχύει για τις ελάχιστες απαιτήσεις επιδόσεων (και οι απαιτήσεις αυτές ενισχυθούν στην περίπτωση των δημόσιων κτηρίων) και εάν γενικευτεί το σύστημα των ΤΕΑ («λευκά πιστοποιητικά»), θα μπορούσε να διασφαλιστεί εξοικονόμηση ύψους 140 Mtoe. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τις αμφιβολίες της ως προς το κατά πόσον η υλοποίηση του στόχου αυτού είναι δυνατή σε σύντομο χρονικό διάστημα (5). Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους ενιαία μέσα που να τους επιτρέπουν να εκτιμούν τον αντίκτυπο της σχετικής νομοθεσίας (π.χ. που αφορά την ποιότητα της θερμικής μόνωσης) και θα πρέπει να υποχρεούνται να υιοθετούν αποτελεσματικά μέτρα ελέγχου (βλ. τη διαφορά που υφίσταται, π.χ., μεταξύ της Γαλλίας, όπου οι έλεγχοι είναι ελάχιστοι, και της περιοχής της Φλάνδρας, όπου αντίθετα οι έλεγχοι είναι πολύ αυστηροί). Ως προς το ζήτημα αυτό, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο πρέπει να εξετάσουν κατά πόσον υφίστανται οι νομικές βάσεις που θα επέτρεπαν στην Επιτροπή να εκδώσει κανονισμό ο οποίος να αντικαταστήσει την πρόταση νέας οδηγίας και να καταργήσει την οδηγία 2002/91/ΕΚ.

| 4.2.4.3 | Σε μία διπλωματική εργασία που δημοσιεύτηκε πρόσφατα (6) υποστηρίζεται ότι:






  1. | «Όταν τίθεται το ζήτημα της αναπροσαρμογής ενός υφιστάμενου κτηρίου με σκοπό τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, είτε αυτό προορίζεται για κατοικία, είτε για εμπορική χρήση, είτε για σχολική, δεν είναι πάντοτε εύκολο να εφαρμοστεί το πρότυπο των κτηρίων χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας ή το πρότυπο των “παθητικών κατοικιών” (...)· |
| --- | --- | --- |

4.2.4.3

Σε μία διπλωματική εργασία που δημοσιεύτηκε πρόσφατα (6) υποστηρίζεται ότι:

1.

«Όταν τίθεται το ζήτημα της αναπροσαρμογής ενός υφιστάμενου κτηρίου με σκοπό τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, είτε αυτό προορίζεται για κατοικία, είτε για εμπορική χρήση, είτε για σχολική, δεν είναι πάντοτε εύκολο να εφαρμοστεί το πρότυπο των κτηρίων χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας ή το πρότυπο των “παθητικών κατοικιών” (...)·

| 2. | για να πραγματοποιηθούν εργασίες αποκατάστασης χρειάζονται επενδύσεις οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν βαρύ φορτίο για έναν ιδιώτη· ακόμη και επενδύσεις που θεωρητικά αποδίδουν θα αποκλειστούν εάν οι οικονομικοί πόροι δεν είναι διαθέσιμοι· |
| --- | --- |

2.

για να πραγματοποιηθούν εργασίες αποκατάστασης χρειάζονται επενδύσεις οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν βαρύ φορτίο για έναν ιδιώτη· ακόμη και επενδύσεις που θεωρητικά αποδίδουν θα αποκλειστούν εάν οι οικονομικοί πόροι δεν είναι διαθέσιμοι·

| 3. | για να διασφαλιστεί το επίπεδο των αναγκών ενέργειας των “παθητικών κατοικιών” με τη βοήθεια, π.χ., αποτελεσματικής μόνωσης, χρειάζονται ειδικές τεχνικές γνώσεις οι οποίες δεν είναι αδύνατο να αποκτηθούν. Οι έννοιες αυτές δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη αποκλειστικά κατά τη φάση σχεδιασμού, αλλά και — κυρίως — κατά την φάση λειτουργίας· |
| --- | --- |

3.

για να διασφαλιστεί το επίπεδο των αναγκών ενέργειας των “παθητικών κατοικιών” με τη βοήθεια, π.χ., αποτελεσματικής μόνωσης, χρειάζονται ειδικές τεχνικές γνώσεις οι οποίες δεν είναι αδύνατο να αποκτηθούν. Οι έννοιες αυτές δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη αποκλειστικά κατά τη φάση σχεδιασμού, αλλά και — κυρίως — κατά την φάση λειτουργίας·

| 4. | οι διάφορες χρήσεις ενέργειας ανταποκρίνονται σε ουσιαστικές ανάγκες των καταναλωτών οι οποίες σαφώς δεν είναι ευέλικτες: μία διαφοροποίηση, ακόμη και απότομη, των τιμών δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι η στάση θα αλλάξει σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ένας περιορισμός της χρήσης ενέργειας ή η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας αποτελούν μεταγενέστερες αντιδράσεις μακροπρόθεσμης προσαρμογής σε μία νέα ισορροπία, στο πλαίσιο της οποίας, ωστόσο, η ευελιξία της καμπύλης της ζήτησης ενέργειας βελτιώνεται ελάχιστα». |
| --- | --- |

4.

οι διάφορες χρήσεις ενέργειας ανταποκρίνονται σε ουσιαστικές ανάγκες των καταναλωτών οι οποίες σαφώς δεν είναι ευέλικτες: μία διαφοροποίηση, ακόμη και απότομη, των τιμών δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι η στάση θα αλλάξει σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ένας περιορισμός της χρήσης ενέργειας ή η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας αποτελούν μεταγενέστερες αντιδράσεις μακροπρόθεσμης προσαρμογής σε μία νέα ισορροπία, στο πλαίσιο της οποίας, ωστόσο, η ευελιξία της καμπύλης της ζήτησης ενέργειας βελτιώνεται ελάχιστα».

| 4.2.4.4 | Αυτό που προκύπτει από την ανάλυση αυτή είναι ότι ένα μονωτικό υλικό με σημαντικό πάχος (τουλάχιστον 16 εκατ.) οδηγεί σε εξοικονόμηση ενέργειας η οποία δικαιολογεί πάντοτε την επένδυση με σκοπό την συμμόρφωση προς τις προδιαγραφές των «παθητικών κατοικιών», ιδιαίτερα δε σε σχέση με τα συμβατικά κτήρια. Από την άποψη της λειτουργίας, η μόνωση του περιβλήματος του συνόλου του κτηρίου έχει προτεραιότητα έναντι των άλλων παρεμβάσεων, ενώ μία ανάλυση του συνόλου των μέτρων επιτρέπει την βελτιστοποίηση της καθαρής πραγματικής αξίας (ΚΠΑ) της επένδυσης. |
| --- | --- |

4.2.4.4

Αυτό που προκύπτει από την ανάλυση αυτή είναι ότι ένα μονωτικό υλικό με σημαντικό πάχος (τουλάχιστον 16 εκατ.) οδηγεί σε εξοικονόμηση ενέργειας η οποία δικαιολογεί πάντοτε την επένδυση με σκοπό την συμμόρφωση προς τις προδιαγραφές των «παθητικών κατοικιών», ιδιαίτερα δε σε σχέση με τα συμβατικά κτήρια. Από την άποψη της λειτουργίας, η μόνωση του περιβλήματος του συνόλου του κτηρίου έχει προτεραιότητα έναντι των άλλων παρεμβάσεων, ενώ μία ανάλυση του συνόλου των μέτρων επιτρέπει την βελτιστοποίηση της καθαρής πραγματικής αξίας (ΚΠΑ) της επένδυσης.

| 4.2.5 | Όσον αφορά τα λευκά πιστοποιητικά, οι θετικές — αν και περιορισμένες — εμπειρίες που αποκομίζονται στις χώρες που τα έχουν υιοθετήσει έρχονται σε αντίθεση με την καθυστέρηση που σημειώνεται, σε ορισμένες χώρες της Ένωσης, στον τομέα της βιομηχανικής καινοτομίας. Πράγματι, για να καθιερωθεί ένα αποτελεσματικό σύστημα ΤΕΑ (Τίτλοι Ενεργειακής Απόδοσης) είναι σκόπιμο να τεθούν ρεαλιστικοί στόχοι οι οποίοι να λαμβάνουν υπόψη το υπάρχον τεχνικοοικονομικό δυναμικό, να υπάρχει διαθέσιμο ένα ευρύ φάσμα επιλογών για την επίτευξη των στόχων (τομείς, σχέδια, παράγοντες, κόστος), να διασφαλιστεί η λειτουργία της αγοράς (διάρθρωση της προσφοράς και της ζήτησης, προϋποθέσεις), να υφίστανται κανόνες σαφείς, διαφανείς και ευνόητοι οι οποίοι δεν ασκούν διακρίσεις (συνθήκες πρόσβασης στην αγορά, κανόνες αγοράς) και, τέλος, να προβλέπονται πιστευτές κυρώσεις. Σήμερα, υφίστανται αυτές οι προϋποθέσεις στην δυνητική ευρωπαϊκή αγορά ΤΕΑ; Η τυχόν διάδοσή τους πρέπει να διασφαλιστεί με την δέουσα σύνεση. |
| --- | --- |

4.2.5

Όσον αφορά τα λευκά πιστοποιητικά, οι θετικές — αν και περιορισμένες — εμπειρίες που αποκομίζονται στις χώρες που τα έχουν υιοθετήσει έρχονται σε αντίθεση με την καθυστέρηση που σημειώνεται, σε ορισμένες χώρες της Ένωσης, στον τομέα της βιομηχανικής καινοτομίας. Πράγματι, για να καθιερωθεί ένα αποτελεσματικό σύστημα ΤΕΑ (Τίτλοι Ενεργειακής Απόδοσης) είναι σκόπιμο να τεθούν ρεαλιστικοί στόχοι οι οποίοι να λαμβάνουν υπόψη το υπάρχον τεχνικοοικονομικό δυναμικό, να υπάρχει διαθέσιμο ένα ευρύ φάσμα επιλογών για την επίτευξη των στόχων (τομείς, σχέδια, παράγοντες, κόστος), να διασφαλιστεί η λειτουργία της αγοράς (διάρθρωση της προσφοράς και της ζήτησης, προϋποθέσεις), να υφίστανται κανόνες σαφείς, διαφανείς και ευνόητοι οι οποίοι δεν ασκούν διακρίσεις (συνθήκες πρόσβασης στην αγορά, κανόνες αγοράς) και, τέλος, να προβλέπονται πιστευτές κυρώσεις. Σήμερα, υφίστανται αυτές οι προϋποθέσεις στην δυνητική ευρωπαϊκή αγορά ΤΕΑ; Η τυχόν διάδοσή τους πρέπει να διασφαλιστεί με την δέουσα σύνεση.

| 4.3 | Οι απώλειες κατά τη φάση μετατροπής είναι ισοδύναμες με το σύνολο της πρωτογενούς κατανάλωσης ενέργειας στο σύνολο των κατοικιών και της βιομηχανίας (δηλ. 33 %, συνεπώς άνω των 580 Mtoe). Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η μετατροπή πρέπει να αποτελέσει έναν πεδίο παρέμβασης προτεραιότητας. Οι απώλειες κατά τη μεταφορά σε μεγάλες αποστάσεις αποτελούν σημαντικό παράγοντα. Ένας κλάδος ασφαλούς ανάπτυξης είναι οι σύγχρονες γραμμές μεταφοράς συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης, στις οποίες παρατηρείται απώλεια ισχύος ύψους περίπου 3 % μόνον για κάθε 1 000 χιλιόμετρα δικτύου. Η τεχνολογία αυτή, εκτός από το ό,τι επιτρέπει σημαντική εξοικονόμηση πόρων, αναιρεί τα αποτελέσματα του ηλεκτρομαγνητισμού που συνδέονται με την μεταφορά εναλλασσόμενου ρεύματος, όπως είναι τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα ιδιαίτερα χαμηλής συχνότητας (ELF). Οι τρέχουσες τεχνολογίες καθιστούν οικονομικά πρόσφορο τον τύπο αυτό μεταφοράς σε μεγάλες αποστάσεις (χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες στην Σουηδία, στις ΗΠΑ και αυτή τη στιγμή αναπτύσσονται σε όλον τον κόσμο), ενώ για τη μεταφορά σε μικρές αποστάσεις πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το κόστος των εγκαταστάσεων μετατροπής εναλλασσόμενου ρεύματος χαμηλής τάσης για τοπική χρήση, το οποίο παραμένει υψηλό. Πρέπει να ενθαρρυνθούν, με τη βοήθεια ειδικών ερευνητικών προγραμμάτων, οι προσπάθειες ελάττωσης του κόστους αυτού (7). |
| --- | --- |

4.3

Οι απώλειες κατά τη φάση μετατροπής είναι ισοδύναμες με το σύνολο της πρωτογενούς κατανάλωσης ενέργειας στο σύνολο των κατοικιών και της βιομηχανίας (δηλ. 33 %, συνεπώς άνω των 580 Mtoe). Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η μετατροπή πρέπει να αποτελέσει έναν πεδίο παρέμβασης προτεραιότητας. Οι απώλειες κατά τη μεταφορά σε μεγάλες αποστάσεις αποτελούν σημαντικό παράγοντα. Ένας κλάδος ασφαλούς ανάπτυξης είναι οι σύγχρονες γραμμές μεταφοράς συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης, στις οποίες παρατηρείται απώλεια ισχύος ύψους περίπου 3 % μόνον για κάθε 1 000 χιλιόμετρα δικτύου. Η τεχνολογία αυτή, εκτός από το ό,τι επιτρέπει σημαντική εξοικονόμηση πόρων, αναιρεί τα αποτελέσματα του ηλεκτρομαγνητισμού που συνδέονται με την μεταφορά εναλλασσόμενου ρεύματος, όπως είναι τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα ιδιαίτερα χαμηλής συχνότητας (ELF). Οι τρέχουσες τεχνολογίες καθιστούν οικονομικά πρόσφορο τον τύπο αυτό μεταφοράς σε μεγάλες αποστάσεις (χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες στην Σουηδία, στις ΗΠΑ και αυτή τη στιγμή αναπτύσσονται σε όλον τον κόσμο), ενώ για τη μεταφορά σε μικρές αποστάσεις πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το κόστος των εγκαταστάσεων μετατροπής εναλλασσόμενου ρεύματος χαμηλής τάσης για τοπική χρήση, το οποίο παραμένει υψηλό. Πρέπει να ενθαρρυνθούν, με τη βοήθεια ειδικών ερευνητικών προγραμμάτων, οι προσπάθειες ελάττωσης του κόστους αυτού (7).

| 4.3.1 | Ένας άλλος τομέας παρέμβασης είναι η θερμοδυναμική ηλιακή τεχνολογία, η οποία θα πρέπει να υποστηριχθεί, ενδεχομένως στο πλαίσιο εταιρικής σχέσης με τις ευρωμεσογειακές χώρες οι οποίες διαθέτουν μεγάλες εκτάσεις ερημικών εδαφών με σταθερή, ισχυρή ηλιοφάνεια. Σε πρόσφατη έκθεση η οποία καταρτίστηκε με εντολή του Υπουργείου Περιβάλλοντος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας καταδείχθηκε η στρατηγική σημασία της τεχνολογίας αυτής, την οποία τελειοποίησε ο Ιταλός Νομπελίστας Carlo Rubbia και σήμερα χρησιμοποιείται πειραματικά στην Γρανάδα της Ισπανίας. Η ENEL (Ιταλική Επιχείρηση Ηλεκτρισμού), σε συνεργασία με την ENEA (Ινστιτούτο για τις νέες τεχνολογίες, την ενέργεια και το περιβάλλον), προώθησε πρόσφατα το σχέδιο Archimede το οποίο επιτρέπει, για πρώτη φορά στον κόσμο, την παραγωγή ενέργειας με φυσικό αέριο συνδυασμένου κύκλου σε συνδυασμό με θερμοδυναμικές ηλιακές εγκαταστάσεις. Χάρη σε μία καινοτόμο αποκλειστική τεχνολογία, η οποία αναπτύχθηκε από την EΝΕΑ, το πρόγραμμα Archimede παράγει ηλεκτρική ενέργεια από τον ήλιο σε σταθερή βάση. Το σχέδιο διαθέτει, εξάλλου, άλλα χαρακτηριστικά μοναδικά στον κόσμο, χάρη στα οποία εξασφάλισε πέντε νέα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, όπως π.χ. για τα τετηγμένα ρευστά, δηλ. τα υγρά τα οποία, θερμαινόμενα, εκπέμπουν την θερμότητα από την οποία παράγεται ενέργεια. Τα ρευστά που χρησιμοποιούντο μέχρι σήμερα μπορούσαν να θερμανθούν έως τους 300 βαθμούς· αντίθετα, τα ρευστά του σχεδίου Archimede μπορούν να φθάσουν έως τους 550 βαθμούς, δηλαδή στην ίδια θερμοκρασία με αυτήν του ατμού από ορυκτά καύσιμα, πράγμα που επιτρέπει την χρήση της τεχνολογίας αυτής στους παραδοσιακούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής συμβάλλοντας, κατ'επέκταση, στην διασφάλιση της σταθερότητας του ενεργειακού συστήματος. |
| --- | --- |

4.3.1

Ένας άλλος τομέας παρέμβασης είναι η θερμοδυναμική ηλιακή τεχνολογία, η οποία θα πρέπει να υποστηριχθεί, ενδεχομένως στο πλαίσιο εταιρικής σχέσης με τις ευρωμεσογειακές χώρες οι οποίες διαθέτουν μεγάλες εκτάσεις ερημικών εδαφών με σταθερή, ισχυρή ηλιοφάνεια. Σε πρόσφατη έκθεση η οποία καταρτίστηκε με εντολή του Υπουργείου Περιβάλλοντος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας καταδείχθηκε η στρατηγική σημασία της τεχνολογίας αυτής, την οποία τελειοποίησε ο Ιταλός Νομπελίστας Carlo Rubbia και σήμερα χρησιμοποιείται πειραματικά στην Γρανάδα της Ισπανίας. Η ENEL (Ιταλική Επιχείρηση Ηλεκτρισμού), σε συνεργασία με την ENEA (Ινστιτούτο για τις νέες τεχνολογίες, την ενέργεια και το περιβάλλον), προώθησε πρόσφατα το σχέδιο Archimede το οποίο επιτρέπει, για πρώτη φορά στον κόσμο, την παραγωγή ενέργειας με φυσικό αέριο συνδυασμένου κύκλου σε συνδυασμό με θερμοδυναμικές ηλιακές εγκαταστάσεις. Χάρη σε μία καινοτόμο αποκλειστική τεχνολογία, η οποία αναπτύχθηκε από την EΝΕΑ, το πρόγραμμα Archimede παράγει ηλεκτρική ενέργεια από τον ήλιο σε σταθερή βάση. Το σχέδιο διαθέτει, εξάλλου, άλλα χαρακτηριστικά μοναδικά στον κόσμο, χάρη στα οποία εξασφάλισε πέντε νέα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, όπως π.χ. για τα τετηγμένα ρευστά, δηλ. τα υγρά τα οποία, θερμαινόμενα, εκπέμπουν την θερμότητα από την οποία παράγεται ενέργεια. Τα ρευστά που χρησιμοποιούντο μέχρι σήμερα μπορούσαν να θερμανθούν έως τους 300 βαθμούς· αντίθετα, τα ρευστά του σχεδίου Archimede μπορούν να φθάσουν έως τους 550 βαθμούς, δηλαδή στην ίδια θερμοκρασία με αυτήν του ατμού από ορυκτά καύσιμα, πράγμα που επιτρέπει την χρήση της τεχνολογίας αυτής στους παραδοσιακούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής συμβάλλοντας, κατ'επέκταση, στην διασφάλιση της σταθερότητας του ενεργειακού συστήματος.

| 4.3.2 | Η ΕΟΚΕ συνιστά στα ευρωπαϊκά όργανα να καταβάλουν σημαντικές προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή, υιοθετώντας ειδικά μέτρα για την στήριξη της θερμοδυναμικής ηλιακής ενέργειας. |
| --- | --- |

4.3.2

Η ΕΟΚΕ συνιστά στα ευρωπαϊκά όργανα να καταβάλουν σημαντικές προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή, υιοθετώντας ειδικά μέτρα για την στήριξη της θερμοδυναμικής ηλιακής ενέργειας.

| 4.3.3 | Η συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας, είτε έχει την έννοια της αξιοποίησης των θερμικών αποβλήτων με σκοπό την παραγωγή θερμότητας, είτε την έννοια της αξιοποίησής τους (π.χ. στους κλίβανους) για την παραγωγή ηλεκτρισμού, μπορεί να οδηγήσει σε τεράστια αύξηση της απόδοσης στο πλαίσιο της εκμετάλλευσης των καυσίμων, ήτοι από 35 % σήμερα σε 70 %. Για τους διαχειριστές του δικτύου, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το επιπλέον κόστος που μπορεί να προκύψει από την κατανεμημένη παραγωγή ενέργειας και από την ενεργό κατανομή της και να ενθαρρυνθεί η πραγματοποίηση των απαιτούμενων επενδύσεων, ταυτόχρονα όμως πρέπει να συνεκτιμηθούν οι συνθήκες που επικρατούν στα επιμέρους κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ είναι σύμφωνη με την επιθυμία που διατύπωσε η Επιτροπή να αναπτυχθούν εγκαταστάσεις συμπαραγωγής υψηλής ενεργειακής απόδοσης, μολονότι υπενθυμίζει ότι η εναρμόνιση των μεθόδων υπολογισμού έχει αναβληθεί για το 2010 και ότι εκδίδονται εγγυήσεις της καταγωγής για τις οποίες δεν είναι εύκολο να εξακριβωθεί κατά πόσον όντως ανταποκρίνονται στις ελάχιστες προβλεπόμενες απαιτήσεις. Η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον είναι δυνατόν να επιτευχθεί ενωρίτερα η εναρμόνιση των μεθόδων υπολογισμού που θα επιτρέψουν την ανάπτυξη μιας εσωτερικής αγοράς εξοπλισμού συμπαραγωγής και την υπερπήδηση του εμποδίου της ποικιλομορφίας των κανονιστικών πλαισίων στα διάφορα κράτη μέλη. Κάθε κράτος μέλος έχει σήμερα τη δυνατότητα να υιοθετεί δικές του μεθόδους υπολογισμού για την αξιολόγηση της απόδοσης των εγκαταστάσεων και την συμμόρφωσή τους προς τις κοινοτικές προδιαγραφές, οι οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται στις διατάξεις της οδηγίας. Στην πράξη, ωστόσο, αυτό δεν συμβαίνει και τα αποτελέσματα που αφορούν τις εγκαταστάσεις ποικίλλουν σημαντικά εάν η λειτουργία τους αναλυθεί με τις μεθόδους υπολογισμού των διαφόρων κρατών μελών. Η εναρμόνιση αποτελεί ένα αποτελεσματικό μέσο το οποίο επιτρέπει επίσης τον εντοπισμό των περιπτώσεων απάτης. Οι πόροι που η Ένωση διαθέτει για το σκοπό αυτό πρέπει να αυξηθούν, δεδομένου ότι τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τον πρώτο έλεγχο της 21ης Φεβρουαρίου 2007, δεν ευθυγραμμίζονται με τους στρατηγικούς στόχους, όπως καταδεικνύουν τα έγγραφα αξιολόγησης που υπέβαλαν τα κράτη μέλη σχετικά με την επιτευχθείσα πρόοδο, στο έδαφός τους, στον τομέα της συμπαραγωγής ενέργειας με σκοπό την αύξηση του ποσοστού ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται με την τεχνική αυτή. |
| --- | --- |

4.3.3

Η συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας, είτε έχει την έννοια της αξιοποίησης των θερμικών αποβλήτων με σκοπό την παραγωγή θερμότητας, είτε την έννοια της αξιοποίησής τους (π.χ. στους κλίβανους) για την παραγωγή ηλεκτρισμού, μπορεί να οδηγήσει σε τεράστια αύξηση της απόδοσης στο πλαίσιο της εκμετάλλευσης των καυσίμων, ήτοι από 35 % σήμερα σε 70 %. Για τους διαχειριστές του δικτύου, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το επιπλέον κόστος που μπορεί να προκύψει από την κατανεμημένη παραγωγή ενέργειας και από την ενεργό κατανομή της και να ενθαρρυνθεί η πραγματοποίηση των απαιτούμενων επενδύσεων, ταυτόχρονα όμως πρέπει να συνεκτιμηθούν οι συνθήκες που επικρατούν στα επιμέρους κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ είναι σύμφωνη με την επιθυμία που διατύπωσε η Επιτροπή να αναπτυχθούν εγκαταστάσεις συμπαραγωγής υψηλής ενεργειακής απόδοσης, μολονότι υπενθυμίζει ότι η εναρμόνιση των μεθόδων υπολογισμού έχει αναβληθεί για το 2010 και ότι εκδίδονται εγγυήσεις της καταγωγής για τις οποίες δεν είναι εύκολο να εξακριβωθεί κατά πόσον όντως ανταποκρίνονται στις ελάχιστες προβλεπόμενες απαιτήσεις. Η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον είναι δυνατόν να επιτευχθεί ενωρίτερα η εναρμόνιση των μεθόδων υπολογισμού που θα επιτρέψουν την ανάπτυξη μιας εσωτερικής αγοράς εξοπλισμού συμπαραγωγής και την υπερπήδηση του εμποδίου της ποικιλομορφίας των κανονιστικών πλαισίων στα διάφορα κράτη μέλη. Κάθε κράτος μέλος έχει σήμερα τη δυνατότητα να υιοθετεί δικές του μεθόδους υπολογισμού για την αξιολόγηση της απόδοσης των εγκαταστάσεων και την συμμόρφωσή τους προς τις κοινοτικές προδιαγραφές, οι οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται στις διατάξεις της οδηγίας. Στην πράξη, ωστόσο, αυτό δεν συμβαίνει και τα αποτελέσματα που αφορούν τις εγκαταστάσεις ποικίλλουν σημαντικά εάν η λειτουργία τους αναλυθεί με τις μεθόδους υπολογισμού των διαφόρων κρατών μελών. Η εναρμόνιση αποτελεί ένα αποτελεσματικό μέσο το οποίο επιτρέπει επίσης τον εντοπισμό των περιπτώσεων απάτης. Οι πόροι που η Ένωση διαθέτει για το σκοπό αυτό πρέπει να αυξηθούν, δεδομένου ότι τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τον πρώτο έλεγχο της 21ης Φεβρουαρίου 2007, δεν ευθυγραμμίζονται με τους στρατηγικούς στόχους, όπως καταδεικνύουν τα έγγραφα αξιολόγησης που υπέβαλαν τα κράτη μέλη σχετικά με την επιτευχθείσα πρόοδο, στο έδαφός τους, στον τομέα της συμπαραγωγής ενέργειας με σκοπό την αύξηση του ποσοστού ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται με την τεχνική αυτή.

| 4.3.4 | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να καταβάλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για τη στήριξη των προγραμμάτων τριπλής συνδυασμένης παραγωγής τα οποία κάνουν χρήση των θερμικών αποβλήτων και για την επίτευξη παραγωγή ψύξης. Στις εν λόγω εγκαταστάσεις, οι συντελεστές απόδοσης (COP) — δηλ. η σχέση μεταξύ της εξερχόμενης ψυκτικής ενέργειας και της εισερχόμενης θερμικής ενέργειας — είναι ιδιαίτερα σημαντικοί. Ενώπιον ενός COP ύψους 2,0 στις συμβατικές εγκαταστάσεις, στις εγκαταστάσεις τριπλής συνδυασμένης παραγωγής ο COP είναι της τάξεως του 0,7-1,3 ανάλογα με την θερμότητα που χρησιμοποιείται (8). Κυκλοφορούν ήδη στην αγορά αναθερμαντήρες που λειτουργούν με υπολείμματα ξυλείας, οι οποίοι δηλαδή μπορούν να αξιοποιήσουν υποπροϊόντα από καρποφόρες (πυρήνες και φλούδες φρούτων) και γεωργικές (πυρήνες ελαιοκάρπων, στάχυα αραβοσίτου) καλλιέργειες, καθώς και υπολείμματα από πριστήρια, από την επεξεργασία ξύλου και από το κλάδεμα κορυφών και κλάδων, όπως επίσης και φλοιό καφέ, υπολείμματα φοινικόδεντρων ή βιομηχανικά απορρίμματα και χρησιμοποιημένες συσκευασίες. Εκατό κιλά αυτών των υποπροϊόντων μπορούν να παραγάγουν 70 kW συνεχούς ηλεκτρικής ενέργειας (με μέγιστη απόδοση 80 kW) και 130 kW θέρμανσης και ψύξης. Ένας τόνος υπολειμμάτων ξυλείας, κόστους 70 ευρώ, αντικαθιστά 160 λίτρα πετρελαίου εσωτερικής καύσης, κόστους 175 ευρώ. |
| --- | --- |

4.3.4

Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να καταβάλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για τη στήριξη των προγραμμάτων τριπλής συνδυασμένης παραγωγής τα οποία κάνουν χρήση των θερμικών αποβλήτων και για την επίτευξη παραγωγή ψύξης. Στις εν λόγω εγκαταστάσεις, οι συντελεστές απόδοσης (COP) — δηλ. η σχέση μεταξύ της εξερχόμενης ψυκτικής ενέργειας και της εισερχόμενης θερμικής ενέργειας — είναι ιδιαίτερα σημαντικοί. Ενώπιον ενός COP ύψους 2,0 στις συμβατικές εγκαταστάσεις, στις εγκαταστάσεις τριπλής συνδυασμένης παραγωγής ο COP είναι της τάξεως του 0,7-1,3 ανάλογα με την θερμότητα που χρησιμοποιείται (8). Κυκλοφορούν ήδη στην αγορά αναθερμαντήρες που λειτουργούν με υπολείμματα ξυλείας, οι οποίοι δηλαδή μπορούν να αξιοποιήσουν υποπροϊόντα από καρποφόρες (πυρήνες και φλούδες φρούτων) και γεωργικές (πυρήνες ελαιοκάρπων, στάχυα αραβοσίτου) καλλιέργειες, καθώς και υπολείμματα από πριστήρια, από την επεξεργασία ξύλου και από το κλάδεμα κορυφών και κλάδων, όπως επίσης και φλοιό καφέ, υπολείμματα φοινικόδεντρων ή βιομηχανικά απορρίμματα και χρησιμοποιημένες συσκευασίες. Εκατό κιλά αυτών των υποπροϊόντων μπορούν να παραγάγουν 70 kW συνεχούς ηλεκτρικής ενέργειας (με μέγιστη απόδοση 80 kW) και 130 kW θέρμανσης και ψύξης. Ένας τόνος υπολειμμάτων ξυλείας, κόστους 70 ευρώ, αντικαθιστά 160 λίτρα πετρελαίου εσωτερικής καύσης, κόστους 175 ευρώ.

| 4.3.5 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι σκόπιμο να αναληφθεί εκστρατεία και να υιοθετηθούν μέτρα προκειμένου να περιοριστεί η χρησιμοποίηση υλικών για την συσκευασία των προϊόντων, τα οποία θα έπρεπε να είναι ανακυκλώσιμα. Η κατανάλωση ενέργειας για την παραγωγή τους και κατόπιν για τη διάθεσή τους είναι υπερβολική, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος των συσκευασιών δεν είναι βιοαποικοδομήσιμες και αποτελούν σοβαρή αιτία ρύπανσης. |
| --- | --- |

4.3.5

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι σκόπιμο να αναληφθεί εκστρατεία και να υιοθετηθούν μέτρα προκειμένου να περιοριστεί η χρησιμοποίηση υλικών για την συσκευασία των προϊόντων, τα οποία θα έπρεπε να είναι ανακυκλώσιμα. Η κατανάλωση ενέργειας για την παραγωγή τους και κατόπιν για τη διάθεσή τους είναι υπερβολική, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος των συσκευασιών δεν είναι βιοαποικοδομήσιμες και αποτελούν σοβαρή αιτία ρύπανσης.

4.4   Λειτουργία της αγοράς

| 4.4.1 | Σήμερα η αγορά ενέργειας δεν αξιοποιεί πλήρως το ισχύον δυναμικό απόδοσης και συνεπώς είναι απαραίτητο να αυξηθεί η διαφάνεια προκειμένου να γίνουν γνωστά η πραγματική απόδοση των κέντρων παραγωγής και οι απώλειες που σημειώνονται στα δίκτυα μεταφοράς. Οι αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν ελευθερωθεί πλήρως. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η έλλειψη διαφάνειας, όσον αφορά την διαμόρφωση των τιμών και αυτή καθαυτή τη διαδικασία ελευθέρωσης, αποτελεί εμπόδιο το οποίο δυσκολεύει την χάραξη μιας αποτελεσματικής πολιτικής στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης. Φαίνεται σκόπιμο, σχετικά, να ενισχυθεί η έννοια του νομικού διαχωρισμού μεταξύ επιχειρήσεων που διαχειρίζονται μονοπώλια τεχνικής φύσεως και επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητα σύμφωνα με το καθεστώς του ελεύθερου ανταγωνισμού, η οποία προβλέπεται με βάση τις οδηγίες περί ελευθέρωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και της αγοράς φυσικού αερίου (οδηγίες 2003/54/ΕΚ και 2003/55/ΕΚ αντίστοιχα), καθώς και η — αυστηρότερη — έννοια του διαχωρισμού ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

4.4.1

Σήμερα η αγορά ενέργειας δεν αξιοποιεί πλήρως το ισχύον δυναμικό απόδοσης και συνεπώς είναι απαραίτητο να αυξηθεί η διαφάνεια προκειμένου να γίνουν γνωστά η πραγματική απόδοση των κέντρων παραγωγής και οι απώλειες που σημειώνονται στα δίκτυα μεταφοράς. Οι αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν ελευθερωθεί πλήρως. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η έλλειψη διαφάνειας, όσον αφορά την διαμόρφωση των τιμών και αυτή καθαυτή τη διαδικασία ελευθέρωσης, αποτελεί εμπόδιο το οποίο δυσκολεύει την χάραξη μιας αποτελεσματικής πολιτικής στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης. Φαίνεται σκόπιμο, σχετικά, να ενισχυθεί η έννοια του νομικού διαχωρισμού μεταξύ επιχειρήσεων που διαχειρίζονται μονοπώλια τεχνικής φύσεως και επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητα σύμφωνα με το καθεστώς του ελεύθερου ανταγωνισμού, η οποία προβλέπεται με βάση τις οδηγίες περί ελευθέρωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και της αγοράς φυσικού αερίου (οδηγίες 2003/54/ΕΚ και 2003/55/ΕΚ αντίστοιχα), καθώς και η — αυστηρότερη — έννοια του διαχωρισμού ιδιοκτησίας.

| 4.4.2 | Η πολιτική που αφορά τις τιμές στον τομέα αυτό θα πρέπει να ενθαρρύνει, αφενός, την εξοικονόμηση πόρων και την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, ιδιαίτερα των ορυκτών καυσίμων, και, αφετέρου, τη χρήση ανανεώσιμων πόρων ενέργειας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις αδύναμες ομάδες καταναλωτών, με βάση την αρχή ότι θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι θα διαθέτουν την ενέργεια που απαιτείται για την κάλυψη των βασικών αναγκών τους κατανάλωσης, δίχως ωστόσο να ατονεί το οικονομικό τους κίνητρο να εξοικονομούν ενέργεια: για παράδειγμα, θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο να διασφαλίζονται κοινωνικές τιμές για τα φτωχότερα στρώματα του πληθυσμού, μόνον όμως έως ένα δεδομένο όριο κατανάλωσης, ή να θεσπιστεί η οικονομική υποστήριξη των οικογενειών. |
| --- | --- |

4.4.2

Η πολιτική που αφορά τις τιμές στον τομέα αυτό θα πρέπει να ενθαρρύνει, αφενός, την εξοικονόμηση πόρων και την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, ιδιαίτερα των ορυκτών καυσίμων, και, αφετέρου, τη χρήση ανανεώσιμων πόρων ενέργειας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις αδύναμες ομάδες καταναλωτών, με βάση την αρχή ότι θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι θα διαθέτουν την ενέργεια που απαιτείται για την κάλυψη των βασικών αναγκών τους κατανάλωσης, δίχως ωστόσο να ατονεί το οικονομικό τους κίνητρο να εξοικονομούν ενέργεια: για παράδειγμα, θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο να διασφαλίζονται κοινωνικές τιμές για τα φτωχότερα στρώματα του πληθυσμού, μόνον όμως έως ένα δεδομένο όριο κατανάλωσης, ή να θεσπιστεί η οικονομική υποστήριξη των οικογενειών.

| 4.4.3 | Ένα ενδιαφέρον πείραμα για την ενθάρρυνση της εξοικονόμησης ενέργειας είναι η εγκατάσταση ηλεκτρονικών μετρητών, η οποία επιτρέπει τη λειτουργία ενός συστήματος τηλεδιαχείρισης της διανομής ενέργειας, βελτιστοποιώντας τη διαχείριση των περιπτώσεων συμφόρησης στα δίκτυα. Σύμφωνα με την ENEL, η οποία διέθεσε δωρεάν ηλεκτρονικούς μετρητές στους 30 εκατομμύρια πελάτες της, η συστηματική οργάνωση της χρήσης της ενέργειας, ακόμη και με την υιοθέτηση μιας στοχοθετημένης τιμολογιακής πολιτικής, επιτρέπει την βέλτιστη αξιοποίηση της παραγωγής, ιδιαίτερα κατά τις ώρες με τη λιγότερη κίνηση. «Ο ηλεκτρονικός μετρητής συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση του τελικού καταναλωτή, ευνοώντας μία πιο ορθολογική χρήση της ενέργειας». Έχει δε αναγνωριστεί ως μέσο που συμβάλλει στην βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, όπως την αντιλαμβάνονται οι οδηγίες για τις ενεργειακές υπηρεσίες και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. |
| --- | --- |

4.4.3

Ένα ενδιαφέρον πείραμα για την ενθάρρυνση της εξοικονόμησης ενέργειας είναι η εγκατάσταση ηλεκτρονικών μετρητών, η οποία επιτρέπει τη λειτουργία ενός συστήματος τηλεδιαχείρισης της διανομής ενέργειας, βελτιστοποιώντας τη διαχείριση των περιπτώσεων συμφόρησης στα δίκτυα. Σύμφωνα με την ENEL, η οποία διέθεσε δωρεάν ηλεκτρονικούς μετρητές στους 30 εκατομμύρια πελάτες της, η συστηματική οργάνωση της χρήσης της ενέργειας, ακόμη και με την υιοθέτηση μιας στοχοθετημένης τιμολογιακής πολιτικής, επιτρέπει την βέλτιστη αξιοποίηση της παραγωγής, ιδιαίτερα κατά τις ώρες με τη λιγότερη κίνηση. «Ο ηλεκτρονικός μετρητής συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση του τελικού καταναλωτή, ευνοώντας μία πιο ορθολογική χρήση της ενέργειας». Έχει δε αναγνωριστεί ως μέσο που συμβάλλει στην βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, όπως την αντιλαμβάνονται οι οδηγίες για τις ενεργειακές υπηρεσίες και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.

| 4.4.4 | Το πρότυπο της κατανεμημένης παραγωγής, δηλ. της παραγωγής με πολλαπλούς παραγωγούς, ακόμη και πολύ μικρών διαστάσεων, θέτει μία σειρά νέων προβλημάτων όσον αφορά τους τρόπους διαχείρισης των δικτύων μέσης ή χαμηλής τάσης, ο προγραμματισμός των οποίων προβλέπει γι'αυτά μία χρήση αποκλειστικά μονής κατεύθυνσης. Είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθούν σημαντικές επενδύσεις για την ανανέωση των δικτύων ώστε να καταστεί δυνατή η προσαρμογή στις νέες μεθόδους παραγωγής. Είναι βέβαιο ότι η αποκεντρωμένη παραγωγή παρουσιάζει μικρότερες απώλειες κατά τη φάση μεταφοράς, οι απαραίτητες επενδύσεις, ωστόσο, είναι πολύ υψηλές, ενώ, παράλληλα, οι τοπικές κοινότητες εμφανίζονται ιδιαίτερα αρνητικές στην υποδοχή ακόμη και μικρών σταθμών παραγωγής στο έδαφός τους. |
| --- | --- |

4.4.4

Το πρότυπο της κατανεμημένης παραγωγής, δηλ. της παραγωγής με πολλαπλούς παραγωγούς, ακόμη και πολύ μικρών διαστάσεων, θέτει μία σειρά νέων προβλημάτων όσον αφορά τους τρόπους διαχείρισης των δικτύων μέσης ή χαμηλής τάσης, ο προγραμματισμός των οποίων προβλέπει γι'αυτά μία χρήση αποκλειστικά μονής κατεύθυνσης. Είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθούν σημαντικές επενδύσεις για την ανανέωση των δικτύων ώστε να καταστεί δυνατή η προσαρμογή στις νέες μεθόδους παραγωγής. Είναι βέβαιο ότι η αποκεντρωμένη παραγωγή παρουσιάζει μικρότερες απώλειες κατά τη φάση μεταφοράς, οι απαραίτητες επενδύσεις, ωστόσο, είναι πολύ υψηλές, ενώ, παράλληλα, οι τοπικές κοινότητες εμφανίζονται ιδιαίτερα αρνητικές στην υποδοχή ακόμη και μικρών σταθμών παραγωγής στο έδαφός τους.

| 4.5 | Ο τομέας των μεταφορών αφιέρωσε πολλή ενέργεια στη μείωση της κατανάλωσης και των ρυπογόνων εκπομπών αερίων. Παρ'όλα αυτά, δικαιολογημένα ζητείται τώρα από αυτόν να καταβάλει μία ακόμη προσπάθεια καθώς πρόκειται για τον τομέα με την μεγαλύτερη αύξηση κατανάλωσης και για μία από τις μεγαλύτερες πηγές αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου (οι εκπομπές CO2 για τις οποίες ευθύνονται οι οδικές μεταφορές αυξήθηκαν κατά 26 % από το 1990 έως το 2004). Εξάλλου, το γεγονός ότι για τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές (τα οποία συνίστανται κατά 98 % από ορυκτά καύσιμα) η βιομηχανία της ΕΕ εξαρτάται από τις εισαγωγές από τρίτες χώρες αυξάνει την ευθύνη της και, κατ'επέκταση, την υποχρέωσή της να παράσχει την απαραίτητη συμβολή της στις προσπάθειες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, μείωσης των εκπομπών και περιορισμού των εισαγωγών πετρελαϊκών προϊόντων και φυσικού αερίου. |
| --- | --- |

4.5

Ο τομέας των μεταφορών αφιέρωσε πολλή ενέργεια στη μείωση της κατανάλωσης και των ρυπογόνων εκπομπών αερίων. Παρ'όλα αυτά, δικαιολογημένα ζητείται τώρα από αυτόν να καταβάλει μία ακόμη προσπάθεια καθώς πρόκειται για τον τομέα με την μεγαλύτερη αύξηση κατανάλωσης και για μία από τις μεγαλύτερες πηγές αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου (οι εκπομπές CO2 για τις οποίες ευθύνονται οι οδικές μεταφορές αυξήθηκαν κατά 26 % από το 1990 έως το 2004). Εξάλλου, το γεγονός ότι για τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές (τα οποία συνίστανται κατά 98 % από ορυκτά καύσιμα) η βιομηχανία της ΕΕ εξαρτάται από τις εισαγωγές από τρίτες χώρες αυξάνει την ευθύνη της και, κατ'επέκταση, την υποχρέωσή της να παράσχει την απαραίτητη συμβολή της στις προσπάθειες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, μείωσης των εκπομπών και περιορισμού των εισαγωγών πετρελαϊκών προϊόντων και φυσικού αερίου.

| 4.5.1 | Η πρόσφατη απόφαση της Επιτροπής να προτείνει νομοθεσία με σκοπό την επίτευξη του κοινοτικού στόχου των 120 g CO2/km, την σήμανση των ελαστικών αυτοκινήτων με βάση ανώτατες οριακές τιμές αντίστασης κύλισης, την τροποποίηση των απαιτήσεων που ισχύουν για τα καύσιμα, καθώς και την εισαγωγή μειγμάτων βενζίνης με υψηλή περιεκτικότητα αιθανόλης, βιοκαυσίμων, καυσίμων με χαμηλή περιεκτικότητα άνθρακα και πετρελαίου κίνησης με εξαιρετικά χαμηλή περιεκτικότητα θείου, αποτελεί ένα αποφασιστικό σήμα προς την αγορά. Κατά τη δεκαετία 2011-2020, οι ευρωπαίοι προμηθευτές θα πρέπει να περιορίσουν κατά 10 % τις εκπομπές αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου που τα καύσιμά τους παράγουν κατά την κατεργασία, μεταφορά και χρήση, πράγμα που θα επιτρέψει την αποφυγή εκπομπής 500 εκατομμυρίων τόνων εκπομπών CO2. Ο λόγος για τον οποίο έγιναν αυτές οι επιλογές είναι ότι, κατά το διάστημα 1995-2004, οι εκπομπές CO2 σημείωσαν μείωση 12,4 % μόνον (ήτοι από 186 g CO2/km μειώθηκαν σε 163 g CO2/km), η οποία συνοδεύτηκε από σημαντική αύξηση της μέσης ισχύος των οχημάτων οι βλαβερές εκπομπές των οποίων είναι ακόμη πιο δύσκολο να μειωθούν. Η ασυνέπεια αυτή καταδεικνύει ότι θα ήταν χρήσιμο να αυξηθεί η φορολογία επί των μη ενεργειακά αποδοτικών οχημάτων πολυτελείας, πράγμα που ήδη εφαρμόζεται σε ορισμένα κράτη μέλη. Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα μέτρα αυτά θα επιτρέψουν να μειωθούν οι εκπομπές CO2 κατά 400 επιπλέον εκατομμύρια τόνους το 2020.
  Η Ένωση Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτου (ACEA) ζήτησε την μετάθεση της προθεσμίας από το 2012 στο 2015 και την συμμετοχή, στις σχετικές προσπάθειες, όλων των παραγόντων, όπως συνέστησε η ομάδα υψηλού επιπέδου CARS 21. Σύμφωνα με τους ευρωπαίους κατασκευαστές, εάν τα μέτρα αυτά δεν συσχετιστούν με ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα αλλαγής των μοντέλων των οχημάτων, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα το κόστος που θα προκύψει να μην μπορεί να καλυφθεί από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.5.1

Η πρόσφατη απόφαση της Επιτροπής να προτείνει νομοθεσία με σκοπό την επίτευξη του κοινοτικού στόχου των 120 g CO2/km, την σήμανση των ελαστικών αυτοκινήτων με βάση ανώτατες οριακές τιμές αντίστασης κύλισης, την τροποποίηση των απαιτήσεων που ισχύουν για τα καύσιμα, καθώς και την εισαγωγή μειγμάτων βενζίνης με υψηλή περιεκτικότητα αιθανόλης, βιοκαυσίμων, καυσίμων με χαμηλή περιεκτικότητα άνθρακα και πετρελαίου κίνησης με εξαιρετικά χαμηλή περιεκτικότητα θείου, αποτελεί ένα αποφασιστικό σήμα προς την αγορά. Κατά τη δεκαετία 2011-2020, οι ευρωπαίοι προμηθευτές θα πρέπει να περιορίσουν κατά 10 % τις εκπομπές αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου που τα καύσιμά τους παράγουν κατά την κατεργασία, μεταφορά και χρήση, πράγμα που θα επιτρέψει την αποφυγή εκπομπής 500 εκατομμυρίων τόνων εκπομπών CO2. Ο λόγος για τον οποίο έγιναν αυτές οι επιλογές είναι ότι, κατά το διάστημα 1995-2004, οι εκπομπές CO2 σημείωσαν μείωση 12,4 % μόνον (ήτοι από 186 g CO2/km μειώθηκαν σε 163 g CO2/km), η οποία συνοδεύτηκε από σημαντική αύξηση της μέσης ισχύος των οχημάτων οι βλαβερές εκπομπές των οποίων είναι ακόμη πιο δύσκολο να μειωθούν. Η ασυνέπεια αυτή καταδεικνύει ότι θα ήταν χρήσιμο να αυξηθεί η φορολογία επί των μη ενεργειακά αποδοτικών οχημάτων πολυτελείας, πράγμα που ήδη εφαρμόζεται σε ορισμένα κράτη μέλη. Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα μέτρα αυτά θα επιτρέψουν να μειωθούν οι εκπομπές CO2 κατά 400 επιπλέον εκατομμύρια τόνους το 2020.

Η Ένωση Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτου (ACEA) ζήτησε την μετάθεση της προθεσμίας από το 2012 στο 2015 και την συμμετοχή, στις σχετικές προσπάθειες, όλων των παραγόντων, όπως συνέστησε η ομάδα υψηλού επιπέδου CARS 21. Σύμφωνα με τους ευρωπαίους κατασκευαστές, εάν τα μέτρα αυτά δεν συσχετιστούν με ένα μακροπρόθεσμο πρόγραμμα αλλαγής των μοντέλων των οχημάτων, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα το κόστος που θα προκύψει να μην μπορεί να καλυφθεί από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

| 4.5.2 | Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να υποδείξει ότι η μαζική αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με βιοκαύσιμα εμπεριέχει τον κίνδυνο να βρεθούν ανταγωνιστές η παραγωγή καυσίμων και η παραγωγή ειδών διατροφής στο πλαίσιο της κατανομής των εύφορων γαιών, καθώς και να καταλήξει η τιμή των ειδών διατροφής να ευθυγραμμιστεί — προς τα πάνω — με αυτήν των ενεργειακών προϊόντων, τα οποία, με τη σειρά τους, θα ευθυγραμμίζονταν με την τιμή των ορυκτών καυσίμων: αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι θα βρεθούν αντιμέτωποι ως ανταγωνιστές οι φτωχοί πεινασμένοι πληθυσμοί του Νότου με τους ιδιοκτήτες αυτοκινήτων του Βορρά (9). Τίθεται, πράγματι, ένα ηθικό ζήτημα εάν ληφθεί υπόψη ότι για την εξασφάλιση των καυσίμων που χρειάζονται οι βόρειες χώρες της υφηλίου γίνεται χρήση γεωργικών πόρων που θα μπορούσαν να σώσουν εκατομμύρια ψυχές στον υπανάπτυκτο Νότο. Ολόκληρη η παραγωγή αραβοσίτου της Iowa πιθανόν να προορίζεται για την παραγωγή αιθανόλης. Εάν ληφθεί υπόψη ότι για να γεμίσει μία δεξαμενή καυσίμου ενός ΟΨΕ 25 γαλονιών που ισοδυναμούν με 94,5 λίτρα, καταναλώνεται το ισοδύναμο ετήσιου σιτηρεσίου ενός ατόμου, τότε το πρόβλημα γίνεται πιο απτό και απαιτεί την εξεύρεση λύσης. Η ΕΟΚΕ ετοιμάζει την κατάρτισης ειδικής γνωμοδότησης για το θέμα (10). |
| --- | --- |

4.5.2

Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να υποδείξει ότι η μαζική αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με βιοκαύσιμα εμπεριέχει τον κίνδυνο να βρεθούν ανταγωνιστές η παραγωγή καυσίμων και η παραγωγή ειδών διατροφής στο πλαίσιο της κατανομής των εύφορων γαιών, καθώς και να καταλήξει η τιμή των ειδών διατροφής να ευθυγραμμιστεί — προς τα πάνω — με αυτήν των ενεργειακών προϊόντων, τα οποία, με τη σειρά τους, θα ευθυγραμμίζονταν με την τιμή των ορυκτών καυσίμων: αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι θα βρεθούν αντιμέτωποι ως ανταγωνιστές οι φτωχοί πεινασμένοι πληθυσμοί του Νότου με τους ιδιοκτήτες αυτοκινήτων του Βορρά (9). Τίθεται, πράγματι, ένα ηθικό ζήτημα εάν ληφθεί υπόψη ότι για την εξασφάλιση των καυσίμων που χρειάζονται οι βόρειες χώρες της υφηλίου γίνεται χρήση γεωργικών πόρων που θα μπορούσαν να σώσουν εκατομμύρια ψυχές στον υπανάπτυκτο Νότο. Ολόκληρη η παραγωγή αραβοσίτου της Iowa πιθανόν να προορίζεται για την παραγωγή αιθανόλης. Εάν ληφθεί υπόψη ότι για να γεμίσει μία δεξαμενή καυσίμου ενός ΟΨΕ 25 γαλονιών που ισοδυναμούν με 94,5 λίτρα, καταναλώνεται το ισοδύναμο ετήσιου σιτηρεσίου ενός ατόμου, τότε το πρόβλημα γίνεται πιο απτό και απαιτεί την εξεύρεση λύσης. Η ΕΟΚΕ ετοιμάζει την κατάρτισης ειδικής γνωμοδότησης για το θέμα (10).

| 4.5.3 | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι ή Επιτροπή, από τη μία πλευρά, ενθαρρύνει τις εκούσιες συμφωνίες, από την άλλη όμως, ανακοινώνει την λήψη υποχρεωτικών μέτρων. Η ίδια η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η αυτορρύθμιση διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο, υποστηρίζοντας ότι «επιτρέπει την ταχύτερη επίτευξη των στόχων και την τήρηση κατά τρόπο πιο οικονομικό των νομικών υποχρεώσεων», καθώς και ότι «οι εκούσιες συμφωνίες μπορούν να παρουσιάζουν πλεονεκτήματα από νομοθετική άποψη. Χάρη σε αυτές μπορεί να σημειωθεί πρόοδος σε σύντομο χρονικό διάστημα, καθώς η υλοποίησή τους είναι ταχεία και συνεπάγεται χαμηλό κόστος. Εξάλλου, επιτρέπουν ευέλικτες προσαρμογές οι οποίες είναι σύμφωνες με τις υπάρχουσες τεχνολογικές επιλογές και με τις κατευθύνσεις της αγοράς». Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να προβεί σε προσεκτική αξιολόγηση των αιτίων που ευθύνονται για την περιορισμένη πρόοδο που σημειώθηκε όσον αφορά την μείωση των εκπομπών αερίων CO2 εκ μέρους της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας, η οποία εντούτοις έχει πραγματοποιήσει τις σημαντικότερες επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι μία αυστηρή νομοθεσία δεν επιτρέπει πάντοτε την ανάπτυξη του δυναμικού έρευνας και, ενδεχομένως, την επίτευξη προόδου στον πλαίσιο των προς υιοθέτηση λύσεων. |
| --- | --- |

4.5.3

Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι ή Επιτροπή, από τη μία πλευρά, ενθαρρύνει τις εκούσιες συμφωνίες, από την άλλη όμως, ανακοινώνει την λήψη υποχρεωτικών μέτρων. Η ίδια η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η αυτορρύθμιση διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο, υποστηρίζοντας ότι «επιτρέπει την ταχύτερη επίτευξη των στόχων και την τήρηση κατά τρόπο πιο οικονομικό των νομικών υποχρεώσεων», καθώς και ότι «οι εκούσιες συμφωνίες μπορούν να παρουσιάζουν πλεονεκτήματα από νομοθετική άποψη. Χάρη σε αυτές μπορεί να σημειωθεί πρόοδος σε σύντομο χρονικό διάστημα, καθώς η υλοποίησή τους είναι ταχεία και συνεπάγεται χαμηλό κόστος. Εξάλλου, επιτρέπουν ευέλικτες προσαρμογές οι οποίες είναι σύμφωνες με τις υπάρχουσες τεχνολογικές επιλογές και με τις κατευθύνσεις της αγοράς». Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να προβεί σε προσεκτική αξιολόγηση των αιτίων που ευθύνονται για την περιορισμένη πρόοδο που σημειώθηκε όσον αφορά την μείωση των εκπομπών αερίων CO2 εκ μέρους της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας, η οποία εντούτοις έχει πραγματοποιήσει τις σημαντικότερες επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι μία αυστηρή νομοθεσία δεν επιτρέπει πάντοτε την ανάπτυξη του δυναμικού έρευνας και, ενδεχομένως, την επίτευξη προόδου στον πλαίσιο των προς υιοθέτηση λύσεων.

| 4.5.4 | Η κατασκευαστική βιομηχανία έχει να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας τόσο στις νέες οικοδομές όσο και στην προσαρμογή των υφιστάμενων οικοδομών. Όμως σε ορισμένες χώρες η εν λόγω βιομηχανία καθυστέρησε να προσαρμοσθεί στις βελτιωμένες μεθόδους και αντέδρασε στην επιβολή υψηλότερων προτύπων. Πρέπει να καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια για να εμπεδώσουν όλοι οι φορείς του τομέα ότι είναι αναγκαίο και δυνατό να εφαρμόζονται υψηλότερα πρότυπα και να πεισθούν ότι πρέπει να βρίσκονται στην πρωτοπορία δοκιμάζοντας καλύτερα πρότυπα αποδοτικότητας αντί να αντιδρούν στις αλλαγές. Οι σχεδιαστές, οι διαχειριστές και οι εργαζόμενοι στους διάφορους κλάδους της κατασκευαστικής βιομηχανίας πρέπει να λάβουν νέα κατάρτιση σχετικά με τον τρόπο επίτευξης υψηλότερης ενεργειακής αποδοτικότητας, καθώς και νέα κίνητρα για να το πράξουν. |
| --- | --- |

4.5.4

Η κατασκευαστική βιομηχανία έχει να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας τόσο στις νέες οικοδομές όσο και στην προσαρμογή των υφιστάμενων οικοδομών. Όμως σε ορισμένες χώρες η εν λόγω βιομηχανία καθυστέρησε να προσαρμοσθεί στις βελτιωμένες μεθόδους και αντέδρασε στην επιβολή υψηλότερων προτύπων. Πρέπει να καταβληθεί μεγάλη προσπάθεια για να εμπεδώσουν όλοι οι φορείς του τομέα ότι είναι αναγκαίο και δυνατό να εφαρμόζονται υψηλότερα πρότυπα και να πεισθούν ότι πρέπει να βρίσκονται στην πρωτοπορία δοκιμάζοντας καλύτερα πρότυπα αποδοτικότητας αντί να αντιδρούν στις αλλαγές. Οι σχεδιαστές, οι διαχειριστές και οι εργαζόμενοι στους διάφορους κλάδους της κατασκευαστικής βιομηχανίας πρέπει να λάβουν νέα κατάρτιση σχετικά με τον τρόπο επίτευξης υψηλότερης ενεργειακής αποδοτικότητας, καθώς και νέα κίνητρα για να το πράξουν.

| 4.6 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τα χρηματοδοτικά και φορολογικά κίνητρα και τις στρατηγικές που προτείνει η Επιτροπή, εκτιμά δε ιδιαιτέρως την συμμετοχή της ΕΤΕπ και της ΕΤΑΑ, αλλά και το γεγονός ότι επιδιώκεται η ευαισθητοποίηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος προκειμένου να παράσχει τους απαιτούμενους χρηματοδοτικούς πόρους υπέρ της υλοποίησης των εθνικών ενεργειακών σχεδίων. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά στο πλαίσιο αυτό η οριστική άρση των εμποδίων που ετίθεντο, από την άποψη της νομικής ασφάλειας, στη χρήση εταιρειών παροχής λύσεων ενεργειακής απόδοσης (ESCO). |
| --- | --- |

4.6

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τα χρηματοδοτικά και φορολογικά κίνητρα και τις στρατηγικές που προτείνει η Επιτροπή, εκτιμά δε ιδιαιτέρως την συμμετοχή της ΕΤΕπ και της ΕΤΑΑ, αλλά και το γεγονός ότι επιδιώκεται η ευαισθητοποίηση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος προκειμένου να παράσχει τους απαιτούμενους χρηματοδοτικούς πόρους υπέρ της υλοποίησης των εθνικών ενεργειακών σχεδίων. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά στο πλαίσιο αυτό η οριστική άρση των εμποδίων που ετίθεντο, από την άποψη της νομικής ασφάλειας, στη χρήση εταιρειών παροχής λύσεων ενεργειακής απόδοσης (ESCO).

| 4.6.1 | Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ευχή ότι θα συγκληθεί ειδική διάσκεψη για την χρηματοδότηση της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης με στόχο την ευαισθητοποίηση των ενδιαφερόμενων μερών και την προώθηση της συμμετοχής του τραπεζικού συστήματος στην υλοποίηση ενός μεγάλου προγράμματος εκσυγχρονισμού της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι τράπεζες θα μπορούσαν να λάβουν μέρος σε μία δράση του τύπου Η Πρόκληση της Χιλιετίας στο πλαίσιο της οποίας θα βραβεύονταν οι τράπεζες εκείνες που έχουν υιοθετήσει τις καλύτερες λύσεις για την χρηματοδότηση της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

4.6.1

Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ευχή ότι θα συγκληθεί ειδική διάσκεψη για την χρηματοδότηση της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης με στόχο την ευαισθητοποίηση των ενδιαφερόμενων μερών και την προώθηση της συμμετοχής του τραπεζικού συστήματος στην υλοποίηση ενός μεγάλου προγράμματος εκσυγχρονισμού της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι τράπεζες θα μπορούσαν να λάβουν μέρος σε μία δράση του τύπου Η Πρόκληση της Χιλιετίας στο πλαίσιο της οποίας θα βραβεύονταν οι τράπεζες εκείνες που έχουν υιοθετήσει τις καλύτερες λύσεις για την χρηματοδότηση της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης.

| 4.7 | Θεμελιώδης, κατά την ΕΟΚΕ, είναι η δράση ευαισθητοποίησης του ευρέος κοινού την οποία θα μπορούσαν να αναπτύξουν οι εθνικές και τοπικές αρχές, όπως επίσης και οι κατασκευαστικές επιχειρήσεις και οι επιχειρήσεις παροχής ενέργειας. Πρέπει να δοθεί έμφαση στον ρόλο των περιφερειακών αρχών ως ουδέτερου πληροφοριοδότη στην υπηρεσία του κοινού. Πρέπει επίσης να τονιστούν τα θετικά αποτελέσματα που απέφεραν οι πρωτοβουλίες εξοικονόμησης ενέργειας. Στον χώρο της διαφήμισης, θα μπορούσαν να εξαρθούν οι έννοιες της ενεργειακής απόδοσης και του σεβασμού του περιβάλλοντος ως το στοιχείο που κατεξοχήν προσδίδει αξία στα προϊόντα ώστε να εξελιχθεί κατά τρόπο «ενάρετο» η έννοια του «συμβόλου κοινωνικής θέσης», η οποία σήμερα συνδέεται συχνά με προϊόντα η χρήση των οποίων είναι μη αποδοτική από ενεργειακή άποψη. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της δημιουργίας ενός «Συμφώνου των Δημάρχων», θεωρεί εντούτοις ότι η πρόβλεψη να απαρτίζεται το σχετικό δίκτυο από τους δημάρχους 20 μόνον ευρωπαϊκών πόλεων είναι ιδιαίτερα ανεπαρκής. Ο στόχος θα πρέπει να είναι πολύ πιο φιλόδοξος και οι τοπικές εμπειρίες να προβάλλονται περισσότερο. Η δημιουργία μιας δικτυακής πύλης με στόχο την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των πόλεων τόσο μεγάλου, όσο και μεσαίου και μικρού μεγέθους — όπου ζει άνω του 80 % του ευρωπαϊκού πληθυσμού — θα μπορούσε να αποτελέσει ένα θαυμάσιο μέσο δικτύωσης των τοπικών διοικητικών υπαλλήλων που είναι αρμόδιοι για τις πολιτικές αστικών μεταφορών καθώς και των διοικητικών υπαλλήλων που είναι υπεύθυνοι για τις δραστηριότητες τοπικής κλίμακας που έχουν άμεσο αντίκτυπο στην κοινή γνώμη. Η απονομή ενός πιστοποιητικού «Κοινότητα υψηλής ενεργειακής απόδοσης» (το πρώτο χορηγήθηκε στην μικρή ιταλική κοινότητα Βαρέζε της Λιγουρίας), αποτελεί σαφώς σημαντικό κίνητρο για την υιοθέτηση, σε τοπικό επίπεδο, πολιτικών βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης. Η Επιτροπή θα μπορούσε, εξάλλου, να προκηρύξει έναν «διαγωνισμό ενεργειακής απόδοσης» στον οποίο να συμμετάσχουν τα ευρωπαϊκά σχολεία, που να βραβεύει τις προτάσεις λύσεων που συνδυάζουν εξοικονόμηση και ποιότητα και αποφέρουν τα καλύτερα αποτελέσματα. |
| --- | --- |

4.7

Θεμελιώδης, κατά την ΕΟΚΕ, είναι η δράση ευαισθητοποίησης του ευρέος κοινού την οποία θα μπορούσαν να αναπτύξουν οι εθνικές και τοπικές αρχές, όπως επίσης και οι κατασκευαστικές επιχειρήσεις και οι επιχειρήσεις παροχής ενέργειας. Πρέπει να δοθεί έμφαση στον ρόλο των περιφερειακών αρχών ως ουδέτερου πληροφοριοδότη στην υπηρεσία του κοινού. Πρέπει επίσης να τονιστούν τα θετικά αποτελέσματα που απέφεραν οι πρωτοβουλίες εξοικονόμησης ενέργειας. Στον χώρο της διαφήμισης, θα μπορούσαν να εξαρθούν οι έννοιες της ενεργειακής απόδοσης και του σεβασμού του περιβάλλοντος ως το στοιχείο που κατεξοχήν προσδίδει αξία στα προϊόντα ώστε να εξελιχθεί κατά τρόπο «ενάρετο» η έννοια του «συμβόλου κοινωνικής θέσης», η οποία σήμερα συνδέεται συχνά με προϊόντα η χρήση των οποίων είναι μη αποδοτική από ενεργειακή άποψη. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της δημιουργίας ενός «Συμφώνου των Δημάρχων», θεωρεί εντούτοις ότι η πρόβλεψη να απαρτίζεται το σχετικό δίκτυο από τους δημάρχους 20 μόνον ευρωπαϊκών πόλεων είναι ιδιαίτερα ανεπαρκής. Ο στόχος θα πρέπει να είναι πολύ πιο φιλόδοξος και οι τοπικές εμπειρίες να προβάλλονται περισσότερο. Η δημιουργία μιας δικτυακής πύλης με στόχο την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των πόλεων τόσο μεγάλου, όσο και μεσαίου και μικρού μεγέθους — όπου ζει άνω του 80 % του ευρωπαϊκού πληθυσμού — θα μπορούσε να αποτελέσει ένα θαυμάσιο μέσο δικτύωσης των τοπικών διοικητικών υπαλλήλων που είναι αρμόδιοι για τις πολιτικές αστικών μεταφορών καθώς και των διοικητικών υπαλλήλων που είναι υπεύθυνοι για τις δραστηριότητες τοπικής κλίμακας που έχουν άμεσο αντίκτυπο στην κοινή γνώμη. Η απονομή ενός πιστοποιητικού «Κοινότητα υψηλής ενεργειακής απόδοσης» (το πρώτο χορηγήθηκε στην μικρή ιταλική κοινότητα Βαρέζε της Λιγουρίας), αποτελεί σαφώς σημαντικό κίνητρο για την υιοθέτηση, σε τοπικό επίπεδο, πολιτικών βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης. Η Επιτροπή θα μπορούσε, εξάλλου, να προκηρύξει έναν «διαγωνισμό ενεργειακής απόδοσης» στον οποίο να συμμετάσχουν τα ευρωπαϊκά σχολεία, που να βραβεύει τις προτάσεις λύσεων που συνδυάζουν εξοικονόμηση και ποιότητα και αποφέρουν τα καλύτερα αποτελέσματα.

| 4.7.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την λύπη της που το σχέδιο δράσης δεν λαμβάνει υπόψη τον σημαντικό ρόλο που οι κοινωνικοί εταίροι και ο κοινωνικός διάλογος μπορούν να διαδραματίσουν σε όλα τα σημαντικά επίπεδα για την εξέταση, την προώθηση και την ανάπτυξη πολιτικών εξοικονόμησης ενέργειας. Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ευχή ότι η Επιτροπή θα δραστηριοποιηθεί προκειμένου να ενθαρρυνθεί η ένταξη των θεμάτων της περιβαλλοντικής αειφορίας στις ισχύουσες διαρθρώσεις του κοινωνικού διαλόγου στα διάφορα επίπεδα, ιδιαίτερα στους επιμέρους κλάδους και στις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχείρησης. Μία προσέγγιση η οποία συσχετίζεται με τις θέσεις εργασίας και η οποία αυξάνει την ποιότητα της πληροφόρησης, των παρεχόμενων συμβουλών και της συμμετοχής των εργαζομένων, θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην εξοικονόμηση ενέργειας· αρκεί να ληφθούν υπόψη οι παραγωγικές διαδικασίες και οι νέες τεχνολογίες που έχει υιοθετήσει η βιομηχανία, τα προβλήματα που συνδέονται με την κινητικότητα των εργαζομένων, η ανακύκλωση και η τηλεεργασία. Για το λόγο αυτό, είναι απόλυτα απαραίτητη η συμμετοχή των εργαζομένων στις στρατηγικές ενεργειακής απόδοσης. Ένα πεδίο προς εξέταση εκ μέρους των κοινωνικών εταίρων θα μπορούσαν να είναι οι συλλογικές συμβάσεις χάρη στις οποίες μέρος των πόρων που εξοικονομούνται στο εσωτερικό της επιχείρησης κατανέμεται στους εργαζομένους, οι οποίοι με τον τρόπο αυτό μπορούν να συμμετέχουν στο πρόγραμμα ως πραγματικοί εταίροι. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις μπορούν, εξάλλου, να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στον τομέα της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης, τόσο στο ευρωπαϊκό επίπεδο, όσο και στο εθνικό, συμβάλλοντας στην διάδοση των ορθών πρακτικών. |
| --- | --- |

4.7.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την λύπη της που το σχέδιο δράσης δεν λαμβάνει υπόψη τον σημαντικό ρόλο που οι κοινωνικοί εταίροι και ο κοινωνικός διάλογος μπορούν να διαδραματίσουν σε όλα τα σημαντικά επίπεδα για την εξέταση, την προώθηση και την ανάπτυξη πολιτικών εξοικονόμησης ενέργειας. Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ευχή ότι η Επιτροπή θα δραστηριοποιηθεί προκειμένου να ενθαρρυνθεί η ένταξη των θεμάτων της περιβαλλοντικής αειφορίας στις ισχύουσες διαρθρώσεις του κοινωνικού διαλόγου στα διάφορα επίπεδα, ιδιαίτερα στους επιμέρους κλάδους και στις ευρωπαϊκές επιτροπές επιχείρησης. Μία προσέγγιση η οποία συσχετίζεται με τις θέσεις εργασίας και η οποία αυξάνει την ποιότητα της πληροφόρησης, των παρεχόμενων συμβουλών και της συμμετοχής των εργαζομένων, θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην εξοικονόμηση ενέργειας· αρκεί να ληφθούν υπόψη οι παραγωγικές διαδικασίες και οι νέες τεχνολογίες που έχει υιοθετήσει η βιομηχανία, τα προβλήματα που συνδέονται με την κινητικότητα των εργαζομένων, η ανακύκλωση και η τηλεεργασία. Για το λόγο αυτό, είναι απόλυτα απαραίτητη η συμμετοχή των εργαζομένων στις στρατηγικές ενεργειακής απόδοσης. Ένα πεδίο προς εξέταση εκ μέρους των κοινωνικών εταίρων θα μπορούσαν να είναι οι συλλογικές συμβάσεις χάρη στις οποίες μέρος των πόρων που εξοικονομούνται στο εσωτερικό της επιχείρησης κατανέμεται στους εργαζομένους, οι οποίοι με τον τρόπο αυτό μπορούν να συμμετέχουν στο πρόγραμμα ως πραγματικοί εταίροι. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις μπορούν, εξάλλου, να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στον τομέα της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης, τόσο στο ευρωπαϊκό επίπεδο, όσο και στο εθνικό, συμβάλλοντας στην διάδοση των ορθών πρακτικών.

| 4.7.2 | Είναι σημαντικό, το ζήτημα της εξοικονόμησης ενεργειακών πόρων να συσχετιστεί με τις ορθές πρακτικές κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων και ιδιαίτερα των πολυεθνικών. Στο πλαίσιο αυτό, επιβάλλεται η ανάπτυξη ενός ενισχυμένου κοινωνικού διαλόγου με σκοπό την αντιμετώπιση όλων των θεμάτων που συνδέονται με την ενεργειακή απόδοση, η επίλυση των οποίων θα μας επιτρέψει να προχωρήσουμε στην χάραξη μιας λιτής, όσον αφορά την κατανάλωση άνθρακα, ευρωπαϊκής στρατηγικής, η οποία θα λαμβάνει υπόψη όλες τις βλαβερές του συνέπειες για την υγεία, όπως αυτές των μικροσωματιδίων, που σήμερα απαιτούν τη λήψη μέτρων έκτακτης ανάγκης σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Η διάδοση ορθών πρακτικών, όπως, π.χ., η κατάργηση του άνθρακα από τα έντυπα, ή άλλες πρωτοβουλίες, συμβάλλουν στην ευαισθητοποίηση και στην υιοθέτηση θετικής στάσης έναντι βιώσιμων πολιτικών. |
| --- | --- |

4.7.2

Είναι σημαντικό, το ζήτημα της εξοικονόμησης ενεργειακών πόρων να συσχετιστεί με τις ορθές πρακτικές κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων και ιδιαίτερα των πολυεθνικών. Στο πλαίσιο αυτό, επιβάλλεται η ανάπτυξη ενός ενισχυμένου κοινωνικού διαλόγου με σκοπό την αντιμετώπιση όλων των θεμάτων που συνδέονται με την ενεργειακή απόδοση, η επίλυση των οποίων θα μας επιτρέψει να προχωρήσουμε στην χάραξη μιας λιτής, όσον αφορά την κατανάλωση άνθρακα, ευρωπαϊκής στρατηγικής, η οποία θα λαμβάνει υπόψη όλες τις βλαβερές του συνέπειες για την υγεία, όπως αυτές των μικροσωματιδίων, που σήμερα απαιτούν τη λήψη μέτρων έκτακτης ανάγκης σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Η διάδοση ορθών πρακτικών, όπως, π.χ., η κατάργηση του άνθρακα από τα έντυπα, ή άλλες πρωτοβουλίες, συμβάλλουν στην ευαισθητοποίηση και στην υιοθέτηση θετικής στάσης έναντι βιώσιμων πολιτικών.

| 4.8 | Η Επιτροπή τονίζει ιδιαίτερα τον διεθνή χαρακτήρα του προβλήματος της βελτίωσης της έντασης της ενέργειας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις ανάπτυξης εταιρικών σχέσεων και σύναψης διεθνούς συμφωνίας πλαισίου. Στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου που η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα διοργανώσει με θέμα την ενεργειακή απόδοση, η ΕΟΚΕ συνιστά να μην υποτιμηθεί το γεγονός ότι παρέχεται η ευκαιρία να λάβουν μέρος σε αυτό και οι χώρες που συμμετέχουν στα προγράμματα ΑΚΕ, EUROMED και ΕΠΓ. Η διεθνής συνεργασία είναι απαραίτητη προκειμένου να μπορέσει η ΕΕ να ανταποκριθεί στην πρόκληση της διασφάλισης μιας βιώσιμης ανάπτυξης, θα χρειαστεί μάλιστα να εντατικοποιηθούν οι διπλωματικές σχέσεις προκειμένου να καταστεί δυνατή, έως το 2009, η ολοκλήρωση ενός νέου διεθνούς πρωτοκόλλου, στο πλαίσιο της διάσκεψης που θα λάβει χώρα το έτος αυτό στο Μπαλί. |
| --- | --- |

4.8

Η Επιτροπή τονίζει ιδιαίτερα τον διεθνή χαρακτήρα του προβλήματος της βελτίωσης της έντασης της ενέργειας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις ανάπτυξης εταιρικών σχέσεων και σύναψης διεθνούς συμφωνίας πλαισίου. Στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου που η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα διοργανώσει με θέμα την ενεργειακή απόδοση, η ΕΟΚΕ συνιστά να μην υποτιμηθεί το γεγονός ότι παρέχεται η ευκαιρία να λάβουν μέρος σε αυτό και οι χώρες που συμμετέχουν στα προγράμματα ΑΚΕ, EUROMED και ΕΠΓ. Η διεθνής συνεργασία είναι απαραίτητη προκειμένου να μπορέσει η ΕΕ να ανταποκριθεί στην πρόκληση της διασφάλισης μιας βιώσιμης ανάπτυξης, θα χρειαστεί μάλιστα να εντατικοποιηθούν οι διπλωματικές σχέσεις προκειμένου να καταστεί δυνατή, έως το 2009, η ολοκλήρωση ενός νέου διεθνούς πρωτοκόλλου, στο πλαίσιο της διάσκεψης που θα λάβει χώρα το έτος αυτό στο Μπαλί.

| 4.9 | Η ευρωπαϊκή βιομηχανία, η οποία αναπτύσσει αυτή τη στιγμή σημαντικές τεχνολογίες εξοικονόμησης ενεργειακών πόρων, μπορεί να στηρίξει σημαντικά τις άλλες χώρες, με τη βοήθεια διαφόρων τύπων βιομηχανικής συνεργασίας, στις προσπάθειές τους να βελτιώσουν την ποιότητα της παραγωγής τους ηλεκτρικού ρεύματος, την ενεργειακή τους κατανάλωση και τις συνακόλουθες εκπομπές αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου, και να συμβάλουν, με τον τρόπο αυτό, στη συνολική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στο έδαφός τους. |
| --- | --- |

4.9

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία, η οποία αναπτύσσει αυτή τη στιγμή σημαντικές τεχνολογίες εξοικονόμησης ενεργειακών πόρων, μπορεί να στηρίξει σημαντικά τις άλλες χώρες, με τη βοήθεια διαφόρων τύπων βιομηχανικής συνεργασίας, στις προσπάθειές τους να βελτιώσουν την ποιότητα της παραγωγής τους ηλεκτρικού ρεύματος, την ενεργειακή τους κατανάλωση και τις συνακόλουθες εκπομπές αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου, και να συμβάλουν, με τον τρόπο αυτό, στη συνολική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στο έδαφός τους.

Βρυξέλλες, 27 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  L. Brown, www.earthpolicy.org και Έκθεση του FAO 2005.

1

(2)  Παράγοντας 4: να διπλασιαστεί ο πλούτος και να ελαττωθεί κατά το ήμισυ η κατανάλωση πόρων (U. Weizsacker, A. Lovins και άλλοι).

2

(3)  Γνωμοδότηση TEN/276 — Οι μεταφορές στις αστικές και μητροπολιτικές περιοχές (εισηγητής: ο κ. RIBBE).

3

Οι μεταφορές στις αστικές και μητροπολιτικές περιοχές

(4)  Γνωμοδότηση TEN/269 — Επισήμανση της ενεργειακής απόδοσης του εξοπλισμού γραφείου (εισηγητής: ο κ. VOLES) — σημείο 3.3.

4

Επισήμανση της ενεργειακής απόδοσης του εξοπλισμού γραφείου

(5)  Η υπό εξέταση οδηγία προβλέπει, στο άρθρο 15, δεύτερο εδάφιο, τη δυνατότητα χρήσης «πρόσθετης περιόδου τριών ετών» πριν από την πλήρη θέση σε εφαρμογή της όταν δεν είναι διαθέσιμοι ειδικευμένοι ή/και διαπιστευμένοι εμπειρογνώμονες. Με τον τρόπο αυτό αναγνωρίζεται στα κράτη μέλη η δυνατότητα να αναβάλλουν την θέση σε εφαρμογή του συστήματος των πιστοποιητικών ενεργειακής απόδοσης, καθώς και την επιθεώρηση των λεβήτων και των εγκαταστάσεων κλιματισμού των κτηρίων. Αυτό σημαίνει, όπως αναφέρει η ίδια η Επιτροπή, ότι δύσκολα το Συμβούλιο θα δηλώσει έτοιμο να ανοίξει το σχετικό κεφάλαιο ενωρίτερα από το 2009. Πριν ωστόσο αρχίσουν να ισχύουν τα προβλεπόμενα μέτρα τα οποία ελπίζεται ότι φέρουν τα επιθυμητά αποτελέσματα, θα χρειαστεί να περάσουν επιπλέον χρόνια μέχρις ότου υιοθετηθεί νέα οδηγία στον συγκεκριμένο τομέα.

5

(6)  Giulio Scapin, Σύγκριση προτύπων ανάλυσης για την εκτίμηση του ενεργειακού και μακροοικονομικού αντίκτυπου του προτύπου Passivhaus, Πανεπιστήμιο της Πάντοβας, 30 Μαΐου 2007 http://www.tesionline.com/intl/thesis.jsp?idt=17425.

6

Σύγκριση προτύπων ανάλυσης για την εκτίμηση του ενεργειακού και μακροοικονομικού αντίκτυπου του προτύπου Passivhaus

(7)  Πρέπει εξάλλου να αναφερθεί ότι πολλοί από τους μετασχηματιστές που χρησιμοποιούνται περιέχουν μία ουσία η οποία θεωρείται από τις πλέον βλαβερές για τον άνθρωπο, το πολυχλωροδιφαινύλιο (PCB). Αυτή τη στιγμή διεξάγονται εκστρατείες αντικατάστασής της και αποκατάστασης των σχετικών εγκαταστάσεων. Υπολογίζεται, π.χ., ότι μόνον στην Ιταλία περίπου 200 000 μετασχηματιστές από τους 600 000 που υπάρχουν στη χώρα χρησιμοποιούν ή έχουν υποστεί ρύπανση από PCB. Πρόκειται για μία ουσία η οποία, καθώς αποτελεί εξαιρετικό θερμομονωτικό υλικό, χρησιμοποιήθηκε στην αρχή μαζικά δίχως, τότε, να είναι ακόμη γνωστά τα εξαιρετικά βλαβερά χημικο-φυσικά χαρακτηριστικά της σε περίπτωση πυρκαγιάς. Για το λόγο αυτό θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο να προβλεφθεί η αντικατάσταση των μετασχηματιστών αυτών.

7

(8)  Βλ. τον ορισμό που δίδεται στον ιταλικό δικτυακό τόπο της Wikipedia (http://it.wikipedia.org/wiki/Trigenerazione): «Η τριπλή συνδυασμένη παραγωγή αποτελεί ένα ιδιαίτερο υποτομέα των συστημάτων συμπαραγωγής ενέργειας χάρη στον οποίο, όχι μόνον μπορεί να παραχθεί ηλεκτρική ενέργεια, αλλά και μπορεί να αξιοποιηθεί η θερμική ενέργεια που προκύπτει από την μετατροπή ενέργειας με σκοπό την παραγωγή ψυκτικής ενέργειας, όπως π.χ. ψυχρού ύδατος για τα συστήματα κλιματισμού ή για βιομηχανικές διαδικασίες. Η μετατροπή της θερμικής ενέργειας σε ψυκτική ενέργεια επιτυγχάνεται χάρη στην λειτουργία του ψυκτικού κύκλου απορρόφησης η οποία βασίζεται στη μετατροπή του ψυκτικού υγρού σε συνδυασμό με την ουσία που χρησιμοποιείται ως απορροφητικό υλικό».

8

(9)  L. Brown, www.earth-policy.org και Έκθεση του FAO του 2005.

9

(10)  TEN 286 — Έκθεση προόδου για τη χρήση βιοκαυσίμων (εισηγητής: ο κ. IOZIA).

10

Έκθεση προόδου για τη χρήση βιοκαυσίμων

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/35 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/35

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα αερολιμενικά τέλη

COM(2006) 820 τελικό — 2007/0013 (COD)

(2008/C 10/09)

Την 1η Μαρτίου 2007 το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 80, παράγραφος 2, της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 5 Σεπτεμβρίου 2007 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. McDonogh.

Κατά τη 438η σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 143 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συστάσεις

| 1.1 | Η Επιτροπή πρέπει να καθορίσει κριτήρια σχεδιασμού για διάφορους τύπους αερολιμένων και να διασφαλίσει ότι τα κριτήρια είναι πρακτικά, λειτουργικά και ότι δικαιολογούνται από εμπορική άποψη στις περιπτώσεις κατά τις οποίες το κόστος ανακτάται μέσω των αερολιμενικών τελών. |
| --- | --- |

1.1

Η Επιτροπή πρέπει να καθορίσει κριτήρια σχεδιασμού για διάφορους τύπους αερολιμένων και να διασφαλίσει ότι τα κριτήρια είναι πρακτικά, λειτουργικά και ότι δικαιολογούνται από εμπορική άποψη στις περιπτώσεις κατά τις οποίες το κόστος ανακτάται μέσω των αερολιμενικών τελών.

| 1.2 | Η κάλυψη των δαπανών για την ασφάλεια των αερολιμένων πρέπει να βαρύνει το κράτος. Πρόκειται για πρόβλημα εθνικής ασφαλείας. |
| --- | --- |

1.2

Η κάλυψη των δαπανών για την ασφάλεια των αερολιμένων πρέπει να βαρύνει το κράτος. Πρόκειται για πρόβλημα εθνικής ασφαλείας.

| 1.3 | Πρέπει να ενθαρρυνθεί η κατασκευή και λειτουργία περιφερειακών αερολιμένων. Οι εν λόγω αερολιμένες διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο για την οικονομία των περιφερειών. Συντελούν, επίσης, στην αποσυμφόρηση των μεγάλων αερολιμένων και συχνά παρέχουν αξιόλογη βοήθεια κατά τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. |
| --- | --- |

1.3

Πρέπει να ενθαρρυνθεί η κατασκευή και λειτουργία περιφερειακών αερολιμένων. Οι εν λόγω αερολιμένες διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο για την οικονομία των περιφερειών. Συντελούν, επίσης, στην αποσυμφόρηση των μεγάλων αερολιμένων και συχνά παρέχουν αξιόλογη βοήθεια κατά τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.

| 1.4 | Οι αερολιμένες πρέπει να θεωρούνται βασική υπηρεσία κοινής ωφέλειας που δεν είναι κατ' ανάγκη κερδοφόρος και για την οποία, ανάλογα με τις περιστάσεις, ενδέχεται να απαιτείται χρηματοδοτική ενίσχυση. Η παροχή οικονομικής βοήθειας είναι σύνηθες φαινόμενο στα δημόσια μέσα μεταφοράς. |
| --- | --- |

1.4

Οι αερολιμένες πρέπει να θεωρούνται βασική υπηρεσία κοινής ωφέλειας που δεν είναι κατ' ανάγκη κερδοφόρος και για την οποία, ανάλογα με τις περιστάσεις, ενδέχεται να απαιτείται χρηματοδοτική ενίσχυση. Η παροχή οικονομικής βοήθειας είναι σύνηθες φαινόμενο στα δημόσια μέσα μεταφοράς.

| 1.5 | Η Επιτροπή πρέπει να καθορίσει κριτήρια σχεδιασμού για τις διαδικασίες των αερολιμένων (π.χ., έλεγχος εισιτηρίων, σωματική έρευνα επιβατών) και, στη συνέχεια, να εξετάσει τις επιπτώσεις της τροποποίησης του κανονισμού στις βασικές δυναμικές του συστήματος αυτού καθώς και σε επίπεδο πόρων και κόστους που συνεπάγεται για τους φορείς εκμετάλλευσης η τήρηση των συμφωνιών σχετικά με το επίπεδο παρεχόμενων υπηρεσιών και των κριτηρίων σχετικά με το χρόνο εξυπηρέτησης των αερομεταφορέων. |
| --- | --- |

1.5

Η Επιτροπή πρέπει να καθορίσει κριτήρια σχεδιασμού για τις διαδικασίες των αερολιμένων (π.χ., έλεγχος εισιτηρίων, σωματική έρευνα επιβατών) και, στη συνέχεια, να εξετάσει τις επιπτώσεις της τροποποίησης του κανονισμού στις βασικές δυναμικές του συστήματος αυτού καθώς και σε επίπεδο πόρων και κόστους που συνεπάγεται για τους φορείς εκμετάλλευσης η τήρηση των συμφωνιών σχετικά με το επίπεδο παρεχόμενων υπηρεσιών και των κριτηρίων σχετικά με το χρόνο εξυπηρέτησης των αερομεταφορέων.

| 1.6 | Η Επιτροπή πρέπει να αναγνωρίσει την κλίμακα τελών που απαιτούνται για τη συμμόρφωση του πιο μικρού αερολιμένα όπου ο αριθμός επιβατών δεν επαρκεί για την οικονομική βιωσιμότητα της επιχείρησης. |
| --- | --- |

1.6

Η Επιτροπή πρέπει να αναγνωρίσει την κλίμακα τελών που απαιτούνται για τη συμμόρφωση του πιο μικρού αερολιμένα όπου ο αριθμός επιβατών δεν επαρκεί για την οικονομική βιωσιμότητα της επιχείρησης.

| 1.7 | Οι αερολιμένες οφείλουν να τηρούν ένα ελάχιστο επίπεδο συμμόρφωσης με τις ειδικές κανονιστικές απαιτήσεις. Δεδομένου του κόστους που συνεπάγεται η κανονιστική συμμόρφωση, δεν είναι πάντα δυνατό να λαμβάνονται υπόψη οι πιέσεις που ασκούν οι αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους οι οποίες ζητούν ένα χαμηλότερο επίπεδο υπηρεσιών και — κατά συνέπεια — χαμηλότερα αεροπορικά τέλη. Ως εκ τούτου, οι αερολιμένες πρέπει να δικαιούνται να προσαρμόζουν και να ανακτούν το κόστος των αερολιμένων στην διάρθρωση των χρεώσεων τους ανεξάρτητα από το επίπεδο των υπηρεσιών που απαιτούν οι αεροπορικές εταιρείες. |
| --- | --- |

1.7

Οι αερολιμένες οφείλουν να τηρούν ένα ελάχιστο επίπεδο συμμόρφωσης με τις ειδικές κανονιστικές απαιτήσεις. Δεδομένου του κόστους που συνεπάγεται η κανονιστική συμμόρφωση, δεν είναι πάντα δυνατό να λαμβάνονται υπόψη οι πιέσεις που ασκούν οι αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους οι οποίες ζητούν ένα χαμηλότερο επίπεδο υπηρεσιών και — κατά συνέπεια — χαμηλότερα αεροπορικά τέλη. Ως εκ τούτου, οι αερολιμένες πρέπει να δικαιούνται να προσαρμόζουν και να ανακτούν το κόστος των αερολιμένων στην διάρθρωση των χρεώσεων τους ανεξάρτητα από το επίπεδο των υπηρεσιών που απαιτούν οι αεροπορικές εταιρείες.

| 1.8 | Η χορήγηση υψηλών κρατικών επιδοτήσεων στους αερολιμένες συνεπάγεται στρέβλωση του ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

1.8

Η χορήγηση υψηλών κρατικών επιδοτήσεων στους αερολιμένες συνεπάγεται στρέβλωση του ανταγωνισμού.

| 1.9 | Πρέπει να προβλέπονται κατάλληλες εγκαταστάσεις για τις εμπορευματικές μεταφορές. |
| --- | --- |

1.9

Πρέπει να προβλέπονται κατάλληλες εγκαταστάσεις για τις εμπορευματικές μεταφορές.

| 1.10 | Πρέπει να καθιερωθεί η βιομετρική ασφάλεια ώστε να είναι δυνατή η ταχύτερη εξυπηρέτηση των τακτικών επιβατών. Εάν είναι αναγκαίο, για το σκοπό αυτό θα μπορούσε να επιβληθεί κάποιο τέλος. |
| --- | --- |

1.10

Πρέπει να καθιερωθεί η βιομετρική ασφάλεια ώστε να είναι δυνατή η ταχύτερη εξυπηρέτηση των τακτικών επιβατών. Εάν είναι αναγκαίο, για το σκοπό αυτό θα μπορούσε να επιβληθεί κάποιο τέλος.

| 1.11 | Σύμφωνα με την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία στον τομέα, στους αερολιμένες πρέπει να λαμβάνονται μέτρα ώστε οι υλικές υποδομές και οι λειτουργίες παροχής υπηρεσιών να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες των ατόμων με αναπηρίες και των ατόμων με κινητικές δυσκολίες. |
| --- | --- |

1.11

Σύμφωνα με την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία στον τομέα, στους αερολιμένες πρέπει να λαμβάνονται μέτρα ώστε οι υλικές υποδομές και οι λειτουργίες παροχής υπηρεσιών να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες των ατόμων με αναπηρίες και των ατόμων με κινητικές δυσκολίες.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η κύρια αποστολή και εμπορική δραστηριότητα των αερολιμένων είναι να εξασφαλίζουν τον χειρισμό αεροσκαφών, από την προσγείωση έως την απογείωσή τους, και επιβατών και φορτίου έτσι ώστε να επιτρέπουν στους αερομεταφορείς να παρέχουν υπηρεσίες μεταφοράς. Προς το σκοπό αυτό, οι αερολιμένες προσφέρουν ορισμένες διευκολύνσεις και υπηρεσίες σχετιζόμενες με την εκμετάλλευση αεροσκαφών και τη διακίνηση επιβατών και φορτίου, το κόστος των οποίων ανακτούν εν γένει μέσω των αερολιμενικών τελών. |
| --- | --- |

2.1

Η κύρια αποστολή και εμπορική δραστηριότητα των αερολιμένων είναι να εξασφαλίζουν τον χειρισμό αεροσκαφών, από την προσγείωση έως την απογείωσή τους, και επιβατών και φορτίου έτσι ώστε να επιτρέπουν στους αερομεταφορείς να παρέχουν υπηρεσίες μεταφοράς. Προς το σκοπό αυτό, οι αερολιμένες προσφέρουν ορισμένες διευκολύνσεις και υπηρεσίες σχετιζόμενες με την εκμετάλλευση αεροσκαφών και τη διακίνηση επιβατών και φορτίου, το κόστος των οποίων ανακτούν εν γένει μέσω των αερολιμενικών τελών.

| 2.2 | Είναι απαραίτητο να διαμορφωθεί ένα κοινό πλαίσιο το οποίο ρυθμίζει τα ουσιαστικά χαρακτηριστικά των αερολιμενικών τελών και τον τρόπο καθορισμού τους, διότι, χωρίς ένα τέτοιο πλαίσιο, ενδέχεται να μην τηρούνται βασικές απαιτήσεις στις σχέσεις μεταξύ φορέων διαχείρισης των αερολιμένων και φορέων παροχής υπηρεσιών (π.χ., αεροπορικές εταιρείες, βοηθητικές και άλλες υπηρεσίες). |
| --- | --- |

2.2

Είναι απαραίτητο να διαμορφωθεί ένα κοινό πλαίσιο το οποίο ρυθμίζει τα ουσιαστικά χαρακτηριστικά των αερολιμενικών τελών και τον τρόπο καθορισμού τους, διότι, χωρίς ένα τέτοιο πλαίσιο, ενδέχεται να μην τηρούνται βασικές απαιτήσεις στις σχέσεις μεταξύ φορέων διαχείρισης των αερολιμένων και φορέων παροχής υπηρεσιών (π.χ., αεροπορικές εταιρείες, βοηθητικές και άλλες υπηρεσίες).

| 2.3 | Η παρούσα οδηγία πρέπει να εφαρμόζεται στους αερολιμένες οι οποίοι βρίσκονται στο έδαφος της Κοινότητας και υπερβαίνουν το ελάχιστο μέγεθος. |
| --- | --- |

2.3

Η παρούσα οδηγία πρέπει να εφαρμόζεται στους αερολιμένες οι οποίοι βρίσκονται στο έδαφος της Κοινότητας και υπερβαίνουν το ελάχιστο μέγεθος.

| 2.4 | Τα αερολιμενικά τέλη δεν πρέπει να εισάγουν διακρίσεις. Αυτό ισχύει για τις υπηρεσίες και τους προμηθευτές |
| --- | --- |

2.4

Τα αερολιμενικά τέλη δεν πρέπει να εισάγουν διακρίσεις. Αυτό ισχύει για τις υπηρεσίες και τους προμηθευτές

| 2.5 | Σε κάθε κράτος μέλος πρέπει να συσταθεί ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή ώστε να εξασφαλίζεται η αμεροληψία των αποφάσεών της και η αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας. Είναι ζωτικής σημασίας για τους χρήστες των αερολιμένων να ενημερώνονται από τον φορέα διαχείρισης των αερολιμένων, σε τακτική βάση και με διαφάνεια, για τον τρόπο και τη βάση υπολογισμού των αερολιμενικών τελών. |
| --- | --- |

2.5

Σε κάθε κράτος μέλος πρέπει να συσταθεί ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή ώστε να εξασφαλίζεται η αμεροληψία των αποφάσεών της και η αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας. Είναι ζωτικής σημασίας για τους χρήστες των αερολιμένων να ενημερώνονται από τον φορέα διαχείρισης των αερολιμένων, σε τακτική βάση και με διαφάνεια, για τον τρόπο και τη βάση υπολογισμού των αερολιμενικών τελών.

| 2.6 | Οι αερολιμένες οφείλουν να πληροφορούν τους παρόχους υπηρεσιών των αερολιμένων για τα κύρια έργα υποδομών διότι τα έργα αυτά έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο ύψος των αερολιμενικών τελών. |
| --- | --- |

2.6

Οι αερολιμένες οφείλουν να πληροφορούν τους παρόχους υπηρεσιών των αερολιμένων για τα κύρια έργα υποδομών διότι τα έργα αυτά έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο ύψος των αερολιμενικών τελών.

| 2.7 | Λόγω της εμφάνισης αερομεταφορέων που εκτελούν αερομεταφορές με χαμηλό κόστος, οι εξυπηρετούμενοι αερολιμένες πρέπει να είναι σε θέση να επιβάλλουν τέλη αντίστοιχα της υποδομής ή/και του επιπέδου εξυπηρέτησης, διότι οι αερομεταφορείς έχουν νόμιμο συμφέρον να απαιτούν από έναν αερολιμένα υπηρεσίες ανάλογες της σχέσης τιμής/ποιότητας. Ωστόσο, η χωρίς διακρίσεις πρόσβαση σε αυτό το μειωμένο επίπεδο υποδομής ή υπηρεσιών πρέπει να επιτρέπεται σε όλους τους αερομεταφορείς που επιθυμούν να τις χρησιμοποιούν. |
| --- | --- |

2.7

Λόγω της εμφάνισης αερομεταφορέων που εκτελούν αερομεταφορές με χαμηλό κόστος, οι εξυπηρετούμενοι αερολιμένες πρέπει να είναι σε θέση να επιβάλλουν τέλη αντίστοιχα της υποδομής ή/και του επιπέδου εξυπηρέτησης, διότι οι αερομεταφορείς έχουν νόμιμο συμφέρον να απαιτούν από έναν αερολιμένα υπηρεσίες ανάλογες της σχέσης τιμής/ποιότητας. Ωστόσο, η χωρίς διακρίσεις πρόσβαση σε αυτό το μειωμένο επίπεδο υποδομής ή υπηρεσιών πρέπει να επιτρέπεται σε όλους τους αερομεταφορείς που επιθυμούν να τις χρησιμοποιούν.

| 2.8 | Επειδή οι μέθοδοι καθορισμού και είσπραξης των επιβαρύνσεων για την κάλυψη του κόστους ασφαλείας διαφέρουν στην Κοινότητα, απαιτείται εναρμόνιση της βάσης χρέωσης του κόστους ασφαλείας στους κοινοτικούς αερολιμένες η οποία να διασφαλίζει ότι το κόστος ασφαλείας αντικατοπτρίζεται στα αερολιμενικά τέλη. |
| --- | --- |

2.8

Επειδή οι μέθοδοι καθορισμού και είσπραξης των επιβαρύνσεων για την κάλυψη του κόστους ασφαλείας διαφέρουν στην Κοινότητα, απαιτείται εναρμόνιση της βάσης χρέωσης του κόστους ασφαλείας στους κοινοτικούς αερολιμένες η οποία να διασφαλίζει ότι το κόστος ασφαλείας αντικατοπτρίζεται στα αερολιμενικά τέλη.

| 2.9 | Οι πάροχοι υπηρεσιών των αερολιμένων δικαιούνται ελάχιστο επίπεδο εξυπηρέτησης για τα τέλη που καταβάλλουν. Για να εξασφαλιστεί αυτό, το επίπεδο εξυπηρέτησης πρέπει να συμφωνείται, σε τακτική βάση, μεταξύ του φορέα διαχείρισης του αερολιμένα και της (των) ένωσης (εων) εκπροσώπησης των παρόχων υπηρεσιών του αερολιμένα. |
| --- | --- |

2.9

Οι πάροχοι υπηρεσιών των αερολιμένων δικαιούνται ελάχιστο επίπεδο εξυπηρέτησης για τα τέλη που καταβάλλουν. Για να εξασφαλιστεί αυτό, το επίπεδο εξυπηρέτησης πρέπει να συμφωνείται, σε τακτική βάση, μεταξύ του φορέα διαχείρισης του αερολιμένα και της (των) ένωσης (εων) εκπροσώπησης των παρόχων υπηρεσιών του αερολιμένα.

| 2.10 | Οι στόχοι της αναλαμβανόμενης δράσης δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και, επομένως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της δράσης, μπορούν να επιτευχθούν αποτελεσματικότερα σε κοινοτικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.10

Οι στόχοι της αναλαμβανόμενης δράσης δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και, επομένως, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της δράσης, μπορούν να επιτευχθούν αποτελεσματικότερα σε κοινοτικό επίπεδο.

| 2.11 | Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο φορέας διαχείρισης του αερολιμένα συμβουλεύεται τους παρόχους υπηρεσιών του αερολιμένα πριν οριστικοποιηθούν τα σχέδια νέων έργων υποδομής. |
| --- | --- |

2.11

Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο φορέας διαχείρισης του αερολιμένα συμβουλεύεται τους παρόχους υπηρεσιών του αερολιμένα πριν οριστικοποιηθούν τα σχέδια νέων έργων υποδομής.

| 2.12 | Για την ομαλή και αποτελεσματική λειτουργία ενός αερολιμένα, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο φορέας διαχείρισης του αερολιμένα και η ένωση ή οι ενώσεις εκπροσώπησης των χρηστών του αερολιμένα έρχονται σε διαπραγματεύσεις με σκοπό να συμφωνήσουν για το επίπεδο των υπηρεσιών όσον αφορά την ποιότητα εξυπηρέτησης στον τερματικό ή στους τερματικούς σταθμούς του αερολιμένα, Η εν λόγω συμφωνία συνάπτεται τουλάχιστον μια φορά ανά διετία και κοινοποιείται στην ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή κάθε κράτους μέλους. |
| --- | --- |

2.12

Για την ομαλή και αποτελεσματική λειτουργία ενός αερολιμένα, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο φορέας διαχείρισης του αερολιμένα και η ένωση ή οι ενώσεις εκπροσώπησης των χρηστών του αερολιμένα έρχονται σε διαπραγματεύσεις με σκοπό να συμφωνήσουν για το επίπεδο των υπηρεσιών όσον αφορά την ποιότητα εξυπηρέτησης στον τερματικό ή στους τερματικούς σταθμούς του αερολιμένα, Η εν λόγω συμφωνία συνάπτεται τουλάχιστον μια φορά ανά διετία και κοινοποιείται στην ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή κάθε κράτους μέλους.

| 2.13 | Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να επιτρέψουν στον φορέα διαχείρισης του αερολιμένα να διαφοροποιεί την ποιότητα και το πεδίο συγκεκριμένων αερολιμενικών υπηρεσιών, τερματικών ή μέρους των τερματικών σταθμών, προκειμένου να παρέχει προσαρμοσμένες υπηρεσίες ή αποκλειστικό τερματικό σταθμό ή μέρος αυτού. Το ύψος των αερολιμενικών τελών είναι δυνατόν να διαφοροποιείται ανάλογα με την ποιότητα και το πεδίο εξυπηρέτησης. |
| --- | --- |

2.13

Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να επιτρέψουν στον φορέα διαχείρισης του αερολιμένα να διαφοροποιεί την ποιότητα και το πεδίο συγκεκριμένων αερολιμενικών υπηρεσιών, τερματικών ή μέρους των τερματικών σταθμών, προκειμένου να παρέχει προσαρμοσμένες υπηρεσίες ή αποκλειστικό τερματικό σταθμό ή μέρος αυτού. Το ύψος των αερολιμενικών τελών είναι δυνατόν να διαφοροποιείται ανάλογα με την ποιότητα και το πεδίο εξυπηρέτησης.

| 2.14 | Τα κράτη μέλη ορίζουν ή συγκροτούν ανεξάρτητη εθνική ρυθμιστική αρχή η οποία διασφαλίζει την ορθή εφαρμογή των μέτρων συμμόρφωσης προς την παρούσα οδηγία. |
| --- | --- |

2.14

Τα κράτη μέλη ορίζουν ή συγκροτούν ανεξάρτητη εθνική ρυθμιστική αρχή η οποία διασφαλίζει την ορθή εφαρμογή των μέτρων συμμόρφωσης προς την παρούσα οδηγία.

| 2.15 | Τα κράτη μέλη εγγυώνται την ανεξαρτησία της εν λόγω αρχής μεριμνώντας για τον νομικό διαχωρισμό και την ανεξάρτητη λειτουργία της από οιοδήποτε φορέα διαχείρισης αερολιμένα ή αερομεταφορέα. |
| --- | --- |

2.15

Τα κράτη μέλη εγγυώνται την ανεξαρτησία της εν λόγω αρχής μεριμνώντας για τον νομικό διαχωρισμό και την ανεξάρτητη λειτουργία της από οιοδήποτε φορέα διαχείρισης αερολιμένα ή αερομεταφορέα.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Πρέπει να επικροτηθεί το γεγονός ότι η Επιτροπή σκοπεύει να καθορίσει βασικούς κανόνες και κριτήρια για τη διοίκηση και τη λειτουργία των αερολιμένων στην Κοινότητα. |
| --- | --- |

3.1

Πρέπει να επικροτηθεί το γεγονός ότι η Επιτροπή σκοπεύει να καθορίσει βασικούς κανόνες και κριτήρια για τη διοίκηση και τη λειτουργία των αερολιμένων στην Κοινότητα.

| 3.2 | Έχει μεγάλη σημασία να υπάρχει σαφήνεια και διαφάνεια των τελών που ορίζονται από τους αερολιμένες, επειδή στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για μονοπώλια. |
| --- | --- |

3.2

Έχει μεγάλη σημασία να υπάρχει σαφήνεια και διαφάνεια των τελών που ορίζονται από τους αερολιμένες, επειδή στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για μονοπώλια.

| 3.3 | Προκειμένου να διασφαλιστούν ισότιμες συνθήκες για όλες τις αεροπορικές εταιρείες, οι χρονοθυρίδες πρέπει να διατίθενται κατά τρόπο ορθολογικό και χωρίς διακρίσεις. Η αχρησία πολύτιμων χρονοθυρίδων επί παρατεταμένο χρονικό διάστημα πρέπει να επιφέρει απώλεια των δικαιωμάτων αυτών. |
| --- | --- |

3.3

Προκειμένου να διασφαλιστούν ισότιμες συνθήκες για όλες τις αεροπορικές εταιρείες, οι χρονοθυρίδες πρέπει να διατίθενται κατά τρόπο ορθολογικό και χωρίς διακρίσεις. Η αχρησία πολύτιμων χρονοθυρίδων επί παρατεταμένο χρονικό διάστημα πρέπει να επιφέρει απώλεια των δικαιωμάτων αυτών.

| 3.4 | Η παρατεταμένη κακή επίδοση των αεροπορικών εταιρειών ως προς τις χρονοθυρίδες στάθμευσης και τις τακτικές καθυστερήσεις, που με τον καιρό προκαλούν σοβαρή διαταραχή της κυκλοφοριακής ροής στον αερολιμένα, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με πρόστιμα και κυρώσεις. |
| --- | --- |

3.4

Η παρατεταμένη κακή επίδοση των αεροπορικών εταιρειών ως προς τις χρονοθυρίδες στάθμευσης και τις τακτικές καθυστερήσεις, που με τον καιρό προκαλούν σοβαρή διαταραχή της κυκλοφοριακής ροής στον αερολιμένα, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με πρόστιμα και κυρώσεις.

| 3.5 | Στα κεντρικά αεροδρόμια θα πρέπει να καταργηθούν τα ιστορικά δικαιώματα και οι σχετικές χρονοθυρίδες να δημοπρατούνται ανά ορισμένα έτη. |
| --- | --- |

3.5

Στα κεντρικά αεροδρόμια θα πρέπει να καταργηθούν τα ιστορικά δικαιώματα και οι σχετικές χρονοθυρίδες να δημοπρατούνται ανά ορισμένα έτη.

| 3.6 | Σε όλους τους αερολιμένες πρέπει, ει δυνατόν, να χρησιμοποιείται ο ίδιος τύπος χρέωσης των τελών προσγείωσης, των τελών στάθμευσης κλπ. Τα τέλη προσγείωσης πρέπει να συναρτώνται πάντοτε με τις χρονοθυρίδες μεγάλης ζήτησης έτσι ώστε να ενθαρρύνεται η πλέον ομοιόμορφη χρήση των αερολιμενικών εγκαταστάσεων. |
| --- | --- |

3.6

Σε όλους τους αερολιμένες πρέπει, ει δυνατόν, να χρησιμοποιείται ο ίδιος τύπος χρέωσης των τελών προσγείωσης, των τελών στάθμευσης κλπ. Τα τέλη προσγείωσης πρέπει να συναρτώνται πάντοτε με τις χρονοθυρίδες μεγάλης ζήτησης έτσι ώστε να ενθαρρύνεται η πλέον ομοιόμορφη χρήση των αερολιμενικών εγκαταστάσεων.

| 3.7 | Για να επιταχυνθεί η κυκλοφορία και να αυξηθεί η ικανότητα εξυπηρέτησης, οι αερολιμένες πρέπει να ενθαρρύνονται να εγκαθιστούν τα πλέον σύγχρονα μέσα αεροναυτιλίας. Πρέπει να επιδιώκεται οι διάδρομοι προσγείωσης-απογείωσης να ανταποκρίνονται σε ικανότητα μιας πτήσης ή απογείωσης ανά 35 δευτερόλεπτα. Οι βελτιωμένες επιδόσεις θα έχουν συνέπεια μείωση των καθυστερήσεων κατά τις περιόδους αιχμής και, συνεπώς, θα έχουν θετικό αντίκτυπο όσον αφορά τις εκπομπές. |
| --- | --- |

3.7

Για να επιταχυνθεί η κυκλοφορία και να αυξηθεί η ικανότητα εξυπηρέτησης, οι αερολιμένες πρέπει να ενθαρρύνονται να εγκαθιστούν τα πλέον σύγχρονα μέσα αεροναυτιλίας. Πρέπει να επιδιώκεται οι διάδρομοι προσγείωσης-απογείωσης να ανταποκρίνονται σε ικανότητα μιας πτήσης ή απογείωσης ανά 35 δευτερόλεπτα. Οι βελτιωμένες επιδόσεις θα έχουν συνέπεια μείωση των καθυστερήσεων κατά τις περιόδους αιχμής και, συνεπώς, θα έχουν θετικό αντίκτυπο όσον αφορά τις εκπομπές.

| 3.8 | Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές πρέπει να επιτηρούνται και να ελέγχονται από την Επιτροπή ώστε να διασφαλίζεται ότι εκτελούν τα καθήκοντά τους κατά τρόπο συνεπή και αμερόληπτο. |
| --- | --- |

3.8

Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές πρέπει να επιτηρούνται και να ελέγχονται από την Επιτροπή ώστε να διασφαλίζεται ότι εκτελούν τα καθήκοντά τους κατά τρόπο συνεπή και αμερόληπτο.

| 3.9 | Οι δαπάνες για την ασφάλεια και οι λοιπές συναφείς δαπάνες πρέπει να καταβάλλονται από το κράτος, όπως γίνεται στην περίπτωση άλλων μέσων μεταφοράς, όπως οι σιδηρόδρομοι. Οι δαπάνες αυτές πρέπει να παρακολουθούνται εκ του σύνεγγυς διότι η εγκατάσταση τεχνολογικά εξελιγμένου υλικού μπορεί να συνεπάγεται βαρύ κόστος για μικρομεσαίους αερολιμένες και ενδέχεται να μη δικαιολογείται οικονομικώς. |
| --- | --- |

3.9

Οι δαπάνες για την ασφάλεια και οι λοιπές συναφείς δαπάνες πρέπει να καταβάλλονται από το κράτος, όπως γίνεται στην περίπτωση άλλων μέσων μεταφοράς, όπως οι σιδηρόδρομοι. Οι δαπάνες αυτές πρέπει να παρακολουθούνται εκ του σύνεγγυς διότι η εγκατάσταση τεχνολογικά εξελιγμένου υλικού μπορεί να συνεπάγεται βαρύ κόστος για μικρομεσαίους αερολιμένες και ενδέχεται να μη δικαιολογείται οικονομικώς.

| 3.10 | Η ρυθμιστική αρχή πρέπει να μεριμνά οι τιμές που εφαρμόζουν τα σημεία λιανικής πώλησης των αερολιμένων να μην απέχουν υπερβολικά από τις τιμές που χρεώνονται σε παρακείμενες πόλεις. |
| --- | --- |

3.10

Η ρυθμιστική αρχή πρέπει να μεριμνά οι τιμές που εφαρμόζουν τα σημεία λιανικής πώλησης των αερολιμένων να μην απέχουν υπερβολικά από τις τιμές που χρεώνονται σε παρακείμενες πόλεις.

| 3.11 | Ο καθορισμός του κοινού πλαισίου ρύθμισης για τις ουσιώδεις παραμέτρους που αφορούν τα αερολιμενικά τέλη, ο τρόπος με τον οποίον ορίζονται τα τέλη, καθώς και η λήψη αποφάσεων σχετικά με το κοινό πλαίσιο, εφόσον το κόστος απασχόλησης, κατασκευής και υποδομών, διαφέρει από κράτος σε κράτος, αποτελούν θέματα δυσχερή. Η πολιτική σχεδιασμού και οι κανονιστικές ρυθμίσεις διαφέρουν, επίσης, από κράτος σε κράτος. |
| --- | --- |

3.11

Ο καθορισμός του κοινού πλαισίου ρύθμισης για τις ουσιώδεις παραμέτρους που αφορούν τα αερολιμενικά τέλη, ο τρόπος με τον οποίον ορίζονται τα τέλη, καθώς και η λήψη αποφάσεων σχετικά με το κοινό πλαίσιο, εφόσον το κόστος απασχόλησης, κατασκευής και υποδομών, διαφέρει από κράτος σε κράτος, αποτελούν θέματα δυσχερή. Η πολιτική σχεδιασμού και οι κανονιστικές ρυθμίσεις διαφέρουν, επίσης, από κράτος σε κράτος.

| 3.12 | Πρέπει να διευκρινιστεί ο όρος «ελάχιστο μέγεθος» για τις περιπτώσεις όπου προτείνεται να εφαρμόζεται η οδηγία σε τοπικούς αερολιμένες επί κοινοτικού εδάφους οι οποίοι υπερβαίνουν το ελάχιστο μέγεθος, |
| --- | --- |

3.12

Πρέπει να διευκρινιστεί ο όρος «ελάχιστο μέγεθος» για τις περιπτώσεις όπου προτείνεται να εφαρμόζεται η οδηγία σε τοπικούς αερολιμένες επί κοινοτικού εδάφους οι οποίοι υπερβαίνουν το ελάχιστο μέγεθος,

| 3.13 | Πρέπει να επιτρέπεται να επιβάλλουν οι αερολιμένες τέλη και να αποκομίζουν ένα ορισμένο εύλογο κέρδος που θα επανεπενδύεται σε υποδομές και άλλες εγκαταστάσεις. |
| --- | --- |

3.13

Πρέπει να επιτρέπεται να επιβάλλουν οι αερολιμένες τέλη και να αποκομίζουν ένα ορισμένο εύλογο κέρδος που θα επανεπενδύεται σε υποδομές και άλλες εγκαταστάσεις.

| 3.14 | Εάν ένας ιδιαίτερα μαχητικός τοπικός αερομεταφορέας χαμηλού κόστους δεν θέλει να πληρώνει τίποτε στον αερολιμένα, τότε είναι δύσκολο να ανακτηθεί το κόστος συμμόρφωσης, ασφάλειας κλπ. του αερολιμένα. |
| --- | --- |

3.14

Εάν ένας ιδιαίτερα μαχητικός τοπικός αερομεταφορέας χαμηλού κόστους δεν θέλει να πληρώνει τίποτε στον αερολιμένα, τότε είναι δύσκολο να ανακτηθεί το κόστος συμμόρφωσης, ασφάλειας κλπ. του αερολιμένα.

| 3.15 | Για την ομαλή και αποτελεσματική λειτουργία ενός αερολιμένα, οι αερομεταφορείς θα πρέπει να συνάπτουν με τον αερολιμένα συμφωνία όσον αφορά το επίπεδο υπηρεσιών ώστε να διασφαλίζεται ένα επίπεδο παρεχόμενων υπηρεσιών προς τον αερολιμένα. |
| --- | --- |

3.15

Για την ομαλή και αποτελεσματική λειτουργία ενός αερολιμένα, οι αερομεταφορείς θα πρέπει να συνάπτουν με τον αερολιμένα συμφωνία όσον αφορά το επίπεδο υπηρεσιών ώστε να διασφαλίζεται ένα επίπεδο παρεχόμενων υπηρεσιών προς τον αερολιμένα.

| 3.16 | Σε κάθε αερολιμένα αντιστοιχεί ένας αριθμός δυνητικών πελατών που είναι αερομεταφορείς, όχι όλοι χαμηλού κόστους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το μείγμα έχει κρίσιμη σημασία για τη διατήρηση των ροών εσόδων, που διαφέρουν ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των επιβατών. Αυτές οι ροές εσόδων εκτίθενται σε κίνδυνο όταν στους μικρούς αερολιμένες κατέχει δεσπόζουσα θέση ένας αερομεταφορέας χαμηλού κόστους. |
| --- | --- |

3.16

Σε κάθε αερολιμένα αντιστοιχεί ένας αριθμός δυνητικών πελατών που είναι αερομεταφορείς, όχι όλοι χαμηλού κόστους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το μείγμα έχει κρίσιμη σημασία για τη διατήρηση των ροών εσόδων, που διαφέρουν ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των επιβατών. Αυτές οι ροές εσόδων εκτίθενται σε κίνδυνο όταν στους μικρούς αερολιμένες κατέχει δεσπόζουσα θέση ένας αερομεταφορέας χαμηλού κόστους.

| 3.17 | Ο τεχνικός εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο ασφαλείας πρέπει να καθοριστεί και να τυποποιηθεί. Εάν τα συστήματα δεν είναι τυποποιημένα, το κοινό θα απολέσει γρήγορα την εμπιστοσύνη του σ' αυτά. Πράγματι, κατά τους ελέγχους ασφαλείας, το ίδιο και αυτό αντικείμενο μπορεί να ενεργοποιήσει τα σήματα συναγερμού σε ορισμένους αερολιμένες και να μην τα ενεργοποιήσει σε άλλους. Η επιχείρηση Clear διαχειρίζεται ένα πρόγραμμα καταχώρησης των επιβατών σε όλο και περισσότερα αεροδρόμια των ΗΠΑ. Με το ετήσιο τέλος USD 99,95, εκδίδει βιομετρικό δελτίο ταυτότητας με το οποίο ο επιβάτης διέρχεται από διαδρόμους ταχείας διεξαγωγής ελέγχου. Ιδού ένα παράδειγμα των βελτιώσεων που μπορούν να επέλθουν χάρη στην τεχνολογία προς όφελος του επιβάτη. |
| --- | --- |

3.17

Ο τεχνικός εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο ασφαλείας πρέπει να καθοριστεί και να τυποποιηθεί. Εάν τα συστήματα δεν είναι τυποποιημένα, το κοινό θα απολέσει γρήγορα την εμπιστοσύνη του σ' αυτά. Πράγματι, κατά τους ελέγχους ασφαλείας, το ίδιο και αυτό αντικείμενο μπορεί να ενεργοποιήσει τα σήματα συναγερμού σε ορισμένους αερολιμένες και να μην τα ενεργοποιήσει σε άλλους. Η επιχείρηση Clear διαχειρίζεται ένα πρόγραμμα καταχώρησης των επιβατών σε όλο και περισσότερα αεροδρόμια των ΗΠΑ. Με το ετήσιο τέλος USD 99,95, εκδίδει βιομετρικό δελτίο ταυτότητας με το οποίο ο επιβάτης διέρχεται από διαδρόμους ταχείας διεξαγωγής ελέγχου. Ιδού ένα παράδειγμα των βελτιώσεων που μπορούν να επέλθουν χάρη στην τεχνολογία προς όφελος του επιβάτη.

| 3.18 | Λόγω της εμπορικής της αξίας, η γη πλησίον των αερολιμένων πρέπει να χαρακτηρίζεται ώστε να αποτρέπεται και να αποθαρρύνεται η κερδοσκοπία. |
| --- | --- |

3.18

Λόγω της εμπορικής της αξίας, η γη πλησίον των αερολιμένων πρέπει να χαρακτηρίζεται ώστε να αποτρέπεται και να αποθαρρύνεται η κερδοσκοπία.

| 3.19 | Παρά τα φαινόμενα ότι στους αερολιμένες η ασφάλεια είναι απαραβίαστη, παρατηρούνται ακόμη πολλές μικροκλοπές σε αποσκευές επιβατών. Το φαινόμενο αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί επειγόντως. |
| --- | --- |

3.19

Παρά τα φαινόμενα ότι στους αερολιμένες η ασφάλεια είναι απαραβίαστη, παρατηρούνται ακόμη πολλές μικροκλοπές σε αποσκευές επιβατών. Το φαινόμενο αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί επειγόντως.

| 3.20 | Οι έννοιες «αφορολόγητος» και «αδασμολόγητος» πρέπει να ορίζονται σαφώς και να παρουσιάζονται οπτικά εμφανώς στα καταστήματα των αερολιμένων ώστε οι ενδιαφερόμενοι να αντιλαμβάνονται το κόστος των προϊόντων. |
| --- | --- |

3.20

Οι έννοιες «αφορολόγητος» και «αδασμολόγητος» πρέπει να ορίζονται σαφώς και να παρουσιάζονται οπτικά εμφανώς στα καταστήματα των αερολιμένων ώστε οι ενδιαφερόμενοι να αντιλαμβάνονται το κόστος των προϊόντων.

| 3.21 | Η Επιτροπή πρέπει να δημιουργήσει ιστότοπο για την προστασία των ταξιδιωτών ώστε οι ενδιαφερόμενοι να μπορούν να ενημερώνονται σαφώς σχετικά με τα τέλη που επιβάλλουν οι διάφοροι αερολιμένες όπως, για παράδειγμα, τα τέλη προσγείωσης τα οποία αναγράφονται στα εισιτήρια και καταβάλλονται από το κοινό. |
| --- | --- |

3.21

Η Επιτροπή πρέπει να δημιουργήσει ιστότοπο για την προστασία των ταξιδιωτών ώστε οι ενδιαφερόμενοι να μπορούν να ενημερώνονται σαφώς σχετικά με τα τέλη που επιβάλλουν οι διάφοροι αερολιμένες όπως, για παράδειγμα, τα τέλη προσγείωσης τα οποία αναγράφονται στα εισιτήρια και καταβάλλονται από το κοινό.

4.   Σχεδιασμός των αερολιμένων

| 4.1 | Οι αερολιμένες θα πρέπει να είναι φιλικοί για τους χρήστες και να σχεδιάζονται σε συνεργασία με τους χρήστες που είναι οι αερομεταφορείς και οι επιβάτες. |
| --- | --- |

4.1

Οι αερολιμένες θα πρέπει να είναι φιλικοί για τους χρήστες και να σχεδιάζονται σε συνεργασία με τους χρήστες που είναι οι αερομεταφορείς και οι επιβάτες.

| 4.2 | Η Επιτροπή πρέπει να καθορίσει ορισμένα κριτήρια σχετικά με τον ελάχιστο χώρο που πρέπει να προβλέπεται για την παραλαβή των αποσκευών, τη διαδικασία ελέγχου ασφαλείας, και τον έλεγχο των διαβατηρίων. |
| --- | --- |

4.2

Η Επιτροπή πρέπει να καθορίσει ορισμένα κριτήρια σχετικά με τον ελάχιστο χώρο που πρέπει να προβλέπεται για την παραλαβή των αποσκευών, τη διαδικασία ελέγχου ασφαλείας, και τον έλεγχο των διαβατηρίων.

| 4.3 | Ο σχεδιασμός πρέπει να διασφαλίζει την ομαλή διακίνηση των επιβατών προς και από τον αερολιμένα καθώς και ότι ο αερολιμένας είναι φιλικός προς τον χρήστη. |
| --- | --- |

4.3

Ο σχεδιασμός πρέπει να διασφαλίζει την ομαλή διακίνηση των επιβατών προς και από τον αερολιμένα καθώς και ότι ο αερολιμένας είναι φιλικός προς τον χρήστη.

| 4.4 | Είναι καλή η ιδέα να διατίθενται μέσα τεχνολογικώς περισσότερο εξελιγμένα στους αερομεταφορείς που επιθυμούν να τα διαθέτουν και οι οποίοι είναι πρόθυμοι να καταβάλουν το σχετικό τίμημα. |
| --- | --- |

4.4

Είναι καλή η ιδέα να διατίθενται μέσα τεχνολογικώς περισσότερο εξελιγμένα στους αερομεταφορείς που επιθυμούν να τα διαθέτουν και οι οποίοι είναι πρόθυμοι να καταβάλουν το σχετικό τίμημα.

| 4.5 | Στους αερολιμένες ύψιστη σημασία έχει η παροχή ενδείξεων αλλά στους ευρωπαϊκούς αερολιμένες οι παρεχόμενες ενδείξεις προκαλούν σύγχυση. Όπου αυτό είναι δυνατό, επιβάλλεται η τυποποίηση. |
| --- | --- |

4.5

Στους αερολιμένες ύψιστη σημασία έχει η παροχή ενδείξεων αλλά στους ευρωπαϊκούς αερολιμένες οι παρεχόμενες ενδείξεις προκαλούν σύγχυση. Όπου αυτό είναι δυνατό, επιβάλλεται η τυποποίηση.

| 4.6 | Πρέπει να προβλέπονται οι κατάλληλοι χώροι αναμονής για τους επιβάτες. Η πρόσβαση στους τερματικούς σταθμούς πρέπει να είναι κατά το δυνατόν φιλικότερη προς το χρήστη ιδιαίτερα για τα άτομα με αναπηρίες και ειδικές ανάγκες, π.χ., τα τους επιβάτες με μικρά παιδιά. |
| --- | --- |

4.6

Πρέπει να προβλέπονται οι κατάλληλοι χώροι αναμονής για τους επιβάτες. Η πρόσβαση στους τερματικούς σταθμούς πρέπει να είναι κατά το δυνατόν φιλικότερη προς το χρήστη ιδιαίτερα για τα άτομα με αναπηρίες και ειδικές ανάγκες, π.χ., τα τους επιβάτες με μικρά παιδιά.

| 4.7 | Ο σχεδιασμός των τερματικών σταθμών των αεροδρομίων έχει ως βάση τις ώρες ροής επιβατών και, για τον λόγο αυτό, πρέπει να μελετηθούν τα κριτήρια των ωρών αιχμής για διαδικασίες όπως η καταχώρηση των αποσκευών και οι έλεγχοι ασφαλείας, που έχουν μεγάλη σημασία για τους επιβάτες, και, στη συνέχεια να δημοσιευθούν τα εν λόγω κριτήρια προκειμένου να αποτελέσουν βάση για τον τομέα. |
| --- | --- |

4.7

Ο σχεδιασμός των τερματικών σταθμών των αεροδρομίων έχει ως βάση τις ώρες ροής επιβατών και, για τον λόγο αυτό, πρέπει να μελετηθούν τα κριτήρια των ωρών αιχμής για διαδικασίες όπως η καταχώρηση των αποσκευών και οι έλεγχοι ασφαλείας, που έχουν μεγάλη σημασία για τους επιβάτες, και, στη συνέχεια να δημοσιευθούν τα εν λόγω κριτήρια προκειμένου να αποτελέσουν βάση για τον τομέα.

| 4.8 | Τα ελάχιστα επιχειρησιακά κριτήρια πρέπει να ενισχυθούν σύμφωνα με τα σχετικά πρότυπα σχεδιασμού. Πρέπει να αποτραπούν καταστάσεις κατά τις οποίες αεροπορικές εταιρείες θέτουν στους αερολιμένες ως ελάχιστα κριτήριά τους απαιτήσεις πέραν και επιπλέον των προτύπων σχεδιασμού. |
| --- | --- |

4.8

Τα ελάχιστα επιχειρησιακά κριτήρια πρέπει να ενισχυθούν σύμφωνα με τα σχετικά πρότυπα σχεδιασμού. Πρέπει να αποτραπούν καταστάσεις κατά τις οποίες αεροπορικές εταιρείες θέτουν στους αερολιμένες ως ελάχιστα κριτήριά τους απαιτήσεις πέραν και επιπλέον των προτύπων σχεδιασμού.

| 4.9 | Στους αερολιμένες πρέπει να λαμβάνονται μέτρα ώστε οι υποδομές και οι υπηρεσίες, για τις οποίες οι αερολιμένες αυτοί είναι υπεύθυνοι, είτε ανεξάρτητα είτε σε συνεργασία με αεροπορικές εταιρίες, να συνεκτιμούν τις ιδιαίτερες ανάγκες των ατόμων με αναπηρίες και των ατόμων με κινητικές δυσκολίες. Σε συνέχεια των απόψεων που είχε διατυπώσει παλαιότερα (TEN/215 «Δικαιώματα των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα όταν ταξιδεύουν αεροπορικώς»), η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι οι αερολιμένες πληρούν τις υποχρεώσεις αυτές με την τήρηση των όρων που αναφέρονται στον κανονισμό (ΕΚ) Αριθ. 1107/2006 σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα όταν ταξιδεύουν αεροπορικώς — βλ. συγκεκριμένα άρθρο 9 και παράρτημα 1 του κανονισμού αυτού. |
| --- | --- |

4.9

Στους αερολιμένες πρέπει να λαμβάνονται μέτρα ώστε οι υποδομές και οι υπηρεσίες, για τις οποίες οι αερολιμένες αυτοί είναι υπεύθυνοι, είτε ανεξάρτητα είτε σε συνεργασία με αεροπορικές εταιρίες, να συνεκτιμούν τις ιδιαίτερες ανάγκες των ατόμων με αναπηρίες και των ατόμων με κινητικές δυσκολίες. Σε συνέχεια των απόψεων που είχε διατυπώσει παλαιότερα (TEN/215 «Δικαιώματα των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα όταν ταξιδεύουν αεροπορικώς»), η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι οι αερολιμένες πληρούν τις υποχρεώσεις αυτές με την τήρηση των όρων που αναφέρονται στον κανονισμό (ΕΚ) Αριθ. 1107/2006 σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα όταν ταξιδεύουν αεροπορικώς — βλ. συγκεκριμένα άρθρο 9 και παράρτημα 1 του κανονισμού αυτού.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/39 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/39

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Αειφόρος παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα: προς σχεδόν μηδενικές εκπομπές άνθρακα μετά το 2020»

COM (2006) 843 τελικό

(2008/C 10/10)

Στις 10 Ιανουαρίου 2007 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 5 Σεπτεμβρίου 2007 με εισηγητή τον κ. Zboril.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 27ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 135 ψήφους υπέρ 1 κατά και 4 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την Ανακοίνωση της Επιτροπής και συμφωνεί με την ανάλυση και περιγραφή που περιλαμβάνονται στο έγγραφο της Επιτροπής. Η αποτελεσματική ανταπόκριση στους κινδύνους της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής με παράλληλη συνέχιση της κάλυψης της υψηλής ζήτησης ενέργειας είναι μια σημαντική διεθνής πρόκληση. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την Ανακοίνωση της Επιτροπής και συμφωνεί με την ανάλυση και περιγραφή που περιλαμβάνονται στο έγγραφο της Επιτροπής. Η αποτελεσματική ανταπόκριση στους κινδύνους της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής με παράλληλη συνέχιση της κάλυψης της υψηλής ζήτησης ενέργειας είναι μια σημαντική διεθνής πρόκληση.

| 1.2 | Οι εκπομπές CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα στην ΕΕ αποτελούν το 24 % των συνολικών εκπομπών CO2 της ΕΕ. Επομένως, οι εν λόγω μονάδες ηλεκτροπαραγωγής είναι οι πλέον πρόσφορες για τη δημιουργία εγκαταστάσεων CCS. Τούτο σημαίνει εφαρμογή συστημάτων δέσμευσης και μόνιμης αποθήκευσης CO2. |
| --- | --- |

1.2

Οι εκπομπές CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα στην ΕΕ αποτελούν το 24 % των συνολικών εκπομπών CO2 της ΕΕ. Επομένως, οι εν λόγω μονάδες ηλεκτροπαραγωγής είναι οι πλέον πρόσφορες για τη δημιουργία εγκαταστάσεων CCS. Τούτο σημαίνει εφαρμογή συστημάτων δέσμευσης και μόνιμης αποθήκευσης CO2.

| 1.3 | Πιθανότατα ο άνθρακας θα παραμείνει στη σύνθεση των ενεργειακών πηγών της Ευρώπης κατά τις επόμενες δεκαετίες. Λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του — του βαθμού στον οποίο είναι διαθέσιμος, της προσιτής τιμής του και του ρόλου του στη σταθεροποίηση των αγορών ενέργειας — ο άνθρακας θα συνεχίσει να αποτελεί την πρωταρχική πηγή καυσίμου για την οικονομική παραγωγή ενέργειας. Τα αποθέματα άνθρακα είναι άνισα κατανεμημένα στον κόσμο και στην ΕΕ. Η τεχνολογία σε ό,τι αφορά την ενέργεια που παράγεται από τον άνθρακα έχει τη δυνατότητα να μειώσει σημαντικά τις εκπομπές CO2
   (1). Τούτο, απαιτεί, βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, ένα πλαίσιο της αγοράς και ένα κανονιστικό πλαίσιο που να ενθαρρύνουν τις επενδύσεις στις τελευταίες τεχνολογίες που θα αυξήσουν την απόδοση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα και έτσι θα μειώσουν τις συγκεκριμένες εκπομπές CO2. |
| --- | --- |

1.3

Πιθανότατα ο άνθρακας θα παραμείνει στη σύνθεση των ενεργειακών πηγών της Ευρώπης κατά τις επόμενες δεκαετίες. Λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του — του βαθμού στον οποίο είναι διαθέσιμος, της προσιτής τιμής του και του ρόλου του στη σταθεροποίηση των αγορών ενέργειας — ο άνθρακας θα συνεχίσει να αποτελεί την πρωταρχική πηγή καυσίμου για την οικονομική παραγωγή ενέργειας. Τα αποθέματα άνθρακα είναι άνισα κατανεμημένα στον κόσμο και στην ΕΕ. Η τεχνολογία σε ό,τι αφορά την ενέργεια που παράγεται από τον άνθρακα έχει τη δυνατότητα να μειώσει σημαντικά τις εκπομπές CO2
   (1). Τούτο, απαιτεί, βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, ένα πλαίσιο της αγοράς και ένα κανονιστικό πλαίσιο που να ενθαρρύνουν τις επενδύσεις στις τελευταίες τεχνολογίες που θα αυξήσουν την απόδοση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα και έτσι θα μειώσουν τις συγκεκριμένες εκπομπές CO2.

| 1.4 | Επί του παρόντος, δεν υφίστανται εμπορικά μέσα με αποδεδειγμένα καλή σχέση κόστους/οφέλους για την κατακράτηση και απομόνωση των περισσότερων από τις εκπομπές CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. Τούτο αποτελεί ακόμη μια αναδυόμενη τεχνολογία. Ωστόσο, υπάρχουν θετικές προοπτικές για την ανάπτυξη και εμποριοποίηση παρόμοιων τεχνολογιών άνθρακα σχεδόν μηδενικών εκπομπών (ZET) κατά τις επόμενες δύο δεκαετίες. |
| --- | --- |

1.4

Επί του παρόντος, δεν υφίστανται εμπορικά μέσα με αποδεδειγμένα καλή σχέση κόστους/οφέλους για την κατακράτηση και απομόνωση των περισσότερων από τις εκπομπές CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. Τούτο αποτελεί ακόμη μια αναδυόμενη τεχνολογία. Ωστόσο, υπάρχουν θετικές προοπτικές για την ανάπτυξη και εμποριοποίηση παρόμοιων τεχνολογιών άνθρακα σχεδόν μηδενικών εκπομπών (ZET) κατά τις επόμενες δύο δεκαετίες.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει την άποψή της ότι η κλίμακα της πρόκλησης της μείωσης των εκπομπών σημαίνει ότι όλες οι δυνητικά αειφόρες ενέργειες και τεχνολογίες πρέπει να αναπτυχθούν στο μέτρο των πρακτικών και εμπορικών δυνατοτήτων τους. Η μετάβαση στην αειφόρο ενέργεια έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο για τον άνθρακα, τα άλλα ορυκτά καύσιμα και την πυρηνική ενέργεια καθώς και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη διατήρηση της ενέργειας, ενώ κάθε μία από τις προαναφερόμενες μορφές ενέργειας συμβάλλει σε χρόνο και βαθμό που καθορίζεται από το κατά πόσον είναι τεχνικά εφικτή και οικονομικά προσιτή. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει την άποψή της ότι η κλίμακα της πρόκλησης της μείωσης των εκπομπών σημαίνει ότι όλες οι δυνητικά αειφόρες ενέργειες και τεχνολογίες πρέπει να αναπτυχθούν στο μέτρο των πρακτικών και εμπορικών δυνατοτήτων τους. Η μετάβαση στην αειφόρο ενέργεια έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο για τον άνθρακα, τα άλλα ορυκτά καύσιμα και την πυρηνική ενέργεια καθώς και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη διατήρηση της ενέργειας, ενώ κάθε μία από τις προαναφερόμενες μορφές ενέργειας συμβάλλει σε χρόνο και βαθμό που καθορίζεται από το κατά πόσον είναι τεχνικά εφικτή και οικονομικά προσιτή.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, μακροπρόθεσμα, μετά το 2020, η δέσμευση και αποθήκευση CO2 θα παράσχει τη δυνατότητα σχεδόν μηδενικών εκπομπών CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. Χρειάζονται περίπου 350 GW νέας ικανότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενεργείας με καύση άνθρακα έως το 2020 και περίπου 500 GW έως το 2030, ενώ το κόστος των αντίστοιχων επενδύσεων υπολογίζεται σε ποσό 600-800 δισεκατομμυρίων ευρώ. Για την υλοποίηση αυτής της δυνατότητας επιλογής απαιτείται να υπάρξει τώρα συντονισμένη έρευνα, ανάπτυξη και επίδειξη (ΕΑ&Ε). |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, μακροπρόθεσμα, μετά το 2020, η δέσμευση και αποθήκευση CO2 θα παράσχει τη δυνατότητα σχεδόν μηδενικών εκπομπών CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. Χρειάζονται περίπου 350 GW νέας ικανότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενεργείας με καύση άνθρακα έως το 2020 και περίπου 500 GW έως το 2030, ενώ το κόστος των αντίστοιχων επενδύσεων υπολογίζεται σε ποσό 600-800 δισεκατομμυρίων ευρώ. Για την υλοποίηση αυτής της δυνατότητας επιλογής απαιτείται να υπάρξει τώρα συντονισμένη έρευνα, ανάπτυξη και επίδειξη (ΕΑ&Ε).

| 1.7 | Αν συνεχιστεί η αύξηση της απόδοσης στον τομέα των μονάδων παραγωγής ενέργειας και της ανάπτυξης τεχνολογιών σχεδόν μηδενικών εκπομπών, ο άνθρακας θα συμβάλει στην ικανοποίηση των απαιτήσεων της προληπτικής προστασίας του κλίματος. Παρά το γεγονός ότι έχουν καταγραφεί πολλά υποσχόμενες εμπειρίες CCS, τούτο δεν θα πρέπει να οδηγήσει στο να υιοθετούνται ήδη από τώρα στρατηγικές και στόχοι ενεργειακής πολιτικής ως «δεσμευτικό μέτρο» με βάση την ευρεία παρουσία τεχνολογιών CCS. |
| --- | --- |

1.7

Αν συνεχιστεί η αύξηση της απόδοσης στον τομέα των μονάδων παραγωγής ενέργειας και της ανάπτυξης τεχνολογιών σχεδόν μηδενικών εκπομπών, ο άνθρακας θα συμβάλει στην ικανοποίηση των απαιτήσεων της προληπτικής προστασίας του κλίματος. Παρά το γεγονός ότι έχουν καταγραφεί πολλά υποσχόμενες εμπειρίες CCS, τούτο δεν θα πρέπει να οδηγήσει στο να υιοθετούνται ήδη από τώρα στρατηγικές και στόχοι ενεργειακής πολιτικής ως «δεσμευτικό μέτρο» με βάση την ευρεία παρουσία τεχνολογιών CCS.

| 1.8 | Η απλούστευση των διαδικασιών χορήγησης άδειας καθώς και η βαθμιαία εναρμόνισή τους μέσω της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών κανονιστικών αρχών είναι απαραίτητες προκειμένου να επιβραχυνθούν όσο το δυνατό περισσότερο τα μεγάλα χρονικά περιθώρια για τα σχέδια κατασκευής, χωρίς ωστόσο να διακυβεύεται η τήρηση των υψηλότερων δυνατών προτύπων ασφαλείας. |
| --- | --- |

1.8

Η απλούστευση των διαδικασιών χορήγησης άδειας καθώς και η βαθμιαία εναρμόνισή τους μέσω της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών κανονιστικών αρχών είναι απαραίτητες προκειμένου να επιβραχυνθούν όσο το δυνατό περισσότερο τα μεγάλα χρονικά περιθώρια για τα σχέδια κατασκευής, χωρίς ωστόσο να διακυβεύεται η τήρηση των υψηλότερων δυνατών προτύπων ασφαλείας.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης το γεγονός ότι, ενώ είναι το πιο σημαντικό καύσιμο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και έχει ζωτικής σημασίας συμβολή στην παραγωγή χάλυβα και σε άλλες βιομηχανικές διεργασίες, ο άνθρακας θα έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην κάλυψη των μελλοντικών αναγκών ενέργειας συμβάλλοντας στη μετάβαση προς την Οικονομία του Υδρογόνου. Η υγροποίηση του άνθρακα καθιστά δυνατό να ενεργεί ο άνθρακας ως υποκατάστατο του αργού πετρελαίου. Από τον άνθρακα μπορεί επίσης να παραχθεί συνθετικό αέριο. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης το γεγονός ότι, ενώ είναι το πιο σημαντικό καύσιμο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και έχει ζωτικής σημασίας συμβολή στην παραγωγή χάλυβα και σε άλλες βιομηχανικές διεργασίες, ο άνθρακας θα έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην κάλυψη των μελλοντικών αναγκών ενέργειας συμβάλλοντας στη μετάβαση προς την Οικονομία του Υδρογόνου. Η υγροποίηση του άνθρακα καθιστά δυνατό να ενεργεί ο άνθρακας ως υποκατάστατο του αργού πετρελαίου. Από τον άνθρακα μπορεί επίσης να παραχθεί συνθετικό αέριο.

| 1.10 | Για την εξόρυξη του γηγενούς λιγνίτη και του λιθάνθρακα χρειάζεται επίσης το κατάλληλο πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο. Η εξόρυξη άνθρακα και ο μετασχηματισμός της ενέργειας μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην τοπική ευημερία και στην απασχόληση. Η διατήρηση του μεριδίου της παραγωγής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα (με βάση τον άνθρακα) στο σημερινό επίπεδο έχει επίσης εξαιρετική σημασία, αν ληφθεί υπόψη η κοινωνική κατάσταση στα νέα κράτη μέλη: από το συνολικό ανθρώπινο δυναμικό των 286 500 εργαζομένων στον κλάδο εξόρυξης άνθρακα της ΕΕ, στα νέα κράτη μέλη απασχολούνται στον κλάδο εξόρυξης άνθρακα 212 100 εργαζόμενοι. Οι επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων σε ολόκληρη την ΕΕ πρέπει να δώσουν σημασία στη σημαντική βελτίωση των πολύ σκληρών συνθηκών εργασίας των ανθρακωρύχων, των επαγγελματικών δεξιοτήτων τους, της ασφάλειάς τους κατά την εργασία και του περιβάλλοντος εργασίας τους. |
| --- | --- |

1.10

Για την εξόρυξη του γηγενούς λιγνίτη και του λιθάνθρακα χρειάζεται επίσης το κατάλληλο πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο. Η εξόρυξη άνθρακα και ο μετασχηματισμός της ενέργειας μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην τοπική ευημερία και στην απασχόληση. Η διατήρηση του μεριδίου της παραγωγής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα (με βάση τον άνθρακα) στο σημερινό επίπεδο έχει επίσης εξαιρετική σημασία, αν ληφθεί υπόψη η κοινωνική κατάσταση στα νέα κράτη μέλη: από το συνολικό ανθρώπινο δυναμικό των 286 500 εργαζομένων στον κλάδο εξόρυξης άνθρακα της ΕΕ, στα νέα κράτη μέλη απασχολούνται στον κλάδο εξόρυξης άνθρακα 212 100 εργαζόμενοι. Οι επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων σε ολόκληρη την ΕΕ πρέπει να δώσουν σημασία στη σημαντική βελτίωση των πολύ σκληρών συνθηκών εργασίας των ανθρακωρύχων, των επαγγελματικών δεξιοτήτων τους, της ασφάλειάς τους κατά την εργασία και του περιβάλλοντος εργασίας τους.

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη σκέψη ότι η Επιτροπή, στο έγγραφό της και στο σχετικό χρονοδιάγραμμα, είναι αισιόδοξη σε ό, τι αφορά το χρονικό πλαίσιο των τεχνολογιών CCS και τις χρονικές απαιτήσεις έναρξης λειτουργίας τους. Η Επιτροπή θα πρέπει τώρα να επικεντρώσει τις προσπάθειές της στη λήψη μέτρων που θα έχουν ως αποτέλεσμα να λειτουργήσουν 10-12 μονάδες επίδειξης το 2015 και να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο για τις CCS που να καλύπτει τους κυριότερους κινδύνους, να είναι αξιόπιστο και, συγχρόνως, όχι υπερβολικά περιοριστικό. Το ενδιάμεσο στάδιο παραγωγής υψηλότερης απόδοσης είναι πολύ επιθυμητό και η υπερβολική επίσπευση και ένα υπερβολικά περιοριστικό κανονιστικό πλαίσιο θα μπορούσαν να βλάψουν σοβαρά το γενικά σημαντικό αυτό σχέδιο. |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη σκέψη ότι η Επιτροπή, στο έγγραφό της και στο σχετικό χρονοδιάγραμμα, είναι αισιόδοξη σε ό, τι αφορά το χρονικό πλαίσιο των τεχνολογιών CCS και τις χρονικές απαιτήσεις έναρξης λειτουργίας τους. Η Επιτροπή θα πρέπει τώρα να επικεντρώσει τις προσπάθειές της στη λήψη μέτρων που θα έχουν ως αποτέλεσμα να λειτουργήσουν 10-12 μονάδες επίδειξης το 2015 και να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο για τις CCS που να καλύπτει τους κυριότερους κινδύνους, να είναι αξιόπιστο και, συγχρόνως, όχι υπερβολικά περιοριστικό. Το ενδιάμεσο στάδιο παραγωγής υψηλότερης απόδοσης είναι πολύ επιθυμητό και η υπερβολική επίσπευση και ένα υπερβολικά περιοριστικό κανονιστικό πλαίσιο θα μπορούσαν να βλάψουν σοβαρά το γενικά σημαντικό αυτό σχέδιο.

| 1.12 | Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να πραγματοποιηθεί εντατική έρευνα και ανάπτυξη σε ό,τι αφορά τις ανανεώσιμες και εναλλακτικές πηγές ενέργειας, που θα πρέπει να συμβάλουν σε μια ασφαλή σύνθεση των ενεργειακών πηγών της ΕΕ. Συγχρόνως, η ολοκληρωμένη αγορά ενέργειας της ΕΕ θα πρέπει να αρχίσει να λειτουργεί πλήρως χωρίς υπερβολική καθυστέρηση. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να πραγματοποιηθεί εντατική έρευνα και ανάπτυξη σε ό,τι αφορά τις ανανεώσιμες και εναλλακτικές πηγές ενέργειας, που θα πρέπει να συμβάλουν σε μια ασφαλή σύνθεση των ενεργειακών πηγών της ΕΕ. Συγχρόνως, η ολοκληρωμένη αγορά ενέργειας της ΕΕ θα πρέπει να αρχίσει να λειτουργεί πλήρως χωρίς υπερβολική καθυστέρηση.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ασχοληθεί με το θέμα των ορυκτών καυσίμων σε ορισμένες άλλες γνωμοδοτήσεις της, και πιο πρόσφατα στη διερευνητική γνωμοδότηση «Ο ενεργειακός εφοδιασμός της ΕΕ: Στρατηγική για το βέλτιστο ενεργειακό μείγμα» (2) όπου αναφέρεται ότι η ΕΕ θα πρέπει να καταβάλει σοβαρές προσπάθειες σε ό,τι αφορά τις καθαρές τεχνολογίες άνθρακα — αύξηση της απόδοσης των μονάδων παραγωγής ενέργειας και των εμπορικών εφαρμογών της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα. Η χρησιμοποίηση του φυσικού αερίου έχει αυξηθεί και συνεχίζει να αυξάνεται προωθούμενη από πολιτικές επιλογές. Είναι τώρα πλέον προφανές ότι η συνέχιση της τάσης αυτής είναι προβληματική. Το φυσικό αέριο δεν μπορεί να συνεχίσει να υποκαθιστά τον άνθρακα, ούτε μπορεί να υποκαταστήσει την πυρηνική ενέργεια για λόγους εκπομπών, δεδομένου ότι είναι μια πολύτιμη πρώτη ύλη για βιομηχανική χρήση υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως άλλωστε είναι και το πετρέλαιο. |
| --- | --- |

2.1

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ασχοληθεί με το θέμα των ορυκτών καυσίμων σε ορισμένες άλλες γνωμοδοτήσεις της, και πιο πρόσφατα στη διερευνητική γνωμοδότηση «Ο ενεργειακός εφοδιασμός της ΕΕ: Στρατηγική για το βέλτιστο ενεργειακό μείγμα» (2) όπου αναφέρεται ότι η ΕΕ θα πρέπει να καταβάλει σοβαρές προσπάθειες σε ό,τι αφορά τις καθαρές τεχνολογίες άνθρακα — αύξηση της απόδοσης των μονάδων παραγωγής ενέργειας και των εμπορικών εφαρμογών της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα. Η χρησιμοποίηση του φυσικού αερίου έχει αυξηθεί και συνεχίζει να αυξάνεται προωθούμενη από πολιτικές επιλογές. Είναι τώρα πλέον προφανές ότι η συνέχιση της τάσης αυτής είναι προβληματική. Το φυσικό αέριο δεν μπορεί να συνεχίσει να υποκαθιστά τον άνθρακα, ούτε μπορεί να υποκαταστήσει την πυρηνική ενέργεια για λόγους εκπομπών, δεδομένου ότι είναι μια πολύτιμη πρώτη ύλη για βιομηχανική χρήση υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως άλλωστε είναι και το πετρέλαιο.

| 2.2 | Το παρόν σχέδιο «Αειφόρος παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα» δημοσιεύθηκε από την Επιτροπή στα πλαίσια της ενεργειακής και κλιματικής δέσμης «Μια ενεργειακή πολιτική για την Ευρώπη — η ανάγκη για δράση» στις 10 Ιανουαρίου 2007. |
| --- | --- |

2.2

Το παρόν σχέδιο «Αειφόρος παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα» δημοσιεύθηκε από την Επιτροπή στα πλαίσια της ενεργειακής και κλιματικής δέσμης «Μια ενεργειακή πολιτική για την Ευρώπη — η ανάγκη για δράση» στις 10 Ιανουαρίου 2007.

| 2.3 | Τα άλλα μέρη της δέσμης καλύπτουν, πρώτον, ως προς την κλιματική αλλαγή, μια πρόταση για στόχους μείωσης κατά 30 % των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου για τις ανεπτυγμένες χώρες, ή, οπωσδήποτε, κατά 20 % μόνο για την ΕΕ. Η δέσμη εξετάζει επίσης τα θέματα της εσωτερικής αγοράς φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, των διασυνδέσεων στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, του μελλοντικού ρόλου της πυρηνικής ενέργειας στην πρόταση για το Ενδεικτικό Πυρηνικό Πρόγραμμα, ενός οδικού χάρτη για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και συγκεκριμένα των βιοκαυσίμων για τις μεταφορές, και ενός μελλοντικού Ευρωπαϊκού Σχεδίου για μια Ενεργειακή Στρατηγική Τεχνολογία. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 9ης Μαρτίου 2007 υποστήριξε τους στόχους και τα κύρια στοιχεία πολιτικής της δέσμης. |
| --- | --- |

2.3

Τα άλλα μέρη της δέσμης καλύπτουν, πρώτον, ως προς την κλιματική αλλαγή, μια πρόταση για στόχους μείωσης κατά 30 % των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου για τις ανεπτυγμένες χώρες, ή, οπωσδήποτε, κατά 20 % μόνο για την ΕΕ. Η δέσμη εξετάζει επίσης τα θέματα της εσωτερικής αγοράς φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, των διασυνδέσεων στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, του μελλοντικού ρόλου της πυρηνικής ενέργειας στην πρόταση για το Ενδεικτικό Πυρηνικό Πρόγραμμα, ενός οδικού χάρτη για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και συγκεκριμένα των βιοκαυσίμων για τις μεταφορές, και ενός μελλοντικού Ευρωπαϊκού Σχεδίου για μια Ενεργειακή Στρατηγική Τεχνολογία. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 9ης Μαρτίου 2007 υποστήριξε τους στόχους και τα κύρια στοιχεία πολιτικής της δέσμης.

| 2.4 | Στην Ανακοίνωση, παρουσιάζεται μια συνολική εικόνα των δράσεων που απαιτούνται για να συνεχιστεί η συμβολή των ορυκτών καυσίμων και ιδιαίτερα του άνθρακα στην ασφάλεια και διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού σε ευρωπαϊκό και σε παγκόσμιο επίπεδο κατά τρόπο που να είναι συμβατός με τους στόχους της στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη και της πολιτικής για την αλλαγή του κλίματος. Λαμβάνεται υπόψη το έργο που έχει επιτελεστεί και οι γνώμες που διατυπώθηκαν το 2006 στο πλαίσιο του Δεύτερου Ευρωπαϊκού Προγράμματος για την Αλλαγή του Κλίματος (ECCPII), της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για την Ενέργεια, το Περιβάλλον και την Ανταγωνιστικότητα (HLG), των προπαρασκευαστικών εργασιών για το 7ο Πρόγραμμα-Πλαίσιο (FP7) Έρευνας και της Τεχνολογικής Πλατφόρμας για Μονάδες Ηλεκτροπαραγωγής με Ορυκτά Καύσιμα Μηδενικών Εκπομπών. |
| --- | --- |

2.4

Στην Ανακοίνωση, παρουσιάζεται μια συνολική εικόνα των δράσεων που απαιτούνται για να συνεχιστεί η συμβολή των ορυκτών καυσίμων και ιδιαίτερα του άνθρακα στην ασφάλεια και διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού σε ευρωπαϊκό και σε παγκόσμιο επίπεδο κατά τρόπο που να είναι συμβατός με τους στόχους της στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη και της πολιτικής για την αλλαγή του κλίματος. Λαμβάνεται υπόψη το έργο που έχει επιτελεστεί και οι γνώμες που διατυπώθηκαν το 2006 στο πλαίσιο του Δεύτερου Ευρωπαϊκού Προγράμματος για την Αλλαγή του Κλίματος (ECCPII), της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για την Ενέργεια, το Περιβάλλον και την Ανταγωνιστικότητα (HLG), των προπαρασκευαστικών εργασιών για το 7ο Πρόγραμμα-Πλαίσιο (FP7) Έρευνας και της Τεχνολογικής Πλατφόρμας για Μονάδες Ηλεκτροπαραγωγής με Ορυκτά Καύσιμα Μηδενικών Εκπομπών.

3.   Κύρια σημεία του εγγράφου της επιτροπής

| 3.1 | Στο έγγραφο της Επιτροπής εξετάζεται η θέση που κατέχουν τα ορυκτά καύσιμα στην παραγωγή ενέργειας. Τα ορυκτά καύσιμα αποτελούν σημαντικό στοιχείο της σύνθεσης των ενεργειακών πηγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και σε πολλές άλλες οικονομίες. Έχουν ιδιαίτερη σημασία για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας: πάνω από το 50 % της ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ προέρχεται σήμερα από ορυκτά καύσιμα (κυρίως άνθρακα και φυσικό αέριο), ενώ σε ορισμένες χώρες το ποσοστό αυτό ανέρχεται ακόμη και σε 80 % (Πολωνία, Ελλάδα). Ο άνθρακας έχει μεγάλη συμβολή στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ, πράγμα που θα συνεχιστεί και στο μέλλον. Ο άνθρακας είναι το ορυκτό καύσιμο με τα κατά πολύ μεγαλύτερα και ευρέως κατανεμημένα αποθέματα παγκοσμίως, που εκτιμάται ότι θα διαρκέσουν για περίπου 130 χρόνια για το λιγνίτη και 200 χρόνια για τον λιθάνθρακα. |
| --- | --- |

3.1

Στο έγγραφο της Επιτροπής εξετάζεται η θέση που κατέχουν τα ορυκτά καύσιμα στην παραγωγή ενέργειας. Τα ορυκτά καύσιμα αποτελούν σημαντικό στοιχείο της σύνθεσης των ενεργειακών πηγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και σε πολλές άλλες οικονομίες. Έχουν ιδιαίτερη σημασία για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας: πάνω από το 50 % της ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ προέρχεται σήμερα από ορυκτά καύσιμα (κυρίως άνθρακα και φυσικό αέριο), ενώ σε ορισμένες χώρες το ποσοστό αυτό ανέρχεται ακόμη και σε 80 % (Πολωνία, Ελλάδα). Ο άνθρακας έχει μεγάλη συμβολή στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ, πράγμα που θα συνεχιστεί και στο μέλλον. Ο άνθρακας είναι το ορυκτό καύσιμο με τα κατά πολύ μεγαλύτερα και ευρέως κατανεμημένα αποθέματα παγκοσμίως, που εκτιμάται ότι θα διαρκέσουν για περίπου 130 χρόνια για το λιγνίτη και 200 χρόνια για τον λιθάνθρακα.

| 3.2 | Ωστόσο, ο άνθρακας μπορεί να συνεχίσει να έχει πολύτιμη συμβολή στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και στην οικονομία τόσο της ΕΕ όσο και του πλανήτη συνολικά μόνο με τεχνολογίες που να επιτρέπουν τη δραστική μείωση του «αποτυπώματος του άνθρακα» (δηλ. των προκαλούμενων εκπομπών CO2 κατά την καύση του). Εάν αναπτυχθούν παρόμοιες τεχνολογίες σε επαρκή κλίμακα, μπορούν επίσης να παράσχουν λύσεις για διεργασίες καύσης με τη χρησιμοποίηση και άλλων ορυκτών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο. Συνεπώς, η ΕΕ πρέπει να αναπτύξει τεχνολογικές λύσεις για αειφόρο χρήση του άνθρακα όχι μόνο για να διατηρήσει τον άνθρακα στην ευρωπαϊκή σύνθεση ενεργειακών πηγών αλλά και για να διασφαλίσει ότι η παγκόσμια αύξηση της χρήσης άνθρακα θα είναι δυνατή χωρίς αμετάκλητη ζημία στο κλίμα του πλανήτη. |
| --- | --- |

3.2

Ωστόσο, ο άνθρακας μπορεί να συνεχίσει να έχει πολύτιμη συμβολή στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και στην οικονομία τόσο της ΕΕ όσο και του πλανήτη συνολικά μόνο με τεχνολογίες που να επιτρέπουν τη δραστική μείωση του «αποτυπώματος του άνθρακα» (δηλ. των προκαλούμενων εκπομπών CO2 κατά την καύση του). Εάν αναπτυχθούν παρόμοιες τεχνολογίες σε επαρκή κλίμακα, μπορούν επίσης να παράσχουν λύσεις για διεργασίες καύσης με τη χρησιμοποίηση και άλλων ορυκτών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο. Συνεπώς, η ΕΕ πρέπει να αναπτύξει τεχνολογικές λύσεις για αειφόρο χρήση του άνθρακα όχι μόνο για να διατηρήσει τον άνθρακα στην ευρωπαϊκή σύνθεση ενεργειακών πηγών αλλά και για να διασφαλίσει ότι η παγκόσμια αύξηση της χρήσης άνθρακα θα είναι δυνατή χωρίς αμετάκλητη ζημία στο κλίμα του πλανήτη.

| 3.3 | Οι τεχνολογίες «καθαρού άνθρακα» έχουν πλέον αναπτυχθεί και χρησιμοποιούνται σήμερα ευρέως στον τομέα ηλεκτροπαραγωγής με συνακόλουθη σημαντική μείωση των εκπομπών SO2, NOx, σωματιδίων και σκόνης από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. Στις τεχνολογίες καθαρού άνθρακα οφείλεται επίσης η σταθερή αύξηση της ενεργειακής απόδοσης της μετατροπής του άνθρακα σε ηλεκτρική ενέργεια. Τα εν λόγω επιτεύγματα αποτελούν σημαντικά ενδιάμεσα στάδια για περαιτέρω πρόοδο προς νέες τεχνολογικές λύσεις με την ονομασία «αειφόρος άνθρακας» στις οποίες ενσωματώνονται οι έννοιες της δέσμευσης και αποθήκευσης CO2 (CCS) στις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. |
| --- | --- |

3.3

Οι τεχνολογίες «καθαρού άνθρακα» έχουν πλέον αναπτυχθεί και χρησιμοποιούνται σήμερα ευρέως στον τομέα ηλεκτροπαραγωγής με συνακόλουθη σημαντική μείωση των εκπομπών SO2, NOx, σωματιδίων και σκόνης από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. Στις τεχνολογίες καθαρού άνθρακα οφείλεται επίσης η σταθερή αύξηση της ενεργειακής απόδοσης της μετατροπής του άνθρακα σε ηλεκτρική ενέργεια. Τα εν λόγω επιτεύγματα αποτελούν σημαντικά ενδιάμεσα στάδια για περαιτέρω πρόοδο προς νέες τεχνολογικές λύσεις με την ονομασία «αειφόρος άνθρακας» στις οποίες ενσωματώνονται οι έννοιες της δέσμευσης και αποθήκευσης CO2 (CCS) στις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα.

| 3.4 | Η Επιτροπή κρίνει ότι υπάρχει αξιοσημείωτη πιθανότητα να επιτευχθεί η εμπορική βιωσιμότητα των τεχνολογιών αειφόρου άνθρακα κατά τα επόμενα δέκα έως δεκαπέντε έτη. Αυτό, όμως, απαιτεί τολμηρές βιομηχανικές επενδύσεις σε σειρά μονάδων επίδειξης, τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ, και σχετικές πρωτοβουλίες πολιτικής για μια σχετικά παρατεταμένη χρονική περίοδο, που στην πράξη αρχίζει τώρα και πιθανόν να διαρκέσει έως το 2020 και ίσως και περισσότερο. |
| --- | --- |

3.4

Η Επιτροπή κρίνει ότι υπάρχει αξιοσημείωτη πιθανότητα να επιτευχθεί η εμπορική βιωσιμότητα των τεχνολογιών αειφόρου άνθρακα κατά τα επόμενα δέκα έως δεκαπέντε έτη. Αυτό, όμως, απαιτεί τολμηρές βιομηχανικές επενδύσεις σε σειρά μονάδων επίδειξης, τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ, και σχετικές πρωτοβουλίες πολιτικής για μια σχετικά παρατεταμένη χρονική περίοδο, που στην πράξη αρχίζει τώρα και πιθανόν να διαρκέσει έως το 2020 και ίσως και περισσότερο.

| 3.5 | Για να διευκολυνθεί η εξέλιξη αυτή, η Επιτροπή θα αυξήσει σημαντικά τη χρηματοδότηση της Ε&Α στον τομέα της ενέργειας εισάγοντας την επίδειξη τεχνολογιών αειφόρων ορυκτών καυσίμων μεταξύ των προτεραιοτήτων για το 2007-2013. Ένα στρατηγικό ευρωπαϊκό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών θα αποτελέσει ένα κατάλληλο μέσο για το συνολικό συντονισμό παρόμοιων προσπαθειών Ε&Α και επίδειξης και για τη μεγιστοποίηση των συνεργιών τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η Επιτροπή, βασιζόμενη στα επιτυχή αποτελέσματα των σχεδίων Ε&Α, θα προσδιορίσει ποιος είναι ο πλέον κατάλληλος τόπος για να υποστηριχθεί ο σχεδιασμός, η κατασκευή και η λειτουργία έως 12 μονάδων επίδειξης μεγάλης κλίμακας τεχνολογιών αειφόρων ορυκτών καυσίμων στην εμπορική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2015. |
| --- | --- |

3.5

Για να διευκολυνθεί η εξέλιξη αυτή, η Επιτροπή θα αυξήσει σημαντικά τη χρηματοδότηση της Ε&Α στον τομέα της ενέργειας εισάγοντας την επίδειξη τεχνολογιών αειφόρων ορυκτών καυσίμων μεταξύ των προτεραιοτήτων για το 2007-2013. Ένα στρατηγικό ευρωπαϊκό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών θα αποτελέσει ένα κατάλληλο μέσο για το συνολικό συντονισμό παρόμοιων προσπαθειών Ε&Α και επίδειξης και για τη μεγιστοποίηση των συνεργιών τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η Επιτροπή, βασιζόμενη στα επιτυχή αποτελέσματα των σχεδίων Ε&Α, θα προσδιορίσει ποιος είναι ο πλέον κατάλληλος τόπος για να υποστηριχθεί ο σχεδιασμός, η κατασκευή και η λειτουργία έως 12 μονάδων επίδειξης μεγάλης κλίμακας τεχνολογιών αειφόρων ορυκτών καυσίμων στην εμπορική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2015.

| 3.6 | Η Επιτροπή θα εκτιμήσει, με βάση τις πρόσφατες και προγραμματισμένες επενδύσεις, κατά πόσον οι νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με ορυκτά καύσιμα που έχουν κατασκευαστεί ή πρόκειται να κατασκευαστούν στην ΕΕ χρησιμοποιούν τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνολογίες όσον αφορά την απόδοση και κατά πόσον, εφόσον δεν είναι εξοπλισμένες με CCS, οι νέες εγκαταστάσεις με καύση άνθρακα και φυσικού αερίου είναι προετοιμασμένες για τη μεταγενέστερη προσθήκη τεχνολογιών CCS («με ικανότητα δέσμευσης»). Σε αντίθετη περίπτωση, η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο να προτείνει νομικά δεσμευτικά μέσα το ταχύτερο δυνατό, έπειτα από κατάλληλη εκτίμηση του αντίκτυπου. |
| --- | --- |

3.6

Η Επιτροπή θα εκτιμήσει, με βάση τις πρόσφατες και προγραμματισμένες επενδύσεις, κατά πόσον οι νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με ορυκτά καύσιμα που έχουν κατασκευαστεί ή πρόκειται να κατασκευαστούν στην ΕΕ χρησιμοποιούν τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνολογίες όσον αφορά την απόδοση και κατά πόσον, εφόσον δεν είναι εξοπλισμένες με CCS, οι νέες εγκαταστάσεις με καύση άνθρακα και φυσικού αερίου είναι προετοιμασμένες για τη μεταγενέστερη προσθήκη τεχνολογιών CCS («με ικανότητα δέσμευσης»). Σε αντίθετη περίπτωση, η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο να προτείνει νομικά δεσμευτικά μέσα το ταχύτερο δυνατό, έπειτα από κατάλληλη εκτίμηση του αντίκτυπου.

| 3.7 | Το 2007, η Επιτροπή θα εκτιμήσει τους δυνητικούς κινδύνους που συνεπάγονται οι τεχνολογίες CCS και θα καθορίσει τις απαιτήσεις για τη χορήγηση άδειας για δραστηριότητες CCS και για την κατάλληλη διαχείριση των κινδύνων και επιπτώσεων που έχουν εντοπιστεί. Εφόσον αναπτυχθεί ένα ενδεδειγμένο πλαίσιο διαχείρισης, θα μπορέσει να συνδυαστεί με αλλαγές στο ισχύον περιβαλλοντικό κανονιστικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ, έτσι ώστε να αρθούν τυχόν αδικαιολόγητοι φραγμοί στις τεχνολογίες CCS. Η Επιτροπή θα εκτιμήσει επίσης κατά πόσον πρέπει να τροποποιήσει τα ισχύοντα μέσα (όπως η οδηγία για την εκτίμηση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου ή η Οδηγία για την Ολοκληρωμένη Πρόληψη και Έλεγχο της Ρύπανσης) ή να προτείνει ένα αυτόνομο κανονιστικό πλαίσιο. Θα εκτιμήσει επίσης ποιες πτυχές του κανονιστικού πλαισίου είναι προτιμότερο να εξεταστούν σε επίπεδο ΕΕ και ποιες σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.7

Το 2007, η Επιτροπή θα εκτιμήσει τους δυνητικούς κινδύνους που συνεπάγονται οι τεχνολογίες CCS και θα καθορίσει τις απαιτήσεις για τη χορήγηση άδειας για δραστηριότητες CCS και για την κατάλληλη διαχείριση των κινδύνων και επιπτώσεων που έχουν εντοπιστεί. Εφόσον αναπτυχθεί ένα ενδεδειγμένο πλαίσιο διαχείρισης, θα μπορέσει να συνδυαστεί με αλλαγές στο ισχύον περιβαλλοντικό κανονιστικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ, έτσι ώστε να αρθούν τυχόν αδικαιολόγητοι φραγμοί στις τεχνολογίες CCS. Η Επιτροπή θα εκτιμήσει επίσης κατά πόσον πρέπει να τροποποιήσει τα ισχύοντα μέσα (όπως η οδηγία για την εκτίμηση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου ή η Οδηγία για την Ολοκληρωμένη Πρόληψη και Έλεγχο της Ρύπανσης) ή να προτείνει ένα αυτόνομο κανονιστικό πλαίσιο. Θα εκτιμήσει επίσης ποιες πτυχές του κανονιστικού πλαισίου είναι προτιμότερο να εξεταστούν σε επίπεδο ΕΕ και ποιες σε εθνικό επίπεδο.

| 3.8 | Η Επιτροπή θεωρεί ότι απαιτείται ένα σαφές και προβλέψιμο μακροπρόθεσμο πλαίσιο για τη διευκόλυνση της ομαλής και ταχείας μετάβασης στην ηλεκτροπαραγωγή με καύση άνθρακα με εξοπλισμό CCS. Τούτο απαιτείται προκειμένου οι επιχειρήσεις ηλεκτροπαραγωγής να μπορούν να αναλάβουν τις απαιτούμενες επενδύσεις και έρευνα ώστε να γνωρίζουν με βεβαιότητα ότι και οι ανταγωνιστές τους θα ακολουθήσουν παρόμοια πορεία. Με βάση τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα στοιχεία, η Επιτροπή πιστεύει ότι, από το έτος 2020 και μετά, όλες οι νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα θα πρέπει να κατασκευάζονται με εξοπλισμό CCS. Οι υπάρχουσες μονάδες θα πρέπει τότε να ακολουθήσουν προοδευτικά την ίδια προσέγγιση. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει ποιο θα είναι το βέλτιστο χρονοδιάγραμμα μετασκευής για τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με ορυκτά καύσιμα για την περίοδο μετά από την απόδειξη της εμπορικής βιωσιμότητας των τεχνολογιών αειφόρου άνθρακα. |
| --- | --- |

3.8

Η Επιτροπή θεωρεί ότι απαιτείται ένα σαφές και προβλέψιμο μακροπρόθεσμο πλαίσιο για τη διευκόλυνση της ομαλής και ταχείας μετάβασης στην ηλεκτροπαραγωγή με καύση άνθρακα με εξοπλισμό CCS. Τούτο απαιτείται προκειμένου οι επιχειρήσεις ηλεκτροπαραγωγής να μπορούν να αναλάβουν τις απαιτούμενες επενδύσεις και έρευνα ώστε να γνωρίζουν με βεβαιότητα ότι και οι ανταγωνιστές τους θα ακολουθήσουν παρόμοια πορεία. Με βάση τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα στοιχεία, η Επιτροπή πιστεύει ότι, από το έτος 2020 και μετά, όλες οι νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα θα πρέπει να κατασκευάζονται με εξοπλισμό CCS. Οι υπάρχουσες μονάδες θα πρέπει τότε να ακολουθήσουν προοδευτικά την ίδια προσέγγιση. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει ποιο θα είναι το βέλτιστο χρονοδιάγραμμα μετασκευής για τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με ορυκτά καύσιμα για την περίοδο μετά από την απόδειξη της εμπορικής βιωσιμότητας των τεχνολογιών αειφόρου άνθρακα.

| 3.9 | Οι εκτιμήσεις του κόστους για τη δέσμευση CO2 από την ηλεκτροπαραγωγή και την επακόλουθη αποθήκευση στο σημερινό επίπεδο ανάπτυξης της αντίστοιχης τεχνολογίας ανέρχονται κατ' ανώτατο όριο σε 70 ευρώ ανά τόνο CO2, πράγμα που καθιστά τη σε μεγάλη κλίμακα χρησιμοποίηση των τεχνολογιών αυτών απαγορευτικά δαπανηρή επί του παρόντος. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα πρότυπα και μελέτες με μεσοπρόθεσμη έως μακροπρόθεσμη προοπτική, εκτιμάται, επομένως, το κόστος των CCS έως το 2020 σε περίπου 20-30 ευρώ ανά τόνο CO2. Τούτο σημαίνει ότι το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα με CCS έως το 2020 ή αμέσως μετά θα είναι κατά 10 % υψηλότερο ή ακόμα και θα κυμαίνεται στα σημερινά επίπεδα. |
| --- | --- |

3.9

Οι εκτιμήσεις του κόστους για τη δέσμευση CO2 από την ηλεκτροπαραγωγή και την επακόλουθη αποθήκευση στο σημερινό επίπεδο ανάπτυξης της αντίστοιχης τεχνολογίας ανέρχονται κατ' ανώτατο όριο σε 70 ευρώ ανά τόνο CO2, πράγμα που καθιστά τη σε μεγάλη κλίμακα χρησιμοποίηση των τεχνολογιών αυτών απαγορευτικά δαπανηρή επί του παρόντος. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα πρότυπα και μελέτες με μεσοπρόθεσμη έως μακροπρόθεσμη προοπτική, εκτιμάται, επομένως, το κόστος των CCS έως το 2020 σε περίπου 20-30 ευρώ ανά τόνο CO2. Τούτο σημαίνει ότι το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα με CCS έως το 2020 ή αμέσως μετά θα είναι κατά 10 % υψηλότερο ή ακόμα και θα κυμαίνεται στα σημερινά επίπεδα.

| 3.10 | Οι δυνητικές αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη συνεχή χρήση ορυκτών καυσίμων και τεχνολογιών CCS προέρχονται κυρίως από πιθανή διαρροή στα συστήματα αποθήκευσης CO2. Οι επιπτώσεις της διαρροής μπορούν να γίνονται αισθητές τόσο σε τοπικό επίπεδο (στην τοπική βιόσφαιρα) τόσο και σε παγκόσμιο (στο κλίμα). Ωστόσο, η σχετική έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής για την Αλλαγή του Κλίματος καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, με βάση την υπάρχουσα εμπειρία, το ποσοστό του CO2 που συγκρατείται σε ορθά επιλεγμένους και διαχειριζόμενους χώρους αποθήκευσης πιθανότατα θα υπερβεί το 99 % τα επόμενα 100 χρόνια. Η επιλογή και η διαχείριση των χώρων αποτελούν, επομένως, τους βασικούς παράγοντες ελαχιστοποίησης του κινδύνου. Στην εκτίμηση αντικτύπου της Επιτροπής σε ό, τι αφορά το νομικό πλαίσιο, θα προσδιορίζονται όλοι οι δυνητικοί κίνδυνοι και θα προτείνονται τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας. |
| --- | --- |

3.10

Οι δυνητικές αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη συνεχή χρήση ορυκτών καυσίμων και τεχνολογιών CCS προέρχονται κυρίως από πιθανή διαρροή στα συστήματα αποθήκευσης CO2. Οι επιπτώσεις της διαρροής μπορούν να γίνονται αισθητές τόσο σε τοπικό επίπεδο (στην τοπική βιόσφαιρα) τόσο και σε παγκόσμιο (στο κλίμα). Ωστόσο, η σχετική έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής για την Αλλαγή του Κλίματος καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, με βάση την υπάρχουσα εμπειρία, το ποσοστό του CO2 που συγκρατείται σε ορθά επιλεγμένους και διαχειριζόμενους χώρους αποθήκευσης πιθανότατα θα υπερβεί το 99 % τα επόμενα 100 χρόνια. Η επιλογή και η διαχείριση των χώρων αποτελούν, επομένως, τους βασικούς παράγοντες ελαχιστοποίησης του κινδύνου. Στην εκτίμηση αντικτύπου της Επιτροπής σε ό, τι αφορά το νομικό πλαίσιο, θα προσδιορίζονται όλοι οι δυνητικοί κίνδυνοι και θα προτείνονται τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας.

| 3.11 | Οι τεχνολογίες αειφόρων ορυκτών καυσίμων, και ιδιαίτερα οι CCS, αναμένεται να επιφέρουν σημαντικά θετικά αποτελέσματα. Μπορούν πράγματι να εξαλείψουν έως το 90 % των εκπομπών άνθρακα από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα μπορούσε να σημαίνει συνολική μείωση, στην ΕΕ-27, των εκπομπών CO2 κατά 25-30 % έως το 2030 σε σύγκριση με το 2000. Αν οι τρίτες χώρες συμμετάσχουν σε πρώιμο στάδιο στην ανάπτυξη και χρησιμοποίηση τεχνολογιών αειφόρου άνθρακα, και ιδιαίτερα της συνιστώσας CCS, τούτο θα έχει βασική σημασία για την παγκόσμια αειφόρο οικονομική ανάπτυξη και για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, σε ένα σενάριο με αυξανόμενη παγκόσμια χρήση των πόρων άνθρακα. Αν σημειωθεί επιτυχία σε ό,τι αφορά τον αειφόρο άνθρακα, και ιδιαίτερα την εμπορία CCS σε μεγάλη κλίμακα, θα υπάρξει καλύτερη πρόσβαση στην ενέργεια στα πιο φτωχά μέρη του κόσμου τα οποία στερούνται ακόμη τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν την ενέργεια. |
| --- | --- |

3.11

Οι τεχνολογίες αειφόρων ορυκτών καυσίμων, και ιδιαίτερα οι CCS, αναμένεται να επιφέρουν σημαντικά θετικά αποτελέσματα. Μπορούν πράγματι να εξαλείψουν έως το 90 % των εκπομπών άνθρακα από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα μπορούσε να σημαίνει συνολική μείωση, στην ΕΕ-27, των εκπομπών CO2 κατά 25-30 % έως το 2030 σε σύγκριση με το 2000. Αν οι τρίτες χώρες συμμετάσχουν σε πρώιμο στάδιο στην ανάπτυξη και χρησιμοποίηση τεχνολογιών αειφόρου άνθρακα, και ιδιαίτερα της συνιστώσας CCS, τούτο θα έχει βασική σημασία για την παγκόσμια αειφόρο οικονομική ανάπτυξη και για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, σε ένα σενάριο με αυξανόμενη παγκόσμια χρήση των πόρων άνθρακα. Αν σημειωθεί επιτυχία σε ό,τι αφορά τον αειφόρο άνθρακα, και ιδιαίτερα την εμπορία CCS σε μεγάλη κλίμακα, θα υπάρξει καλύτερη πρόσβαση στην ενέργεια στα πιο φτωχά μέρη του κόσμου τα οποία στερούνται ακόμη τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν την ενέργεια.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την Ανακοίνωση της Επιτροπής και συμφωνεί με την ανάλυση και περιγραφή που παρατίθενται στο έγγραφο της Επιτροπής. Το να υπάρξει αποτελεσματική ανταπόκριση στους κινδύνους της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής με παράλληλη συνέχιση της ικανοποίησης των υψηλών ενεργειακών απαιτήσεων των ώριμων οικονομιών και των ταχέως αυξανόμενων ενεργειακών απαιτήσεων των αναπτυσσόμενων οικονομιών, είναι μια σημαντική διεθνής πρόκληση. |
| --- | --- |

4.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την Ανακοίνωση της Επιτροπής και συμφωνεί με την ανάλυση και περιγραφή που παρατίθενται στο έγγραφο της Επιτροπής. Το να υπάρξει αποτελεσματική ανταπόκριση στους κινδύνους της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής με παράλληλη συνέχιση της ικανοποίησης των υψηλών ενεργειακών απαιτήσεων των ώριμων οικονομιών και των ταχέως αυξανόμενων ενεργειακών απαιτήσεων των αναπτυσσόμενων οικονομιών, είναι μια σημαντική διεθνής πρόκληση.

| 4.2 | Οι εκπομπές CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα στην ΕΕ αποτελούν το 24 % των συνολικών εκπομπών CO2 στην ΕΕ. Οι εκπομπές από ηλεκτροπαραγωγή σε μονάδες που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα έχουν υψηλή συγκέντρωση λόγω της υψηλής κατανάλωσης καυσίμων σε μεγάλες μονάδες καύσης και, επομένως, οι εν λόγω μονάδες ηλεκτροπαραγωγής είναι οι πλέον κατάλληλες για την εγκατάσταση εξοπλισμών CCS. Τούτο σημαίνει εφαρμογή συστημάτων δέσμευσης και μόνιμης αποθήκευσης CO2. Τα συστήματα αυτά αποτελούνται από τρία σχετικά ανεξάρτητα στάδια:






  α. | Δέσμευση και διαχωρισμός του CO2 από τα καυσαέρια στον τόπο όπου εκλύονται (συνήθως πίσω από έναν καυστήρα) |
| --- | --- | --- |

4.2

Οι εκπομπές CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα στην ΕΕ αποτελούν το 24 % των συνολικών εκπομπών CO2 στην ΕΕ. Οι εκπομπές από ηλεκτροπαραγωγή σε μονάδες που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα έχουν υψηλή συγκέντρωση λόγω της υψηλής κατανάλωσης καυσίμων σε μεγάλες μονάδες καύσης και, επομένως, οι εν λόγω μονάδες ηλεκτροπαραγωγής είναι οι πλέον κατάλληλες για την εγκατάσταση εξοπλισμών CCS. Τούτο σημαίνει εφαρμογή συστημάτων δέσμευσης και μόνιμης αποθήκευσης CO2. Τα συστήματα αυτά αποτελούνται από τρία σχετικά ανεξάρτητα στάδια:

α.

Δέσμευση και διαχωρισμός του CO2 από τα καυσαέρια στον τόπο όπου εκλύονται (συνήθως πίσω από έναν καυστήρα)

| β. | Μεταφορά του CO2 στο χώρο μόνιμης αποθήκευσής του (συνήθως μέσω αγωγών) |
| --- | --- |

β.

Μεταφορά του CO2 στο χώρο μόνιμης αποθήκευσής του (συνήθως μέσω αγωγών)

| γ. | Τελική και μόνιμη αποθήκευση του CO2 (στους κατάλληλους γεωλογικούς σχηματισμούς ή σε θάλασσες με την τήρηση των όσο το δυνατόν αυστηρότερων απαιτήσεων ασφαλείας της αποθήκευσης). |
| --- | --- |

γ.

Τελική και μόνιμη αποθήκευση του CO2 (στους κατάλληλους γεωλογικούς σχηματισμούς ή σε θάλασσες με την τήρηση των όσο το δυνατόν αυστηρότερων απαιτήσεων ασφαλείας της αποθήκευσης).

| 4.3 | Πιθανότατα ο άνθρακας θα παραμείνει στη σύνθεση των ενεργειακών πηγών της Ευρώπης κατά τις επόμενες δεκαετίες. Λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του — του βαθμού στον οποίο είναι διαθέσιμος, της προσιτής τιμής του και του ρόλου του στη σταθεροποίηση των αγορών ενέργειας — ο άνθρακας θα συνεχίσει να αποτελεί την πρωταρχική πηγή καυσίμου για την οικονομική παραγωγή ενέργειας. Τα αποθέματα άνθρακα είναι άνισα κατανεμημένα στον κόσμο και στην ΕΕ. Γενικά, είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι τα μεγαλύτερα κοιτάσματα άνθρακα βρίσκονται στις χώρες που παρουσιάζουν οικονομική ανάπτυξη και πολιτική σταθερότητα. Τα κοιτάσματα στις ανεπτυγμένες χώρες της ΕΕ έχουν εξαντληθεί σε σημαντικό βαθμό λόγω μακροχρόνιων εξορυκτικών δραστηριοτήτων κατά την πρόσφατη χρονική περίοδο και ορισμένες χώρες της ΕΕ έχουν επιλέξει τη βαθμιαία μείωση ή ακόμη και την παύση της λειτουργίας των ανθρακωρυχείων. |
| --- | --- |

4.3

Πιθανότατα ο άνθρακας θα παραμείνει στη σύνθεση των ενεργειακών πηγών της Ευρώπης κατά τις επόμενες δεκαετίες. Λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του — του βαθμού στον οποίο είναι διαθέσιμος, της προσιτής τιμής του και του ρόλου του στη σταθεροποίηση των αγορών ενέργειας — ο άνθρακας θα συνεχίσει να αποτελεί την πρωταρχική πηγή καυσίμου για την οικονομική παραγωγή ενέργειας. Τα αποθέματα άνθρακα είναι άνισα κατανεμημένα στον κόσμο και στην ΕΕ. Γενικά, είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι τα μεγαλύτερα κοιτάσματα άνθρακα βρίσκονται στις χώρες που παρουσιάζουν οικονομική ανάπτυξη και πολιτική σταθερότητα. Τα κοιτάσματα στις ανεπτυγμένες χώρες της ΕΕ έχουν εξαντληθεί σε σημαντικό βαθμό λόγω μακροχρόνιων εξορυκτικών δραστηριοτήτων κατά την πρόσφατη χρονική περίοδο και ορισμένες χώρες της ΕΕ έχουν επιλέξει τη βαθμιαία μείωση ή ακόμη και την παύση της λειτουργίας των ανθρακωρυχείων.

| 4.4 | Μόνο το ένα τρίτο των κρατών της ΕΕ μπορεί να στηριχθεί στα γηγενή κοιτάσματα άνθρακα, ενώ τα υπόλοιπα δύο τρίτα των κρατών εξαρτώνται από τις εισαγωγές κυρίως λιθάνθρακα. Η εξόρυξη λιθάνθρακα στην ΕΕ αντιπροσώπευε 161,6 εκατ. τόνων το 2006, ενώ εισήχθησαν 235,3 εκατ. τόνοι. Η κατανάλωση λιγνίτη ανήλθε σε 373,8 εκατ. τόνους κατά το ίδιο έτος και καλύφθηκε πλήρως από γηγενείς πηγές. Από όλα αυτά συνάγεται ότι πρέπει να αναπτυχθούν και να υιοθετηθούν ευρέως βιώσιμα μέσα για την ουσιαστική μείωση των συγκεκριμένων εκπομπών CO2 από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. |
| --- | --- |

4.4

Μόνο το ένα τρίτο των κρατών της ΕΕ μπορεί να στηριχθεί στα γηγενή κοιτάσματα άνθρακα, ενώ τα υπόλοιπα δύο τρίτα των κρατών εξαρτώνται από τις εισαγωγές κυρίως λιθάνθρακα. Η εξόρυξη λιθάνθρακα στην ΕΕ αντιπροσώπευε 161,6 εκατ. τόνων το 2006, ενώ εισήχθησαν 235,3 εκατ. τόνοι. Η κατανάλωση λιγνίτη ανήλθε σε 373,8 εκατ. τόνους κατά το ίδιο έτος και καλύφθηκε πλήρως από γηγενείς πηγές. Από όλα αυτά συνάγεται ότι πρέπει να αναπτυχθούν και να υιοθετηθούν ευρέως βιώσιμα μέσα για την ουσιαστική μείωση των συγκεκριμένων εκπομπών CO2 από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα.

| 4.5 | Η τεχνολογία που βασίζεται στον άνθρακα έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει σημαντικές μειώσεις των εκπομπών CO2
   (3). Σε βραχυπρόθεσμο έως μεσοπρόθεσμο επίπεδο, τούτο απαιτεί ένα πλαίσιο αγοράς και ένα κανονιστικό πλαίσιο που να ενθαρρύνουν τις επενδύσεις στις τελευταίες τεχνολογίες που θα αυξήσουν την απόδοση της ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα και έτσι θα μειώσουν τις συγκεκριμένες εκπομπές CO2. Απαιτείται επίσης συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, των κυβερνήσεων των κρατών μελών και της βιομηχανίας προκειμένου να ενθαρρυνθεί σε παγκόσμιο επίπεδο η συντονισμένη έρευνα, ανάπτυξη και επίδειξη τεχνολογιών καθαρού άνθρακα, όπως η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα, που θα καταστήσουν δυνατές μακροπρόθεσμα τις σχεδόν μηδενικές εκπομπές CO2 από τη χρήση άνθρακα. |
| --- | --- |

4.5

Η τεχνολογία που βασίζεται στον άνθρακα έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει σημαντικές μειώσεις των εκπομπών CO2
   (3). Σε βραχυπρόθεσμο έως μεσοπρόθεσμο επίπεδο, τούτο απαιτεί ένα πλαίσιο αγοράς και ένα κανονιστικό πλαίσιο που να ενθαρρύνουν τις επενδύσεις στις τελευταίες τεχνολογίες που θα αυξήσουν την απόδοση της ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα και έτσι θα μειώσουν τις συγκεκριμένες εκπομπές CO2. Απαιτείται επίσης συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής, των κυβερνήσεων των κρατών μελών και της βιομηχανίας προκειμένου να ενθαρρυνθεί σε παγκόσμιο επίπεδο η συντονισμένη έρευνα, ανάπτυξη και επίδειξη τεχνολογιών καθαρού άνθρακα, όπως η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα, που θα καταστήσουν δυνατές μακροπρόθεσμα τις σχεδόν μηδενικές εκπομπές CO2 από τη χρήση άνθρακα.

| 4.6 | Επί του παρόντος δεν υφίστανται μέσα με αποδεδειγμένα καλή σχέση κόστους/οφέλους για την κατακράτηση και απομόνωση των περισσότερων από τις εκπομπές CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. Τούτο αποτελεί ακόμη μια αναδυόμενη τεχνολογία. Ωστόσο, υπάρχουν θετικές προοπτικές για την ανάπτυξη και εμποριοποίηση παρόμοιων τεχνολογιών άνθρακα σχεδόν μηδενικών εκπομπών (ΖΕΤ) κατά τις επόμενες δύο δεκαετίες. Οι εγκαταστάσεις CCS σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής θεωρείται ότι θα μειώνουν την απόδοση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της εσωτερικής τους κατανάλωσης ενέργειας. Η συνολική απόδοση διαφέρει ανάλογα με τη χρησιμοποιούμενη τεχνολογία: η τεχνολογία OXYFUEL, η οποία έχει την προτίμηση των περισσοτέρων παραγωγών, χρειάζεται 8 % έως 10 % της παραγόμενης ενέργειας και οι άλλες τεχνολογίες χρειάζονται ακόμη περισσότερη ενέργεια. Τούτο σημαίνει ότι θα χρειάζονται περισσότερα καύσιμα ανά MWh παρεχόμενης ενέργειας και έχει βασική σημασία να υπάρχει μεγαλύτερη απόδοση στην παραγωγή. Οι μελλοντικές εκ των υστέρων τοποθετήσεις CCS θα χρειάζονται ακόμη μεγαλύτερη εσωτερική κατανάλωση ενέργειας για τη λειτουργία τους. |
| --- | --- |

4.6

Επί του παρόντος δεν υφίστανται μέσα με αποδεδειγμένα καλή σχέση κόστους/οφέλους για την κατακράτηση και απομόνωση των περισσότερων από τις εκπομπές CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. Τούτο αποτελεί ακόμη μια αναδυόμενη τεχνολογία. Ωστόσο, υπάρχουν θετικές προοπτικές για την ανάπτυξη και εμποριοποίηση παρόμοιων τεχνολογιών άνθρακα σχεδόν μηδενικών εκπομπών (ΖΕΤ) κατά τις επόμενες δύο δεκαετίες. Οι εγκαταστάσεις CCS σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής θεωρείται ότι θα μειώνουν την απόδοση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της εσωτερικής τους κατανάλωσης ενέργειας. Η συνολική απόδοση διαφέρει ανάλογα με τη χρησιμοποιούμενη τεχνολογία: η τεχνολογία OXYFUEL, η οποία έχει την προτίμηση των περισσοτέρων παραγωγών, χρειάζεται 8 % έως 10 % της παραγόμενης ενέργειας και οι άλλες τεχνολογίες χρειάζονται ακόμη περισσότερη ενέργεια. Τούτο σημαίνει ότι θα χρειάζονται περισσότερα καύσιμα ανά MWh παρεχόμενης ενέργειας και έχει βασική σημασία να υπάρχει μεγαλύτερη απόδοση στην παραγωγή. Οι μελλοντικές εκ των υστέρων τοποθετήσεις CCS θα χρειάζονται ακόμη μεγαλύτερη εσωτερική κατανάλωση ενέργειας για τη λειτουργία τους.

| 4.7 | Εν τω μεταξύ, η αύξηση της απόδοσης των υφιστάμενων και νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα είναι ένας οικονομικά αποδοτικός τρόπος για να περιοριστεί η αύξηση των εκπομπών CO2. Οι αρμόδιοι για το σχεδιασμό θα πρέπει να εστιάσουν τις προσπάθειές τους στην εγκατάσταση της καλύτερης διαθέσιμης εμπορικής τεχνολογίας για ένα σημαντικό τμήμα της νέας ικανότητας καύσης άνθρακα που θα πρέπει να οικοδομηθεί στο άμεσο μέλλον. Στις περιπτώσεις που τούτο είναι πρακτικά εφικτό, είναι πολύ επιθυμητό οι εν λόγω μονάδες ηλεκτροπαραγωγής να σχεδιάζονται έτσι ώστε να καθίσταται δυνατή η οικονομικά αποδοτική εκ των υστέρων εγκατάσταση CCS όταν η εν λόγω τεχνολογία καταστεί διαθέσιμη για εμπορική εφαρμογή. |
| --- | --- |

4.7

Εν τω μεταξύ, η αύξηση της απόδοσης των υφιστάμενων και νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα είναι ένας οικονομικά αποδοτικός τρόπος για να περιοριστεί η αύξηση των εκπομπών CO2. Οι αρμόδιοι για το σχεδιασμό θα πρέπει να εστιάσουν τις προσπάθειές τους στην εγκατάσταση της καλύτερης διαθέσιμης εμπορικής τεχνολογίας για ένα σημαντικό τμήμα της νέας ικανότητας καύσης άνθρακα που θα πρέπει να οικοδομηθεί στο άμεσο μέλλον. Στις περιπτώσεις που τούτο είναι πρακτικά εφικτό, είναι πολύ επιθυμητό οι εν λόγω μονάδες ηλεκτροπαραγωγής να σχεδιάζονται έτσι ώστε να καθίσταται δυνατή η οικονομικά αποδοτική εκ των υστέρων εγκατάσταση CCS όταν η εν λόγω τεχνολογία καταστεί διαθέσιμη για εμπορική εφαρμογή.

| 4.8 | Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει την άποψή της ότι η κλίμακα της πρόκλησης του περιορισμού των εκπομπών σημαίνει ότι όλες οι δυνητικά βιώσιμες ενεργειακές πηγές και τεχνολογίες θα πρέπει να αναπτυχθούν στο πλήρες πρακτικό και εμπορικό δυναμικό τους. Η μετάβαση στη βιώσιμη ενέργεια έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο για τον άνθρακα, τα άλλα ορυκτά καύσιμα καθώς και τις πυρηνικές τεχνολογίες και τις τεχνολογίες των ανανεώσιμων πηγών και τη διατήρηση της ενέργειας, ενώ η καθεμία θα συμβάλλει σε χρόνο και βαθμό που καθορίζονται από το κατά πόσον είναι τεχνικά εφικτή και οικονομικά προσιτή. |
| --- | --- |

4.8

Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει την άποψή της ότι η κλίμακα της πρόκλησης του περιορισμού των εκπομπών σημαίνει ότι όλες οι δυνητικά βιώσιμες ενεργειακές πηγές και τεχνολογίες θα πρέπει να αναπτυχθούν στο πλήρες πρακτικό και εμπορικό δυναμικό τους. Η μετάβαση στη βιώσιμη ενέργεια έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο για τον άνθρακα, τα άλλα ορυκτά καύσιμα καθώς και τις πυρηνικές τεχνολογίες και τις τεχνολογίες των ανανεώσιμων πηγών και τη διατήρηση της ενέργειας, ενώ η καθεμία θα συμβάλλει σε χρόνο και βαθμό που καθορίζονται από το κατά πόσον είναι τεχνικά εφικτή και οικονομικά προσιτή.

| 4.9 | Όσο υποσχόμενες προσδοκίες και αν παρέχουν λογικά οι τεχνολογίες CCS, τούτο δεν θα πρέπει να οδηγήσει στο να υιοθετούνται ήδη από τώρα στρατηγικές και στόχοι ενεργειακής πολιτικής ως «δεσμευτικό μέτρο», σαν να υπήρχε ήδη ως βάση ευρεία παρουσία τέτοιων τεχνολογιών. |
| --- | --- |

4.9

Όσο υποσχόμενες προσδοκίες και αν παρέχουν λογικά οι τεχνολογίες CCS, τούτο δεν θα πρέπει να οδηγήσει στο να υιοθετούνται ήδη από τώρα στρατηγικές και στόχοι ενεργειακής πολιτικής ως «δεσμευτικό μέτρο», σαν να υπήρχε ήδη ως βάση ευρεία παρουσία τέτοιων τεχνολογιών.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1 | Ο άνθρακας διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, αλλά το 70 % της ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα καταγράφεται σε μονάδες παλαιότητας άνω των 20 ετών. Από τις μικρές αυξήσεις στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και από μεγάλο μέρος της υφιστάμενης ικανότητας των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που πλησιάζουν το τέλος της τεχνικής/οικονομικής διάρκειας ζωής τους θα προκύψει ανάγκη περίπου 350 GW νέας ικανότητας ηλεκτροπαραγωγής έως το 2020 και περίπου 500 GW έως το 2030. Το υπολογιζόμενο κόστος των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα με CCS στην ΕΕ βασίζεται στην αισιόδοξη δομή κόστους μιας νέας μονάδας ηλεκτροπαραγωγής, δυναμικότητας 300 MW, που ανέρχεται σε 500 εκατ. ευρώ (περίπου 1,7 εκατ. ανά MW εγκατεστημένης δυναμικότητας). Για τον εκ των υστέρων εξοπλισμό μιας σύγχρονης μονάδας ηλεκτροπαραγωγής που θα δημιουργείται στο εξής έως το 2020, χρειάζονται 0,5-0,7 εκατ. ευρώ ανά MW εγκατεστημένης δυναμικότητας και το κόστος του εκ των υστέρων εξοπλισμού των υφιστάμενων εγκαταστάσεων ανέρχεται στο ακόμη υψηλότερο ποσό του ενός εκατομμυρίου ευρώ ανά MW εγκατεστημένης δυναμικότητας. Εάν, έως το έτος 2030, οι 500 GW ικανότητας παραγωγής αναπτυχθούν στο πλέον εξελιγμένο επίπεδο τεχνολογίας με CCS, το υπολογιζόμενο επενδυτικό κόστος θα ανέρχεται σε 600-800 δισεκατομμύρια ευρώ. |
| --- | --- |

5.1

Ο άνθρακας διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, αλλά το 70 % της ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα καταγράφεται σε μονάδες παλαιότητας άνω των 20 ετών. Από τις μικρές αυξήσεις στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και από μεγάλο μέρος της υφιστάμενης ικανότητας των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που πλησιάζουν το τέλος της τεχνικής/οικονομικής διάρκειας ζωής τους θα προκύψει ανάγκη περίπου 350 GW νέας ικανότητας ηλεκτροπαραγωγής έως το 2020 και περίπου 500 GW έως το 2030. Το υπολογιζόμενο κόστος των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα με CCS στην ΕΕ βασίζεται στην αισιόδοξη δομή κόστους μιας νέας μονάδας ηλεκτροπαραγωγής, δυναμικότητας 300 MW, που ανέρχεται σε 500 εκατ. ευρώ (περίπου 1,7 εκατ. ανά MW εγκατεστημένης δυναμικότητας). Για τον εκ των υστέρων εξοπλισμό μιας σύγχρονης μονάδας ηλεκτροπαραγωγής που θα δημιουργείται στο εξής έως το 2020, χρειάζονται 0,5-0,7 εκατ. ευρώ ανά MW εγκατεστημένης δυναμικότητας και το κόστος του εκ των υστέρων εξοπλισμού των υφιστάμενων εγκαταστάσεων ανέρχεται στο ακόμη υψηλότερο ποσό του ενός εκατομμυρίου ευρώ ανά MW εγκατεστημένης δυναμικότητας. Εάν, έως το έτος 2030, οι 500 GW ικανότητας παραγωγής αναπτυχθούν στο πλέον εξελιγμένο επίπεδο τεχνολογίας με CCS, το υπολογιζόμενο επενδυτικό κόστος θα ανέρχεται σε 600-800 δισεκατομμύρια ευρώ.

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, μακροπρόθεσμα, μετά το 2020, η δέσμευση και αποθήκευση CO2 θα παράσχει τη δυνατότητα σχεδόν μηδενικών εκπομπών CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. Για την υλοποίηση αυτής της δυνατότητας επιλογής απαιτείται να υπάρξει τώρα συντονισμένη έρευνα, ανάπτυξη και επίδειξη (ΕΑ&Ε). |
| --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, μακροπρόθεσμα, μετά το 2020, η δέσμευση και αποθήκευση CO2 θα παράσχει τη δυνατότητα σχεδόν μηδενικών εκπομπών CO2 από μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. Για την υλοποίηση αυτής της δυνατότητας επιλογής απαιτείται να υπάρξει τώρα συντονισμένη έρευνα, ανάπτυξη και επίδειξη (ΕΑ&Ε).

| 5.2.1 | Κατά την επόμενη δεκαετία, μπορούν να προκύψουν οικονομικά αποδοτικές μειώσεις των εκπομπών CO2 από τις αυξημένες βελτιώσεις της αποτελεσματικότητας της καύσης άνθρακα που θα επιτευχθούν με την ευρύτερη χρήση της τεχνολογίας αιχμής των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα. |
| --- | --- |

5.2.1

Κατά την επόμενη δεκαετία, μπορούν να προκύψουν οικονομικά αποδοτικές μειώσεις των εκπομπών CO2 από τις αυξημένες βελτιώσεις της αποτελεσματικότητας της καύσης άνθρακα που θα επιτευχθούν με την ευρύτερη χρήση της τεχνολογίας αιχμής των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα.

| 5.2.2 | Οι αντίστοιχες στρατηγικές είναι συμπληρωματικές και βασίζονται σε τεχνικές λύσεις των οποίων η καταλληλότητα χρειάζεται να αποδειχθεί: η ανάπτυξη σύγχρονων, αποδοτικών τεχνολογιών ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα μπορεί να καταστήσει δυνατή τη δέσμευση άνθρακα με χαμηλότερο κόστος μακροπρόθεσμα, εάν οι εν λόγω μονάδες ηλεκτροπαραγωγής σχεδιαστούν κατά τόπο ώστε να καθίσταται δυνατός ο οικονομικά αποδοτικός εκ των υστέρων εξοπλισμός για τη δέσμευση του άνθρακα όταν η εν λόγω τεχνολογία καταστεί διαθέσιμη για εμπορική εφαρμογή. |
| --- | --- |

5.2.2

Οι αντίστοιχες στρατηγικές είναι συμπληρωματικές και βασίζονται σε τεχνικές λύσεις των οποίων η καταλληλότητα χρειάζεται να αποδειχθεί: η ανάπτυξη σύγχρονων, αποδοτικών τεχνολογιών ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα μπορεί να καταστήσει δυνατή τη δέσμευση άνθρακα με χαμηλότερο κόστος μακροπρόθεσμα, εάν οι εν λόγω μονάδες ηλεκτροπαραγωγής σχεδιαστούν κατά τόπο ώστε να καθίσταται δυνατός ο οικονομικά αποδοτικός εκ των υστέρων εξοπλισμός για τη δέσμευση του άνθρακα όταν η εν λόγω τεχνολογία καταστεί διαθέσιμη για εμπορική εφαρμογή.

| 5.2.3 | Σύμφωνα με το Έβδομο Πρόγραμμα-Πλαίσιο, η ριζική μετατροπή του ενεργειακού συστήματος σε ένα αξιόπιστο, ανταγωνιστικό και αειφόρο ενεργειακό σύστημα με μειωμένες ή μηδενικές εκπομπές CO2 απαιτεί νέες τεχνολογίες και νέα υλικά που συνεπάγονται υψηλούς κινδύνους και έχουν αβέβαιες προοπτικές κέρδους με αποτέλεσμα οι ιδιωτικές επιχειρήσεις να μην είναι διατεθειμένες να πραγματοποιήσουν τις απαιτούμενες επενδύσεις για την έρευνα, ανάπτυξη, επίδειξη και εγκατάσταση. Οι CCS και ο «καθαρός άνθρακας» περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό του 7ου Προγράμματος-Πλαίσιο για την ενέργεια που ανέρχεται σε 2.350 εκατ. ευρώ από το 2007 έως το 2013. |
| --- | --- |

5.2.3

Σύμφωνα με το Έβδομο Πρόγραμμα-Πλαίσιο, η ριζική μετατροπή του ενεργειακού συστήματος σε ένα αξιόπιστο, ανταγωνιστικό και αειφόρο ενεργειακό σύστημα με μειωμένες ή μηδενικές εκπομπές CO2 απαιτεί νέες τεχνολογίες και νέα υλικά που συνεπάγονται υψηλούς κινδύνους και έχουν αβέβαιες προοπτικές κέρδους με αποτέλεσμα οι ιδιωτικές επιχειρήσεις να μην είναι διατεθειμένες να πραγματοποιήσουν τις απαιτούμενες επενδύσεις για την έρευνα, ανάπτυξη, επίδειξη και εγκατάσταση. Οι CCS και ο «καθαρός άνθρακας» περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό του 7ου Προγράμματος-Πλαίσιο για την ενέργεια που ανέρχεται σε 2.350 εκατ. ευρώ από το 2007 έως το 2013.

| 5.2.4 | Η έννοια «με ικανότητα δέσμευσης» πρέπει να προσδιοριστεί δεόντως. Για να εξασφαλιστεί η επιτυχία της εφαρμογής, απαιτείται να συνεργαστούν μεταξύ τους οι ρυθμιστικοί φορείς και η βιομηχανία — οι εμπορικές αγορές δεν παράγουν αποτελέσματα χωρίς κατάλληλα και σταθερά πλαίσια πολιτικής. |
| --- | --- |

5.2.4

Η έννοια «με ικανότητα δέσμευσης» πρέπει να προσδιοριστεί δεόντως. Για να εξασφαλιστεί η επιτυχία της εφαρμογής, απαιτείται να συνεργαστούν μεταξύ τους οι ρυθμιστικοί φορείς και η βιομηχανία — οι εμπορικές αγορές δεν παράγουν αποτελέσματα χωρίς κατάλληλα και σταθερά πλαίσια πολιτικής.

| 5.2.5 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για αύξηση της ικανότητας και εκσυγχρονισμό των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής. Ενόψει της προβλεπόμενης αύξησης της κάλυψης των αναγκών με εισαγόμενη ενεργεία σε ποσοστό που θα ανέρχεται σε 69 % έως το 2030, είναι απαραίτητο να υπάρχει ένα ευρέως διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα για λόγους ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού. Η σταθεροποίηση της της χρήσης του άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή μπορεί να αποτελέσει σημαντική συμβολή σε κοινή σας στο λύση του ενεργειακού εφοδιασμού στην ΕΕ. |
| --- | --- |

5.2.5

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για αύξηση της ικανότητας και εκσυγχρονισμό των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής. Ενόψει της προβλεπόμενης αύξησης της κάλυψης των αναγκών με εισαγόμενη ενεργεία σε ποσοστό που θα ανέρχεται σε 69 % έως το 2030, είναι απαραίτητο να υπάρχει ένα ευρέως διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα για λόγους ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού. Η σταθεροποίηση της της χρήσης του άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή μπορεί να αποτελέσει σημαντική συμβολή σε κοινή σας στο λύση του ενεργειακού εφοδιασμού στην ΕΕ.

| 5.2.6 | Αν συνεχιστεί η αύξηση της απόδοσης στον τομέα των μονάδων παραγωγής ενέργειας και της ανάπτυξης τεχνολογιών σχεδόν μηδενικών εκπομπών, ο άνθρακας θα συμβάλει στην ικανοποίηση των απαιτήσεων της προληπτικής προστασίας του κλίματος. Κατά τον προσδιορισμό των κανόνων για την εμπορία εκπομπών σε κάθε κράτος μέλος της ΕΕ, οι προσπάθειες θα πρέπει να επικεντρωθούν στην βελτίωση της αποτελεσματικότητας σε ό,τι αφορά τις μειώσεις των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. |
| --- | --- |

5.2.6

Αν συνεχιστεί η αύξηση της απόδοσης στον τομέα των μονάδων παραγωγής ενέργειας και της ανάπτυξης τεχνολογιών σχεδόν μηδενικών εκπομπών, ο άνθρακας θα συμβάλει στην ικανοποίηση των απαιτήσεων της προληπτικής προστασίας του κλίματος. Κατά τον προσδιορισμό των κανόνων για την εμπορία εκπομπών σε κάθε κράτος μέλος της ΕΕ, οι προσπάθειες θα πρέπει να επικεντρωθούν στην βελτίωση της αποτελεσματικότητας σε ό,τι αφορά τις μειώσεις των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

| 5.2.7 | Η απλούστευση των διαδικασιών χορήγησης άδειας και η βαθμιαία εναρμόνισή τους μέσω της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών κανονιστικών αρχών είναι απαραίτητες προκειμένου να επιβραχυνθούν όσο το δυνατό περισσότερο τα μεγάλα χρονικά περιθώρια για τα σχέδια κατασκευής, χωρίς ωστόσο να διακυβεύεται η τήρηση των υψηλότερων δυνατών προτύπων ασφαλείας. |
| --- | --- |

5.2.7

Η απλούστευση των διαδικασιών χορήγησης άδειας και η βαθμιαία εναρμόνισή τους μέσω της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών κανονιστικών αρχών είναι απαραίτητες προκειμένου να επιβραχυνθούν όσο το δυνατό περισσότερο τα μεγάλα χρονικά περιθώρια για τα σχέδια κατασκευής, χωρίς ωστόσο να διακυβεύεται η τήρηση των υψηλότερων δυνατών προτύπων ασφαλείας.

| 5.3 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης το γεγονός ότι, ενώ είναι το πιο σημαντικό καύσιμο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και έχει ζωτικής σημασίας συμβολή στην παραγωγή χάλυβα και σε άλλες βιομηχανικές διεργασίες, ο άνθρακας θα έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην κάλυψη των μελλοντικών αναγκών ενέργειας συμβάλλοντας στη μετάβαση προς την Οικονομία του Υδρογόνου. Η υγροποίηση του άνθρακα καθιστά δυνατό να ενεργεί ο άνθρακας ως υποκατάστατο του αργού πετρελαίου. Από τον άνθρακα μπορεί επίσης να παραχθεί συνθετικό αέριο. Οι αντίστοιχες τεχνολογίες και εφαρμογές θα διαδραματίσουν ενδεχομένως ζωτικό ρόλο στην αειφόρο σύνθεση ενεργειακών πηγών. Το σχέδιο της Επιτροπής δεν καλύπτει αυτούς τους σημαντικούς τομείς της παρούσας και μελλοντικής χρήσης του άνθρακα. |
| --- | --- |

5.3

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης το γεγονός ότι, ενώ είναι το πιο σημαντικό καύσιμο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και έχει ζωτικής σημασίας συμβολή στην παραγωγή χάλυβα και σε άλλες βιομηχανικές διεργασίες, ο άνθρακας θα έχει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην κάλυψη των μελλοντικών αναγκών ενέργειας συμβάλλοντας στη μετάβαση προς την Οικονομία του Υδρογόνου. Η υγροποίηση του άνθρακα καθιστά δυνατό να ενεργεί ο άνθρακας ως υποκατάστατο του αργού πετρελαίου. Από τον άνθρακα μπορεί επίσης να παραχθεί συνθετικό αέριο. Οι αντίστοιχες τεχνολογίες και εφαρμογές θα διαδραματίσουν ενδεχομένως ζωτικό ρόλο στην αειφόρο σύνθεση ενεργειακών πηγών. Το σχέδιο της Επιτροπής δεν καλύπτει αυτούς τους σημαντικούς τομείς της παρούσας και μελλοντικής χρήσης του άνθρακα.

| 5.4 | Η τρέχουσα έντονη δημόσια συζήτηση σχετικά με το δυναμικό της χρησιμοποίησης του άνθρακα κατά τις επόμενες δεκαετίες έθεσε σε δεύτερη μοίρα τα θέματα που αφορούν την εξόρυξη άνθρακα. Ωστόσο, για την εξόρυξη του γηγενούς λιγνίτη και του λιθάνθρακα, εξακολουθεί να απαιτείται το κατάλληλο πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο. Η εξόρυξη και μετατροπή της ενέργειας μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην τοπική ευημερία και στην απασχόληση. Κατά την καύση του άνθρακα, η προστιθέμενη αξία της εξόρυξης, της μετατροπής και της διανομής παραμένει εντός της ΕΕ. Όταν χρησιμοποιείται πετρέλαιο και φυσικό αέριο, το 75 % της τιμής χρειάζεται για να καλυφθεί το κόστος εισαγωγής. |
| --- | --- |

5.4

Η τρέχουσα έντονη δημόσια συζήτηση σχετικά με το δυναμικό της χρησιμοποίησης του άνθρακα κατά τις επόμενες δεκαετίες έθεσε σε δεύτερη μοίρα τα θέματα που αφορούν την εξόρυξη άνθρακα. Ωστόσο, για την εξόρυξη του γηγενούς λιγνίτη και του λιθάνθρακα, εξακολουθεί να απαιτείται το κατάλληλο πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο. Η εξόρυξη και μετατροπή της ενέργειας μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην τοπική ευημερία και στην απασχόληση. Κατά την καύση του άνθρακα, η προστιθέμενη αξία της εξόρυξης, της μετατροπής και της διανομής παραμένει εντός της ΕΕ. Όταν χρησιμοποιείται πετρέλαιο και φυσικό αέριο, το 75 % της τιμής χρειάζεται για να καλυφθεί το κόστος εισαγωγής.

| 5.5 | Η διατήρηση του μεριδίου της παραγωγής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα (με βάση τον άνθρακα) στο σημερινό επίπεδο έχει επίσης εξαιρετική σημασία, αν ληφθεί υπόψη η κοινωνική κατάσταση στα νέα κράτη μέλη: από το συνολικό ανθρώπινο δυναμικό των 286 500 εργαζομένων στον κλάδο εξόρυξης άνθρακα της ΕΕ, στα νέα κράτη μέλη απασχολούνται στον κλάδο εξόρυξης άνθρακα 212 100 εργαζόμενοι. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα κατά τρόπο υπεύθυνο για τις πολύ σκληρές συνθήκες εργασίας των ανθρακωρύχων σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

5.5

Η διατήρηση του μεριδίου της παραγωγής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα (με βάση τον άνθρακα) στο σημερινό επίπεδο έχει επίσης εξαιρετική σημασία, αν ληφθεί υπόψη η κοινωνική κατάσταση στα νέα κράτη μέλη: από το συνολικό ανθρώπινο δυναμικό των 286 500 εργαζομένων στον κλάδο εξόρυξης άνθρακα της ΕΕ, στα νέα κράτη μέλη απασχολούνται στον κλάδο εξόρυξης άνθρακα 212 100 εργαζόμενοι. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα κατά τρόπο υπεύθυνο για τις πολύ σκληρές συνθήκες εργασίας των ανθρακωρύχων σε ολόκληρη την ΕΕ.

| 5.6 | Οι μειώσεις των περιοχών των ανθρακωρυχείων στα πλαίσια της περιφερειακής χωροταξίας καθώς και η υπερβολική πίεση που ασκείται από τους κανονισμούς για την προστασία του περιβάλλοντος επέφεραν συχνά στο παρελθόν περιττές καθυστερήσεις και πρόσθετες επιβαρύνσεις για τα ανθρακωρυχεία. Από τη θέση των κοιτασμάτων και την κινητικότητα της εξορυκτικής δραστηριότητας σε ό,τι αφορά τις πρώτες ύλες προκύπτουν ιδιαίτερες προκλήσεις σε σύγκριση με άλλους βιομηχανικούς τομείς. Αυτή η ειδική κατάσταση πρέπει να ληφθεί ειδικά υπόψη κατά τη θέσπιση του νομικού πλαισίου για τα περιβαλλοντικά θέματα, όπως π.χ. η νομοθεσία για τα απόβλητα, η νομοθεσία για την προστασία του εδάφους και η νομοθεσία για τα ύδατα. |
| --- | --- |

5.6

Οι μειώσεις των περιοχών των ανθρακωρυχείων στα πλαίσια της περιφερειακής χωροταξίας καθώς και η υπερβολική πίεση που ασκείται από τους κανονισμούς για την προστασία του περιβάλλοντος επέφεραν συχνά στο παρελθόν περιττές καθυστερήσεις και πρόσθετες επιβαρύνσεις για τα ανθρακωρυχεία. Από τη θέση των κοιτασμάτων και την κινητικότητα της εξορυκτικής δραστηριότητας σε ό,τι αφορά τις πρώτες ύλες προκύπτουν ιδιαίτερες προκλήσεις σε σύγκριση με άλλους βιομηχανικούς τομείς. Αυτή η ειδική κατάσταση πρέπει να ληφθεί ειδικά υπόψη κατά τη θέσπιση του νομικού πλαισίου για τα περιβαλλοντικά θέματα, όπως π.χ. η νομοθεσία για τα απόβλητα, η νομοθεσία για την προστασία του εδάφους και η νομοθεσία για τα ύδατα.

| 5.7 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη σκέψη ότι η Επιτροπή, στο έγγραφό της και στο σχετικό χρονοδιάγραμμα, είναι αισιόδοξη σε ό,τι αφορά το χρονικό πλαίσιο των τεχνολογιών CCS και τις χρονικές απαιτήσεις έναρξης λειτουργίας τους. Αν και οι αρχές είναι γνωστές, μια τεχνολογική λύση απαιτεί αρκετά περισσότερο χρόνο, ενώ δεν μπορεί να αναμένεται κάποιο ιδιαίτερα επιτυχές αποτέλεσμα το οποίο να μπορέσει να αντισταθμίσει το συνεχές και εντατικό έργο που απαιτείται για την υλοποίηση του σχεδίου αυτού. Η Επιτροπή θα πρέπει τώρα να επικεντρώσει τις προσπάθειές της στη λήψη μέτρων που θα έχουν ως αποτέλεσμα να λειτουργήσουν 10-12 μονάδες επίδειξης το 2015 και να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο για τις CCS που να καλύπτει τους κυριότερους κινδύνους, να είναι αξιόπιστο και, συγχρόνως, όχι υπερβολικά περιοριστικό. Το ενδιάμεσο στάδιο παραγωγής υψηλότερης απόδοσης είναι πολύ επιθυμητό και η υπερβολική επίσπευση και ένα υπερβολικά περιοριστικό κανονιστικό πλαίσιο θα μπορούσαν να βλάψουν σοβαρά το σημαντικό αυτό σχέδιο. |
| --- | --- |

5.7

Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη σκέψη ότι η Επιτροπή, στο έγγραφό της και στο σχετικό χρονοδιάγραμμα, είναι αισιόδοξη σε ό,τι αφορά το χρονικό πλαίσιο των τεχνολογιών CCS και τις χρονικές απαιτήσεις έναρξης λειτουργίας τους. Αν και οι αρχές είναι γνωστές, μια τεχνολογική λύση απαιτεί αρκετά περισσότερο χρόνο, ενώ δεν μπορεί να αναμένεται κάποιο ιδιαίτερα επιτυχές αποτέλεσμα το οποίο να μπορέσει να αντισταθμίσει το συνεχές και εντατικό έργο που απαιτείται για την υλοποίηση του σχεδίου αυτού. Η Επιτροπή θα πρέπει τώρα να επικεντρώσει τις προσπάθειές της στη λήψη μέτρων που θα έχουν ως αποτέλεσμα να λειτουργήσουν 10-12 μονάδες επίδειξης το 2015 και να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο για τις CCS που να καλύπτει τους κυριότερους κινδύνους, να είναι αξιόπιστο και, συγχρόνως, όχι υπερβολικά περιοριστικό. Το ενδιάμεσο στάδιο παραγωγής υψηλότερης απόδοσης είναι πολύ επιθυμητό και η υπερβολική επίσπευση και ένα υπερβολικά περιοριστικό κανονιστικό πλαίσιο θα μπορούσαν να βλάψουν σοβαρά το σημαντικό αυτό σχέδιο.

| 5.8 | Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να πραγματοποιηθεί εντατική έρευνα και ανάπτυξη σε ό, τι αφορά τις ανανεώσιμες και εναλλακτικές πηγές ενέργειας, που θα πρέπει να συμβάλουν σε μια ασφαλή σύνθεση των ενεργειακών πηγών της ΕΕ. Συγχρόνως, η ολοκληρωμένη αγορά ενέργειας της ΕΕ θα πρέπει να αρχίσει να λειτουργεί πλήρως χωρίς υπερβολική καθυστέρηση. |
| --- | --- |

5.8

Η ΕΟΚΕ ζητά επίσης να πραγματοποιηθεί εντατική έρευνα και ανάπτυξη σε ό, τι αφορά τις ανανεώσιμες και εναλλακτικές πηγές ενέργειας, που θα πρέπει να συμβάλουν σε μια ασφαλή σύνθεση των ενεργειακών πηγών της ΕΕ. Συγχρόνως, η ολοκληρωμένη αγορά ενέργειας της ΕΕ θα πρέπει να αρχίσει να λειτουργεί πλήρως χωρίς υπερβολική καθυστέρηση.

Βρυξέλλες, 27 επτεμβρίου 2007.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  IPCC, 2005: Ειδική έκθεση για τη δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα που εκπονήθηκε από την Ομάδα εργασίας ΙΙΙ της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την κλιματική αλλαγή {Metz, B., O. Davidson, H. C. de Coninck, M. Loos and L. A. Meyer (eds)}. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY USA, σελ. 442.

1

(2)  ΕΕ C 318, 23.12.2006, σ. 185-194.

2

(3)  βλ. υποσημείωση 1.

3

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/44 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/44

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιου για τη θέσπιση κοινών κανόνων πρόσβασης στην αγορά μεταφορών με πούλμαν και λεωφορεία (Αναδιατύπωση)

COM(2007) 264 τελικό — 2007/0097 (COD)

(2008/C 10/11)

Στις 16 Ιουλίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 175, παράγραφος 1, της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών», στο οποίο ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το θέμα, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 5 Σεπτεμβρίου 2007 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Allen.

Κατά την 438η σύνοδο ολομελειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 150 ψήφους υπέρ 1 ψήφο κατά και 3 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση νέου κανονισμού. Η έκδοση της πρότασης θα οδηγήσει σε κατάργηση του κανονισμού (EΟΚ) αριθ. 684/92 και του κανονισμού (EΚ) αριθ. 12/98. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση νέου κανονισμού. Η έκδοση της πρότασης θα οδηγήσει σε κατάργηση του κανονισμού (EΟΚ) αριθ. 684/92 και του κανονισμού (EΚ) αριθ. 12/98.

| 1.2 | Η ασφάλεια των επιβατών πρέπει να αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα στην περίπτωση των υπηρεσιών μεταφορών με πούλμαν και λεωφορεία. Όλα τα άλλα θέματα πρέπει να θεωρούνται ήσσονος σημασίας. |
| --- | --- |

1.2

Η ασφάλεια των επιβατών πρέπει να αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα στην περίπτωση των υπηρεσιών μεταφορών με πούλμαν και λεωφορεία. Όλα τα άλλα θέματα πρέπει να θεωρούνται ήσσονος σημασίας.

| 1.3 | Ο νέος κανονισμός θα πρέπει να συμβάλει στην οδική ασφάλεια χάρη στον αυστηρότερο έλεγχο των διεθνών υπηρεσιών μεταφορών με πούλμαν και λεωφορεία οι οποίες λειτουργούν σε διάφορα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.3

Ο νέος κανονισμός θα πρέπει να συμβάλει στην οδική ασφάλεια χάρη στον αυστηρότερο έλεγχο των διεθνών υπηρεσιών μεταφορών με πούλμαν και λεωφορεία οι οποίες λειτουργούν σε διάφορα κράτη μέλη.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την υπό εξέταση πρόταση δεδομένου εντάσσεται στο πρόγραμμα «βελτίωση της νομοθεσίας» και συμφωνεί με τη δέσμευση για απλούστευση και επικαιροποίηση του κεκτημένου. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την υπό εξέταση πρόταση δεδομένου εντάσσεται στο πρόγραμμα «βελτίωση της νομοθεσίας» και συμφωνεί με τη δέσμευση για απλούστευση και επικαιροποίηση του κεκτημένου.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ συνιστά: |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ συνιστά:

| 1.5.1 | Να διασαφηνιστεί περαιτέρω η δήλωση «σοβαρή παραβίαση ή επανειλημμένες μικρές παραβιάσεις της κοινοτικής νομοθεσίας οδικών μεταφορών». Τι συνιστά μικρή παραβίαση; Πόσες μικρές παραβιάσεις απαιτούνται για την επιβολή διοικητικής ποινής. |
| --- | --- |

1.5.1

Να διασαφηνιστεί περαιτέρω η δήλωση «σοβαρή παραβίαση ή επανειλημμένες μικρές παραβιάσεις της κοινοτικής νομοθεσίας οδικών μεταφορών». Τι συνιστά μικρή παραβίαση; Πόσες μικρές παραβιάσεις απαιτούνται για την επιβολή διοικητικής ποινής.

| 1.5.2 | Είναι, εξάλλου, απαραίτητο να καταρτιστεί κατάλογος των παραβιάσεων που θεωρούνται σοβαρές. |
| --- | --- |

1.5.2

Είναι, εξάλλου, απαραίτητο να καταρτιστεί κατάλογος των παραβιάσεων που θεωρούνται σοβαρές.

| 1.5.3 | Δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί η αρχή της επικουρικότητας ως μέσο για την άσκηση διακρίσεων κατά μη εγκατεστημένων μεταφορέων και, από την άποψη αυτή, η πρόταση πρέπει να προβλέπει μεγαλύτερες διασφαλίσεις. |
| --- | --- |

1.5.3

Δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί η αρχή της επικουρικότητας ως μέσο για την άσκηση διακρίσεων κατά μη εγκατεστημένων μεταφορέων και, από την άποψη αυτή, η πρόταση πρέπει να προβλέπει μεγαλύτερες διασφαλίσεις.

| 1.5.4 | Η δημιουργία βάσεως δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα προκειμένου να μπορούν να επαληθεύονται λεπτομέρειες σχετικά με τις άδειες και συναφείς πληροφορίες και να διευκολύνεται η ανταλλαγή πληροφοριών. |
| --- | --- |

1.5.4

Η δημιουργία βάσεως δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα προκειμένου να μπορούν να επαληθεύονται λεπτομέρειες σχετικά με τις άδειες και συναφείς πληροφορίες και να διευκολύνεται η ανταλλαγή πληροφοριών.

| 1.5.5 | Για τους μεταφορείς θα πρέπει να υπάρχει ειδικό σύστημα προσφυγής βάσει του άρθρου 23, παράγραφος 3, σε περίπτωση που ένα κράτος υποδοχής επιβάλει διοικητικές κυρώσεις κατά την εκτέλεση ενδομεταφορών. Το σύστημα αυτό θα πρέπει ισχύει ανεξάρτητα από την άσκηση τυχόν ποινικής δίωξης. |
| --- | --- |

1.5.5

Για τους μεταφορείς θα πρέπει να υπάρχει ειδικό σύστημα προσφυγής βάσει του άρθρου 23, παράγραφος 3, σε περίπτωση που ένα κράτος υποδοχής επιβάλει διοικητικές κυρώσεις κατά την εκτέλεση ενδομεταφορών. Το σύστημα αυτό θα πρέπει ισχύει ανεξάρτητα από την άσκηση τυχόν ποινικής δίωξης.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η οδηγία 96/26/EΚ για την πρόσβαση στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα, μαζί με τους κανονισμούς (EΟΚ) αριθ. 684/92 και (ΕΚ) αριθ. 12/98 για την πρόσβαση στην αγορά μεταφορών με πούλμαν και λεωφορεία, αποτελούσαν αρχικά την κύρια συνιστώσα της εσωτερικής αγοράς διεθνών οδικών επιβατικών μεταφορών. |
| --- | --- |

2.1

Η οδηγία 96/26/EΚ για την πρόσβαση στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα, μαζί με τους κανονισμούς (EΟΚ) αριθ. 684/92 και (ΕΚ) αριθ. 12/98 για την πρόσβαση στην αγορά μεταφορών με πούλμαν και λεωφορεία, αποτελούσαν αρχικά την κύρια συνιστώσα της εσωτερικής αγοράς διεθνών οδικών επιβατικών μεταφορών.

| 2.2 | Η οδηγία εισήγαγε ελάχιστα πρότυπα ποιότητας που πρέπει να πληρούνται για την πρόσβαση στο επάγγελμα, ενώ οι δύο κανονισμοί ελευθέρωσαν τις διεθνείς έκτακτες επιβατικές γραμμές, καθιέρωσαν ειδική διαδικασία αδειοδότησης για τις διεθνείς τακτικές επιβατικές γραμμές και επέτρεψαν τις ενδομεταφορές κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης αυτών των διεθνών γραμμών. |
| --- | --- |

2.2

Η οδηγία εισήγαγε ελάχιστα πρότυπα ποιότητας που πρέπει να πληρούνται για την πρόσβαση στο επάγγελμα, ενώ οι δύο κανονισμοί ελευθέρωσαν τις διεθνείς έκτακτες επιβατικές γραμμές, καθιέρωσαν ειδική διαδικασία αδειοδότησης για τις διεθνείς τακτικές επιβατικές γραμμές και επέτρεψαν τις ενδομεταφορές κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης αυτών των διεθνών γραμμών.

| 2.3 | Τα εν λόγω νομοθετήματα πρέπει να συμβαδίζουν με το νέο νομικό πλαίσιο που απορρέει από τον κανονισμό για τις δημόσιες σιδηροδρομικές και οδικές μεταφορές επιβατών, του οποίου η έκδοση επίκειται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Πρέπει να αποσαφηνιστούν και σε ορισμένες περιπτώσεις να απλουστευθούν, διότι, όπως έδειξε η πείρα, ορισμένες νομικές διατάξεις δημιουργούν άσκοπο διοικητικό φόρτο. |
| --- | --- |

2.3

Τα εν λόγω νομοθετήματα πρέπει να συμβαδίζουν με το νέο νομικό πλαίσιο που απορρέει από τον κανονισμό για τις δημόσιες σιδηροδρομικές και οδικές μεταφορές επιβατών, του οποίου η έκδοση επίκειται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Πρέπει να αποσαφηνιστούν και σε ορισμένες περιπτώσεις να απλουστευθούν, διότι, όπως έδειξε η πείρα, ορισμένες νομικές διατάξεις δημιουργούν άσκοπο διοικητικό φόρτο.

| 2.4 | Οι μεταφορείς που εκτελούν οδικές μεταφορές επιβατών με πούλμαν και λεωφορεία πρέπει να είναι κάτοχοι διεθνούς άδειας φορέα διεκπεραίωσης οδικών επιβατικών μεταφορών η οποία έχει εκδοθεί από τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατεστημένοι εκτός και εάν άλλως εξαιρούνται. |
| --- | --- |

2.4

Οι μεταφορείς που εκτελούν οδικές μεταφορές επιβατών με πούλμαν και λεωφορεία πρέπει να είναι κάτοχοι διεθνούς άδειας φορέα διεκπεραίωσης οδικών επιβατικών μεταφορών η οποία έχει εκδοθεί από τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατεστημένοι εκτός και εάν άλλως εξαιρούνται.

| 2.5 | Ο κανονισμός (EΟΚ) αριθ. 684/92 ανοίγει την πρόσβαση στην αγορά διεθνών μεταφορών επιβατών με πούλμαν και λεωφορεία, ενώ ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 12/98 ορίζει με ποιους όρους μεταφορείς μη εγκατεστημένοι σε ένα κράτος μέλος μπορούν να εκτελούν μεταφορές μέσα σε άλλο κράτος μέλος. |
| --- | --- |

2.5

Ο κανονισμός (EΟΚ) αριθ. 684/92 ανοίγει την πρόσβαση στην αγορά διεθνών μεταφορών επιβατών με πούλμαν και λεωφορεία, ενώ ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 12/98 ορίζει με ποιους όρους μεταφορείς μη εγκατεστημένοι σε ένα κράτος μέλος μπορούν να εκτελούν μεταφορές μέσα σε άλλο κράτος μέλος.

3.   Σύνοψη της πρότασης

| 3.1 | Σκοπός της πρότασης είναι η αναθεώρηση και η κωδικοποίηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 684/92 και (ΕΚ) αριθ. 12/98 σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών με πούλμαν και λεωφορεία. Αποσαφηνίζει τις υπάρχουσες νομικές διατάξεις και τις τροποποιεί σε ορισμένες περιπτώσεις με σκοπό να ενισχυθεί η συνοχή γενικότερα και να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος. |
| --- | --- |

3.1

Σκοπός της πρότασης είναι η αναθεώρηση και η κωδικοποίηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 684/92 και (ΕΚ) αριθ. 12/98 σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών με πούλμαν και λεωφορεία. Αποσαφηνίζει τις υπάρχουσες νομικές διατάξεις και τις τροποποιεί σε ορισμένες περιπτώσεις με σκοπό να ενισχυθεί η συνοχή γενικότερα και να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος.

| 3.2 | Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού εφαρμόζονται οι ακόλουθοι ορισμοί: |
| --- | --- |

3.2

Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού εφαρμόζονται οι ακόλουθοι ορισμοί:

| 3.2.1 | Τακτικές γραμμές είναι οι υπηρεσίες με τις οποίες μεταφέρονται επιβάτες, σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα και διαδρομές, κατά τις οποίες οι επιβάτες μπορούν να επιβιβάζονται και να αποβιβάζονται από το όχημα σε προκαθορισμένα σημεία στάσης. Οι υπηρεσίες αυτές οφείλουν να έχουν έγκριση από το κράτος μέλος προέλευσής τους, στο οποίο ο μεταφορέας είναι εγκατεστημένος και το όχημα (τα οχήματα) είναι καταχωρημένο (καταχωρημένα). Οι άδειες παρέχουν το δικαίωμα στον κάτοχο (στους κατόχους) να εκτελεί (να εκτελούν) τακτικές υπηρεσίες στο έδαφος όλων των κρατών μελών, από τα οποία διέρχεται το δρομολόγιο, μεταφορές επιβατών σε τακτικές γραμμές. |
| --- | --- |

3.2.1

Τακτικές γραμμές είναι οι υπηρεσίες με τις οποίες μεταφέρονται επιβάτες, σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα και διαδρομές, κατά τις οποίες οι επιβάτες μπορούν να επιβιβάζονται και να αποβιβάζονται από το όχημα σε προκαθορισμένα σημεία στάσης. Οι υπηρεσίες αυτές οφείλουν να έχουν έγκριση από το κράτος μέλος προέλευσής τους, στο οποίο ο μεταφορέας είναι εγκατεστημένος και το όχημα (τα οχήματα) είναι καταχωρημένο (καταχωρημένα). Οι άδειες παρέχουν το δικαίωμα στον κάτοχο (στους κατόχους) να εκτελεί (να εκτελούν) τακτικές υπηρεσίες στο έδαφος όλων των κρατών μελών, από τα οποία διέρχεται το δρομολόγιο, μεταφορές επιβατών σε τακτικές γραμμές.

| 3.2.2 | Ειδικές τακτικές γραμμές είναι οι τακτικές γραμμές με τις οποίες μεταφέρονται συγκεκριμένες κατηγορίες επιβατών, και μόνον αυτές. Οι γραμμές αυτές περιλαμβάνουν:






  α) | τη μεταφορά των εργαζομένων από τον τόπο της κατοικίας τους |
| --- | --- | --- |

3.2.2

Ειδικές τακτικές γραμμές είναι οι τακτικές γραμμές με τις οποίες μεταφέρονται συγκεκριμένες κατηγορίες επιβατών, και μόνον αυτές. Οι γραμμές αυτές περιλαμβάνουν:

α)

τη μεταφορά των εργαζομένων από τον τόπο της κατοικίας τους

| β) | τη μεταφορά μαθητών και σπουδαστών από τον τόπο κατοικίας τους στον τόπο του εκπαιδευτικού τους ιδρύματος. |
| --- | --- |

β)

τη μεταφορά μαθητών και σπουδαστών από τον τόπο κατοικίας τους στον τόπο του εκπαιδευτικού τους ιδρύματος.

Για την εκτέλεση των ειδικών τακτικών γραμμών δεν απαιτείται άδεια (άδεια εκτέλεσης δρομολογίου), εφόσον καλύπτονται από σύμβαση που συνάπτεται μεταξύ του οργανωτή και του μεταφορέα.

| 3.2.3 | Έκτακτες γραμμές είναι εκείνες οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στον ορισμό των τακτικών γραμμών, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών τακτικών γραμμών, και οι οποίες χαρακτηρίζονται κυρίως από το γεγονός ότι μεταφέρουν ομάδες που έχουν συσταθεί κατόπιν πρωτοβουλίας ενός εντολέα ή του ίδιου του μεταφορέα. Για την εκτέλεση των γραμμών αυτών δεν απαιτείται άδεια (άδεια εκτέλεσης δρομολογίου). |
| --- | --- |

3.2.3

Έκτακτες γραμμές είναι εκείνες οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στον ορισμό των τακτικών γραμμών, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών τακτικών γραμμών, και οι οποίες χαρακτηρίζονται κυρίως από το γεγονός ότι μεταφέρουν ομάδες που έχουν συσταθεί κατόπιν πρωτοβουλίας ενός εντολέα ή του ίδιου του μεταφορέα. Για την εκτέλεση των γραμμών αυτών δεν απαιτείται άδεια (άδεια εκτέλεσης δρομολογίου).

| 3.2.4 | Μεταφορές για ίδιο λογαριασμό είναι οι μεταφορές που εκτελούνται για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς για τους υπαλλήλους της από μια επιχείρηση ή από μια μη κερδοσκοπική επιχείρηση για τη μεταφορά μελών της σε σχέση με τις κοινωνικές δραστηριότητές της εφόσον:






  α) | η μεταφορά αποτελεί απλώς παρεπόμενη δραστηριότητα γι' αυτό το φυσικό ή νομικό πρόσωπο. |
| --- | --- | --- |

3.2.4

Μεταφορές για ίδιο λογαριασμό είναι οι μεταφορές που εκτελούνται για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς για τους υπαλλήλους της από μια επιχείρηση ή από μια μη κερδοσκοπική επιχείρηση για τη μεταφορά μελών της σε σχέση με τις κοινωνικές δραστηριότητές της εφόσον:

α)

η μεταφορά αποτελεί απλώς παρεπόμενη δραστηριότητα γι' αυτό το φυσικό ή νομικό πρόσωπο.

| β) | τα χρησιμοποιούμενα οχήματα ανήκουν κατά κυριότητα σ' αυτό το φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή έχουν αποτελέσει αντικείμενο μακροπρόθεσμης σύμβασης μίσθωσης και οδηγούνται από μέλος του προσωπικού αυτού του φυσικού ή νομικού προσώπου ή από το ίδιο το φυσικό πρόσωπο. |
| --- | --- |

β)

τα χρησιμοποιούμενα οχήματα ανήκουν κατά κυριότητα σ' αυτό το φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή έχουν αποτελέσει αντικείμενο μακροπρόθεσμης σύμβασης μίσθωσης και οδηγούνται από μέλος του προσωπικού αυτού του φυσικού ή νομικού προσώπου ή από το ίδιο το φυσικό πρόσωπο.

Οι μεταφορές για ίδιο λογαριασμό εξαιτούνται κάθε συστήματος ή έγκρισης. Υπόκεινται, όμως, σε σύστημα πιστοποιητικών τα οποία εκδίδονται από τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους στο οποίο είναι καταχωρημένο το όχημα.

| 3.2.5 | Ενδομεταφορές είναι οι υπηρεσίες εθνικών οδικών μεταφορών οι οποίες εκτελούνται από μη εγκατεστημένο μεταφορέα σε προσωρινή βάση. |
| --- | --- |

3.2.5

Ενδομεταφορές είναι οι υπηρεσίες εθνικών οδικών μεταφορών οι οποίες εκτελούνται από μη εγκατεστημένο μεταφορέα σε προσωρινή βάση.

| 3.2.6 | Οι ενδομεταφορές επιτρέπονται για τις ακόλουθες γραμμές:






  α) | τις ειδικές τακτικές γραμμές, με την προϋπόθεση ότι καλύπτονται από σύμβαση μεταξύ του διοργανωτή και του μεταφορέα |
| --- | --- | --- |

3.2.6

Οι ενδομεταφορές επιτρέπονται για τις ακόλουθες γραμμές:

α)

τις ειδικές τακτικές γραμμές, με την προϋπόθεση ότι καλύπτονται από σύμβαση μεταξύ του διοργανωτή και του μεταφορέα

| β) | τις έκτακτες γραμμές |
| --- | --- |

β)

τις έκτακτες γραμμές

| γ) | τις τακτικές γραμμές, υπό τον όρο ότι εκτελούνται από μεταφορέα μη εγκατεστημένο στο κράτος μέλος υποδοχής κατά τη διεξαγωγή διεθνούς τακτικής γραμμής σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό. Εξαιρουμένων των γραμμών αστικών κέντρων και των ευρύτερων περιοχών τους. Δεν μπορούν να εκτελούνται ενδομεταφορές ανεξάρτητα από παρόμοια διεθνή γραμμή. |
| --- | --- |

γ)

τις τακτικές γραμμές, υπό τον όρο ότι εκτελούνται από μεταφορέα μη εγκατεστημένο στο κράτος μέλος υποδοχής κατά τη διεξαγωγή διεθνούς τακτικής γραμμής σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό. Εξαιρουμένων των γραμμών αστικών κέντρων και των ευρύτερων περιοχών τους. Δεν μπορούν να εκτελούνται ενδομεταφορές ανεξάρτητα από παρόμοια διεθνή γραμμή.

Οι εθνικές και κανονιστικές διατάξεις εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη στους μη εγκατεστημένους μεταφορείς με τους ίδιους όρους που εφαρμόζονται και στους δικούς τους υπηκόους.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Το άρθρο 8 απλουστεύει τη διαδικασία για τη χορήγηση έγκρισης (της άδειας εκτέλεσης δρομολογίου). Σε σχέση με την πρόσβαση στην αγορά υπάρχει ένας μόνο λόγος άρνησης: συγκεκριμένα όταν η υπηρεσία για την οποία υποβάλλεται αίτηση μπορεί να θίξει σοβαρά τη βιωσιμότητα συγκρίσιμης υπηρεσίας η οποία εκτελείται βάσει σύμβασης παροχής δημόσιας υπηρεσίας στα σχετικά άμεσα τμήματα της διαδρομής. Αυτό είναι εύλογο. |
| --- | --- |

4.1

Το άρθρο 8 απλουστεύει τη διαδικασία για τη χορήγηση έγκρισης (της άδειας εκτέλεσης δρομολογίου). Σε σχέση με την πρόσβαση στην αγορά υπάρχει ένας μόνο λόγος άρνησης: συγκεκριμένα όταν η υπηρεσία για την οποία υποβάλλεται αίτηση μπορεί να θίξει σοβαρά τη βιωσιμότητα συγκρίσιμης υπηρεσίας η οποία εκτελείται βάσει σύμβασης παροχής δημόσιας υπηρεσίας στα σχετικά άμεσα τμήματα της διαδρομής. Αυτό είναι εύλογο.

| 4.2 | Δεν ζητείται η γνώμη χωρών διέλευσης από τις οποίες δεν επιβιβάζονται και δεν αποβιβάζονται επιβάτες. Ενημερώνονται, όμως, μόλις εγκριθεί η υπηρεσία. Τούτο θα βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του συστήματος. |
| --- | --- |

4.2

Δεν ζητείται η γνώμη χωρών διέλευσης από τις οποίες δεν επιβιβάζονται και δεν αποβιβάζονται επιβάτες. Ενημερώνονται, όμως, μόλις εγκριθεί η υπηρεσία. Τούτο θα βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του συστήματος.

| 4.3 | Η αρχή της επικουρικότητας εφαρμόζεται στο βαθμό που η πρόταση δεν εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας. Ωστόσο, απαιτούνται μέτρα ελέγχου για να διασφαλίζεται ότι δεν ασκούνται διακρίσεις κατά των μη εγκατεστημένων μεταφορέων. |
| --- | --- |

4.3

Η αρχή της επικουρικότητας εφαρμόζεται στο βαθμό που η πρόταση δεν εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας. Ωστόσο, απαιτούνται μέτρα ελέγχου για να διασφαλίζεται ότι δεν ασκούνται διακρίσεις κατά των μη εγκατεστημένων μεταφορέων.

| 4.4 | Απαιτούνται περαιτέρω διασαφηνίσεις σχετικά με το άρθρο 18, παράγραφος 2), το οποίο αφορά τα εισιτήρια. |
| --- | --- |

4.4

Απαιτούνται περαιτέρω διασαφηνίσεις σχετικά με το άρθρο 18, παράγραφος 2), το οποίο αφορά τα εισιτήρια.

| 4.5 | Οι μεταφορείς οφείλουν να εκδίδουν ατομικά ή ομαδικά εισιτήρια. Σε περίπτωση ελέγχου από κατάλληλα επιφορτισμένο υπάλληλο (και εφόσον προηγουμένως ο μεταφορέας έχει εκδώσει εισιτήριο (εισιτήρια), εάν επιβάτης (επιβάτες) δεν είναι κάτοχος (κάτοχοι) έγκυρου εισιτηρίου, ο μεταφορέας δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος για την κατάσταση. Αφής στιγμής εκδοθούν τα εισιτήρια, οι επιβάτες οφείλουν να τα επιδείξουν μόλις το ζητήσει ο επιφορτισμένος για τον έλεγχο υπάλληλος. |
| --- | --- |

4.5

Οι μεταφορείς οφείλουν να εκδίδουν ατομικά ή ομαδικά εισιτήρια. Σε περίπτωση ελέγχου από κατάλληλα επιφορτισμένο υπάλληλο (και εφόσον προηγουμένως ο μεταφορέας έχει εκδώσει εισιτήριο (εισιτήρια), εάν επιβάτης (επιβάτες) δεν είναι κάτοχος (κάτοχοι) έγκυρου εισιτηρίου, ο μεταφορέας δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος για την κατάσταση. Αφής στιγμής εκδοθούν τα εισιτήρια, οι επιβάτες οφείλουν να τα επιδείξουν μόλις το ζητήσει ο επιφορτισμένος για τον έλεγχο υπάλληλος.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1 | Σε γενικές γραμμές, η πρόταση επιτυγχάνει τους στόχους που έχει θέσει η Επιτροπή. |
| --- | --- |

5.1

Σε γενικές γραμμές, η πρόταση επιτυγχάνει τους στόχους που έχει θέσει η Επιτροπή.

| 5.2 | Τα θέματα σχετικά με τις σοβαρές και μικρές παραβιάσεις και τις διοικητικές κυρώσεις οι οποίες μπορεί να εφαρμοστούν χρήζουν περαιτέρω διασαφήνισης. Η φύση και το είδος των παραβιάσεων που εμπίπτουν στις διάφορες κατηγορίες, πρέπει να οριστούν και να εναρμονιστούν σε κοινοτικό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.2

Τα θέματα σχετικά με τις σοβαρές και μικρές παραβιάσεις και τις διοικητικές κυρώσεις οι οποίες μπορεί να εφαρμοστούν χρήζουν περαιτέρω διασαφήνισης. Η φύση και το είδος των παραβιάσεων που εμπίπτουν στις διάφορες κατηγορίες, πρέπει να οριστούν και να εναρμονιστούν σε κοινοτικό επίπεδο.

| 5.3 | Σε περίπτωση σοβαρής παραβίασης ή επανειλημμένων μικρών παραβιάσεις της κοινοτικής νομοθεσίας, το κράτος μέλος υποδοχής μπορεί να ζητήσει από το κράτος μέλος το οποίο έχει εκδώσει την διεθνή άδεια μεταφορών να επιβάλει διοικητικές κυρώσεις στον κάτοχο της άδειας — (όπως προσωρινή ή μερική ανάκληση των επικυρωμένων αντιγράφων της κοινοτικής αδείας ή της ίδιας της κοινοτικής αδείας). Τούτο θα πρέπει ισχύει ανεξάρτητα από την άσκηση τυχόν ποινικής δίωξης. |
| --- | --- |

5.3

Σε περίπτωση σοβαρής παραβίασης ή επανειλημμένων μικρών παραβιάσεις της κοινοτικής νομοθεσίας, το κράτος μέλος υποδοχής μπορεί να ζητήσει από το κράτος μέλος το οποίο έχει εκδώσει την διεθνή άδεια μεταφορών να επιβάλει διοικητικές κυρώσεις στον κάτοχο της άδειας — (όπως προσωρινή ή μερική ανάκληση των επικυρωμένων αντιγράφων της κοινοτικής αδείας ή της ίδιας της κοινοτικής αδείας). Τούτο θα πρέπει ισχύει ανεξάρτητα από την άσκηση τυχόν ποινικής δίωξης.

| 5.4 | Αναφορικά με το σύστημα προσφυγής για επιβληθείσες κυρώσεις ή για άρνηση εγκρίσεων, οι εν λόγω κυρώσεις πρέπει να κρίνονται από όλους τους ενδιαφερόμενους ως δίκαιες και μη διακριτική μεταχείριση. |
| --- | --- |

5.4

Αναφορικά με το σύστημα προσφυγής για επιβληθείσες κυρώσεις ή για άρνηση εγκρίσεων, οι εν λόγω κυρώσεις πρέπει να κρίνονται από όλους τους ενδιαφερόμενους ως δίκαιες και μη διακριτική μεταχείριση.

| 5.5 | Πρέπει να δημιουργηθεί βάση δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ για την διευκόλυνση της ταχείας και αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τις υπηρεσίες μεταφορών με λεωφορεία και πούλμαν. Επιπλέον, σε περίπτωση επιθεώρησης από επιφορτισμένο υπάλληλο, θα πρέπει με βάση μόνο τον αριθμό της διεθνούς άδειας μεταφορών (της κοινοτικής άδειας) να αποκτώνται αμέσως όλες οι συναφείς πληροφορίες για την επαλήθευση της ισχύος της άδειας. |
| --- | --- |

5.5

Πρέπει να δημιουργηθεί βάση δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ για την διευκόλυνση της ταχείας και αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τις υπηρεσίες μεταφορών με λεωφορεία και πούλμαν. Επιπλέον, σε περίπτωση επιθεώρησης από επιφορτισμένο υπάλληλο, θα πρέπει με βάση μόνο τον αριθμό της διεθνούς άδειας μεταφορών (της κοινοτικής άδειας) να αποκτώνται αμέσως όλες οι συναφείς πληροφορίες για την επαλήθευση της ισχύος της άδειας.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/47 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/47

---

Γνωμοδοτηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου»

COM(2007) 51 τελικό — 2007/0022 (COD)

(2008/C 10/12)

Στις 28 Φεβρουαρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 174 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 6 Σεπτεμβρίου 2007 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Daniel RETUREAU.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 149 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 10 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα

| 1.1 | Για άλλη μια φορά, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι πρέπει να επιβάλλονται ποινικές κυρώσεις για τα σοβαρά αδικήματα εις βάρος του περιβάλλοντος. Επαναβεβαιώνει την άποψή της ότι η Επιτροπή πρέπει να είναι αρμόδια ώστε να μπορεί να υποχρεώνει τα κράτη μέλη να επιβάλουν αναλογικές και αποτρεπτικές ποινικές κυρώσεις όταν χρειάζεται προκειμένου να διασφαλισθεί η εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, ιδιαίτερα στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος κατά των σοβαρών αδικημάτων. Οι κυρώσεις αυτές πρέπει να εφαρμόζονται στα πλαίσια του ποινικού συστήματος κάθε κράτους μέλους. Τέλος, η Επιτροπή πρέπει να διαθέτει εξουσία ώστε να ελέγχει την αποτελεσματικότητα των ποινών που επιβάλλονται στον σχετικό τομέα και να ασκεί την εξουσία της ενεργώς. |
| --- | --- |

1.1

Για άλλη μια φορά, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι πρέπει να επιβάλλονται ποινικές κυρώσεις για τα σοβαρά αδικήματα εις βάρος του περιβάλλοντος. Επαναβεβαιώνει την άποψή της ότι η Επιτροπή πρέπει να είναι αρμόδια ώστε να μπορεί να υποχρεώνει τα κράτη μέλη να επιβάλουν αναλογικές και αποτρεπτικές ποινικές κυρώσεις όταν χρειάζεται προκειμένου να διασφαλισθεί η εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, ιδιαίτερα στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος κατά των σοβαρών αδικημάτων. Οι κυρώσεις αυτές πρέπει να εφαρμόζονται στα πλαίσια του ποινικού συστήματος κάθε κράτους μέλους. Τέλος, η Επιτροπή πρέπει να διαθέτει εξουσία ώστε να ελέγχει την αποτελεσματικότητα των ποινών που επιβάλλονται στον σχετικό τομέα και να ασκεί την εξουσία της ενεργώς.

| 1.2 | Η πρόταση οδηγίας στοχεύει κυρίως παραβάσεις που διαπράττονται στο πλαίσιο εγκληματικών οργανώσεων (που θεωρείται ως επιβαρυντική περίσταση από το σχέδιο). Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι ενέργειες αυτού του είδους πρέπει να επισύρουν κυρώσεις, καθώς και την προσέγγιση της ποινικής νομοθεσίας των κρατών μελών, όμως η Συνθήκη και η νομολογία είναι σαφείς σε ό, τι αφορά την καταστολή των αδικημάτων στο πλαίσιο εγκληματικών οργανώσεων: Η προσέγγιση των κανόνων του ποινικού δικαίου των κρατών μελών επιτρέπεται καταρχάς μόνο στα πλαίσια της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας για τις ποινικές υποθέσεις που περιλαμβάνονται στον Τίτλο VI της Συνθήκης για την ΕΕ, και όχι στο πλαίσιο της Συνθήκης για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, όπως προτείνεται από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.2

Η πρόταση οδηγίας στοχεύει κυρίως παραβάσεις που διαπράττονται στο πλαίσιο εγκληματικών οργανώσεων (που θεωρείται ως επιβαρυντική περίσταση από το σχέδιο). Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι ενέργειες αυτού του είδους πρέπει να επισύρουν κυρώσεις, καθώς και την προσέγγιση της ποινικής νομοθεσίας των κρατών μελών, όμως η Συνθήκη και η νομολογία είναι σαφείς σε ό, τι αφορά την καταστολή των αδικημάτων στο πλαίσιο εγκληματικών οργανώσεων: Η προσέγγιση των κανόνων του ποινικού δικαίου των κρατών μελών επιτρέπεται καταρχάς μόνο στα πλαίσια της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας για τις ποινικές υποθέσεις που περιλαμβάνονται στον Τίτλο VI της Συνθήκης για την ΕΕ, και όχι στο πλαίσιο της Συνθήκης για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, όπως προτείνεται από την Επιτροπή.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ διερωτάται επίσης μήπως η καθιέρωση του κολάσιμου για ορισμένα αδικήματα με στερητική της ελευθερίας ποινή υπερβαίνει τις εξουσίες που παρέχονται στα πλαίσια του πρώτου πυλώνα, συνιστώντας παρέμβαση στην επιλογή των πλέον ενδεδειγμένων κυρώσεων, η οποία καταρχήν πρέπει να υπάγεται στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ διερωτάται επίσης μήπως η καθιέρωση του κολάσιμου για ορισμένα αδικήματα με στερητική της ελευθερίας ποινή υπερβαίνει τις εξουσίες που παρέχονται στα πλαίσια του πρώτου πυλώνα, συνιστώντας παρέμβαση στην επιλογή των πλέον ενδεδειγμένων κυρώσεων, η οποία καταρχήν πρέπει να υπάγεται στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι οι κοινοτικές αρμοδιότητες πρέπει να περιορίζονται στον ορισμό των υποχρεώσεων που θα πρέπει να τηρούνται και στην πρόβλεψη των ποινικών κυρώσεων. Για να προχωρήσουν περισσότερο τα πράγματα και για να προβλεφθεί ένα σύστημα κυρώσεων, θα χρειαζόταν απόφαση — πλαίσιο με βάση τον τίτλο VI της Συνθήκης για την ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι οι κοινοτικές αρμοδιότητες πρέπει να περιορίζονται στον ορισμό των υποχρεώσεων που θα πρέπει να τηρούνται και στην πρόβλεψη των ποινικών κυρώσεων. Για να προχωρήσουν περισσότερο τα πράγματα και για να προβλεφθεί ένα σύστημα κυρώσεων, θα χρειαζόταν απόφαση — πλαίσιο με βάση τον τίτλο VI της Συνθήκης για την ΕΕ.

| 1.5 | Σύμφωνα με το ίδιο πνεύμα, η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον η κοινοτική νομοθεσία μπορεί να επεκταθεί στον καθορισμό ανωτάτου ορίου κυρώσεων. |
| --- | --- |

1.5

Σύμφωνα με το ίδιο πνεύμα, η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον η κοινοτική νομοθεσία μπορεί να επεκταθεί στον καθορισμό ανωτάτου ορίου κυρώσεων.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ευκταίο, όπως οι σαφείς πολιτικές πτυχές που τίθενται λόγω της κατανομής αρμοδιοτήτων καθώς και ο ρόλος που επιθυμεί να δει να διαδραματίζει το Κοινοβούλιο σε όλη τη νομοθεσία που περιέχει μια ποινική πτυχή, αποτελέσουν αντικείμενο μιας πιο σαφούς νομολογίας του Δικαστηρίου, ή μιας διοργανικής συμφωνίας, ή ακόμη μιας μεταρρύθμισης που θα μπορεί να ενσωματωθεί από την παρούσα Διακυβερνητική Διάσκεψη στη μεταρρύθμιση των συνθηκών· προτιμά την τελευταία αυτή δυνατότητα διότι αποτελεί επείγουσα ανάγκη να υιοθετηθούν αποτελεσματικές κυρώσεις για την προστασία του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ευκταίο, όπως οι σαφείς πολιτικές πτυχές που τίθενται λόγω της κατανομής αρμοδιοτήτων καθώς και ο ρόλος που επιθυμεί να δει να διαδραματίζει το Κοινοβούλιο σε όλη τη νομοθεσία που περιέχει μια ποινική πτυχή, αποτελέσουν αντικείμενο μιας πιο σαφούς νομολογίας του Δικαστηρίου, ή μιας διοργανικής συμφωνίας, ή ακόμη μιας μεταρρύθμισης που θα μπορεί να ενσωματωθεί από την παρούσα Διακυβερνητική Διάσκεψη στη μεταρρύθμιση των συνθηκών· προτιμά την τελευταία αυτή δυνατότητα διότι αποτελεί επείγουσα ανάγκη να υιοθετηθούν αποτελεσματικές κυρώσεις για την προστασία του περιβάλλοντος.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Το 1998, το Συμβούλιο της Ευρώπης έθεσε προς υπογραφή Σύμβαση για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου. Πρόκειται για σημαντική πρόοδο, στο μέτρο που αυτή ήταν η πρώτη διεθνής σύμβαση που καθιέρωνε το αξιόποινο των πράξεων που έβλαπταν ή ήταν πιθανόν να βλάψουν το περιβάλλον. Ωστόσο, η Γερμανία και στη συνέχεια η Γαλλία και η Βρετανία εξέφρασαν ενδοιασμούς σχετικά με την κύρωση της Σύμβασης. Έτσι, η Δανία και η Επιτροπή παρουσίασαν ξεχωριστές πρωτοβουλίες που αποσκοπούσαν στην προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου. |
| --- | --- |

2.1

Το 1998, το Συμβούλιο της Ευρώπης έθεσε προς υπογραφή Σύμβαση για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου. Πρόκειται για σημαντική πρόοδο, στο μέτρο που αυτή ήταν η πρώτη διεθνής σύμβαση που καθιέρωνε το αξιόποινο των πράξεων που έβλαπταν ή ήταν πιθανόν να βλάψουν το περιβάλλον. Ωστόσο, η Γερμανία και στη συνέχεια η Γαλλία και η Βρετανία εξέφρασαν ενδοιασμούς σχετικά με την κύρωση της Σύμβασης. Έτσι, η Δανία και η Επιτροπή παρουσίασαν ξεχωριστές πρωτοβουλίες που αποσκοπούσαν στην προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου.

| 2.2 | Με την απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου, που ελήφθη μετά από πρόταση της Δανίας και ενάντια στη γνώμη και τις προτάσεις της Επιτροπής, ορίσθηκε μια σειρά από αδικήματα σε βάρος του περιβάλλοντος για τα οποία τα κράτη μέλη εκλήθησαν να προβλέψουν ποινικές κυρώσεις. Οι διατάξεις της απόφασης στηρίχτηκαν σε μεγάλο βαθμό στις διατάξεις της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου, της 4ης Νοεμβρίου 1998, την οποία έχουν υπογράψει μέχρι στιγμής 10 κράτη μέλη. |
| --- | --- |

2.2

Με την απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου, που ελήφθη μετά από πρόταση της Δανίας και ενάντια στη γνώμη και τις προτάσεις της Επιτροπής, ορίσθηκε μια σειρά από αδικήματα σε βάρος του περιβάλλοντος για τα οποία τα κράτη μέλη εκλήθησαν να προβλέψουν ποινικές κυρώσεις. Οι διατάξεις της απόφασης στηρίχτηκαν σε μεγάλο βαθμό στις διατάξεις της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου, της 4ης Νοεμβρίου 1998, την οποία έχουν υπογράψει μέχρι στιγμής 10 κράτη μέλη.

| 2.3 | Η Επιτροπή απεφάνθη ενώπιον των διαφόρων οργάνων του Συμβουλίου κατά της νομικής βάσης που επελέγη. Θεωρούσε ότι το άρθρο 175 παράγραφος 1 της ΣΕΚ ήταν η κατάλληλη νομική βάση και στις 15 Μαρτίου 2001, υπέβαλε πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου, την οποία στήριζε σε αυτό το άρθρο (1), παρά το γεγονός ότι το άρθρο 174 της ΣΕΚ δεν προέβλεπε καμία κοινοτική αρμοδιότητα για ποινικές υποθέσεις. |
| --- | --- |

2.3

Η Επιτροπή απεφάνθη ενώπιον των διαφόρων οργάνων του Συμβουλίου κατά της νομικής βάσης που επελέγη. Θεωρούσε ότι το άρθρο 175 παράγραφος 1 της ΣΕΚ ήταν η κατάλληλη νομική βάση και στις 15 Μαρτίου 2001, υπέβαλε πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου, την οποία στήριζε σε αυτό το άρθρο (1), παρά το γεγονός ότι το άρθρο 174 της ΣΕΚ δεν προέβλεπε καμία κοινοτική αρμοδιότητα για ποινικές υποθέσεις.

| 2.4 | Στις 9 Απριλίου 2002, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε έκθεση που αναφερόταν τόσο στην προτεινόμενη οδηγία όσον και στο σχέδιο απόφασης-πλαίσιο. Το Κοινοβούλιο συμφωνούσε με την προσέγγιση που υποστήριζε τότε η Επιτροπή (οδηγία και απόφαση-πλαίσιο). |
| --- | --- |

2.4

Στις 9 Απριλίου 2002, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε έκθεση που αναφερόταν τόσο στην προτεινόμενη οδηγία όσον και στο σχέδιο απόφασης-πλαίσιο. Το Κοινοβούλιο συμφωνούσε με την προσέγγιση που υποστήριζε τότε η Επιτροπή (οδηγία και απόφαση-πλαίσιο).

| 2.5 | Παρόλα αυτά, το Συμβούλιο δεν υιοθέτησε την οδηγία και την απόφαση-πλαίσιο που πρότεινε η Επιτροπή, αλλά το σχέδιό του για την απόφαση-πλαίσιο τροποποιημένο με βάση το άρθρο 34 της Συνθήκης για την Ε.Ε. την οποία θεωρούσε ότι ήταν το κατάλληλο μέσο για να υποχρεωθούν τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ποινικές κυρώσεις. Το Συμβούλιο τόνιζε ότι τα περισσότερα κράτη μέλη ήταν αντίθετα προς την εκχώρηση αρμοδιοτήτων στην Κοινότητα στο χώρο του ποινικού δικαίου και ήταν πεπεισμένα ότι τα θέματα αυτού του είδους υπάγονται στις διατάξεις για την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις που περιλαμβάνονται στον τίτλο VI της ΣΕΕ. |
| --- | --- |

2.5

Παρόλα αυτά, το Συμβούλιο δεν υιοθέτησε την οδηγία και την απόφαση-πλαίσιο που πρότεινε η Επιτροπή, αλλά το σχέδιό του για την απόφαση-πλαίσιο τροποποιημένο με βάση το άρθρο 34 της Συνθήκης για την Ε.Ε. την οποία θεωρούσε ότι ήταν το κατάλληλο μέσο για να υποχρεωθούν τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ποινικές κυρώσεις. Το Συμβούλιο τόνιζε ότι τα περισσότερα κράτη μέλη ήταν αντίθετα προς την εκχώρηση αρμοδιοτήτων στην Κοινότητα στο χώρο του ποινικού δικαίου και ήταν πεπεισμένα ότι τα θέματα αυτού του είδους υπάγονται στις διατάξεις για την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις που περιλαμβάνονται στον τίτλο VI της ΣΕΕ.

| 2.6 | Η υπόθεση παραπέμφθηκε στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, το οποίο εξέδωσε την απόφασή του στις 13 Σεπτεμβρίου 2005 (2). |
| --- | --- |

2.6

Η υπόθεση παραπέμφθηκε στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, το οποίο εξέδωσε την απόφασή του στις 13 Σεπτεμβρίου 2005 (2).

| 2.7 | Το Κοινοβούλιο, όπως και το Δικαστήριο και ο Γενικός Εισαγγελέας φρονούν ότι παρότι δεν υφίσταται καμία γενική κοινοτική αρμοδιότητα για την εναρμόνιση του ποινικού δικαίου, εντούτοις σε ορισμένους σαφώς καθορισμένους τομείς, όπως είναι στην προκειμένη περίπτωση η προστασία του περιβάλλοντος, η Κοινότητα θα μπορούσε να υποχρεώσει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ποινικές κυρώσεις.
  Η Επιτροπή, από την πλευρά της, προέβη σε ιδιαίτερα ευρεία ερμηνεία της απόφασης, αναλαμβάνοντας εκτεταμένες αρμοδιότητες σε πολυάριθμες κοινοτικές πολιτικές εκτός από αυτήν του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

2.7

Το Κοινοβούλιο, όπως και το Δικαστήριο και ο Γενικός Εισαγγελέας φρονούν ότι παρότι δεν υφίσταται καμία γενική κοινοτική αρμοδιότητα για την εναρμόνιση του ποινικού δικαίου, εντούτοις σε ορισμένους σαφώς καθορισμένους τομείς, όπως είναι στην προκειμένη περίπτωση η προστασία του περιβάλλοντος, η Κοινότητα θα μπορούσε να υποχρεώσει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ποινικές κυρώσεις.

Η Επιτροπή, από την πλευρά της, προέβη σε ιδιαίτερα ευρεία ερμηνεία της απόφασης, αναλαμβάνοντας εκτεταμένες αρμοδιότητες σε πολυάριθμες κοινοτικές πολιτικές εκτός από αυτήν του περιβάλλοντος.

| 2.8 | Μετά την απόφαση του ΔΕΚ, η Επιτροπή υπέβαλε νέα πρόταση οδηγίας, λόγω της ακύρωσης της απόφασης — πλαίσιο από το Δικαστήριο. Πράγματι, το τελευταίο έκρινε ότι κατ' αρχήν ούτε η ποινική νομοθεσία, ούτε οι κανόνες της ποινικής δικονομίας εμπίπτουν στο πεδίο αρμοδιοτήτων της Κοινότητας. Ωστόσο αυτό δεν εμποδίζει τον κοινοτικό νομοθέτη να θεσπίσει μέτρα τα οποία σχετίζονται με το ποινικό δίκαιο των κρατών μελών όταν η εφαρμογή αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών ποινικών κυρώσεων από τα κράτη μέλη αποτελεί απαραίτητο μέτρο για την καταπολέμηση σοβαρών περιβαλλοντικών αδικημάτων και εφόσον αυτά είναι απαραίτητα προκειμένου να εξασφαλιστεί πλήρως η αποτελεσματικότητα της κοινοτικής νομοθεσίας για την προστασία του περιβάλλοντος (3). Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι το Δικαστήριο τόνισε το γεγονός ότι η Κοινότητα δεν διαθέτει καταρχήν αρμοδιότητες στο χώρο του ποινικού δικαίου, που θεωρείται από τη ΣΕΕ ως πεδίο εξουσίας των κρατών μελών. Η προαναφερθείσα φράση «μέτρα σε σχέση με το ποινικό δίκαιο» είναι αρκετά αόριστη ώστε να δώσει τη δυνατότητα σε κάθε είδους ερμηνείες, που συχνά αντιφάσκουν. |
| --- | --- |

2.8

Μετά την απόφαση του ΔΕΚ, η Επιτροπή υπέβαλε νέα πρόταση οδηγίας, λόγω της ακύρωσης της απόφασης — πλαίσιο από το Δικαστήριο. Πράγματι, το τελευταίο έκρινε ότι κατ' αρχήν ούτε η ποινική νομοθεσία, ούτε οι κανόνες της ποινικής δικονομίας εμπίπτουν στο πεδίο αρμοδιοτήτων της Κοινότητας. Ωστόσο αυτό δεν εμποδίζει τον κοινοτικό νομοθέτη να θεσπίσει μέτρα τα οποία σχετίζονται με το ποινικό δίκαιο των κρατών μελών όταν η εφαρμογή αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών ποινικών κυρώσεων από τα κράτη μέλη αποτελεί απαραίτητο μέτρο για την καταπολέμηση σοβαρών περιβαλλοντικών αδικημάτων και εφόσον αυτά είναι απαραίτητα προκειμένου να εξασφαλιστεί πλήρως η αποτελεσματικότητα της κοινοτικής νομοθεσίας για την προστασία του περιβάλλοντος (3). Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι το Δικαστήριο τόνισε το γεγονός ότι η Κοινότητα δεν διαθέτει καταρχήν αρμοδιότητες στο χώρο του ποινικού δικαίου, που θεωρείται από τη ΣΕΕ ως πεδίο εξουσίας των κρατών μελών. Η προαναφερθείσα φράση «μέτρα σε σχέση με το ποινικό δίκαιο» είναι αρκετά αόριστη ώστε να δώσει τη δυνατότητα σε κάθε είδους ερμηνείες, που συχνά αντιφάσκουν.

| 2.9 | Η Επιτροπή στηρίχθηκε σε αυτή την απόφαση για να υποβάλλει τροποποιημένη πρόταση οδηγίας (4), στην οποία περιλαμβάνονται το αξιόποινο πράξεων και ποινικές κυρώσεις, επειδή πιστεύει ότι οι καθαρά διοικητικές ή ορισμένες ποινικές κυρώσεις που επιβάλλονται σε μερικές χώρες είναι υπερβολικά δυσανάλογες ή υπερβολικά επιεικείς για να δράσουν όντως αποτρεπτικά, ιδιαίτερα όσον αφορά το οργανωμένο έγκλημα. Θεωρεί συνεπώς σκόπιμο να αναληφθεί περιορισμένη εναρμόνιση του ποινικού δικαίου που ισχύει για τα σοβαρά περιβαλλοντικά αδικήματα — είτε πρόκειται για αδικήματα είτε για εγκληματικές ενέργειες εκ προθέσεως ή εκ βαρείας αμέλειας. |
| --- | --- |

2.9

Η Επιτροπή στηρίχθηκε σε αυτή την απόφαση για να υποβάλλει τροποποιημένη πρόταση οδηγίας (4), στην οποία περιλαμβάνονται το αξιόποινο πράξεων και ποινικές κυρώσεις, επειδή πιστεύει ότι οι καθαρά διοικητικές ή ορισμένες ποινικές κυρώσεις που επιβάλλονται σε μερικές χώρες είναι υπερβολικά δυσανάλογες ή υπερβολικά επιεικείς για να δράσουν όντως αποτρεπτικά, ιδιαίτερα όσον αφορά το οργανωμένο έγκλημα. Θεωρεί συνεπώς σκόπιμο να αναληφθεί περιορισμένη εναρμόνιση του ποινικού δικαίου που ισχύει για τα σοβαρά περιβαλλοντικά αδικήματα — είτε πρόκειται για αδικήματα είτε για εγκληματικές ενέργειες εκ προθέσεως ή εκ βαρείας αμέλειας.

| 2.10 | Σε παλαιότερη γνωμοδότησή της (5), η ΕΟΚΕ υποστήριξε την πρώτη πρόταση οδηγίας της Επιτροπής και το σχέδιό της για απόφαση-πλαίσιο, στην οποία προβλεπόταν ότι τα κράτη μέλη έπρεπε να θεσπίσουν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές ποινικές κυρώσεις για την καταπολέμηση των αδικημάτων εις βάρος του περιβάλλοντος. Η ΕΟΚΕ υποστήριξε επίσης, μαζί με το Κοινοβούλιο, την προσφυγή της Επιτροπής για την ακύρωση της απόφασης-πλαίσιο του Συμβουλίου, παρότι το Δικαστήριο απέκλεισε με προδικαστική απόφαση οποιαδήποτε παρέμβαση της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

2.10

Σε παλαιότερη γνωμοδότησή της (5), η ΕΟΚΕ υποστήριξε την πρώτη πρόταση οδηγίας της Επιτροπής και το σχέδιό της για απόφαση-πλαίσιο, στην οποία προβλεπόταν ότι τα κράτη μέλη έπρεπε να θεσπίσουν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές ποινικές κυρώσεις για την καταπολέμηση των αδικημάτων εις βάρος του περιβάλλοντος. Η ΕΟΚΕ υποστήριξε επίσης, μαζί με το Κοινοβούλιο, την προσφυγή της Επιτροπής για την ακύρωση της απόφασης-πλαίσιο του Συμβουλίου, παρότι το Δικαστήριο απέκλεισε με προδικαστική απόφαση οποιαδήποτε παρέμβαση της ΕΟΚΕ.

| 2.11 | Το ζητούμενο είναι συνεπώς να κριθεί:






  — | αν οι νέες προτάσεις συνάδουν με το πλαίσιο που ορίστηκε από το Δικαστήριο, |
| --- | --- | --- |

2.11

Το ζητούμενο είναι συνεπώς να κριθεί:

—

αν οι νέες προτάσεις συνάδουν με το πλαίσιο που ορίστηκε από το Δικαστήριο,

| — | αν οι κυρώσεις που προτείνονται είναι σύμμετρες για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και καλύτερο επίπεδο εναρμόνισης των εθνικών δικαιωμάτων (υποχρέωση να προβλέπονται επαρκώς αποτρεπτικές ποινικές κυρώσεις ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα των εφαρμοζόμενων νομοθεσιών). |
| --- | --- |

—

αν οι κυρώσεις που προτείνονται είναι σύμμετρες για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και καλύτερο επίπεδο εναρμόνισης των εθνικών δικαιωμάτων (υποχρέωση να προβλέπονται επαρκώς αποτρεπτικές ποινικές κυρώσεις ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα των εφαρμοζόμενων νομοθεσιών).

| 2.12 | Η εκτεταμένη συζήτηση που ξεκίνησε σε πολιτικό επίπεδο μετά την έκδοση της απόφασης και στους νομικούς επιστημονικούς κύκλους για τη «συνταγματικότητα» ή όχι της επέκτασης των κοινοτικών αρμοδιοτήτων σε ποινικές υποθέσεις με στόχο την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, καθώς και οι συζητήσεις σχετικά με την «υπερίσχυση» της ΣΕΚ επί της ΣΕΕ στους τομείς αυτούς, πρέπει να συνεκτιμηθούν από την ΕΟΚΕ (6) σε ό,τι έχει σχέση με τις πολυάριθμες νομοθετικές προτάσεις που προτίθεται να επανεξετάσει η Επιτροπή, όπως έκανε π.χ. στον χώρο της πνευματικής ιδιοκτησίας (7). |
| --- | --- |

2.12

Η εκτεταμένη συζήτηση που ξεκίνησε σε πολιτικό επίπεδο μετά την έκδοση της απόφασης και στους νομικούς επιστημονικούς κύκλους για τη «συνταγματικότητα» ή όχι της επέκτασης των κοινοτικών αρμοδιοτήτων σε ποινικές υποθέσεις με στόχο την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, καθώς και οι συζητήσεις σχετικά με την «υπερίσχυση» της ΣΕΚ επί της ΣΕΕ στους τομείς αυτούς, πρέπει να συνεκτιμηθούν από την ΕΟΚΕ (6) σε ό,τι έχει σχέση με τις πολυάριθμες νομοθετικές προτάσεις που προτίθεται να επανεξετάσει η Επιτροπή, όπως έκανε π.χ. στον χώρο της πνευματικής ιδιοκτησίας (7).

| 2.13 | Πράγματι, πολλά κράτη μέλη αμφισβητούν κάπως την ευρεία ερμηνεία της απόφασης στην οποία προβαίνει η Επιτροπή σε ό,τι αφορά τόσο στο περιεχόμενο των νέων προτάσεων για το περιβάλλον όσο και στην εισαγωγή ενός «ελάχιστου» ποινικού στοιχείου για την αποτελεσματική εφαρμογή όλων των κοινοτικών πολιτικών (και όχι μόνο μιας καθαρά διατομεακής πολιτικής, όπως το περιβάλλον) παρότι εν πάση περιπτώσει δεν προβλέπεται ρητώς σχετική διάταξη στην ΣΕΚ. Σύμφωνα με αυτά τα κράτη μέλη, η χρήση της νομολογίας του Δικαστηρίου πρέπει να περιοριστεί στην πολιτική περιβάλλοντος λόγω του διατομεακού και διασυνοριακού χαρακτήρα που έχει το περιβάλλον και λόγω του τρόπου με τον οποίο διατυπώθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου και να μην θεωρηθεί ότι δίνει εν λευκώ άδεια στην Επιτροπή για όλες τις κοινοτικές πολιτικές. |
| --- | --- |

2.13

Πράγματι, πολλά κράτη μέλη αμφισβητούν κάπως την ευρεία ερμηνεία της απόφασης στην οποία προβαίνει η Επιτροπή σε ό,τι αφορά τόσο στο περιεχόμενο των νέων προτάσεων για το περιβάλλον όσο και στην εισαγωγή ενός «ελάχιστου» ποινικού στοιχείου για την αποτελεσματική εφαρμογή όλων των κοινοτικών πολιτικών (και όχι μόνο μιας καθαρά διατομεακής πολιτικής, όπως το περιβάλλον) παρότι εν πάση περιπτώσει δεν προβλέπεται ρητώς σχετική διάταξη στην ΣΕΚ. Σύμφωνα με αυτά τα κράτη μέλη, η χρήση της νομολογίας του Δικαστηρίου πρέπει να περιοριστεί στην πολιτική περιβάλλοντος λόγω του διατομεακού και διασυνοριακού χαρακτήρα που έχει το περιβάλλον και λόγω του τρόπου με τον οποίο διατυπώθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου και να μην θεωρηθεί ότι δίνει εν λευκώ άδεια στην Επιτροπή για όλες τις κοινοτικές πολιτικές.

| 2.14 | Στην προκειμένη περίπτωση, η ΕΟΚΕ θα περιοριστεί στον σχολιασμό των προτάσεων που έχουν σχέση με το περιβάλλον, το μοναδικό τομέα ο οποίος καλύπτεται ρητώς από την απόφαση του Δικαστηρίου. |
| --- | --- |

2.14

Στην προκειμένη περίπτωση, η ΕΟΚΕ θα περιοριστεί στον σχολιασμό των προτάσεων που έχουν σχέση με το περιβάλλον, το μοναδικό τομέα ο οποίος καλύπτεται ρητώς από την απόφαση του Δικαστηρίου.

| 2.15 | Εν ολίγοις, η Επιτροπή προτίμησε να προτείνει το αξιόποινο πράξεων και ποινικές κυρώσεις με ελάχιστο όριο ποινών, για την περίπτωση «εγκλημάτων κατά του περιβάλλοντος» κατά οποιουδήποτε φυσικού ή νομικού προσώπου το οποίο διαπράττει, συνεργεί ή υποκινεί σοβαρά αδικήματα εις βάρος του περιβάλλοντος, ή το οποίο διαπράττει παρόμοια αδικήματα λόγω βαρείας αμέλειας. Προβλέπονται ποινές φυλάκισης και/ή πρόστιμα, καθώς και συμπληρωματικές ποινές (άρθρο 5) που μπορούν να επεκταθούν ή να συμπληρωθούν και με άλλες αξιόποινες πράξεις και κυρώσεις με βάση την εθνική νομοθεσία. |
| --- | --- |

2.15

Εν ολίγοις, η Επιτροπή προτίμησε να προτείνει το αξιόποινο πράξεων και ποινικές κυρώσεις με ελάχιστο όριο ποινών, για την περίπτωση «εγκλημάτων κατά του περιβάλλοντος» κατά οποιουδήποτε φυσικού ή νομικού προσώπου το οποίο διαπράττει, συνεργεί ή υποκινεί σοβαρά αδικήματα εις βάρος του περιβάλλοντος, ή το οποίο διαπράττει παρόμοια αδικήματα λόγω βαρείας αμέλειας. Προβλέπονται ποινές φυλάκισης και/ή πρόστιμα, καθώς και συμπληρωματικές ποινές (άρθρο 5) που μπορούν να επεκταθούν ή να συμπληρωθούν και με άλλες αξιόποινες πράξεις και κυρώσεις με βάση την εθνική νομοθεσία.

3.   Οι παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ

| 3.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη θλίψη της για το γεγονός ότι οι ποινικές κυρώσεις στον τομέα του περιβάλλοντος, των οποίων υποστηρίζει την αρχή και το επίπεδο όπως το έκανε και για την πρόταση οδηγίας και την πρόταση για την απόφαση — πλαίσιο της Επιτροπής το 2005, καθυστέρησαν εδώ και χρόνια και ίσως να καθυστερήσουν ακόμη για πολύ καιρό, λόγω της διαφωνίας των οργάνων όσον αφορά την κατανομή των αρμοδιοτήτων που περιέχονται στη ΣΕΚ και στη ΣΕΕ· ελπίζει όμως ότι θα βρεθεί γρήγορα πολιτική λύση μεταξύ των οργάνων καθώς και για τη συμμετοχή του Κοινοβουλίου και ότι θα καταστεί δυνατό να διευκρινισθούν οι συνθήκες χάρη στη διακυβερνητική διάσκεψη που μόλις άρχισε τις εργασίες της, ή χάρη στη μεταγενέστερη νομολογία του δικαστηρίου. |
| --- | --- |

3.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη θλίψη της για το γεγονός ότι οι ποινικές κυρώσεις στον τομέα του περιβάλλοντος, των οποίων υποστηρίζει την αρχή και το επίπεδο όπως το έκανε και για την πρόταση οδηγίας και την πρόταση για την απόφαση — πλαίσιο της Επιτροπής το 2005, καθυστέρησαν εδώ και χρόνια και ίσως να καθυστερήσουν ακόμη για πολύ καιρό, λόγω της διαφωνίας των οργάνων όσον αφορά την κατανομή των αρμοδιοτήτων που περιέχονται στη ΣΕΚ και στη ΣΕΕ· ελπίζει όμως ότι θα βρεθεί γρήγορα πολιτική λύση μεταξύ των οργάνων καθώς και για τη συμμετοχή του Κοινοβουλίου και ότι θα καταστεί δυνατό να διευκρινισθούν οι συνθήκες χάρη στη διακυβερνητική διάσκεψη που μόλις άρχισε τις εργασίες της, ή χάρη στη μεταγενέστερη νομολογία του δικαστηρίου.

| 3.2 | Ο χαρακτηρισμός αδικήματος εις βάρος του περιβάλλοντος για το οποίο μπορεί να επιβληθούν ποινικές κυρώσεις, ως «ουσιαστική υποβάθμιση» θα πρέπει να ερμηνευθεί κατά τη στιγμή της μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο και στη νομολογία των ποινικών δικαστηρίων των διαφόρων κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.2

Ο χαρακτηρισμός αδικήματος εις βάρος του περιβάλλοντος για το οποίο μπορεί να επιβληθούν ποινικές κυρώσεις, ως «ουσιαστική υποβάθμιση» θα πρέπει να ερμηνευθεί κατά τη στιγμή της μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο και στη νομολογία των ποινικών δικαστηρίων των διαφόρων κρατών μελών.

| 3.3 | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η οδηγία δίνει προτεραιότητα στα «σοβαρά αδικήματα» ιδιαίτερα σ' εκείνα που διαπράττονται από εγκληματικές οργανώσεις ή σε μεγάλη κλίμακα από νομικά πρόσωπα και ότι προτίθεται να προσεγγίσει τις κυρώσεις που επιβάλλονται σε κοινοτικό επίπεδο προκειμένου να αποφευχθούν τα νομικά κενά που εκμεταλλεύονται οι εγκληματίες. Όμως τα θέματα που αφορούν την οργανωμένη εγκληματικότητα υπάγονται στον Τίτλο VI της ΣΕΕ που πραγματεύεται την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις και συνεπώς πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο οικείου νομικού μέσου, όπως είναι π.χ. η απόφαση — πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.3

Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η οδηγία δίνει προτεραιότητα στα «σοβαρά αδικήματα» ιδιαίτερα σ' εκείνα που διαπράττονται από εγκληματικές οργανώσεις ή σε μεγάλη κλίμακα από νομικά πρόσωπα και ότι προτίθεται να προσεγγίσει τις κυρώσεις που επιβάλλονται σε κοινοτικό επίπεδο προκειμένου να αποφευχθούν τα νομικά κενά που εκμεταλλεύονται οι εγκληματίες. Όμως τα θέματα που αφορούν την οργανωμένη εγκληματικότητα υπάγονται στον Τίτλο VI της ΣΕΕ που πραγματεύεται την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις και συνεπώς πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο οικείου νομικού μέσου, όπως είναι π.χ. η απόφαση — πλαίσιο.

| 3.4 | Λόγω του ευρύ χαρακτήρα του αξιόποινου, βρετανική εφημερίδα μικρού σχήματος διερωτήθηκε κατά πόσον η συλλογή αγριολούλουδων μπορεί να οδηγήσει ιδιώτη στη φυλακή, εάν στην ανθοδέσμη περιλαμβάνονταν προστατευόμενα είδη. Πρέπει να υπογραμμισθεί ότι δεν προβλέπονται ποινικές κυρώσεις παρά μόνο για «σοβαρές» περιπτώσεις και οι κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Η ευχέρεια εκτίμησης του εθνικού ποινικού δικαστή, ο οποίος έχει επιφορτισθεί με την εφαρμογή, πρέπει να παραμείνει ακέραια προκειμένου να εκτιμήσει τη σοβαρότητα του αδικήματος και να επιβάλει την ανάλογη ποινή σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, ώστε να τηρηθεί η δικαστική ανεξαρτησία. |
| --- | --- |

3.4

Λόγω του ευρύ χαρακτήρα του αξιόποινου, βρετανική εφημερίδα μικρού σχήματος διερωτήθηκε κατά πόσον η συλλογή αγριολούλουδων μπορεί να οδηγήσει ιδιώτη στη φυλακή, εάν στην ανθοδέσμη περιλαμβάνονταν προστατευόμενα είδη. Πρέπει να υπογραμμισθεί ότι δεν προβλέπονται ποινικές κυρώσεις παρά μόνο για «σοβαρές» περιπτώσεις και οι κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Η ευχέρεια εκτίμησης του εθνικού ποινικού δικαστή, ο οποίος έχει επιφορτισθεί με την εφαρμογή, πρέπει να παραμείνει ακέραια προκειμένου να εκτιμήσει τη σοβαρότητα του αδικήματος και να επιβάλει την ανάλογη ποινή σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, ώστε να τηρηθεί η δικαστική ανεξαρτησία.

| 3.5 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση οδηγίας διότι περιγράφει με σαφήνεια και λεπτομερώς (άρθρο 3) τις σχετικές παράνομες πράξεις, πράγμα που συμφωνεί με τη γενική αρχή του δικαίου «καμία ποινή χωρίς νόμο» (8), γενική αρχή του δικαίου που απαιτεί από την ποινική νομοθεσία να είναι σαφής και ακριβής προκειμένου να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι, χωρίς αμφιβολία, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που έχουν, με άλλα λόγια: όχι επιβολή κυρώσεων χωρίς συγκεκριμένη νομική βάση. |
| --- | --- |

3.5

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση οδηγίας διότι περιγράφει με σαφήνεια και λεπτομερώς (άρθρο 3) τις σχετικές παράνομες πράξεις, πράγμα που συμφωνεί με τη γενική αρχή του δικαίου «καμία ποινή χωρίς νόμο» (8), γενική αρχή του δικαίου που απαιτεί από την ποινική νομοθεσία να είναι σαφής και ακριβής προκειμένου να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι, χωρίς αμφιβολία, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που έχουν, με άλλα λόγια: όχι επιβολή κυρώσεων χωρίς συγκεκριμένη νομική βάση.

| 3.6 | Φαίνεται σαφώς ότι αντικείμενο του συστήματος ποινικών κυρώσεων που προτείνει η Επιτροπή είναι οι παραβάσεις όλων των περιβαλλοντικών νομοθεσιών, εθνικής, κοινοτικής και διεθνούς προέλευσης. Αυτό το ιδιαίτερα ευρύ πεδίο εφαρμογής μπορεί να δημιουργήσει νομικές δυσχέρειες σε σχέση με την εθνική βάση κοινού δικαίου ή των ανεξάρτητων μέσων ελέγχου του διεθνούς δικαίου. Τα «σοβαρά αδικήματα» που διώκονται είναι εκείνα που έχουν διαπραχθεί τόσο σε εθνικό όσο και διασυνοριακό πλαίσιο. Παρόλα αυτά, η ΕΟΚΕ αποδέχεται το εν λόγω υλικό και εδαφικό πεδίο εφαρμογής, το οποίο απορρέει από την ίδια τη φύση της προστασίας του περιβάλλοντος, οι βλάβες του οποίου ζημιώνουν τις περισσότερες φορές το ευρύτερο περιβάλλον και πέραν των εθνικών συνόρων. |
| --- | --- |

3.6

Φαίνεται σαφώς ότι αντικείμενο του συστήματος ποινικών κυρώσεων που προτείνει η Επιτροπή είναι οι παραβάσεις όλων των περιβαλλοντικών νομοθεσιών, εθνικής, κοινοτικής και διεθνούς προέλευσης. Αυτό το ιδιαίτερα ευρύ πεδίο εφαρμογής μπορεί να δημιουργήσει νομικές δυσχέρειες σε σχέση με την εθνική βάση κοινού δικαίου ή των ανεξάρτητων μέσων ελέγχου του διεθνούς δικαίου. Τα «σοβαρά αδικήματα» που διώκονται είναι εκείνα που έχουν διαπραχθεί τόσο σε εθνικό όσο και διασυνοριακό πλαίσιο. Παρόλα αυτά, η ΕΟΚΕ αποδέχεται το εν λόγω υλικό και εδαφικό πεδίο εφαρμογής, το οποίο απορρέει από την ίδια τη φύση της προστασίας του περιβάλλοντος, οι βλάβες του οποίου ζημιώνουν τις περισσότερες φορές το ευρύτερο περιβάλλον και πέραν των εθνικών συνόρων.

| 3.7 | Για τα νομικά πρόσωπα προβλέπονται ποινικές και μη ποινικές κυρώσεις, όμως η δυνατότητα επιβολής ποινικών κυρώσεων στα φυσικά πρόσωπα, π.χ. στους διευθυντές επιχειρήσεων ή στις σχετικές επιχειρήσεις δεν συνάγεται με σαφήνεια. Οι κυρώσεις δεν στοχεύουν παρά τα άτομα που συνδέονται με το νομικό πρόσωπο και τα οποία είναι οι αυτουργοί ή οι υποκινητές των υπό δίωξη πράξεων. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι στην οδηγία θα έπρεπε να λαμβάνονται υπόψη οι διευθύνοντες που απλώς αμέλησαν να ελέγξουν τη δραστηριότητα των υφισταμένων τους, έστω και για την επιβολή συμπληρωματικών κυρώσεων. |
| --- | --- |

3.7

Για τα νομικά πρόσωπα προβλέπονται ποινικές και μη ποινικές κυρώσεις, όμως η δυνατότητα επιβολής ποινικών κυρώσεων στα φυσικά πρόσωπα, π.χ. στους διευθυντές επιχειρήσεων ή στις σχετικές επιχειρήσεις δεν συνάγεται με σαφήνεια. Οι κυρώσεις δεν στοχεύουν παρά τα άτομα που συνδέονται με το νομικό πρόσωπο και τα οποία είναι οι αυτουργοί ή οι υποκινητές των υπό δίωξη πράξεων. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι στην οδηγία θα έπρεπε να λαμβάνονται υπόψη οι διευθύνοντες που απλώς αμέλησαν να ελέγξουν τη δραστηριότητα των υφισταμένων τους, έστω και για την επιβολή συμπληρωματικών κυρώσεων.

| 3.7.1 | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση ότι το άρθρο 7 της πρότασης ορίζει ένα ελάχιστο ποσό για τα μέγιστα πρόστιμα, όμως τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν βαρύτερες ποινές αν συντρέχει λόγος, στα πλαίσια της μεταφοράς στην εσωτερική νομοθεσία. Αυτό περιορίζεται σε μια ελάχιστη κοινή εγγύηση, κινδυνεύει όμως να δημιουργήσει διαφορετικές εθνικές ποινικές λογικές. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την προτίμησή της για μια πιο αποφασιστική λογική ποινικής εναρμόνισης, προκειμένου να αποφευχθεί οποιοσδήποτε πειρασμός «forum shopping» (επιλογής της πιο συμφέρουσας λύσης) εκτός αν αυξηθούν τα ελάχιστα όρια των μέγιστων χρηματικών ποινών. |
| --- | --- |

3.7.1

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση ότι το άρθρο 7 της πρότασης ορίζει ένα ελάχιστο ποσό για τα μέγιστα πρόστιμα, όμως τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν βαρύτερες ποινές αν συντρέχει λόγος, στα πλαίσια της μεταφοράς στην εσωτερική νομοθεσία. Αυτό περιορίζεται σε μια ελάχιστη κοινή εγγύηση, κινδυνεύει όμως να δημιουργήσει διαφορετικές εθνικές ποινικές λογικές. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την προτίμησή της για μια πιο αποφασιστική λογική ποινικής εναρμόνισης, προκειμένου να αποφευχθεί οποιοσδήποτε πειρασμός «forum shopping» (επιλογής της πιο συμφέρουσας λύσης) εκτός αν αυξηθούν τα ελάχιστα όρια των μέγιστων χρηματικών ποινών.

| 3.8 | Όμως σύμφωνα με τη μελέτη αντικτύπου της Επιτροπής δόθηκε στα κράτη μέλη μεγάλη ελευθερία όσον αφορά την εφαρμογή. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι διαφορές μεταφοράς στην εσωτερική νομοθεσία μπορεί να αποτελέσουν εμπόδιο στην αποτελεσματική προσέγγιση του ποινικού δικαίου για το περιβάλλον και ως εκ τούτου θα πρέπει να διασφαλισθεί η αυστηρή παρακολούθηση των εθνικών πρακτικών. Το σύνηθες περιθώριο εκτίμησης των κρατών μελών θα έπρεπε, κατά γενικό κανόνα, να μην οδηγεί στη δημιουργία περιοχών όπου η ρύπανση είναι «φθηνότερη». Η ΕΟΚΕ εκφράζει, στα πλαίσια αυτά, τη συμφωνία της με την προτεινόμενη νομική βάση (άρθρο 175 ΣΕΚ). |
| --- | --- |

3.8

Όμως σύμφωνα με τη μελέτη αντικτύπου της Επιτροπής δόθηκε στα κράτη μέλη μεγάλη ελευθερία όσον αφορά την εφαρμογή. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι διαφορές μεταφοράς στην εσωτερική νομοθεσία μπορεί να αποτελέσουν εμπόδιο στην αποτελεσματική προσέγγιση του ποινικού δικαίου για το περιβάλλον και ως εκ τούτου θα πρέπει να διασφαλισθεί η αυστηρή παρακολούθηση των εθνικών πρακτικών. Το σύνηθες περιθώριο εκτίμησης των κρατών μελών θα έπρεπε, κατά γενικό κανόνα, να μην οδηγεί στη δημιουργία περιοχών όπου η ρύπανση είναι «φθηνότερη». Η ΕΟΚΕ εκφράζει, στα πλαίσια αυτά, τη συμφωνία της με την προτεινόμενη νομική βάση (άρθρο 175 ΣΕΚ).

| 3.9 | Όσον αφορά τη φυλάκιση, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η προτεινόμενη προσέγγιση σε μια κλίμακα τριών βαθμίδων αντανακλά τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της 25ης-26ης Απριλίου 2002. Εξάλλου, προβλέπονται εναλλακτικές ποινές όπως οι επαγγελματικές απαγορεύσεις, πέραν της υποχρέωσης για αποκατάσταση των ζημιών που προξενήθηκαν, όμως τα περισσότερα σοβαρά αδικήματα που διεπράχθησαν εις βάρος του περιβάλλοντος υπάγονται ήδη στο πεδίο αρμοδιότητας της απόφασης πλαίσιο 2005/212/JAI για τη δήμευση προϊόντων, οργάνων και περιουσιακών στοιχείων του εγκλήματος ή του αδικήματος. |
| --- | --- |

3.9

Όσον αφορά τη φυλάκιση, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η προτεινόμενη προσέγγιση σε μια κλίμακα τριών βαθμίδων αντανακλά τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της 25ης-26ης Απριλίου 2002. Εξάλλου, προβλέπονται εναλλακτικές ποινές όπως οι επαγγελματικές απαγορεύσεις, πέραν της υποχρέωσης για αποκατάσταση των ζημιών που προξενήθηκαν, όμως τα περισσότερα σοβαρά αδικήματα που διεπράχθησαν εις βάρος του περιβάλλοντος υπάγονται ήδη στο πεδίο αρμοδιότητας της απόφασης πλαίσιο 2005/212/JAI για τη δήμευση προϊόντων, οργάνων και περιουσιακών στοιχείων του εγκλήματος ή του αδικήματος.

| 3.10 | Άλλωστε, ο καθορισμός μέγιστου ορίου μεταξύ δύο και πέντε ετών αποτελεί μάλλον αποπροσανατολιστική επιλογή· θα ήταν καλύτερα να επιλεγεί ένα μοναδικό κατώτατο όριο της ανώτατης ποινής ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη εναρμόνιση δεδομένου ότι αυτό δεν βλάπτει το περιθώριο εκτίμησης του δικαστή σε καμία περίπτωση. |
| --- | --- |

3.10

Άλλωστε, ο καθορισμός μέγιστου ορίου μεταξύ δύο και πέντε ετών αποτελεί μάλλον αποπροσανατολιστική επιλογή· θα ήταν καλύτερα να επιλεγεί ένα μοναδικό κατώτατο όριο της ανώτατης ποινής ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη εναρμόνιση δεδομένου ότι αυτό δεν βλάπτει το περιθώριο εκτίμησης του δικαστή σε καμία περίπτωση.

| 3.11 | Πάντως η Επιτροπή φρονεί ότι ο περιορισμός του περιθωρίου εκτίμησης των κρατών μελών κατά τη μεταφορά στην εσωτερική νομοθεσία είναι αντίθετος με το στόχο της οδηγίας· εδώ υπάρχει σύγκρουση μεταξύ της ποινικής λογικής που προτιμά η ΕΟΚΕ με εκείνη της Επιτροπής. Πρέπει, χωρίς αμφιβολία, ενώπιον των τρόπων εφαρμογής, να επιλεγεί μια λογική προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της πρότασης. |
| --- | --- |

3.11

Πάντως η Επιτροπή φρονεί ότι ο περιορισμός του περιθωρίου εκτίμησης των κρατών μελών κατά τη μεταφορά στην εσωτερική νομοθεσία είναι αντίθετος με το στόχο της οδηγίας· εδώ υπάρχει σύγκρουση μεταξύ της ποινικής λογικής που προτιμά η ΕΟΚΕ με εκείνη της Επιτροπής. Πρέπει, χωρίς αμφιβολία, ενώπιον των τρόπων εφαρμογής, να επιλεγεί μια λογική προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της πρότασης.

| 3.12 | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι στην εν λόγω περίοδο της κοινοτικής διαδικασίας ολοκλήρωσης, είναι αδύνατη η θέσπιση κανονισμού στο σχετικό τομέα. Αντίθετα, δύο τομείς αποτελούν αντικείμενο ανησυχιών: 1) η ανάγκη να καθορισθεί σαφές όριο μεταξύ διοικητικής κύρωσης και αδικήματος, και 2) η ανάγκη να μην υπάρχουν διαφορές μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη μεταφορά στην εσωτερική νομοθεσία· πράγματι θα ήταν παράλογο να είναι κολάσιμη μια συμπεριφορά σε ένα κράτος μέλος και όχι σε ένα άλλο. |
| --- | --- |

3.12

Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι στην εν λόγω περίοδο της κοινοτικής διαδικασίας ολοκλήρωσης, είναι αδύνατη η θέσπιση κανονισμού στο σχετικό τομέα. Αντίθετα, δύο τομείς αποτελούν αντικείμενο ανησυχιών: 1) η ανάγκη να καθορισθεί σαφές όριο μεταξύ διοικητικής κύρωσης και αδικήματος, και 2) η ανάγκη να μην υπάρχουν διαφορές μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη μεταφορά στην εσωτερική νομοθεσία· πράγματι θα ήταν παράλογο να είναι κολάσιμη μια συμπεριφορά σε ένα κράτος μέλος και όχι σε ένα άλλο.

| 3.13 | Στην έκθεση εκτίμησης της οδηγίας θα πρέπει να ενημερώνεται και η ΕΟΚΕ (άρθρο 8). |
| --- | --- |

3.13

Στην έκθεση εκτίμησης της οδηγίας θα πρέπει να ενημερώνεται και η ΕΟΚΕ (άρθρο 8).

| 3.14 | Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι απόψεις που έχουν ήδη διατυπωθεί από την ΕΟΚΕ (9), όσον αφορά κυρίως:






  — | την ανάληψη νομικής δράσης (δικαίωμα παροχής εννόμου προστασίας για την έναρξη ποινικής δίωξης) προκειμένου να μπορούν οι σχετικοί φορείς και οι ΜΚΟ να προσφύγουν ενώπιον των δικαστηρίων με βάση την οδηγία· το σύστημα της Σύμβασης του Aarhus θα μπορούσε να προσφέρει ένα πρότυπο για την άσκηση του εν λόγω δικαιώματος από τους διαπιστευμένους ΜΚΟ, πράγμα που θα ήταν προτιμότερο από τη συλλογική αγωγή, |
| --- | --- | --- |

3.14

Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι απόψεις που έχουν ήδη διατυπωθεί από την ΕΟΚΕ (9), όσον αφορά κυρίως:

—

την ανάληψη νομικής δράσης (δικαίωμα παροχής εννόμου προστασίας για την έναρξη ποινικής δίωξης) προκειμένου να μπορούν οι σχετικοί φορείς και οι ΜΚΟ να προσφύγουν ενώπιον των δικαστηρίων με βάση την οδηγία· το σύστημα της Σύμβασης του Aarhus θα μπορούσε να προσφέρει ένα πρότυπο για την άσκηση του εν λόγω δικαιώματος από τους διαπιστευμένους ΜΚΟ, πράγμα που θα ήταν προτιμότερο από τη συλλογική αγωγή,

| — | την ενίσχυση των μέσων συνεργασίας και έρευνας των δικαστικών αρχών προκειμένου να καταστείλουν τα αδικήματα εις βάρος του περιβάλλοντος. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η σχετική σύσταση ειδικών δικαστικών υπηρεσιών για τα αδικήματα εις βάρος του περιβάλλοντος, |
| --- | --- |

—

την ενίσχυση των μέσων συνεργασίας και έρευνας των δικαστικών αρχών προκειμένου να καταστείλουν τα αδικήματα εις βάρος του περιβάλλοντος. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η σχετική σύσταση ειδικών δικαστικών υπηρεσιών για τα αδικήματα εις βάρος του περιβάλλοντος,

| — | τη χρήση ευρωπαϊκών δικαστικών δικτύων για να καθιερωθεί η απαραίτητη συνεργασία για διασυνοριακές παραβάσεις. |
| --- | --- |

—

τη χρήση ευρωπαϊκών δικαστικών δικτύων για να καθιερωθεί η απαραίτητη συνεργασία για διασυνοριακές παραβάσεις.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  ΕΕ C 180, σελ. 238.

1

(2)  Απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2005, C-176/03.

2

(3)  Σημείο 48 της απόφασης.

3

(4)  Οδηγία (σχέδιο) COM(2007) 51 τελικό της 9.2.2007.

4

(5)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα» (COM(2003) 624 τελικό) (EE C 117, 30.4.2004, σελ. 55), για την εφαρμογή της Σύμβασης του Aarhus.

5

(6)  Ας σημειωθεί ότι η εντολή για τη μεταρρύθμιση των Συνθηκών προβλέπει ισότητα μεταξύ των αναθεωρημένων ΣΕΚ και ΣΕΕ.

6

(7)  CESE 981/2007 (δεν δημοσιεύθηκε ακόμη στην Ε.Ε.).

7

(8)  Απόφαση του Δικαστηρίου της 8ης Φεβρουαρίου 2007 C-3/06 P Όμιλος Danone.

8

(9)  Βλ. CES 463/2001 της 31ης Ιουλίου 2001 (NAT/114).

9

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/51 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/51

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικών διαδικασιών για τον καθορισμό ορίων καταλοίπων των φαρμακολογικά δραστικών ουσιών στα τρόφιμα ζωικής προέλευσης και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2377/90»

COM(2007) 194 τελικό — 2007/0064 (COD)

(2008/C 10/13)

Στις 22 Μαΐου 2007 και σύμφωνα με το άρθρο 37 και 152 παρ. 4 β) της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Ιουλίου 2007 με εισηγητή τον κ. COUPEAU.

Κατά την 438 σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την παρούσα γνωμοδότησης με 151 ψήφους υπέρ, 0 κατά και 6 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και Συστάσεις

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή λαμβάνει γνώση των μέτρων που έλαβε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή λαμβάνει γνώση των μέτρων που έλαβε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία να υπόκειται κάθε φαρμακολογική ουσία που προορίζεται για την εκτροφή ζώων από τα οποία παράγονται τρόφιμα στην έγκριση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) καθώς και να αξιολογούνται τα ανώτατα όρια καταλοίπων (ΑΟΚ) από την επιτροπή αξιολόγησης κτηνιατρικών φαρμάκων (CVMP). |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία να υπόκειται κάθε φαρμακολογική ουσία που προορίζεται για την εκτροφή ζώων από τα οποία παράγονται τρόφιμα στην έγκριση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) καθώς και να αξιολογούνται τα ανώτατα όρια καταλοίπων (ΑΟΚ) από την επιτροπή αξιολόγησης κτηνιατρικών φαρμάκων (CVMP).

| 1.3 | Κάθε επιχείρηση που διαθέτει φαρμακολογικά προϊόντα για ζώα στην αγορά θα πρέπει να διαθέτει την έγκριση του ΕΦΟ καθώς και τις αξιολογήσεις ΑΟΚ από την επιτροπή CVMP. |
| --- | --- |

1.3

Κάθε επιχείρηση που διαθέτει φαρμακολογικά προϊόντα για ζώα στην αγορά θα πρέπει να διαθέτει την έγκριση του ΕΦΟ καθώς και τις αξιολογήσεις ΑΟΚ από την επιτροπή CVMP.

| 1.4 | Προκειμένου να αποφευχθεί κάθε εμπόδιο που δυσχεραίνει την κυκλοφορία των προϊόντων αυτών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι σχετικές εγκρίσεις θα ισχύουν σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.4

Προκειμένου να αποφευχθεί κάθε εμπόδιο που δυσχεραίνει την κυκλοφορία των προϊόντων αυτών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι σχετικές εγκρίσεις θα ισχύουν σε όλα τα κράτη μέλη.

| 1.5 | Η διαδικασία διάθεσης στην αγορά θα πρέπει να απλουστευθεί και να διασφαλίζεται ταυτόχρονα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. |
| --- | --- |

1.5

Η διαδικασία διάθεσης στην αγορά θα πρέπει να απλουστευθεί και να διασφαλίζεται ταυτόχρονα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών.

| 1.6 | Η ύπαρξη απλών και ευανάγνωστων ευρωπαϊκών εγγράφων θα ήταν προς το συμφέρον κάθε πολίτη. Η προσπελασιμότητα των εγγράφων αυτών θα καταστήσει τη συμβολή της Ευρώπης στην καθημερινή ζωή γνωστή και κατανοητή για όλους. |
| --- | --- |

1.6

Η ύπαρξη απλών και ευανάγνωστων ευρωπαϊκών εγγράφων θα ήταν προς το συμφέρον κάθε πολίτη. Η προσπελασιμότητα των εγγράφων αυτών θα καταστήσει τη συμβολή της Ευρώπης στην καθημερινή ζωή γνωστή και κατανοητή για όλους.

2.   Στόχος της πρότασης

| 2.1 | Ο στόχος είναι να συνεχιστεί ο περιορισμός της έκθεσης του καταναλωτή σε φαρμακολογικά δραστικές ουσίες. |
| --- | --- |

2.1

Ο στόχος είναι να συνεχιστεί ο περιορισμός της έκθεσης του καταναλωτή σε φαρμακολογικά δραστικές ουσίες.

| 2.2 | Η πρόταση πρέπει να συμβάλει στην απλούστευση της νομοθεσίας και να διασφαλίζει ταυτόχρονα υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή. |
| --- | --- |

2.2

Η πρόταση πρέπει να συμβάλει στην απλούστευση της νομοθεσίας και να διασφαλίζει ταυτόχρονα υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή.

| 2.3 | Για να επιτευχθεί ο επιδιωκόμενος σκοπός, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθοι ειδικοί στόχοι:






  α) | βελτίωση της διαθεσιμότητας των κτηνιατρικών φαρμάκων για παραγωγικά ζώα προκειμένου να εξασφαλιστεί η υγεία και η καλή διαβίωση των ζώων και να αποφευχθεί η παράνομη χρήση ουσιών· |
| --- | --- | --- |

2.3

Για να επιτευχθεί ο επιδιωκόμενος σκοπός, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθοι ειδικοί στόχοι:

α)

βελτίωση της διαθεσιμότητας των κτηνιατρικών φαρμάκων για παραγωγικά ζώα προκειμένου να εξασφαλιστεί η υγεία και η καλή διαβίωση των ζώων και να αποφευχθεί η παράνομη χρήση ουσιών·

| β) | απλούστευση της υφιστάμενης νομοθεσίας, ενισχύοντας το ευανάγνωστο των διατάξεων σχετικά με τα καθορισμένα ΑΟΚ για τους τελικούς χρήστες· |
| --- | --- |

β)

απλούστευση της υφιστάμενης νομοθεσίας, ενισχύοντας το ευανάγνωστο των διατάξεων σχετικά με τα καθορισμένα ΑΟΚ για τους τελικούς χρήστες·

| γ) | παροχή σαφών παραπομπών για τον έλεγχο των καταλοίπων των φαρμακολογικά δραστικών ουσιών στα τρόφιμα με σκοπό τη βελτίωση της προστασίας της υγείας του καταναλωτή και τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς· |
| --- | --- |

γ)

παροχή σαφών παραπομπών για τον έλεγχο των καταλοίπων των φαρμακολογικά δραστικών ουσιών στα τρόφιμα με σκοπό τη βελτίωση της προστασίας της υγείας του καταναλωτή και τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς·

| δ) | αποσαφήνιση των κοινοτικών διαδικασιών για τη δημιουργία ανώτατων ορίων καταλοίπων (ΑΟΚ) με την εξασφάλιση συνεκτικότητας με τα διεθνή πρότυπα. |
| --- | --- |

δ)

αποσαφήνιση των κοινοτικών διαδικασιών για τη δημιουργία ανώτατων ορίων καταλοίπων (ΑΟΚ) με την εξασφάλιση συνεκτικότητας με τα διεθνή πρότυπα.

3.   Γενικό πλαίσιο

| 3.1 | Το τρέχον νομικό πλαίσιο για ΑΟΚ έχει οδηγήσει σε συγκεκριμένα προβλήματα:






  α) | Η διαθεσιμότητα κτηνιατρικών φαρμάκων έχει μειωθεί σε βαθμό που έχει δυσμενείς επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και στην υγεία των ζώων καθώς και στην καλή διαβίωση των ζώων. |
| --- | --- | --- |

3.1

Το τρέχον νομικό πλαίσιο για ΑΟΚ έχει οδηγήσει σε συγκεκριμένα προβλήματα:

α)

Η διαθεσιμότητα κτηνιατρικών φαρμάκων έχει μειωθεί σε βαθμό που έχει δυσμενείς επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και στην υγεία των ζώων καθώς και στην καλή διαβίωση των ζώων.

| β) | Τα διεθνή πρότυπα που υποστηρίζονται από την ΕΕ δεν μπορούν να συμπεριληφθούν στην κοινοτική νομοθεσία χωρίς νέα επιστημονική εκτίμηση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων. |
| --- | --- |

β)

Τα διεθνή πρότυπα που υποστηρίζονται από την ΕΕ δεν μπορούν να συμπεριληφθούν στην κοινοτική νομοθεσία χωρίς νέα επιστημονική εκτίμηση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων.

| γ) | Οι υπηρεσίες ελέγχου των κρατών μελών δεν έχουν σημεία αναφοράς ιδίως για ουσίες που ανιχνεύονται στα τρόφιμα από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

γ)

Οι υπηρεσίες ελέγχου των κρατών μελών δεν έχουν σημεία αναφοράς ιδίως για ουσίες που ανιχνεύονται στα τρόφιμα από τρίτες χώρες.

| δ) | Η ισχύουσα νομοθεσία είναι δυσνόητη. |
| --- | --- |

δ)

Η ισχύουσα νομοθεσία είναι δυσνόητη.

4.   Προτεινόμενες διατάξεις

| 4.1 | Οι κυριότερες αλλαγές που προτείνονται είναι οι εξής:






  α) | να καταστεί η αξιολόγηση των δυνατοτήτων παρέκτασης υποχρεωτικό τμήμα της συνολικής επιστημονικής αξιολόγησης και να δημιουργηθεί νομική βάση ώστε η Επιτροπή να ορίσει τις αρχές για την εφαρμογή της παρέκτασης· |
| --- | --- | --- |

4.1

Οι κυριότερες αλλαγές που προτείνονται είναι οι εξής:

α)

να καταστεί η αξιολόγηση των δυνατοτήτων παρέκτασης υποχρεωτικό τμήμα της συνολικής επιστημονικής αξιολόγησης και να δημιουργηθεί νομική βάση ώστε η Επιτροπή να ορίσει τις αρχές για την εφαρμογή της παρέκτασης·

| β) | θέσπιση υποχρέωσης για την αναπροσαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας ώστε να συμπεριλάβει τα ΑΟΚ που ορίζονται από τον Codex με την υποστήριξη της ΕΕ· |
| --- | --- |

β)

θέσπιση υποχρέωσης για την αναπροσαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας ώστε να συμπεριλάβει τα ΑΟΚ που ορίζονται από τον Codex με την υποστήριξη της ΕΕ·

| γ) | δημιουργείται ειδικό νομικό πλαίσιο για τον καθορισμό των ανώτατων ορίων καταλοίπων για φαρμακολογικά δραστικές ουσίες που δεν προορίζονται να εγκριθούν ως κτηνιατρικά φάρμακα ιδίως για σκοπούς ελέγχου και για τα εισαγόμενα τρόφιμα· |
| --- | --- |

γ)

δημιουργείται ειδικό νομικό πλαίσιο για τον καθορισμό των ανώτατων ορίων καταλοίπων για φαρμακολογικά δραστικές ουσίες που δεν προορίζονται να εγκριθούν ως κτηνιατρικά φάρμακα ιδίως για σκοπούς ελέγχου και για τα εισαγόμενα τρόφιμα·

| 4.2 | Η Επιτροπή φρόντισε να διεξάγει διαβουλεύσεις με όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές προκειμένου να εκτιμήσει ποιες τροποποιήσεις είναι απαραίτητες. |
| --- | --- |

4.2

Η Επιτροπή φρόντισε να διεξάγει διαβουλεύσεις με όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές προκειμένου να εκτιμήσει ποιες τροποποιήσεις είναι απαραίτητες.

5.   Συστάσεις

| 5.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή λαμβάνει γνώση των μέτρων που έλαβε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

5.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή λαμβάνει γνώση των μέτρων που έλαβε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία να υπόκειται κάθε φαρμακολογική ουσία που προορίζεται για την εκτροφή παραγωγικών ζώων στην έγκριση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) καθώς και να αξιολογούνται τα μέγιστα όρια υπολειμμάτων (MRL)από την επιτροπή αξιολόγησης κτηνιατρικών φαρμάκων (CVMP). |
| --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία να υπόκειται κάθε φαρμακολογική ουσία που προορίζεται για την εκτροφή παραγωγικών ζώων στην έγκριση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ) καθώς και να αξιολογούνται τα μέγιστα όρια υπολειμμάτων (MRL)από την επιτροπή αξιολόγησης κτηνιατρικών φαρμάκων (CVMP).

| 5.3 | Κάθε επιχείρηση που διαθέτει φαρμακολογικά κτηνιατρικά προϊόντα στην αγορά θα πρέπει να διαθέτει την έγκριση του ΕΦΟ καθώς και τις αξιολογήσεις MRL από την επιτροπή CVMP. |
| --- | --- |

5.3

Κάθε επιχείρηση που διαθέτει φαρμακολογικά κτηνιατρικά προϊόντα στην αγορά θα πρέπει να διαθέτει την έγκριση του ΕΦΟ καθώς και τις αξιολογήσεις MRL από την επιτροπή CVMP.

| 5.4 | Προκειμένου να αποφευχθεί κάθε εμπόδιο που δυσχεραίνει την κυκλοφορία των προϊόντων αυτών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι σχετικές εγκρίσεις θα ισχύουν σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

5.4

Προκειμένου να αποφευχθεί κάθε εμπόδιο που δυσχεραίνει την κυκλοφορία των προϊόντων αυτών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι σχετικές εγκρίσεις θα ισχύουν σε όλα τα κράτη μέλη.

| 5.5 | Η διαδικασία διάθεσης στην αγορά θα πρέπει να απλουστευθεί και να διασφαλίζεται ταυτόχρονα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. |
| --- | --- |

5.5

Η διαδικασία διάθεσης στην αγορά θα πρέπει να απλουστευθεί και να διασφαλίζεται ταυτόχρονα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών.

| 5.6 | Η εξέλιξη της επιστημονικής γνώσης θα επιτρέψει τον προσδιορισμό του ακίνδυνου των προϊόντων, του απαιτούμενου χρόνου αναμονής από την χορήγηση του φαρμάκου και τη σφαγή του ζώου έως την κατανάλωση. |
| --- | --- |

5.6

Η εξέλιξη της επιστημονικής γνώσης θα επιτρέψει τον προσδιορισμό του ακίνδυνου των προϊόντων, του απαιτούμενου χρόνου αναμονής από την χορήγηση του φαρμάκου και τη σφαγή του ζώου έως την κατανάλωση.

| 5.7 | Η εξέλιξη των επιστημονικών γνώσεων θα επιτρέψει επίσης τον καθορισμό του ανώτατου ορίου καταλοίπων από το Συμβούλιο. |
| --- | --- |

5.7

Η εξέλιξη των επιστημονικών γνώσεων θα επιτρέψει επίσης τον καθορισμό του ανώτατου ορίου καταλοίπων από το Συμβούλιο.

| 5.8 | Αιτήσεις και διαδικασίες Η ισχύουσα διαδικασία έχει αποδειχθεί ως αποτελεσματική και συνεπώς θα πρέπει να διατηρηθεί η σημερινή διαχείριση των αιτήσεων για την χορήγηση εγκρίσεων. |
| --- | --- |

5.8

Αιτήσεις και διαδικασίες Η ισχύουσα διαδικασία έχει αποδειχθεί ως αποτελεσματική και συνεπώς θα πρέπει να διατηρηθεί η σημερινή διαχείριση των αιτήσεων για την χορήγηση εγκρίσεων.

| 5.9 | Θα πρέπει να ισχύει η ακόλουθη ταξινόμηση των φαρμακολογικά δραστικών ουσιών:






  α) | Ανώτατα όρια καταλοίπων· |
| --- | --- | --- |

5.9

Θα πρέπει να ισχύει η ακόλουθη ταξινόμηση των φαρμακολογικά δραστικών ουσιών:

α)

Ανώτατα όρια καταλοίπων·

| β) | Απουσία ανώτατου ορίου καταλοίπων· |
| --- | --- |

β)

Απουσία ανώτατου ορίου καταλοίπων·

| γ) | Απαγόρευση της χορήγησης φαρμάκων. |
| --- | --- |

γ)

Απαγόρευση της χορήγησης φαρμάκων.

| 5.10 | Ο ΕΟΦ θα πρέπει να ζητεί τη γνώμη εργαστηρίων αναφοράς προκειμένου να προσδιορίζει τη μέθοδο ανάλυσης καταλοίπων. |
| --- | --- |

5.10

Ο ΕΟΦ θα πρέπει να ζητεί τη γνώμη εργαστηρίων αναφοράς προκειμένου να προσδιορίζει τη μέθοδο ανάλυσης καταλοίπων.

| 5.11 | Δε θα πρέπει να εμποδίζεται η κυκλοφορία τροφίμων ζωικής προέλευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

5.11

Δε θα πρέπει να εμποδίζεται η κυκλοφορία τροφίμων ζωικής προέλευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

| 5.12 | Η ύπαρξη απλών και ευανάγνωστων ευρωπαϊκών εγγράφων θα ήταν προς το συμφέρον κάθε πολίτη. Η προσβασιμότητα των εγγράφων αυτών θα καταστήσει τη συμβολή της Ευρώπης στην καθημερινή ζωή γνωστή και κατανοητή για όλους. |
| --- | --- |

5.12

Η ύπαρξη απλών και ευανάγνωστων ευρωπαϊκών εγγράφων θα ήταν προς το συμφέρον κάθε πολίτη. Η προσβασιμότητα των εγγράφων αυτών θα καταστήσει τη συμβολή της Ευρώπης στην καθημερινή ζωή γνωστή και κατανοητή για όλους.

| 5.13 | Τα προϊόντα κρέατος που προέρχονται από τρίτες χώρες και περιέχουν φάρμακα που δεν έχουν ταξινομηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο επιστημονικής μελέτης για την απόδειξη του ακίνδυνου των φαρμάκων αυτών και να υποβάλλονται εν συνεχεία στον ΕΟΦ προς έγκριση του ΑΟΚ, ώστε να διασφαλίζεται πλήρως η προστασία του καταναλωτή. |
| --- | --- |

5.13

Τα προϊόντα κρέατος που προέρχονται από τρίτες χώρες και περιέχουν φάρμακα που δεν έχουν ταξινομηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο επιστημονικής μελέτης για την απόδειξη του ακίνδυνου των φαρμάκων αυτών και να υποβάλλονται εν συνεχεία στον ΕΟΦ προς έγκριση του ΑΟΚ, ώστε να διασφαλίζεται πλήρως η προστασία του καταναλωτή.

| 5.14 | Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει επίσης το πρόβλημα της διάθεσης φαρμακολογικών ουσιών για ορισμένα ζώα (αίγες, κουνέλια ...), οι οποίες δεν παράγονται στα εργαστήρια |
| --- | --- |

5.14

Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει επίσης το πρόβλημα της διάθεσης φαρμακολογικών ουσιών για ορισμένα ζώα (αίγες, κουνέλια ...), οι οποίες δεν παράγονται στα εργαστήρια

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/53 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/53

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού πλαισίου για τη συλλογή, διαχείριση και χρήση δεδομένων στον τομέα της αλιείας και τη στήριξη όσον αφορά τις επιστημονικές γνωμοδοτήσεις για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική»

COM(2007) 196 τελικό — 2007/0070 (CNS)

(2008/C 10/14)

Την 1η Ιουνίου 2007 και σύμφωνα με το άρθρο 37 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 6 Σεπτεμβρίου 2007 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. SARRÓ IPARRAGUIRRE.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την παρούσα γνωμοδότησης με 150 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 4 αποχές.

1.   Συμπεράσματα και Συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ, σε γενικές γραμμές, επιδοκιμάζει την πρόταση κανονισμού. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ, σε γενικές γραμμές, επιδοκιμάζει την πρόταση κανονισμού.

| 1.2 | Εντούτοις, η ΕΟΚΕ έχει ορισμένες αμφιβολίες για το κατά πόσον η πρόταση κανονισμού πραγματικά επιφέρει την «απλοποίηση» της επί του παρόντος ισχύουσας νομοθεσίας, συμβάλλοντας στον περιορισμό του διοικητικού φόρτου τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για τους ενδιαφερόμενους πολίτες. |
| --- | --- |

1.2

Εντούτοις, η ΕΟΚΕ έχει ορισμένες αμφιβολίες για το κατά πόσον η πρόταση κανονισμού πραγματικά επιφέρει την «απλοποίηση» της επί του παρόντος ισχύουσας νομοθεσίας, συμβάλλοντας στον περιορισμό του διοικητικού φόρτου τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για τους ενδιαφερόμενους πολίτες.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι ο ορισμός των «τελικών χρηστών» που δίδει η Επιτροπή είναι ασαφής, με αποτέλεσμα κάθε πολίτης να είναι δυνατόν να εμπίπτει σε αυτόν. Για το λόγο αυτό, προτείνεται στην Επιτροπή η τροποποίησή του, προκειμένου να καταστεί περισσότερο ακριβής. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι ο ορισμός των «τελικών χρηστών» που δίδει η Επιτροπή είναι ασαφής, με αποτέλεσμα κάθε πολίτης να είναι δυνατόν να εμπίπτει σε αυτόν. Για το λόγο αυτό, προτείνεται στην Επιτροπή η τροποποίησή του, προκειμένου να καταστεί περισσότερο ακριβής.

| 1.4 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα περιβαλλοντικά δεδομένα θα πρέπει να συλλέγονται ετησίως, κυρίως βάσει ερευνών στη θάλασσα που αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη μέσω επιστημονικών αλιευτικών εκστρατειών. |
| --- | --- |

1.4

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα περιβαλλοντικά δεδομένα θα πρέπει να συλλέγονται ετησίως, κυρίως βάσει ερευνών στη θάλασσα που αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη μέσω επιστημονικών αλιευτικών εκστρατειών.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να διευκρινίσει με μεγαλύτερη σαφήνεια τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης που προκαλούν την επιβολή κυρώσεων στα κράτη μέλη, με την τροποποίηση των δημοσιονομικών διορθώσεων. |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να διευκρινίσει με μεγαλύτερη σαφήνεια τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης που προκαλούν την επιβολή κυρώσεων στα κράτη μέλη, με την τροποποίηση των δημοσιονομικών διορθώσεων.

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να διαγράψει την αναφορά στην ελεύθερη πρόσβαση των δειγματοληπτών οικονομικών δεδομένων σε εγκαταστάσεις επιχειρήσεων, εξαιτίας των νομικών προβλημάτων που μπορεί να συνεπάγεται κάτι τέτοιο. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να διαγράψει την αναφορά στην ελεύθερη πρόσβαση των δειγματοληπτών οικονομικών δεδομένων σε εγκαταστάσεις επιχειρήσεων, εξαιτίας των νομικών προβλημάτων που μπορεί να συνεπάγεται κάτι τέτοιο.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ έχει την άποψη ότι η Επιτροπή θα πρέπει να προβλέπει ρητώς τη χρηματοδότηση εκ μέρους των κρατών μελών προγραμμάτων παρατηρητών στη θάλασσα και τον περιορισμό στο ελάχιστο των προγραμμάτων δειγματοληψίας εκ μέρους των πληρωμάτων, επειδή αυτό θα προκαλούσε υπερβολικό φόρτο εργασίας για αυτά. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ έχει την άποψη ότι η Επιτροπή θα πρέπει να προβλέπει ρητώς τη χρηματοδότηση εκ μέρους των κρατών μελών προγραμμάτων παρατηρητών στη θάλασσα και τον περιορισμό στο ελάχιστο των προγραμμάτων δειγματοληψίας εκ μέρους των πληρωμάτων, επειδή αυτό θα προκαλούσε υπερβολικό φόρτο εργασίας για αυτά.

| 1.8 | Όσον αφορά την αξιολόγηση του αντίκτυπου της αλιείας επί του περιβάλλοντος, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να ορίσει σαφώς τα δεδομένα που απαιτούνται και τους παράγοντες που θα δίδουν αυτά τα δεδομένα. |
| --- | --- |

1.8

Όσον αφορά την αξιολόγηση του αντίκτυπου της αλιείας επί του περιβάλλοντος, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να ορίσει σαφώς τα δεδομένα που απαιτούνται και τους παράγοντες που θα δίδουν αυτά τα δεδομένα.

| 1.9 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα είναι δύσκολη η συλλογή δεδομένων που επιτρέπουν την αξιολόγηση του βαθμού αλληλεπίδρασης μεταξύ των ειδών και, ως εκ τούτου, προτείνει την κατάργησή της. |
| --- | --- |

1.9

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα είναι δύσκολη η συλλογή δεδομένων που επιτρέπουν την αξιολόγηση του βαθμού αλληλεπίδρασης μεταξύ των ειδών και, ως εκ τούτου, προτείνει την κατάργησή της.

| 1.10 | Όσον αφορά τη διαχείριση και τη χρήση των πρωτογενών δεδομένων που συλλέγονται, η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να τονίσει τη σημασία της εμπιστευτικότητας αυτών των δεδομένων, με τον περιορισμό της διάθεσής τους μόνο στους παράγοντες που δικαιούνται πρόσβασης σε αυτά, σύμφωνα με την πρόταση κανονισμού. |
| --- | --- |

1.10

Όσον αφορά τη διαχείριση και τη χρήση των πρωτογενών δεδομένων που συλλέγονται, η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να τονίσει τη σημασία της εμπιστευτικότητας αυτών των δεδομένων, με τον περιορισμό της διάθεσής τους μόνο στους παράγοντες που δικαιούνται πρόσβασης σε αυτά, σύμφωνα με την πρόταση κανονισμού.

| 1.11 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν πρακτικά αδύνατη η έναρξη των κοινοτικών και εθνικών προγραμμάτων το 2008 και, ως εκ τούτου, συνιστά στην Επιτροπή την έναρξή τους το 2009. |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν πρακτικά αδύνατη η έναρξη των κοινοτικών και εθνικών προγραμμάτων το 2008 και, ως εκ τούτου, συνιστά στην Επιτροπή την έναρξή τους το 2009.

2.   Αιτιολογία

| 2.1 | Η συστηματική συλλογή βασικών δεδομένων για την αλιεία είναι θεμελιώδες στοιχείο για την αξιολόγηση των αλιευτικών αποθεμάτων και τις σχετικές επιστημονικές γνωμοδοτήσεις και, συνεπώς, ενέχει τεράστια σημασία για την εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ). |
| --- | --- |

2.1

Η συστηματική συλλογή βασικών δεδομένων για την αλιεία είναι θεμελιώδες στοιχείο για την αξιολόγηση των αλιευτικών αποθεμάτων και τις σχετικές επιστημονικές γνωμοδοτήσεις και, συνεπώς, ενέχει τεράστια σημασία για την εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ).

| 2.2 | Η Επιτροπή προέβη σε εξέταση του πλαισίου του υφιστάμενου συστήματος συλλογής δεδομένων (1) κατά τη διάρκεια διαφόρων ετών εφαρμογής του και θεώρησε ότι απαιτείται η αναθεώρησή του, προκειμένου να λαμβάνονται δεόντως υπόψη μία προσέγγιση της διαχείρισης της αλιείας με βάση το στόλο, η ανάγκη για την ανάπτυξη μίας προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα, η ανάγκη για τη βελτίωση της ποιότητας, της εξαντλητικότητας και της ευρύτερης πρόσβασης στα αλιευτικά δεδομένα, η αποτελεσματικότερη υποστήριξη της παροχής επιστημονικών συμβουλών, καθώς και η προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.2

Η Επιτροπή προέβη σε εξέταση του πλαισίου του υφιστάμενου συστήματος συλλογής δεδομένων (1) κατά τη διάρκεια διαφόρων ετών εφαρμογής του και θεώρησε ότι απαιτείται η αναθεώρησή του, προκειμένου να λαμβάνονται δεόντως υπόψη μία προσέγγιση της διαχείρισης της αλιείας με βάση το στόλο, η ανάγκη για την ανάπτυξη μίας προσέγγισης με βάση το οικοσύστημα, η ανάγκη για τη βελτίωση της ποιότητας, της εξαντλητικότητας και της ευρύτερης πρόσβασης στα αλιευτικά δεδομένα, η αποτελεσματικότερη υποστήριξη της παροχής επιστημονικών συμβουλών, καθώς και η προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών.

| 2.3 | Συνεπώς, αυτός είναι ο λόγος της υποβαλλόμενης από την Επιτροπή παρούσας πρότασης κανονισμού του Συμβουλίου «σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού πλαισίου για τη συλλογή, διαχείριση και χρήση δεδομένων στον τομέα της αλιείας και τη στήριξη όσον αφορά τις επιστημονικές γνωμοδοτήσεις για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική» (2), η οποία στοχεύει στην ανάπτυξη μακροπρόθεσμων και ολοκληρωμένων προγραμμάτων περιφερειακής δειγματοληψίας, με τη συμπερίληψη βιολογικών, οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών δεδομένων που να ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις που δημιουργούνται από την ανάγκη καθιέρωσης συστήματος διαχείρισης της αλιείας, το οποίο θα στηρίζεται σε μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα. |
| --- | --- |

2.3

Συνεπώς, αυτός είναι ο λόγος της υποβαλλόμενης από την Επιτροπή παρούσας πρότασης κανονισμού του Συμβουλίου «σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού πλαισίου για τη συλλογή, διαχείριση και χρήση δεδομένων στον τομέα της αλιείας και τη στήριξη όσον αφορά τις επιστημονικές γνωμοδοτήσεις για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική» (2), η οποία στοχεύει στην ανάπτυξη μακροπρόθεσμων και ολοκληρωμένων προγραμμάτων περιφερειακής δειγματοληψίας, με τη συμπερίληψη βιολογικών, οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών δεδομένων που να ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις που δημιουργούνται από την ανάγκη καθιέρωσης συστήματος διαχείρισης της αλιείας, το οποίο θα στηρίζεται σε μια προσέγγιση με βάση το οικοσύστημα.

| 2.4 | Στην πρόταση υποστηρίζεται ότι το νέο σύστημα συλλογής δεδομένων θα καλύπτει το σύνολο της διαδικασίας, από τη συλλογή δεδομένων στους λιμένες ή τη θάλασσα μέχρι τη χρήση τους από τους τελικούς χρήστες. Επιπλέον και κατά καινοτόμο τρόπο, αυτή προβλέπει τη συλλογή και περιβαλλοντικών δεδομένων, με σκοπό τη διαπίστωση των συνεπειών των αλιευτικών δραστηριοτήτων επί του θαλάσσιου οικοσυστήματος, την επιβολή οικονομικών κυρώσεων στα κράτη μέλη που δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες, τη βελτίωση της πρόσβασης στα δεδομένα και της χρήσης τους, καθώς και τον περιορισμό του διοικητικού φόρτου για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (απλοποίηση). |
| --- | --- |

2.4

Στην πρόταση υποστηρίζεται ότι το νέο σύστημα συλλογής δεδομένων θα καλύπτει το σύνολο της διαδικασίας, από τη συλλογή δεδομένων στους λιμένες ή τη θάλασσα μέχρι τη χρήση τους από τους τελικούς χρήστες. Επιπλέον και κατά καινοτόμο τρόπο, αυτή προβλέπει τη συλλογή και περιβαλλοντικών δεδομένων, με σκοπό τη διαπίστωση των συνεπειών των αλιευτικών δραστηριοτήτων επί του θαλάσσιου οικοσυστήματος, την επιβολή οικονομικών κυρώσεων στα κράτη μέλη που δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες, τη βελτίωση της πρόσβασης στα δεδομένα και της χρήσης τους, καθώς και τον περιορισμό του διοικητικού φόρτου για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (απλοποίηση).

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1 | Με σκοπό τη βελτίωση των γνωμοδοτήσεων, η πρόταση κανονισμού προβλέπει τη θέσπιση κανόνων σχετικών με τη συλλογή και τη διαχείριση των δεδομένων, στο πλαίσιο πολυετών προγραμμάτων, βιολογικών, περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών δεδομένων στον αλιευτικό κλάδο, καθώς και με τη χρήση τους στο πλαίσιο της ΚΑλΠ. |
| --- | --- |

3.1

Με σκοπό τη βελτίωση των γνωμοδοτήσεων, η πρόταση κανονισμού προβλέπει τη θέσπιση κανόνων σχετικών με τη συλλογή και τη διαχείριση των δεδομένων, στο πλαίσιο πολυετών προγραμμάτων, βιολογικών, περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών δεδομένων στον αλιευτικό κλάδο, καθώς και με τη χρήση τους στο πλαίσιο της ΚΑλΠ.

| 3.2 | Αυτά τα βασικά δεδομένα θα πρέπει να δώσουν τη δυνατότητα αξιολόγησης των δραστηριοτήτων των διαφόρων αλιευτικών στόλων, κατάρτισης συνοπτικών μελετών με τη χρήση δεδομένων που συνελέγησαν σχετικών με άλλους κοινοτικούς κανόνες για την ΚΑλΠ, υπολογισμού των συνολικών ποσοτήτων αλιευμάτων και απορρίψεων ανά πληθυσμό αλιευμάτων και κατηγορία σκαφών, ταξινόμησης των αλιευμάτων κατά γεωγραφική περιοχή και χρονική περίοδο, εκτίμησης του μεγέθους και της κατανομής των αλιευτικών αποθεμάτων, αξιολόγησης των συνεπειών των αλιευτικών δραστηριοτήτων επί του περιβάλλοντος, αποτίμησης της κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης του αλιευτικού κλάδου, παρακολούθησης των τιμών των φορτίων των κοινοτικών στόλων και των εισαγωγών, καθώς και αξιολόγησης της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης της αλιευτικής βιομηχανίας. |
| --- | --- |

3.2

Αυτά τα βασικά δεδομένα θα πρέπει να δώσουν τη δυνατότητα αξιολόγησης των δραστηριοτήτων των διαφόρων αλιευτικών στόλων, κατάρτισης συνοπτικών μελετών με τη χρήση δεδομένων που συνελέγησαν σχετικών με άλλους κοινοτικούς κανόνες για την ΚΑλΠ, υπολογισμού των συνολικών ποσοτήτων αλιευμάτων και απορρίψεων ανά πληθυσμό αλιευμάτων και κατηγορία σκαφών, ταξινόμησης των αλιευμάτων κατά γεωγραφική περιοχή και χρονική περίοδο, εκτίμησης του μεγέθους και της κατανομής των αλιευτικών αποθεμάτων, αξιολόγησης των συνεπειών των αλιευτικών δραστηριοτήτων επί του περιβάλλοντος, αποτίμησης της κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης του αλιευτικού κλάδου, παρακολούθησης των τιμών των φορτίων των κοινοτικών στόλων και των εισαγωγών, καθώς και αξιολόγησης της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης της αλιευτικής βιομηχανίας.

| 3.3 | Η χρηματοδότηση αυτών των δραστηριοτήτων προβλέπεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 861/2006 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2006, για τη θέσπιση κοινοτικών χρηματοδοτικών μέτρων για την εφαρμογή της κοινής αλιευτικής πολιτικής καθώς και στον τομέα του Δικαίου της Θάλασσας (3), για τον οποίο η ΕΟΚΕ έχει ήδη γνωμοδοτήσει (4). |
| --- | --- |

3.3

Η χρηματοδότηση αυτών των δραστηριοτήτων προβλέπεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 861/2006 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2006, για τη θέσπιση κοινοτικών χρηματοδοτικών μέτρων για την εφαρμογή της κοινής αλιευτικής πολιτικής καθώς και στον τομέα του Δικαίου της Θάλασσας (3), για τον οποίο η ΕΟΚΕ έχει ήδη γνωμοδοτήσει (4).

| 3.4 | Η πρόταση κανονισμού αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον έλεγχο της ποιότητας και της εγκυρότητας των συλλεγόμενων δεδομένων, υποβάλλοντας τη χρηματοδοτική έγκριση της Κοινότητας στον έλεγχο της ποιότητας και στη συμμόρφωση με τα εγκεκριμένα ποιοτικά πρότυπα. |
| --- | --- |

3.4

Η πρόταση κανονισμού αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον έλεγχο της ποιότητας και της εγκυρότητας των συλλεγόμενων δεδομένων, υποβάλλοντας τη χρηματοδοτική έγκριση της Κοινότητας στον έλεγχο της ποιότητας και στη συμμόρφωση με τα εγκεκριμένα ποιοτικά πρότυπα.

| 3.5 | Υπάρχουν και άλλοι κοινοτικοί κανονισμοί για τη συλλογή και διαχείριση δεδομένων για την αλιεία, οι οποίοι περιλαμβάνουν διατάξεις για τη συλλογή και διαχείριση δεδομένων σχετικών με τους αλιευτικούς στόλους, τις δραστηριότητες και τα αλιεύματά τους, καθώς και για την παρακολούθηση των τιμών, τις παρεμπίπτουσες αλιεύσεις κητοειδών και τους ισχύοντες όρους για την αλιεία ανοιχτής θαλάσσης, οι οποίοι κανονισμοί θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στην παρόντα κανονισμό εφόσον επιδιώκεται η εγκαθίδρυση ενός ολοκληρωμένου και συνεκτικού συστήματος συλλογής δεδομένων. |
| --- | --- |

3.5

Υπάρχουν και άλλοι κοινοτικοί κανονισμοί για τη συλλογή και διαχείριση δεδομένων για την αλιεία, οι οποίοι περιλαμβάνουν διατάξεις για τη συλλογή και διαχείριση δεδομένων σχετικών με τους αλιευτικούς στόλους, τις δραστηριότητες και τα αλιεύματά τους, καθώς και για την παρακολούθηση των τιμών, τις παρεμπίπτουσες αλιεύσεις κητοειδών και τους ισχύοντες όρους για την αλιεία ανοιχτής θαλάσσης, οι οποίοι κανονισμοί θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στην παρόντα κανονισμό εφόσον επιδιώκεται η εγκαθίδρυση ενός ολοκληρωμένου και συνεκτικού συστήματος συλλογής δεδομένων.

| 3.6 | Εν γένει, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση κανονισμού. Εντούτοις, παρατηρεί με ανησυχία τη συνεχή αύξηση του αριθμού των κοινοτικών κανονισμών που συνεπάγεται αύξηση και του διοικητικού φόρτου. Στην περίπτωση αυτή, η ΕΟΚΕ έχει ορισμένες αμφιβολίες κατά πόσον η πρόταση κανονισμού αντιπροσωπεύει όντως την απλοποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας, επιτρέποντας τον περιορισμό του διοικητικού φόρου προς όφελος τόσο των κρατών μελών όσο και των ενδιαφερομένων. |
| --- | --- |

3.6

Εν γένει, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση κανονισμού. Εντούτοις, παρατηρεί με ανησυχία τη συνεχή αύξηση του αριθμού των κοινοτικών κανονισμών που συνεπάγεται αύξηση και του διοικητικού φόρτου. Στην περίπτωση αυτή, η ΕΟΚΕ έχει ορισμένες αμφιβολίες κατά πόσον η πρόταση κανονισμού αντιπροσωπεύει όντως την απλοποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας, επιτρέποντας τον περιορισμό του διοικητικού φόρου προς όφελος τόσο των κρατών μελών όσο και των ενδιαφερομένων.

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει, επίσης, με ικανοποίηση το γεγονός ότι η πρόταση αποδίδει μεγάλη προσοχή στις περιβαλλοντικές πτυχές των αλιευτικών δραστηριοτήτων και ότι θα επιτρέψει τη διάθεση των απαραίτητων δεδομένων για την εφαρμογή μίας φιλικής προς το περιβάλλον προσέγγισης στη διαχείριση της αλιείας. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ σημειώνει, επίσης, με ικανοποίηση το γεγονός ότι η πρόταση αποδίδει μεγάλη προσοχή στις περιβαλλοντικές πτυχές των αλιευτικών δραστηριοτήτων και ότι θα επιτρέψει τη διάθεση των απαραίτητων δεδομένων για την εφαρμογή μίας φιλικής προς το περιβάλλον προσέγγισης στη διαχείριση της αλιείας.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1 | Η πρόταση κανονισμού αρχίζει με τον ορισμό ορισμένων βασικών όρων, όπως είναι τομέας της αλιείας, ερασιτεχνική αλιεία, θαλάσσιες περιοχές, πρωτογενή δεδομένα, λεπτομερή δεδομένα, συγκεντρωτικά δεδομένα, δειγματοληψίες με βάση το στόλο, κοινοτικό αλιευτικό σκάφος και τελικοί χρήστες. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ορισμός του τελευταίου όρου είναι ανακριβής, επειδή αναφέρεται σε «φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή οργανισμοί που ενδιαφέρονται για την επιστημονική ανάλυση των δεδομένων που αφορούν τον τομέα της αλιείας». Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι, σύμφωνα με τον ανωτέρω ορισμό, κάθε πολίτης θα μπορούσε να είναι τελικός χρήστης. Για το λόγο αυτό, προτείνεται στην Επιτροπή η τροποποίησή του, προκειμένου να καταστεί περισσότερο ακριβές ποιοι είναι οι πραγματικοί τελικοί χρήστες. |
| --- | --- |

4.1

Η πρόταση κανονισμού αρχίζει με τον ορισμό ορισμένων βασικών όρων, όπως είναι τομέας της αλιείας, ερασιτεχνική αλιεία, θαλάσσιες περιοχές, πρωτογενή δεδομένα, λεπτομερή δεδομένα, συγκεντρωτικά δεδομένα, δειγματοληψίες με βάση το στόλο, κοινοτικό αλιευτικό σκάφος και τελικοί χρήστες. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ορισμός του τελευταίου όρου είναι ανακριβής, επειδή αναφέρεται σε «φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή οργανισμοί που ενδιαφέρονται για την επιστημονική ανάλυση των δεδομένων που αφορούν τον τομέα της αλιείας». Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι, σύμφωνα με τον ανωτέρω ορισμό, κάθε πολίτης θα μπορούσε να είναι τελικός χρήστης. Για το λόγο αυτό, προτείνεται στην Επιτροπή η τροποποίησή του, προκειμένου να καταστεί περισσότερο ακριβές ποιοι είναι οι πραγματικοί τελικοί χρήστες.

| 4.2 | Όσον αφορά τη συλλογή δεδομένων, η Επιτροπή πρέπει να καταρτίσει ένα πολυετές κοινοτικό πρόγραμμα το οποίο να καλύπτει:






  — | Την εμπορική αλιεία που πραγματοποιούν τα κοινοτικά αλιευτικά σκάφη εντός και εκτός των κοινοτικών υδάτων. |
| --- | --- | --- |

4.2

Όσον αφορά τη συλλογή δεδομένων, η Επιτροπή πρέπει να καταρτίσει ένα πολυετές κοινοτικό πρόγραμμα το οποίο να καλύπτει:

—

Την εμπορική αλιεία που πραγματοποιούν τα κοινοτικά αλιευτικά σκάφη εντός και εκτός των κοινοτικών υδάτων.

| — | Την ερασιτεχνική αλιεία εντός των κοινοτικών υδάτων. |
| --- | --- |

—

Την ερασιτεχνική αλιεία εντός των κοινοτικών υδάτων.

| — | Την υδατοκαλλιέργεια εντός της επικράτειας των κρατών μελών και των κοινοτικών υδάτων. |
| --- | --- |

—

Την υδατοκαλλιέργεια εντός της επικράτειας των κρατών μελών και των κοινοτικών υδάτων.

| — | Τη βιομηχανία μεταποίησης των αλιευτικών προϊόντων. |
| --- | --- |

—

Τη βιομηχανία μεταποίησης των αλιευτικών προϊόντων.

| 4.3 | Τα κράτη μέλη πρέπει να καταρτίσουν ένα εθνικό πρόγραμμα συλλογής δεδομένων σύμφωνο προς το κοινοτικό πρόγραμμα, το οποίο να συμπεριλαμβάνει τις προς χρήση διαδικασίες και μεθόδους για τη συλλογή και ανάλυση των δεδομένων και την αξιολόγηση της ακρίβειάς τους. Ειδικότερα, τα εθνικά προγράμματα θα περιλαμβάνουν:






  — | Εθνικά προγράμματα δειγματοληψίας. |
| --- | --- | --- |

4.3

Τα κράτη μέλη πρέπει να καταρτίσουν ένα εθνικό πρόγραμμα συλλογής δεδομένων σύμφωνο προς το κοινοτικό πρόγραμμα, το οποίο να συμπεριλαμβάνει τις προς χρήση διαδικασίες και μεθόδους για τη συλλογή και ανάλυση των δεδομένων και την αξιολόγηση της ακρίβειάς τους. Ειδικότερα, τα εθνικά προγράμματα θα περιλαμβάνουν:

—

Εθνικά προγράμματα δειγματοληψίας.

| — | Πρόγραμμα για παρατηρητές στη θάλασσα, όπου αυτό ενδείκνυται. |
| --- | --- |

—

Πρόγραμμα για παρατηρητές στη θάλασσα, όπου αυτό ενδείκνυται.

| — | Πρόγραμμα για έρευνες στη θάλασσα. |
| --- | --- |

—

Πρόγραμμα για έρευνες στη θάλασσα.

| 4.4 | Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει την κατάρτιση των κοινοτικών και εθνικών προγραμμάτων για τριετή περίοδο. τα πρώτα προγράμματα θα πρέπει να καλύπτουν την περίοδο από το 2008 μέχρι και το 2010. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι πρακτικώς αδύνατο να αρχίσει η εφαρμογή των προγραμμάτων το 2008 και, ως εκ τούτου, συνιστά αυτά να αρχίσουν να ισχύουν από το 2008. |
| --- | --- |

4.4

Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει την κατάρτιση των κοινοτικών και εθνικών προγραμμάτων για τριετή περίοδο. τα πρώτα προγράμματα θα πρέπει να καλύπτουν την περίοδο από το 2008 μέχρι και το 2010. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι πρακτικώς αδύνατο να αρχίσει η εφαρμογή των προγραμμάτων το 2008 και, ως εκ τούτου, συνιστά αυτά να αρχίσουν να ισχύουν από το 2008.

| 4.5 | Τα κράτη μέλη οφείλουν να συντονίζουν τα εθνικά προγράμματά τους με εκείνα των άλλων κρατών μελών στην ίδια θαλάσσια περιοχή και να καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για το συντονισμό των δράσεων τους με τρίτες χώρες που έχουν επικυριαρχία ή δικαιοδοσία επί των υδάτων της ίδιας θαλάσσιας περιοχής, όπως συμβαίνει με τις περιφερειακές αλιευτικές οργανώσεις. |
| --- | --- |

4.5

Τα κράτη μέλη οφείλουν να συντονίζουν τα εθνικά προγράμματά τους με εκείνα των άλλων κρατών μελών στην ίδια θαλάσσια περιοχή και να καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για το συντονισμό των δράσεων τους με τρίτες χώρες που έχουν επικυριαρχία ή δικαιοδοσία επί των υδάτων της ίδιας θαλάσσιας περιοχής, όπως συμβαίνει με τις περιφερειακές αλιευτικές οργανώσεις.

| 4.6 | Η Επιστημονική Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ) θα αξιολογεί τα εθνικά προγράμματα και τις ενδεχόμενες τροποποιήσεις τους, καθώς και την επιστημονική συνάφεια των προς συλλογή δεδομένων. Η Επιτροπή θα εγκρίνει τα εθνικά προγράμματα βάσει της αξιολόγησης της ΕΤΟΕΑ. |
| --- | --- |

4.6

Η Επιστημονική Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ) θα αξιολογεί τα εθνικά προγράμματα και τις ενδεχόμενες τροποποιήσεις τους, καθώς και την επιστημονική συνάφεια των προς συλλογή δεδομένων. Η Επιτροπή θα εγκρίνει τα εθνικά προγράμματα βάσει της αξιολόγησης της ΕΤΟΕΑ.

| 4.7 | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη συλλογή και διαχείριση δεδομένων στο πλαίσιο πολυετών προγραμμάτων. Εντούτοις, θα επιθυμούσε να επισημάνει στην Επιτροπή ότι από την ανάγνωση της πρότασης κανονισμού δεν εμφαίνονται οι επιπτώσεις που θα έχει η συλλογή αλιευτικών δεδομένων επί της καθημερινής εργασίας στο σκάφος, και συγκεκριμένα των δεδομένων των σχετικών με τις συνέπειες των δραστηριοτήτων του αλιευτικού τομέα επί του περιβάλλοντος. Υπό αυτή την έννοια, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα περιβαλλοντικά δεδομένα θα πρέπει να συλλέγονται ετησίως, κυρίως μέσω ερευνών στη θάλασσα που θα πραγματοποιούν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο επιστημονικών αλιευτικών εκστρατειών. |
| --- | --- |

4.7

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη συλλογή και διαχείριση δεδομένων στο πλαίσιο πολυετών προγραμμάτων. Εντούτοις, θα επιθυμούσε να επισημάνει στην Επιτροπή ότι από την ανάγνωση της πρότασης κανονισμού δεν εμφαίνονται οι επιπτώσεις που θα έχει η συλλογή αλιευτικών δεδομένων επί της καθημερινής εργασίας στο σκάφος, και συγκεκριμένα των δεδομένων των σχετικών με τις συνέπειες των δραστηριοτήτων του αλιευτικού τομέα επί του περιβάλλοντος. Υπό αυτή την έννοια, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα περιβαλλοντικά δεδομένα θα πρέπει να συλλέγονται ετησίως, κυρίως μέσω ερευνών στη θάλασσα που θα πραγματοποιούν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο επιστημονικών αλιευτικών εκστρατειών.

| 4.8 | Καινοτομώντας, η Επιτροπή ορίζει ότι, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τους κανόνες που προβλέπονται στην πρόταση κανονισμού, θα ήταν δυνατή η επιβολή κυρώσεων στα κράτη μέλη, με τη μείωση ή και τη διακοπή της χρηματοδοτικής ενίσχυσης προς τα εθνικά τους προγράμματα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί αυτή την πρόταση ορθή και εκφράζει την εμπιστοσύνη της ότι τα κράτη μέλη θα εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους για να αποφεύγουν τις κυρώσεις. Ωστόσο, εκτιμά ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να διευκρινίσει περισσότερο τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην επιβολή κυρώσεων στα κράτη μέλη, με την τροποποίηση των δημοσιονομικών διορθώσεων. |
| --- | --- |

4.8

Καινοτομώντας, η Επιτροπή ορίζει ότι, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τους κανόνες που προβλέπονται στην πρόταση κανονισμού, θα ήταν δυνατή η επιβολή κυρώσεων στα κράτη μέλη, με τη μείωση ή και τη διακοπή της χρηματοδοτικής ενίσχυσης προς τα εθνικά τους προγράμματα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί αυτή την πρόταση ορθή και εκφράζει την εμπιστοσύνη της ότι τα κράτη μέλη θα εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους για να αποφεύγουν τις κυρώσεις. Ωστόσο, εκτιμά ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να διευκρινίσει περισσότερο τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην επιβολή κυρώσεων στα κράτη μέλη, με την τροποποίηση των δημοσιονομικών διορθώσεων.

| 4.9 | Όπως αναφέρεται στο σημείο 4.3, τα πολυετή προγράμματα δειγματοληψίας θα περιλαμβάνουν:






  — | Ένα πρόγραμμα δειγματοληψίας βιολογικών δεδομένων προσαρμοσμένο στη δειγματοληψία από το σκάφος, συμπεριλαμβανομένης, όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο, και της ερασιτεχνικής αλιείας. |
| --- | --- | --- |

4.9

Όπως αναφέρεται στο σημείο 4.3, τα πολυετή προγράμματα δειγματοληψίας θα περιλαμβάνουν:

—

Ένα πρόγραμμα δειγματοληψίας βιολογικών δεδομένων προσαρμοσμένο στη δειγματοληψία από το σκάφος, συμπεριλαμβανομένης, όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο, και της ερασιτεχνικής αλιείας.

| — | Ένα πρόγραμμα δειγματοληψίας δεδομένων σχετικών με το οικοσύστημα, το οποίο να επιτρέπει την αξιολόγηση του βαθμού αλληλεπιδράσεων μεταξύ των ειδών και των επιπτώσεων των δραστηριοτήτων του αλιευτικού κλάδου επί του θαλάσσιου περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

—

Ένα πρόγραμμα δειγματοληψίας δεδομένων σχετικών με το οικοσύστημα, το οποίο να επιτρέπει την αξιολόγηση του βαθμού αλληλεπιδράσεων μεταξύ των ειδών και των επιπτώσεων των δραστηριοτήτων του αλιευτικού κλάδου επί του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

| — | Ένα πρόγραμμα δειγματοληψίας οικονομικών και κοινωνικών δεδομένων, το οποίο να επιτρέπει την αξιολόγηση της κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης του κλάδου της αλιείας. |
| --- | --- |

—

Ένα πρόγραμμα δειγματοληψίας οικονομικών και κοινωνικών δεδομένων, το οποίο να επιτρέπει την αξιολόγηση της κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης του κλάδου της αλιείας.

| 4.10 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την παρατήρηση που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της για τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 861/2006, σύμφωνα με την οποία και προκειμένου να βελτιωθεί η επιστημονική γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να προβλέπεται χρηματοδότηση, μέσω των κρατών μελών, για τις δαπάνες που προκύπτουν από τον αλιευτικό κλάδο της ΕΕ κατά την πραγματοποίηση ερευνών με σκοπό την αξιολόγηση των επιπτώσεων των αλιευτικών δραστηριοτήτων επί του περιβάλλοντος, καθώς και της κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης του κλάδου. |
| --- | --- |

4.10

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την παρατήρηση που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της για τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 861/2006, σύμφωνα με την οποία και προκειμένου να βελτιωθεί η επιστημονική γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να προβλέπεται χρηματοδότηση, μέσω των κρατών μελών, για τις δαπάνες που προκύπτουν από τον αλιευτικό κλάδο της ΕΕ κατά την πραγματοποίηση ερευνών με σκοπό την αξιολόγηση των επιπτώσεων των αλιευτικών δραστηριοτήτων επί του περιβάλλοντος, καθώς και της κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης του κλάδου.

| 4.11 | Η Επιτροπή προβλέπει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να εξασφαλίζουν ότι οι δειγματολήπτες, προκειμένου να εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους, θα έχουν ελεύθερη πρόσβαση:






  — | Σε όλες τις εκφορτώσεις, συμπεριλαμβανομένων, όπου απαιτείται, σε μεταφορτώσεις και μεταφορές προς υδατοκαλλιέργειες. |
| --- | --- | --- |

4.11

Η Επιτροπή προβλέπει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να εξασφαλίζουν ότι οι δειγματολήπτες, προκειμένου να εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους, θα έχουν ελεύθερη πρόσβαση:

—

Σε όλες τις εκφορτώσεις, συμπεριλαμβανομένων, όπου απαιτείται, σε μεταφορτώσεις και μεταφορές προς υδατοκαλλιέργειες.

| — | Στους χώρους των επιχειρήσεων για τη συλλογή οικονομικών δεδομένων. |
| --- | --- |

—

Στους χώρους των επιχειρήσεων για τη συλλογή οικονομικών δεδομένων.

| 4.12 | Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να επισύρει την προσοχή της Επιτροπής στα νομικά προβλήματα που μπορεί να συνεπάγεται η παραχώρηση ελεύθερης πρόσβασης στους δειγματολήπτες στις εγκαταστάσεις επιχειρήσεων για τη συλλογή οικονομικών δεδομένων. Για το λόγο αυτό, την καλεί να διαγράψει αυτή την αναφορά. |
| --- | --- |

4.12

Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να επισύρει την προσοχή της Επιτροπής στα νομικά προβλήματα που μπορεί να συνεπάγεται η παραχώρηση ελεύθερης πρόσβασης στους δειγματολήπτες στις εγκαταστάσεις επιχειρήσεων για τη συλλογή οικονομικών δεδομένων. Για το λόγο αυτό, την καλεί να διαγράψει αυτή την αναφορά.

| 4.13 | Τέλος και όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο για τη συλλογή αλιευτικών δεδομένων στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταρτίζουν και να εφαρμόζουν προγράμματα παρατηρητών στη θάλασσα και επιστημονικών ερευνών στη θάλασσα, προκειμένου να αξιολογείται η αφθονία και η εξάπλωση των αποθεμάτων, ανεξαρτήτως της αξιολόγησης με βάση τα δεδομένα τα προερχόμενα από την εμπορική αλιεία, καθώς και να εκτιμάται ο αντίκτυπος των αλιευτικών δραστηριοτήτων επί του περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

4.13

Τέλος και όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο για τη συλλογή αλιευτικών δεδομένων στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταρτίζουν και να εφαρμόζουν προγράμματα παρατηρητών στη θάλασσα και επιστημονικών ερευνών στη θάλασσα, προκειμένου να αξιολογείται η αφθονία και η εξάπλωση των αποθεμάτων, ανεξαρτήτως της αξιολόγησης με βάση τα δεδομένα τα προερχόμενα από την εμπορική αλιεία, καθώς και να εκτιμάται ο αντίκτυπος των αλιευτικών δραστηριοτήτων επί του περιβάλλοντος.

| 4.14 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά αναγκαία αυτά τα δύο προγράμματα για τη συμπλήρωση του πλαισίου της συλλογής αλιευτικών δεδομένων και έχει την άποψη ότι η Επιτροπή θα πρέπει να προβλέψει ρητά τη χρηματοδότηση, μέσω των κρατών μελών, των προγραμμάτων παρατηρητών στη θάλασσα. Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να επισημάνει στην Επιτροπή ότι, σε περίπτωση που οι παρατηρητές στη θάλασσα δεν μπορούν να επιβιβασθούν στα σκάφη λόγω έλλειψης χώρου ή για λόγους ασφάλειας, τα σχέδια δειγματοληψίας εκ μέρους των πληρωμάτων θα μπορούσαν να προκαλέσουν υπερβολικό φόρτο εργασίας για τα πληρώματα. |
| --- | --- |

4.14

Η ΕΟΚΕ εκτιμά αναγκαία αυτά τα δύο προγράμματα για τη συμπλήρωση του πλαισίου της συλλογής αλιευτικών δεδομένων και έχει την άποψη ότι η Επιτροπή θα πρέπει να προβλέψει ρητά τη χρηματοδότηση, μέσω των κρατών μελών, των προγραμμάτων παρατηρητών στη θάλασσα. Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να επισημάνει στην Επιτροπή ότι, σε περίπτωση που οι παρατηρητές στη θάλασσα δεν μπορούν να επιβιβασθούν στα σκάφη λόγω έλλειψης χώρου ή για λόγους ασφάλειας, τα σχέδια δειγματοληψίας εκ μέρους των πληρωμάτων θα μπορούσαν να προκαλέσουν υπερβολικό φόρτο εργασίας για τα πληρώματα.

| 4.15 | Όσον αφορά την αξιολόγηση του αντίκτυπου των αλιευτικών δραστηριοτήτων επί του περιβάλλοντος, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να ορίσει σαφώς τα δεδομένα που απαιτούνται και τους παράγοντες που θα δίδουν αυτά τα δεδομένα. |
| --- | --- |

4.15

Όσον αφορά την αξιολόγηση του αντίκτυπου των αλιευτικών δραστηριοτήτων επί του περιβάλλοντος, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να ορίσει σαφώς τα δεδομένα που απαιτούνται και τους παράγοντες που θα δίδουν αυτά τα δεδομένα.

| 4.16 | Η πρόταση κανονισμού ορίζει ότι τα κράτη μέλη θα είναι υπεύθυνα για την ασφαλή αποθήκευση σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων και την εμπιστευτικότητα των πρωτογενών δεδομένων που συλλέγονται. Επίσης, τα κράτη μέλη θα είναι υπεύθυνα για την ποιότητα και την πληρότητα των πρωτογενών δεδομένων που συνελέγησαν, καθώς και των λεπτομερών και συγκεντρωτικών δεδομένων που απορρέουν από αυτά. |
| --- | --- |

4.16

Η πρόταση κανονισμού ορίζει ότι τα κράτη μέλη θα είναι υπεύθυνα για την ασφαλή αποθήκευση σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων και την εμπιστευτικότητα των πρωτογενών δεδομένων που συλλέγονται. Επίσης, τα κράτη μέλη θα είναι υπεύθυνα για την ποιότητα και την πληρότητα των πρωτογενών δεδομένων που συνελέγησαν, καθώς και των λεπτομερών και συγκεντρωτικών δεδομένων που απορρέουν από αυτά.

| 4.17 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί εύλογο το γεγονός ότι αυτές οι αρμοδιότητες επαφίενται στα κράτη μέλη, δεδομένου ότι η εμπιστευτικότητα ενέχει τεράστια σημασία για τις αλιευτικές επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

4.17

Η ΕΟΚΕ θεωρεί εύλογο το γεγονός ότι αυτές οι αρμοδιότητες επαφίενται στα κράτη μέλη, δεδομένου ότι η εμπιστευτικότητα ενέχει τεράστια σημασία για τις αλιευτικές επιχειρήσεις.

| 4.18 | Η εμπιστευτικότητα των δεδομένων είναι ιδιαίτερης σημασίας, λαμβανομένου υπόψη ότι οι εθνικές ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων θα περιλαμβάνουν όλα τα πρωτογενή δεδομένα που συνελέγησαν βάσει των παρακάτω κανονισμών:






  — | Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2847/1993 για τη θέσπιση συστήματος ελέγχου της κοινής αλιευτικής πολιτικής. |
| --- | --- | --- |

4.18

Η εμπιστευτικότητα των δεδομένων είναι ιδιαίτερης σημασίας, λαμβανομένου υπόψη ότι οι εθνικές ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων θα περιλαμβάνουν όλα τα πρωτογενή δεδομένα που συνελέγησαν βάσει των παρακάτω κανονισμών:

—

Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2847/1993 για τη θέσπιση συστήματος ελέγχου της κοινής αλιευτικής πολιτικής.

| — | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 779/97 του Συμβουλίου της 24ης Απριλίου 1997 για τη θέσπιση καθεστώτος διαχείρισης των αλιευτικών προσπαθειών στη Βαλτική Θάλασσα. |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 779/97 του Συμβουλίου της 24ης Απριλίου 1997 για τη θέσπιση καθεστώτος διαχείρισης των αλιευτικών προσπαθειών στη Βαλτική Θάλασσα.

| — | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 104/2000 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1999, για την κοινή οργάνωση των αγορών των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας. |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 104/2000 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1999, για την κοινή οργάνωση των αγορών των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας.

| — | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2347/2002 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση ειδικών απαιτήσεων πρόσβασης και συναφών όρων που εφαρμόζονται στην αλιεία αποθεμάτων βαθέων υδάτων. |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2347/2002 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση ειδικών απαιτήσεων πρόσβασης και συναφών όρων που εφαρμόζονται στην αλιεία αποθεμάτων βαθέων υδάτων.

| — | Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 812/2004 του Συμβουλίου της 26ης Απριλίου 2004 για τη θέσπιση μέτρων σχετικά με παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών κατά την αλιεία. |
| --- | --- |

—

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 812/2004 του Συμβουλίου της 26ης Απριλίου 2004 για τη θέσπιση μέτρων σχετικά με παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών κατά την αλιεία.

Επίσης, τα δεδομένα τα συλλεγόμενα βάσει της παρούσας πρότασης κανονισμού σχετικά με:

| — | τη δραστηριότητα των σκαφών βάσει πληροφοριών από δορυφορικά συστήματα παρακολούθησης ή άλλα συστήματα παρακολούθησης, |
| --- | --- |

—

τη δραστηριότητα των σκαφών βάσει πληροφοριών από δορυφορικά συστήματα παρακολούθησης ή άλλα συστήματα παρακολούθησης,

| — | το συνολικό όγκο των αλιευθεισών ποσοτήτων ανά απόθεμα, τύπο εμπορικού σκάφους, γεωγραφική περιοχή και χρονική περίοδο, συμπεριλαμβανομένων των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων και, όπου ενδείκνυται, δεδομένων σχετικά με αλιευθείσες ποσότητες στο πλαίσιο της ερασιτεχνικής αλιείας, |
| --- | --- |

—

το συνολικό όγκο των αλιευθεισών ποσοτήτων ανά απόθεμα, τύπο εμπορικού σκάφους, γεωγραφική περιοχή και χρονική περίοδο, συμπεριλαμβανομένων των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων και, όπου ενδείκνυται, δεδομένων σχετικά με αλιευθείσες ποσότητες στο πλαίσιο της ερασιτεχνικής αλιείας,

| — | όλα τα βιολογικά δεδομένα που απαιτούνται για την παρακολούθηση της κατάστασης των υπό εκμετάλλευση αποθεμάτων, |
| --- | --- |

—

όλα τα βιολογικά δεδομένα που απαιτούνται για την παρακολούθηση της κατάστασης των υπό εκμετάλλευση αποθεμάτων,

| — | δεδομένα για το οικοσύστημα που απαιτούνται για την αξιολόγηση των επιπτώσεων των αλιευτικών δραστηριοτήτων και της υδατοκαλλιέργειας στο περιβάλλον, |
| --- | --- |

—

δεδομένα για το οικοσύστημα που απαιτούνται για την αξιολόγηση των επιπτώσεων των αλιευτικών δραστηριοτήτων και της υδατοκαλλιέργειας στο περιβάλλον,

| — | δεδομένα για την αξιολόγηση του βαθμού των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των ειδών, |
| --- | --- |

—

δεδομένα για την αξιολόγηση του βαθμού των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των ειδών,

| — | τα οικονομικά και κοινωνικά δεδομένα όσον αφορά το στόλο και τις μεταποιητικές βιομηχανίες. |
| --- | --- |

—

τα οικονομικά και κοινωνικά δεδομένα όσον αφορά το στόλο και τις μεταποιητικές βιομηχανίες.

| 4.19 | Όσον αφορά τα δεδομένα που επιτρέπουν την αξιολόγηση του βαθμού των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των ειδών, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, λαμβανομένης υπόψη της αμφιβόλου και ασαφούς φύσης τους, η αξιολόγηση αυτή δεν θα καταστεί δυνατή και, ως εκ τούτου, προτείνει τη διαγραφή του σχετικού σημείου. |
| --- | --- |

4.19

Όσον αφορά τα δεδομένα που επιτρέπουν την αξιολόγηση του βαθμού των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των ειδών, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, λαμβανομένης υπόψη της αμφιβόλου και ασαφούς φύσης τους, η αξιολόγηση αυτή δεν θα καταστεί δυνατή και, ως εκ τούτου, προτείνει τη διαγραφή του σχετικού σημείου.

| 4.20 | Τα κράτη μέλη θα επεξεργάζονται τα πρωτογενή δεδομένα, προκειμένου να εξάγουν δέσμες λεπτομερών ή συγκεντρωτικών δεδομένων, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα και τα εγκεκριμένα σε περιφερειακό επίπεδο πρωτόκολλα, και βάσει συμφωνιών με την Επιτροπή θα τα διαθέτουν σε αυτήν καθώς και στους αρμόδιους επιστημονικούς οργανισμούς. |
| --- | --- |

4.20

Τα κράτη μέλη θα επεξεργάζονται τα πρωτογενή δεδομένα, προκειμένου να εξάγουν δέσμες λεπτομερών ή συγκεντρωτικών δεδομένων, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα και τα εγκεκριμένα σε περιφερειακό επίπεδο πρωτόκολλα, και βάσει συμφωνιών με την Επιτροπή θα τα διαθέτουν σε αυτήν καθώς και στους αρμόδιους επιστημονικούς οργανισμούς.

| 4.21 | Τα κράτη μέλη θα διαβιβάζουν τα λεπτομερή και συγκεντρωτικά δεδομένα με ηλεκτρονικό μορφότυπο ασφαλείας. |
| --- | --- |

4.21

Τα κράτη μέλη θα διαβιβάζουν τα λεπτομερή και συγκεντρωτικά δεδομένα με ηλεκτρονικό μορφότυπο ασφαλείας.

| 4.22 | Τα κράτη μέλη μπορούν να αρνηθούν τη διαβίβαση των σχετικών λεπτομερών και συγκεντρωτικών δεδομένων μόνο εάν υπάρχει κίνδυνος να προσδιοριστεί η ταυτότητα φυσικών προσώπων ή/και νομικών οντοτήτων ή σε περίπτωση που οι τελικοί χρήστες δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις που ορίζονται από την πρόταση κανονισμού. |
| --- | --- |

4.22

Τα κράτη μέλη μπορούν να αρνηθούν τη διαβίβαση των σχετικών λεπτομερών και συγκεντρωτικών δεδομένων μόνο εάν υπάρχει κίνδυνος να προσδιοριστεί η ταυτότητα φυσικών προσώπων ή/και νομικών οντοτήτων ή σε περίπτωση που οι τελικοί χρήστες δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις που ορίζονται από την πρόταση κανονισμού.

| 4.23 | Όσον αφορά τη διαχείριση και χρήση των δεδομένων που συνελέγησαν, η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να υπογραμμίσει τη σημασία της εμπιστευτικότητας των συλλεγόμενων πρωτογενών δεδομένων, και ιδιαίτερα των δεδομένων για τη δραστηριότητα των σκαφών βάσει πληροφοριών από δορυφορικά συστήματα παρακολούθησης, και, ως εκ τούτου, καλεί την Επιτροπή να αντιμετωπίσει το θέμα αυτό κατά διαφορετικό τρόπο. |
| --- | --- |

4.23

Όσον αφορά τη διαχείριση και χρήση των δεδομένων που συνελέγησαν, η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε να υπογραμμίσει τη σημασία της εμπιστευτικότητας των συλλεγόμενων πρωτογενών δεδομένων, και ιδιαίτερα των δεδομένων για τη δραστηριότητα των σκαφών βάσει πληροφοριών από δορυφορικά συστήματα παρακολούθησης, και, ως εκ τούτου, καλεί την Επιτροπή να αντιμετωπίσει το θέμα αυτό κατά διαφορετικό τρόπο.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1543/2000 του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, περί κοινοτικού πλαισίου συλλογής και διαχείρισης των αλιευτικών δεδομένων άσκησης της κοινής αλιευτικής πολιτικής (ΕΕ L 176 της 15.7.2000) και λοιποί κανονισμοί στον τομέα της συλλογής και διαχείρισης αλιευτικών δεδομένων.

1

(2)  COM(2007) 196 τελικό, της 18.4.2007.

2

(3)  ΕΕ L 160 της 14.6.2006.

3

(4)  NAT/280 — CESE 1490/2005 — ΕΕ C 65 της 17.3.2006.

4

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/57 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/57

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 96/22/ΕΚ του Συμβουλίου περί απαγορεύσεως της χρησιμοποιήσεως ορισμένων ουσιών με ορμονική ή θυρεοστατική δράση και των β-ανταγωνιστικών ουσιών στη ζωική παραγωγή

COM(2007) 292 τελικό — 2007/0102 (COD)

(2008/C 10/15)

Στις 2 Ιουλίου 2007 το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 152 παράγραφος 4 στοιχείο β) της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 6 Σεπτεμβρίου 2007 με εισηγητή τον κ. JIROVEC.

Κατά την 438 σύνοδο ολομέλειας, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 και (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 152 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα

| 1.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή λαμβάνει γνώση των μέτρων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή λαμβάνει γνώση των μέτρων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απλούστευση και την αποσαφήνιση αυτής της νομοθεσίας, η οποία αφορά τόσο το ευρύ κοινό όσο και τις επιχειρήσεις που διαθέτουν φαρμακευτικά προϊόντα για ζώα. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απλούστευση και την αποσαφήνιση αυτής της νομοθεσίας, η οποία αφορά τόσο το ευρύ κοινό όσο και τις επιχειρήσεις που διαθέτουν φαρμακευτικά προϊόντα για ζώα.

| 1.3 | Η πρόταση οδηγίας συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας, δεδομένου ότι προβλέπει μόνο περιορισμένες αλλαγές, οι οποίες απορρέουν από τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα και τις πιο πρόσφατες συμβουλές των εμπειρογνωμόνων. |
| --- | --- |

1.3

Η πρόταση οδηγίας συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας, δεδομένου ότι προβλέπει μόνο περιορισμένες αλλαγές, οι οποίες απορρέουν από τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα και τις πιο πρόσφατες συμβουλές των εμπειρογνωμόνων.

| 1.4 | Η πρόταση οδηγίας αφορά επίσης τις εισαγωγές παραγωγικών ζωικών ειδών από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

1.4

Η πρόταση οδηγίας αφορά επίσης τις εισαγωγές παραγωγικών ζωικών ειδών από τρίτες χώρες.

| 1.5 | Η πρόταση οδηγίας δεν αντιβαίνει στις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του ΠΟΕ. |
| --- | --- |

1.5

Η πρόταση οδηγίας δεν αντιβαίνει στις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του ΠΟΕ.

| 1.6 | Η μη διαθεσιμότητα οιστραδιόλης 17β και των εστεροειδών παραγώγων της στο μέλλον θα έχει αμελητέο αντίκτυπο στους αγρότες και στην καλή διαβίωση των ζώων. |
| --- | --- |

1.6

Η μη διαθεσιμότητα οιστραδιόλης 17β και των εστεροειδών παραγώγων της στο μέλλον θα έχει αμελητέο αντίκτυπο στους αγρότες και στην καλή διαβίωση των ζώων.

| 1.7 | Δεν είναι απαραίτητο να καθοριστούν μέγιστα όρια για την παρουσία καταλοίπων. |
| --- | --- |

1.7

Δεν είναι απαραίτητο να καθοριστούν μέγιστα όρια για την παρουσία καταλοίπων.

| 1.8 | Οι επιπτώσεις στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα είναι, επίσης, σχεδόν μηδαμινές. |
| --- | --- |

1.8

Οι επιπτώσεις στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα είναι, επίσης, σχεδόν μηδαμινές.

2.   Στόχος της πρότασης

| 2.1 | Η προτεινόμενη οδηγία αποσκοπεί στην τροποποίηση της οδηγίας 96/22/ΕΚ της 29ης Απριλίου 1996, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2003/74/ΕΚ. Απαγορεύει την εμπορία ορισμένων ουσιών με σκοπό τη χορήγησή τους σε οποιουδήποτε είδους ζώα των οποίων το κρέας και τα προϊόντα προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση, για σκοπούς διαφορετικούς από εκείνους που προβλέπονται στο άρθρο 4 σημείο 2.
  Κατάλογος απαγορευμένων ουσιών:
  Κατάλογος Α:






  — | θυρεοστατικές ουσίες |
| --- | --- | --- |

2.1

Η προτεινόμενη οδηγία αποσκοπεί στην τροποποίηση της οδηγίας 96/22/ΕΚ της 29ης Απριλίου 1996, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2003/74/ΕΚ. Απαγορεύει την εμπορία ορισμένων ουσιών με σκοπό τη χορήγησή τους σε οποιουδήποτε είδους ζώα των οποίων το κρέας και τα προϊόντα προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση, για σκοπούς διαφορετικούς από εκείνους που προβλέπονται στο άρθρο 4 σημείο 2.

Κατάλογος απαγορευμένων ουσιών:

Κατάλογος Α:

—

θυρεοστατικές ουσίες

| — | στιλβένια, παράγωγα στιλβενίων, τα άλατα και οι εστέρες τους, |
| --- | --- |

—

στιλβένια, παράγωγα στιλβενίων, τα άλατα και οι εστέρες τους,

| — | οιστραδιόλη 17β και τα εστεροειδή παράγωγά της. |
| --- | --- |

—

οιστραδιόλη 17β και τα εστεροειδή παράγωγά της.

Κατάλογος Β:

| — | β-ανταγωνιστικές ουσίες. |
| --- | --- |

—

β-ανταγωνιστικές ουσίες.

| 2.2 | Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις είναι οι εξής:






  α) | αφαίρεση των ζώων συντροφιάς από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, |
| --- | --- | --- |

2.2

Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις είναι οι εξής:

α)

αφαίρεση των ζώων συντροφιάς από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας,

| β) | πλήρης απαγόρευση της χρήσης οιστραδιόλης 17β στα παραγωγικά ζώα. |
| --- | --- |

β)

πλήρης απαγόρευση της χρήσης οιστραδιόλης 17β στα παραγωγικά ζώα.

| 2.3 | Η Επιτροπή προτείνει να γίνουν μόνο πολύ περιορισμένες αλλαγές, οι οποίες είναι απαραίτητες για να αποφευχθεί η περαιτέρω ταλαιπωρία των ζώων συντροφιάς λόγω της μη διαθεσιμότητας κατάλληλης θεραπείας, αλλά και για να ληφθούν υπόψη οι συμβουλές των επιστημόνων και των εμπειρογνωμόνων σχετικά με την οιστραδιόλη 17β (1). |
| --- | --- |

2.3

Η Επιτροπή προτείνει να γίνουν μόνο πολύ περιορισμένες αλλαγές, οι οποίες είναι απαραίτητες για να αποφευχθεί η περαιτέρω ταλαιπωρία των ζώων συντροφιάς λόγω της μη διαθεσιμότητας κατάλληλης θεραπείας, αλλά και για να ληφθούν υπόψη οι συμβουλές των επιστημόνων και των εμπειρογνωμόνων σχετικά με την οιστραδιόλη 17β (1).

3.   Ιστορικό

| 3.1 | Το άρθρο 2 στοιχείο α) της οδηγίας 96/22/EK του Συμβουλίου απαγορεύει ρητώς την εμπορία των ουσιών που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ με σκοπό τη χορήγησή τους σε ζώα «οποιουδήποτε είδους». |
| --- | --- |

3.1

Το άρθρο 2 στοιχείο α) της οδηγίας 96/22/EK του Συμβουλίου απαγορεύει ρητώς την εμπορία των ουσιών που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ με σκοπό τη χορήγησή τους σε ζώα «οποιουδήποτε είδους».

| 3.2 | Η σύγκριση των τιμών των προϊόντων που περιέχουν ουσίες με θυρεοστατική δράση δείχνει ότι η χρήση τους στα παραγωγικά ζώα είναι οικονομικά ασύμφορη. |
| --- | --- |

3.2

Η σύγκριση των τιμών των προϊόντων που περιέχουν ουσίες με θυρεοστατική δράση δείχνει ότι η χρήση τους στα παραγωγικά ζώα είναι οικονομικά ασύμφορη.

| 3.3 | Η παράνομη χρήση τις περισσότερες φορές αφορά την παράνομη παραγωγή ή εισαγωγή των εν λόγω ουσιών. Τα τελευταία πέντε χρόνια δεν εντοπίστηκε καμία παράνομη χρήση στιλβενίων, παραγώγων στιλβενίων ή των αλάτων και των εστέρων τους. |
| --- | --- |

3.3

Η παράνομη χρήση τις περισσότερες φορές αφορά την παράνομη παραγωγή ή εισαγωγή των εν λόγω ουσιών. Τα τελευταία πέντε χρόνια δεν εντοπίστηκε καμία παράνομη χρήση στιλβενίων, παραγώγων στιλβενίων ή των αλάτων και των εστέρων τους.

| 3.4 | Η προαναφερθείσα οδηγία δεν επιτρέπει να χορηγούνται άδειες κυκλοφορίας στην αγορά σε προϊόντα που περιέχουν ουσίες για την αντιμετώπιση του υπερθυρεοειδισμού στα ζώα συντροφιάς. |
| --- | --- |

3.4

Η προαναφερθείσα οδηγία δεν επιτρέπει να χορηγούνται άδειες κυκλοφορίας στην αγορά σε προϊόντα που περιέχουν ουσίες για την αντιμετώπιση του υπερθυρεοειδισμού στα ζώα συντροφιάς.

| 3.5 | Το 1981, με την οδηγία 81/602/EOK, η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγόρευσε τη χρήση ορισμένων ουσιών με ορμονική δράση, μεταξύ των οποίων και της οιστραδιόλης 17β, για την προώθηση της ανάπτυξης στα ζώα εκμετάλλευσης. |
| --- | --- |

3.5

Το 1981, με την οδηγία 81/602/EOK, η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγόρευσε τη χρήση ορισμένων ουσιών με ορμονική δράση, μεταξύ των οποίων και της οιστραδιόλης 17β, για την προώθηση της ανάπτυξης στα ζώα εκμετάλλευσης.

| 3.6 | Αν και η οδηγία 96/22/EK αρχικά επεδίωκε την απαγόρευση της οιστραδιόλης 17β και των εστεροειδών παραγώγων της για όλους τους σκοπούς, τελικά απλώς μείωσε τις περιστάσεις υπό τις οποίες επιτρέπεται η χορήγηση οιστραδιόλης 17β για σκοπούς διαφορετικούς από την προώθηση της ανάπτυξης. Το προϊόν αυτό είναι απόλυτα καρκινογόνο, διότι ευνοεί τη δημιουργία και την ανάπτυξη όγκων. |
| --- | --- |

3.6

Αν και η οδηγία 96/22/EK αρχικά επεδίωκε την απαγόρευση της οιστραδιόλης 17β και των εστεροειδών παραγώγων της για όλους τους σκοπούς, τελικά απλώς μείωσε τις περιστάσεις υπό τις οποίες επιτρέπεται η χορήγηση οιστραδιόλης 17β για σκοπούς διαφορετικούς από την προώθηση της ανάπτυξης. Το προϊόν αυτό είναι απόλυτα καρκινογόνο, διότι ευνοεί τη δημιουργία και την ανάπτυξη όγκων.

| 3.7 | Η έκθεση που υποβλήθηκε στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο στις 11 Οκτωβρίου 2005 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, καθώς η χρήση εναλλακτικών ουσιών όπως οι προσταγλανδίνες είναι συνηθέστατη, είναι δυνατό να καταργηθεί η χρήση της οιστραδιόλης 17β στα παραγωγικά ζώα. |
| --- | --- |

3.7

Η έκθεση που υποβλήθηκε στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο στις 11 Οκτωβρίου 2005 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, καθώς η χρήση εναλλακτικών ουσιών όπως οι προσταγλανδίνες είναι συνηθέστατη, είναι δυνατό να καταργηθεί η χρήση της οιστραδιόλης 17β στα παραγωγικά ζώα.

| 3.8 | Τα ζώα συντροφιάς που πάσχουν από υπερθυρεοειδισμό συχνά υποφέρουν λόγω της χρονίζουσας έλλειψης κατάλληλης θεραπείας. |
| --- | --- |

3.8

Τα ζώα συντροφιάς που πάσχουν από υπερθυρεοειδισμό συχνά υποφέρουν λόγω της χρονίζουσας έλλειψης κατάλληλης θεραπείας.

4.   Παρατηρήσεις

| 4.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή λαμβάνει γνώση των μέτρων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή λαμβάνει γνώση των μέτρων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

| 4.2 | Οι αλλαγές που προτείνονται για την οιστραδιόλη 17β αποτελούν άμεση απόρροια των δραστηριοτήτων που προβλέπονται από το άρθρο 11α της οδηγίας 2003/74/EK. |
| --- | --- |

4.2

Οι αλλαγές που προτείνονται για την οιστραδιόλη 17β αποτελούν άμεση απόρροια των δραστηριοτήτων που προβλέπονται από το άρθρο 11α της οδηγίας 2003/74/EK.

| 4.3 | Οι αλλαγές που προτείνονται είναι πολύ περιορισμένες και απαραίτητες για να αποφευχθεί η περαιτέρω ταλαιπωρία των ζώων συντροφιάς λόγω της μη διαθεσιμότητας κατάλληλης θεραπείας. |
| --- | --- |

4.3

Οι αλλαγές που προτείνονται είναι πολύ περιορισμένες και απαραίτητες για να αποφευχθεί η περαιτέρω ταλαιπωρία των ζώων συντροφιάς λόγω της μη διαθεσιμότητας κατάλληλης θεραπείας.

| 4.4 | Η εξεταζόμενη πρόταση επηρεάζει τους ιδιοκτήτες ζώων, τους κτηνιάτρους, τη βιομηχανία κτηνιατρικών φαρμάκων και τις αρχές των κρατών μελών που είναι αρμόδιες για την έγκριση των κτηνιατρικών φαρμάκων. |
| --- | --- |

4.4

Η εξεταζόμενη πρόταση επηρεάζει τους ιδιοκτήτες ζώων, τους κτηνιάτρους, τη βιομηχανία κτηνιατρικών φαρμάκων και τις αρχές των κρατών μελών που είναι αρμόδιες για την έγκριση των κτηνιατρικών φαρμάκων.

| 4.5 | Η πρόταση θα συμβάλει στην επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας. |
| --- | --- |

4.5

Η πρόταση θα συμβάλει στην επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας.

| 4.6 | Ωστόσο, οι νέες άδειες κυκλοφορίας πρέπει να συνεκτιμούν την πιθανότητα κακής χρήσης. Τα προϊόντα που είναι πιθανόν να χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά θα μπορούν, επομένως, να απορρίπτονται. |
| --- | --- |

4.6

Ωστόσο, οι νέες άδειες κυκλοφορίας πρέπει να συνεκτιμούν την πιθανότητα κακής χρήσης. Τα προϊόντα που είναι πιθανόν να χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά θα μπορούν, επομένως, να απορρίπτονται.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικήςκαι Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Prevention and Control of Animal Diseases (Πρόληψη και έλεγχος των ασθενειών των ζώων)

1

(http://ec.europa.eu/food/animal/resources/publications_en.htm).

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/58 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/58

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 σχετικά με τους ισχυρισμούς διατροφής και υγείας που διατυπώνονται στα τρόφιμα»

COM(2007) 368 τελικό — 2007/0128 (COD)

(2008/C 10/16)

Στις 26 Ιουλίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Επειδή θεωρεί την πρόταση απολύτως ικανοποιητική, και δεδομένου ότι έχει ήδη εκφέρει γνώμη για το θέμα αυτό στις γνωμοδοτήσεις CESE 308/2004 και CESE 1571/2006 που υιοθέτησε στις 26 Φεβρουαρίου 2004 και 13 Δεκεμβρίου 2006 (1), η ΕΟΚΕ, κατά την 438η σύνοδο ολομέλειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου, απεφάσισε, με 163 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 7 αποχές, να εκφέρει θετική γνώμη για το προτεινόμενο κείμενο και να παραπέμψει στη θέση που υποστηρίζει στα προαναφερόμενα έγγραφα.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους ισχυρισμούς για τις θρεπτικές και υγιεινές ιδιότητες που διατυπώνονται για τρόφιμα» — COM(2003) 424 τελικό — 2003/0165 COD (ΕΕ C 110 της 30.4.2004) και για την «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. .../... σχετικά με τους ισχυρισμούς διατροφής και υγείας που διατυπώνονται στα τρόφιμα» — COM(2006) 607 τελικό — 2006/0195 COD (ΕΕ C 325 της 30.12.2006).

1

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/59 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/59

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Ολοκλήρωση του παγκόσμιου εμπορίου και υπεργολαβία: Αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων»

(2008/C 10/17)

Στις 16 Φεβρουαρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 29, εδάφιο 2, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας με θέμα: «Ολοκλήρωση του παγκόσμιου εμπορίου και υπεργολαβία. Αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων».

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών, στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της, στις 12 Σεπτεμβρίου 2007 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Zöhrer και με συνεισηγητή τον κ. Lagerholm.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007) η ΕΟΚΕ υιοθέτησε με 151 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 8 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Σύνοψη

| 1.1 | Οι μετατοπίσεις των ροών εμπορικών συναλλαγών και η αυξανόμενη ενσωμάτωση των εθνικών οικονομιών στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα οφείλονται σε ευρύ φάσμα παραγόντων. Μεταξύ αυτών των παραγόντων, ένας από τους σημαντικότερους είναι η ανάπτυξη της διεθνούς κατανομής της παραγωγής που προκάλεσε την αύξηση του όγκου των συναλλαγών ενδιάμεσων προϊόντων (αγαθών και υπηρεσιών) στις διάφορες φάσεις της παραγωγικής διαδικασίας. Το εμπόριο ενδιάμεσων προϊόντων αποτελεί έναν από τους κύριους φορείς των βιομηχανικών μεταλλαγών και αντιστοιχεί σε μία ιδιαίτερη μορφή της διεθνούς κατανομής της εργασίας. |
| --- | --- |

1.1

Οι μετατοπίσεις των ροών εμπορικών συναλλαγών και η αυξανόμενη ενσωμάτωση των εθνικών οικονομιών στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα οφείλονται σε ευρύ φάσμα παραγόντων. Μεταξύ αυτών των παραγόντων, ένας από τους σημαντικότερους είναι η ανάπτυξη της διεθνούς κατανομής της παραγωγής που προκάλεσε την αύξηση του όγκου των συναλλαγών ενδιάμεσων προϊόντων (αγαθών και υπηρεσιών) στις διάφορες φάσεις της παραγωγικής διαδικασίας. Το εμπόριο ενδιάμεσων προϊόντων αποτελεί έναν από τους κύριους φορείς των βιομηχανικών μεταλλαγών και αντιστοιχεί σε μία ιδιαίτερη μορφή της διεθνούς κατανομής της εργασίας.

| 1.2 | Στο πλαίσιο αυτό, η υπεργολαβία υπολογίζεται βάσει του εξωτερικού εμπορίου ενδιάμεσων προϊόντων, προσέγγιση που διαφοροποιείται ελαφρώς από το συνήθη ορισμό αυτής της έννοιας και παρουσιάζει ορισμένες ομοιότητες με τη μετεγκατάσταση (offshoring). Προκειμένου να είναι δυνατή η διάκριση, μπορούμε να αναφερόμαστε σε «υπεργολαβία στο εξωτερικό». |
| --- | --- |

1.2

Στο πλαίσιο αυτό, η υπεργολαβία υπολογίζεται βάσει του εξωτερικού εμπορίου ενδιάμεσων προϊόντων, προσέγγιση που διαφοροποιείται ελαφρώς από το συνήθη ορισμό αυτής της έννοιας και παρουσιάζει ορισμένες ομοιότητες με τη μετεγκατάσταση (offshoring). Προκειμένου να είναι δυνατή η διάκριση, μπορούμε να αναφερόμαστε σε «υπεργολαβία στο εξωτερικό».

| 1.3 | Η υπεργολαβία στο εξωτερικό οφείλεται σε μία σειρά αιτιών, εκ των οποίων η σημαντικότερη είναι το χαμηλό κόστος εργασίας (χαμηλοί μισθοί ή/και περιορισμένη κοινωνική ασφάλεια). Επιπλέον, η τιμή των πρώτων υλών ή η εγγύτητα προς τις νέες αναπτυσσόμενες αγορές αποτελούν επίσης καθοριστικούς παράγοντες, όπως και τα πλεονεκτήματα στο επίπεδο του κόστους τα οφειλόμενα σε λιγότερο αυστηρές περιβαλλοντικές νομοθεσίες ή τα φορολογικά πλεονεκτήματα. |
| --- | --- |

1.3

Η υπεργολαβία στο εξωτερικό οφείλεται σε μία σειρά αιτιών, εκ των οποίων η σημαντικότερη είναι το χαμηλό κόστος εργασίας (χαμηλοί μισθοί ή/και περιορισμένη κοινωνική ασφάλεια). Επιπλέον, η τιμή των πρώτων υλών ή η εγγύτητα προς τις νέες αναπτυσσόμενες αγορές αποτελούν επίσης καθοριστικούς παράγοντες, όπως και τα πλεονεκτήματα στο επίπεδο του κόστους τα οφειλόμενα σε λιγότερο αυστηρές περιβαλλοντικές νομοθεσίες ή τα φορολογικά πλεονεκτήματα.

| 1.3.1 | Η υπεργολαβία στο εξωτερικό δεν αποτελεί καινοφανές φαινόμενο. Πρόκειται για μία οργάνωση της παραγωγής βασιζόμενη στον καταμερισμό της εργασίας στο πλαίσιο της οποίας οι επιχειρήσεις ειδικεύονται στις δραστηριότητες στις οποίες έχουν τις καλύτερες επιδόσεις και το χαμηλότερο κόστος. Οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών χαμηλού κόστους επιταχύνουν αυτή την εξέλιξη και καθιστούν δυνατές τις διεθνείς συναλλαγές σε πολυάριθμους νέους τομείς, και κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών. |
| --- | --- |

1.3.1

Η υπεργολαβία στο εξωτερικό δεν αποτελεί καινοφανές φαινόμενο. Πρόκειται για μία οργάνωση της παραγωγής βασιζόμενη στον καταμερισμό της εργασίας στο πλαίσιο της οποίας οι επιχειρήσεις ειδικεύονται στις δραστηριότητες στις οποίες έχουν τις καλύτερες επιδόσεις και το χαμηλότερο κόστος. Οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών χαμηλού κόστους επιταχύνουν αυτή την εξέλιξη και καθιστούν δυνατές τις διεθνείς συναλλαγές σε πολυάριθμους νέους τομείς, και κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών.

| 1.3.2 | Η ύπαρξη ενός ελάχιστα δαπανηρού και αποτελεσματικού δικτύου μεταφορών αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την υπεργολαβία στο εξωτερικό. |
| --- | --- |

1.3.2

Η ύπαρξη ενός ελάχιστα δαπανηρού και αποτελεσματικού δικτύου μεταφορών αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την υπεργολαβία στο εξωτερικό.

| 1.4 | Ο όγκος των διεθνών συναλλαγών εμπορευμάτων είναι δεκαπέντε φορές μεγαλύτερος από εκείνον του 1950, ενώ το μερίδιό του επί του παγκόσμιου ΑΕγχΠ τριπλασιάστηκε. Το διεθνές εμπόριο υπηρεσιών έχει φθάσει ποσοστό ανάπτυξης συγκρίσιμο με εκείνο των καταναλωτικών αγαθών και αυξάνεται με ρυθμό ταχύτερο από το ΑΕγχΠ. Οι υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 20 % του διεθνούς εμπορίου. |
| --- | --- |

1.4

Ο όγκος των διεθνών συναλλαγών εμπορευμάτων είναι δεκαπέντε φορές μεγαλύτερος από εκείνον του 1950, ενώ το μερίδιό του επί του παγκόσμιου ΑΕγχΠ τριπλασιάστηκε. Το διεθνές εμπόριο υπηρεσιών έχει φθάσει ποσοστό ανάπτυξης συγκρίσιμο με εκείνο των καταναλωτικών αγαθών και αυξάνεται με ρυθμό ταχύτερο από το ΑΕγχΠ. Οι υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 20 % του διεθνούς εμπορίου.

| 1.5 | Από το 1992 μέχρι το 2003, το μερίδιο των ενδιάμεσων προϊόντων και των προϊόντων εξοπλισμού επί των συνολικών εισαγωγών αυξήθηκε (από 52,9 % σε 54,1 % για τα πρώτα και από 14,9 % σε 16,6 % για τα δεύτερα), ενώ το μερίδιο των καταναλωτικών αγαθών ελαφρώς μειώθηκε. Στον τομέα των ενδιάμεσων προϊόντων παρατηρείται μία σαφής μετάθεση της ζήτησης προς την κατηγορία των ανταλλακτικών και εξαρτημάτων. |
| --- | --- |

1.5

Από το 1992 μέχρι το 2003, το μερίδιο των ενδιάμεσων προϊόντων και των προϊόντων εξοπλισμού επί των συνολικών εισαγωγών αυξήθηκε (από 52,9 % σε 54,1 % για τα πρώτα και από 14,9 % σε 16,6 % για τα δεύτερα), ενώ το μερίδιο των καταναλωτικών αγαθών ελαφρώς μειώθηκε. Στον τομέα των ενδιάμεσων προϊόντων παρατηρείται μία σαφής μετάθεση της ζήτησης προς την κατηγορία των ανταλλακτικών και εξαρτημάτων.

| 1.6 | Σε περιφερειακό επίπεδο επίσης, οι τάσεις εξελίσσονται κατά έντονα διαφορετικό τρόπο. Αν και τα μερίδιο των ενδιάμεσων προϊόντων στις εισαγωγές της ΕΕ-15, της Ιαπωνίας και των ΗΠΑ μειώθηκε, αντιθέτως αυξήθηκε στην Κίνα, τη Νοτιοανατολική Ασία και στα νέα κράτη μέλη της ΕΕ (ΕΕ-10). |
| --- | --- |

1.6

Σε περιφερειακό επίπεδο επίσης, οι τάσεις εξελίσσονται κατά έντονα διαφορετικό τρόπο. Αν και τα μερίδιο των ενδιάμεσων προϊόντων στις εισαγωγές της ΕΕ-15, της Ιαπωνίας και των ΗΠΑ μειώθηκε, αντιθέτως αυξήθηκε στην Κίνα, τη Νοτιοανατολική Ασία και στα νέα κράτη μέλη της ΕΕ (ΕΕ-10).

| 1.7 | Η ταχεία αύξηση του εμπορίου υπηρεσιών αφορά κυρίως την κατηγορία «λοιπές υπηρεσίες», στην οποία περιλαμβάνονται οι υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις. Από αυτή την άποψη, οι τομείς των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών καθώς και των υπηρεσιών πληροφορικής και πληροφόρησης είναι ιδιαίτερα δυναμικοί. Οι μεγάλοι κερδισμένοι της υπεργολαβίας των υπηρεσιών είναι οι ΗΠΑ, η ΕΕ-15 και η Ινδία, με την τελευταία να αποτελεί τη χώρα που, σε σχετικούς όρους, εμφανίζει τα περισσότερα κέρδη. |
| --- | --- |

1.7

Η ταχεία αύξηση του εμπορίου υπηρεσιών αφορά κυρίως την κατηγορία «λοιπές υπηρεσίες», στην οποία περιλαμβάνονται οι υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις. Από αυτή την άποψη, οι τομείς των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών καθώς και των υπηρεσιών πληροφορικής και πληροφόρησης είναι ιδιαίτερα δυναμικοί. Οι μεγάλοι κερδισμένοι της υπεργολαβίας των υπηρεσιών είναι οι ΗΠΑ, η ΕΕ-15 και η Ινδία, με την τελευταία να αποτελεί τη χώρα που, σε σχετικούς όρους, εμφανίζει τα περισσότερα κέρδη.

| 1.8 | Συνολικά, η ΕΕ πέτυχε να διατηρήσει την ηγετική θέση της στο παγκόσμιο εμπόριο, τόσο στον τομέα των αγαθών όσο και των υπηρεσιών. Η ευρωπαϊκή οικονομία καταλαμβάνει την πρώτη θέση σε ευρύ φάσμα βιομηχανιών μέσης τεχνολογίας και σε αγαθά υψηλής έντασης κεφαλαίου. Εντούτοις, το αυξανόμενο εμπορικό της έλλειμμα προς την Ασία και οι μάλλον αδύναμες επιδόσεις της σε τομείς σχετικούς με τις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών είναι ανησυχητικές. |
| --- | --- |

1.8

Συνολικά, η ΕΕ πέτυχε να διατηρήσει την ηγετική θέση της στο παγκόσμιο εμπόριο, τόσο στον τομέα των αγαθών όσο και των υπηρεσιών. Η ευρωπαϊκή οικονομία καταλαμβάνει την πρώτη θέση σε ευρύ φάσμα βιομηχανιών μέσης τεχνολογίας και σε αγαθά υψηλής έντασης κεφαλαίου. Εντούτοις, το αυξανόμενο εμπορικό της έλλειμμα προς την Ασία και οι μάλλον αδύναμες επιδόσεις της σε τομείς σχετικούς με τις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών είναι ανησυχητικές.

| 1.9 | Η υπεργολαβία στο εξωτερικό εντείνει τις εμπορικές συναλλαγές, γεγονός που ενισχύει γενικά την ευημερία. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι όλοι δεν εξέρχονται κερδισμένοι και τις περισσότερες φορές είναι ευκολότερο να εντοπισθούν οι χαμένοι, στο μέτρο που οι συνέπειες της υπεργολαβίας είναι άμεσες (για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι που χάνουν την εργασία τους). |
| --- | --- |

1.9

Η υπεργολαβία στο εξωτερικό εντείνει τις εμπορικές συναλλαγές, γεγονός που ενισχύει γενικά την ευημερία. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι όλοι δεν εξέρχονται κερδισμένοι και τις περισσότερες φορές είναι ευκολότερο να εντοπισθούν οι χαμένοι, στο μέτρο που οι συνέπειες της υπεργολαβίας είναι άμεσες (για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι που χάνουν την εργασία τους).

| 1.10 | Λαμβανομένου υπόψη ότι, συνολικά, το εμπόριο ενδιάμεσων προϊόντων εξελίσσεται ευνοϊκά για την ΕΕ, ενδείκνυται να ενθαρρυνθεί αυτό ώστε η ΕΕ να υιοθετήσει θετική και ενεργητική στάση έναντι των ελεύθερων και δίκαιων εμπορικών συναλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και ενεργητική στρατηγική έναντι της παγκοσμιοποίησης, δεδομένου ότι, εντός της ΕΕ, θα πρέπει να δοθεί η μεγαλύτερη δυνατή προσοχή στην κατανομή των οφελών που απορρέουν από αυτήν. |
| --- | --- |

1.10

Λαμβανομένου υπόψη ότι, συνολικά, το εμπόριο ενδιάμεσων προϊόντων εξελίσσεται ευνοϊκά για την ΕΕ, ενδείκνυται να ενθαρρυνθεί αυτό ώστε η ΕΕ να υιοθετήσει θετική και ενεργητική στάση έναντι των ελεύθερων και δίκαιων εμπορικών συναλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και ενεργητική στρατηγική έναντι της παγκοσμιοποίησης, δεδομένου ότι, εντός της ΕΕ, θα πρέπει να δοθεί η μεγαλύτερη δυνατή προσοχή στην κατανομή των οφελών που απορρέουν από αυτήν.

| 1.11 | Η ΕΕ οφείλει να υπερασπιστεί ένα παγκόσμιο εμπόριο που εγγυάται ισότιμους όρους και οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική βιώσιμη ανάπτυξη. |
| --- | --- |

1.11

Η ΕΕ οφείλει να υπερασπιστεί ένα παγκόσμιο εμπόριο που εγγυάται ισότιμους όρους και οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική βιώσιμη ανάπτυξη.

| 1.12 | Η ΕΕ θα πρέπει να έχει επίγνωση των ισχυρών σημείων της και να τα επεκτείνει. Ειδικότερα, οι προαναφερόμενοι τομείς μέσης τεχνολογίας συχνά απαιτούν ιδιαίτερα μεγάλο δυναμικό καινοτομίας. Ωστόσο, είναι επίσης απαραίτητο να πραγματοποιούνται επενδύσεις και σε νέους τομείς τόσο από υλική άποψη όσο και από άποψη ιδεών. |
| --- | --- |

1.12

Η ΕΕ θα πρέπει να έχει επίγνωση των ισχυρών σημείων της και να τα επεκτείνει. Ειδικότερα, οι προαναφερόμενοι τομείς μέσης τεχνολογίας συχνά απαιτούν ιδιαίτερα μεγάλο δυναμικό καινοτομίας. Ωστόσο, είναι επίσης απαραίτητο να πραγματοποιούνται επενδύσεις και σε νέους τομείς τόσο από υλική άποψη όσο και από άποψη ιδεών.

| 1.13 | Λαμβανομένης υπόψη της ανάπτυξης που προϋποθέτει η υπεργολαβία στο εξωτερικό, απαιτούνται περισσότερες και περισσότερο διαφοροποιημένες αναλύσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να αναθέσει τη δρομολόγηση αναλύσεων που θα συμπεριλαμβάνουν και δυνητικά σενάρια, με μεσοπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, και να εμπλέξει σε αυτές και τους ενδιαφερόμενους παράγοντες. Οι εν λόγω αναλύσεις θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος τομεακών ερευνών πραγματοποιούμενων εντός του πλαισίου της νέας βιομηχανικής πολιτικής και θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως βάση για συζητήσεις στο πλαίσιο του τομεακού κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

1.13

Λαμβανομένης υπόψη της ανάπτυξης που προϋποθέτει η υπεργολαβία στο εξωτερικό, απαιτούνται περισσότερες και περισσότερο διαφοροποιημένες αναλύσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να αναθέσει τη δρομολόγηση αναλύσεων που θα συμπεριλαμβάνουν και δυνητικά σενάρια, με μεσοπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, και να εμπλέξει σε αυτές και τους ενδιαφερόμενους παράγοντες. Οι εν λόγω αναλύσεις θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος τομεακών ερευνών πραγματοποιούμενων εντός του πλαισίου της νέας βιομηχανικής πολιτικής και θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως βάση για συζητήσεις στο πλαίσιο του τομεακού κοινωνικού διαλόγου.

| 1.14 | Η στρατηγική της Λισσαβώνας προσφέρει τις βασικές απαντήσεις στις προκλήσεις που θέτει στην Ευρώπη η ολοκλήρωση του παγκόσμιου εμπορίου και η αυξανόμενη ανάθεση σε υπεργολαβία στο εξωτερικό της ευρωπαϊκής παραγωγής. Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι τα παρακάτω σημεία είναι αποφασιστικής σημασίας για να καταστεί η Ευρώπη ανταγωνιστική και να μπορέσει να προσαρμοστεί στην παγκοσμιοποίηση:






  — | Η ολοκλήρωση και η ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς |
| --- | --- | --- |

1.14

Η στρατηγική της Λισσαβώνας προσφέρει τις βασικές απαντήσεις στις προκλήσεις που θέτει στην Ευρώπη η ολοκλήρωση του παγκόσμιου εμπορίου και η αυξανόμενη ανάθεση σε υπεργολαβία στο εξωτερικό της ευρωπαϊκής παραγωγής. Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι τα παρακάτω σημεία είναι αποφασιστικής σημασίας για να καταστεί η Ευρώπη ανταγωνιστική και να μπορέσει να προσαρμοστεί στην παγκοσμιοποίηση:

—

Η ολοκλήρωση και η ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς

| — | Η προώθηση της καινοτομίας |
| --- | --- |

—

Η προώθηση της καινοτομίας

| — | Η ενθάρρυνση της απασχόλησης. |
| --- | --- |

—

Η ενθάρρυνση της απασχόλησης.

2.   Αιτιολογία και πλαίσιο της γνωμοδότησης

| 2.1 | Οι μετατοπίσεις των ροών εμπορικών συναλλαγών και η αυξανόμενη ενσωμάτωση των εθνικών οικονομιών στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα οφείλονται σε ευρύ φάσμα παραγόντων (ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών, μείωση του κόστους μεταφορών και επικοινωνιών, αύξηση των εισοδημάτων, επιτάχυνση του διεθνούς καταμερισμού της εργασίας, κλπ.). Μεταξύ αυτών των παραγόντων, ένας από τους σημαντικότερους είναι η ανάπτυξη της διεθνούς κατανομής της παραγωγής που προκάλεσε την αύξηση του όγκου των συναλλαγών ενδιάμεσων προϊόντων (αγαθών και υπηρεσιών) στις διάφορες φάσεις της παραγωγικής διαδικασίας. Αυτή η άνθηση του εμπορίου ενδιάμεσων προϊόντων (η εν προκειμένω αποκαλούμενη «υπεργολαβία») καταδεικνύει την αναδιοργάνωση που υπέστησαν πολυάριθμες παραγωγικές διαδικασίες σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο και πλέον αφορά πολυάριθμους τομείς της οικονομίας των υπηρεσιών. |
| --- | --- |

2.1

Οι μετατοπίσεις των ροών εμπορικών συναλλαγών και η αυξανόμενη ενσωμάτωση των εθνικών οικονομιών στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα οφείλονται σε ευρύ φάσμα παραγόντων (ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών, μείωση του κόστους μεταφορών και επικοινωνιών, αύξηση των εισοδημάτων, επιτάχυνση του διεθνούς καταμερισμού της εργασίας, κλπ.). Μεταξύ αυτών των παραγόντων, ένας από τους σημαντικότερους είναι η ανάπτυξη της διεθνούς κατανομής της παραγωγής που προκάλεσε την αύξηση του όγκου των συναλλαγών ενδιάμεσων προϊόντων (αγαθών και υπηρεσιών) στις διάφορες φάσεις της παραγωγικής διαδικασίας. Αυτή η άνθηση του εμπορίου ενδιάμεσων προϊόντων (η εν προκειμένω αποκαλούμενη «υπεργολαβία») καταδεικνύει την αναδιοργάνωση που υπέστησαν πολυάριθμες παραγωγικές διαδικασίες σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο και πλέον αφορά πολυάριθμους τομείς της οικονομίας των υπηρεσιών.

| 2.2 | Τα παραδοσιακά συγκριτικά πλεονεκτήματα που χαρακτηρίζουν τα επαγγελματικά προσόντα των εργαζομένων και η τεχνογνωσία τους σε ό,τι αφορά τα προϊόντα και τις παραγωγικές διαδικασίες των βιομηχανικών χωρών φαίνεται να αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πίεση από διάφορες πλευρές. Η ΕΕ αντιμετωπίζει ένα ταχέα εξελισσόμενο περιβάλλον το οποίο εξελίσσεται ταχέως και νέους ανταγωνιστές οι οποίοι εμφανίσθηκαν σε πολυάριθμους τομείς της βιομηχανίας και των υπηρεσιών με μεγάλη προστιθέμενη αξία. Έτσι πολλαπλασιάζονται ταχύτατα οι προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2

Τα παραδοσιακά συγκριτικά πλεονεκτήματα που χαρακτηρίζουν τα επαγγελματικά προσόντα των εργαζομένων και η τεχνογνωσία τους σε ό,τι αφορά τα προϊόντα και τις παραγωγικές διαδικασίες των βιομηχανικών χωρών φαίνεται να αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πίεση από διάφορες πλευρές. Η ΕΕ αντιμετωπίζει ένα ταχέα εξελισσόμενο περιβάλλον το οποίο εξελίσσεται ταχέως και νέους ανταγωνιστές οι οποίοι εμφανίσθηκαν σε πολυάριθμους τομείς της βιομηχανίας και των υπηρεσιών με μεγάλη προστιθέμενη αξία. Έτσι πολλαπλασιάζονται ταχύτατα οι προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις της ΕΕ.

| 2.3 | Το εμπόριο ενδιάμεσων προϊόντων αποτελεί έναν από τους κύριους φορείς των βιομηχανικών μεταλλαγών και αντιστοιχεί σε μία ιδιαίτερη μορφή της διεθνούς κατανομής της εργασίας, η οποία αντικαθιστά ταχύτατα τις περισσότερο παραδοσιακές μορφές διεθνοποίησης. Προφανώς, η παγκοσμιοποίηση των αγορών, σε συνδυασμό με την τεχνολογική πρόοδο, επέτρεψε τον καταμερισμό της παραγωγικής διαδικασίας ενός συγκεκριμένου προϊόντος σε πολυάριθμα διαδοχικά στάδια, ανάντη και κατάντη, τα οποία κατανέμονται συχνά μεταξύ περισσότερων χωρών. |
| --- | --- |

2.3

Το εμπόριο ενδιάμεσων προϊόντων αποτελεί έναν από τους κύριους φορείς των βιομηχανικών μεταλλαγών και αντιστοιχεί σε μία ιδιαίτερη μορφή της διεθνούς κατανομής της εργασίας, η οποία αντικαθιστά ταχύτατα τις περισσότερο παραδοσιακές μορφές διεθνοποίησης. Προφανώς, η παγκοσμιοποίηση των αγορών, σε συνδυασμό με την τεχνολογική πρόοδο, επέτρεψε τον καταμερισμό της παραγωγικής διαδικασίας ενός συγκεκριμένου προϊόντος σε πολυάριθμα διαδοχικά στάδια, ανάντη και κατάντη, τα οποία κατανέμονται συχνά μεταξύ περισσότερων χωρών.

| 2.4 | Στην παρούσα γνωμοδότηση θα εξεταστεί, κατά πρώτον, ο τρόπος με τον οποίο η ανάπτυξη στις ασιατικές χώρες (και κυρίως στην Κίνα και την Ινδία), καθώς και η ένταξη των νέων κρατών μελών στην ΕΕ ενθαρρύνουν το φαινόμενο της υπεργολαβίας των αγαθών και των υπηρεσιών. Στην συνέχεια, θα αναλυθεί αν και σε ποιο βαθμό η ΕΕ έχει αποδυναμωθεί από την εμφάνιση των νέων παγκόσμιων εμπορικών δυνάμεων και από τις αλλαγές που υφίστανται, εξαιτίας αυτής, τα συγκριτικά πλεονεκτήματα σε παγκόσμιο επίπεδο, και,ειδικότερα, στις αγορές όπου η ΕΕ καταλαμβάνει ηγετική θέση. Αυτές οι αγορές αντιστοιχούν ουσιαστικά σε τομείς που χαρακτηρίζονται από τεχνολογίες μέσου επιπέδου και από αγαθά υψηλής έντασης κεφαλαίου, όπως για παράδειγμα η αυτοκινητοβιομηχανία, η φαρμακοβιομηχανία ή η κατασκευή ειδικού εξοπλισμού. |
| --- | --- |

2.4

Στην παρούσα γνωμοδότηση θα εξεταστεί, κατά πρώτον, ο τρόπος με τον οποίο η ανάπτυξη στις ασιατικές χώρες (και κυρίως στην Κίνα και την Ινδία), καθώς και η ένταξη των νέων κρατών μελών στην ΕΕ ενθαρρύνουν το φαινόμενο της υπεργολαβίας των αγαθών και των υπηρεσιών. Στην συνέχεια, θα αναλυθεί αν και σε ποιο βαθμό η ΕΕ έχει αποδυναμωθεί από την εμφάνιση των νέων παγκόσμιων εμπορικών δυνάμεων και από τις αλλαγές που υφίστανται, εξαιτίας αυτής, τα συγκριτικά πλεονεκτήματα σε παγκόσμιο επίπεδο, και,ειδικότερα, στις αγορές όπου η ΕΕ καταλαμβάνει ηγετική θέση. Αυτές οι αγορές αντιστοιχούν ουσιαστικά σε τομείς που χαρακτηρίζονται από τεχνολογίες μέσου επιπέδου και από αγαθά υψηλής έντασης κεφαλαίου, όπως για παράδειγμα η αυτοκινητοβιομηχανία, η φαρμακοβιομηχανία ή η κατασκευή ειδικού εξοπλισμού.

| 2.5 | Στην παρούσα γνωμοδότηση δεν εξετάζονται οι μετεγκαταστάσεις, δεδομένου ότι το θέμα αυτό αποτέλεσε ήδη αντικείμενο γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

2.5

Στην παρούσα γνωμοδότηση δεν εξετάζονται οι μετεγκαταστάσεις, δεδομένου ότι το θέμα αυτό αποτέλεσε ήδη αντικείμενο γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ.

| 2.6 | Εν συντομία, στην παρούσα γνωμοδότηση εξετάζεται ένα ενδιαφέρον βιομηχανικό φαινόμενο το οποίο θα υποχρεώσει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αναπτύξουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματά τους, από τα οποία επωφελήθηκαν μέχρι σήμερα και τα οποία πλέον δεν είναι εγγυημένα, ούτε καν σε εντελώς νέους οικονομικούς τομείς όπως η οικονομία των υπηρεσιών. Μέσω μίας εμπεριστατωμένης ανάλυσης αυτής της διαδικασίας, θα καταστεί δυνατόν να εντοπιστούν οι τομείς που βρίσκονται ήδη ή θα βρεθούν σε κατάσταση αδυναμίας και να προειδοποιηθούν οι βιομηχανικοί παράγοντες της ΕΕ προκειμένου να λάβουν εκ των προτέρων τις κατάλληλες αποφάσεις. |
| --- | --- |

2.6

Εν συντομία, στην παρούσα γνωμοδότηση εξετάζεται ένα ενδιαφέρον βιομηχανικό φαινόμενο το οποίο θα υποχρεώσει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αναπτύξουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματά τους, από τα οποία επωφελήθηκαν μέχρι σήμερα και τα οποία πλέον δεν είναι εγγυημένα, ούτε καν σε εντελώς νέους οικονομικούς τομείς όπως η οικονομία των υπηρεσιών. Μέσω μίας εμπεριστατωμένης ανάλυσης αυτής της διαδικασίας, θα καταστεί δυνατόν να εντοπιστούν οι τομείς που βρίσκονται ήδη ή θα βρεθούν σε κατάσταση αδυναμίας και να προειδοποιηθούν οι βιομηχανικοί παράγοντες της ΕΕ προκειμένου να λάβουν εκ των προτέρων τις κατάλληλες αποφάσεις.

3.   Η εξέλιξη του παγκόσμιου εμπορίου

| 3.1 | Η ανάλυση που ακολουθεί βασίζεται σε μία μελέτη που δημοσίευσε η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο τεύχος 259 του Οκτωβρίου 2006 των «Economic Papers» (1). |
| --- | --- |

3.1

Η ανάλυση που ακολουθεί βασίζεται σε μία μελέτη που δημοσίευσε η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο τεύχος 259 του Οκτωβρίου 2006 των «Economic Papers» (1).

| 3.1.1 | Η εν λόγω μελέτη αναφέρεται στην περίοδο 1999-2003, μία ενδιαφέρουσα περίοδο στο μέτρο που οι καθοριστικές αλλαγές για την Ευρώπη έλαβαν χώρα στο παγκόσμιο εμπόριο στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Σε αυτή την περίοδο, η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας έλαβε ενεργότερο μέρος στο διεθνές εμπόριο και τελικά εντάχθηκε στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς συνεχίστηκε και επέτρεψε την εμβάθυνση της ολοκλήρωσης στους κόλπους της ΕΕ. Η εσωτερική αγορά επεκτάθηκε ως συνέπεια του πολιτικού και οικονομικού ανοίγματος των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της ενσωμάτωσής τους στην ΕΕ. Στην αρχή αυτής της περιόδου, η ΕΕ αποτελούνταν από 12 κράτη μέλη, ενώ σήμερα αποτελείται από 27. |
| --- | --- |

3.1.1

Η εν λόγω μελέτη αναφέρεται στην περίοδο 1999-2003, μία ενδιαφέρουσα περίοδο στο μέτρο που οι καθοριστικές αλλαγές για την Ευρώπη έλαβαν χώρα στο παγκόσμιο εμπόριο στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Σε αυτή την περίοδο, η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας έλαβε ενεργότερο μέρος στο διεθνές εμπόριο και τελικά εντάχθηκε στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς συνεχίστηκε και επέτρεψε την εμβάθυνση της ολοκλήρωσης στους κόλπους της ΕΕ. Η εσωτερική αγορά επεκτάθηκε ως συνέπεια του πολιτικού και οικονομικού ανοίγματος των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της ενσωμάτωσής τους στην ΕΕ. Στην αρχή αυτής της περιόδου, η ΕΕ αποτελούνταν από 12 κράτη μέλη, ενώ σήμερα αποτελείται από 27.

| 3.1.2 | Την ίδια περίοδο πραγματοποιήθηκαν θεμελιώδεις αλλαγές στην Ινδία, τη Ρωσία και τη Λατινική Αμερική (κυρίως στη Βραζιλία), οι οποίες ενίσχυσαν τη θέση αυτών των χωρών στο παγκόσμιο εμπόριο. |
| --- | --- |

3.1.2

Την ίδια περίοδο πραγματοποιήθηκαν θεμελιώδεις αλλαγές στην Ινδία, τη Ρωσία και τη Λατινική Αμερική (κυρίως στη Βραζιλία), οι οποίες ενίσχυσαν τη θέση αυτών των χωρών στο παγκόσμιο εμπόριο.

| 3.1.3 | Στο τέλος της εξεταζόμενης περιόδου δεν υπήρχαν αξιόπιστα δεδομένα για το διάστημα μετά το 2003, ώστε να είναι αδύνατο να δοθούν ακριβείς πληροφορίες για την εξέλιξη της κατάστασης. Εντούτοις μπορεί να θεωρηθεί ότι οι τάσεις που εκφράζονται στη μελέτη όσον αφορά την ΕΕ-10 ισχύουν και για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Αυτό καταδεικνύει και το παράδειγμα της κλωστοϋφαντουργίας που επιβεβαιώνει το ρυθμό της εμφαινόμενης εξέλιξης. |
| --- | --- |

3.1.3

Στο τέλος της εξεταζόμενης περιόδου δεν υπήρχαν αξιόπιστα δεδομένα για το διάστημα μετά το 2003, ώστε να είναι αδύνατο να δοθούν ακριβείς πληροφορίες για την εξέλιξη της κατάστασης. Εντούτοις μπορεί να θεωρηθεί ότι οι τάσεις που εκφράζονται στη μελέτη όσον αφορά την ΕΕ-10 ισχύουν και για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Αυτό καταδεικνύει και το παράδειγμα της κλωστοϋφαντουργίας που επιβεβαιώνει το ρυθμό της εμφαινόμενης εξέλιξης.

| 3.2 | Ο όγκος των διεθνών συναλλαγών εμπορευμάτων είναι δεκαπέντε φορές μεγαλύτερος από εκείνον του 1950, ενώ το μερίδιό του επί του παγκόσμιου ΑΕγχΠ τριπλασιάστηκε. Το διεθνές εμπόριο υπηρεσιών έχει φθάσει ποσοστό ανάπτυξης συγκρίσιμο με εκείνο των καταναλωτικών αγαθών (από το 1990 κατά μέσο όρο περίπου 6 % ετησίως) και αυξάνεται με ρυθμό ταχύτερο από το ΑΕγχΠ. Οι υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 20 % του διεθνούς εμπορίου. |
| --- | --- |

3.2

Ο όγκος των διεθνών συναλλαγών εμπορευμάτων είναι δεκαπέντε φορές μεγαλύτερος από εκείνον του 1950, ενώ το μερίδιό του επί του παγκόσμιου ΑΕγχΠ τριπλασιάστηκε. Το διεθνές εμπόριο υπηρεσιών έχει φθάσει ποσοστό ανάπτυξης συγκρίσιμο με εκείνο των καταναλωτικών αγαθών (από το 1990 κατά μέσο όρο περίπου 6 % ετησίως) και αυξάνεται με ρυθμό ταχύτερο από το ΑΕγχΠ. Οι υπηρεσίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 20 % του διεθνούς εμπορίου.

| 3.2.1 | Η γενική εξέλιξη είναι μάλλον σταθερή, αν και παρατηρούνται σαφείς διαφορές στους ρυθμούς ανάπτυξης των διαφόρων κατηγοριών προϊόντων και υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.2.1

Η γενική εξέλιξη είναι μάλλον σταθερή, αν και παρατηρούνται σαφείς διαφορές στους ρυθμούς ανάπτυξης των διαφόρων κατηγοριών προϊόντων και υπηρεσιών.

| 3.2.2 | Όπως αναφέρθηκε στην εισαγωγή, ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες της εξέλιξης του παγκόσμιου εμπορίου είναι ο διεθνής καταμερισμός της εργασίας. Αυτός έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχή πρόοδο του εμπορίου ενδιάμεσων αγαθών και υπηρεσιών. Αυτή η άνθηση του εμπορίου ενδιάμεσων προϊόντων (π.χ. ημιτελή προϊόντα, ανταλλακτικά και εξαρτήματα) ή η «υπεργολαβία» καταδεικνύει την αναδιοργάνωση που υπέστησαν πολυάριθμες παραγωγικές διαδικασίες, σε παγκόσμιο και σε περιφερειακό επίπεδο μάλλον παρά σε εθνικό, και ανακλά τη σημαντική αύξηση της ροής άμεσων εξωτερικών επενδύσεων, οι οποίες από ποσοστό κάτω του 5 % του παγκόσμιου ΑΕγχΠ το 1980 ανήλθαν σε περισσότερο από 15 % αυτού στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Από την άποψη αυτή θα πρέπει να επισημανθεί ότι όλες οι άμεσες εξωτερικές επενδύσεις δεν συνδέονται αυτομάτως με την υπεργολαβία. |
| --- | --- |

3.2.2

Όπως αναφέρθηκε στην εισαγωγή, ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες της εξέλιξης του παγκόσμιου εμπορίου είναι ο διεθνής καταμερισμός της εργασίας. Αυτός έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχή πρόοδο του εμπορίου ενδιάμεσων αγαθών και υπηρεσιών. Αυτή η άνθηση του εμπορίου ενδιάμεσων προϊόντων (π.χ. ημιτελή προϊόντα, ανταλλακτικά και εξαρτήματα) ή η «υπεργολαβία» καταδεικνύει την αναδιοργάνωση που υπέστησαν πολυάριθμες παραγωγικές διαδικασίες, σε παγκόσμιο και σε περιφερειακό επίπεδο μάλλον παρά σε εθνικό, και ανακλά τη σημαντική αύξηση της ροής άμεσων εξωτερικών επενδύσεων, οι οποίες από ποσοστό κάτω του 5 % του παγκόσμιου ΑΕγχΠ το 1980 ανήλθαν σε περισσότερο από 15 % αυτού στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Από την άποψη αυτή θα πρέπει να επισημανθεί ότι όλες οι άμεσες εξωτερικές επενδύσεις δεν συνδέονται αυτομάτως με την υπεργολαβία.

| 3.2.3 | Η παγκοσμιοποίηση των συστημάτων παραγωγής η οποία, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη αποτελεσματικών τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), οδηγεί στην υπεργολαβία ή, για να χρησιμοποιήσουμε έναν άλλο όρο, την «κάθετη εξειδίκευση», κατακτά και πολυάριθμους κλάδους του τομέα των υπηρεσιών. |
| --- | --- |

3.2.3

Η παγκοσμιοποίηση των συστημάτων παραγωγής η οποία, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη αποτελεσματικών τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), οδηγεί στην υπεργολαβία ή, για να χρησιμοποιήσουμε έναν άλλο όρο, την «κάθετη εξειδίκευση», κατακτά και πολυάριθμους κλάδους του τομέα των υπηρεσιών.

| 3.2.4 | Η διεθνοποίηση των παραγωγικών διαδικασιών, σε περιφερειακό και σε παγκόσμιο επίπεδο, ενισχύει όλο και περισσότερο τις συναλλαγές μεταξύ των βιομηχανιών και μεταξύ των επιχειρήσεων. Οι εξαγωγές μίας δεδομένης βιομηχανίας μίας χώρας εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις εισαγωγές ενδιάμεσων αγαθών που παρήχθησαν από την ίδια βιομηχανία ή τη θυγατρική μιας πολυεθνικής. |
| --- | --- |

3.2.4

Η διεθνοποίηση των παραγωγικών διαδικασιών, σε περιφερειακό και σε παγκόσμιο επίπεδο, ενισχύει όλο και περισσότερο τις συναλλαγές μεταξύ των βιομηχανιών και μεταξύ των επιχειρήσεων. Οι εξαγωγές μίας δεδομένης βιομηχανίας μίας χώρας εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις εισαγωγές ενδιάμεσων αγαθών που παρήχθησαν από την ίδια βιομηχανία ή τη θυγατρική μιας πολυεθνικής.

3.3   Επισκόπηση του εμπορίου ανά στάδιο παραγωγής

| 3.3.1 | Βάσει της ταξινόμησης ανά μεγάλες οικονομικές κατηγορίες των Ηνωμένων Εθνών (Broad Economic Categories BEC), τα αγαθά μπορούν να ταξινομούνται ανάλογα με την τελική χρήση τους (για παράδειγμα, ενδιάμεσα προϊόντα, καταναλωτικά αγαθά ή προϊόντα εξοπλισμού). |
| --- | --- |

3.3.1

Βάσει της ταξινόμησης ανά μεγάλες οικονομικές κατηγορίες των Ηνωμένων Εθνών (Broad Economic Categories BEC), τα αγαθά μπορούν να ταξινομούνται ανάλογα με την τελική χρήση τους (για παράδειγμα, ενδιάμεσα προϊόντα, καταναλωτικά αγαθά ή προϊόντα εξοπλισμού).

| 3.3.2 | Από το 1992 μέχρι το 2003, το μερίδιο των ενδιάμεσων προϊόντων και των προϊόντων εξοπλισμού επί των συνολικών εισαγωγών αυξήθηκε (από 52,9 % σε 54,1 % για τα πρώτα και από 14,9 % σε 16,6 % για τα δεύτερα), ενώ το μερίδιο των καταναλωτικών αγαθών ελαφρώς μειώθηκε. Στον τομέα των ενδιάμεσων προϊόντων παρατηρείται μία σαφής μετάθεση της ζήτησης προς την κατηγορία των ανταλλακτικών και εξαρτημάτων, κυρίως στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας και των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών. |
| --- | --- |

3.3.2

Από το 1992 μέχρι το 2003, το μερίδιο των ενδιάμεσων προϊόντων και των προϊόντων εξοπλισμού επί των συνολικών εισαγωγών αυξήθηκε (από 52,9 % σε 54,1 % για τα πρώτα και από 14,9 % σε 16,6 % για τα δεύτερα), ενώ το μερίδιο των καταναλωτικών αγαθών ελαφρώς μειώθηκε. Στον τομέα των ενδιάμεσων προϊόντων παρατηρείται μία σαφής μετάθεση της ζήτησης προς την κατηγορία των ανταλλακτικών και εξαρτημάτων, κυρίως στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας και των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών.

| 3.3.3 | Σε περιφερειακό επίπεδο επίσης οι τάσεις εξελίσσονται κατά έντονα διαφορετικό τρόπο. Αν και τα μερίδιο των ενδιάμεσων προϊόντων στις εισαγωγές της ΕΕ-15, της Ιαπωνίας και των ΗΠΑ μειώθηκε, στην Κίνα, τη Νοτιοανατολική Ασία και στα νέα κράτη μέλη της ΕΕ (ΕΕ-10) αυξήθηκε. |
| --- | --- |

3.3.3

Σε περιφερειακό επίπεδο επίσης οι τάσεις εξελίσσονται κατά έντονα διαφορετικό τρόπο. Αν και τα μερίδιο των ενδιάμεσων προϊόντων στις εισαγωγές της ΕΕ-15, της Ιαπωνίας και των ΗΠΑ μειώθηκε, στην Κίνα, τη Νοτιοανατολική Ασία και στα νέα κράτη μέλη της ΕΕ (ΕΕ-10) αυξήθηκε.

| 3.4 | Οι ανωτέρω παρατηρήσεις δεν λαμβάνουν υπόψη τους το εμπόριο και τις τάσεις στην ΕΕ-15. Εντούτοις θα πρέπει να επισημανθεί ότι εντός της ΕΕ-15 πραγματοποιήθηκε το μεγαλύτερο μέρος των συναλλαγών μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών της ΕΕ (από δύο τρίτα μέχρι 80 %). Κατά συνέπεια, η υπεργολαβία υπολογίζεται μόνο βάσει του εξωτερικού εμπορίου ενδιάμεσων προϊόντων, προσέγγιση που διαφοροποιείται από το συνήθη ορισμό και παρουσιάζει ορισμένες ομοιότητες με τη μετεγκατάσταση. Προκειμένου να είναι δυνατή η διάκριση, μπορούμε να αναφερόμαστε σε «υπεργολαβία στο εξωτερικό». |
| --- | --- |

3.4

Οι ανωτέρω παρατηρήσεις δεν λαμβάνουν υπόψη τους το εμπόριο και τις τάσεις στην ΕΕ-15. Εντούτοις θα πρέπει να επισημανθεί ότι εντός της ΕΕ-15 πραγματοποιήθηκε το μεγαλύτερο μέρος των συναλλαγών μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών της ΕΕ (από δύο τρίτα μέχρι 80 %). Κατά συνέπεια, η υπεργολαβία υπολογίζεται μόνο βάσει του εξωτερικού εμπορίου ενδιάμεσων προϊόντων, προσέγγιση που διαφοροποιείται από το συνήθη ορισμό και παρουσιάζει ορισμένες ομοιότητες με τη μετεγκατάσταση. Προκειμένου να είναι δυνατή η διάκριση, μπορούμε να αναφερόμαστε σε «υπεργολαβία στο εξωτερικό».

4.   Οι αιτίες της άνθησης της υπεργολαβίας στο εξωτερικό

| 4.1 | Αν και οι λόγοι για τους οποίους μία επιχείρηση αποφασίζει να μεταφέρει τις εμπορικές δραστηριότητές της στο εξωτερικό συνολικώς ή μερικώς είναι πολυάριθμοι και ποικίλοι, το χαμηλό κόστος εργασίας φαίνεται να αποτελεί τον κύριο λόγο. Εντούτοις, και άλλοι παράγοντες, όπως οι φθηνότερες πρώτες ύλες ή η εγγύτητα των αναπτυσσόμενων αγορών διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο. Η χαμηλή παραγωγικότητα, η αβεβαιότητα των νομικών συστημάτων, οι ελλείψεις υποδομών, οι δυσμενείς εμπορικές συνθήκες (π.χ. δασμοί και κανόνες) και η περιορισμένη δυνατότητα ελέγχου και αντιμετώπισης των προβλημάτων που παρουσιάζονται μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά ανάλογη απόφαση. |
| --- | --- |

4.1

Αν και οι λόγοι για τους οποίους μία επιχείρηση αποφασίζει να μεταφέρει τις εμπορικές δραστηριότητές της στο εξωτερικό συνολικώς ή μερικώς είναι πολυάριθμοι και ποικίλοι, το χαμηλό κόστος εργασίας φαίνεται να αποτελεί τον κύριο λόγο. Εντούτοις, και άλλοι παράγοντες, όπως οι φθηνότερες πρώτες ύλες ή η εγγύτητα των αναπτυσσόμενων αγορών διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο. Η χαμηλή παραγωγικότητα, η αβεβαιότητα των νομικών συστημάτων, οι ελλείψεις υποδομών, οι δυσμενείς εμπορικές συνθήκες (π.χ. δασμοί και κανόνες) και η περιορισμένη δυνατότητα ελέγχου και αντιμετώπισης των προβλημάτων που παρουσιάζονται μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά ανάλογη απόφαση.

| 4.2 | Το φαινόμενο των επιχειρήσεων που μεταφέρουν τα κέντρα παραγωγής τους ή προμηθεύονται από αλλού προϊόντα τα οποία προηγουμένως παρήγαγαν οι ίδιες δεν είναι καινοφανές. Εδώ και πολλά χρόνια η αντικατάσταση της εθνικής εργασίας από εργασία στο εξωτερικό αποτελεί συνήθη πρακτική σε όλες τις βιομηχανικές χώρες. Η υπεργολαβία είναι συνώνυμη του καταμερισμού της εργασίας και επιχειρήσεων που παραμένουν ανταγωνιστικές και διατηρούν των έλεγχο των δαπανών ειδικευόμενες σε δραστηριότητες στις οποίες διαπρέπουν. Το νέο στοιχείο κατά τα τελευταία έτη είναι το γεγονός ότι οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) επέτρεψαν την υπεργολαβία μιας σειράς υπηρεσιών καθώς και της παραγωγής αγαθών. Επί του παρόντος, οι τεχνολογίες πληροφοριών και η φθηνή επικοινωνία επιτρέπουν στις επιχειρήσεις την ανάθεση σε υπεργολαβία των περισσοτέρων από τις δραστηριότητες που μπορούν να αναπαραχθούν/εκτελεστούν με ψηφιακό τρόπο, όπως για παράδειγμα δραστηριότητες υποστήριξης των ΤΠ, οργανωτικής υποστήριξης, τηλεφωνικών κέντρων, λογισμικού προγραμματισμού και ορισμένες δραστηριότητες Ε&Α. |
| --- | --- |

4.2

Το φαινόμενο των επιχειρήσεων που μεταφέρουν τα κέντρα παραγωγής τους ή προμηθεύονται από αλλού προϊόντα τα οποία προηγουμένως παρήγαγαν οι ίδιες δεν είναι καινοφανές. Εδώ και πολλά χρόνια η αντικατάσταση της εθνικής εργασίας από εργασία στο εξωτερικό αποτελεί συνήθη πρακτική σε όλες τις βιομηχανικές χώρες. Η υπεργολαβία είναι συνώνυμη του καταμερισμού της εργασίας και επιχειρήσεων που παραμένουν ανταγωνιστικές και διατηρούν των έλεγχο των δαπανών ειδικευόμενες σε δραστηριότητες στις οποίες διαπρέπουν. Το νέο στοιχείο κατά τα τελευταία έτη είναι το γεγονός ότι οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) επέτρεψαν την υπεργολαβία μιας σειράς υπηρεσιών καθώς και της παραγωγής αγαθών. Επί του παρόντος, οι τεχνολογίες πληροφοριών και η φθηνή επικοινωνία επιτρέπουν στις επιχειρήσεις την ανάθεση σε υπεργολαβία των περισσοτέρων από τις δραστηριότητες που μπορούν να αναπαραχθούν/εκτελεστούν με ψηφιακό τρόπο, όπως για παράδειγμα δραστηριότητες υποστήριξης των ΤΠ, οργανωτικής υποστήριξης, τηλεφωνικών κέντρων, λογισμικού προγραμματισμού και ορισμένες δραστηριότητες Ε&Α.

| 4.2.1 | Κατά τον ίδιο τρόπο, οι ΤΠΕ επέτρεψαν επίσης την υπεργολαβία σε μεγαλύτερη κλίμακα της παραγωγής προϊόντων, στο μέτρο που είναι στο εξής δυνατός ο εφοδιασμός με ενδιάμεσα παραγωγικά από πολλούς προμηθευτές. Οι τεχνικές παραγωγής «άμεσης ανταπόκρισης» (just-in-time) βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις ΤΠΕ, προκειμένου να συντονίζονται ταυτόχρονα η παραγωγή και ο εφοδιασμός με ανταλλακτικά και εξαρτήματα από διάφορους κατασκευαστές που είναι εγκατεστημένοι σε διαφορετικές αποστάσεις. |
| --- | --- |

4.2.1

Κατά τον ίδιο τρόπο, οι ΤΠΕ επέτρεψαν επίσης την υπεργολαβία σε μεγαλύτερη κλίμακα της παραγωγής προϊόντων, στο μέτρο που είναι στο εξής δυνατός ο εφοδιασμός με ενδιάμεσα παραγωγικά από πολλούς προμηθευτές. Οι τεχνικές παραγωγής «άμεσης ανταπόκρισης» (just-in-time) βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις ΤΠΕ, προκειμένου να συντονίζονται ταυτόχρονα η παραγωγή και ο εφοδιασμός με ανταλλακτικά και εξαρτήματα από διάφορους κατασκευαστές που είναι εγκατεστημένοι σε διαφορετικές αποστάσεις.

| 4.3 | Κανονικά, οτιδήποτε μπορεί να δοθεί σε υπεργολαβία είναι δυνατόν να δοθεί και σε υπεργολαβία στο εξωτερικό. Η υπεργολαβία στο εξωτερικό είναι δυνατόν να συνίσταται στη μεταφορά ορισμένων καθηκόντων μιας επιχείρησης στο εξωτερικό ή σε έναν ανεξάρτητο προμηθευτή.
  Αν και δεν πρόκειται για καινοφανές φαινόμενο, η ταχεία ανάπτυξη των ΤΠΕ και η απορρέουσα μείωση του κόστους των επικοινωνιών εισήγαγαν στο δίκτυο του διεθνούς εμπορίου μεγάλο αριθμό νέων παραγωγικών μέσων, και ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών. Επί του παρόντος, υπηρεσίες όπως ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός, η ανάγνωση ακτινογραφιών από ραδιολόγους ή ορισμένες νομικές υπηρεσίες μπορούν να μεταφερθούν στο εξωτερικό. Η ανάπτυξη των ΤΠΕ επέκτεινε επομένως τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές μειώνοντας το κόστος των τραπεζικών συναλλαγών και επιτρέποντας την εμπορία νέων προϊόντων. Αυτό θυμίζει τον αντίκτυπο του διεθνούς συστήματος μεταφοράς με εμπορευματοκιβώτια κατά τη δεκαετία του 1950, στο οποίο οφείλεται κυρίως η άνθηση του διεθνούς εμπορίου (2). |
| --- | --- |

4.3

Κανονικά, οτιδήποτε μπορεί να δοθεί σε υπεργολαβία είναι δυνατόν να δοθεί και σε υπεργολαβία στο εξωτερικό. Η υπεργολαβία στο εξωτερικό είναι δυνατόν να συνίσταται στη μεταφορά ορισμένων καθηκόντων μιας επιχείρησης στο εξωτερικό ή σε έναν ανεξάρτητο προμηθευτή.

Αν και δεν πρόκειται για καινοφανές φαινόμενο, η ταχεία ανάπτυξη των ΤΠΕ και η απορρέουσα μείωση του κόστους των επικοινωνιών εισήγαγαν στο δίκτυο του διεθνούς εμπορίου μεγάλο αριθμό νέων παραγωγικών μέσων, και ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών. Επί του παρόντος, υπηρεσίες όπως ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός, η ανάγνωση ακτινογραφιών από ραδιολόγους ή ορισμένες νομικές υπηρεσίες μπορούν να μεταφερθούν στο εξωτερικό. Η ανάπτυξη των ΤΠΕ επέκτεινε επομένως τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές μειώνοντας το κόστος των τραπεζικών συναλλαγών και επιτρέποντας την εμπορία νέων προϊόντων. Αυτό θυμίζει τον αντίκτυπο του διεθνούς συστήματος μεταφοράς με εμπορευματοκιβώτια κατά τη δεκαετία του 1950, στο οποίο οφείλεται κυρίως η άνθηση του διεθνούς εμπορίου (2).

| 4.4 | Η παρούσα γνωμοδότηση επικεντρώνεται στην υπεργολαβία στο εξωτερικό. Εντούτοις, στη γενική πολιτική συζήτηση αυτή η έννοια συχνά συνδέεται με το θέμα των άμεσων εξωτερικών επενδύσεων (ΑΕΕ). Για παράδειγμα, ορισμένες εξελίξεις παρουσιάζονται συχνά ως μορφές υπεργολαβίας/υπεργολαβίας στο εξωτερικό, αλλά στην πραγματικότητα αποτελούν μέρος μίας επέκτασης των εμπορικών δραστηριοτήτων στο εξωτερικό, προκειμένου να καλυφθούν ανάγκες των τοπικών αγορών. Για να καταστεί σαφές εάν η μεταφορά μιας παραγωγικής μονάδας συνιστά υπεργολαβία στο εξωτερικό θα πρέπει να καθοριστεί ποια αγορά πρόκειται να καλυφθεί από αυτό. Η επέκταση των εμπορικών επιχειρήσεων στο εξωτερικό με μοναδικό σκοπό την εξυπηρέτηση ξένων αγορών (οριζόντιες ΑΕΕ) δεν θα έχει κατ' ανάγκη αρνητικές συνέπειες, έστω και βραχυπρόθεσμα, για την απασχόληση στη χώρα προέλευσης. Αντίθετα, αυτή μπορεί να έχει ιδιαίτερα θετικό αντίκτυπο τόσο από άποψη κέρδους όσο και απασχόλησης στην έδρα της επιχείρησης. |
| --- | --- |

4.4

Η παρούσα γνωμοδότηση επικεντρώνεται στην υπεργολαβία στο εξωτερικό. Εντούτοις, στη γενική πολιτική συζήτηση αυτή η έννοια συχνά συνδέεται με το θέμα των άμεσων εξωτερικών επενδύσεων (ΑΕΕ). Για παράδειγμα, ορισμένες εξελίξεις παρουσιάζονται συχνά ως μορφές υπεργολαβίας/υπεργολαβίας στο εξωτερικό, αλλά στην πραγματικότητα αποτελούν μέρος μίας επέκτασης των εμπορικών δραστηριοτήτων στο εξωτερικό, προκειμένου να καλυφθούν ανάγκες των τοπικών αγορών. Για να καταστεί σαφές εάν η μεταφορά μιας παραγωγικής μονάδας συνιστά υπεργολαβία στο εξωτερικό θα πρέπει να καθοριστεί ποια αγορά πρόκειται να καλυφθεί από αυτό. Η επέκταση των εμπορικών επιχειρήσεων στο εξωτερικό με μοναδικό σκοπό την εξυπηρέτηση ξένων αγορών (οριζόντιες ΑΕΕ) δεν θα έχει κατ' ανάγκη αρνητικές συνέπειες, έστω και βραχυπρόθεσμα, για την απασχόληση στη χώρα προέλευσης. Αντίθετα, αυτή μπορεί να έχει ιδιαίτερα θετικό αντίκτυπο τόσο από άποψη κέρδους όσο και απασχόλησης στην έδρα της επιχείρησης.

| 4.5 | Φυσικά, οι επιχειρήσεις δεν μεταφέρουν την παραγωγή τους μόνο για λόγους χαμηλότερου κόστους εργασίας (χαμηλότεροι μισθοί ή/και περιορισμένη κοινωνική ασφάλιση) και εγγύτητας προς ορισμένες αγορές. Αυτή η ενέργειά τους μπορεί να οφείλεται και σε λόγους χαμηλότερου κόστους χάρη σε πιο επιεικείς περιβαλλοντικές νομοθεσίες και φορολογικά πλεονεκτήματα. Ένα ενδιαφέρον παράδειγμα πρόσφατης υπεργολαβίας στο εξωτερικό είναι εκείνο της ευρωπαϊκής τσιμεντοβιομηχανίας. Εξαιτίας της μεγάλης αύξησης της τιμής της ενέργειας στην Ευρώπη (οφειλόμενης κυρίως στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής CO2 της ΕΕ) και των άμεσων περιορισμών στις εκπομπές CO2 που ισχύουν για τη βιομηχανία, ορισμένοι ευρωπαίοι παραγωγοί τσιμέντου ανέθεσαν σε υπεργολαβία στην Κίνα την παραγωγή κλίνκερ. |
| --- | --- |

4.5

Φυσικά, οι επιχειρήσεις δεν μεταφέρουν την παραγωγή τους μόνο για λόγους χαμηλότερου κόστους εργασίας (χαμηλότεροι μισθοί ή/και περιορισμένη κοινωνική ασφάλιση) και εγγύτητας προς ορισμένες αγορές. Αυτή η ενέργειά τους μπορεί να οφείλεται και σε λόγους χαμηλότερου κόστους χάρη σε πιο επιεικείς περιβαλλοντικές νομοθεσίες και φορολογικά πλεονεκτήματα. Ένα ενδιαφέρον παράδειγμα πρόσφατης υπεργολαβίας στο εξωτερικό είναι εκείνο της ευρωπαϊκής τσιμεντοβιομηχανίας. Εξαιτίας της μεγάλης αύξησης της τιμής της ενέργειας στην Ευρώπη (οφειλόμενης κυρίως στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής CO2 της ΕΕ) και των άμεσων περιορισμών στις εκπομπές CO2 που ισχύουν για τη βιομηχανία, ορισμένοι ευρωπαίοι παραγωγοί τσιμέντου ανέθεσαν σε υπεργολαβία στην Κίνα την παραγωγή κλίνκερ.

| 4.6 | Τέλος, ένα αποτελεσματικό και οικονομικό σύστημα μεταφορών αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την υπεργολαβία στο εξωτερικό και αυτό συνιστά έναν πολύ σημαντικό παράγοντα. |
| --- | --- |

4.6

Τέλος, ένα αποτελεσματικό και οικονομικό σύστημα μεταφορών αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την υπεργολαβία στο εξωτερικό και αυτό συνιστά έναν πολύ σημαντικό παράγοντα.

5.   Η υπεργολαβία της παραγωγής εμπορευμάτων

| 5.1 | Η υπεργολαβία, η οποία ορίζεται στη μελέτη ως η μεταφορά ορισμένων μερών της παραγωγής σε εξωτερικούς προμηθευτές ή σε ίδιες εγκαταστάσεις που βρίσκονται στο εξωτερικό της ΕΕ, αντανακλάται στους εξής παράγοντες:






  — | Η διεθνοποίηση των παραγωγικών δομών και η αύξηση των παγκόσμιων άμεσων εξωτερικών επενδύσεων ενισχύουν τις εμπορικές συναλλαγές σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- | --- |

5.1

Η υπεργολαβία, η οποία ορίζεται στη μελέτη ως η μεταφορά ορισμένων μερών της παραγωγής σε εξωτερικούς προμηθευτές ή σε ίδιες εγκαταστάσεις που βρίσκονται στο εξωτερικό της ΕΕ, αντανακλάται στους εξής παράγοντες:

—

Η διεθνοποίηση των παραγωγικών δομών και η αύξηση των παγκόσμιων άμεσων εξωτερικών επενδύσεων ενισχύουν τις εμπορικές συναλλαγές σε παγκόσμιο επίπεδο.

| — | Το μερίδιο των ενδιάμεσων προϊόντων (και κυρίως των ανταλλακτικών και των εξαρτημάτων) και των προϊόντων εξοπλισμού επί των παγκόσμιων εισαγωγών αυξάνεται. Ως εκ τούτου αυξάνονται και οι συναλλαγές μεταξύ βιομηχανιών και επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

—

Το μερίδιο των ενδιάμεσων προϊόντων (και κυρίως των ανταλλακτικών και των εξαρτημάτων) και των προϊόντων εξοπλισμού επί των παγκόσμιων εισαγωγών αυξάνεται. Ως εκ τούτου αυξάνονται και οι συναλλαγές μεταξύ βιομηχανιών και επιχειρήσεων.

| — | Σημειώνεται σαφής αύξηση των συμπληρωματικών εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των βιομηχανικών και των αναπτυσσόμενων ή αναδυόμενων χωρών. Το μερίδιο των ενδιάμεσων προϊόντων στις εισαγωγές στην ΕΕ-15, τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία μειώνεται, ενώ, την ίδια στιγμή, αυτό αυξάνεται στους λιγότερο ανεπτυγμένους περιφερειακούς εταίρους τους. |
| --- | --- |

—

Σημειώνεται σαφής αύξηση των συμπληρωματικών εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των βιομηχανικών και των αναπτυσσόμενων ή αναδυόμενων χωρών. Το μερίδιο των ενδιάμεσων προϊόντων στις εισαγωγές στην ΕΕ-15, τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία μειώνεται, ενώ, την ίδια στιγμή, αυτό αυξάνεται στους λιγότερο ανεπτυγμένους περιφερειακούς εταίρους τους.

| — | Η υπεργολαβία ορισμένων τμημάτων της παραγωγής αποτελεί ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της αυτοκινητοβιομηχανίας και των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις αυτών των τομέων δραστηριοποιούνται σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- |

—

Η υπεργολαβία ορισμένων τμημάτων της παραγωγής αποτελεί ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της αυτοκινητοβιομηχανίας και των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις αυτών των τομέων δραστηριοποιούνται σε παγκόσμιο επίπεδο.

6.   Η υπεργολαβία των υπηρεσιών

| 6.1 | Το παγκόσμιο εμπόριο υπηρεσιών γνώρισε ταχεία ανάπτυξη από τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Σημείωσε ποσοστά ανάπτυξης παρόμοια με εκείνα του εμπορίου αγαθών και αυξάνεται συνεπώς ταχύτερα από το ΑΕγχΠ. Το μερίδιο των υπηρεσιών επί του παγκόσμιου ΑΕγχΠ αυξήθηκε από 3,8 % το 1992 σε 5,7 % το 2003. |
| --- | --- |

6.1

Το παγκόσμιο εμπόριο υπηρεσιών γνώρισε ταχεία ανάπτυξη από τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Σημείωσε ποσοστά ανάπτυξης παρόμοια με εκείνα του εμπορίου αγαθών και αυξάνεται συνεπώς ταχύτερα από το ΑΕγχΠ. Το μερίδιο των υπηρεσιών επί του παγκόσμιου ΑΕγχΠ αυξήθηκε από 3,8 % το 1992 σε 5,7 % το 2003.

| 6.2 | Ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης του τομέα των μεταφορών και του τουρισμού προσεγγίζει εκείνον του ΑΕγχΠ, η κατηγορία «λοιπές υπηρεσίες», η οποία αντιστοιχεί στις υπηρεσίες στις επιχειρήσεις, καταγράφει ταχεία αύξηση. στην οποία περιλαμβάνονται οι υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις. Από αυτή την άποψη, οι τομείς των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών καθώς και των υπηρεσιών πληροφορικής και πληροφόρησης είναι ιδιαίτερα δυναμικοί. |
| --- | --- |

6.2

Ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης του τομέα των μεταφορών και του τουρισμού προσεγγίζει εκείνον του ΑΕγχΠ, η κατηγορία «λοιπές υπηρεσίες», η οποία αντιστοιχεί στις υπηρεσίες στις επιχειρήσεις, καταγράφει ταχεία αύξηση. στην οποία περιλαμβάνονται οι υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις. Από αυτή την άποψη, οι τομείς των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών καθώς και των υπηρεσιών πληροφορικής και πληροφόρησης είναι ιδιαίτερα δυναμικοί.

| 6.3 | Εάν συγκρίνουμε τα καθαρά αποτελέσματα (εξαγωγές πλην τις εισαγωγές) διαπιστώνεται ότι οι μεγάλοι κερδισμένοι της υπεργολαβίας των υπηρεσιών είναι οι ΗΠΑ, Η ΕΕ-15 και η Ινδία, με την τελευταία να αποκομίζει, σε σχετικούς όρους, το μεγαλύτερο όφελος. |
| --- | --- |

6.3

Εάν συγκρίνουμε τα καθαρά αποτελέσματα (εξαγωγές πλην τις εισαγωγές) διαπιστώνεται ότι οι μεγάλοι κερδισμένοι της υπεργολαβίας των υπηρεσιών είναι οι ΗΠΑ, Η ΕΕ-15 και η Ινδία, με την τελευταία να αποκομίζει, σε σχετικούς όρους, το μεγαλύτερο όφελος.

7.   Τα ισχυρά και τα αδύναμα σημεία της ΕΕ

| 7.1 | Από το 1990, η ΕΕ πέτυχε να διατηρήσει εν γένει την ηγετική θέση της στο παγκόσμιο εμπόριο, τόσο στον τομέα των αγαθών όσο και των υπηρεσιών. Αυτό οφείλεται, ως ένα βαθμό, στο γεγονός ότι η φάση έντασης των επενδύσεων της παγκόσμιας διαδικασίας ανάκαμψης στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ευνόησε τις βιομηχανίες που παρήγαγαν αγαθά υψηλής έντασης κεφαλαίου, ένα πεδίο στο οποίο η ΕΕ διατηρεί μία σχετικά ισχυρή θέση. Η ευρωπαϊκή οικονομία καταλαμβάνει την πρώτη θέση σε σημαντικό αριθμό βιομηχανιών μέσης τεχνολογίας και στον τομέα αγαθών υψηλής έντασης κεφαλαίου. Τα ισχυρά της σημεία είναι συγκεκριμένα οι τομείς της παγκόσμιας κατασκευής αυτοκινήτων, της φαρμακοβιομηχανίας, της κατασκευής ειδικού εξοπλισμού, καθώς και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

7.1

Από το 1990, η ΕΕ πέτυχε να διατηρήσει εν γένει την ηγετική θέση της στο παγκόσμιο εμπόριο, τόσο στον τομέα των αγαθών όσο και των υπηρεσιών. Αυτό οφείλεται, ως ένα βαθμό, στο γεγονός ότι η φάση έντασης των επενδύσεων της παγκόσμιας διαδικασίας ανάκαμψης στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ευνόησε τις βιομηχανίες που παρήγαγαν αγαθά υψηλής έντασης κεφαλαίου, ένα πεδίο στο οποίο η ΕΕ διατηρεί μία σχετικά ισχυρή θέση. Η ευρωπαϊκή οικονομία καταλαμβάνει την πρώτη θέση σε σημαντικό αριθμό βιομηχανιών μέσης τεχνολογίας και στον τομέα αγαθών υψηλής έντασης κεφαλαίου. Τα ισχυρά της σημεία είναι συγκεκριμένα οι τομείς της παγκόσμιας κατασκευής αυτοκινήτων, της φαρμακοβιομηχανίας, της κατασκευής ειδικού εξοπλισμού, καθώς και των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών στις επιχειρήσεις.

| 7.1.1 | Στο διάστημα από το 1992 μέχρι το 2003, το εξωτερικό εμπορικό πλεόνασμα της ΕΕ ανήλθε από 0,5 % σε 1,5 % επί του ΑΕγχΠ και συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξή της. |
| --- | --- |

7.1.1

Στο διάστημα από το 1992 μέχρι το 2003, το εξωτερικό εμπορικό πλεόνασμα της ΕΕ ανήλθε από 0,5 % σε 1,5 % επί του ΑΕγχΠ και συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξή της.

| 7.1.2 | Ένα από τα κύρια ισχυρά σημεία της ΕΕ είναι αναμφίβολα η εσωτερική αγορά της, η οποία, πέραν του σταθερού νομικού πλαισίου που προσφέρει, συνιστά και μία ανάλογα μεγάλη εγχώρια αγορά. Με τη διεύρυνση, ένα μέρος της υπεργολαβίας κατέληξε στα νέα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

7.1.2

Ένα από τα κύρια ισχυρά σημεία της ΕΕ είναι αναμφίβολα η εσωτερική αγορά της, η οποία, πέραν του σταθερού νομικού πλαισίου που προσφέρει, συνιστά και μία ανάλογα μεγάλη εγχώρια αγορά. Με τη διεύρυνση, ένα μέρος της υπεργολαβίας κατέληξε στα νέα κράτη μέλη.

| 7.1.3 | Στη μελέτη καταδεικνύεται ότι σε ορισμένους παραγωγικούς τομείς, όπως εκείνον της αυτοκινητοβιομηχανίας; η εξωτερική υπεργολαβία τείνει να επικεντρωθεί σε συγκεκριμένες περιοχές (από την ΕΕ-15 στα νέα κράτη μέλη, από τις ΗΠΑ στο Μεξικό και τη Βραζιλία, από την Ιαπωνία στη Νοτιοανατολική Ασία και την Κίνα). Αυτό εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από το κόστος που συνεπάγεται η γεωγραφική απόσταση, όπως για παράδειγμα, για τις μεταφορές. Στην περίπτωση των νέων τεχνολογιών και υπηρεσιών, εντούτοις, αυτό το κόστος διαδραματίζει λιγότερο σημαντικό ρόλο. |
| --- | --- |

7.1.3

Στη μελέτη καταδεικνύεται ότι σε ορισμένους παραγωγικούς τομείς, όπως εκείνον της αυτοκινητοβιομηχανίας; η εξωτερική υπεργολαβία τείνει να επικεντρωθεί σε συγκεκριμένες περιοχές (από την ΕΕ-15 στα νέα κράτη μέλη, από τις ΗΠΑ στο Μεξικό και τη Βραζιλία, από την Ιαπωνία στη Νοτιοανατολική Ασία και την Κίνα). Αυτό εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από το κόστος που συνεπάγεται η γεωγραφική απόσταση, όπως για παράδειγμα, για τις μεταφορές. Στην περίπτωση των νέων τεχνολογιών και υπηρεσιών, εντούτοις, αυτό το κόστος διαδραματίζει λιγότερο σημαντικό ρόλο.

| 7.2 | Παράλληλα, όμως, στη μελέτη επισημαίνονται ορισμένα πεδία που προκαλούν ανησυχία, τόσο από γεωγραφικής απόψεως, όσον αφορά το αυξανόμενο εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ έναντι της Ασίας γενικά, όσο και από τεχνολογικής απόψεως, όσον αφορά με τις σχετικά περιορισμένες επιδόσεις της ΕΕ στον τομέα των ΤΠΕ. Ένας ιδιαίτερος παράγοντας που, εν προκειμένω, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη είναι το γεγονός ότι ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες επιχειρούν να προοδεύσουν ταχέως στην αλυσίδα αξίας και, ως εκ τούτου, πραγματοποιούν σημαντικές επενδύσεις στην Ε&Α και την κατάρτιση. |
| --- | --- |

7.2

Παράλληλα, όμως, στη μελέτη επισημαίνονται ορισμένα πεδία που προκαλούν ανησυχία, τόσο από γεωγραφικής απόψεως, όσον αφορά το αυξανόμενο εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ έναντι της Ασίας γενικά, όσο και από τεχνολογικής απόψεως, όσον αφορά με τις σχετικά περιορισμένες επιδόσεις της ΕΕ στον τομέα των ΤΠΕ. Ένας ιδιαίτερος παράγοντας που, εν προκειμένω, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη είναι το γεγονός ότι ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες επιχειρούν να προοδεύσουν ταχέως στην αλυσίδα αξίας και, ως εκ τούτου, πραγματοποιούν σημαντικές επενδύσεις στην Ε&Α και την κατάρτιση.

| 7.2.1 | Επί του παρόντος, η επιτυχία της Ασίας στο παγκόσμιο εμπόριο σημειώνεται σε τομείς όπως οι ΤΠΕ στους οποίους η Ευρώπη σημειώνει μικρότερη πρόοδο σε σύγκριση με τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η φαρμακοβιομηχανία ή η βιομηχανία χημικών προϊόντων. Κατά την τελευταία δεκαπενταετία, πολλές ασιατικές χώρες εξειδικεύτηκαν στην εξαγωγή προϊόντων ΤΠΕ (3). Λαμβανομένης υπόψη της περαιτέρω ανάπτυξης αυτών των χωρών, θα πρέπει να αναμένεται ότι αυτές θα στρέψουν την προσοχή τους και σε βιομηχανίες στις οποίες μέχρι σήμερα κυριαρχούσε η Ευρώπη (π.χ. κλωστοϋφαντουργία). |
| --- | --- |

7.2.1

Επί του παρόντος, η επιτυχία της Ασίας στο παγκόσμιο εμπόριο σημειώνεται σε τομείς όπως οι ΤΠΕ στους οποίους η Ευρώπη σημειώνει μικρότερη πρόοδο σε σύγκριση με τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η φαρμακοβιομηχανία ή η βιομηχανία χημικών προϊόντων. Κατά την τελευταία δεκαπενταετία, πολλές ασιατικές χώρες εξειδικεύτηκαν στην εξαγωγή προϊόντων ΤΠΕ (3). Λαμβανομένης υπόψη της περαιτέρω ανάπτυξης αυτών των χωρών, θα πρέπει να αναμένεται ότι αυτές θα στρέψουν την προσοχή τους και σε βιομηχανίες στις οποίες μέχρι σήμερα κυριαρχούσε η Ευρώπη (π.χ. κλωστοϋφαντουργία).

| 7.2.2 | Η ΕΕ και η Κίνα παρουσιάζουν έντονη συμπληρωματικότητα όσον αφορά τις εμπορικές δομές τους, με την ΕΕ να εξειδικεύεται στη μέση και υψηλή τεχνολογία και τα κεφαλαιουχικά αγαθά και την Κίνα να επικεντρώνεται στη χαμηλή τεχνολογία και τους παραγωγικούς τομείς που σχετίζονται με την ένταση εργασίας και τις ΤΠΕ. Αυτή η συμπληρωματικότητα μεταφράζεται άμεσα σε ευνοϊκούς όρους για την ΕΕ όσον αφορά τις εμπορικές τάσεις, με πολλά κράτη μέλη της ΕΕ να αποκομίζουν επί του παρόντος σημαντικά κέρδη από τη διαμόρφωση των τιμών έναντι αναδυόμενων δυνάμεων της αγοράς όπως είναι η Κίνα. Αυτά τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι οι διαδικασίες κάλυψης της απόστασης των μεγάλων αναδυόμενων οικονομιών, όπως της Κίνας, μπορούν να είναι αμοιβαία επωφελείς, με σημαντικά κέρδη όσον αφορά το κατά κεφαλήν εισόδημα τόσο για τον αναπτυγμένο όσο και για τον αναπτυσσόμενο κόσμο. |
| --- | --- |

7.2.2

Η ΕΕ και η Κίνα παρουσιάζουν έντονη συμπληρωματικότητα όσον αφορά τις εμπορικές δομές τους, με την ΕΕ να εξειδικεύεται στη μέση και υψηλή τεχνολογία και τα κεφαλαιουχικά αγαθά και την Κίνα να επικεντρώνεται στη χαμηλή τεχνολογία και τους παραγωγικούς τομείς που σχετίζονται με την ένταση εργασίας και τις ΤΠΕ. Αυτή η συμπληρωματικότητα μεταφράζεται άμεσα σε ευνοϊκούς όρους για την ΕΕ όσον αφορά τις εμπορικές τάσεις, με πολλά κράτη μέλη της ΕΕ να αποκομίζουν επί του παρόντος σημαντικά κέρδη από τη διαμόρφωση των τιμών έναντι αναδυόμενων δυνάμεων της αγοράς όπως είναι η Κίνα. Αυτά τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι οι διαδικασίες κάλυψης της απόστασης των μεγάλων αναδυόμενων οικονομιών, όπως της Κίνας, μπορούν να είναι αμοιβαία επωφελείς, με σημαντικά κέρδη όσον αφορά το κατά κεφαλήν εισόδημα τόσο για τον αναπτυγμένο όσο και για τον αναπτυσσόμενο κόσμο.

| 7.2.3 | Η υπεργολαβία υπηρεσιών στην Ινδία παρουσιάζει (τουλάχιστον) μέχρι στιγμής μικρότερο μακροοικονομικό ενδιαφέρον. |
| --- | --- |

7.2.3

Η υπεργολαβία υπηρεσιών στην Ινδία παρουσιάζει (τουλάχιστον) μέχρι στιγμής μικρότερο μακροοικονομικό ενδιαφέρον.

| 7.3 | Μεσομακροπρόθεσμα, η ΕΕ αναμένεται να αντιμετωπίσει τα παρακάτω προβλήματα στο εξωτερικό εμπόριο: |
| --- | --- |

7.3

Μεσομακροπρόθεσμα, η ΕΕ αναμένεται να αντιμετωπίσει τα παρακάτω προβλήματα στο εξωτερικό εμπόριο:

| 7.3.1 | Οι καλές επιδόσεις της ΕΕ κατά τη δεκαετία του 1990 ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα των κερδών από την αρχική φάση έντασης των επενδύσεων της ελευθέρωσης του παγκόσμιου εμπορίου, η οποία δεν θα συνεχιστεί επ' αόριστον. |
| --- | --- |

7.3.1

Οι καλές επιδόσεις της ΕΕ κατά τη δεκαετία του 1990 ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα των κερδών από την αρχική φάση έντασης των επενδύσεων της ελευθέρωσης του παγκόσμιου εμπορίου, η οποία δεν θα συνεχιστεί επ' αόριστον.

| 7.3.2 | Η ΕΕ παρουσιάζει αδυναμίες σε ευρύ φάσμα βιομηχανιών υψηλής τεχνολογίας, ιδίως στις ΤΠΕ. |
| --- | --- |

7.3.2

Η ΕΕ παρουσιάζει αδυναμίες σε ευρύ φάσμα βιομηχανιών υψηλής τεχνολογίας, ιδίως στις ΤΠΕ.

| 7.3.3 | Η Ασία καθίσταται δυνητικός εμπορικός ανταγωνιστής σε ορισμένους από τους τομείς θεμελιώδους σημασίας για την ΕΕ. Οι παραγωγοί χαμηλού κόστους της Κίνας αναμένεται να κυριαρχήσουν σε ένα φάσμα βιομηχανιών χαμηλής τεχνολογίας και υψηλής έντασης εργασίας. Οι συνέπειες αυτού του φαινομένου θα είναι σοβαρότερες για την ΕΕ απ' ό, τι για τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. |
| --- | --- |

7.3.3

Η Ασία καθίσταται δυνητικός εμπορικός ανταγωνιστής σε ορισμένους από τους τομείς θεμελιώδους σημασίας για την ΕΕ. Οι παραγωγοί χαμηλού κόστους της Κίνας αναμένεται να κυριαρχήσουν σε ένα φάσμα βιομηχανιών χαμηλής τεχνολογίας και υψηλής έντασης εργασίας. Οι συνέπειες αυτού του φαινομένου θα είναι σοβαρότερες για την ΕΕ απ' ό, τι για τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία.

8.   Κερδισμένοι και χαμένοι από την υπεργολαβία στο εξωτερικό

| 8.1 | Η υπεργολαβία στο εξωτερικό ενισχύει το εμπόριο συχνά με νέους τύπους προϊόντων και σε νέους οικονομικούς κλάδους. Καθώς οι θεωρητικές και εμπειρικές μελέτες καταδεικνύουν ότι το εμπόριο παράγει πλούτο, η υπεργολαβία στο εξωτερικό θα πρέπει, επομένως, να ενισχύει την παγκόσμια ευημερία. Ωστόσο, αυτή η ανάλυση περιπλέκεται από το γεγονός ότι τα οφέλη όσον αφορά το κόστος που βρίσκεται στη βάση της απόφασης για την υπεργολαβία της παραγωγής ορισμένων προϊόντων στο εξωτερικό μπορεί να αποτελούν τη συνέπεια λιγότερο αυστηρών νομοθεσιών σε θέματα περιβαλλοντικής προστασίας και κυρίως όσον αφορά τις συνέπειες για το περιβάλλον σε παγκόσμιο επίπεδο. Εντούτοις, εάν δεν συμβαίνει αυτό, τότε είναι δυνατόν να θεωρήσουμε ότι ισχύει η αρχή σύμφωνα με την οποία η υπεργολαβία στο εξωτερικό αυξάνει την παγκόσμια ευημερία. Εξάλλου, είναι επίσης γνωστό ότι το εμπόριο συχνά προκαλεί κερδισμένους και χαμένους και, στο πλαίσιο αυτό, το ερώτημα που τίθεται είναι ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν στην Ευρώπη από την αυξανόμενη υπεργολαβία στο εξωτερικό. |
| --- | --- |

8.1

Η υπεργολαβία στο εξωτερικό ενισχύει το εμπόριο συχνά με νέους τύπους προϊόντων και σε νέους οικονομικούς κλάδους. Καθώς οι θεωρητικές και εμπειρικές μελέτες καταδεικνύουν ότι το εμπόριο παράγει πλούτο, η υπεργολαβία στο εξωτερικό θα πρέπει, επομένως, να ενισχύει την παγκόσμια ευημερία. Ωστόσο, αυτή η ανάλυση περιπλέκεται από το γεγονός ότι τα οφέλη όσον αφορά το κόστος που βρίσκεται στη βάση της απόφασης για την υπεργολαβία της παραγωγής ορισμένων προϊόντων στο εξωτερικό μπορεί να αποτελούν τη συνέπεια λιγότερο αυστηρών νομοθεσιών σε θέματα περιβαλλοντικής προστασίας και κυρίως όσον αφορά τις συνέπειες για το περιβάλλον σε παγκόσμιο επίπεδο. Εντούτοις, εάν δεν συμβαίνει αυτό, τότε είναι δυνατόν να θεωρήσουμε ότι ισχύει η αρχή σύμφωνα με την οποία η υπεργολαβία στο εξωτερικό αυξάνει την παγκόσμια ευημερία. Εξάλλου, είναι επίσης γνωστό ότι το εμπόριο συχνά προκαλεί κερδισμένους και χαμένους και, στο πλαίσιο αυτό, το ερώτημα που τίθεται είναι ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν στην Ευρώπη από την αυξανόμενη υπεργολαβία στο εξωτερικό.

| 8.1.1 | Η απόφαση μιας επιχείρησης να αναθέσει σε υπεργολαβία ένα συγκεκριμένο έργο μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη από τη σκοπιά της επιχείρησης. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε πολλούς λόγους. Είναι πιθανόν οι πελάτες να μην είναι ικανοποιημένοι από το γεγονός ότι εξυπηρετούνται από τηλεφωνικά κέντρα στο εξωτερικό, τα ενδιάμεσα προϊόντα μπορεί να μην διαθέτουν την απαιτούμενη ποιότητα και να μην παραδίδονται στις επιχειρήσεις εντός της συμφωνημένης προθεσμίας, ενδεχομένως να προκύψουν παρεξηγήσεις που σχετίζονται με τη διαφορετική νοοτροπία μεταξύ των επιχειρήσεων και των πελατών ή σε διασυνοριακό επίπεδο ή να δοθούν σε ανταγωνιστές εμπιστευτικές πληροφορίες. |
| --- | --- |

8.1.1

Η απόφαση μιας επιχείρησης να αναθέσει σε υπεργολαβία ένα συγκεκριμένο έργο μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη από τη σκοπιά της επιχείρησης. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε πολλούς λόγους. Είναι πιθανόν οι πελάτες να μην είναι ικανοποιημένοι από το γεγονός ότι εξυπηρετούνται από τηλεφωνικά κέντρα στο εξωτερικό, τα ενδιάμεσα προϊόντα μπορεί να μην διαθέτουν την απαιτούμενη ποιότητα και να μην παραδίδονται στις επιχειρήσεις εντός της συμφωνημένης προθεσμίας, ενδεχομένως να προκύψουν παρεξηγήσεις που σχετίζονται με τη διαφορετική νοοτροπία μεταξύ των επιχειρήσεων και των πελατών ή σε διασυνοριακό επίπεδο ή να δοθούν σε ανταγωνιστές εμπιστευτικές πληροφορίες.

| 8.1.2 | Ωστόσο, για τις ανάγκες της ανάλυσής μας, πρέπει να υποθέσουμε ότι η απόφαση που λαμβάνει μία επιχείρηση (ή κυβέρνηση) για υπεργολαβία στο εσωτερικό ή το εξωτερικό αποδεικνύεται εύστοχη. Σε αυτήν την περίπτωση, ποιοί θα είναι οι κερδισμένοι και ποιοι οι χαμένοι; |
| --- | --- |

8.1.2

Ωστόσο, για τις ανάγκες της ανάλυσής μας, πρέπει να υποθέσουμε ότι η απόφαση που λαμβάνει μία επιχείρηση (ή κυβέρνηση) για υπεργολαβία στο εσωτερικό ή το εξωτερικό αποδεικνύεται εύστοχη. Σε αυτήν την περίπτωση, ποιοί θα είναι οι κερδισμένοι και ποιοι οι χαμένοι;

8.2   Οι κερδισμένοι

| 8.2.1 | Ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που αναθέτουν σε υπεργολαβία στο εσωτερικό και το εξωτερικό.
  Οι εν λόγω επιχειρήσεις θα επωφεληθούν από τη δυνητικά σημαντική μείωση του κόστους, κυρίως εξαιτίας του φθηνότερου εργατικού δυναμικού. Μακροπρόθεσμα, αυτές θα αποκτήσουν πρόσβαση και σε νέο εξειδικευμένο προσωπικό, είτε άμεσα, μέσω της μεταφοράς των εγκαταστάσεών τους, είτε έμμεσα, μέσω της ανάθεσης υπεργολαβίας σε τοπικούς προμηθευτές στο εξωτερικό. Εξάλλου, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επιχειρήσεις που μετέφεραν τις δραστηριότητές τους σε ευρωπαϊκές χώρες, των οποίων η αγορά εργασίας διέπεται από πλήρη νομοθεσία, θα είναι σε θέση να διαχειρίζονται τις ομάδες εργατικού δυναμικού τους με μεγαλύτερη ευελιξία. Η υπεργολαβία δραστηριοτήτων στο εξωτερικό μπορεί επίσης να επιφέρει την ανάπτυξη νέων αγορών. Χάρη στις τοπικές παραγωγικές εγκαταστάσεις, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μπορούν να παράγουν αγαθά και υπηρεσίες σε τιμές προσιτές σε χώρες με χαμηλούς μισθούς. |
| --- | --- |

8.2.1

Ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που αναθέτουν σε υπεργολαβία στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Οι εν λόγω επιχειρήσεις θα επωφεληθούν από τη δυνητικά σημαντική μείωση του κόστους, κυρίως εξαιτίας του φθηνότερου εργατικού δυναμικού. Μακροπρόθεσμα, αυτές θα αποκτήσουν πρόσβαση και σε νέο εξειδικευμένο προσωπικό, είτε άμεσα, μέσω της μεταφοράς των εγκαταστάσεών τους, είτε έμμεσα, μέσω της ανάθεσης υπεργολαβίας σε τοπικούς προμηθευτές στο εξωτερικό. Εξάλλου, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επιχειρήσεις που μετέφεραν τις δραστηριότητές τους σε ευρωπαϊκές χώρες, των οποίων η αγορά εργασίας διέπεται από πλήρη νομοθεσία, θα είναι σε θέση να διαχειρίζονται τις ομάδες εργατικού δυναμικού τους με μεγαλύτερη ευελιξία. Η υπεργολαβία δραστηριοτήτων στο εξωτερικό μπορεί επίσης να επιφέρει την ανάπτυξη νέων αγορών. Χάρη στις τοπικές παραγωγικές εγκαταστάσεις, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μπορούν να παράγουν αγαθά και υπηρεσίες σε τιμές προσιτές σε χώρες με χαμηλούς μισθούς.

| 8.2.2 | Οι ευρωπαϊκές χώρες που προσφέρουν προϊόντα και υπηρεσίες προερχόμενες από υπεργολαβία στο εσωτερικό ή το εξωτερικό.
  Μετά από την ένταξη των δώδεκα νέων κρατών μελών κατά το διάστημα 2004-2007, η ΕΕ συμπεριλαμβάνει ορισμένους μεγάλους προμηθευτές προϊόντων και υπηρεσιών προερχόμενων από υπεργολαβία στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Ωστόσο, ορισμένες χώρες της ΕΕ-15, και ιδιαίτερα η Ιρλανδία, επωφελήθηκαν από το γεγονός ότι υποδέχθηκαν στο έδαφός τους δραστηριότητες υπεργολαβίας. Τα οφέλη από την υπεργολαβία στο εξωτερικό για τις χώρες που υποδέχονται τις σχετικές δραστηριότητες είναι σαφέστατα: η δημιουργία θέσεων εργασίας και η αύξηση των επενδύσεων βραχυπρόθεσμα, και, μακροπρόθεσμα, η μεταφορά τεχνολογιών και δεξιοτήτων προς όφελος των τοπικών πληθυσμών. |
| --- | --- |

8.2.2

Οι ευρωπαϊκές χώρες που προσφέρουν προϊόντα και υπηρεσίες προερχόμενες από υπεργολαβία στο εσωτερικό ή το εξωτερικό.

Μετά από την ένταξη των δώδεκα νέων κρατών μελών κατά το διάστημα 2004-2007, η ΕΕ συμπεριλαμβάνει ορισμένους μεγάλους προμηθευτές προϊόντων και υπηρεσιών προερχόμενων από υπεργολαβία στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Ωστόσο, ορισμένες χώρες της ΕΕ-15, και ιδιαίτερα η Ιρλανδία, επωφελήθηκαν από το γεγονός ότι υποδέχθηκαν στο έδαφός τους δραστηριότητες υπεργολαβίας. Τα οφέλη από την υπεργολαβία στο εξωτερικό για τις χώρες που υποδέχονται τις σχετικές δραστηριότητες είναι σαφέστατα: η δημιουργία θέσεων εργασίας και η αύξηση των επενδύσεων βραχυπρόθεσμα, και, μακροπρόθεσμα, η μεταφορά τεχνολογιών και δεξιοτήτων προς όφελος των τοπικών πληθυσμών.

| 8.2.3 | Οι καταναλωτές προϊόντων και υπηρεσιών προερχόμενων από υπεργολαβία στο εσωτερικό και το εξωτερικό.
  Οι καταναλωτές μπορούν να επωφεληθούν από τις χαμηλότερες τιμές των εν λόγω προϊόντων και υπηρεσιών. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, για παράδειγμα, η παγκοσμιοποίηση της βιομηχανίας υλικού πληροφορικής προκάλεσε μείωση της τιμής των ημιαγωγών και των τσιπ μνήμης κατά 10 με 30 % τη δεκαετία του 1990. Ένα άλλο πλεονέκτημα για τους καταναλωτές είναι η επέκταση των ωρών λειτουργίας των γραφείων σε πολλές βιομηχανίες υπηρεσιών, για παράδειγμα η δυνατότητα επικοινωνίας με το τηλεφωνικό κέντρο μιας επιχείρησης, το οποίο βρίσκεται στο Bangalore μετά τις 17:00 GMT/CET. Ανάλογα με το μέγεθος που αντιπροσωπεύει η υπεργολαβία στο εσωτερικό και το εξωτερικό επί του συνολικού όγκου των σχετικών προϊόντων και υπηρεσιών, η μείωση των τιμών θα προκαλέσει την αποδυνάμωση του πληθωρισμού και, ως εκ τούτου, θα επιφέρει μεγαλύτερη αγοραστική αξία. |
| --- | --- |

8.2.3

Οι καταναλωτές προϊόντων και υπηρεσιών προερχόμενων από υπεργολαβία στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Οι καταναλωτές μπορούν να επωφεληθούν από τις χαμηλότερες τιμές των εν λόγω προϊόντων και υπηρεσιών. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, για παράδειγμα, η παγκοσμιοποίηση της βιομηχανίας υλικού πληροφορικής προκάλεσε μείωση της τιμής των ημιαγωγών και των τσιπ μνήμης κατά 10 με 30 % τη δεκαετία του 1990. Ένα άλλο πλεονέκτημα για τους καταναλωτές είναι η επέκταση των ωρών λειτουργίας των γραφείων σε πολλές βιομηχανίες υπηρεσιών, για παράδειγμα η δυνατότητα επικοινωνίας με το τηλεφωνικό κέντρο μιας επιχείρησης, το οποίο βρίσκεται στο Bangalore μετά τις 17:00 GMT/CET. Ανάλογα με το μέγεθος που αντιπροσωπεύει η υπεργολαβία στο εσωτερικό και το εξωτερικό επί του συνολικού όγκου των σχετικών προϊόντων και υπηρεσιών, η μείωση των τιμών θα προκαλέσει την αποδυνάμωση του πληθωρισμού και, ως εκ τούτου, θα επιφέρει μεγαλύτερη αγοραστική αξία.

8.3   Οι χαμένοι

| 8.3.1 | Οι ευρωπαίοι εργαζόμενοι που χάνουν την εργασία τους εξαιτίας της υπεργολαβίας στο εσωτερικό ή το εξωτερικό
  Οι εργαζόμενοι που χάνουν την εργασία τους εξαιτίας της υπεργολαβίας στο εσωτερικό ή το εξωτερικό είναι προφανώς οι άμεσοι χαμένοι αυτού του συστήματος. Αυτοί που χάνουν την εργασία τους κατ` αυτόν τον τρόπο συνιστούν μία μικρή και συγκεντρωμένη ομάδα που πλήττεται έντονα σε σύγκριση με την κατά πολύ μεγαλύτερη και περισσότερο ποικιλόμορφη ομάδα των κερδισμένων από την υπεργολαβία στο εσωτερικό και το εξωτερικό, η οποία (με την εξαίρεση ενδεχομένως των επιχειρήσεων) επωφελούνται σε ατομικό επίπεδο σε σχετικά μικρό βαθμό. Αυτή η ασυμμετρία μεταξύ κερδισμένων και χαμένων θέτει την πολιτική της υπεργολαβίας στο ίδιο επίπεδο με την πλειονότητα των λοιπών συζητήσεων σχετικά με τις ελεύθερες συναλλαγές και τον ανταγωνισμό. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση, το οποίο συνέστησε το Συμβούλιο μετά από επίμονη πρόταση της Επιτροπής, προσφέρει στην ΕΕ ένα όργανο για την ενίσχυση — έστω με περιορισμένους πόρους — αυτής της ομάδας. |
| --- | --- |

8.3.1

Οι ευρωπαίοι εργαζόμενοι που χάνουν την εργασία τους εξαιτίας της υπεργολαβίας στο εσωτερικό ή το εξωτερικό

Οι εργαζόμενοι που χάνουν την εργασία τους εξαιτίας της υπεργολαβίας στο εσωτερικό ή το εξωτερικό είναι προφανώς οι άμεσοι χαμένοι αυτού του συστήματος. Αυτοί που χάνουν την εργασία τους κατ` αυτόν τον τρόπο συνιστούν μία μικρή και συγκεντρωμένη ομάδα που πλήττεται έντονα σε σύγκριση με την κατά πολύ μεγαλύτερη και περισσότερο ποικιλόμορφη ομάδα των κερδισμένων από την υπεργολαβία στο εσωτερικό και το εξωτερικό, η οποία (με την εξαίρεση ενδεχομένως των επιχειρήσεων) επωφελούνται σε ατομικό επίπεδο σε σχετικά μικρό βαθμό. Αυτή η ασυμμετρία μεταξύ κερδισμένων και χαμένων θέτει την πολιτική της υπεργολαβίας στο ίδιο επίπεδο με την πλειονότητα των λοιπών συζητήσεων σχετικά με τις ελεύθερες συναλλαγές και τον ανταγωνισμό. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση, το οποίο συνέστησε το Συμβούλιο μετά από επίμονη πρόταση της Επιτροπής, προσφέρει στην ΕΕ ένα όργανο για την ενίσχυση — έστω με περιορισμένους πόρους — αυτής της ομάδας.

| 8.3.2 | Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που δεν είναι σε θέση να υιοθετήσουν τις «βέλτιστες πρακτικές» του συστήματος της υπεργολαβίας στο εσωτερικό και το εξωτερικό.
  Το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη είναι η περιορισμένη ανάπτυξη της παραγωγικότητάς της. Καθώς η παγκοσμιοποίηση επιταχύνεται, η υπεργολαβία στο εσωτερικό και το εξωτερικό καθίσταται ανταγωνιστική επιτακτική ανάγκη για όλο και μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις που δεν είναι σε θέση να αναδιαρθρώσουν τις δραστηριότητές τους με τη χρήση της υπεργολαβίας ορισμένων ενδιάμεσων προϊόντων και εργασιών τους θα μειονεκτούν όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα σε σύγκριση με τους ευρωπαίους ή μη ανταγωνιστές τους που είναι σε θέση να το πράξουν. Συνεπώς, η ανάπτυξή τους κινδυνεύει να είναι βραδύτερη και θα αναγκαστούν να αποχωρήσουν οριστικά από την αγορά ή θα επιλέξουν οι ίδιες να μεταφέρουν το σύνολο της παραγωγής τους εκτός της χώρας προέλευσής τους. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, αυτό θα οδηγήσει πιθανόν σε μεγαλύτερες απώλειες θέσεων εργασίας απ' ό,τι εάν η υπεργολαβία είχε χρησιμοποιηθεί σε προγενέστερο στάδιο. |
| --- | --- |

8.3.2

Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που δεν είναι σε θέση να υιοθετήσουν τις «βέλτιστες πρακτικές» του συστήματος της υπεργολαβίας στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη είναι η περιορισμένη ανάπτυξη της παραγωγικότητάς της. Καθώς η παγκοσμιοποίηση επιταχύνεται, η υπεργολαβία στο εσωτερικό και το εξωτερικό καθίσταται ανταγωνιστική επιτακτική ανάγκη για όλο και μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις που δεν είναι σε θέση να αναδιαρθρώσουν τις δραστηριότητές τους με τη χρήση της υπεργολαβίας ορισμένων ενδιάμεσων προϊόντων και εργασιών τους θα μειονεκτούν όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα σε σύγκριση με τους ευρωπαίους ή μη ανταγωνιστές τους που είναι σε θέση να το πράξουν. Συνεπώς, η ανάπτυξή τους κινδυνεύει να είναι βραδύτερη και θα αναγκαστούν να αποχωρήσουν οριστικά από την αγορά ή θα επιλέξουν οι ίδιες να μεταφέρουν το σύνολο της παραγωγής τους εκτός της χώρας προέλευσής τους. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, αυτό θα οδηγήσει πιθανόν σε μεγαλύτερες απώλειες θέσεων εργασίας απ' ό,τι εάν η υπεργολαβία είχε χρησιμοποιηθεί σε προγενέστερο στάδιο.

9.   Μέτρα που πρέπει να ληφθούν και συστάσεις

| 9.1 | Η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να τοποθετηθεί επανειλημμένα στο παρελθόν όσον αφορά το παγκόσμιο εμπόριο και την παγκοσμιοποίηση (4) και πιο πρόσφατα στη γνωμοδότηση με τίτλο «Οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες της ΕΕ στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης» (REX/228 — Εισηγητής: ο κ. Malosse). Στην εν λόγω γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ τάχθηκε, μεταξύ άλλων, υπέρ μιας κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της παγκοσμιοποίησης, ενός παγκόσμιου κράτους δικαίου, ενός ισόρροπου και δίκαιου εμπορικού ανοίγματος, της ταχύτερης ολοκλήρωσης και μιας παγκοσμιοποίησης με ανθρώπινο πρόσωπο. |
| --- | --- |

9.1

Η ΕΟΚΕ είχε την ευκαιρία να τοποθετηθεί επανειλημμένα στο παρελθόν όσον αφορά το παγκόσμιο εμπόριο και την παγκοσμιοποίηση (4) και πιο πρόσφατα στη γνωμοδότηση με τίτλο «Οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες της ΕΕ στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης» (REX/228 — Εισηγητής: ο κ. Malosse). Στην εν λόγω γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ τάχθηκε, μεταξύ άλλων, υπέρ μιας κοινής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της παγκοσμιοποίησης, ενός παγκόσμιου κράτους δικαίου, ενός ισόρροπου και δίκαιου εμπορικού ανοίγματος, της ταχύτερης ολοκλήρωσης και μιας παγκοσμιοποίησης με ανθρώπινο πρόσωπο.

| 9.1.1 | Δεδομένου ότι, γενικά, το εμπόριο ενδιάμεσων προϊόντων εξελίσσεται προς όφελος της ΕΕ, κρίνεται σκόπιμη η ενθάρρυνσή της, προκειμένου να υιοθετήσει θετική και ενεργό στάση έναντι των ελεύθερων εμπορικών συναλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και ενεργητική στρατηγική έναντι της παγκοσμιοποίησης. Αυτού λεχθέντος, η ΕΕ θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην κατανομή των απορρεόντων πλεονεκτημάτων, καθώς και στην πολιτική συζήτηση. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ πρέπει να δραστηριοποιηθεί προς όφελος της ύπαρξης ισότιμων συνθηκών και (οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής) βιώσιμης ανάπτυξης στο παγκόσμιο εμπόριο. |
| --- | --- |

9.1.1

Δεδομένου ότι, γενικά, το εμπόριο ενδιάμεσων προϊόντων εξελίσσεται προς όφελος της ΕΕ, κρίνεται σκόπιμη η ενθάρρυνσή της, προκειμένου να υιοθετήσει θετική και ενεργό στάση έναντι των ελεύθερων εμπορικών συναλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και ενεργητική στρατηγική έναντι της παγκοσμιοποίησης. Αυτού λεχθέντος, η ΕΕ θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην κατανομή των απορρεόντων πλεονεκτημάτων, καθώς και στην πολιτική συζήτηση. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ πρέπει να δραστηριοποιηθεί προς όφελος της ύπαρξης ισότιμων συνθηκών και (οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής) βιώσιμης ανάπτυξης στο παγκόσμιο εμπόριο.

| 9.1.2 | Η ΕΕ πρέπει να κατευθύνει σε μεγαλύτερο βαθμό την εμπορική πολιτική της προς τη βελτίωση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών κανόνων σε παγκόσμιο επίπεδο και να υιοθετήσει μια προσέγγιση που να συνδυάζει την αλληλεγγύη και τα ατομικά συμφέροντα για όλους τους πολίτες. Απαιτείται μεγαλύτερη πρόοδος στην άρση των μη δασμολογικών φραγμών στο εμπόριο, κυρίως στους τομείς όπου υφίστανται διακρίσεις εις βάρος των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Όσον αφορά την υπεργολαβία στο εξωτερικό, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι υφίσταται ανάγκη να βελτιωθεί η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας. |
| --- | --- |

9.1.2

Η ΕΕ πρέπει να κατευθύνει σε μεγαλύτερο βαθμό την εμπορική πολιτική της προς τη βελτίωση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών κανόνων σε παγκόσμιο επίπεδο και να υιοθετήσει μια προσέγγιση που να συνδυάζει την αλληλεγγύη και τα ατομικά συμφέροντα για όλους τους πολίτες. Απαιτείται μεγαλύτερη πρόοδος στην άρση των μη δασμολογικών φραγμών στο εμπόριο, κυρίως στους τομείς όπου υφίστανται διακρίσεις εις βάρος των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Όσον αφορά την υπεργολαβία στο εξωτερικό, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι υφίσταται ανάγκη να βελτιωθεί η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας.

| 9.1.3 | Η τρέχουσα συζήτηση για την αλλαγή του κλίματος, τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και τη βιώσιμη ανάπτυξη θα οδηγεί όλο και περισσότερο στην εκ νέου αξιολόγηση πολλών πτυχών της παγκοσμιοποίησης, συμπεριλαμβανομένου και του εμπορίου. Οι αναπτυσσόμενες χώρες επιζητούν ήδη μεγαλύτερη βοήθεια, ή «δημιουργία υποδομής», για τη χρήση καθαρών τεχνολογιών. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση καθαρότερων και ενεργειακά αποδότερων μεταφορών, και κυρίως θαλάσσιων μεταφορών, εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο. Οι περιβαλλοντικές θεωρήσεις θα πρέπει να έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη μελλοντική τοποθεσία παραγωγικών εγκαταστάσεων και εγκαταστάσεων διανομής προϊόντων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ αναμένει από την Επιτροπή, στη περίπτωση που αυτό δεν συμβαίνει, να αναλάβει ξεχωριστές μελέτες για τις σχετιζόμενες με το εμπόριο πτυχές της ευρύτερης συζήτησης σχετικά με την αλλαγή του κλίματος. |
| --- | --- |

9.1.3

Η τρέχουσα συζήτηση για την αλλαγή του κλίματος, τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και τη βιώσιμη ανάπτυξη θα οδηγεί όλο και περισσότερο στην εκ νέου αξιολόγηση πολλών πτυχών της παγκοσμιοποίησης, συμπεριλαμβανομένου και του εμπορίου. Οι αναπτυσσόμενες χώρες επιζητούν ήδη μεγαλύτερη βοήθεια, ή «δημιουργία υποδομής», για τη χρήση καθαρών τεχνολογιών. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση καθαρότερων και ενεργειακά αποδότερων μεταφορών, και κυρίως θαλάσσιων μεταφορών, εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο. Οι περιβαλλοντικές θεωρήσεις θα πρέπει να έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα κατά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη μελλοντική τοποθεσία παραγωγικών εγκαταστάσεων και εγκαταστάσεων διανομής προϊόντων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ αναμένει από την Επιτροπή, στη περίπτωση που αυτό δεν συμβαίνει, να αναλάβει ξεχωριστές μελέτες για τις σχετιζόμενες με το εμπόριο πτυχές της ευρύτερης συζήτησης σχετικά με την αλλαγή του κλίματος.

| 9.2 | Η ΕΕ θα έπρεπε να έχει επίγνωση των ισχυρών σημείων της και να τα αναπτύξει. Ειδικότερα, οι προαναφερόμενοι τομείς μέσης τεχνολογίας συχνά απαιτούν ιδιαίτερα μεγάλο δυναμικό καινοτομίας. Εντούτοις, είναι επίσης απαραίτητο να γίνουν επενδύσεις σε νέους τομείς, είτε σε επίπεδο υλικών είτε ιδεών. Από αυτήν την άποψη το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο (2007-2012) προσφέρει ορισμένες δυνατότητες. Οι προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να συνεχιστούν και να εντατικοποιηθούν (5). |
| --- | --- |

9.2

Η ΕΕ θα έπρεπε να έχει επίγνωση των ισχυρών σημείων της και να τα αναπτύξει. Ειδικότερα, οι προαναφερόμενοι τομείς μέσης τεχνολογίας συχνά απαιτούν ιδιαίτερα μεγάλο δυναμικό καινοτομίας. Εντούτοις, είναι επίσης απαραίτητο να γίνουν επενδύσεις σε νέους τομείς, είτε σε επίπεδο υλικών είτε ιδεών. Από αυτήν την άποψη το 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο (2007-2012) προσφέρει ορισμένες δυνατότητες. Οι προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να συνεχιστούν και να εντατικοποιηθούν (5).

| 9.3 | Δεδομένης της θεαματικής ανάπτυξης της υπεργολαβίας στο εξωτερικό ειδικότερα, είναι επείγουσα η ανάγκη πραγματοποίησης περισσότερων και πιο διαφοροποιημένων αναλύσεων (σε τομεακή ή περιφερειακή βάση) και αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο καθώς η μελέτη που αναφέρεται στην παρούσα γνωμοδότηση προσφέρει μία πολύ γενική εικόνα και δεν λαμβάνει υπόψη της τις πρόσφατες εξελίξεις. |
| --- | --- |

9.3

Δεδομένης της θεαματικής ανάπτυξης της υπεργολαβίας στο εξωτερικό ειδικότερα, είναι επείγουσα η ανάγκη πραγματοποίησης περισσότερων και πιο διαφοροποιημένων αναλύσεων (σε τομεακή ή περιφερειακή βάση) και αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο καθώς η μελέτη που αναφέρεται στην παρούσα γνωμοδότηση προσφέρει μία πολύ γενική εικόνα και δεν λαμβάνει υπόψη της τις πρόσφατες εξελίξεις.

| 9.3.1 | Οι τελευταίες διευρύνσεις της ΕΕ δημιούργησε νέες ευκαιρίες για υπεργολαβίες στο εξωτερικό με αποδέκτες τα νέα κράτη μέλη. Τούτο απαιτεί, συνεπώς, πολύ προσεκτική ανάλυση δεδομένου ότι οι ωφελημένοι και οι ζημιωμένοι βρίσκονται εντός της Κοινότητας. Εάν θεωρήσουμε ότι η υπεργολαβία στο εξωτερικό με αποδέκτες νέα και μελλοντικά κράτη μέλη μπορεί να συμβάλει θετικά στη στρατηγική για τη συνοχή, είναι λογικό να εξεταστούν οι επιπτώσεις για τον μελλοντικό προσανατολισμό των σχετικών χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ. |
| --- | --- |

9.3.1

Οι τελευταίες διευρύνσεις της ΕΕ δημιούργησε νέες ευκαιρίες για υπεργολαβίες στο εξωτερικό με αποδέκτες τα νέα κράτη μέλη. Τούτο απαιτεί, συνεπώς, πολύ προσεκτική ανάλυση δεδομένου ότι οι ωφελημένοι και οι ζημιωμένοι βρίσκονται εντός της Κοινότητας. Εάν θεωρήσουμε ότι η υπεργολαβία στο εξωτερικό με αποδέκτες νέα και μελλοντικά κράτη μέλη μπορεί να συμβάλει θετικά στη στρατηγική για τη συνοχή, είναι λογικό να εξεταστούν οι επιπτώσεις για τον μελλοντικό προσανατολισμό των σχετικών χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ.

| 9.3.2 | Επιπλέον, δεν υπάρχουν λεπτομερείς μελέτες σχετικά με άλλες συνέπειες της υπεργολαβίας επί της απασχόλησης και των ειδικοτήτων. |
| --- | --- |

9.3.2

Επιπλέον, δεν υπάρχουν λεπτομερείς μελέτες σχετικά με άλλες συνέπειες της υπεργολαβίας επί της απασχόλησης και των ειδικοτήτων.

| 9.3.3 | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να αναθέσει τη δρομολόγηση αναλύσεων που θα συμπεριλαμβάνουν και δυνητικά σενάρια, με μεσοπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, και να εμπλέξει σε αυτές και τους ενδιαφερόμενους παράγοντες. Οι έρευνες μεταξύ των υπεύθυνων λήψης αποφάσεων των επιχειρήσεων δίνουν, σε ορισμένες περιπτώσεις, μια εικόνα των πραγμάτων διαφορετική από εκείνη που παρουσιάζουν οι εμπορικές στατιστικές. |
| --- | --- |

9.3.3

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να αναθέσει τη δρομολόγηση αναλύσεων που θα συμπεριλαμβάνουν και δυνητικά σενάρια, με μεσοπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, και να εμπλέξει σε αυτές και τους ενδιαφερόμενους παράγοντες. Οι έρευνες μεταξύ των υπεύθυνων λήψης αποφάσεων των επιχειρήσεων δίνουν, σε ορισμένες περιπτώσεις, μια εικόνα των πραγμάτων διαφορετική από εκείνη που παρουσιάζουν οι εμπορικές στατιστικές.

| 9.3.4 | Οι εν λόγω αναλύσεις θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος τομεακών ερευνών που θα πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο της νέας βιομηχανικής πολιτικής και θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως βάση για τις συζητήσεις στο πλαίσιο του τομεακού κοινωνικού διαλόγου, ο οποίος, κατ' αυτόν τον τρόπο, θα διαθέτει ένα συμπληρωματικό μέσο για τον έλεγχο και της πρόβλεψης των αλλαγών (βλέπε σχετικά τις διάφορες γνωμοδοτήσεις της CCMI και της ΕΟΚΕ). |
| --- | --- |

9.3.4

Οι εν λόγω αναλύσεις θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος τομεακών ερευνών που θα πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο της νέας βιομηχανικής πολιτικής και θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως βάση για τις συζητήσεις στο πλαίσιο του τομεακού κοινωνικού διαλόγου, ο οποίος, κατ' αυτόν τον τρόπο, θα διαθέτει ένα συμπληρωματικό μέσο για τον έλεγχο και της πρόβλεψης των αλλαγών (βλέπε σχετικά τις διάφορες γνωμοδοτήσεις της CCMI και της ΕΟΚΕ).

| 9.4 | Η στρατηγική της Λισσαβώνας προσφέρει τις βασικές απαντήσεις στις προκλήσεις που θέτει στην Ευρώπη η ολοκλήρωση του παγκόσμιου εμπορίου και η αυξανόμενη ανάθεση σε υπεργολαβία στο εξωτερικό της ευρωπαϊκής παραγωγής. Από την άποψη αυτή, η CCMI υπογραμμίζει ότι τα παρακάτω σημεία είναι αποφασιστικής σημασίας, προκειμένου η Ευρώπη να είναι ανταγωνιστική και ικανή να προσαρμόζεται στην παγκοσμιοποίηση:






  — | Η ολοκλήρωση και η ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς |
| --- | --- | --- |

9.4

Η στρατηγική της Λισσαβώνας προσφέρει τις βασικές απαντήσεις στις προκλήσεις που θέτει στην Ευρώπη η ολοκλήρωση του παγκόσμιου εμπορίου και η αυξανόμενη ανάθεση σε υπεργολαβία στο εξωτερικό της ευρωπαϊκής παραγωγής. Από την άποψη αυτή, η CCMI υπογραμμίζει ότι τα παρακάτω σημεία είναι αποφασιστικής σημασίας, προκειμένου η Ευρώπη να είναι ανταγωνιστική και ικανή να προσαρμόζεται στην παγκοσμιοποίηση:

—

Η ολοκλήρωση και η ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς

| — | Η προώθηση της καινοτομίας |
| --- | --- |

—

Η προώθηση της καινοτομίας

| — | Η ενθάρρυνση της απασχόλησης. |
| --- | --- |

—

Η ενθάρρυνση της απασχόλησης.

| 9.4.1 | Η συνέχιση της ανάπτυξης και της διεύρυνσης της εσωτερικής αγοράς με σκοπό τη βελτιστοποίηση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, των υπηρεσιών, των ατόμων και των κεφαλαίων θα συμβάλει σημαντικά στην ενίσχυση του ανταγωνισμού, εξέλιξη ενισχυτική για τις επιχειρήσεις, την καινοτομία και την ανάπτυξη. |
| --- | --- |

9.4.1

Η συνέχιση της ανάπτυξης και της διεύρυνσης της εσωτερικής αγοράς με σκοπό τη βελτιστοποίηση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, των υπηρεσιών, των ατόμων και των κεφαλαίων θα συμβάλει σημαντικά στην ενίσχυση του ανταγωνισμού, εξέλιξη ενισχυτική για τις επιχειρήσεις, την καινοτομία και την ανάπτυξη.

| 9.4.2 | Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς δεν θα είναι δυνατή χωρίς την αποτελεσματική και ορθή εφαρμογή και θέση σε ισχύ της νομοθεσίας. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο οφείλουν να διασφαλίσουν το σεβασμό εκ μέρους των κρατών μελών των σχετικών προβλεπόμενων προθεσμιών. |
| --- | --- |

9.4.2

Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς δεν θα είναι δυνατή χωρίς την αποτελεσματική και ορθή εφαρμογή και θέση σε ισχύ της νομοθεσίας. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο οφείλουν να διασφαλίσουν το σεβασμό εκ μέρους των κρατών μελών των σχετικών προβλεπόμενων προθεσμιών.

| 9.4.3 | Για να είναι η Ευρώπη ανταγωνιστική στην παγκόσμια αγορά, έχει ζωτική σημασία η ανάπτυξη των τεχνολογιών και η προσέλκυση της καινοτομίας στην ΕΕ. Αυτό θα επιτρέψει την αύξηση του αριθμού θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης στην Ευρώπη, γεγονός που θα την καταστήσει περισσότερο ελκυστική για τις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις. |
| --- | --- |

9.4.3

Για να είναι η Ευρώπη ανταγωνιστική στην παγκόσμια αγορά, έχει ζωτική σημασία η ανάπτυξη των τεχνολογιών και η προσέλκυση της καινοτομίας στην ΕΕ. Αυτό θα επιτρέψει την αύξηση του αριθμού θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης στην Ευρώπη, γεγονός που θα την καταστήσει περισσότερο ελκυστική για τις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις.

| 9.4.4 | Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η καινοτομία είναι απαραίτητο να προβλεφτεί μια προσιτή και απλή διαδικασία για την απόκτηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Επί του παρόντος, η ευρωπαϊκή διαδικασία για την απόκτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας με σκοπό την προστασία μιας εφεύρεσης είναι πολύ πιο ακριβή και πιο περίπλοκη από την αντίστοιχη των ΗΠΑ. Κρίνεται σκόπιμη η πρόβλεψη μιας προσιτής κοινοτικής διαδικασίας για την απόκτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας. |
| --- | --- |

9.4.4

Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η καινοτομία είναι απαραίτητο να προβλεφτεί μια προσιτή και απλή διαδικασία για την απόκτηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Επί του παρόντος, η ευρωπαϊκή διαδικασία για την απόκτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας με σκοπό την προστασία μιας εφεύρεσης είναι πολύ πιο ακριβή και πιο περίπλοκη από την αντίστοιχη των ΗΠΑ. Κρίνεται σκόπιμη η πρόβλεψη μιας προσιτής κοινοτικής διαδικασίας για την απόκτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας.

| 9.4.5 | Θα πρέπει να καταβληθούν συντονισμένες προσπάθειες για να επιτευχθεί το συντομότερο δυνατόν ο προβλεπόμενος από τη στρατηγική της Λισσαβώνας στόχος της διάθεσης από τις εθνικές δαπάνες του 3 % του ΑΕγχΠ για την έρευνα και την ανάπτυξη. Όπως φαίνεται από τα βασικά στοιχεία για την επιστήμη, την τεχνολογία και την καινοτομία, τα οποία δημοσίευσε η Επιτροπή στις 11 Ιουνίου 2007, στο 85 % των περιπτώσεων, οι καθυστερήσεις στην επίτευξη αυτού του στόχου οφείλονται στις περιορισμένες επενδύσεις εκ μέρους του επιχειρηματικού τομέα. Εντούτοις παράλληλα είναι δυνατόν να επιτευχθεί υψηλός βαθμός Ε&Α εάν η μέγιστη δέσμευση εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα συνοδεύεται και από υψηλά επίπεδα δημόσιων επενδύσεων. Στο εσωτερικό της ΕΕ, ο δημόσιος τομέας (τα κράτη μέλη) θα πρέπει, ως εκ τούτου, να συνεχίσει να επενδύει στην Ε&Α, έτσι ώστε οι δραστηριότητες Ε&Α του ιδιωτικού τομέα να συνεχίσουν να αναπτύσσονται. Επιπλέον, οι κυβερνήσεις πρέπει να εισαγάγουν μία καινοτόμο χρηματοδοτική πολιτική για την προώθηση των επενδύσεων Ε&Α. |
| --- | --- |

9.4.5

Θα πρέπει να καταβληθούν συντονισμένες προσπάθειες για να επιτευχθεί το συντομότερο δυνατόν ο προβλεπόμενος από τη στρατηγική της Λισσαβώνας στόχος της διάθεσης από τις εθνικές δαπάνες του 3 % του ΑΕγχΠ για την έρευνα και την ανάπτυξη. Όπως φαίνεται από τα βασικά στοιχεία για την επιστήμη, την τεχνολογία και την καινοτομία, τα οποία δημοσίευσε η Επιτροπή στις 11 Ιουνίου 2007, στο 85 % των περιπτώσεων, οι καθυστερήσεις στην επίτευξη αυτού του στόχου οφείλονται στις περιορισμένες επενδύσεις εκ μέρους του επιχειρηματικού τομέα. Εντούτοις παράλληλα είναι δυνατόν να επιτευχθεί υψηλός βαθμός Ε&Α εάν η μέγιστη δέσμευση εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα συνοδεύεται και από υψηλά επίπεδα δημόσιων επενδύσεων. Στο εσωτερικό της ΕΕ, ο δημόσιος τομέας (τα κράτη μέλη) θα πρέπει, ως εκ τούτου, να συνεχίσει να επενδύει στην Ε&Α, έτσι ώστε οι δραστηριότητες Ε&Α του ιδιωτικού τομέα να συνεχίσουν να αναπτύσσονται. Επιπλέον, οι κυβερνήσεις πρέπει να εισαγάγουν μία καινοτόμο χρηματοδοτική πολιτική για την προώθηση των επενδύσεων Ε&Α.

| 9.4.6 | Οι επενδύσεις στις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών θα ενίσχυαν την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης και θα επιτάχυναν τις σχέσεις μεταξύ των καταναλωτών και των αγορών στην Ευρώπη. Η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου δικτύου ευρυζωνικών συνδέσεων στο Διαδίκτυο θα πρέπει να θεωρείται έργο υψηλής προτεραιότητας. |
| --- | --- |

9.4.6

Οι επενδύσεις στις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών θα ενίσχυαν την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης και θα επιτάχυναν τις σχέσεις μεταξύ των καταναλωτών και των αγορών στην Ευρώπη. Η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου δικτύου ευρυζωνικών συνδέσεων στο Διαδίκτυο θα πρέπει να θεωρείται έργο υψηλής προτεραιότητας.

| 9.5 | Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, η πολιτική απασχόλησης ενέχει ιδιαίτερη σημασία. Αφενός πρόκειται για τη δημιουργία νέων δυνατοτήτων απασχόλησης για όσους που χάνουν την εργασία τους εξαιτίας της υπεργολαβίας στο εσωτερικό ή το εξωτερικό και, αφετέρου, θα πρέπει να διατηρηθούν οι απαιτήσεις όσον αφορά την εξειδίκευση και την ικανότητα προσαρμογής των εργαζομένων. Οι εργαζόμενοι που χάνουν την εργασία τους εξαιτίας μίας μετεγκατάστασης δυσκολεύονται περισσότερο να βρουν νέα θέση εργασίας. Μόλις πριν από λίγα χρόνια ήταν κατά κανόνα εύκολη η εξεύρεση νέας θέσης εργασίας εντός τριών ή τεσσάρων μηνών. Επί του παρόντος, η αναζήτηση νέας θέσης εργασίας μπορεί να διαρκέσει περισσότερα χρόνια, στο μέτρο που όλο και περισσότερες παραγωγικές δραστηριότητες μεγάλης έντασης εργασίας μετεγκαθίστανται και ελάχιστες κατάλληλες εναλλακτικές λύσεις είναι διαθέσιμες. Το κλειδί της ανταγωνιστικότητας για την Ευρώπη συνίσταται σε ένα εργατικό δυναμικό ευέλικτο, καλά κατηρτισμένο και με κίνητρα. |
| --- | --- |

9.5

Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, η πολιτική απασχόλησης ενέχει ιδιαίτερη σημασία. Αφενός πρόκειται για τη δημιουργία νέων δυνατοτήτων απασχόλησης για όσους που χάνουν την εργασία τους εξαιτίας της υπεργολαβίας στο εσωτερικό ή το εξωτερικό και, αφετέρου, θα πρέπει να διατηρηθούν οι απαιτήσεις όσον αφορά την εξειδίκευση και την ικανότητα προσαρμογής των εργαζομένων. Οι εργαζόμενοι που χάνουν την εργασία τους εξαιτίας μίας μετεγκατάστασης δυσκολεύονται περισσότερο να βρουν νέα θέση εργασίας. Μόλις πριν από λίγα χρόνια ήταν κατά κανόνα εύκολη η εξεύρεση νέας θέσης εργασίας εντός τριών ή τεσσάρων μηνών. Επί του παρόντος, η αναζήτηση νέας θέσης εργασίας μπορεί να διαρκέσει περισσότερα χρόνια, στο μέτρο που όλο και περισσότερες παραγωγικές δραστηριότητες μεγάλης έντασης εργασίας μετεγκαθίστανται και ελάχιστες κατάλληλες εναλλακτικές λύσεις είναι διαθέσιμες. Το κλειδί της ανταγωνιστικότητας για την Ευρώπη συνίσταται σε ένα εργατικό δυναμικό ευέλικτο, καλά κατηρτισμένο και με κίνητρα.

| 9.5.1 | Επίσης, η ΕΟΚΕ επισημαίνει εκ νέου τα συμπεράσματα της έκθεσης Wim KOK (6) όσον αφορά:






  — | Τη βελτίωση της ικανότητα προσαρμογής των εργαζομένων και των επιχειρήσεων προκειμένου να ενισχυθούν οι δυνατότητες τους για την πρόληψη των αλλαγών |
| --- | --- | --- |

9.5.1

Επίσης, η ΕΟΚΕ επισημαίνει εκ νέου τα συμπεράσματα της έκθεσης Wim KOK (6) όσον αφορά:

—

Τη βελτίωση της ικανότητα προσαρμογής των εργαζομένων και των επιχειρήσεων προκειμένου να ενισχυθούν οι δυνατότητες τους για την πρόληψη των αλλαγών

| — | Τη συμμετοχή μεγαλύτερου αριθμού εργαζομένων στην αγορά εργασίας |
| --- | --- |

—

Τη συμμετοχή μεγαλύτερου αριθμού εργαζομένων στην αγορά εργασίας

| — | Την πραγματοποίηση περισσότερων και αποτελεσματικότερων επενδύσεων στο ανθρώπινο κεφάλαιο. |
| --- | --- |

—

Την πραγματοποίηση περισσότερων και αποτελεσματικότερων επενδύσεων στο ανθρώπινο κεφάλαιο.

| 9.5.2 | Σε έναν κόσμο που μεταλλάσσεται ταχύτατα, οι τεχνολογίες καθίστανται γρήγορα απηρχαιωμένες. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να ενεργήσουν κατά τρόπο ώστε οι πολίτες τους να είναι σε θέση να προσαρμόζονται στο νέο περιβάλλον ούτως ώστε όλοι να διαθέτουν ίσες ευκαιρίες. Είναι επείγουσα η ανάγκη υιοθέτησης σύγχρονων κοινωνικών και εργασιακών πολιτικών με σκοπό την προώθηση των δυνατοτήτων απασχόλησης και απασχολησιμότητας, με την πρόβλεψη δυνατοτήτων και μέτρων που να επιτρέπουν τη βελτίωση της ικανότητας προσαρμογής, αναπροσανατολισμού, και γεωγραφικής κινητικότητας των εργαζομένων. Για να υπάρξει ανταπόκριση σε αυτή τη φιλόδοξη πρόκληση είναι ζωτικής σημασίας τα κράτη μέλη να χαράξουν και να υλοποιήσουν εθνικές πολιτικές εκπαίδευσης και να δημιουργήσουν δυνατότητες που βασίζονται στην πραγματοποίηση επενδύσεων στους τομείς της διά βίου κατάρτισης και μάθησης, προκειμένου να δοθούν στους πολίτες τα απαιτούμενα μέσα για να μπορούν να προσαρμοστούν στις αλλαγές και τα νέα συγκριτικά πλεονεκτήματα. Όπως επισημαίνεται στην ατζέντα της Λισσαβώνας, αυτό θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει «τις νέες βασικές δεξιότητες, όπως είναι οι δεξιότητες στις τεχνολογίες των πληροφοριών, οι ξένες γλώσσες, η τεχνολογική κουλτούρα, το επιχειρηματικό πνεύμα και οι κοινωνικές ικανότητες». |
| --- | --- |

9.5.2

Σε έναν κόσμο που μεταλλάσσεται ταχύτατα, οι τεχνολογίες καθίστανται γρήγορα απηρχαιωμένες. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να ενεργήσουν κατά τρόπο ώστε οι πολίτες τους να είναι σε θέση να προσαρμόζονται στο νέο περιβάλλον ούτως ώστε όλοι να διαθέτουν ίσες ευκαιρίες. Είναι επείγουσα η ανάγκη υιοθέτησης σύγχρονων κοινωνικών και εργασιακών πολιτικών με σκοπό την προώθηση των δυνατοτήτων απασχόλησης και απασχολησιμότητας, με την πρόβλεψη δυνατοτήτων και μέτρων που να επιτρέπουν τη βελτίωση της ικανότητας προσαρμογής, αναπροσανατολισμού, και γεωγραφικής κινητικότητας των εργαζομένων. Για να υπάρξει ανταπόκριση σε αυτή τη φιλόδοξη πρόκληση είναι ζωτικής σημασίας τα κράτη μέλη να χαράξουν και να υλοποιήσουν εθνικές πολιτικές εκπαίδευσης και να δημιουργήσουν δυνατότητες που βασίζονται στην πραγματοποίηση επενδύσεων στους τομείς της διά βίου κατάρτισης και μάθησης, προκειμένου να δοθούν στους πολίτες τα απαιτούμενα μέσα για να μπορούν να προσαρμοστούν στις αλλαγές και τα νέα συγκριτικά πλεονεκτήματα. Όπως επισημαίνεται στην ατζέντα της Λισσαβώνας, αυτό θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει «τις νέες βασικές δεξιότητες, όπως είναι οι δεξιότητες στις τεχνολογίες των πληροφοριών, οι ξένες γλώσσες, η τεχνολογική κουλτούρα, το επιχειρηματικό πνεύμα και οι κοινωνικές ικανότητες».

| 9.6 | Εκτός από τη σημασία της ειδίκευσης των εργαζομένων, εξίσου σημαντικό είναι η υπεργολαβία στο εξωτερικό να μην οδηγεί σε μία αυξημένη διαρροή τεχνογνωσίας. Πρέπει να διατηρηθεί ένα περιβάλλον το οποίο να καθιστά την Ευρώπη πόλο έλξης για την έρευνα και την ανάπτυξη. Για το σκοπό αυτό πρέπει να αναπροσδιοριστεί ο ρόλος των πανεπιστημίων (κυρίως στους επιστημονικούς και τους τεχνικούς τομείς) και να προβλεφτεί η διασύνδεση τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και η συνεργασία τους με τον οικονομικό τομέα. |
| --- | --- |

9.6

Εκτός από τη σημασία της ειδίκευσης των εργαζομένων, εξίσου σημαντικό είναι η υπεργολαβία στο εξωτερικό να μην οδηγεί σε μία αυξημένη διαρροή τεχνογνωσίας. Πρέπει να διατηρηθεί ένα περιβάλλον το οποίο να καθιστά την Ευρώπη πόλο έλξης για την έρευνα και την ανάπτυξη. Για το σκοπό αυτό πρέπει να αναπροσδιοριστεί ο ρόλος των πανεπιστημίων (κυρίως στους επιστημονικούς και τους τεχνικούς τομείς) και να προβλεφτεί η διασύνδεση τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και η συνεργασία τους με τον οικονομικό τομέα.

| 9.7 | Η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης θα καθοριστεί ουσιαστικά από την ύπαρξη μιας καινοτόμου γνωσιοκεντρικής οικονομίας και ενός κοινωνικού και αλληλέγγυου προτύπου που διασφαλίζει την κοινωνική συνοχή. Πράγματι, η Ευρώπη δεν μπορεί να κατακτήσει ηγετική θέση στο πλαίσιο ενός ανταγωνισμού που βασίζεται σε χαμηλά κοινωνικά και περιβαλλοντικά πρότυπα. |
| --- | --- |

9.7

Η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης θα καθοριστεί ουσιαστικά από την ύπαρξη μιας καινοτόμου γνωσιοκεντρικής οικονομίας και ενός κοινωνικού και αλληλέγγυου προτύπου που διασφαλίζει την κοινωνική συνοχή. Πράγματι, η Ευρώπη δεν μπορεί να κατακτήσει ηγετική θέση στο πλαίσιο ενός ανταγωνισμού που βασίζεται σε χαμηλά κοινωνικά και περιβαλλοντικά πρότυπα.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Economic Papers Nummer 259: «Global trade integration and outsourcing: How well is the EU coping with the new challenges» των Karel Havik και Kierian Mc Morrow.

1

(2)  Η μεταφορά με εμπορευματοκιβώτια είναι ένα διατροπικό σύστημα μεταφοράς γενικού φορτίου ή προϊόντων σε παρτίδες με τη χρήση εμπορευματοκιβωτίων πρότυπου ISO. Τα αγαθά μπορούν να μεταφέρονται εύκολα από το έναν τόπο στο άλλο σε αυτά τα εμπορευματοκιβώτια, τα οποία είναι δυνατόν να φορτώνονται σε εμπορικά πλοία, φορτηγά, σιδηροδρόμους, αυτοκίνητα και αεροπλάνα. Η μεταφορά με εμπορευματοκιβώτια θεωρείται ως η καίρια καινοτομία στον τομέα της εφοδιαστικής και προκάλεσε επανάσταση στη μεταφορά φορτίων κατά τον 20ο αιώνα, ενώ μείωσε σε μεγάλο βαθμό το ναυτιλιακό κόστος.

2

(3)  Φθηνές παραγωγικές εγκαταστάσεις στις οποίες μεταποιούνται ακριβά προϊόντα υψηλής τεχνολογίας των ΗΠΑ ή της Ευρώπης συνέβαλαν στη διάθεση στην αγορά προϊόντων, όπως ηλεκτρονικών υπολογιστών ή κινητών τηλεφώνων, σε προσιτές τιμές, με αποτέλεσμα την πρόσβαση σε αυτά ευρύτερου φάσματος καταναλωτών.

3

(4)

4

| — | REX/182 — «Η κοινωνική διάσταση της Παγκοσμιοποίησης», Μάρτιος 2005 |
| --- | --- |

—

REX/182 — «Η κοινωνική διάσταση της Παγκοσμιοποίησης», Μάρτιος 2005

| — | REX/198 — «Προετοιμασία της 6ης Υπουργικής Διάσκεψης του ΠΟΕ», Οκτώβριος 2005 |
| --- | --- |

—

REX/198 — «Προετοιμασία της 6ης Υπουργικής Διάσκεψης του ΠΟΕ», Οκτώβριος 2005

| — | SOC/232 — «Ποιότητα της επαγγελματικής ζωής, παραγωγικότητα και απασχόληση ενόψει της παγκοσμιοποίησης και των δημογραφικών μεταβολών», Σεπτέμβριος 2006 |
| --- | --- |

—

SOC/232 — «Ποιότητα της επαγγελματικής ζωής, παραγωγικότητα και απασχόληση ενόψει της παγκοσμιοποίησης και των δημογραφικών μεταβολών», Σεπτέμβριος 2006

| — | REX/228 — «Οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες της Ε.Ε. στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης», Μάιος 2007. |
| --- | --- |

—

REX/228 — «Οι προκλήσεις και οι ευκαιρίες της Ε.Ε. στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης», Μάιος 2007.

(5)  Βλέπε σχετικά τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ: INT/269 — «7o πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΤΑ», του Δεκεμβρίου 2005.

5

(6)  Έκθεση της ομάδας έργου για την απασχόληση υπό τον κ. Wim KOK, Νοέμβριος 2003.

6

Η εν λόγω ομάδα έργου άρχισε τις εργασίες της τον Απρίλιο του 2003 και διαβίβασε την έκθεσή της στην Επιτροπή στις 26 Νοεμβρίου 2003. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο συμπεριέλαβαν τα πορίσματα της έκθεσης στην Κοινή Έκθεση για την Απασχόληση που συνέταξαν για το Εαρινό Συμβούλιο του 2004, το οποίο επιβεβαίωσε την ανάγκη για την ανάληψη αποφασιστικής δράσης εκ μέρους των κρατών μελών σύμφωνα με τα προτεινόμενα από την ομάδα έργου.

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/67 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/67

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Τα δικαιώματα του ασθενούς»

(2008/C 10/18)

Στις 14 Ιουλίου 2005, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, βάσει του άρθρου 29 § 2 του Εσωτερικού Κανονισμού της, να εκπονήσει γνωμοδότηση για «Τα δικαιώματα του ασθενούς».

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 17 Ιουλίου 2007, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. BOUIS.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειάς, της 26ης kαι 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 108 ψήφους υπέρ, καμία κατά και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Αιτιολόγηση και συστάσεις

| 1.1 | Εδώ και πολλά χρόνια, οι ευρωπαϊκές χώρες και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ασχολούνται με το θέμα των δικαιωμάτων των ατόμων που προσφεύγουν στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, καταρτίζοντας χάρτες ή θεσπίζοντας νόμους για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων αυτών (1). Τα δικαιώματα εξαρτώνται προφανώς από την ποιότητα του συστήματος υγείας και την οργάνωση της περίθαλψης. Ωστόσο, εξαρτώνται επίσης από την συμπεριφορά και την συνεργασία των επαγγελματιών του κλάδου της υγείας με τους ίδιους τους ασθενείς: θα μπορούσαν συνεπώς να προβλεφθούν βελτιώσεις στο εγγύς μέλλον. |
| --- | --- |

1.1

Εδώ και πολλά χρόνια, οι ευρωπαϊκές χώρες και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ασχολούνται με το θέμα των δικαιωμάτων των ατόμων που προσφεύγουν στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, καταρτίζοντας χάρτες ή θεσπίζοντας νόμους για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων αυτών (1). Τα δικαιώματα εξαρτώνται προφανώς από την ποιότητα του συστήματος υγείας και την οργάνωση της περίθαλψης. Ωστόσο, εξαρτώνται επίσης από την συμπεριφορά και την συνεργασία των επαγγελματιών του κλάδου της υγείας με τους ίδιους τους ασθενείς: θα μπορούσαν συνεπώς να προβλεφθούν βελτιώσεις στο εγγύς μέλλον.

| 1.1.1 | Το 2002, προτάθηκε ένας ευρωπαϊκός χάρτης των δικαιωμάτων των ασθενών από το «active citizenship Network» (Δίκτυο του ενεργού πολίτη). Τα δικαιώματα αυτά, που βασίζονται στον χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρο 35), καταλαμβάνουν ιδιαίτερη θέση στις σχέσεις που οι ευρωπαίοι πολίτες διατηρούν με το σύστημα υγείας. Παρά ταύτα, σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησαν οργανώσεις των πολιτών σε 14 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το επίπεδο προστασίας των δικαιωμάτων αυτών διαφέρει πολύ από χώρα σε χώρα. Η κατάσταση αυτή θέτει υπό αμφισβήτηση τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξασφαλίζει σε όλους τους ευρωπαίους πολίτες πραγματική πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας σύμφωνα με την αρχή της αλληλεγγύης. |
| --- | --- |

1.1.1

Το 2002, προτάθηκε ένας ευρωπαϊκός χάρτης των δικαιωμάτων των ασθενών από το «active citizenship Network» (Δίκτυο του ενεργού πολίτη). Τα δικαιώματα αυτά, που βασίζονται στον χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρο 35), καταλαμβάνουν ιδιαίτερη θέση στις σχέσεις που οι ευρωπαίοι πολίτες διατηρούν με το σύστημα υγείας. Παρά ταύτα, σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησαν οργανώσεις των πολιτών σε 14 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το επίπεδο προστασίας των δικαιωμάτων αυτών διαφέρει πολύ από χώρα σε χώρα. Η κατάσταση αυτή θέτει υπό αμφισβήτηση τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξασφαλίζει σε όλους τους ευρωπαίους πολίτες πραγματική πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας σύμφωνα με την αρχή της αλληλεγγύης.

| 1.1.2 | Σήμερα οι δημόσιες πολιτικές εκθειάζουν όλο και περισσότερο τη συμμετοχή των πολιτών με την ανάπτυξη μεθόδων συμμετοχής στις διάφορες χώρες της Ευρώπης: συνέδρια για τη συναίνεση στη Δανία, σύσταση επιτροπών πολιτών σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη, συνελεύσεις κλπ. Το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Κοινοβούλιο προωθούν παρόμοιες συμμετοχικές πρωτοβουλίες. |
| --- | --- |

1.1.2

Σήμερα οι δημόσιες πολιτικές εκθειάζουν όλο και περισσότερο τη συμμετοχή των πολιτών με την ανάπτυξη μεθόδων συμμετοχής στις διάφορες χώρες της Ευρώπης: συνέδρια για τη συναίνεση στη Δανία, σύσταση επιτροπών πολιτών σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη, συνελεύσεις κλπ. Το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Κοινοβούλιο προωθούν παρόμοιες συμμετοχικές πρωτοβουλίες.

| 1.1.3 | Λαμβάνοντας υπόψη τον ευρωπαϊκό χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων, την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Διαβουλεύσεις για την ανάληψη κοινοτικής δράσης στον τομέα των υπηρεσιών υγείας», την δήλωση του συμβουλίου υγείας της 1ης Ιουνίου 2006 με θέμα «Οι κοινές αξίες και αρχές των συστημάτων υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης», την νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σχετικά με την κινητικότητα των ασθενών, την έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσον αφορά την κινητικότητα των ασθενών και την εξέλιξη της υγειονομικής περίθαλψης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 15ης Μαρτίου 2007, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει τις πρωτοβουλίες που θα επιτρέψουν την εφαρμογή μιας πολιτικής υγείας που θα σέβεται τα δικαιώματα των ασθενών η οποία απαιτεί:






  — | τη συλλογή και συγκριτική ανάλυση των κανονιστικών και δεοντολογικών υποχρεώσεων που ισχύουν σε κάθε χώρα της ΕΕ, |
| --- | --- | --- |

1.1.3

Λαμβάνοντας υπόψη τον ευρωπαϊκό χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων, την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Διαβουλεύσεις για την ανάληψη κοινοτικής δράσης στον τομέα των υπηρεσιών υγείας», την δήλωση του συμβουλίου υγείας της 1ης Ιουνίου 2006 με θέμα «Οι κοινές αξίες και αρχές των συστημάτων υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης», την νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σχετικά με την κινητικότητα των ασθενών, την έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσον αφορά την κινητικότητα των ασθενών και την εξέλιξη της υγειονομικής περίθαλψης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 15ης Μαρτίου 2007, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει τις πρωτοβουλίες που θα επιτρέψουν την εφαρμογή μιας πολιτικής υγείας που θα σέβεται τα δικαιώματα των ασθενών η οποία απαιτεί:

—

τη συλλογή και συγκριτική ανάλυση των κανονιστικών και δεοντολογικών υποχρεώσεων που ισχύουν σε κάθε χώρα της ΕΕ,

| — | την διατύπωση, με την πιο κατάλληλη μορφή, μεταθετού τρόπου κοινοτικής συμπεριφοράς, |
| --- | --- |

—

την διατύπωση, με την πιο κατάλληλη μορφή, μεταθετού τρόπου κοινοτικής συμπεριφοράς,

| — | την προγραμματισμένη αξιολόγηση της εφαρμογής των κειμένων που προωθούνται και των πολιτικών που αποφασίζονται, |
| --- | --- |

—

την προγραμματισμένη αξιολόγηση της εφαρμογής των κειμένων που προωθούνται και των πολιτικών που αποφασίζονται,

| — | τη διάδοση των συμπερασμάτων των εργασιών αυτών στους εθνικούς αρμόδιους και στους εκπροσώπους των διαφόρων κοινωνικό-επαγγελματικών κατηγοριών και ενδιαφερομένων χρηστών, |
| --- | --- |

—

τη διάδοση των συμπερασμάτων των εργασιών αυτών στους εθνικούς αρμόδιους και στους εκπροσώπους των διαφόρων κοινωνικό-επαγγελματικών κατηγοριών και ενδιαφερομένων χρηστών,

| — | τη θέσπιση ευρωπαϊκής ημέρας των δικαιωμάτων του ασθενούς. |
| --- | --- |

—

τη θέσπιση ευρωπαϊκής ημέρας των δικαιωμάτων του ασθενούς.

| 1.1.4 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εγκύπτει συνεπώς στο θέμα των δικαιωμάτων των ασθενών με σκοπό να προσελκύσει την προσοχή των ευρωπαϊκών οργάνων στην επιβαλλόμενη κατοχύρωσή τους, λαμβάνοντας υπόψη ιδιαίτερα το δικαίωμα των πολιτών να μετακινούνται μεταξύ των 27 χωρών της Ένωσης και να έχουν ίσες ευκαιρίες ποιοτικών παροχών στην χώρα καταγωγής τους και στις χώρες υποδοχής, και κυρίως προκειμένου να ενθαρρύνει την έμπρακτη εφαρμογή τους στο σύνολο των κρατών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Εξάλλου, η επιβεβαίωση των δικαιωμάτων αυτών προϋποθέτει αλλαγές στην στάση και την συμπεριφορά του συνόλου των επαγγελματιών και των δομών υγείας στις σχέσεις τους με τους ασθενείς καθημερινώς. |
| --- | --- |

1.1.4

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εγκύπτει συνεπώς στο θέμα των δικαιωμάτων των ασθενών με σκοπό να προσελκύσει την προσοχή των ευρωπαϊκών οργάνων στην επιβαλλόμενη κατοχύρωσή τους, λαμβάνοντας υπόψη ιδιαίτερα το δικαίωμα των πολιτών να μετακινούνται μεταξύ των 27 χωρών της Ένωσης και να έχουν ίσες ευκαιρίες ποιοτικών παροχών στην χώρα καταγωγής τους και στις χώρες υποδοχής, και κυρίως προκειμένου να ενθαρρύνει την έμπρακτη εφαρμογή τους στο σύνολο των κρατών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Εξάλλου, η επιβεβαίωση των δικαιωμάτων αυτών προϋποθέτει αλλαγές στην στάση και την συμπεριφορά του συνόλου των επαγγελματιών και των δομών υγείας στις σχέσεις τους με τους ασθενείς καθημερινώς.

| 1.1.5 | Τα ζητήματα που εξετάζονται απαιτούν συχνά δεοντολογικό προβληματισμό και αποτυπώνουν στην απάντησή τους το πολιτικό και κοινωνικό σύστημα της εκάστοτε χώρας. Όμως, παρά τις διαφορές που οφείλονται στην οργάνωση των συστημάτων υγείας και παρά τις διαφορές στις συζητήσεις, διαπιστώνεται μια εξέλιξη που προσεγγίζει τους προβληματισμούς για τον τομέα της υγείας όλων των χωρών της Ευρώπης, καθώς και μία γενική και αναμφισβήτητη τάση για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων του ατόμου που προσφεύγει στην ιατρική περίθαλψη. |
| --- | --- |

1.1.5

Τα ζητήματα που εξετάζονται απαιτούν συχνά δεοντολογικό προβληματισμό και αποτυπώνουν στην απάντησή τους το πολιτικό και κοινωνικό σύστημα της εκάστοτε χώρας. Όμως, παρά τις διαφορές που οφείλονται στην οργάνωση των συστημάτων υγείας και παρά τις διαφορές στις συζητήσεις, διαπιστώνεται μια εξέλιξη που προσεγγίζει τους προβληματισμούς για τον τομέα της υγείας όλων των χωρών της Ευρώπης, καθώς και μία γενική και αναμφισβήτητη τάση για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων του ατόμου που προσφεύγει στην ιατρική περίθαλψη.

| 1.2 | Πράγματι, διαπιστώνεται μια εξέλιξη στις ανάγκες και στις προσδοκίες του κοινού σε θέματα υγείας και, πέρα από το σύστημα υγείας, μια εξέλιξη σε πολιτικό επίπεδο που συνίσταται στο να παραχωρείται όλο και μεγαλύτερη θέση στις ατομικές απόψεις. |
| --- | --- |

1.2

Πράγματι, διαπιστώνεται μια εξέλιξη στις ανάγκες και στις προσδοκίες του κοινού σε θέματα υγείας και, πέρα από το σύστημα υγείας, μια εξέλιξη σε πολιτικό επίπεδο που συνίσταται στο να παραχωρείται όλο και μεγαλύτερη θέση στις ατομικές απόψεις.

| 1.3 | Οι πρόοδοι της ιατρικής και η καθιέρωση συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας συνέτειναν γενικότερα σε μια επιδημιολογική μετάβαση, που οδήγησε στη μείωση της περίθαλψης βραχείας διάρκειας και κυρίως σε αύξηση της περίθαλψης των χρόνιων ασθενών. Το φαινόμενο αυτό αυξήθηκε λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Η περίθαλψη των ασθενών με χρόνιες ασθένειες συνεπάγεται τη μακροχρόνια περίθαλψή τους· οι ασθενείς αυτοί έχουν πλέον αποκτήσει γνώσεις εκ πείρας λόγω της προσφυγής τους στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και λόγω της εμπειρίας σχετικά με την ασθένειά τους. |
| --- | --- |

1.3

Οι πρόοδοι της ιατρικής και η καθιέρωση συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας συνέτειναν γενικότερα σε μια επιδημιολογική μετάβαση, που οδήγησε στη μείωση της περίθαλψης βραχείας διάρκειας και κυρίως σε αύξηση της περίθαλψης των χρόνιων ασθενών. Το φαινόμενο αυτό αυξήθηκε λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Η περίθαλψη των ασθενών με χρόνιες ασθένειες συνεπάγεται τη μακροχρόνια περίθαλψή τους· οι ασθενείς αυτοί έχουν πλέον αποκτήσει γνώσεις εκ πείρας λόγω της προσφυγής τους στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και λόγω της εμπειρίας σχετικά με την ασθένειά τους.

| 1.4 | Η διάδοση των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης και κυρίως η ανάπτυξη του Διαδικτύου συνέβαλε στην αύξηση των γνώσεων των ασθενών, διότι ανέπτυξε τις δυνατότητες ανταλλαγής πληροφοριών και υποβολής ερωτήσεων στους επαγγελματίες. Για ορισμένες παθήσεις, τα άτομα έχουν συχνά βαθιές γνώσεις για την ασθένειά τους, οι οποίες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Οι επαγγελματίες νοσηλευτές θα πρέπει να συνυπολογίζουν το γεγονός αυτό. |
| --- | --- |

1.4

Η διάδοση των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης και κυρίως η ανάπτυξη του Διαδικτύου συνέβαλε στην αύξηση των γνώσεων των ασθενών, διότι ανέπτυξε τις δυνατότητες ανταλλαγής πληροφοριών και υποβολής ερωτήσεων στους επαγγελματίες. Για ορισμένες παθήσεις, τα άτομα έχουν συχνά βαθιές γνώσεις για την ασθένειά τους, οι οποίες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Οι επαγγελματίες νοσηλευτές θα πρέπει να συνυπολογίζουν το γεγονός αυτό.

| 1.5 | Κατά γενικό κανόνα, οι προσδοκίες των ασθενών έναντι των επαγγελματιών δεν περιορίζονται μόνο στις τεχνικές πτυχές της περίθαλψης, αλλά αφορούν επίσης τις ανθρώπινες σχέσεις. |
| --- | --- |

1.5

Κατά γενικό κανόνα, οι προσδοκίες των ασθενών έναντι των επαγγελματιών δεν περιορίζονται μόνο στις τεχνικές πτυχές της περίθαλψης, αλλά αφορούν επίσης τις ανθρώπινες σχέσεις.

| 1.6 | Τέλος, η ζωή με μια μακροχρόνια ασθένεια και/ή αναπηρία δημιουργεί νέες ανάγκες και νέες προσδοκίες στα άτομα. Ο στόχος της περίθαλψης έχει αλλάξει: δεν προκρίνεται πλέον η θεραπεία με κάθε τρόπο, αλλά η «συμβίωση» με διαρκές μέλημα την καταπολέμηση του πόνου.
  Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αυτές, οι ασθενείς ενεργούν όλο και περισσότερο ως φορείς που αναλαμβάνουν ενεργά την περίθαλψή τους, με ανανεωμένες προσδοκίες και ανάγκες. |
| --- | --- |

1.6

Τέλος, η ζωή με μια μακροχρόνια ασθένεια και/ή αναπηρία δημιουργεί νέες ανάγκες και νέες προσδοκίες στα άτομα. Ο στόχος της περίθαλψης έχει αλλάξει: δεν προκρίνεται πλέον η θεραπεία με κάθε τρόπο, αλλά η «συμβίωση» με διαρκές μέλημα την καταπολέμηση του πόνου.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αυτές, οι ασθενείς ενεργούν όλο και περισσότερο ως φορείς που αναλαμβάνουν ενεργά την περίθαλψή τους, με ανανεωμένες προσδοκίες και ανάγκες.

| 1.7 | Η εξέλιξη αυτή των αναγκών και προσδοκιών των ατόμων απέναντι στην περίθαλψή τους εντάσσεται σε μια βαθύτερη εξέλιξη της κοινωνίας που τείνει να προωθήσει το πρότυπο της αυτονομίας του ατόμου και την κατοχύρωση των δικαιωμάτων του. |
| --- | --- |

1.7

Η εξέλιξη αυτή των αναγκών και προσδοκιών των ατόμων απέναντι στην περίθαλψή τους εντάσσεται σε μια βαθύτερη εξέλιξη της κοινωνίας που τείνει να προωθήσει το πρότυπο της αυτονομίας του ατόμου και την κατοχύρωση των δικαιωμάτων του.

| 1.8 | Όλοι αυτοί οι παράγοντες οδηγούν στο συμπέρασμα ότι εξαντλήθηκε το πατερναλιστικό πρότυπο της σχέσης ιατρού και ασθενούς, πράγμα που διαφοροποιεί τη θέση του ασθενούς όσον αφορά την σχέση του με το σύστημα και συνεπάγεται την αναγνώριση και την καθιέρωση νέων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. |
| --- | --- |

1.8

Όλοι αυτοί οι παράγοντες οδηγούν στο συμπέρασμα ότι εξαντλήθηκε το πατερναλιστικό πρότυπο της σχέσης ιατρού και ασθενούς, πράγμα που διαφοροποιεί τη θέση του ασθενούς όσον αφορά την σχέση του με το σύστημα και συνεπάγεται την αναγνώριση και την καθιέρωση νέων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων.

| 1.9 | Η παρούσα γνωμοδότηση επικεντρώνεται στα δικαιώματα των ασθενών, δηλαδή, σύμφωνα με τον ορισμό της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, των ατόμων που προσφεύγουν στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, είτε αυτά είναι υγιή είτε πάσχοντα. |
| --- | --- |

1.9

Η παρούσα γνωμοδότηση επικεντρώνεται στα δικαιώματα των ασθενών, δηλαδή, σύμφωνα με τον ορισμό της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, των ατόμων που προσφεύγουν στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, είτε αυτά είναι υγιή είτε πάσχοντα.

2.   Ιστορικό πλαίσιο

| 2.1 | Η εξέλιξη της ιατρικής, η εξέλιξη των αναγκών υγείας και των προσδοκιών των ατόμων οδηγούν στη θεώρηση του ατόμου στα πλαίσια του βίου του, πράγμα που συνεπάγεται όχι μόνο την επίδειξη ενδιαφέροντος για το ίδιο το άτομο, αλλά και για το οικογενειακό, το επαγγελματικό ή το φιλικό του περιβάλλον. Συμβίωση με την ασθένεια ή την αναπηρία σημαίνει ότι λαμβάνεται υπόψη η διάσταση της ποιότητας ζωής, πράγμα που καθιστά αναγκαία την παρέμβαση πολλών επαγγελματιών πολύ πέραν του ιατρικού κλάδου και μόνον. |
| --- | --- |

2.1

Η εξέλιξη της ιατρικής, η εξέλιξη των αναγκών υγείας και των προσδοκιών των ατόμων οδηγούν στη θεώρηση του ατόμου στα πλαίσια του βίου του, πράγμα που συνεπάγεται όχι μόνο την επίδειξη ενδιαφέροντος για το ίδιο το άτομο, αλλά και για το οικογενειακό, το επαγγελματικό ή το φιλικό του περιβάλλον. Συμβίωση με την ασθένεια ή την αναπηρία σημαίνει ότι λαμβάνεται υπόψη η διάσταση της ποιότητας ζωής, πράγμα που καθιστά αναγκαία την παρέμβαση πολλών επαγγελματιών πολύ πέραν του ιατρικού κλάδου και μόνον.

| 2.2 | Εάν ο ιατρός διατηρεί προνομιούχο ρόλο όσον αφορά την περίθαλψη των ατόμων, η έννοια της ατομικής συνομιλίας πρέπει να συμπεριληφθεί στη λειτουργία του συστήματος, δηλαδή σε συνδυασμό με το σύνολο των επαγγελματιών του υγειονομικού και του ιατρο-κοινωνικού κλάδου. |
| --- | --- |

2.2

Εάν ο ιατρός διατηρεί προνομιούχο ρόλο όσον αφορά την περίθαλψη των ατόμων, η έννοια της ατομικής συνομιλίας πρέπει να συμπεριληφθεί στη λειτουργία του συστήματος, δηλαδή σε συνδυασμό με το σύνολο των επαγγελματιών του υγειονομικού και του ιατρο-κοινωνικού κλάδου.

| 2.2.1 | Ο ασθενής εμπιστεύεται τους επαγγελματίες της υγείας· επομένως ο ιατρός και το νοσηλευτικό προσωπικό πρέπει να είναι προσεκτικοί όσον αφορά τη συμπεριφορά του, πράγμα που θα τους επιτρέψει να προσαρμόσουν το λόγο τους, τη θεραπευτική αγωγή και τις εξηγήσεις τους. Η επικοινωνία πραγματοποιείται ταυτόχρονα με την ακρόαση, τη συνομιλία και τις φροντίδες. Καθιστά δυνατή την καλλιέργεια μια σταθερής σχέσης που είναι αναγκαία για να καταπολεμηθεί η ασθένεια. |
| --- | --- |

2.2.1

Ο ασθενής εμπιστεύεται τους επαγγελματίες της υγείας· επομένως ο ιατρός και το νοσηλευτικό προσωπικό πρέπει να είναι προσεκτικοί όσον αφορά τη συμπεριφορά του, πράγμα που θα τους επιτρέψει να προσαρμόσουν το λόγο τους, τη θεραπευτική αγωγή και τις εξηγήσεις τους. Η επικοινωνία πραγματοποιείται ταυτόχρονα με την ακρόαση, τη συνομιλία και τις φροντίδες. Καθιστά δυνατή την καλλιέργεια μια σταθερής σχέσης που είναι αναγκαία για να καταπολεμηθεί η ασθένεια.

| 2.2.2 | Με την έννοια αυτή, η ιατρική, από τη στιγμή που θίγει τέτοια θέματα, οφείλει να αναπτύσσει μια πραγματική κοινωνική πρακτική και, πέραν της απαραίτητης και αυστηρής τεχνικής πράξης, να αποκρίνεται στο αίτημα του πληθυσμού που επιθυμεί μια γενική περίθαλψη προσαρμοσμένη στις ανάγκες του καθενός. |
| --- | --- |

2.2.2

Με την έννοια αυτή, η ιατρική, από τη στιγμή που θίγει τέτοια θέματα, οφείλει να αναπτύσσει μια πραγματική κοινωνική πρακτική και, πέραν της απαραίτητης και αυστηρής τεχνικής πράξης, να αποκρίνεται στο αίτημα του πληθυσμού που επιθυμεί μια γενική περίθαλψη προσαρμοσμένη στις ανάγκες του καθενός.

| 2.2.2.1 | Η ιατρικο-κοινωνική ομάδα πρέπει να είναι ο σύμβουλος του ασθενούς της χωρίς να απεκδύεται των ευθυνών της. Υπάρχει για να τον περιθάλπει, να τον ενημερώνει και να τον υποστηρίζει. Καταρτίζει μια θεραπευτική στρατηγική με βάση τα συμπτώματα και τη σχέση με τον ασθενή. Έτσι, είναι θεμιτό να ζητείται από τους επαγγελματίες της υγείας να τείνουν ευήκοον ους στον ασθενή, πράγμα που θα τους επιτρέψει να του προτείνουν την πλέον ενδεδειγμένη θεραπευτική αγωγή, τόσο σε τεχνικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.2.2.1

Η ιατρικο-κοινωνική ομάδα πρέπει να είναι ο σύμβουλος του ασθενούς της χωρίς να απεκδύεται των ευθυνών της. Υπάρχει για να τον περιθάλπει, να τον ενημερώνει και να τον υποστηρίζει. Καταρτίζει μια θεραπευτική στρατηγική με βάση τα συμπτώματα και τη σχέση με τον ασθενή. Έτσι, είναι θεμιτό να ζητείται από τους επαγγελματίες της υγείας να τείνουν ευήκοον ους στον ασθενή, πράγμα που θα τους επιτρέψει να του προτείνουν την πλέον ενδεδειγμένη θεραπευτική αγωγή, τόσο σε τεχνικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο.

| 2.2.3 | Το αποτέλεσμα της μάχης κατά της ασθένειας και η εξεύρεση της καλύτερης θεραπευτικής αγωγής εξαρτάται πολύ από τις σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί μεταξύ του ασθενούς και των επαγγελματιών της υγείας και αποτελεί μεγάλη πρόκληση τόσο για το νοσηλευτικό προσωπικό όσο και για τους ασθενείς. Αυτό συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, ότι απαιτούνται φορείς διαμεσολάβησης, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικές υποχρεώσεις (επαγγελματικός βίος, οικονομικές υποχρεώσεις, αναγνώριση δικαιωμάτων ...) και οι απαιτήσεις της συναισθηματικής και οικογενειακής ζωής. Στο πλαίσιο αυτό, η θέση των οικείων και των ενώσεων ασθενών έχει ουσιαστική σημασία. |
| --- | --- |

2.2.3

Το αποτέλεσμα της μάχης κατά της ασθένειας και η εξεύρεση της καλύτερης θεραπευτικής αγωγής εξαρτάται πολύ από τις σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί μεταξύ του ασθενούς και των επαγγελματιών της υγείας και αποτελεί μεγάλη πρόκληση τόσο για το νοσηλευτικό προσωπικό όσο και για τους ασθενείς. Αυτό συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, ότι απαιτούνται φορείς διαμεσολάβησης, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικές υποχρεώσεις (επαγγελματικός βίος, οικονομικές υποχρεώσεις, αναγνώριση δικαιωμάτων ...) και οι απαιτήσεις της συναισθηματικής και οικογενειακής ζωής. Στο πλαίσιο αυτό, η θέση των οικείων και των ενώσεων ασθενών έχει ουσιαστική σημασία.

| 2.3 | Μπορεί, συνεπώς, να εξεταστεί κατά πόσον ενδείκνυται συνάντηση μεταξύ οργάνωσης ασθενών και οργάνωσης επαγγελματιών της υγείας. |
| --- | --- |

2.3

Μπορεί, συνεπώς, να εξεταστεί κατά πόσον ενδείκνυται συνάντηση μεταξύ οργάνωσης ασθενών και οργάνωσης επαγγελματιών της υγείας.

| 2.3.1 | Ορισμένοι καταγγέλλουν την απώλεια εμπιστοσύνης που επέρχεται με το τέλος της ατομικής συνομιλίας ιατρού/ασθενούς όπως γίνεται κατανοητή με την παραδοσιακή έννοια. Όμως, η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί περισσότερο το πέρασμα από την τυφλή εμπιστοσύνη σε μια εμπιστοσύνη που αναπτύσσεται μέσα από τη διεργασία της συνάντησης και της ανταλλαγής απόψεων μεταξύ του ατόμου, του περιβάλλοντός του και των επαγγελματιών της υγείας. |
| --- | --- |

2.3.1

Ορισμένοι καταγγέλλουν την απώλεια εμπιστοσύνης που επέρχεται με το τέλος της ατομικής συνομιλίας ιατρού/ασθενούς όπως γίνεται κατανοητή με την παραδοσιακή έννοια. Όμως, η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί περισσότερο το πέρασμα από την τυφλή εμπιστοσύνη σε μια εμπιστοσύνη που αναπτύσσεται μέσα από τη διεργασία της συνάντησης και της ανταλλαγής απόψεων μεταξύ του ατόμου, του περιβάλλοντός του και των επαγγελματιών της υγείας.

3.   Απαράγραπτα δικαιώματα

| 3.1 | Η κατοχύρωση των δικαιωμάτων των ασθενών εντάσσεται στα δικαιώματα του ανθρώπου και έχει ως στόχο να προωθήσει μακροπρόθεσμα την αυτονομία τους. Τα δικαιώματα αυτά συχνά αλληλεπικαλύπτονται. Ο ευρωπαϊκός χάρτης των δικαιωμάτων του ασθενούς, ο οποίος συντάχθηκε το 2002 από το Active Citizenship Network (Δίκτυο της ενεργού ιθαγένειας), θεσπίζει 14 δικαιώματα τα οποία η ΕΟΚΕ προσυπογράφει και αναγνωρίζει. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι τρία από αυτά τα δικαιώματα παρουσιάζουν εγκάρσιο χαρακτήρα ή αποτελούν προϋπόθεση για άλλα δικαιώματα. |
| --- | --- |

3.1

Η κατοχύρωση των δικαιωμάτων των ασθενών εντάσσεται στα δικαιώματα του ανθρώπου και έχει ως στόχο να προωθήσει μακροπρόθεσμα την αυτονομία τους. Τα δικαιώματα αυτά συχνά αλληλεπικαλύπτονται. Ο ευρωπαϊκός χάρτης των δικαιωμάτων του ασθενούς, ο οποίος συντάχθηκε το 2002 από το Active Citizenship Network (Δίκτυο της ενεργού ιθαγένειας), θεσπίζει 14 δικαιώματα τα οποία η ΕΟΚΕ προσυπογράφει και αναγνωρίζει. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι τρία από αυτά τα δικαιώματα παρουσιάζουν εγκάρσιο χαρακτήρα ή αποτελούν προϋπόθεση για άλλα δικαιώματα.

3.2   Το δικαίωμα ενημέρωσης

| 3.2.1 | Η ενημέρωση αφορά καταρχάς τον υπό θεραπευτική αγωγή ασθενή. Η ενημέρωση πρέπει να αφορά την ασθένεια, την πιθανή της εξέλιξη, τις δυνατές θεραπευτικές αγωγές με τα πλεονεκτήματά τους και τους κινδύνους τους, τα χαρακτηριστικά των υποδομών ή των επαγγελματιών που παρέχουν τις φροντίδες, τις συνέπειες της ασθένειας και των θεραπευτικών αγωγών στη ζωή του ασθενούς. Αυτά βέβαια είναι ιδιαίτερα σημαντικά όταν πρόκειται για χρόνια ασθένεια, που συνεπάγεται εξαρτήσεις, αναπηρία και μακροχρόνια θεραπευτική αγωγή, οι οποίες θα έχουν ως αποτέλεσμα την αναδιοργάνωση της καθημερινής ζωής του ατόμου και του περιβάλλοντός του. |
| --- | --- |

3.2.1

Η ενημέρωση αφορά καταρχάς τον υπό θεραπευτική αγωγή ασθενή. Η ενημέρωση πρέπει να αφορά την ασθένεια, την πιθανή της εξέλιξη, τις δυνατές θεραπευτικές αγωγές με τα πλεονεκτήματά τους και τους κινδύνους τους, τα χαρακτηριστικά των υποδομών ή των επαγγελματιών που παρέχουν τις φροντίδες, τις συνέπειες της ασθένειας και των θεραπευτικών αγωγών στη ζωή του ασθενούς. Αυτά βέβαια είναι ιδιαίτερα σημαντικά όταν πρόκειται για χρόνια ασθένεια, που συνεπάγεται εξαρτήσεις, αναπηρία και μακροχρόνια θεραπευτική αγωγή, οι οποίες θα έχουν ως αποτέλεσμα την αναδιοργάνωση της καθημερινής ζωής του ατόμου και του περιβάλλοντός του.

| 3.2.1.1 | Στα πλαίσια της μέριμνας για καλύτερη υγεία του πληθυσμού, η πρόληψη αποτελεί στοιχείο πρώτης ανάγκης. Συνεπώς πρέπει να αναπτυχθούν εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης παράλληλα με την οικοδόμηση εγκαταστάσεων για την διεξαγωγή εξετάσεων και την παροχή της κατάλληλης περίθαλψης. |
| --- | --- |

3.2.1.1

Στα πλαίσια της μέριμνας για καλύτερη υγεία του πληθυσμού, η πρόληψη αποτελεί στοιχείο πρώτης ανάγκης. Συνεπώς πρέπει να αναπτυχθούν εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης παράλληλα με την οικοδόμηση εγκαταστάσεων για την διεξαγωγή εξετάσεων και την παροχή της κατάλληλης περίθαλψης.

| 3.2.2 | Η ενημέρωση δεν είναι αυτοσκοπός αλλά ένα μέσον που θα επιτρέψει στο άτομο να προβεί σε ελεύθερες και εύστοχες επιλογές. Για το λόγο, αυτό οι όροι παροχής της ενημέρωσης είναι τόσο σημαντικοί όσο και η ίδια η ενημέρωση. Οι όροι αυτοί εντάσσονται σε μια διαδικασία που θα κινητοποιήσει διάφορες πηγές ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται το Διαδίκτυο και τα τηλέφωνα των ενώσεων όπου ο ασθενής θα επικοινωνεί με πολλούς επαγγελματίες που έχουν όλοι να διαδραματίσουν το δικό τους ρόλο. Η προφορική ενημέρωση είναι ουσιαστικής σημασίας. Σε τακτά διαστήματα, ο γιατρός πρέπει να βεβαιώνεται ότι ο ασθενής κατενόησε και ικανοποιήθηκε από την ενημέρωση. |
| --- | --- |

3.2.2

Η ενημέρωση δεν είναι αυτοσκοπός αλλά ένα μέσον που θα επιτρέψει στο άτομο να προβεί σε ελεύθερες και εύστοχες επιλογές. Για το λόγο, αυτό οι όροι παροχής της ενημέρωσης είναι τόσο σημαντικοί όσο και η ίδια η ενημέρωση. Οι όροι αυτοί εντάσσονται σε μια διαδικασία που θα κινητοποιήσει διάφορες πηγές ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται το Διαδίκτυο και τα τηλέφωνα των ενώσεων όπου ο ασθενής θα επικοινωνεί με πολλούς επαγγελματίες που έχουν όλοι να διαδραματίσουν το δικό τους ρόλο. Η προφορική ενημέρωση είναι ουσιαστικής σημασίας. Σε τακτά διαστήματα, ο γιατρός πρέπει να βεβαιώνεται ότι ο ασθενής κατενόησε και ικανοποιήθηκε από την ενημέρωση.

| 3.2.3 | Εξάλλου, ανεξάρτητα από τον ενδιαφερόμενο, στη διαδικασία ενημέρωσης πρέπει να λαμβάνεται επίσης υπόψη το περιβάλλον, πόσω μάλλον όταν ο ασθενής είναι παιδί, εξαρτώμενο ηλικιωμένο άτομο κλπ. Είναι αυτονόητο ότι το επίπεδο πληροφόρησης του περιβάλλοντος εξαρτάται από την κατάσταση της υγείας του ασθενούς και από την ικανότητά του να λαμβάνει τις αποφάσεις που τον αφορούν. |
| --- | --- |

3.2.3

Εξάλλου, ανεξάρτητα από τον ενδιαφερόμενο, στη διαδικασία ενημέρωσης πρέπει να λαμβάνεται επίσης υπόψη το περιβάλλον, πόσω μάλλον όταν ο ασθενής είναι παιδί, εξαρτώμενο ηλικιωμένο άτομο κλπ. Είναι αυτονόητο ότι το επίπεδο πληροφόρησης του περιβάλλοντος εξαρτάται από την κατάσταση της υγείας του ασθενούς και από την ικανότητά του να λαμβάνει τις αποφάσεις που τον αφορούν.

| 3.2.3.1 | Κάθε ασθενής πρέπει να ενημερώνεται στη γλώσσα του και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες αναπηρίες του. |
| --- | --- |

3.2.3.1

Κάθε ασθενής πρέπει να ενημερώνεται στη γλώσσα του και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες αναπηρίες του.

| 3.2.4 | Η ανάληψη κινδύνων είναι αποδεκτή μόνο υπό την προϋπόθεση ότι η συγκατάθεση και η αποδοχή δόθηκαν κατόπιν ενημέρωσης. Η ενημέρωση είναι το αποτέλεσμα της ιδιαίτερης συνομιλίας ιατρού/ασθενούς στην οποία λαμβάνονται υπόψη μόνο το συμφέρον και η ευεξία του ασθενούς. |
| --- | --- |

3.2.4

Η ανάληψη κινδύνων είναι αποδεκτή μόνο υπό την προϋπόθεση ότι η συγκατάθεση και η αποδοχή δόθηκαν κατόπιν ενημέρωσης. Η ενημέρωση είναι το αποτέλεσμα της ιδιαίτερης συνομιλίας ιατρού/ασθενούς στην οποία λαμβάνονται υπόψη μόνο το συμφέρον και η ευεξία του ασθενούς.

| 3.2.5 | Η πρόσβαση στην εξατομικευμένη ενημέρωση αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά τη μείωση των ανισοτήτων ενώπιον των διαταραχών, της ασθένειας και της περίθαλψης, καθώς και τη βελτίωση της πρόσβασης στο σύστημα υγείας για όλους τους πολίτες.
  Τα στοιχεία που αφορούν την κατάσταση της υγείας του ατόμου, οι διαγνωστικές εξετάσεις, οι θεραπείες που εφαρμόστηκαν και τα αποτελέσματά τους καλό είναι να συγκεντρώνονται σε έναν «ιατρικό φάκελο». Η πρόσβαση του ασθενούς στο φάκελο, είτε άμεση είτε μέσω ενός ιατρού της επιλογής του, ανάλογα με την επιθυμία του, αποτελεί επίσης στοιχείο της διαδικασίας ενημέρωσης και αυτονομίας. Το σύνολο των προσπαθειών για καλύτερη ενημέρωση και μεγαλύτερη διαφάνεια πρέπει, ωστόσο, να διέπονται από ένα κατάλληλο νομικό πλαίσιο, που να διασφαλίζει ότι τα ιατρικά δεδομένα που συγκεντρώνονται δεν θα χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς από τους επιδιωκόμενους. Ειδικότερα στην περίπτωση των δεδομένων που αποθηκεύονται με ηλεκτρονικά μέσα και, ενδεχομένως, διαβιβάζονται στο εξωτερικό, έχει ιδιαίτερη σημασία η μέριμνα για την μέγιστη επαγρύπνηση όσον αφορά τη χρήση τους. |
| --- | --- |

3.2.5

Η πρόσβαση στην εξατομικευμένη ενημέρωση αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά τη μείωση των ανισοτήτων ενώπιον των διαταραχών, της ασθένειας και της περίθαλψης, καθώς και τη βελτίωση της πρόσβασης στο σύστημα υγείας για όλους τους πολίτες.

Τα στοιχεία που αφορούν την κατάσταση της υγείας του ατόμου, οι διαγνωστικές εξετάσεις, οι θεραπείες που εφαρμόστηκαν και τα αποτελέσματά τους καλό είναι να συγκεντρώνονται σε έναν «ιατρικό φάκελο». Η πρόσβαση του ασθενούς στο φάκελο, είτε άμεση είτε μέσω ενός ιατρού της επιλογής του, ανάλογα με την επιθυμία του, αποτελεί επίσης στοιχείο της διαδικασίας ενημέρωσης και αυτονομίας. Το σύνολο των προσπαθειών για καλύτερη ενημέρωση και μεγαλύτερη διαφάνεια πρέπει, ωστόσο, να διέπονται από ένα κατάλληλο νομικό πλαίσιο, που να διασφαλίζει ότι τα ιατρικά δεδομένα που συγκεντρώνονται δεν θα χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς από τους επιδιωκόμενους. Ειδικότερα στην περίπτωση των δεδομένων που αποθηκεύονται με ηλεκτρονικά μέσα και, ενδεχομένως, διαβιβάζονται στο εξωτερικό, έχει ιδιαίτερη σημασία η μέριμνα για την μέγιστη επαγρύπνηση όσον αφορά τη χρήση τους.

| 3.2.6 | Έχει μεγάλη σημασία να υπάρχει ενημέρωση για το σύστημα υγείας που θα το καταστήσει πιο κατανοητό και διαφανές. Πράγματι, οι ασθενείς που έχουν πολλούς συνομιλητές μπορεί να αισθανθούν ότι ενισχύεται η αυτονομία τους ή αντιθέτως ότι αυξάνεται στο έπακρο η εξάρτηση από τον ιατρό τους, ανάλογα με το επίπεδο των γνώσεων και της αντίληψης που έχουν για το σύστημα. Δημιουργείται τότε ο κίνδυνος να προκύψουν αβάσιμες διεκδικήσεις εκ μέρους των ασθενών. |
| --- | --- |

3.2.6

Έχει μεγάλη σημασία να υπάρχει ενημέρωση για το σύστημα υγείας που θα το καταστήσει πιο κατανοητό και διαφανές. Πράγματι, οι ασθενείς που έχουν πολλούς συνομιλητές μπορεί να αισθανθούν ότι ενισχύεται η αυτονομία τους ή αντιθέτως ότι αυξάνεται στο έπακρο η εξάρτηση από τον ιατρό τους, ανάλογα με το επίπεδο των γνώσεων και της αντίληψης που έχουν για το σύστημα. Δημιουργείται τότε ο κίνδυνος να προκύψουν αβάσιμες διεκδικήσεις εκ μέρους των ασθενών.

3.3   Δικαίωμα στην ελεύθερη και συνειδητή συγκατάθεση

| 3.3.1 | Πρόκειται για την κατοχύρωση του δικαιώματος των ασθενών να συμμετέχουν στις αποφάσεις που τους αφορούν. Αυτό δεν σημαίνει ότι μεταβιβάζεται η ευθύνη του ιατρού στον ασθενή, αλλά ότι προβλέπεται η συνεργασία τους σε μια προοπτική θεραπευτικής συμμαχίας, ενώ καθένας παραμένει στη θέση του, με τα δικαιώματα και τις ευθύνες του. |
| --- | --- |

3.3.1

Πρόκειται για την κατοχύρωση του δικαιώματος των ασθενών να συμμετέχουν στις αποφάσεις που τους αφορούν. Αυτό δεν σημαίνει ότι μεταβιβάζεται η ευθύνη του ιατρού στον ασθενή, αλλά ότι προβλέπεται η συνεργασία τους σε μια προοπτική θεραπευτικής συμμαχίας, ενώ καθένας παραμένει στη θέση του, με τα δικαιώματα και τις ευθύνες του.

| 3.3.1.1 | Η συγκατάθεση του ασθενούς δεν αφορά συστηματικά όλες τις μελλοντικές ιατρικές πράξεις. Επομένως, η συγκατάθεση του ασθενούς πρέπει να ανανεώνεται πριν από κάθε σημαντική ιατρική ή χειρουργική επέμβαση.
  Η συμφωνία του ασθενούς που έχει ενημερωθεί, πρέπει να είναι ρητή, δηλαδή να έχει εκφραστεί αντικειμενικά. Ο ασθενής, αφού ενημερωθεί, μπορεί να αποδεχθεί ή να αρνηθεί τη διαδικασία που του προτείνεται.
  Ο εν ζωή δότης θα πρέπει να ενημερώνεται με ιδιαίτερη προσοχή για τους κινδύνους που απορρέουν από την δωρεά οργάνων. |
| --- | --- |

3.3.1.1

Η συγκατάθεση του ασθενούς δεν αφορά συστηματικά όλες τις μελλοντικές ιατρικές πράξεις. Επομένως, η συγκατάθεση του ασθενούς πρέπει να ανανεώνεται πριν από κάθε σημαντική ιατρική ή χειρουργική επέμβαση.

Η συμφωνία του ασθενούς που έχει ενημερωθεί, πρέπει να είναι ρητή, δηλαδή να έχει εκφραστεί αντικειμενικά. Ο ασθενής, αφού ενημερωθεί, μπορεί να αποδεχθεί ή να αρνηθεί τη διαδικασία που του προτείνεται.

Ο εν ζωή δότης θα πρέπει να ενημερώνεται με ιδιαίτερη προσοχή για τους κινδύνους που απορρέουν από την δωρεά οργάνων.

| 3.3.1.2 | Όσον αφορά την πειραματική εφαρμογή μιας νέας θεραπευτικής αγωγής, οι αρχές που διέπουν τη συγκατάθεση των ασθενών για την παροχή ιατρικής περίθαλψης είναι οι ίδιες με εκείνες που ισχύουν για την έρευνα. Πρέπει να γίνεται σεβαστή η ελευθερία του ασθενούς και οι αρχές να συγκλίνουν στον ίδιο στόχο: συμμετοχή στην ευθύνη και αμοιβαία εμπιστοσύνη. |
| --- | --- |

3.3.1.2

Όσον αφορά την πειραματική εφαρμογή μιας νέας θεραπευτικής αγωγής, οι αρχές που διέπουν τη συγκατάθεση των ασθενών για την παροχή ιατρικής περίθαλψης είναι οι ίδιες με εκείνες που ισχύουν για την έρευνα. Πρέπει να γίνεται σεβαστή η ελευθερία του ασθενούς και οι αρχές να συγκλίνουν στον ίδιο στόχο: συμμετοχή στην ευθύνη και αμοιβαία εμπιστοσύνη.

| 3.3.1.3 | Οι κλινικές δοκιμές τόσο για τα υγιή άτομα όσο και για τα μη υγιή απαιτούν συγκεκριμένη παιδαγωγική. Η προσέγγιση αυτή πρέπει να ανταποκρίνεται σε αυστηρά προκαθορισμένα κριτήρια και δεν μπορεί να προβλεφθεί η εφαρμογή της παρά μόνον εάν υπάρχει επιβεβαιωμένη βούληση συνεργασίας και εφόσον συνοδεύεται σαφώς από πλήρη συγκατάθεση. |
| --- | --- |

3.3.1.3

Οι κλινικές δοκιμές τόσο για τα υγιή άτομα όσο και για τα μη υγιή απαιτούν συγκεκριμένη παιδαγωγική. Η προσέγγιση αυτή πρέπει να ανταποκρίνεται σε αυστηρά προκαθορισμένα κριτήρια και δεν μπορεί να προβλεφθεί η εφαρμογή της παρά μόνον εάν υπάρχει επιβεβαιωμένη βούληση συνεργασίας και εφόσον συνοδεύεται σαφώς από πλήρη συγκατάθεση.

| 3.3.1.4 | Σε επείγουσες καταστάσεις μπορεί να προβλεφθούν ορισμένες παρεκκλίσεις από τον κανόνα. Η συγκατάθεση μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει δοθεί και να επιβεβαιωθεί όταν ο ασθενής ανακτήσει τις νοητικές του λειτουργίες. |
| --- | --- |

3.3.1.4

Σε επείγουσες καταστάσεις μπορεί να προβλεφθούν ορισμένες παρεκκλίσεις από τον κανόνα. Η συγκατάθεση μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει δοθεί και να επιβεβαιωθεί όταν ο ασθενής ανακτήσει τις νοητικές του λειτουργίες.

| 3.3.1.5 | Ο ασθενής πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ορίσει έναν εκπρόσωπό του για την περίπτωση κατά την οποία δεν θα είναι ικανός μελλοντικώς να εκφράζει τις προτιμήσεις του. |
| --- | --- |

3.3.1.5

Ο ασθενής πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ορίσει έναν εκπρόσωπό του για την περίπτωση κατά την οποία δεν θα είναι ικανός μελλοντικώς να εκφράζει τις προτιμήσεις του.

| 3.3.1.6 | Από τη στιγμή που ένα παιδί ή ένας ανήλικος ασθενής διαθέτει ορισμένη προσωπική αυτονομία ή κριτική ικανότητα πρέπει να ζητείται η γνώμη του για τις ήπιες ιατρικές πράξεις. Η λόγω ενέργεια συμβάλλει στην υγειονομική εκπαίδευση από πολύ νεαρά ηλικία και έτσι αποδραματοποιούνται ορισμένες καταστάσεις ενώ βελτιώνεται η συνεργασία του νεαρού ασθενή. |
| --- | --- |

3.3.1.6

Από τη στιγμή που ένα παιδί ή ένας ανήλικος ασθενής διαθέτει ορισμένη προσωπική αυτονομία ή κριτική ικανότητα πρέπει να ζητείται η γνώμη του για τις ήπιες ιατρικές πράξεις. Η λόγω ενέργεια συμβάλλει στην υγειονομική εκπαίδευση από πολύ νεαρά ηλικία και έτσι αποδραματοποιούνται ορισμένες καταστάσεις ενώ βελτιώνεται η συνεργασία του νεαρού ασθενή.

3.4   Δικαίωμα στην αξιοπρέπεια

| 3.4.1 | Στον τίτλο αυτό περιλαμβάνονται το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, το δικαίωμα για την ανακούφιση του πόνου, το δικαίωμα για ένα αξιοπρεπές τέλος της ζωής, η προστασία της ακεραιότητας του σώματος, ο σεβασμός του ιδιωτικού βίου και η αρχή της μη άσκησης διακρίσεων. |
| --- | --- |

3.4.1

Στον τίτλο αυτό περιλαμβάνονται το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, το δικαίωμα για την ανακούφιση του πόνου, το δικαίωμα για ένα αξιοπρεπές τέλος της ζωής, η προστασία της ακεραιότητας του σώματος, ο σεβασμός του ιδιωτικού βίου και η αρχή της μη άσκησης διακρίσεων.

| 3.4.1.1 | Κάθε πολίτης έχει δικαίωμα στο απόρρητο της ενημέρωσης όσον αφορά την κατάσταση της υγείας του, τη διάγνωση και τις μεθόδους θεραπευτικής αγωγής, αλλά και στο σεβασμό του ιδιωτικού του βίου κατά τη διάρκεια της διεξαγωγής των εξετάσεων, των συνεδριών και των ιατρικών και χειρουργικών θεραπευτικών αγωγών. Αυτό το θεμελιώδες δικαίωμα απαιτεί να αντιμετωπίζεται ο ασθενής με σεβασμό και χωρίς να αποτελεί αντικείμενο περιφρονητικών σχολίων και στάσης εκ μέρους του υγειονομικού προσωπικού. |
| --- | --- |

3.4.1.1

Κάθε πολίτης έχει δικαίωμα στο απόρρητο της ενημέρωσης όσον αφορά την κατάσταση της υγείας του, τη διάγνωση και τις μεθόδους θεραπευτικής αγωγής, αλλά και στο σεβασμό του ιδιωτικού του βίου κατά τη διάρκεια της διεξαγωγής των εξετάσεων, των συνεδριών και των ιατρικών και χειρουργικών θεραπευτικών αγωγών. Αυτό το θεμελιώδες δικαίωμα απαιτεί να αντιμετωπίζεται ο ασθενής με σεβασμό και χωρίς να αποτελεί αντικείμενο περιφρονητικών σχολίων και στάσης εκ μέρους του υγειονομικού προσωπικού.

| 3.4.1.2 | Η ασθένεια, η αναπηρία και η εξάρτηση εξασθενούν το άτομο. Όσο περισσότερο αισθάνεται μειωμένο, τόσο λιγότερο είναι σε θέση να απαιτήσει έναν ελάχιστο σεβασμό απέναντί του. Επομένως, οι επαγγελματίες πρέπει να είναι ακόμη πιο προσεκτικοί και να σέβονται το άτομο που είναι ιδιαίτερα ευάλωτο λόγω της ασθένειάς του και/ή της αναπηρίας του. |
| --- | --- |

3.4.1.2

Η ασθένεια, η αναπηρία και η εξάρτηση εξασθενούν το άτομο. Όσο περισσότερο αισθάνεται μειωμένο, τόσο λιγότερο είναι σε θέση να απαιτήσει έναν ελάχιστο σεβασμό απέναντί του. Επομένως, οι επαγγελματίες πρέπει να είναι ακόμη πιο προσεκτικοί και να σέβονται το άτομο που είναι ιδιαίτερα ευάλωτο λόγω της ασθένειάς του και/ή της αναπηρίας του.

| 3.4.1.3 | Η αναγνώριση της σημασίας του χρόνου που αφιερώνεται στην ιατρική επίσκεψη, στην ακρόαση του ατόμου, στις εξηγήσεις όσον αφορά τη διάγνωση και τη θεραπεία, τόσο στα ιατρεία όσο και στο νοσοκομείο, αποτελεί μέρος του σεβασμού των ατόμων. Αυτή η επένδυση χρόνου ενισχύει τον θεραπευτικό σύνδεσμο και επιτρέπει την εξοικονόμηση χρόνου μεταγενέστερα. Αφιερώνοντας χρόνο φροντίζει κανείς τον εαυτό του. |
| --- | --- |

3.4.1.3

Η αναγνώριση της σημασίας του χρόνου που αφιερώνεται στην ιατρική επίσκεψη, στην ακρόαση του ατόμου, στις εξηγήσεις όσον αφορά τη διάγνωση και τη θεραπεία, τόσο στα ιατρεία όσο και στο νοσοκομείο, αποτελεί μέρος του σεβασμού των ατόμων. Αυτή η επένδυση χρόνου ενισχύει τον θεραπευτικό σύνδεσμο και επιτρέπει την εξοικονόμηση χρόνου μεταγενέστερα. Αφιερώνοντας χρόνο φροντίζει κανείς τον εαυτό του.

| 3.4.1.4 | Αυτό ισχύει ειδικότερα όταν πρόκειται για άτομα που υποφέρουν ήδη από έλλειψη κοινωνικής αναγνώρισης: τα ηλικιωμένα άτομα, τα άτομα που είναι σε κατάσταση κοινωνικής ανασφάλειας, τα άτομα που υποφέρουν από φυσική, ψυχική ή νοητική αναπηρία κλπ. |
| --- | --- |

3.4.1.4

Αυτό ισχύει ειδικότερα όταν πρόκειται για άτομα που υποφέρουν ήδη από έλλειψη κοινωνικής αναγνώρισης: τα ηλικιωμένα άτομα, τα άτομα που είναι σε κατάσταση κοινωνικής ανασφάλειας, τα άτομα που υποφέρουν από φυσική, ψυχική ή νοητική αναπηρία κλπ.

| 3.4.1.5 | Όσον αφορά έσχατες καταστάσεις ή ιδιαίτερα βαριές θεραπευτικές αγωγές, απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη επαγρύπνηση. Ο σεβασμός του ατόμου και του δικαιώματός του να πεθάνει αξιοπρεπώς εξαρτάται από την πρόσβαση όλων στην ανακουφιστική φροντίδα που σκοπό έχει να μειώσει τον πόνο και να διατηρήσει μια κάποια ποιότητα ζωής μέσα από την εξασφάλιση του δικαιώματος του ασθενή να γίνονται σεβαστές οι επιλογές του έως το τέλος. Αυτό προϋποθέτει, ειδικότερα, την εφαρμογή μέτρων, όπως ο ορισμός ενός προσώπου εμπιστοσύνης, που εξασφαλίζουν την έκφραση της βουλήσεως του ασθενούς. |
| --- | --- |

3.4.1.5

Όσον αφορά έσχατες καταστάσεις ή ιδιαίτερα βαριές θεραπευτικές αγωγές, απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη επαγρύπνηση. Ο σεβασμός του ατόμου και του δικαιώματός του να πεθάνει αξιοπρεπώς εξαρτάται από την πρόσβαση όλων στην ανακουφιστική φροντίδα που σκοπό έχει να μειώσει τον πόνο και να διατηρήσει μια κάποια ποιότητα ζωής μέσα από την εξασφάλιση του δικαιώματος του ασθενή να γίνονται σεβαστές οι επιλογές του έως το τέλος. Αυτό προϋποθέτει, ειδικότερα, την εφαρμογή μέτρων, όπως ο ορισμός ενός προσώπου εμπιστοσύνης, που εξασφαλίζουν την έκφραση της βουλήσεως του ασθενούς.

| 3.4.1.6 | Η διαχείριση του πόνου με τη βοήθεια πραγματικών μέσων, με την πρόσβαση σε ειδικευμένες δομές, την ενημέρωση και την κατάρτιση των επαγγελματιών της υγείας, την ενημέρωση των ασθενών και του περιβάλλοντός τους πρέπει να αναπτυχθεί διότι πρόκειται ακριβώς για τον σεβασμό του δικαιώματος του καθενός να του παρέχονται φροντίδες που θα καταπραΰνουν τον πόνο. |
| --- | --- |

3.4.1.6

Η διαχείριση του πόνου με τη βοήθεια πραγματικών μέσων, με την πρόσβαση σε ειδικευμένες δομές, την ενημέρωση και την κατάρτιση των επαγγελματιών της υγείας, την ενημέρωση των ασθενών και του περιβάλλοντός τους πρέπει να αναπτυχθεί διότι πρόκειται ακριβώς για τον σεβασμό του δικαιώματος του καθενός να του παρέχονται φροντίδες που θα καταπραΰνουν τον πόνο.

| 3.4.1.7 | Ο σεβασμός που οφείλεται στο άτομο συνεχίζει και μετά το θάνατό του. Αυτό σημαίνει ότι ο θάνατος ασθενούς που νοσηλεύεται σε νοσοκομείο πρέπει να αποτελεί αντικείμενο ψυχολογικής υποστήριξης του περιβάλλοντός του και των επαγγελματιών που τον ακολούθησαν έως το τέλος της ζωής του. Εξυπακούεται ότι οφείλεται απόλυτος σεβασμός στις επιθυμίες και στις πεποιθήσεις του αποθανόντος. |
| --- | --- |

3.4.1.7

Ο σεβασμός που οφείλεται στο άτομο συνεχίζει και μετά το θάνατό του. Αυτό σημαίνει ότι ο θάνατος ασθενούς που νοσηλεύεται σε νοσοκομείο πρέπει να αποτελεί αντικείμενο ψυχολογικής υποστήριξης του περιβάλλοντός του και των επαγγελματιών που τον ακολούθησαν έως το τέλος της ζωής του. Εξυπακούεται ότι οφείλεται απόλυτος σεβασμός στις επιθυμίες και στις πεποιθήσεις του αποθανόντος.

| 3.5 | Στα πλαίσια μιας πρωτοβουλίας για τη δημόσια υγεία, πρέπει επίσης να εξασφαλιστεί η τήρηση ορισμένων άλλων ατομικών δικαιωμάτων. Το σύστημα θα πρέπει να βρει τρόπο να τα ικανοποιήσει. |
| --- | --- |

3.5

Στα πλαίσια μιας πρωτοβουλίας για τη δημόσια υγεία, πρέπει επίσης να εξασφαλιστεί η τήρηση ορισμένων άλλων ατομικών δικαιωμάτων. Το σύστημα θα πρέπει να βρει τρόπο να τα ικανοποιήσει.

| 3.5.1 | Δικαίωμα στην περίθαλψη για όλους: δηλαδή όχι μόνο πρόσβαση στα δικαιώματα και στην κοινωνική ασφάλιση, αλλά και άμεση πρόσβαση στο σύνολο των υπηρεσιών και των επαγγελματιών της υγείας, χωρίς διακρίσεις λόγω της κοινωνικής ή οικονομικής κατάστασης του ατόμου. Δεν είμαστε υπέρ του ανοίγματος της αγοράς υγείας αλλά υπέρ μιας πρωτόβουλης πολιτικής για τη δημόσια υγεία, δεδομένου ότι η άσκηση αυτού του δικαιώματος διαφέρει κατά πολύ από χώρα σε χώρα ανάλογα με τις ευθύνες που αναλαμβάνονται και τους τρόπους χρηματοδότησης που εφαρμόζονται σε κάθε χώρα. |
| --- | --- |

3.5.1

Δικαίωμα στην περίθαλψη για όλους: δηλαδή όχι μόνο πρόσβαση στα δικαιώματα και στην κοινωνική ασφάλιση, αλλά και άμεση πρόσβαση στο σύνολο των υπηρεσιών και των επαγγελματιών της υγείας, χωρίς διακρίσεις λόγω της κοινωνικής ή οικονομικής κατάστασης του ατόμου. Δεν είμαστε υπέρ του ανοίγματος της αγοράς υγείας αλλά υπέρ μιας πρωτόβουλης πολιτικής για τη δημόσια υγεία, δεδομένου ότι η άσκηση αυτού του δικαιώματος διαφέρει κατά πολύ από χώρα σε χώρα ανάλογα με τις ευθύνες που αναλαμβάνονται και τους τρόπους χρηματοδότησης που εφαρμόζονται σε κάθε χώρα.

| 3.5.2 | Δικαίωμα σε ποιοτική περίθαλψη: κάθε άτομο λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης της υγείας του, δικαιούται να του παρέχονται οι κατάλληλες φροντίδες και να επωφελείται από τις καλύτερες θεραπείες και τα φάρμακα που προσφέρουν την βέλτιστη σχέση κόστους αποτελεσματικότητας (προώθηση των φαρμάκων κοινόχρηστης ονομασίας). Το δικαίωμα για ποιοτική φροντίδα συνεπάγεται επίσης το δικαίωμα στις διαγνωστικές εξετάσεις και την θεραπευτική αγωγή, πράγμα που απαιτεί επένδυση σε μέσα και χρήματα και προϋποθέτει τη διάθεση επαρκούς και κατάλληλα εκπαιδευμένου προσωπικού. |
| --- | --- |

3.5.2

Δικαίωμα σε ποιοτική περίθαλψη: κάθε άτομο λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης της υγείας του, δικαιούται να του παρέχονται οι κατάλληλες φροντίδες και να επωφελείται από τις καλύτερες θεραπείες και τα φάρμακα που προσφέρουν την βέλτιστη σχέση κόστους αποτελεσματικότητας (προώθηση των φαρμάκων κοινόχρηστης ονομασίας). Το δικαίωμα για ποιοτική φροντίδα συνεπάγεται επίσης το δικαίωμα στις διαγνωστικές εξετάσεις και την θεραπευτική αγωγή, πράγμα που απαιτεί επένδυση σε μέσα και χρήματα και προϋποθέτει τη διάθεση επαρκούς και κατάλληλα εκπαιδευμένου προσωπικού.

| 3.5.3 | Δικαίωμα στην πρόληψη και στην ασφάλεια των φροντίδων: οι πολίτες επιθυμούν όπως το σύστημα υγείας οργανωθεί γύρω από τα άτομα και την εξυπηρέτησή τους. Επιθυμούν να γνωρίζουν περισσότερα για τις θεραπευτικές αγωγές που τους προτείνονται, να συμμετέχουν τόσο στην προσωπική όσο και στη συλλογική προσπάθεια για την πρόληψη και να εξασφαλίζουν ότι οι επιλογές της κοινωνίας, οι συμπεριφορές και η κατανάλωση δεν βλάπτουν την υγεία. |
| --- | --- |

3.5.3

Δικαίωμα στην πρόληψη και στην ασφάλεια των φροντίδων: οι πολίτες επιθυμούν όπως το σύστημα υγείας οργανωθεί γύρω από τα άτομα και την εξυπηρέτησή τους. Επιθυμούν να γνωρίζουν περισσότερα για τις θεραπευτικές αγωγές που τους προτείνονται, να συμμετέχουν τόσο στην προσωπική όσο και στη συλλογική προσπάθεια για την πρόληψη και να εξασφαλίζουν ότι οι επιλογές της κοινωνίας, οι συμπεριφορές και η κατανάλωση δεν βλάπτουν την υγεία.

4.   Συστάσεις για την άσκηση των δικαιωμάτων των ασθενών

| 4.1 | Η κατοχύρωση και η άσκηση των δικαιωμάτων αυτών δημιουργούν ερωτηματικά σε πολλούς επαγγελματίες, ασθενείς, αρμόδιους για τις πολιτικές της υγείας και ενώσεις χρηστών. Είναι επιτακτική ανάγκη να σταματήσει η αντιπαράθεση μεταξύ των δικαιωμάτων των μεν και των υποχρεώσεων των δε. Ο σεβασμός των δικαιωμάτων των ασθενών κατανέμει και εξισορροπεί εξίσου τα καθήκοντα και τις ευθύνες των επαγγελματιών. |
| --- | --- |

4.1

Η κατοχύρωση και η άσκηση των δικαιωμάτων αυτών δημιουργούν ερωτηματικά σε πολλούς επαγγελματίες, ασθενείς, αρμόδιους για τις πολιτικές της υγείας και ενώσεις χρηστών. Είναι επιτακτική ανάγκη να σταματήσει η αντιπαράθεση μεταξύ των δικαιωμάτων των μεν και των υποχρεώσεων των δε. Ο σεβασμός των δικαιωμάτων των ασθενών κατανέμει και εξισορροπεί εξίσου τα καθήκοντα και τις ευθύνες των επαγγελματιών.

| 4.1.1 | Το γεγονός ότι το ιατρικό σώμα δεν οφείλει πλέον να λαμβάνει μόνο του τις αποφάσεις που θέτουν σε κίνδυνο το μέλλον των ατόμων, σημαίνει ότι δεν είναι πλέον και ο μόνος υπεύθυνος. |
| --- | --- |

4.1.1

Το γεγονός ότι το ιατρικό σώμα δεν οφείλει πλέον να λαμβάνει μόνο του τις αποφάσεις που θέτουν σε κίνδυνο το μέλλον των ατόμων, σημαίνει ότι δεν είναι πλέον και ο μόνος υπεύθυνος.

| 4.2 | Είναι προς όφελος όλων μας να φέρουμε συλλογικά την ευθύνη για την παροχή βοήθειας στους επαγγελματίες, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις εν λόγω προσδοκίες:






  — | με την ενσωμάτωση στην κατάρτισή τους των πτυχών της δεοντολογίας, του σεβασμού του ατόμου και των δικαιωμάτων του, ώστε να κατανοούν τη σχετική δυναμική και τις επακόλουθες συνέπειες προκειμένου να μην ερμηνεύεται ο σεβασμός των δικαιωμάτων των ασθενών ως μια επιπλέον υποχρέωση· |
| --- | --- | --- |

4.2

Είναι προς όφελος όλων μας να φέρουμε συλλογικά την ευθύνη για την παροχή βοήθειας στους επαγγελματίες, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις εν λόγω προσδοκίες:

—

με την ενσωμάτωση στην κατάρτισή τους των πτυχών της δεοντολογίας, του σεβασμού του ατόμου και των δικαιωμάτων του, ώστε να κατανοούν τη σχετική δυναμική και τις επακόλουθες συνέπειες προκειμένου να μην ερμηνεύεται ο σεβασμός των δικαιωμάτων των ασθενών ως μια επιπλέον υποχρέωση·

| — | με τη δημιουργία χώρων συζήτησης και συναντήσεων μεταξύ των επαγγελματιών και μεταξύ επαγγελματιών και χρηστών· |
| --- | --- |

—

με τη δημιουργία χώρων συζήτησης και συναντήσεων μεταξύ των επαγγελματιών και μεταξύ επαγγελματιών και χρηστών·

| — | με την καθιέρωση νέων διαδικασιών ενημέρωσης των ασθενών που θα κινητοποιούν το σύνολο των παραγόντων του συστήματος υγείας· |
| --- | --- |

—

με την καθιέρωση νέων διαδικασιών ενημέρωσης των ασθενών που θα κινητοποιούν το σύνολο των παραγόντων του συστήματος υγείας·

| — | με την εκπόνηση νέων παιδαγωγικών μεθόδων συναίνεσης που θα οδηγούν σε μια θεραπευτική συμμαχία· |
| --- | --- |

—

με την εκπόνηση νέων παιδαγωγικών μεθόδων συναίνεσης που θα οδηγούν σε μια θεραπευτική συμμαχία·

| — | με την κατάρτιση και τη διάδοση νέων οργανωτικών και παιδαγωγικών μεθόδων με σκοπό τον περιορισμό στο ελάχιστο του άγχους που υφίστανται τα παιδιά εξαιτίας της ιατρικής αγωγής στην οποία υποβάλλονται, και κυρίως της παραμονής τους στο νοσοκομείο· |
| --- | --- |

—

με την κατάρτιση και τη διάδοση νέων οργανωτικών και παιδαγωγικών μεθόδων με σκοπό τον περιορισμό στο ελάχιστο του άγχους που υφίστανται τα παιδιά εξαιτίας της ιατρικής αγωγής στην οποία υποβάλλονται, και κυρίως της παραμονής τους στο νοσοκομείο·

| — | με τη σύσταση επιτροπών κλινικής δεοντολογίας εντός των ιδρυμάτων υγείας, που θα επιτρέψουν την υποστήριξη των επαγγελματιών και το σεβασμό των δικαιωμάτων των ασθενών· |
| --- | --- |

—

με τη σύσταση επιτροπών κλινικής δεοντολογίας εντός των ιδρυμάτων υγείας, που θα επιτρέψουν την υποστήριξη των επαγγελματιών και το σεβασμό των δικαιωμάτων των ασθενών·

| — | με την συμπερίληψη της προστασίας και της προώθησης των δικαιωμάτων των ασθενών σε κώδικες δεοντολογίας και επαγγελματικής συμπεριφοράς· |
| --- | --- |

—

με την συμπερίληψη της προστασίας και της προώθησης των δικαιωμάτων των ασθενών σε κώδικες δεοντολογίας και επαγγελματικής συμπεριφοράς·

| — | με την ενίσχυση της φιλικότητας του συστήματος έναντι των χρηστών, με την αναβάθμιση της θέσης και του ρόλου του συνόλου των επαγγελματιών· |
| --- | --- |

—

με την ενίσχυση της φιλικότητας του συστήματος έναντι των χρηστών, με την αναβάθμιση της θέσης και του ρόλου του συνόλου των επαγγελματιών·

| — | με την επινόηση νέων συλλογικών μορφών άσκησης στις οποίες θα συμμετέχουν οι ιατροί και οι λοιποί επαγγελματίες του κλάδου της υγείας:






  — | άσκηση σε ομάδες· ιατρικοί οίκοι υγείας· |
| --- | --- | --- |

—

με την επινόηση νέων συλλογικών μορφών άσκησης στις οποίες θα συμμετέχουν οι ιατροί και οι λοιποί επαγγελματίες του κλάδου της υγείας:

—

άσκηση σε ομάδες· ιατρικοί οίκοι υγείας·

| — | διασύνδεση μεταξύ επαγγελματιών ιατρών, κοινωνικο-ιατρικών επαγγελμάτων και κοινωνικών λειτουργών· |
| --- | --- |

—

διασύνδεση μεταξύ επαγγελματιών ιατρών, κοινωνικο-ιατρικών επαγγελμάτων και κοινωνικών λειτουργών·

| — | με τον εκσυγχρονισμό της θέσης των ενώσεων των ασθενών, των χρηστών, των καταναλωτών, των οικογενειών και των πολιτών:






  — | ένταξη των αντιπροσώπων των χρηστών στις αρχές αντιπροσώπευσης· |
| --- | --- | --- |

—

με τον εκσυγχρονισμό της θέσης των ενώσεων των ασθενών, των χρηστών, των καταναλωτών, των οικογενειών και των πολιτών:

—

ένταξη των αντιπροσώπων των χρηστών στις αρχές αντιπροσώπευσης·

| — | αναγνώριση του ρόλου ορισμένων ενώσεων στην θεραπευτική αγωγή, στην πρόληψη, στην ενημέρωση των ασθενών κλπ.· |
| --- | --- |

—

αναγνώριση του ρόλου ορισμένων ενώσεων στην θεραπευτική αγωγή, στην πρόληψη, στην ενημέρωση των ασθενών κλπ.·

| — | διασύνδεση μεταξύ συνεταιριστικών και επαγγελματικών μηχανισμών· |
| --- | --- |

—

διασύνδεση μεταξύ συνεταιριστικών και επαγγελματικών μηχανισμών·

| — | χορήγηση στις ενώσεις των μέσων για την ανάπτυξη των δράσεών τους και της έκφρασής τους (κατάρτιση, χορήγηση άδειας για αντιπροσώπευση ...)· |
| --- | --- |

—

χορήγηση στις ενώσεις των μέσων για την ανάπτυξη των δράσεών τους και της έκφρασής τους (κατάρτιση, χορήγηση άδειας για αντιπροσώπευση ...)·

| — | δημιουργία στις νοσοκομειακές δομές ουδέτερων και φιλικών χώρων που θα επιτρέπουν στους ασθενείς να διατυπώνουν τα ερωτήματα τους και να ετοιμάζουν, με την υποστήριξη των ενώσεων χρηστών, την ανταλλαγή απόψεων με τους επαγγελματίες· |
| --- | --- |

—

δημιουργία στις νοσοκομειακές δομές ουδέτερων και φιλικών χώρων που θα επιτρέπουν στους ασθενείς να διατυπώνουν τα ερωτήματα τους και να ετοιμάζουν, με την υποστήριξη των ενώσεων χρηστών, την ανταλλαγή απόψεων με τους επαγγελματίες·

| — | εμπλοκή των ενώσεων, καθώς και των επαγγελματιών στην ανάλυση των παραπόνων και στον καθορισμό των μέτρων για τη βελτίωση της ποιότητας της παροχής φροντίδων. |
| --- | --- |

—

εμπλοκή των ενώσεων, καθώς και των επαγγελματιών στην ανάλυση των παραπόνων και στον καθορισμό των μέτρων για τη βελτίωση της ποιότητας της παροχής φροντίδων.

5.   Συμπέρασμα: προς την επιβεβαίωση των συλλογικών δικαιωμάτων

| 5.1 | Η πραγματική άσκηση των ατομικών δικαιωμάτων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις συλλογικές αποκρίσεις που θα δοθούν για την υποστήριξη της εν λόγω διαδικασίας, και για το λόγο αυτό είναι ανάγκη να καταβληθούν προσπάθειες για την καθιέρωση της δημοκρατίας στον υγειονομικό τομέα που συνεπάγεται τη συλλογική κινητοποίηση των χρηστών και την εκπροσώπησή τους στις διάφορες βαθμίδες του συστήματος. |
| --- | --- |

5.1

Η πραγματική άσκηση των ατομικών δικαιωμάτων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις συλλογικές αποκρίσεις που θα δοθούν για την υποστήριξη της εν λόγω διαδικασίας, και για το λόγο αυτό είναι ανάγκη να καταβληθούν προσπάθειες για την καθιέρωση της δημοκρατίας στον υγειονομικό τομέα που συνεπάγεται τη συλλογική κινητοποίηση των χρηστών και την εκπροσώπησή τους στις διάφορες βαθμίδες του συστήματος.

| 5.2 | Τα δικαιώματα του ασθενούς αποτελούν μια από τις εκφάνσεις των δικαιωμάτων του ανθρώπου, σε καμία όμως περίπτωση μια ξεχωριστή κατηγορία· εκδηλώνουν τη βούληση κάθε ασθενούς να μη θεωρείται ως διαφορετικό άτομο και ιδίως να μην τίθεται εκτός κοινωνίας. |
| --- | --- |

5.2

Τα δικαιώματα του ασθενούς αποτελούν μια από τις εκφάνσεις των δικαιωμάτων του ανθρώπου, σε καμία όμως περίπτωση μια ξεχωριστή κατηγορία· εκδηλώνουν τη βούληση κάθε ασθενούς να μη θεωρείται ως διαφορετικό άτομο και ιδίως να μην τίθεται εκτός κοινωνίας.

| 5.2.1 | Πρέπει να αναγνωρισθεί ότι οι χρήστες του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης εκφράζουν όλο και πιο έντονα τις απόψεις τους όσον αφορά τις συνθήκες παροχής της περίθαλψης, λόγω της προσωπικής τους πείρας, αλλά και της αυξημένης ενημέρωσής τους. |
| --- | --- |

5.2.1

Πρέπει να αναγνωρισθεί ότι οι χρήστες του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης εκφράζουν όλο και πιο έντονα τις απόψεις τους όσον αφορά τις συνθήκες παροχής της περίθαλψης, λόγω της προσωπικής τους πείρας, αλλά και της αυξημένης ενημέρωσής τους.

| 5.3 | Πρέπει συνεπώς να εξεταστεί ποια είναι η θέση του ασθενούς στο σύστημα λήψης αποφάσεων που τον αφορούν, λαμβάνοντας μέριμνα για τη διαφάνεια των διαδικασιών και το σεβασμό της ατομικότητας του καθενός. |
| --- | --- |

5.3

Πρέπει συνεπώς να εξεταστεί ποια είναι η θέση του ασθενούς στο σύστημα λήψης αποφάσεων που τον αφορούν, λαμβάνοντας μέριμνα για τη διαφάνεια των διαδικασιών και το σεβασμό της ατομικότητας του καθενός.

| 5.4 | Το θέμα δεν είναι να υιοθετηθεί μια νομικίστικη καταναλωτική συμπεριφορά αλλά να αναγνωριστεί ότι ο ασθενής είναι αρκετά ώριμος για να συμμετέχει στις αποφάσεις που τον αφορούν με βάση το σεβασμό των δικαιωμάτων του. |
| --- | --- |

5.4

Το θέμα δεν είναι να υιοθετηθεί μια νομικίστικη καταναλωτική συμπεριφορά αλλά να αναγνωριστεί ότι ο ασθενής είναι αρκετά ώριμος για να συμμετέχει στις αποφάσεις που τον αφορούν με βάση το σεβασμό των δικαιωμάτων του.

| 5.5 | Είναι πλέον απαραίτητο να δίδεται ο λόγος στους χρήστες και στους αντιπροσώπους τους εφόσον οι προβληματισμοί για την υγεία υπεισέρχονται και σε άλλους τομείς: τρόπος παραγωγής, τρόπος ζωής, συνθήκες εργασίας, προστασία του περιβάλλοντος κλπ. Συνεπάγονται δηλαδή κοινωνικές, οικονομικές, δεοντολογικές επιλογές οι οποίες βαίνουν πέραν της ευθύνης των επαγγελματιών της υγείας και μόνον. |
| --- | --- |

5.5

Είναι πλέον απαραίτητο να δίδεται ο λόγος στους χρήστες και στους αντιπροσώπους τους εφόσον οι προβληματισμοί για την υγεία υπεισέρχονται και σε άλλους τομείς: τρόπος παραγωγής, τρόπος ζωής, συνθήκες εργασίας, προστασία του περιβάλλοντος κλπ. Συνεπάγονται δηλαδή κοινωνικές, οικονομικές, δεοντολογικές επιλογές οι οποίες βαίνουν πέραν της ευθύνης των επαγγελματιών της υγείας και μόνον.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Χάρτης θεμελιωδών δικαιωμάτων, Συμβούλιο της Ευρώπης, L της 4ης Μαρτίου 2002.

1

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/72 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/72

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την Προώθηση της βιώσιμης παραγωγικότητας της εργασίας στην Ευρώπη

(2008/C 10/19)

Στις 16 Φεβρουαρίου 2007 και σύμφωνα με το άρθρο 29 § 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση σχετικά με την Προώθηση της βιώσιμης παραγωγικότητας της εργασίας στην Ευρώπη.

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 17 Ιουλίου 2007 με βάση την εισηγητική έκθεση της κας Leila Kurki.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 155 ψήφους υπέρ, 0 κατά και 9 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Οι παραδοσιακοί παράγοντες της οικονομικής ανάπτυξης (αύξηση του εργατικού δυναμικού, παραγωγικές επενδύσεις, αύξηση του επιπέδου εκπαίδευσης) πρέπει να συμπληρωθούν με τη δημιουργία νέων στοιχείων ικανών να παράξουν βιώσιμη ανάπτυξη. Πρώτον, η ανάπτυξη της παραγωγικότητας πρέπει να ενισχυθεί περισσότερο από σήμερα. Δεύτερον, πρέπει να εξευρεθεί τρόπος ώστε να σταματήσει η μείωση της προσφοράς εργατικού δυναμικού. Τρίτον, πρέπει να γίνει πιο ελκυστικός ο κόσμος της εργασίας. |
| --- | --- |

1.1

Οι παραδοσιακοί παράγοντες της οικονομικής ανάπτυξης (αύξηση του εργατικού δυναμικού, παραγωγικές επενδύσεις, αύξηση του επιπέδου εκπαίδευσης) πρέπει να συμπληρωθούν με τη δημιουργία νέων στοιχείων ικανών να παράξουν βιώσιμη ανάπτυξη. Πρώτον, η ανάπτυξη της παραγωγικότητας πρέπει να ενισχυθεί περισσότερο από σήμερα. Δεύτερον, πρέπει να εξευρεθεί τρόπος ώστε να σταματήσει η μείωση της προσφοράς εργατικού δυναμικού. Τρίτον, πρέπει να γίνει πιο ελκυστικός ο κόσμος της εργασίας.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να υποστηρίξει όλα τα κράτη μέλη και τις επιχειρήσεις στις προσπάθειές τους να επιτύχουν αύξηση της βιώσιμης παραγωγικότητας, πράγμα που αποτελεί βασικό στοιχείο της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η ιδέα ότι η ποιότητα και οι κοινωνικές καινοτομίες που εφαρμόζονται στον χώρο εργασίας συμβάλλουν τα μάλα στην επιτυχία των επιχειρήσεων πρέπει να προωθηθεί ενεργά. Η ΕΟΚΕ προτείνει η πτυχή αυτή να συμπεριλαμβάνεται στην αξιολόγηση και στην αναθεώρηση των οικονομικών κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να υποστηρίξει όλα τα κράτη μέλη και τις επιχειρήσεις στις προσπάθειές τους να επιτύχουν αύξηση της βιώσιμης παραγωγικότητας, πράγμα που αποτελεί βασικό στοιχείο της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η ιδέα ότι η ποιότητα και οι κοινωνικές καινοτομίες που εφαρμόζονται στον χώρο εργασίας συμβάλλουν τα μάλα στην επιτυχία των επιχειρήσεων πρέπει να προωθηθεί ενεργά. Η ΕΟΚΕ προτείνει η πτυχή αυτή να συμπεριλαμβάνεται στην αξιολόγηση και στην αναθεώρηση των οικονομικών κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πρότασή της να δημιουργηθεί ευρωπαϊκός δείκτης που να περιγράφει την ποιότητα του επαγγελματικού βίου. Ο δείκτης θα πρέπει να διαρθρωθεί στη βάση κριτηρίων έρευνας «εργασίας σε καλές συνθήκες» (good work) και να μετριέται και να δημοσιεύεται τακτικά. Με τη βοήθεια του δείκτη αυτού θα προβληθούν οι αλλαγές και οι εξελίξεις για την ποιότητα της εργασίας στην Ευρώπη καθώς και οι συνέπειες στην παραγωγικότητα. Παράλληλα θα χρησιμεύσει ως βάση για νέες πρωτοβουλίες με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας στον επαγγελματικό βίο. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πρότασή της να δημιουργηθεί ευρωπαϊκός δείκτης που να περιγράφει την ποιότητα του επαγγελματικού βίου. Ο δείκτης θα πρέπει να διαρθρωθεί στη βάση κριτηρίων έρευνας «εργασίας σε καλές συνθήκες» (good work) και να μετριέται και να δημοσιεύεται τακτικά. Με τη βοήθεια του δείκτη αυτού θα προβληθούν οι αλλαγές και οι εξελίξεις για την ποιότητα της εργασίας στην Ευρώπη καθώς και οι συνέπειες στην παραγωγικότητα. Παράλληλα θα χρησιμεύσει ως βάση για νέες πρωτοβουλίες με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας στον επαγγελματικό βίο.

| 1.4 | Η ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού δείκτη για την ποιότητα της εργασίας απαιτεί την διοργάνωση ενός ευρέος φόρουμ. Η πλούσια και πολύπλευρη εμπειρία της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σε ό,τι αφορά τις προκλήσεις της αλλαγής στον χώρο της εργασίας και τις απαντήσεις που απαιτούνται αποτελεί μια καλή βάση για το φόρουμ αυτό. Η ομάδα εργασίας για την παρακολούθηση της απασχόλησης θα πρέπει να εξετάσει το θέμα εφόσον το επιτρέπει το πρόγραμμα εργασίας της. |
| --- | --- |

1.4

Η ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού δείκτη για την ποιότητα της εργασίας απαιτεί την διοργάνωση ενός ευρέος φόρουμ. Η πλούσια και πολύπλευρη εμπειρία της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σε ό,τι αφορά τις προκλήσεις της αλλαγής στον χώρο της εργασίας και τις απαντήσεις που απαιτούνται αποτελεί μια καλή βάση για το φόρουμ αυτό. Η ομάδα εργασίας για την παρακολούθηση της απασχόλησης θα πρέπει να εξετάσει το θέμα εφόσον το επιτρέπει το πρόγραμμα εργασίας της.

| 1.5 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μελετήσει περαιτέρω την ποιότητα της εργασίας και την παραγωγικότητα. Απαιτείται περισσότερη από σήμερα ανάλυση των παραγόντων που συμβάλλουν στην βιώσιμη παραγωγικότητα. Εν προκειμένω τα διάφορα θεσμικά όργανα της Ένωσης και τα κράτη μέλη μπορούν να αξιοποιήσουν το ερευνητικό και αναλυτικό έργο που πραγματοποιούν το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας (EUROFOUND) (Δουβλίνο) καθώς και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία Εργασίας (OSHA) (Μπιλμπάο). |
| --- | --- |

1.5

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μελετήσει περαιτέρω την ποιότητα της εργασίας και την παραγωγικότητα. Απαιτείται περισσότερη από σήμερα ανάλυση των παραγόντων που συμβάλλουν στην βιώσιμη παραγωγικότητα. Εν προκειμένω τα διάφορα θεσμικά όργανα της Ένωσης και τα κράτη μέλη μπορούν να αξιοποιήσουν το ερευνητικό και αναλυτικό έργο που πραγματοποιούν το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας (EUROFOUND) (Δουβλίνο) καθώς και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία Εργασίας (OSHA) (Μπιλμπάο).

| 1.6 | Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι στις πρωτοβουλίες της ΕΕ για την καινοτομία και την κατάρτιση πρέπει να δοθεί έμφαση στην καινοτομία στον χώρο εργασίας και στις νέες επαγγελματικές δεξιότητες και στις πρακτικές διαχείρισης (όπως για παράδειγμα το πρόγραμμα πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, τα προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων, το ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσης για τη δια βίου μάθηση). Εν προκειμένω οι κοινωνικοί εταίροι έχουν μεγάλη ευθύνη για την προετοιμασία, τη εφαρμογή και την αξιολόγηση των σχεδίων. |
| --- | --- |

1.6

Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι στις πρωτοβουλίες της ΕΕ για την καινοτομία και την κατάρτιση πρέπει να δοθεί έμφαση στην καινοτομία στον χώρο εργασίας και στις νέες επαγγελματικές δεξιότητες και στις πρακτικές διαχείρισης (όπως για παράδειγμα το πρόγραμμα πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, τα προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων, το ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσης για τη δια βίου μάθηση). Εν προκειμένω οι κοινωνικοί εταίροι έχουν μεγάλη ευθύνη για την προετοιμασία, τη εφαρμογή και την αξιολόγηση των σχεδίων.

| 1.7 | Η ΕΟΚΕ προτείνει στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν προγράμματα που να προωθούν την ποιότητα και την παραγωγικότητα της εργασίας ως τμήμα των προγραμμάτων τους για την απασχόληση και της πολιτικής τους για την καινοτομία. Σε πολλά κράτη μέλη υπάρχουν εθνικά κέντρα παραγωγικότητας και ερευνητικά ιδρύματα τα οποία θα μπορούσαν να συμμετέχουν σε παρόμοια σχέδια. Ως προς τούτο οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν καθοριστικής σημασίας ρόλο για την εκπόνηση και την υλοποίηση των σχεδίων. |
| --- | --- |

1.7

Η ΕΟΚΕ προτείνει στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν προγράμματα που να προωθούν την ποιότητα και την παραγωγικότητα της εργασίας ως τμήμα των προγραμμάτων τους για την απασχόληση και της πολιτικής τους για την καινοτομία. Σε πολλά κράτη μέλη υπάρχουν εθνικά κέντρα παραγωγικότητας και ερευνητικά ιδρύματα τα οποία θα μπορούσαν να συμμετέχουν σε παρόμοια σχέδια. Ως προς τούτο οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν καθοριστικής σημασίας ρόλο για την εκπόνηση και την υλοποίηση των σχεδίων.

| 1.8 | Είναι ευτυχές το γεγονός ότι στα διάφορα φόρουμ της Ευρώπης, στα κράτη μέλη και στις επιχειρήσεις συνεχίζεται ο διάλογος και αναλαμβάνονται συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη βιώσιμη παραγωγικότητα. Η ΕΟΚΕ μπορεί να συμμετάσχει σημαντικά στη διαδικασία αυτή προβάλλοντας τις απόψεις της κοινωνίας των πολιτών μέσω γνωμοδοτήσεών της ειδικότερα για θέματα που αφορούν τις πολιτικές απασχόλησης, οικονομίας και καινοτομίας. |
| --- | --- |

1.8

Είναι ευτυχές το γεγονός ότι στα διάφορα φόρουμ της Ευρώπης, στα κράτη μέλη και στις επιχειρήσεις συνεχίζεται ο διάλογος και αναλαμβάνονται συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη βιώσιμη παραγωγικότητα. Η ΕΟΚΕ μπορεί να συμμετάσχει σημαντικά στη διαδικασία αυτή προβάλλοντας τις απόψεις της κοινωνίας των πολιτών μέσω γνωμοδοτήσεών της ειδικότερα για θέματα που αφορούν τις πολιτικές απασχόλησης, οικονομίας και καινοτομίας.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Για την ευημερία της Ευρώπης απαιτείται βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και υψηλό ποσοστό απασχόλησης. Στόχος της Ένωσης είναι η βιώσιμη ανάπτυξη βάση της οποίας είναι η ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη και η σταθερότητα των τιμών, η άκρως ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς, με στόχο την πλήρη απασχόληση και την κοινωνική πρόοδο, και το υψηλό επίπεδο προστασίας και βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος (1). Για την επίτευξη τούτου πρέπει να αυξηθεί η παραγωγικότητα περισσότερο από σήμερα σε όλους τους τομείς (2). Η αύξηση της παραγωγικότητας συμβάλλει στην ευημερία των πολιτών όταν βασίζεται στη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας και στην αύξηση του αριθμού καλών θέσεων εργασίας. Η βιώσιμη ανάπτυξη της παραγωγικότητας μπορεί να εξασφαλίσει την ισορροπία των δημόσιων οικονομικών καθώς και την παροχή βιώσιμων υπηρεσιών περίθαλψης στους ηλικιωμένους. Παράλληλα δημιουργούνται νέες ποιοτικές θέσεις εργασίας. Η βιώσιμη ανάπτυξη της παραγωγικότητας συνάδει με τους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους της Λισσαβώνας. |
| --- | --- |

2.1

Για την ευημερία της Ευρώπης απαιτείται βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και υψηλό ποσοστό απασχόλησης. Στόχος της Ένωσης είναι η βιώσιμη ανάπτυξη βάση της οποίας είναι η ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη και η σταθερότητα των τιμών, η άκρως ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία της αγοράς, με στόχο την πλήρη απασχόληση και την κοινωνική πρόοδο, και το υψηλό επίπεδο προστασίας και βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος (1). Για την επίτευξη τούτου πρέπει να αυξηθεί η παραγωγικότητα περισσότερο από σήμερα σε όλους τους τομείς (2). Η αύξηση της παραγωγικότητας συμβάλλει στην ευημερία των πολιτών όταν βασίζεται στη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας και στην αύξηση του αριθμού καλών θέσεων εργασίας. Η βιώσιμη ανάπτυξη της παραγωγικότητας μπορεί να εξασφαλίσει την ισορροπία των δημόσιων οικονομικών καθώς και την παροχή βιώσιμων υπηρεσιών περίθαλψης στους ηλικιωμένους. Παράλληλα δημιουργούνται νέες ποιοτικές θέσεις εργασίας. Η βιώσιμη ανάπτυξη της παραγωγικότητας συνάδει με τους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους της Λισσαβώνας.

| 2.2 | Η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ευρώπη μετά τον πόλεμο σημείωνε σταθερή αύξηση. Ακόμη και στο τέλος της δεκαετίας του 1960 ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης της παραγωγικότητας της εργασίας ανά εργατοώρα ήταν περίπου 5 %. Από τη δεκαετία του 1980, η ανάπτυξη άρχισε να επιβραδύνεται και στις αρχές του 2000 ο ρυθμός ανάπτυξης ετησίως ήταν περίπου 1-2 %. Οι αλλαγές που σημειώθηκαν τα τελευταία χρόνια στους δείκτες παραγωγικότητας των κρατών μελών οφείλονται σε διάφορους παράγοντες που επηρεάζουν προς διάφορες κατευθύνσεις. Ο μέσος ρυθμός παραγωγικότητας βελτιώθηκε με την ένταξη των νέων κρατών μελών, όπου το αρχικό επίπεδο παραγωγικότητας ήταν χαμηλότερο από το επίπεδο των παλαιών κρατών μελών. Από το 1995 οι θέσεις εργασίας χαμηλής παραγωγικότητας έχουν αυξηθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πρόκειται κυρίως για χαμηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας στον τομέα των υπηρεσιών, που δεν απαιτούν υψηλού επιπέδου επαγγελματικές δεξιότητες καθώς και εργασίες που εκτελούνται στο πλαίσιο άτυπων συμβάσεων. Η εξέλιξη αυτή συνέβαλε στην επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης της παραγωγικότητας (3). |
| --- | --- |

2.2

Η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ευρώπη μετά τον πόλεμο σημείωνε σταθερή αύξηση. Ακόμη και στο τέλος της δεκαετίας του 1960 ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης της παραγωγικότητας της εργασίας ανά εργατοώρα ήταν περίπου 5 %. Από τη δεκαετία του 1980, η ανάπτυξη άρχισε να επιβραδύνεται και στις αρχές του 2000 ο ρυθμός ανάπτυξης ετησίως ήταν περίπου 1-2 %. Οι αλλαγές που σημειώθηκαν τα τελευταία χρόνια στους δείκτες παραγωγικότητας των κρατών μελών οφείλονται σε διάφορους παράγοντες που επηρεάζουν προς διάφορες κατευθύνσεις. Ο μέσος ρυθμός παραγωγικότητας βελτιώθηκε με την ένταξη των νέων κρατών μελών, όπου το αρχικό επίπεδο παραγωγικότητας ήταν χαμηλότερο από το επίπεδο των παλαιών κρατών μελών. Από το 1995 οι θέσεις εργασίας χαμηλής παραγωγικότητας έχουν αυξηθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πρόκειται κυρίως για χαμηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας στον τομέα των υπηρεσιών, που δεν απαιτούν υψηλού επιπέδου επαγγελματικές δεξιότητες καθώς και εργασίες που εκτελούνται στο πλαίσιο άτυπων συμβάσεων. Η εξέλιξη αυτή συνέβαλε στην επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης της παραγωγικότητας (3).

| 2.3 | Η αύξηση της παραγωγικότητας στη βιομηχανία υπήρξε ταχύτερη στους βιομηχανικούς τομείς που στηρίζονται στην τεχνολογία. Το ποσοστό των βιομηχανιών που βασίζονται στην τεχνολογία είναι χαμηλό και η Επιτροπή πιστεύει ότι μαρτυρεί την ύπαρξη ορισμένων ενδεχομένως σοβαρών προβλημάτων. Όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό τους σε προστιθέμενη αξία τόσο περισσότερο συμβάλλουν στην αύξηση της παραγωγικότητας και στην πραγματική αύξηση των εισοδημάτων μιας οικονομίας. Οι τομείς αυτοί είναι πρωτοπόροι στην καινοτομία και στον εκσυγχρονισμό και τη διάδοση των νέων τεχνολογιών ακόμη και πέραν των συνόρων (4). |
| --- | --- |

2.3

Η αύξηση της παραγωγικότητας στη βιομηχανία υπήρξε ταχύτερη στους βιομηχανικούς τομείς που στηρίζονται στην τεχνολογία. Το ποσοστό των βιομηχανιών που βασίζονται στην τεχνολογία είναι χαμηλό και η Επιτροπή πιστεύει ότι μαρτυρεί την ύπαρξη ορισμένων ενδεχομένως σοβαρών προβλημάτων. Όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό τους σε προστιθέμενη αξία τόσο περισσότερο συμβάλλουν στην αύξηση της παραγωγικότητας και στην πραγματική αύξηση των εισοδημάτων μιας οικονομίας. Οι τομείς αυτοί είναι πρωτοπόροι στην καινοτομία και στον εκσυγχρονισμό και τη διάδοση των νέων τεχνολογιών ακόμη και πέραν των συνόρων (4).

| 2.4 | Βέβαια το μεγαλύτερο πρόβλημα τα τελευταία χρόνια είναι η χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα των υπηρεσιών. Πρέπει ωστόσο να ληφθεί υπόψη ότι είναι δυσκολότερο, αν όχι αδύνατο, να μετρηθεί η παραγωγικότητα σε αυτόν τον τομέα με τους ίδιους δείκτες που χρησιμοποιούνται στον τομέα της βιομηχανίας. Αν και διάφορες καινοτομίες, όπως για παράδειγμα οι εφαρμογές των ΤΠΕ έχουν αυξηθεί στον τομέα των υπηρεσιών, δεν φαίνεται ωστόσο να έχουν συμβάλει στην αύξηση της παραγωγικότητας σύμφωνα με τις στατιστικές. Τυπικά οι καινοτομίες στον τομέα των υπηρεσιών έχουν εισαχθεί περισσότερο με την απόκτηση τεχνολογίας (ΤΠΕ, οργανωτικές αλλαγές, ανθρώπινο κεφάλαιο), παρά με απευθείας δράσεις ΕΤΑ από επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών (5). Γι αυτό οι μηχανικοί υπολογισμοί μπορούν να οδηγήσουν σε εσφαλμένα αποτελέσματα, εκτός εάν ληφθεί υπόψη το σημερινό περιεχόμενο των διαφόρων τομέων. Αυτό ισχύει επίσης και για τις δημόσιες υπηρεσίες, στους στόχους αύξησης της παραγωγικότητας των οποίων πρέπει να ληφθούν υπόψη οι στόχοι κοινωνικής πολιτικής καθώς και η απαίτηση διασφάλισης ενός περιβάλλοντος καινοτομίας και αύξησης της παραγωγικότητας. |
| --- | --- |

2.4

Βέβαια το μεγαλύτερο πρόβλημα τα τελευταία χρόνια είναι η χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα των υπηρεσιών. Πρέπει ωστόσο να ληφθεί υπόψη ότι είναι δυσκολότερο, αν όχι αδύνατο, να μετρηθεί η παραγωγικότητα σε αυτόν τον τομέα με τους ίδιους δείκτες που χρησιμοποιούνται στον τομέα της βιομηχανίας. Αν και διάφορες καινοτομίες, όπως για παράδειγμα οι εφαρμογές των ΤΠΕ έχουν αυξηθεί στον τομέα των υπηρεσιών, δεν φαίνεται ωστόσο να έχουν συμβάλει στην αύξηση της παραγωγικότητας σύμφωνα με τις στατιστικές. Τυπικά οι καινοτομίες στον τομέα των υπηρεσιών έχουν εισαχθεί περισσότερο με την απόκτηση τεχνολογίας (ΤΠΕ, οργανωτικές αλλαγές, ανθρώπινο κεφάλαιο), παρά με απευθείας δράσεις ΕΤΑ από επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών (5). Γι αυτό οι μηχανικοί υπολογισμοί μπορούν να οδηγήσουν σε εσφαλμένα αποτελέσματα, εκτός εάν ληφθεί υπόψη το σημερινό περιεχόμενο των διαφόρων τομέων. Αυτό ισχύει επίσης και για τις δημόσιες υπηρεσίες, στους στόχους αύξησης της παραγωγικότητας των οποίων πρέπει να ληφθούν υπόψη οι στόχοι κοινωνικής πολιτικής καθώς και η απαίτηση διασφάλισης ενός περιβάλλοντος καινοτομίας και αύξησης της παραγωγικότητας.

| 2.5 | Η βελτίωση της απασχόλησης δεν αποκλείει την αύξηση της παραγωγικότητας. Αντιθέτως από κοινού υποστηρίζουν τους στόχους της στρατηγικής της Λισσαβώνας που αφορούν την αύξηση του αριθμού καλύτερων θέσεων εργασίας. Σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας η παραγωγική απασχόληση αποτελεί τη βάση της αξιοπρεπούς εργασίας (6). Η βιώσιμη ανάπτυξη της παραγωγικότητας και η αύξηση του ποσοστού απασχόλησης συμβάλλουν με υγιή τρόπο στη μείωση του ποσοστού της αδήλωτης εργασίας στην οικονομία. |
| --- | --- |

2.5

Η βελτίωση της απασχόλησης δεν αποκλείει την αύξηση της παραγωγικότητας. Αντιθέτως από κοινού υποστηρίζουν τους στόχους της στρατηγικής της Λισσαβώνας που αφορούν την αύξηση του αριθμού καλύτερων θέσεων εργασίας. Σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας η παραγωγική απασχόληση αποτελεί τη βάση της αξιοπρεπούς εργασίας (6). Η βιώσιμη ανάπτυξη της παραγωγικότητας και η αύξηση του ποσοστού απασχόλησης συμβάλλουν με υγιή τρόπο στη μείωση του ποσοστού της αδήλωτης εργασίας στην οικονομία.

| 2.6 | Η δομή των οικονομιών των κρατών μελών της ΕΕ μεταβάλλεται και η έμφαση των συντελεστών παραγωγής μεταφέρεται από το υλικό κεφάλαιο στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Σύμφωνα με την Επιτροπή η ζήτηση για εργατικό δυναμικό στην ΕΕ τα τελευταία χρόνια μετατοπίστηκε από τις παραδοσιακές δεξιότητες προς το σύγχρονο εργατικό δυναμικό με προσόντα υψηλού επιπέδου. Τούτο αντικατοπτρίζει την αλλαγή του περιεχομένου των ίδιων των θέσεων εργασίας παρά τις μεταβολές της κατανομής της απασχόλησης ανά τομέα. Μεταξύ των ετών 1995 και 2000 η δημιουργία θέσεων εργασίας στους ταχέως αναπτυσσόμενους τομείς έντασης γνώσεων κάλυψε περισσότερο από τα δύο τρίτα των νέων θέσεων εργασίας υψηλού και μέσου επιπέδου προσόντων, και μεγάλο ποσοστό της απασχόλησης μισθωτών χαμηλού επιπέδου προσόντων (7). Ο κλάδος των υπηρεσιών γενικότερα και ο τομέας των υπηρεσιών υποστήριξης των επιχειρήσεων ειδικότερα θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στο μέλλον και θα αντισταθμίσουν τη μείωση της απασχόλησης και τον ορθολογισμό στη μεταποιητική βιομηχανία (8). |
| --- | --- |

2.6

Η δομή των οικονομιών των κρατών μελών της ΕΕ μεταβάλλεται και η έμφαση των συντελεστών παραγωγής μεταφέρεται από το υλικό κεφάλαιο στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Σύμφωνα με την Επιτροπή η ζήτηση για εργατικό δυναμικό στην ΕΕ τα τελευταία χρόνια μετατοπίστηκε από τις παραδοσιακές δεξιότητες προς το σύγχρονο εργατικό δυναμικό με προσόντα υψηλού επιπέδου. Τούτο αντικατοπτρίζει την αλλαγή του περιεχομένου των ίδιων των θέσεων εργασίας παρά τις μεταβολές της κατανομής της απασχόλησης ανά τομέα. Μεταξύ των ετών 1995 και 2000 η δημιουργία θέσεων εργασίας στους ταχέως αναπτυσσόμενους τομείς έντασης γνώσεων κάλυψε περισσότερο από τα δύο τρίτα των νέων θέσεων εργασίας υψηλού και μέσου επιπέδου προσόντων, και μεγάλο ποσοστό της απασχόλησης μισθωτών χαμηλού επιπέδου προσόντων (7). Ο κλάδος των υπηρεσιών γενικότερα και ο τομέας των υπηρεσιών υποστήριξης των επιχειρήσεων ειδικότερα θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στο μέλλον και θα αντισταθμίσουν τη μείωση της απασχόλησης και τον ορθολογισμό στη μεταποιητική βιομηχανία (8).

| 2.7 | Από την πλευρά της αύξησης της παραγωγικότητας του ατόμου τούτο σημαίνει ότι οι θέσεις εργασίας είναι ασφαλέστερες και ότι οι εργαζόμενοι έχουν καλύτερες δυνατότητες εξέλιξης και αμοιβής στην εργασία τους. Αυτό βελτιώνει τις επαγγελματικές ικανότητες των εργαζομένων και ενθαρρύνει την ικανότητα επαγγελματικής ένταξής τους σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον. |
| --- | --- |

2.7

Από την πλευρά της αύξησης της παραγωγικότητας του ατόμου τούτο σημαίνει ότι οι θέσεις εργασίας είναι ασφαλέστερες και ότι οι εργαζόμενοι έχουν καλύτερες δυνατότητες εξέλιξης και αμοιβής στην εργασία τους. Αυτό βελτιώνει τις επαγγελματικές ικανότητες των εργαζομένων και ενθαρρύνει την ικανότητα επαγγελματικής ένταξής τους σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

| 2.8 | Για τις επιχειρήσεις η αύξηση της παραγωγικότητάς τους είναι καθοριστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητά τους. Όταν οι τιμές σε μεγάλο βαθμό καθορίζονται από την παγκόσμια αγορά και όταν η παραγωγικότητα δεν μπορεί να αυξάνεται απεριόριστα με τις παραδοσιακές επενδύσεις σε μηχανήματα και εξοπλισμό, τότε πρέπει να χρησιμοποιηθούν άλλα μέσα. Για τις επιχειρήσεις η αύξηση της παραγωγικότητας σημαίνει επιβράδυνση της αύξησης των δαπανών, ανταγωνιστικές τιμές και βελτίωση της ικανότητας πληρωμής των μισθών, ασφαλείς θέσεις εργασίας (και κατά συνέπεια πιο ελκυστικές), καθήκοντα και οργανωτικές αλλαγές ενώ για τους πελάτες με χαμηλά εισοδήματα επιτυγχάνεται μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία, βελτιώνεται η αποδοτικότητα, είναι δυνατή η ανάπτυξη και η επιβίωση στην αγορά και δημιουργούνται προϋποθέσεις για επενδύσεις και ανάπτυξη δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

2.8

Για τις επιχειρήσεις η αύξηση της παραγωγικότητάς τους είναι καθοριστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητά τους. Όταν οι τιμές σε μεγάλο βαθμό καθορίζονται από την παγκόσμια αγορά και όταν η παραγωγικότητα δεν μπορεί να αυξάνεται απεριόριστα με τις παραδοσιακές επενδύσεις σε μηχανήματα και εξοπλισμό, τότε πρέπει να χρησιμοποιηθούν άλλα μέσα. Για τις επιχειρήσεις η αύξηση της παραγωγικότητας σημαίνει επιβράδυνση της αύξησης των δαπανών, ανταγωνιστικές τιμές και βελτίωση της ικανότητας πληρωμής των μισθών, ασφαλείς θέσεις εργασίας (και κατά συνέπεια πιο ελκυστικές), καθήκοντα και οργανωτικές αλλαγές ενώ για τους πελάτες με χαμηλά εισοδήματα επιτυγχάνεται μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία, βελτιώνεται η αποδοτικότητα, είναι δυνατή η ανάπτυξη και η επιβίωση στην αγορά και δημιουργούνται προϋποθέσεις για επενδύσεις και ανάπτυξη δραστηριοτήτων.

| 2.9 | Η οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης εξαρτάται παραδοσιακά από την αύξηση του εργατικού δυναμικού, από το επίπεδο των παραγωγικών επενδύσεων καθώς και από την αύξηση του επιπέδου εκπαίδευσης. Τώρα το μοντέλο αυτό έχει ξεπεραστεί. Το εργατικό δυναμικό δεν αυξάνεται πλέον, μάλλον μειώνεται. Η βούληση των επιχειρήσεων να επενδύουν σε υλικό κεφάλαιο έχει εξασθενίσει. Η εργασία έχει μετατραπεί από υψηλή ένταση εργατικού δυναμικού σε υψηλή ένταση κεφαλαίου και το ανθρώπινο κεφάλαιο αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Η λίγο ειδικευμένη χειρωνακτική εργασία μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε εργασία εμπειρογνώμονα που απαιτεί ειδικές γνώσεις. Οι επενδύσεις μόνο σε βασική κατάρτιση δεν παράγουν τόσο μεγάλη παραγωγικότητα όσο προηγουμένως. |
| --- | --- |

2.9

Η οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης εξαρτάται παραδοσιακά από την αύξηση του εργατικού δυναμικού, από το επίπεδο των παραγωγικών επενδύσεων καθώς και από την αύξηση του επιπέδου εκπαίδευσης. Τώρα το μοντέλο αυτό έχει ξεπεραστεί. Το εργατικό δυναμικό δεν αυξάνεται πλέον, μάλλον μειώνεται. Η βούληση των επιχειρήσεων να επενδύουν σε υλικό κεφάλαιο έχει εξασθενίσει. Η εργασία έχει μετατραπεί από υψηλή ένταση εργατικού δυναμικού σε υψηλή ένταση κεφαλαίου και το ανθρώπινο κεφάλαιο αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Η λίγο ειδικευμένη χειρωνακτική εργασία μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε εργασία εμπειρογνώμονα που απαιτεί ειδικές γνώσεις. Οι επενδύσεις μόνο σε βασική κατάρτιση δεν παράγουν τόσο μεγάλη παραγωγικότητα όσο προηγουμένως.

| 2.10 | Η οικονομική ανάπτυξη ορισμένων κρατών μελών έχει επιτευχθεί με τη λήψη φορολογικών μέτρων (για παράδειγμα φορολογικές ελαφρύνσεις επιχειρήσεων και μισθών) και με την αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης (π.χ. εισοδηματική πολιτική, φορολογία). Ωστόσο αυτοί οι παράγοντες ανάπτυξης είναι περιορισμένοι και πρέπει να αξιολογηθούν τόσο από πλευράς ανταγωνιστικής φορολογίας όσο και από πλευράς δημόσιων υποδομών. |
| --- | --- |

2.10

Η οικονομική ανάπτυξη ορισμένων κρατών μελών έχει επιτευχθεί με τη λήψη φορολογικών μέτρων (για παράδειγμα φορολογικές ελαφρύνσεις επιχειρήσεων και μισθών) και με την αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης (π.χ. εισοδηματική πολιτική, φορολογία). Ωστόσο αυτοί οι παράγοντες ανάπτυξης είναι περιορισμένοι και πρέπει να αξιολογηθούν τόσο από πλευράς ανταγωνιστικής φορολογίας όσο και από πλευράς δημόσιων υποδομών.

| 2.11 | Πέραν των προαναφερθέντων παραγόντων ανάπτυξης πρέπει να δημιουργηθούν νέα στοιχεία που να παράγουν ανάπτυξη. Στους υλικούς παράγοντες επιτυχίας προστέθηκαν και άυλοι παράγοντες, ιδιαίτερα δε η ικανότητα παροχής κινήτρων στους εργαζόμενους και η αξιοποίηση της τεχνογνωσίας τους. |
| --- | --- |

2.11

Πέραν των προαναφερθέντων παραγόντων ανάπτυξης πρέπει να δημιουργηθούν νέα στοιχεία που να παράγουν ανάπτυξη. Στους υλικούς παράγοντες επιτυχίας προστέθηκαν και άυλοι παράγοντες, ιδιαίτερα δε η ικανότητα παροχής κινήτρων στους εργαζόμενους και η αξιοποίηση της τεχνογνωσίας τους.

| 2.11.1 | Πρώτον, ο ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων πρέπει να αυξηθεί περισσότερο από σήμερα. Τούτο προϋποθέτει την ύπαρξη πολιτικής με την οποία να δημιουργείται περιβάλλον βιώσιμης ανάπτυξης των επιχειρήσεων και καινοτομίας και να διασφαλίζεται υγιής ανταγωνισμός. Είναι το μόνο μέσο για την ανάπτυξη του συνόλου της οικονομίας. |
| --- | --- |

2.11.1

Πρώτον, ο ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων πρέπει να αυξηθεί περισσότερο από σήμερα. Τούτο προϋποθέτει την ύπαρξη πολιτικής με την οποία να δημιουργείται περιβάλλον βιώσιμης ανάπτυξης των επιχειρήσεων και καινοτομίας και να διασφαλίζεται υγιής ανταγωνισμός. Είναι το μόνο μέσο για την ανάπτυξη του συνόλου της οικονομίας.

| 2.11.2 | Δεύτερον, η προσφορά εργατικού δυναμικού πρέπει να σταματήσει να μειώνεται. Πολλά κράτη μέλη θα χάσουν σχεδόν το 15 % του εργατικού τους δυναμικού τα προσεχή δέκα έτη. Το ποσοστό απασχόλησης πρέπει να διατηρηθεί υψηλό με αποτελεσματικότερες πολιτικές της αγοράς εργασίας, της μετανάστευσης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού και της κοινωνικής ενσωμάτωσης, της συμφιλίωσης οικογενειακού και επαγγελματικού βίου, με μέτρα για την ισότητα των ευκαιριών καθώς και με την αναθεώρηση των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Βελτιώσεις στον επαγγελματικό βίο του τύπου παραμονή στην εργασία των ηλικιωμένων και παροχή κινήτρων για να παραμείνουν σε αυτή αποτελούν καθοριστικής σημασίας μέσα για την αναβολή της συνταξιοδότησης. |
| --- | --- |

2.11.2

Δεύτερον, η προσφορά εργατικού δυναμικού πρέπει να σταματήσει να μειώνεται. Πολλά κράτη μέλη θα χάσουν σχεδόν το 15 % του εργατικού τους δυναμικού τα προσεχή δέκα έτη. Το ποσοστό απασχόλησης πρέπει να διατηρηθεί υψηλό με αποτελεσματικότερες πολιτικές της αγοράς εργασίας, της μετανάστευσης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού και της κοινωνικής ενσωμάτωσης, της συμφιλίωσης οικογενειακού και επαγγελματικού βίου, με μέτρα για την ισότητα των ευκαιριών καθώς και με την αναθεώρηση των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Βελτιώσεις στον επαγγελματικό βίο του τύπου παραμονή στην εργασία των ηλικιωμένων και παροχή κινήτρων για να παραμείνουν σε αυτή αποτελούν καθοριστικής σημασίας μέσα για την αναβολή της συνταξιοδότησης.

| 2.11.3 | Τρίτον, ο κόσμος της εργασίας πρέπει να καταστεί ελκυστικότερος. Το μεγαλύτερο τμήμα του υφιστάμενου δυναμικού είναι μεταξύ 40-54 ετών, πράγμα που αποτελεί σημαντική πολιτική πρόκληση. Επίσης είναι καθοριστικής σημασίας να αποφευχθεί η εγκατάλειψη του σχολείου από τους νέους για να συμμετάσχουν στον ενεργό επαγγελματικό βίο. Η ποιότητα στην εργασία και η διάθεση ειδικευμένου εργατικού δυναμικού πρέπει να βελτιωθεί ούτως ώστε να αξιοποιηθούν περισσότερο τα οφέλη από τις νέες τεχνολογίες, την καινοτομία, την έρευνα και την ανάπτυξη. |
| --- | --- |

2.11.3

Τρίτον, ο κόσμος της εργασίας πρέπει να καταστεί ελκυστικότερος. Το μεγαλύτερο τμήμα του υφιστάμενου δυναμικού είναι μεταξύ 40-54 ετών, πράγμα που αποτελεί σημαντική πολιτική πρόκληση. Επίσης είναι καθοριστικής σημασίας να αποφευχθεί η εγκατάλειψη του σχολείου από τους νέους για να συμμετάσχουν στον ενεργό επαγγελματικό βίο. Η ποιότητα στην εργασία και η διάθεση ειδικευμένου εργατικού δυναμικού πρέπει να βελτιωθεί ούτως ώστε να αξιοποιηθούν περισσότερο τα οφέλη από τις νέες τεχνολογίες, την καινοτομία, την έρευνα και την ανάπτυξη.

| 2.12 | Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει επανειλημμένα επισημάνει την ανάγκη πραγματοποίησης επενδύσεων για τη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας (9). Κατά την περίοδο της φινλανδικής προεδρίας της ΕΕ ξεκίνησε ο διάλογος για τη σημασία της παραγωγικότητας στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η Φινλανδία ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα «Ποιότητα της επαγγελματικής ζωής, παραγωγικότητα και απασχόληση ενόψει της παγκοσμιοποίησης και των δημογραφικών μεταβολών» (10). Η ΕΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της τον Σεπτέμβριο του 2006. |
| --- | --- |

2.12

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει επανειλημμένα επισημάνει την ανάγκη πραγματοποίησης επενδύσεων για τη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας (9). Κατά την περίοδο της φινλανδικής προεδρίας της ΕΕ ξεκίνησε ο διάλογος για τη σημασία της παραγωγικότητας στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Η Φινλανδία ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα «Ποιότητα της επαγγελματικής ζωής, παραγωγικότητα και απασχόληση ενόψει της παγκοσμιοποίησης και των δημογραφικών μεταβολών» (10). Η ΕΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της τον Σεπτέμβριο του 2006.

| 2.13 | Η γερμανική προεδρία συνέχισε τον διάλογο για την ποιότητα του επαγγελματικού βίου. Το θέμα της «εργασίας σε καλές συνθήκες» εκφράζεται απτά στον στόχο της στρατηγικής της Λισσαβώνας για τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας (11). Κατά την άτυπη σύνοδο των υπουργών εργασίας και κοινωνικών υποθέσεων που πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο τον Ιανουάριο του 2007, η Γερμανία, η Πορτογαλία και η Σλοβενία τόνισαν από κοινού στα συμπεράσματά τους τη σημασία της προώθησης της«εργασίας σε καλές συνθήκες» (good work) στην Ευρώπη (12). Στα συμπεράσματά του της 8ης και 9ης Μαρτίου το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει τη σπουδαιότητα της «εργασίας σε καλές συνθήκες» και των αρχών που τη διέπουν, όπως τα δικαιώματα και η συμμετοχή των εργαζομένων, η ισότητα των ευκαιριών, η προστασία της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία και η οργάνωση της εργασίας με τρόπο φιλικό προς την οικογένεια (13). |
| --- | --- |

2.13

Η γερμανική προεδρία συνέχισε τον διάλογο για την ποιότητα του επαγγελματικού βίου. Το θέμα της «εργασίας σε καλές συνθήκες» εκφράζεται απτά στον στόχο της στρατηγικής της Λισσαβώνας για τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας (11). Κατά την άτυπη σύνοδο των υπουργών εργασίας και κοινωνικών υποθέσεων που πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο τον Ιανουάριο του 2007, η Γερμανία, η Πορτογαλία και η Σλοβενία τόνισαν από κοινού στα συμπεράσματά τους τη σημασία της προώθησης της«εργασίας σε καλές συνθήκες» (good work) στην Ευρώπη (12). Στα συμπεράσματά του της 8ης και 9ης Μαρτίου το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει τη σπουδαιότητα της «εργασίας σε καλές συνθήκες» και των αρχών που τη διέπουν, όπως τα δικαιώματα και η συμμετοχή των εργαζομένων, η ισότητα των ευκαιριών, η προστασία της ασφάλειας και της υγείας κατά την εργασία και η οργάνωση της εργασίας με τρόπο φιλικό προς την οικογένεια (13).

| 2.14 | Στα ευρωπαϊκού επιπέδου προγράμματα λαμβάνονται υπόψη με τον άλφα ή βήτα τρόπο η εξέλιξη του επαγγελματικού βίου και οι δυνατότητες των θέσεων εργασίας να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις των αλλαγών. Δυστυχώς τα προγράμματα αυτά προτείνουν μόνο επιμέρους λύσεις χωρίς να θέτουν έναν κεντρικό άξονα κατεύθυνσης. Εξάλλου δεν υπάρχει συντονισμός μεταξύ των προγραμμάτων και κάθε πρόοδος στον τομέα της βιώσιμης παραγωγικότητας παραμένει άγνωστη. |
| --- | --- |

2.14

Στα ευρωπαϊκού επιπέδου προγράμματα λαμβάνονται υπόψη με τον άλφα ή βήτα τρόπο η εξέλιξη του επαγγελματικού βίου και οι δυνατότητες των θέσεων εργασίας να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις των αλλαγών. Δυστυχώς τα προγράμματα αυτά προτείνουν μόνο επιμέρους λύσεις χωρίς να θέτουν έναν κεντρικό άξονα κατεύθυνσης. Εξάλλου δεν υπάρχει συντονισμός μεταξύ των προγραμμάτων και κάθε πρόοδος στον τομέα της βιώσιμης παραγωγικότητας παραμένει άγνωστη.

| 2.15 | Το βασικό ερώτημα είναι με ποιον τρόπο μπορεί να επιταχυνθεί η αύξηση της παραγωγικότητας ούτως ώστε να στηρίζονται οι ατομικοί και συλλογικοί πόροι των εργαζομένων και παράλληλα να διατηρείται η ικανότητά τους και να έχουν κίνητρα προς εργασία σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον. |
| --- | --- |

2.15

Το βασικό ερώτημα είναι με ποιον τρόπο μπορεί να επιταχυνθεί η αύξηση της παραγωγικότητας ούτως ώστε να στηρίζονται οι ατομικοί και συλλογικοί πόροι των εργαζομένων και παράλληλα να διατηρείται η ικανότητά τους και να έχουν κίνητρα προς εργασία σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

3.   Η αύξηση της βιώσιμης παραγωγικότητας ως παράγοντας επιτυχίας

| 3.1 | Κατά την ανάλυση της παραγωγικότητας και της απασχόλησης είναι σημαντικός ο διαχωρισμός των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων συνεπειών. Βραχυπρόθεσμα ο συσχετισμός αύξησης της παραγωγικότητας και απασχόλησης ενδέχεται να είναι αρνητικός. Οι αλλαγές στη διάρθρωση της βιομηχανίας φαίνεται να αυξάνουν την παραγωγικότητα της εργασίας αλλά μειώνουν το ποσοστό απασχόλησης (14). Εν προκειμένω απαιτείται να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στο πλαίσιο της πολιτικής της αγοράς εργασίας εφόσον οι ειδικότητες ορισμένων εργαζομένων έχουν ξεπεραστεί και παραμένουν άνεργοι. Προκειμένου να μπορούν να χρησιμοποιούνται ευέλικτα όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις και δεξιότητες απαιτούνται νέες μορφές ασφάλειας. Στη γνωμοδότησή της για τις κατευθυντήριες γραμμές των πολιτικών απασχόλησης η ΕΟΚΕ υποβάλλει πολλές προτάσεις για να καταστούν αποτελεσματικότερα τα πολιτικά μέτρα (15). |
| --- | --- |

3.1

Κατά την ανάλυση της παραγωγικότητας και της απασχόλησης είναι σημαντικός ο διαχωρισμός των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων συνεπειών. Βραχυπρόθεσμα ο συσχετισμός αύξησης της παραγωγικότητας και απασχόλησης ενδέχεται να είναι αρνητικός. Οι αλλαγές στη διάρθρωση της βιομηχανίας φαίνεται να αυξάνουν την παραγωγικότητα της εργασίας αλλά μειώνουν το ποσοστό απασχόλησης (14). Εν προκειμένω απαιτείται να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στο πλαίσιο της πολιτικής της αγοράς εργασίας εφόσον οι ειδικότητες ορισμένων εργαζομένων έχουν ξεπεραστεί και παραμένουν άνεργοι. Προκειμένου να μπορούν να χρησιμοποιούνται ευέλικτα όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις και δεξιότητες απαιτούνται νέες μορφές ασφάλειας. Στη γνωμοδότησή της για τις κατευθυντήριες γραμμές των πολιτικών απασχόλησης η ΕΟΚΕ υποβάλλει πολλές προτάσεις για να καταστούν αποτελεσματικότερα τα πολιτικά μέτρα (15).

| 3.2 | Μακροπρόθεσμα, η παραγωγικότητα της εργασίας μπορεί να αυξηθεί όπως και το ποσοστό απασχόλησης. Ειδικότερα η επίδραση της τεχνολογίας και ορισμένες συνιστώσες της ποιότητας στην εργασία δημιουργούν ανάπτυξη πράγμα που αυξάνει τις θέσεις εργασίας και το ποσοστό απασχόλησης. Τούτο βέβαια δεν συμβαίνει αυτομάτως αλλά εξαρτάται από την ικανότητα της βιομηχανίας να αυξήσει την ένταση εργασίας και να συμβάλει μακροπρόθεσμα στην αύξηση της παραγωγικότητας, η οποία συνδέεται τόσο με την ποιότητα στην εργασία όσο και με την ικανοποίηση από την εργασία (16). |
| --- | --- |

3.2

Μακροπρόθεσμα, η παραγωγικότητα της εργασίας μπορεί να αυξηθεί όπως και το ποσοστό απασχόλησης. Ειδικότερα η επίδραση της τεχνολογίας και ορισμένες συνιστώσες της ποιότητας στην εργασία δημιουργούν ανάπτυξη πράγμα που αυξάνει τις θέσεις εργασίας και το ποσοστό απασχόλησης. Τούτο βέβαια δεν συμβαίνει αυτομάτως αλλά εξαρτάται από την ικανότητα της βιομηχανίας να αυξήσει την ένταση εργασίας και να συμβάλει μακροπρόθεσμα στην αύξηση της παραγωγικότητας, η οποία συνδέεται τόσο με την ποιότητα στην εργασία όσο και με την ικανοποίηση από την εργασία (16).

| 3.3 | Η αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί να επιτευχθεί με πολλούς τρόπους. Ειδικότερα ορισμένες εισηγμένες στο χρηματιστήριο επιχειρήσεις αξιολογούν βραχυπρόθεσμα την ανταγωνιστικότητα στη βάση των εσόδων και εξόδων ανά τρίμηνο. Η λογική του γρήγορου κέρδους είναι εμφανής στον χώρο εργασίας εφόσον ούτε παραγωγικές επενδύσεις πραγματοποιούνται ούτε λαμβάνονται υπόψη οι δεξιότητες του προσωπικού ή η ικανότητα προς εργασία. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι επιχειρήσεις δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αναλάβουν παρόμοια δράση. Συχνά επίσης οι συνθήκες απασχόλησης και αμοιβής καθορίζονται με τα χαμηλότερα δυνατά κριτήρια. Τούτο, μακροπρόθεσμα, έχει σοβαρές κοινωνικές συνέπειες. Τέτοιου είδους ανάπτυξη θέτει σε κίνδυνο ολόκληρη την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Η Ευρώπη δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τους ανταγωνιστές της με χαμηλή παραγωγικότητα, με κακές συνθήκες εργασίας και με χαμηλούς μισθούς. |
| --- | --- |

3.3

Η αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί να επιτευχθεί με πολλούς τρόπους. Ειδικότερα ορισμένες εισηγμένες στο χρηματιστήριο επιχειρήσεις αξιολογούν βραχυπρόθεσμα την ανταγωνιστικότητα στη βάση των εσόδων και εξόδων ανά τρίμηνο. Η λογική του γρήγορου κέρδους είναι εμφανής στον χώρο εργασίας εφόσον ούτε παραγωγικές επενδύσεις πραγματοποιούνται ούτε λαμβάνονται υπόψη οι δεξιότητες του προσωπικού ή η ικανότητα προς εργασία. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι επιχειρήσεις δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αναλάβουν παρόμοια δράση. Συχνά επίσης οι συνθήκες απασχόλησης και αμοιβής καθορίζονται με τα χαμηλότερα δυνατά κριτήρια. Τούτο, μακροπρόθεσμα, έχει σοβαρές κοινωνικές συνέπειες. Τέτοιου είδους ανάπτυξη θέτει σε κίνδυνο ολόκληρη την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Η Ευρώπη δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τους ανταγωνιστές της με χαμηλή παραγωγικότητα, με κακές συνθήκες εργασίας και με χαμηλούς μισθούς.

| 3.4 | Παραδοσιακά, η ικανότητα παραγωγής επιτυγχάνεται με τον εκσυγχρονισμό των συνθηκών παραγωγής και με την ανάπτυξη οργανώσεων παραγωγής ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στη ζήτηση. Οι επενδύσεις πραγματοποιούνται για μηχανήματα και εξοπλισμό. Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται το σύνολο της παραγωγικότητας. Η παραγωγικότητα μπορεί να αυξηθεί με μικρά βήματα μέσα από τον ορθολογισμό και τη βελτίωση των τεχνικών, με την ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών με την εφαρμογή ευφυέστερων μεθόδων παραγωγής. Τούτο όμως δεν αρκεί, όταν δεν υπάρχει καλή συνεργασία στον χώρο εργασίας, όταν οι εργαζόμενοι δεν έχουν κίνητρα στην εργασία ή όταν υπάρχουν επιβλαβείς ελλείψεις στο περιβάλλον εργασίας. |
| --- | --- |

3.4

Παραδοσιακά, η ικανότητα παραγωγής επιτυγχάνεται με τον εκσυγχρονισμό των συνθηκών παραγωγής και με την ανάπτυξη οργανώσεων παραγωγής ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στη ζήτηση. Οι επενδύσεις πραγματοποιούνται για μηχανήματα και εξοπλισμό. Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται το σύνολο της παραγωγικότητας. Η παραγωγικότητα μπορεί να αυξηθεί με μικρά βήματα μέσα από τον ορθολογισμό και τη βελτίωση των τεχνικών, με την ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών με την εφαρμογή ευφυέστερων μεθόδων παραγωγής. Τούτο όμως δεν αρκεί, όταν δεν υπάρχει καλή συνεργασία στον χώρο εργασίας, όταν οι εργαζόμενοι δεν έχουν κίνητρα στην εργασία ή όταν υπάρχουν επιβλαβείς ελλείψεις στο περιβάλλον εργασίας.

| 3.5 | Η διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης απαιτεί ριζικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Η παραγωγικότητα μπορεί να αυξηθεί γρήγορα με θεαματικές αλλαγές στρατηγικής, πλαίσια των οποίων μια επιχείρηση αναδιοργανώνει εκ βάθρων τον τρόπο λειτουργίας της και έτσι εισέρχεται σε νέες οδούς ανάπτυξης. Στην περίπτωση αυτή εξαφανίζονται θέσεις εργασίας με παρωχημένες δεξιότητες αλλά παράλληλα δημιουργούνται νέες, οι οποίες είναι συχνά καλύτερες από πλευράς ποιότητας. Οι επιχειρήσεις που έχουν προχωρήσει σε αναδιαρθρώσεις δημιουργούν νέα προϊόντα και νέους μηχανισμούς αξίας. Καθοριστικής σημασίας παράγοντες σε αυτή τη διαδικασία είναι η ταχύτητα, η ικανότητα καινοτομίας, η ικανότητα αλλαγής και η συμμετοχή του προσωπικού. Η ΕΟΚΕ και η Συμβουλευτική της Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (ΣΕΒΜ) αναλύουν αυτή τη στιγμή, στο πλαίσιο των εργασιών τους, τις διαρθρωτικές αλλαγές, τη δημιουργία καινοτομίας και την αξιοποίηση των τεχνολογιών (17). Η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει τη σημασία της εσωτερικής λειτουργικής ευελιξίας για την προώθηση της διεργασίας καινοτομίας (18). |
| --- | --- |

3.5

Η διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης απαιτεί ριζικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Η παραγωγικότητα μπορεί να αυξηθεί γρήγορα με θεαματικές αλλαγές στρατηγικής, πλαίσια των οποίων μια επιχείρηση αναδιοργανώνει εκ βάθρων τον τρόπο λειτουργίας της και έτσι εισέρχεται σε νέες οδούς ανάπτυξης. Στην περίπτωση αυτή εξαφανίζονται θέσεις εργασίας με παρωχημένες δεξιότητες αλλά παράλληλα δημιουργούνται νέες, οι οποίες είναι συχνά καλύτερες από πλευράς ποιότητας. Οι επιχειρήσεις που έχουν προχωρήσει σε αναδιαρθρώσεις δημιουργούν νέα προϊόντα και νέους μηχανισμούς αξίας. Καθοριστικής σημασίας παράγοντες σε αυτή τη διαδικασία είναι η ταχύτητα, η ικανότητα καινοτομίας, η ικανότητα αλλαγής και η συμμετοχή του προσωπικού. Η ΕΟΚΕ και η Συμβουλευτική της Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (ΣΕΒΜ) αναλύουν αυτή τη στιγμή, στο πλαίσιο των εργασιών τους, τις διαρθρωτικές αλλαγές, τη δημιουργία καινοτομίας και την αξιοποίηση των τεχνολογιών (17). Η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει τη σημασία της εσωτερικής λειτουργικής ευελιξίας για την προώθηση της διεργασίας καινοτομίας (18).

| 3.6 | Είναι ενδιαφέρον να εξεταστεί η παραγωγικότητα ως μία πτυχή της αποδοτικότητας της επιχείρησης. Η αποδοτικότητα μπορεί να διακριθεί σε εσωτερική και εξωτερική. Η εξωτερική αποδοτικότητα απεικονίζει την ικανότητα της επιχείρησης να αποδίδει στον περιβάλλοντα κοινωνικό χώρο. Βέβαια η παραγωγικότητα είναι ωστόσο εσωτερικό χαρακτηριστικό της επιχείρησης που συνδέεται με το άτομο, το συγκεκριμένο μηχάνημα ή τον θύλακα παραγωγής (19). |
| --- | --- |

3.6

Είναι ενδιαφέρον να εξεταστεί η παραγωγικότητα ως μία πτυχή της αποδοτικότητας της επιχείρησης. Η αποδοτικότητα μπορεί να διακριθεί σε εσωτερική και εξωτερική. Η εξωτερική αποδοτικότητα απεικονίζει την ικανότητα της επιχείρησης να αποδίδει στον περιβάλλοντα κοινωνικό χώρο. Βέβαια η παραγωγικότητα είναι ωστόσο εσωτερικό χαρακτηριστικό της επιχείρησης που συνδέεται με το άτομο, το συγκεκριμένο μηχάνημα ή τον θύλακα παραγωγής (19).

| 3.7 | Οι εσωτερικές πτυχές της αποδοτικότητας της επιχείρησης είναι η καινοτομία και η παραγωγικότητα. Προϋποθέσεις αυτών είναι η γνώση και οι επαγγελματικές δεξιότητες η ικανοποίηση του προσωπικού, η αντίδραση στις αλλαγές και η τεχνολογία. Οι εξωτερικές πτυχές είναι η ανταγωνιστικότητα, η ικανοποίηση του πελάτη και το μερίδιο της αγοράς, εκ των οποίων προκύπτει η ρευστότητα, η αποδοτικότητα και η φερεγγυότητα (βλ. διάγραμμα 1). |
| --- | --- |

3.7

Οι εσωτερικές πτυχές της αποδοτικότητας της επιχείρησης είναι η καινοτομία και η παραγωγικότητα. Προϋποθέσεις αυτών είναι η γνώση και οι επαγγελματικές δεξιότητες η ικανοποίηση του προσωπικού, η αντίδραση στις αλλαγές και η τεχνολογία. Οι εξωτερικές πτυχές είναι η ανταγωνιστικότητα, η ικανοποίηση του πελάτη και το μερίδιο της αγοράς, εκ των οποίων προκύπτει η ρευστότητα, η αποδοτικότητα και η φερεγγυότητα (βλ. διάγραμμα 1).

Διάγραμμα 1: πτυχές της αποδοτικότητας της επιχείρησης και πως συνδέονται

Image

| 3.8 | Οι διάφορες πτυχές αλληλοεπηρεάζονται. Για παράδειγμα την αύξηση της παραγωγικότητας ακολουθεί η μείωση των δαπανών της μονάδας, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της επιχείρησης. Συνέπεια τούτου είναι η επιτυχία της επιχείρησης στην αγορά και η αύξηση της αποδοτικότητας. Με τον τρόπο αυτό η επιχείρηση συσσωρεύει πλούτο τον οποίο μπορεί να χρησιμοποιήσει για την κατάρτιση, για μέσα παραγωγής και για βοηθήματα διαχείρισης βελτιώνοντας τις προϋποθέσεις για αύξηση της παραγωγικότητας. Εν προκειμένω μπορεί να γίνει λόγος για ελικοειδή άνοδο της παραγωγικότητας. Κατά τον ίδιο τρόπο μπορεί επίσης να περιγραφεί μία ελικοειδής κάθοδος της παραγωγικότητας. |
| --- | --- |

3.8

Οι διάφορες πτυχές αλληλοεπηρεάζονται. Για παράδειγμα την αύξηση της παραγωγικότητας ακολουθεί η μείωση των δαπανών της μονάδας, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της επιχείρησης. Συνέπεια τούτου είναι η επιτυχία της επιχείρησης στην αγορά και η αύξηση της αποδοτικότητας. Με τον τρόπο αυτό η επιχείρηση συσσωρεύει πλούτο τον οποίο μπορεί να χρησιμοποιήσει για την κατάρτιση, για μέσα παραγωγής και για βοηθήματα διαχείρισης βελτιώνοντας τις προϋποθέσεις για αύξηση της παραγωγικότητας. Εν προκειμένω μπορεί να γίνει λόγος για ελικοειδή άνοδο της παραγωγικότητας. Κατά τον ίδιο τρόπο μπορεί επίσης να περιγραφεί μία ελικοειδής κάθοδος της παραγωγικότητας.

| 3.9 | Συνεπώς η βιώσιμη παραγωγικότητα είναι μια έννοια ευρύτερη από την απλή μέτρηση της παραγωγικότητας ή την ανάλυση της παραγωγικότητας της εργασίας. Σε επίπεδο επιχείρησης η παραγωγικότητα είναι ένας δείκτης της επιτυχίας της επιχείρησης να συνδυάζει διάφορους παράγοντες παραγωγής προκειμένου να βελτιώνει την αποτελεσματικότητά της και να αυξάνει την ανταγωνιστικότητά της στην αγορά. Η βιώσιμη παραγωγικότητα πέρα από το φυσικό εργασιακό περιβάλλον περιλαμβάνει και το ψυχοκοινωνικό περιβάλλον από το οποίο προκύπτει αποδοτικότητα, δημιουργικότητα και καινοτομία (20). |
| --- | --- |

3.9

Συνεπώς η βιώσιμη παραγωγικότητα είναι μια έννοια ευρύτερη από την απλή μέτρηση της παραγωγικότητας ή την ανάλυση της παραγωγικότητας της εργασίας. Σε επίπεδο επιχείρησης η παραγωγικότητα είναι ένας δείκτης της επιτυχίας της επιχείρησης να συνδυάζει διάφορους παράγοντες παραγωγής προκειμένου να βελτιώνει την αποτελεσματικότητά της και να αυξάνει την ανταγωνιστικότητά της στην αγορά. Η βιώσιμη παραγωγικότητα πέρα από το φυσικό εργασιακό περιβάλλον περιλαμβάνει και το ψυχοκοινωνικό περιβάλλον από το οποίο προκύπτει αποδοτικότητα, δημιουργικότητα και καινοτομία (20).

| 3.10 | Η ικανότητα καινοτομίας μιας επιχείρησης και του προσωπικού της φαίνεται από την δράση της να αναπτύσσει και να ανανεώνει τον σχεδιασμό των προϊόντων ή των υπηρεσιών προκειμένου να δημιουργήσει προστιθέμενη αξία για τους πελάτες της. Η καινοτομία είναι επίσης μια ικανότητα συνεχούς βελτίωσης των διαδικασιών λειτουργίας, παραγωγής και διανομής από κοινού με το προσωπικό και τους εταίρους. Συνεπώς καινοτομία μπορεί να είναι ένα μέσο, ένα εργαλείο, ένα μηχάνημα, συνδυασμός όλων αυτών, ένα πρότυπο υπηρεσίας, ένας νέος τρόπος εκτέλεσης ενός παλιού έργου, μια διαφορετική λύση των προβλημάτων. Η ικανότητα αλλαγής είναι καθοριστικής σημασίας στοιχείο για την παραγωγικότητα. |
| --- | --- |

3.10

Η ικανότητα καινοτομίας μιας επιχείρησης και του προσωπικού της φαίνεται από την δράση της να αναπτύσσει και να ανανεώνει τον σχεδιασμό των προϊόντων ή των υπηρεσιών προκειμένου να δημιουργήσει προστιθέμενη αξία για τους πελάτες της. Η καινοτομία είναι επίσης μια ικανότητα συνεχούς βελτίωσης των διαδικασιών λειτουργίας, παραγωγής και διανομής από κοινού με το προσωπικό και τους εταίρους. Συνεπώς καινοτομία μπορεί να είναι ένα μέσο, ένα εργαλείο, ένα μηχάνημα, συνδυασμός όλων αυτών, ένα πρότυπο υπηρεσίας, ένας νέος τρόπος εκτέλεσης ενός παλιού έργου, μια διαφορετική λύση των προβλημάτων. Η ικανότητα αλλαγής είναι καθοριστικής σημασίας στοιχείο για την παραγωγικότητα.

| 3.11 | Με βάση την ικανότητα καινοτομίας τους οι οργανώσεις μπορούν να ταξινομηθούν σε διαφορετικές κατηγορίες ανάλογα με το επίπεδο ανάπτυξής τους. Οι οργανώσεις μπορούν βεβαίως να αναπτύξουν περαιτέρω την ικανότητά τους για καινοτομία και να περάσουν από το ένα επίπεδο στο άλλο μέσω της μάθησης. Όσο πιο προχωρημένες μεθόδους εφαρμόζει μία οργάνωση στην δράση της για καινοτομία τόσο καλύτερη είναι η ικανότητα υλοποίησης καινοτομίας (21). |
| --- | --- |

3.11

Με βάση την ικανότητα καινοτομίας τους οι οργανώσεις μπορούν να ταξινομηθούν σε διαφορετικές κατηγορίες ανάλογα με το επίπεδο ανάπτυξής τους. Οι οργανώσεις μπορούν βεβαίως να αναπτύξουν περαιτέρω την ικανότητά τους για καινοτομία και να περάσουν από το ένα επίπεδο στο άλλο μέσω της μάθησης. Όσο πιο προχωρημένες μεθόδους εφαρμόζει μία οργάνωση στην δράση της για καινοτομία τόσο καλύτερη είναι η ικανότητα υλοποίησης καινοτομίας (21).

| 3.12 | Η αύξηση της βιώσιμης παραγωγικότητας σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις και οι διάφορες οργανώσεις προετοιμάζονται για τους μελλοντικούς κινδύνους με την πρόβλεψη των αλλαγών και με την ταχεία και ευέλικτη προσαρμογή στις αλλαγές αυτές. Σε αυτές τις επιχειρήσεις όλοι δεσμεύονται να συνεχίσουν την ανάπτυξη των δεξιοτήτων, λαμβάνεται υπόψη η ευημερία του προσωπικού και οι εργαζόμενοι συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων, ειδικότερα δε στις αποφάσεις που αφορούν την εργασία τους. Οι εργαζόμενοι είναι έτοιμοι και δεσμεύονται να είναι διαθέσιμοι για την επιτυχία της επιχείρησης. Η διαχείριση βασίζεται στην αμοιβαία αναγνώριση και συνεργασία και όχι στη θέση εξουσίας έναντι του προσωπικού. Οι διευθυντές είναι σε θέση να συνεργάζονται με τους πελάτες, με τα δίκτυα επιχειρήσεων του τομέα καθώς και με τα ερευνητικά ιδρύματα. |
| --- | --- |

3.12

Η αύξηση της βιώσιμης παραγωγικότητας σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις και οι διάφορες οργανώσεις προετοιμάζονται για τους μελλοντικούς κινδύνους με την πρόβλεψη των αλλαγών και με την ταχεία και ευέλικτη προσαρμογή στις αλλαγές αυτές. Σε αυτές τις επιχειρήσεις όλοι δεσμεύονται να συνεχίσουν την ανάπτυξη των δεξιοτήτων, λαμβάνεται υπόψη η ευημερία του προσωπικού και οι εργαζόμενοι συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων, ειδικότερα δε στις αποφάσεις που αφορούν την εργασία τους. Οι εργαζόμενοι είναι έτοιμοι και δεσμεύονται να είναι διαθέσιμοι για την επιτυχία της επιχείρησης. Η διαχείριση βασίζεται στην αμοιβαία αναγνώριση και συνεργασία και όχι στη θέση εξουσίας έναντι του προσωπικού. Οι διευθυντές είναι σε θέση να συνεργάζονται με τους πελάτες, με τα δίκτυα επιχειρήσεων του τομέα καθώς και με τα ερευνητικά ιδρύματα.

| 3.13 | Βασικό ζήτημα για το μέλλον, όσον αφορά την αύξηση της παραγωγικότητας και την επιτάχυνση της αύξησης αυτής, είναι η ικανότητα σχεδιάζονται και να χρησιμοποιούνται στον χώρο εργασίας τεχνολογίες και συμπληρωματικές σε αυτές δράσεις, οργανωτικές και άλλες κοινωνικές καινοτομίες στον επαγγελματικό βίο. Η παραγωγικότητα που επιτυγχάνεται με τον τρόπο αυτό είναι βιώσιμη. Επηρεάζει δε την οικονομική ανάπτυξη με δύο τρόπους: με τη μακροπρόθεσμη βελτίωση της παραγωγικότητας των ομάδων εργασίας/επιχειρήσεων καθώς και με την αύξηση του εργατικού δυναμικού όταν αυξάνονται οι δυνατότητες και η βούληση των εργαζομένων να παραμείνουν περισσότερο από πριν στον επαγγελματικό βίο. |
| --- | --- |

3.13

Βασικό ζήτημα για το μέλλον, όσον αφορά την αύξηση της παραγωγικότητας και την επιτάχυνση της αύξησης αυτής, είναι η ικανότητα σχεδιάζονται και να χρησιμοποιούνται στον χώρο εργασίας τεχνολογίες και συμπληρωματικές σε αυτές δράσεις, οργανωτικές και άλλες κοινωνικές καινοτομίες στον επαγγελματικό βίο. Η παραγωγικότητα που επιτυγχάνεται με τον τρόπο αυτό είναι βιώσιμη. Επηρεάζει δε την οικονομική ανάπτυξη με δύο τρόπους: με τη μακροπρόθεσμη βελτίωση της παραγωγικότητας των ομάδων εργασίας/επιχειρήσεων καθώς και με την αύξηση του εργατικού δυναμικού όταν αυξάνονται οι δυνατότητες και η βούληση των εργαζομένων να παραμείνουν περισσότερο από πριν στον επαγγελματικό βίο.

4.   Βιώσιμη παραγωγικότητα στον χώρο εργασίας

| 4.1 | Σε έρευνα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (22) εξετάζεται προσεκτικά η σχέση της ποιότητας του επαγγελματικού βίου και της παραγωγικότητας. Βασικό αποτέλεσμα της έρευνας είναι ότι στις υφιστάμενες συνθήκες ανταγωνισμού η επιτυχία μιας επιχείρησης δεν αξιολογείται μόνο με τους δείκτες της επιχειρηματικότητας. |
| --- | --- |

4.1

Σε έρευνα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (22) εξετάζεται προσεκτικά η σχέση της ποιότητας του επαγγελματικού βίου και της παραγωγικότητας. Βασικό αποτέλεσμα της έρευνας είναι ότι στις υφιστάμενες συνθήκες ανταγωνισμού η επιτυχία μιας επιχείρησης δεν αξιολογείται μόνο με τους δείκτες της επιχειρηματικότητας.

| 4.2 | Σύμφωνα με την προαναφερθείσα έρευνα, αυξάνεται ολοένα και περισσότερο η σημασία παραγόντων όπως η ικανοποίηση του πελάτη, η βελτιστοποίηση των σχέσεων στο εσωτερικό της επιχείρησης, η ικανότητα καινοτομίας και οι ευέλικτες δομές οργάνωσης. Από τα αποτελέσματα της έρευνας προκύπτει ότι οι καλές συνθήκες εργασίες και η αποδοτικότητα της επιχείρησης συνδέονται στενά. Η ποιότητα του επαγγελματικού βίου επηρεάζει τα μάλα την παραγωγικότητα και την αποδοτικότητα. |
| --- | --- |

4.2

Σύμφωνα με την προαναφερθείσα έρευνα, αυξάνεται ολοένα και περισσότερο η σημασία παραγόντων όπως η ικανοποίηση του πελάτη, η βελτιστοποίηση των σχέσεων στο εσωτερικό της επιχείρησης, η ικανότητα καινοτομίας και οι ευέλικτες δομές οργάνωσης. Από τα αποτελέσματα της έρευνας προκύπτει ότι οι καλές συνθήκες εργασίες και η αποδοτικότητα της επιχείρησης συνδέονται στενά. Η ποιότητα του επαγγελματικού βίου επηρεάζει τα μάλα την παραγωγικότητα και την αποδοτικότητα.

| 4.3 | Η αύξηση της παραγωγικότητας τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη δεν μπορεί με κανένα τρόπο να χαρακτηριστεί βιώσιμη από άποψη ποιότητας. Οι γνώσεις και οι πρακτικές που εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις για τη βελτίωση της ποιότητας του επαγγελματικού βίου και για τις θετικές συνέπειες της είναι ακόμη πολύ περιορισμένες. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για την βελτίωση των συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας δεν έχουν σημειωθεί μεγάλες αλλαγές στην ποιότητα της εργασίας ούτε προς τη μια κατεύθυνση ούτε προς την άλλη (23). Αναλύσεις και συγκρίσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στα κράτη μέλη δείχνουν ότι η ικανοποίηση στην εργασία συνδέεται με την ασφάλεια στην εργασία, με το θετικό εργασιακό περιβάλλον και με τις δυνατότητες μάθησης και εξέλιξης στην εργασία. Η εργασία αυτή καθ' εαυτή έχει αλλάξει, ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν, και βασίζεται περισσότερο στη γνώση και στην τεχνολογία, προσανατολίζεται δε κυρίως προς τον πελάτη. |
| --- | --- |

4.3

Η αύξηση της παραγωγικότητας τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη δεν μπορεί με κανένα τρόπο να χαρακτηριστεί βιώσιμη από άποψη ποιότητας. Οι γνώσεις και οι πρακτικές που εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις για τη βελτίωση της ποιότητας του επαγγελματικού βίου και για τις θετικές συνέπειες της είναι ακόμη πολύ περιορισμένες. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για την βελτίωση των συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας δεν έχουν σημειωθεί μεγάλες αλλαγές στην ποιότητα της εργασίας ούτε προς τη μια κατεύθυνση ούτε προς την άλλη (23). Αναλύσεις και συγκρίσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στα κράτη μέλη δείχνουν ότι η ικανοποίηση στην εργασία συνδέεται με την ασφάλεια στην εργασία, με το θετικό εργασιακό περιβάλλον και με τις δυνατότητες μάθησης και εξέλιξης στην εργασία. Η εργασία αυτή καθ' εαυτή έχει αλλάξει, ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν, και βασίζεται περισσότερο στη γνώση και στην τεχνολογία, προσανατολίζεται δε κυρίως προς τον πελάτη.

| 4.4 | Σύμφωνα με την προαναφερθείσα έρευνα η συμφιλίωση επαγγελματικού και οικογενειακού βίου δεν έχει σημειώσει ιδιαίτερη πρόοδο. Δεν έχει γενικευτεί η εφαρμογή ευέλικτων μορφών εργασίας που να ικανοποιούν τις ανάγκες του ατόμου. Η υγεία στην εργασία έχει βελτιωθεί, αλλά το 35 % των εργαζομένων θεωρεί ότι η υγεία του και η ασφάλειά του κινδυνεύουν λόγω της εργασίας που εκτελεί. Η ένταση εργασίας έχει αυξηθεί και πολλοί εργάζονται με υψηλής ταχύτητας ρυθμούς και σε περιορισμένες προθεσμίες. Αν και η απόδοση εργασίας απαιτεί αυτονομία, ωστόσο ο βαθμός αυτονομίας στην εργασία δεν έχει αυξηθεί. Πολλοί εργαζόμενοι θεωρούν ενδιαφέρουσα την εργασία τους και ότι τους παρέχει νέες προκλήσεις. Παρ' όλα αυτά δεν έχει βελτιωθεί η πρόσβαση του προσωπικού στην κατάρτιση. Η πρόσβαση στην κατάρτιση είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τους ηλικιωμένους και λιγότερο ειδικευμένους εργαζόμενους. Μια από τις σημαντικότερες αλλαγές στον χώρο εργασίας είναι η αυξανόμενη χρήση της τεχνολογίας της πληροφορίας (24). |
| --- | --- |

4.4

Σύμφωνα με την προαναφερθείσα έρευνα η συμφιλίωση επαγγελματικού και οικογενειακού βίου δεν έχει σημειώσει ιδιαίτερη πρόοδο. Δεν έχει γενικευτεί η εφαρμογή ευέλικτων μορφών εργασίας που να ικανοποιούν τις ανάγκες του ατόμου. Η υγεία στην εργασία έχει βελτιωθεί, αλλά το 35 % των εργαζομένων θεωρεί ότι η υγεία του και η ασφάλειά του κινδυνεύουν λόγω της εργασίας που εκτελεί. Η ένταση εργασίας έχει αυξηθεί και πολλοί εργάζονται με υψηλής ταχύτητας ρυθμούς και σε περιορισμένες προθεσμίες. Αν και η απόδοση εργασίας απαιτεί αυτονομία, ωστόσο ο βαθμός αυτονομίας στην εργασία δεν έχει αυξηθεί. Πολλοί εργαζόμενοι θεωρούν ενδιαφέρουσα την εργασία τους και ότι τους παρέχει νέες προκλήσεις. Παρ' όλα αυτά δεν έχει βελτιωθεί η πρόσβαση του προσωπικού στην κατάρτιση. Η πρόσβαση στην κατάρτιση είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τους ηλικιωμένους και λιγότερο ειδικευμένους εργαζόμενους. Μια από τις σημαντικότερες αλλαγές στον χώρο εργασίας είναι η αυξανόμενη χρήση της τεχνολογίας της πληροφορίας (24).

| 4.5 | Στο μέλλον η έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού ενδέχεται να περιορίσει τις προϋποθέσεις αύξησης της παραγωγικότητας. Πρέπει ωστόσο να ληφθεί υπόψη ότι οι μελλοντικές εργασίες και οι δεξιότητες που θα απαιτούνται θα είναι διαφορετικές από σήμερα. Επίσης, νέα πρότυπα οργάνωσης της εργασίας και αποτελεσματικότερη εφαρμογή της τεχνολογίας θα μειώσουν το εργατικό δυναμικό. Πολλές επιχειρήσεις συνεργάζονται μέσω δικτύων σε ευρωπαϊκή κλίμακα και η κινητικότητα των εργαζομένων μεταξύ κρατών μελών αυξάνεται. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ είχε προτείνει ότι, παρά τις διαφορές των εκπαιδευτικών τους συστημάτων, τα κράτη μέλη πρέπει να θεωρήσουν τον εαυτό τους ως έναν ευρωπαϊκό «χώρο κατάρτισης» και να αναγνωρίσουν ότι υπάρχει μία ευρωπαϊκή διάσταση στην ανάπτυξη του επαγγελματικού βίου (25). |
| --- | --- |

4.5

Στο μέλλον η έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού ενδέχεται να περιορίσει τις προϋποθέσεις αύξησης της παραγωγικότητας. Πρέπει ωστόσο να ληφθεί υπόψη ότι οι μελλοντικές εργασίες και οι δεξιότητες που θα απαιτούνται θα είναι διαφορετικές από σήμερα. Επίσης, νέα πρότυπα οργάνωσης της εργασίας και αποτελεσματικότερη εφαρμογή της τεχνολογίας θα μειώσουν το εργατικό δυναμικό. Πολλές επιχειρήσεις συνεργάζονται μέσω δικτύων σε ευρωπαϊκή κλίμακα και η κινητικότητα των εργαζομένων μεταξύ κρατών μελών αυξάνεται. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ είχε προτείνει ότι, παρά τις διαφορές των εκπαιδευτικών τους συστημάτων, τα κράτη μέλη πρέπει να θεωρήσουν τον εαυτό τους ως έναν ευρωπαϊκό «χώρο κατάρτισης» και να αναγνωρίσουν ότι υπάρχει μία ευρωπαϊκή διάσταση στην ανάπτυξη του επαγγελματικού βίου (25).

| 4.6 | Είναι συνεπώς ανάγκη να εξεταστούν με μεγαλύτερη προσοχή οι γνώσεις και οι δεξιότητες που θα απαιτούνται στον επαγγελματικό βίο του αύριο τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Επίσης πρέπει να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο τα θέματα σχετικά με την ποιότητα στην εργασία και την παραγωγικότητα θα ενσωματωθούν στις σπουδές. Οι διαρθρώσεις πανεπιστημιακών και επαγγελματικών πτυχίων, το περιεχόμενο των σπουδών και οι διδακτικές μέθοδοι, καθώς και οι στόχοι της δια βίου μάθησης θα πρέπει να σχεδιάζονται και να υλοποιούνται σε αυτή τη βάση. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η οικονομική δυνατότητα συμμετοχής στην εκπαίδευση. Στην εξέταση των θεμάτων αυτών και στην εφαρμογή μέτρων οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Οι κοινωνικοί εταίροι της Ευρώπης πραγματοποίησαν θετικό βασικό έργο με την αξιολόγηση των κύριων παραγόντων της δια βίου μάθησης και των εθνικών πρακτικών (26). |
| --- | --- |

4.6

Είναι συνεπώς ανάγκη να εξεταστούν με μεγαλύτερη προσοχή οι γνώσεις και οι δεξιότητες που θα απαιτούνται στον επαγγελματικό βίο του αύριο τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Επίσης πρέπει να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο τα θέματα σχετικά με την ποιότητα στην εργασία και την παραγωγικότητα θα ενσωματωθούν στις σπουδές. Οι διαρθρώσεις πανεπιστημιακών και επαγγελματικών πτυχίων, το περιεχόμενο των σπουδών και οι διδακτικές μέθοδοι, καθώς και οι στόχοι της δια βίου μάθησης θα πρέπει να σχεδιάζονται και να υλοποιούνται σε αυτή τη βάση. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η οικονομική δυνατότητα συμμετοχής στην εκπαίδευση. Στην εξέταση των θεμάτων αυτών και στην εφαρμογή μέτρων οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Οι κοινωνικοί εταίροι της Ευρώπης πραγματοποίησαν θετικό βασικό έργο με την αξιολόγηση των κύριων παραγόντων της δια βίου μάθησης και των εθνικών πρακτικών (26).

| 4.7 | Συχνά οι ελλείψεις εξειδίκευσης εντοπίζονται σε τομείς όπου δεν μπορούν να μετρηθούν οι δεξιότητες. Πέρα από τις βασικές δεξιότητες, καθοριστικής σημασίας δεξιότητες για τον μελλοντικό επαγγελματικό βίο θα είναι για παράδειγμα οι αλληλεπιδρούσες δεξιότητες, η αυτοδιαχείριση, η ικανότητα μάθησης και η απόκτηση νέας γνώσης, η διάκριση της βασικής πληροφορίας από μια σύνθετη ροή πληροφοριών, η ικανότητα εργασίας σε πολυπολιτισμικά εργασιακά περιβάλλοντα και δίκτυα. Εν προκειμένω οι νέοι που εγκαταλείπουν νωρίς το σχολείο ή που δεν έχουν τις κατάλληλες γνώσεις αποτελούν ιδιαίτερη πρόκληση. |
| --- | --- |

4.7

Συχνά οι ελλείψεις εξειδίκευσης εντοπίζονται σε τομείς όπου δεν μπορούν να μετρηθούν οι δεξιότητες. Πέρα από τις βασικές δεξιότητες, καθοριστικής σημασίας δεξιότητες για τον μελλοντικό επαγγελματικό βίο θα είναι για παράδειγμα οι αλληλεπιδρούσες δεξιότητες, η αυτοδιαχείριση, η ικανότητα μάθησης και η απόκτηση νέας γνώσης, η διάκριση της βασικής πληροφορίας από μια σύνθετη ροή πληροφοριών, η ικανότητα εργασίας σε πολυπολιτισμικά εργασιακά περιβάλλοντα και δίκτυα. Εν προκειμένω οι νέοι που εγκαταλείπουν νωρίς το σχολείο ή που δεν έχουν τις κατάλληλες γνώσεις αποτελούν ιδιαίτερη πρόκληση.

| 4.8 | Στη διαχείριση επιχειρήσεων η έλλειψη δεξιοτήτων εμφανίζεται κυρίως στους στρατηγικούς επιχειρηματικούς κλάδους και στη διαχείριση της καινοτομίας. Η διαχείριση ανθρώπινων πόρων θα πρέπει να θεωρηθεί ως στρατηγική πτυχή της διαχείρισης. Οι δεξιότητες αυτές μπορούν να λειτουργήσουν ως νέα μέσα επιτάχυνσης της οικονομικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.8

Στη διαχείριση επιχειρήσεων η έλλειψη δεξιοτήτων εμφανίζεται κυρίως στους στρατηγικούς επιχειρηματικούς κλάδους και στη διαχείριση της καινοτομίας. Η διαχείριση ανθρώπινων πόρων θα πρέπει να θεωρηθεί ως στρατηγική πτυχή της διαχείρισης. Οι δεξιότητες αυτές μπορούν να λειτουργήσουν ως νέα μέσα επιτάχυνσης της οικονομικής ανάπτυξης.

5.   Προώθηση της βιώσιμης παραγωγικότητας

5.1   Πολιτικά και πρακτικά μέτρα

| 5.1.1 | Τις δυνατότητες επιτυχίας που προσφέρει η βιώσιμη παραγωγικότητα μπορούν να εκμεταλλευτούν επωφελώς οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αλλά και οι μεγάλες επιχειρήσεις και τα δίκτυα υπεργολαβιών που διαθέτουν. Από αυτές μπορούν να επωφεληθούν επίσης οι οργανώσεις παροχής υπηρεσιών του δημόσιου και του τριτογενούς τομέα, που επιθυμούν και χρειάζονται να βελτιώσουν την παραγωγικότητά τους με βιώσιμο και ποιοτικό τρόπο, καθώς και να εξασφαλίσουν ότι θα συνεχίσουν στο μέλλον να έχουν στη διάθεσή τους υψηλού επιπέδου εργατικό δυναμικό. |
| --- | --- |

5.1.1

Τις δυνατότητες επιτυχίας που προσφέρει η βιώσιμη παραγωγικότητα μπορούν να εκμεταλλευτούν επωφελώς οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αλλά και οι μεγάλες επιχειρήσεις και τα δίκτυα υπεργολαβιών που διαθέτουν. Από αυτές μπορούν να επωφεληθούν επίσης οι οργανώσεις παροχής υπηρεσιών του δημόσιου και του τριτογενούς τομέα, που επιθυμούν και χρειάζονται να βελτιώσουν την παραγωγικότητά τους με βιώσιμο και ποιοτικό τρόπο, καθώς και να εξασφαλίσουν ότι θα συνεχίσουν στο μέλλον να έχουν στη διάθεσή τους υψηλού επιπέδου εργατικό δυναμικό.

| 5.1.2 | Η αύξηση της βιώσιμης παραγωγικότητας μπορεί να προωθηθεί με πολιτικά μέτρα τα οποία να καλύπτουν ολόκληρη την κοινωνία, τις επιχειρήσεις και τους δημόσιους οργανισμούς, τις θέσεις εργασίας καθώς και τα άτομα. Οι κοινωνικές αλλαγές, οι οποίες συνδέονται, για παράδειγμα, με την εκπαίδευση, με τις εργασιακές σχέσεις, με μέτρα για τη συμφιλίωση οικογενειακού και επαγγελματικού βίου, με την ασφάλεια στην εργασία, με την υγεία στην εργασία, με την επαγγελματική αποκατάσταση, με τα συνταξιοδοτικά συμφέροντα ή τις δυνατότητες συνταξιοδότησης, είναι μακροπρόθεσμα ιδιαίτερα σημαντικές. Ενδείκνυται η χρήση της νομοθεσίας για την προώθηση καλών σχεδίων. Οι βελτιώσεις σε ατομικό επίπεδο για την ευημερία στην εργασία έχουν άμεσες συνέπειες αλλά από μόνες τους δεν επαρκούν και ο συνολικός αντίκτυπος είναι μάλλον μικρός. |
| --- | --- |

5.1.2

Η αύξηση της βιώσιμης παραγωγικότητας μπορεί να προωθηθεί με πολιτικά μέτρα τα οποία να καλύπτουν ολόκληρη την κοινωνία, τις επιχειρήσεις και τους δημόσιους οργανισμούς, τις θέσεις εργασίας καθώς και τα άτομα. Οι κοινωνικές αλλαγές, οι οποίες συνδέονται, για παράδειγμα, με την εκπαίδευση, με τις εργασιακές σχέσεις, με μέτρα για τη συμφιλίωση οικογενειακού και επαγγελματικού βίου, με την ασφάλεια στην εργασία, με την υγεία στην εργασία, με την επαγγελματική αποκατάσταση, με τα συνταξιοδοτικά συμφέροντα ή τις δυνατότητες συνταξιοδότησης, είναι μακροπρόθεσμα ιδιαίτερα σημαντικές. Ενδείκνυται η χρήση της νομοθεσίας για την προώθηση καλών σχεδίων. Οι βελτιώσεις σε ατομικό επίπεδο για την ευημερία στην εργασία έχουν άμεσες συνέπειες αλλά από μόνες τους δεν επαρκούν και ο συνολικός αντίκτυπος είναι μάλλον μικρός.

| 5.1.3 | Η αύξηση της βιώσιμης παραγωγικότητας μπορεί να ενισχυθεί με την προώθηση μεθόδων δράσης για τις επιχειρήσεις και τις θέσεις εργασίας ούτως ώστε να υποστηρίζουν και να ενισχύουν καλύτερα από πριν τους ατομικούς και συλλογικούς πόρους των εργαζομένων και την ικανότητα καινοτομίας. Εν προκειμένω ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων είναι ιδιαίτερα σημαντικός. |
| --- | --- |

5.1.3

Η αύξηση της βιώσιμης παραγωγικότητας μπορεί να ενισχυθεί με την προώθηση μεθόδων δράσης για τις επιχειρήσεις και τις θέσεις εργασίας ούτως ώστε να υποστηρίζουν και να ενισχύουν καλύτερα από πριν τους ατομικούς και συλλογικούς πόρους των εργαζομένων και την ικανότητα καινοτομίας. Εν προκειμένω ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων είναι ιδιαίτερα σημαντικός.

| 5.1.3.1 | Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι κοινωνικοί εταίροι στο πρόγραμμα εργασίας τους για τα έτη 2006-2008 συμφώνησαν να προβούν σε κοινή ανάλυση των βασικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή αγορά εργασίας (όπως η προώθηση της δια βίου μάθησης, η ανταγωνιστικότητα και η καινοτομία) (27). Σε εθνικό επίπεδο για παράδειγμα οι κεντρικές οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων της Φινλανδίας συγκρότησαν αρχές του 2007 μια «Στρογγυλή Τράπεζα για την Παραγωγικότητα» για την προώθηση της παραγωγικότητας, της ποιότητας του επαγγελματικού βίου και της συνεργασίας στον τομέα της παραγωγικότητας. Μέλη της στρογγυλής τράπεζας είναι οι αντιπρόσωποι των ανώτατων εκτελεστικών οργάνων όλων των κεντρικών οργανώσεων των εργοδοτών και των εργαζομένων. Σε ορισμένα κράτη μέλη οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν ενεργά στα εθνικά προγράμματα ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν καλές περιπτωσιολογικές μελέτες (28). |
| --- | --- |

5.1.3.1

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι κοινωνικοί εταίροι στο πρόγραμμα εργασίας τους για τα έτη 2006-2008 συμφώνησαν να προβούν σε κοινή ανάλυση των βασικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή αγορά εργασίας (όπως η προώθηση της δια βίου μάθησης, η ανταγωνιστικότητα και η καινοτομία) (27). Σε εθνικό επίπεδο για παράδειγμα οι κεντρικές οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων της Φινλανδίας συγκρότησαν αρχές του 2007 μια «Στρογγυλή Τράπεζα για την Παραγωγικότητα» για την προώθηση της παραγωγικότητας, της ποιότητας του επαγγελματικού βίου και της συνεργασίας στον τομέα της παραγωγικότητας. Μέλη της στρογγυλής τράπεζας είναι οι αντιπρόσωποι των ανώτατων εκτελεστικών οργάνων όλων των κεντρικών οργανώσεων των εργοδοτών και των εργαζομένων. Σε ορισμένα κράτη μέλη οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν ενεργά στα εθνικά προγράμματα ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν καλές περιπτωσιολογικές μελέτες (28).

| 5.1.4 | Σε ορισμένες περιπτώσεις οι νομοθετικές αλλαγές σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος δημιούργησαν ανάγκες καινοτομίας. Για παράδειγμα η απαγόρευση χρήσης αμιάντου δημιούργησε την ανάγκη ανάπτυξης τεχνολογιών αντικατάστασης, η θέσπιση αυστηρότερων κανόνων για τον θόρυβο οδήγησε στην ανάπτυξη τεχνικού εξοπλισμού χαμηλών εκπομπών, οι τεχνολογικές ανάγκες για ενέργεια δημιούργησαν νέο εξοπλισμό και οι ανάγκες του κατασκευαστικού τομέα οδήγησαν σε νέα υλικά. Αυτές οι νομοθετικές διατάξεις υποστήριξαν τις προσπάθειες της βιομηχανίας και ενθάρρυναν την καινοτομία. |
| --- | --- |

5.1.4

Σε ορισμένες περιπτώσεις οι νομοθετικές αλλαγές σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος δημιούργησαν ανάγκες καινοτομίας. Για παράδειγμα η απαγόρευση χρήσης αμιάντου δημιούργησε την ανάγκη ανάπτυξης τεχνολογιών αντικατάστασης, η θέσπιση αυστηρότερων κανόνων για τον θόρυβο οδήγησε στην ανάπτυξη τεχνικού εξοπλισμού χαμηλών εκπομπών, οι τεχνολογικές ανάγκες για ενέργεια δημιούργησαν νέο εξοπλισμό και οι ανάγκες του κατασκευαστικού τομέα οδήγησαν σε νέα υλικά. Αυτές οι νομοθετικές διατάξεις υποστήριξαν τις προσπάθειες της βιομηχανίας και ενθάρρυναν την καινοτομία.

| 5.1.5 | Τα κράτη μέλη έχουν θέσει σε εφαρμογή διάφορα οικονομικά μέσα για τη βελτίωση της ποιότητας των συνθηκών εργασίας ή τη στήριξη των επιχειρήσεων που επενδύουν σε καινοτόμες μεθόδους οργάνωσης της εργασίας. Μεταξύ άλλων χρησιμοποιούνται ως μέσα οι κρατικές ενισχύσεις και οι επιχορηγήσεις καθώς και η χρηματοδότηση (χαμηλότοκα τραπεζικά δάνεια). Ως παραδείγματα αναφέρονται η εθνική στρατηγική για την απασχόληση της Ιρλανδίας, η πρωτοβουλία INQA της Γερμανίας σχετικά με την ποιότητα της εργασίας καθώς και η στρατηγική ανάπτυξης της απασχόλησης της Φινλανδίας, όπου η κρατική πρωτοβουλία και η δημόσια χρηματοδότηση είναι καθοριστικής σημασίας (29). Το μεγάλο πλεονέκτημα αυτών των προγραμμάτων είναι ότι η αναπτυξιακή δράση συντελείται στον χώρο εργασίας. Καθοριστικής σημασίας για τα προγράμματα αυτά είναι η έντονη δέσμευση σε πολιτικό επίπεδο καθώς και η παροχή κινήτρων σε επιχειρήσεις και εργαζόμενους ώστε να συμμετέχουν σε αναπτυξιακά προγράμματα. |
| --- | --- |

5.1.5

Τα κράτη μέλη έχουν θέσει σε εφαρμογή διάφορα οικονομικά μέσα για τη βελτίωση της ποιότητας των συνθηκών εργασίας ή τη στήριξη των επιχειρήσεων που επενδύουν σε καινοτόμες μεθόδους οργάνωσης της εργασίας. Μεταξύ άλλων χρησιμοποιούνται ως μέσα οι κρατικές ενισχύσεις και οι επιχορηγήσεις καθώς και η χρηματοδότηση (χαμηλότοκα τραπεζικά δάνεια). Ως παραδείγματα αναφέρονται η εθνική στρατηγική για την απασχόληση της Ιρλανδίας, η πρωτοβουλία INQA της Γερμανίας σχετικά με την ποιότητα της εργασίας καθώς και η στρατηγική ανάπτυξης της απασχόλησης της Φινλανδίας, όπου η κρατική πρωτοβουλία και η δημόσια χρηματοδότηση είναι καθοριστικής σημασίας (29). Το μεγάλο πλεονέκτημα αυτών των προγραμμάτων είναι ότι η αναπτυξιακή δράση συντελείται στον χώρο εργασίας. Καθοριστικής σημασίας για τα προγράμματα αυτά είναι η έντονη δέσμευση σε πολιτικό επίπεδο καθώς και η παροχή κινήτρων σε επιχειρήσεις και εργαζόμενους ώστε να συμμετέχουν σε αναπτυξιακά προγράμματα.

5.2   Ευρωπαϊκός δείκτης για την ποιότητα της εργασίας

| 5.2.1 | Για να ανταποκριθεί η Ευρώπη στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης και να επιτύχει τους στόχους της Λισσαβώνας, πρέπει να παρακολουθείται η βελτίωση της ποιότητας στην εργασία στα κράτη μέλη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και η σχέση της με την αύξηση της παραγωγικότητας. Όπως επανειλημμένα έχει υπογραμμίσει η ΕΟΚΕ πρέπει να αναπτυχθεί ένας ευρωπαϊκός δείκτης για την ποιότητα της εργασίας. Ο δείκτης αυτός θα αποτελείται από διάφορα κριτήρια όσον αφορά την «εργασία σε καλές συνθήκες» βάσει σχετικών μελετών που θα πραγματοποιούνται και θα δημοσιεύονται περιοδικά (30). Με τη βοήθεια του δείκτη αυτού μπορεί να προβληθούν περισσότερο οι αλλαγές στην ποιότητα του επαγγελματικού βίου στην Ευρώπη καθώς και οι συνέπειες στην παραγωγικότητα. Παράλληλα θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για νέες πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής στο χώρο εργασίας. Η ποιότητα στην εργασία και η παραγωγικότητα εξετάζονται αυτή τη στιγμή με διαφορετικούς τρόπους και οι διάφοροι φορείς αναπτύσσουν δικούς τους δείκτες ανεξάρτητα οι μεν από τους δε. Στον νέο ευρωπαϊκό δείκτη θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν τα στοιχεία που υπάρχουν από τους δείκτες αυτούς. |
| --- | --- |

5.2.1

Για να ανταποκριθεί η Ευρώπη στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης και να επιτύχει τους στόχους της Λισσαβώνας, πρέπει να παρακολουθείται η βελτίωση της ποιότητας στην εργασία στα κράτη μέλη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και η σχέση της με την αύξηση της παραγωγικότητας. Όπως επανειλημμένα έχει υπογραμμίσει η ΕΟΚΕ πρέπει να αναπτυχθεί ένας ευρωπαϊκός δείκτης για την ποιότητα της εργασίας. Ο δείκτης αυτός θα αποτελείται από διάφορα κριτήρια όσον αφορά την «εργασία σε καλές συνθήκες» βάσει σχετικών μελετών που θα πραγματοποιούνται και θα δημοσιεύονται περιοδικά (30). Με τη βοήθεια του δείκτη αυτού μπορεί να προβληθούν περισσότερο οι αλλαγές στην ποιότητα του επαγγελματικού βίου στην Ευρώπη καθώς και οι συνέπειες στην παραγωγικότητα. Παράλληλα θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για νέες πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής στο χώρο εργασίας. Η ποιότητα στην εργασία και η παραγωγικότητα εξετάζονται αυτή τη στιγμή με διαφορετικούς τρόπους και οι διάφοροι φορείς αναπτύσσουν δικούς τους δείκτες ανεξάρτητα οι μεν από τους δε. Στον νέο ευρωπαϊκό δείκτη θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν τα στοιχεία που υπάρχουν από τους δείκτες αυτούς.

| 5.2.1.1 | Σύμφωνα με απόφαση του Συμβουλίου, το 2003 πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση για την πρόοδο που έχουν σημειώσει τα κράτη μέλη χρησιμοποιώντας μία δέσμη δέκα δεικτών βασισμένων σε δέκα διαστάσεις της ποιότητας της εργασίας. Αν και έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος, υπάρχουν ακόμη μεγάλα περιθώρια βελτιώσεων. Ιδιαίτερα απογοητευτικά ήταν τα αποτελέσματα σχετικά με την αύξηση της παραγωγικότητας. Το συμπεράσματα ήταν ότι χρειάζεται μια πιο αποφασιστική πολιτική κυρίως όσον αφορά την ενθάρρυνση των επιχειρήσεων να επενδύσουν στην κατάρτιση και να μεριμνήσουν για την ικανότητα εργασίας των ηλικιωμένων εργαζομένων (31). |
| --- | --- |

5.2.1.1

Σύμφωνα με απόφαση του Συμβουλίου, το 2003 πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση για την πρόοδο που έχουν σημειώσει τα κράτη μέλη χρησιμοποιώντας μία δέσμη δέκα δεικτών βασισμένων σε δέκα διαστάσεις της ποιότητας της εργασίας. Αν και έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος, υπάρχουν ακόμη μεγάλα περιθώρια βελτιώσεων. Ιδιαίτερα απογοητευτικά ήταν τα αποτελέσματα σχετικά με την αύξηση της παραγωγικότητας. Το συμπεράσματα ήταν ότι χρειάζεται μια πιο αποφασιστική πολιτική κυρίως όσον αφορά την ενθάρρυνση των επιχειρήσεων να επενδύσουν στην κατάρτιση και να μεριμνήσουν για την ικανότητα εργασίας των ηλικιωμένων εργαζομένων (31).

| 5.2.1.2 | Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας (Ίδρυμα του Δουβλίνου), οι καινοτόμες επιχειρήσεις και οι εργατικές ενώσεις χαρακτηρίζονται από την ελευθερία μάθησης και την αυτονομία στην εργασία, την ομαδική εργασία, τη δυνατότητα εκ περιτροπής ανάληψης καθηκόντων και από τις πολλαπλές δεξιότητες. Είναι σημαντικό συνεπώς να ενισχυθούν οι δεξιότητες των εργαζομένων ώστε να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στην ανάπτυξη των διεργασιών παραγωγής. Επίσης, την άνοιξη του 2007, το Ίδρυμα του Δουβλίνου ξεκίνησε μια ευρεία έρευνα για τη σχέση μεταξύ καινοτομίας, παραγωγικότητας και απασχόλησης η οποία θα διαρκέσει τρία έτη. Η πρώτη φάση αφορά τις υφιστάμενες ερευνητικές μελέτες με στόχο την προσθήκη μιας διάστασης παραγωγικότητας και απόδοσης στην έρευνα για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που θα πραγματοποιηθεί από το Ίδρυμα το 2008. Το Ίδρυμα συμμετέχει επίσης ενεργά στην ανάπτυξη ενός νέου δείκτη ποιότητας της εργασίας (32). |
| --- | --- |

5.2.1.2

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας (Ίδρυμα του Δουβλίνου), οι καινοτόμες επιχειρήσεις και οι εργατικές ενώσεις χαρακτηρίζονται από την ελευθερία μάθησης και την αυτονομία στην εργασία, την ομαδική εργασία, τη δυνατότητα εκ περιτροπής ανάληψης καθηκόντων και από τις πολλαπλές δεξιότητες. Είναι σημαντικό συνεπώς να ενισχυθούν οι δεξιότητες των εργαζομένων ώστε να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στην ανάπτυξη των διεργασιών παραγωγής. Επίσης, την άνοιξη του 2007, το Ίδρυμα του Δουβλίνου ξεκίνησε μια ευρεία έρευνα για τη σχέση μεταξύ καινοτομίας, παραγωγικότητας και απασχόλησης η οποία θα διαρκέσει τρία έτη. Η πρώτη φάση αφορά τις υφιστάμενες ερευνητικές μελέτες με στόχο την προσθήκη μιας διάστασης παραγωγικότητας και απόδοσης στην έρευνα για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που θα πραγματοποιηθεί από το Ίδρυμα το 2008. Το Ίδρυμα συμμετέχει επίσης ενεργά στην ανάπτυξη ενός νέου δείκτη ποιότητας της εργασίας (32).

| 5.2.1.3 | Οι μελέτες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία σχετικά με τη σημασία της ποιότητας της εργασίας για την παραγωγικότητα δείχνουν καθαρά ότι μεταξύ της ποιότητας, της παραγωγικότητας και των επιδόσεων του επαγγελματικού περιβάλλοντος υπάρχει στενή σχέση. Ο Οργανισμός συμπεραίνει ότι εάν οι κίνδυνοι που συνδέονται με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία δεν αναλυθούν λεπτομερώς, ή εάν δεν γίνει τίποτα για την αντιμετώπισή τους, είναι αδύνατο να επιτευχθούν οι στόχοι της παραγωγικότητας (33). Η τρέχουσα ευρωπαϊκή εκστρατεία ευαισθητοποίησης είναι αφιερωμένη στην πρόληψη των μυοσκελετικών παθήσεων και στοχεύει επίσης στην ανάδειξη βέλτιστων πρακτικών για την επανένταξη ατόμων που πάσχουν από τις ασθένειες αυτές. Συγχρόνως προχωρούν οι προετοιμασίες για την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα 2008, η οποία θα είναι αφιερωμένη στην αξιολόγηση των παραγόντων κινδύνων που εμφανίζονται στον χώρο εργασίας. |
| --- | --- |

5.2.1.3

Οι μελέτες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία σχετικά με τη σημασία της ποιότητας της εργασίας για την παραγωγικότητα δείχνουν καθαρά ότι μεταξύ της ποιότητας, της παραγωγικότητας και των επιδόσεων του επαγγελματικού περιβάλλοντος υπάρχει στενή σχέση. Ο Οργανισμός συμπεραίνει ότι εάν οι κίνδυνοι που συνδέονται με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία δεν αναλυθούν λεπτομερώς, ή εάν δεν γίνει τίποτα για την αντιμετώπισή τους, είναι αδύνατο να επιτευχθούν οι στόχοι της παραγωγικότητας (33). Η τρέχουσα ευρωπαϊκή εκστρατεία ευαισθητοποίησης είναι αφιερωμένη στην πρόληψη των μυοσκελετικών παθήσεων και στοχεύει επίσης στην ανάδειξη βέλτιστων πρακτικών για την επανένταξη ατόμων που πάσχουν από τις ασθένειες αυτές. Συγχρόνως προχωρούν οι προετοιμασίες για την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα 2008, η οποία θα είναι αφιερωμένη στην αξιολόγηση των παραγόντων κινδύνων που εμφανίζονται στον χώρο εργασίας.

| 5.2.1.4 | Το αναπτυξιακό πρόγραμμα για τον επαγγελματικό βίο που ξεκίνησε η Γερμανία, που ασκεί την προεδρία της Ένωσης, συμπεριλαμβάνει ένα σχέδιο μελέτης που αποσκοπεί στον καλύτερο προσδιορισμό του όρου της «εργασίας σε καλές συνθήκες». Το πρόγραμμα αυτό περιέχει τον δείκτη για την ποιότητα της εργασίας που εκπόνησε η Ομοσπονδία των Συνδικάτων της Γερμανίας (DGB). Ο δείκτης αυτός βασίζεται στις εκτιμήσεις των εργαζομένων οι οποίοι ορίζουν την εργασία τους στη βάση 15 κριτηρίων. Στόχος είναι ο δείκτης αυτός να υπολογίζεται σε ετήσια βάση και τα πρώτα αποτελέσματα θα είναι διαθέσιμα το φθινόπωρο του 2007 (34). |
| --- | --- |

5.2.1.4

Το αναπτυξιακό πρόγραμμα για τον επαγγελματικό βίο που ξεκίνησε η Γερμανία, που ασκεί την προεδρία της Ένωσης, συμπεριλαμβάνει ένα σχέδιο μελέτης που αποσκοπεί στον καλύτερο προσδιορισμό του όρου της «εργασίας σε καλές συνθήκες». Το πρόγραμμα αυτό περιέχει τον δείκτη για την ποιότητα της εργασίας που εκπόνησε η Ομοσπονδία των Συνδικάτων της Γερμανίας (DGB). Ο δείκτης αυτός βασίζεται στις εκτιμήσεις των εργαζομένων οι οποίοι ορίζουν την εργασία τους στη βάση 15 κριτηρίων. Στόχος είναι ο δείκτης αυτός να υπολογίζεται σε ετήσια βάση και τα πρώτα αποτελέσματα θα είναι διαθέσιμα το φθινόπωρο του 2007 (34).

| 5.2.2 | Η ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού δείκτη για την ποιότητα της εργασίας απαιτεί την οργάνωση ενός ευρέος φόρουμ. Η πλούσια και πολύπλευρη εμπειρία της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σε ό,τι αφορά τις προκλήσεις της αλλαγής στον χώρο της εργασίας και τις απαντήσεις που απαιτούνται αποτελεί μια καλή βάση για τη σύσταση του φόρουμ αυτού. Η ομάδα εργασίας για την παρακολούθηση της απασχόλησης θα πρέπει να εξετάσει το θέμα εφόσον το επιτρέπει το πρόγραμμα εργασίας της. |
| --- | --- |

5.2.2

Η ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού δείκτη για την ποιότητα της εργασίας απαιτεί την οργάνωση ενός ευρέος φόρουμ. Η πλούσια και πολύπλευρη εμπειρία της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σε ό,τι αφορά τις προκλήσεις της αλλαγής στον χώρο της εργασίας και τις απαντήσεις που απαιτούνται αποτελεί μια καλή βάση για τη σύσταση του φόρουμ αυτού. Η ομάδα εργασίας για την παρακολούθηση της απασχόλησης θα πρέπει να εξετάσει το θέμα εφόσον το επιτρέπει το πρόγραμμα εργασίας της.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος της

Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Συνθήκη για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης, άρθρο I-3, παράγραφος 3.

1

(2)  Η παραγωγικότητα μπορεί να μετρηθεί σε διάφορα επίπεδα, για παράδειγμα στην εθνική οικονομία (μακροοικονομικό επίπεδο), στον οικονομικό τομέα (βιομηχανία, ΤΠΕ), στην επιχείρηση/εργασία, στην οργάνωση της εργασίας, στη μονάδα εργασίας στις ομάδες των εργαζομένων, στα άτομα. Η παραγωγικότητα της εργασίας αποτελεί τμήμα της αύξησης της παραγωγής, που δεν μπορεί να ερμηνευτεί από την αύξηση της ποσότητας των «παραδοσιακών» παραγόντων (εργασία, κεφάλαιο, πρώτες ύλες, ενέργεια. Η αύξηση της παραγωγικότητας δημιουργείται μεταξύ άλλων από την ανάπτυξη της τεχνολογίας, από την κατάρτιση των εργαζομένων, από την ανάπτυξη μεθόδων παραγωγής και οργάνωσης ή από τη βελτίωση της διαχείρισης.

2

(3)  Έκθεση της ομάδας μελέτης της επιτροπής απασχόλησης με θέμα «Enhancing higher productivity and more and better jobs, including for people at the margins of the labour market», EMCO/18/171006/EN-final, 2006.

3

Enhancing higher productivity and more and better jobs, including for people at the margins of the labour market

URL: http://ec.europa.eu/employment_social/employment_strategy/pdf/emco_workgroupprod06_en.pdf.

(4)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Παραγωγικότητα: το κλειδί για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών και επιχειρήσεων, COM(2002) 262 τελικό.

4

(5)  Bλ. ανωτέρω.

5

(6)  Ετήσια έκθεση για την απασχόληση του ΔΓΕ, Word Employment Report 2004-2005.

6

Word Employment Report 2004-2005

URL: http://www.ilo.org/public/english/employment/strat/wer2004.htm.

(7)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Παραγωγικότητα: το κλειδί για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών και επιχειρήσεων, COM(2002) 262 τελικό.

7

(8)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ της 13ης Σεπτεμβρίου 2006 με θέμα «Υπηρεσίες και ευρωπαϊκή μεταποιητική βιομηχανία: η αλληλεπίδραση των κλάδων αυτών και ο αντίκτυπός της στην απασχόληση, την ανταγωνιστικότητα και την παραγωγικότητα», εισηγητής: Edwin Calleja (EΕ C 318, 23.12.2006, σελ 26).

8

URL: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2006:318:0026:0037:EL PDF.

(9)  Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας της 23ης και της 24ης Μαρτίου 2000 τέθηκε ο στόχος της προαγωγής της πλήρους απασχόλησης με την δημιουργία όχι μόνο περισσότερων αλλά και καλύτερων θέσεων εργασίας.

9

Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της Νίκαιας (2000) επισημαίνεται η ανάγκη να δοθεί έμφαση στην προαγωγή της ποιότητας σε όλους τους τομείς της κοινωνικής πολιτικής.

Στο Συμβούλιο της Στοκχόλμης (2001) επισημάνθηκε ότι η εκ νέου επίτευξη της πλήρους απασχόλησης σημαίνει επιδίωξη όχι μόνο περισσότερων, αλλά και καλύτερων θέσεων εργασίας και ζητήθηκε η ποιότητα εργασίας να αποτελέσει γενικό στόχο στις κατευθυντήριες γραμμές του 2002 για την απασχόληση και να καταρτιστούν ποσοτικοί δείκτες γι αυτό.

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λάακεν (2001) τονίστηκε ότι η ποιότητα στην εργασία είναι μία πολυδιάστατη έννοια και ότι οι δείκτες που προτείνει η επιτροπή απασχόλησης βασίζονται στα δέκα πεδία που παρουσιάζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, και ότι οι δείκτες αυτοί πρέπει να ενσωματωθούν από το 2002 στη Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση.

(10)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ της 13.9.2006 με θέμα «Ποιότητα της επαγγελματικής ζωής, παραγωγικότητα και απασχόληση ενόψει της παγκοσμιοποίησης και των δημογραφικών μεταβολών», εισηγήτρια: Ursula Engelen-Kefer (ΕΕ C 318, 23.12.2006, σελ. 157).

10

URL: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2006:318:0157:0162:EL:PDF.

(11)  Πολιτικές προτεραιότητες του ομοσπονδιακού υπουργείου απασχόλησης και κοινωνικών υποθέσεων κατά τη γερμανική προεδρία της ΕΕ το πρώτο εξάμηνο του 2007.

11

URL:http://www.london.diplo.de/Vertretung/london/en/03/News__and__features/EU__Presidency/Political__priorities__FULL__DownloadDatei,property=Daten.pdf.

(12)  Συμπεράσματα της Προεδρίας από κοινού με τις επόμενες προεδρίες της Πορτογαλίας και της Σλοβενίας

12

URL: http://www.eu2007.de/en/News/Press_Releases/January/0119BMAS1.html.

(13)  Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών, 8-9 Μαρτίου 2007 — Συμπεράσματα της προεδρίας. Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7224/07

13

URL: http://www.consilium.europa.eu/cms3_applications/applications/newsroom/LoadDocument.asp?directory=fi/ec/&filename=93140.pdf.

(14)  Έκθεση της ομάδας εργασίας της Επιτροπής Απασχόλησης με θέμα «Παρότρυνση για υψηλότερη παραγωγικότητα και για περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας, ακόμη και για όσους βρίσκονται στο περιθώριο της αγοράς εργασίας» («Enhancing higher productivity and more and better jobs, including for people at the margins of the labour market»), EMCO/18/171006/EN-final, 2006.

14

(15)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, της 25ης Απριλίου 2007 με θέμα: Κατευθυντήριες γραμμές των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών, εισηγήτρια η κα Maureen O'Neill. (ΕΕ C 168, 20.7.2007, σελ. 47).

15

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:168:0047:0049:EL:PDF.

(16)  Βλ. ανωτέρω.

16

(17)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ της 25ης Σεπτεμβρίου 2003 με θέμα «Βιομηχανικές μεταλλαγές: σημερινή κατάσταση και προοπτικές — σφαιρική προσέγγιση» εισηγητής: Joost van Iersel, συνεισηγητής: Rafael Varea Nieto (ΕΕ C 10, 14.1.2004, σ. 105).

17

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:010:0105:0113:EL:PDF

Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ της 29ης Σεπτεμβρίου 2005 με θέμα «Ο κοινωνικός διάλογος και η συμμετοχή των εργαζομένων, βασικά στοιχεία για την πρόβλεψη και τη διαχείριση των βιομηχανικών μεταλλαγών» εισηγητής: Gustav Zöhrer (ΕΕ C 24, 31.1.2006, σ. 90).

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2006:024:0090:0094:EL:PDF.

Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ της 14ης Δεκεμβρίου 2005 για την Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις «Αναδιαρθρώσεις και απασχόληση — Πρόβλεψη και πλαισίωση των αναδιαρθρώσεων για την ανάπτυξη της απασχόλησης: ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης», εισηγητής: Gustav Zöhrer, συνεισηγητής: Daniel Soury-Lavergne (ΕΕ C 65, 17.3.2006, σ. 58).

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2006:065:0058:0062:EL:PDF.

Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ της 14ης Σεπτεμβρίου 2006 με θέμα «Η βιώσιμη ανάπτυξη ως κινητήρια δύναμη των βιομηχανικών μεταλλαγών» εισηγητής: Martin Siecker, συνεισηγητής: Pavel Činčera (ΕΕ C 318, 23.12.2006, σ. 1).

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2006:318:0001:0011:EL:PDF.

(18)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 11ης Ιουλίου 2007 με θέμα: Ευελιξία-ασφάλεια (διάσταση εσωτερικής ευελιξίας — συλλογικές διαπραγματεύσεις και ο ρόλος του κοινωνικού διαλόγου ως μέσα ρύθμισης και μεταρρύθμισης της αγοράς εργασίας), εισηγητής: Thomas Janson.

18

http://eescopinions.eesc.europa.eu/viewdoc.aspx?doc=//esppub1/esp_public/ces/soc/soc272/fi/ces999-2007_ac_el.doc.

(19)  Rantanen, Hannu. Tuottavuus suorituskyvyn analysoinnin kentässä (Τομέας ανάλυσης της παραγωγικότητας της αποδοτικότητας). Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Lappeenranta, μονάδα του Lahti 2005.

19

(20)  Δόκτωρ Mika Hannula, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Tampere, διάλεξη 29.1.2004.

20

(21)  Bessant, John (2003): High-Involvement Innovation (μετάφραση Tuomo Alasoini). Η ικανότητα καινοτομίας έχει οκτώ διαστάσεις:

21

High-Involvement Innovation

| — | να υπάρχει κατανόηση στην οργάνωση της στρατηγικής σημασίας που έχει η δράση καινοτομίας η οποία καθιστά δυνατή τη συμμετοχή των ανθρώπων και βασίζεται σε μικρά βήματα (understanding) |
| --- | --- |

—

να υπάρχει κατανόηση στην οργάνωση της στρατηγικής σημασίας που έχει η δράση καινοτομίας η οποία καθιστά δυνατή τη συμμετοχή των ανθρώπων και βασίζεται σε μικρά βήματα (understanding)

understanding

| — | οι μέθοδοι της οργάνωσης να επιτρέπουν στους ανθρώπους να συμμετέχουν στις δράσεις καινοτομίας της οργάνωσης (getting the habit) |
| --- | --- |

—

οι μέθοδοι της οργάνωσης να επιτρέπουν στους ανθρώπους να συμμετέχουν στις δράσεις καινοτομίας της οργάνωσης (getting the habit)

getting the habit

| — | η δράση καινοτομίας της οργάνωσης να εστιάζεται στους στρατηγικούς στόχους της οργάνωσης (focusing) |
| --- | --- |

—

η δράση καινοτομίας της οργάνωσης να εστιάζεται στους στρατηγικούς στόχους της οργάνωσης (focusing)

focusing

| — | η διαχείριση της οργάνωσης να παρέχει και να υποστηρίζει επαρκώς τις δράσεις καινοτομίας (leading) |
| --- | --- |

—

η διαχείριση της οργάνωσης να παρέχει και να υποστηρίζει επαρκώς τις δράσεις καινοτομίας (leading)

leading

| — | οι δομές της οργάνωσης, πρακτικές και διαδικασίες να σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο ώστε να επιτυγχάνεται η καλύτερη δυνατόν αμοιβαία σχέση μεταξύ των δράσεων καινοτομίας και των αξιών που τις διέπουν. (aligning) |
| --- | --- |

—

οι δομές της οργάνωσης, πρακτικές και διαδικασίες να σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο ώστε να επιτυγχάνεται η καλύτερη δυνατόν αμοιβαία σχέση μεταξύ των δράσεων καινοτομίας και των αξιών που τις διέπουν. (aligning)

aligning

| — | για την επίλυση προβλημάτων να υπάρχει δίκτυο μεταξύ των μονάδων τόσο εντός όσο και εκτός της οργάνωσης (shared problem-solving) |
| --- | --- |

—

για την επίλυση προβλημάτων να υπάρχει δίκτυο μεταξύ των μονάδων τόσο εντός όσο και εκτός της οργάνωσης (shared problem-solving)

shared problem-solving

| — | η βελτιωμένη αποδοτικότητα που αποφέρει η καινοτομία στην οργάνωση να ελέγχεται, να αξιολογείται και να αναπτύσσεται συνεχώς (continuous improvement of the system) |
| --- | --- |

—

η βελτιωμένη αποδοτικότητα που αποφέρει η καινοτομία στην οργάνωση να ελέγχεται, να αξιολογείται και να αναπτύσσεται συνεχώς (continuous improvement of the system)

continuous improvement of the system

| — | η οργάνωση να είναι ικανή να μαθαίνει συνεχώς και σφαιρικά από τις εμπειρίες της (the learning organization). |
| --- | --- |

—

η οργάνωση να είναι ικανή να μαθαίνει συνεχώς και σφαιρικά από τις εμπειρίες της (the learning organization).

the learning organization

(22)  Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία: Ποιότητα του Εργασιακού Περιβάλλοντος και Παραγωγικότητα — Έγγραφο εργασίας (2004).

22

Ποιότητα του Εργασιακού Περιβάλλοντος και Παραγωγικότητα

URL: http://osha.eu.int/publications/reports/211/quality_productivity_en.pdf.

(23)  Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για την βελτίωση των συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας: Τέταρτη ευρωπαϊκή έκθεση για τις συνθήκες εργασίας Fourth European Working Conditions Survey (2005).

23

Fourth European Working Conditions Survey

URL: http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef0698.htm.

(24)  Όπως ανωτέρω.

24

(25)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 28ης Οκτωβρίου 2004 με θέμα Κατάρτιση και παραγωγικότητα, εισηγητής: Ο κ. Κορυφίδης (ΕΕ C 120, 20.5.2005, σ. 64.).

25

Κατάρτιση και παραγωγικότητα

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2005:120:0064:0075:EL:PDF.

(26)  Πλαίσιο δράσης για τη δια βίου ανάπτυξη αρμοδιοτήτων και δεξιοτήτων, Έκθεση αξιολόγησης 2006/ΣΕΣ (Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων), UNICE (Ένωση των συνομοσπονδιών βιομηχανιών και εργοδοτών της Ευρώπης), ΕΚΔΕ (Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοσίων Επιχειρήσεων).

26

(27)  Πρόγραμμα εργασίας των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων 2006-2008.

27

http://www.etuc.org/IMG/pdf/Depliant_EN_HD2006-2008.pdf.

(28)  Για παράδειγμα στην ακρόαση που διοργάνωσε η ομάδα μελέτης στις 10 Μαΐου 2007, ο κ. Santo Portera, οικονομικός διευθυντή της μαλτέζικης επιχείρησης STMicroelectronics, εξήγησε πώς η επιχείρηση ανταποκρίθηκε με επιτυχία στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης δίνοντας έμφαση σε υψηλά δεοντολογικά πρότυπα στις δραστηριότητες της επιχείρησης, διασφαλίζοντας και βελτιώνοντας τις δεξιότητες του προσωπικού, τις καλές συνθήκες στην εργασία και την οργάνωση της εργασίας και ενθαρρύνοντας την καινοτομία.

28

(29)  Ιρλανδία: www.workplacestrategy.ie, Cathal O'Reagan, ακρόαση του πραγματοποιήθηκε στις 10 Μαΐου 2007.

29

http://inqa.de, Kai Schäfer, εκπρόσωπος της κυβέρνησης της Γερμανίας (χώρα που ασκεί την προεδρία), ακρόαση του πραγματοποιήθηκε στις 10 Μαΐου 2007.

http://www.mol.fi/mol/en/01_ministry/05_tykes/index.jsp.

(30)  Βλέπε υποσημείωση 10.

30

(31)  Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Βελτίωση της ποιότητας της εργασίας: επισκόπηση της πρόσφατης προόδου, COM(2003) 728 τελικό.

31

(32)  www.eurofound.europa.eu; Radoslaw Owczarzak, EMCC (Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο της Αλλαγής), ακρόαση που πραγματοποιήθηκε στις 10 Μαΐου 2007.

32

(33)  www.osha.europa.eu; Brenda O'Brien, ακρόαση που πραγματοποιήθηκε στις 10 Μαΐου 2007.

33

(34)  http://inqa.de; Kai Schäfer, εκπρόσωπος της κυβέρνησης της Γερμανίας (χώρα που ασκεί την προεδρία), ακρόαση που πραγματοποιήθηκε στις 10 Μαΐου 2007.

34

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/80 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/80

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εναρμόνιση των δεικτών αναπηρίας ως μέσο παρακολούθησης των ευρωπαϊκών πολιτικών

(2008/C 10/20)

Η μελλοντική πορτογαλική προεδρία απέστειλε επιστολή στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, με ημερομηνία 13 Φεβρουαρίου 2007, στην οποία της ζητούσε να εκπονήσει γνωμοδότηση με θέμα Εναρμόνιση των δεικτών αναπηρίας ως μέσο παρακολούθησης των ευρωπαϊκών πολιτικών.

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 17 Ιουλίου 2007 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Joost.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 160 ψήφους υπέρ, καμία ψήφο κατά και 6 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η θέσπιση ενός οδικού χάρτη παρόμοιου με εκείνον που θεσπίστηκε στον τομέα της ισότητας των φύλων, με την ανάπτυξη ενός συνόλου δεικτών και ποσοτικών στόχων προς εκπλήρωση από τα κράτη μέλη σε μια σειρά συμφωνηθέντων τομέων προτεραιότητας θα ήταν ο σωστός τρόπος για να σημειωθεί πρόοδος προς το να καταστεί πραγματικότητα η ισότητα ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η θέσπιση ενός οδικού χάρτη παρόμοιου με εκείνον που θεσπίστηκε στον τομέα της ισότητας των φύλων, με την ανάπτυξη ενός συνόλου δεικτών και ποσοτικών στόχων προς εκπλήρωση από τα κράτη μέλη σε μια σειρά συμφωνηθέντων τομέων προτεραιότητας θα ήταν ο σωστός τρόπος για να σημειωθεί πρόοδος προς το να καταστεί πραγματικότητα η ισότητα ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες.

| 1.2 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στον καθορισμό αξιόπιστων και συνεκτικών δεικτών, καθώς και ποσοτικών στόχων σε καθέναν από τους σχετικούς στατιστικούς τομείς και τομείς πολιτικής τους οποίους κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να εκπληρώσει εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος. Οι προηγούμενες στατιστικές προσπάθειες που προαναφέρθηκαν στο παρόν έγγραφο δεν έχουν υιοθετηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο και δεν συνιστούν μόνιμους δείκτες που θα μπορούσαν να μετρώνται σε τακτική βάση, για παράδειγμα στο πλαίσιο των δεικτών κοινωνικής ένταξης. Η εν λόγω υιοθέτηση και συστηματική μέτρηση είναι απαραίτητη για κάθε συνεκτική πολιτική. |
| --- | --- |

1.2

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στον καθορισμό αξιόπιστων και συνεκτικών δεικτών, καθώς και ποσοτικών στόχων σε καθέναν από τους σχετικούς στατιστικούς τομείς και τομείς πολιτικής τους οποίους κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να εκπληρώσει εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος. Οι προηγούμενες στατιστικές προσπάθειες που προαναφέρθηκαν στο παρόν έγγραφο δεν έχουν υιοθετηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο και δεν συνιστούν μόνιμους δείκτες που θα μπορούσαν να μετρώνται σε τακτική βάση, για παράδειγμα στο πλαίσιο των δεικτών κοινωνικής ένταξης. Η εν λόγω υιοθέτηση και συστηματική μέτρηση είναι απαραίτητη για κάθε συνεκτική πολιτική.

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ καλεί την ομάδα υψηλού επιπέδου για την αναπηρία να υιοθετήσει έναν κατάλογο προτεραιοτήτων για τη συλλογή δεδομένων με βάση ένα σύνολο δεικτών που υπάρχουν ήδη στον κατάλογο ISTAT (1), τα στοιχεία του οποίου πρέπει να προσαρμοστούν στα σύγχρονα δεδομένα. |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ καλεί την ομάδα υψηλού επιπέδου για την αναπηρία να υιοθετήσει έναν κατάλογο προτεραιοτήτων για τη συλλογή δεδομένων με βάση ένα σύνολο δεικτών που υπάρχουν ήδη στον κατάλογο ISTAT (1), τα στοιχεία του οποίου πρέπει να προσαρμοστούν στα σύγχρονα δεδομένα.

| 1.4 | Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με την αναπηρία με βάση έρευνες, οι οποίες θα πρέπει να δημοσιεύονται σε τακτική βάση, για παράδειγμα κάθε δύο χρόνια. Η συνεργασία με την Ομάδα της Ουάσινγκτον σχετικά με έναν ορισμό σε διεθνές επίπεδο πρέπει να συνεχισθεί. |
| --- | --- |

1.4

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με την αναπηρία με βάση έρευνες, οι οποίες θα πρέπει να δημοσιεύονται σε τακτική βάση, για παράδειγμα κάθε δύο χρόνια. Η συνεργασία με την Ομάδα της Ουάσινγκτον σχετικά με έναν ορισμό σε διεθνές επίπεδο πρέπει να συνεχισθεί.

| 1.5 | Η έρευνα για το εργατικό δυναμικό της ΕΕ θα πρέπει να αξιολογεί τη σχετική πρόοδο σε πιο τακτική βάση. Οι επιτροπές κοινωνικής προστασίας και απασχόλησης θα μπορούσαν στο μέλλον να συμπεριλαμβάνουν ένα σύνολο δεικτών οι οποίοι θα αποτελούν αντικείμενο συστηματικής έρευνας σε αντίθεση με τις ανεξάρτητες περιστασιακές πρωτοβουλίες. |
| --- | --- |

1.5

Η έρευνα για το εργατικό δυναμικό της ΕΕ θα πρέπει να αξιολογεί τη σχετική πρόοδο σε πιο τακτική βάση. Οι επιτροπές κοινωνικής προστασίας και απασχόλησης θα μπορούσαν στο μέλλον να συμπεριλαμβάνουν ένα σύνολο δεικτών οι οποίοι θα αποτελούν αντικείμενο συστηματικής έρευνας σε αντίθεση με τις ανεξάρτητες περιστασιακές πρωτοβουλίες.

| 1.6 | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να ενσωματώσει στις έρευνες της Eurostat μια συνεκτική ενότητα για την αναπηρία, συμπεριλαμβανομένων των προαναφερθέντων στοιχείων, με τακτικές εκθέσεις για την ορθή αξιολόγηση των πολιτικών καθώς και τον εντοπισμό των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

1.6

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να ενσωματώσει στις έρευνες της Eurostat μια συνεκτική ενότητα για την αναπηρία, συμπεριλαμβανομένων των προαναφερθέντων στοιχείων, με τακτικές εκθέσεις για την ορθή αξιολόγηση των πολιτικών καθώς και τον εντοπισμό των προτεραιοτήτων.

| 1.7 | Οι εθνικοί οργανισμοί αναπηρίας θα πρέπει να συμμετέχουν στην κατάρτιση δεικτών προτεραιότητας για το εκάστοτε κράτος μέλος. Η υιοθέτηση εναρμονισμένων δεικτών και η συλλογή δεδομένων θα επιτρέψει την ανταλλαγή λύσεων βέλτιστης πρακτικής μεταξύ των κρατών μελών, καθώς η αποτελεσματικότητα των εν λόγω πρωτοβουλιών είναι μετρήσιμη. |
| --- | --- |

1.7

Οι εθνικοί οργανισμοί αναπηρίας θα πρέπει να συμμετέχουν στην κατάρτιση δεικτών προτεραιότητας για το εκάστοτε κράτος μέλος. Η υιοθέτηση εναρμονισμένων δεικτών και η συλλογή δεδομένων θα επιτρέψει την ανταλλαγή λύσεων βέλτιστης πρακτικής μεταξύ των κρατών μελών, καθώς η αποτελεσματικότητα των εν λόγω πρωτοβουλιών είναι μετρήσιμη.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκφράζει την ικανοποίησή της για το αίτημα της πορτογαλικής προεδρίας για την κατάρτιση γνωμοδότησης με θέμα «Εναρμόνιση των δεικτών αναπηρίας». Η πορτογαλική προεδρία είναι αποφασισμένη να βοηθήσει την ΕΕ να συγκεντρώσει αξιόπιστα και συγκρίσιμα στοιχεία προκειμένου να αξιολογήσει την ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες. |
| --- | --- |

2.1

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκφράζει την ικανοποίησή της για το αίτημα της πορτογαλικής προεδρίας για την κατάρτιση γνωμοδότησης με θέμα «Εναρμόνιση των δεικτών αναπηρίας». Η πορτογαλική προεδρία είναι αποφασισμένη να βοηθήσει την ΕΕ να συγκεντρώσει αξιόπιστα και συγκρίσιμα στοιχεία προκειμένου να αξιολογήσει την ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες.

| 2.2 | Τα άτομα με ειδικές ανάγκες αποτελούν άνω του 15 % του συνολικού πληθυσμού, ενώ, με τη γήρανση του πληθυσμού, το ποσοστό αυτό αυξάνεται. Αυτό σημαίνει ότι, στη διευρυμένη ΕΕ, περισσότερα από 50 εκατ. άτομα έχουν ειδικές ανάγκες (2). Η έρευνα SILC του 2005 δεν λαμβάνει υπόψη τα παιδιά με ειδικές ανάγκες, τους ηλικιωμένους ή τα άτομα με ειδικές ανάγκες που ζουν σε ιδρύματα. |
| --- | --- |

2.2

Τα άτομα με ειδικές ανάγκες αποτελούν άνω του 15 % του συνολικού πληθυσμού, ενώ, με τη γήρανση του πληθυσμού, το ποσοστό αυτό αυξάνεται. Αυτό σημαίνει ότι, στη διευρυμένη ΕΕ, περισσότερα από 50 εκατ. άτομα έχουν ειδικές ανάγκες (2). Η έρευνα SILC του 2005 δεν λαμβάνει υπόψη τα παιδιά με ειδικές ανάγκες, τους ηλικιωμένους ή τα άτομα με ειδικές ανάγκες που ζουν σε ιδρύματα.

| 2.3 | Προκειμένου τα κοινωνικά δικαιώματα — συμπεριλαμβανομένης της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων — τα οποία αναγνωρίζονται από τις Συνθήκες και από τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, να γίνουν πραγματικότητα για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, είναι απαραίτητη η κοινή αξιολόγηση και σύγκριση των πολιτικών και καταστάσεων σε όλα τα κράτη μέλη. Αυτό είναι το πρώτο βήμα προς το σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών οι οποίες θα επιτρέπουν στα άτομα με ειδικές ανάγκες να απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα με τα άτομα χωρίς ειδικές ανάγκες. |
| --- | --- |

2.3

Προκειμένου τα κοινωνικά δικαιώματα — συμπεριλαμβανομένης της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων — τα οποία αναγνωρίζονται από τις Συνθήκες και από τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, να γίνουν πραγματικότητα για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, είναι απαραίτητη η κοινή αξιολόγηση και σύγκριση των πολιτικών και καταστάσεων σε όλα τα κράτη μέλη. Αυτό είναι το πρώτο βήμα προς το σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών οι οποίες θα επιτρέπουν στα άτομα με ειδικές ανάγκες να απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα με τα άτομα χωρίς ειδικές ανάγκες.

| 2.4 | Οι δείκτες μέτρησης της προόδου των κρατών μελών όσον αφορά την ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην κοινωνία ποικίλλουν. Ενδεικτικά αναφέρονται: η πρόσβαση στο δομημένο περιβάλλον, η συμμετοχή στην αγορά εργασίας, η πρόσβαση στην εκπαίδευση, και στον πολιτισμό και η ηλεκτρονική προσβασιμότητα. Η δυνατότητα αξιολόγησης των δράσεων οι οποίες αναλαμβάνονται από τα κράτη μέλη σε αυτόν τον τομέα και του αντικτύπου τους έχει καίρια σημασία. |
| --- | --- |

2.4

Οι δείκτες μέτρησης της προόδου των κρατών μελών όσον αφορά την ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην κοινωνία ποικίλλουν. Ενδεικτικά αναφέρονται: η πρόσβαση στο δομημένο περιβάλλον, η συμμετοχή στην αγορά εργασίας, η πρόσβαση στην εκπαίδευση, και στον πολιτισμό και η ηλεκτρονική προσβασιμότητα. Η δυνατότητα αξιολόγησης των δράσεων οι οποίες αναλαμβάνονται από τα κράτη μέλη σε αυτόν τον τομέα και του αντικτύπου τους έχει καίρια σημασία.

3.   Έλλειψη συνοχής όσον αφορά τα υπάρχοντα νομικά και πολιτικά μέσα

| 3.1 | Στη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών που υιοθετήθηκε πρόσφατα σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες επισημαίνονται πολλά ζητήματα επιτακτικής ανάγκης όσον αφορά την προώθηση της ενσωμάτωσης της διάστασης της αναπηρίας. Τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να υιοθετήσουν τις αρχές αυτές επικυρώνοντας τη Σύμβαση χωρίς καθυστέρηση. Προκειμένου να συμμορφωθεί με τους στόχους και τις αρχές της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών, την οποία έχει υπογράψει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει κατάλληλες πολιτικές. Όλες οι χώρες και η ΕΕ θα πρέπει επίσης να υπογράψουν το προαιρετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

3.1

Στη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών που υιοθετήθηκε πρόσφατα σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες επισημαίνονται πολλά ζητήματα επιτακτικής ανάγκης όσον αφορά την προώθηση της ενσωμάτωσης της διάστασης της αναπηρίας. Τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να υιοθετήσουν τις αρχές αυτές επικυρώνοντας τη Σύμβαση χωρίς καθυστέρηση. Προκειμένου να συμμορφωθεί με τους στόχους και τις αρχές της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών, την οποία έχει υπογράψει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει κατάλληλες πολιτικές. Όλες οι χώρες και η ΕΕ θα πρέπει επίσης να υπογράψουν το προαιρετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών.

| 3.2 | Το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την αναπηρία (3) θέτει φιλόδοξους στόχους για την εξασφάλιση της πλήρους εφαρμογής της οδηγίας για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία (2000/78/EΚ), ενισχύοντας την ενσωμάτωση της διάστασης της αναπηρίας στις συναφείς κοινοτικές πολιτικές και βελτιώνοντας την προσβασιμότητα για όλους. Για την εκπλήρωση αυτών των στόχων, η πρόοδος πρέπει να μετράται μέσω δεικτών οι οποίοι, για κάθε πολιτική προτεραιότητα, αξιολογούν την πρόοδο που σημειώνεται σε κάθε κράτος μέλος και επιτρέπουν τον καθορισμό μετρήσιμων στόχων. |
| --- | --- |

3.2

Το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την αναπηρία (3) θέτει φιλόδοξους στόχους για την εξασφάλιση της πλήρους εφαρμογής της οδηγίας για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία (2000/78/EΚ), ενισχύοντας την ενσωμάτωση της διάστασης της αναπηρίας στις συναφείς κοινοτικές πολιτικές και βελτιώνοντας την προσβασιμότητα για όλους. Για την εκπλήρωση αυτών των στόχων, η πρόοδος πρέπει να μετράται μέσω δεικτών οι οποίοι, για κάθε πολιτική προτεραιότητα, αξιολογούν την πρόοδο που σημειώνεται σε κάθε κράτος μέλος και επιτρέπουν τον καθορισμό μετρήσιμων στόχων.

| 3.3 | Η οδηγία 2000/78 EΚ, η οποία θεσπίστηκε το Νοέμβριο του 2000, απαγορεύει τις διακρίσεις εις βάρος των ατόμων με ειδικές ανάγκες στον τομέα της απασχόλησης και της επαγγελματικής κατάρτισης. Η αξιολόγηση της εφαρμογής της από τα κράτη μέλη, πέραν του ζητήματος της απλής μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο, είναι ωστόσο προβληματική, καθώς δεν υπάρχουν διαθέσιμα συγκρίσιμα στοιχεία που να επιτρέπουν τη μέτρηση της αύξησης των επιπέδων απασχόλησης των ατόμων με ειδικές ανάγκες, εφόσον η νομοθεσία εφαρμόζεται σε κάθε κράτος μέλος χωριστά. |
| --- | --- |

3.3

Η οδηγία 2000/78 EΚ, η οποία θεσπίστηκε το Νοέμβριο του 2000, απαγορεύει τις διακρίσεις εις βάρος των ατόμων με ειδικές ανάγκες στον τομέα της απασχόλησης και της επαγγελματικής κατάρτισης. Η αξιολόγηση της εφαρμογής της από τα κράτη μέλη, πέραν του ζητήματος της απλής μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο, είναι ωστόσο προβληματική, καθώς δεν υπάρχουν διαθέσιμα συγκρίσιμα στοιχεία που να επιτρέπουν τη μέτρηση της αύξησης των επιπέδων απασχόλησης των ατόμων με ειδικές ανάγκες, εφόσον η νομοθεσία εφαρμόζεται σε κάθε κράτος μέλος χωριστά.

| 3.4 | Το σχέδιο δράσης του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την πλήρη συμμετοχή των ατόμων με ειδικές ανάγκες θέτει μια σειρά συγκεκριμένων στόχων σε πολλούς κοινωνικούς και πολιτικούς τομείς, οι οποίοι ισχύουν και για τα 46 κράτη μέλη και πρέπει να παρακολουθούνται. Μια συντακτική ομάδα έχει συσταθεί για την ανάπτυξη δεικτών μέτρησης της προόδου. |
| --- | --- |

3.4

Το σχέδιο δράσης του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την πλήρη συμμετοχή των ατόμων με ειδικές ανάγκες θέτει μια σειρά συγκεκριμένων στόχων σε πολλούς κοινωνικούς και πολιτικούς τομείς, οι οποίοι ισχύουν και για τα 46 κράτη μέλη και πρέπει να παρακολουθούνται. Μια συντακτική ομάδα έχει συσταθεί για την ανάπτυξη δεικτών μέτρησης της προόδου.

| 3.5 | Η στρατηγική της Λισσαβόνας θέτει φιλόδοξους στόχους για την ΕΕ, οι οποίοι συμπεριλαμβάνουν την αύξηση των επιπέδων απασχόλησης και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Αυτοί οι στόχοι δεν μπορούν να εκπληρωθούν χωρίς συγκεκριμένα μέτρα για την εξάλειψη των εμποδίων τα οποία αντιμετωπίζουν τα άτομα με ειδικές ανάγκες όσον αφορά την πρόσβασή τους στην απασχόληση και σε υπηρεσίες με σκοπό την πλήρη ένταξή τους στην κοινωνία. |
| --- | --- |

3.5

Η στρατηγική της Λισσαβόνας θέτει φιλόδοξους στόχους για την ΕΕ, οι οποίοι συμπεριλαμβάνουν την αύξηση των επιπέδων απασχόλησης και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Αυτοί οι στόχοι δεν μπορούν να εκπληρωθούν χωρίς συγκεκριμένα μέτρα για την εξάλειψη των εμποδίων τα οποία αντιμετωπίζουν τα άτομα με ειδικές ανάγκες όσον αφορά την πρόσβασή τους στην απασχόληση και σε υπηρεσίες με σκοπό την πλήρη ένταξή τους στην κοινωνία.

| 3.6 | Για όλους τους πολιτικούς τομείς οι οποίοι έχουν αντίκτυπο στα άτομα με ειδικές ανάγκες και μπορούν να βελτιώσουν την ένταξή τους στην κοινωνία καθώς και να διευκολύνουν την πρόσβασή τους σε δικαιώματα, χρειάζονται δείκτες για τη μέτρηση της προόδου, καθώς και για τη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης εικόνας των αποτελεσμάτων των διαφόρων μέτρων τα οποία λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι υπάρχουσες νομοθεσίες πρέπει επίσης να αξιολογηθούν με στόχο την τροποποίηση ή βελτίωσή τους. |
| --- | --- |

3.6

Για όλους τους πολιτικούς τομείς οι οποίοι έχουν αντίκτυπο στα άτομα με ειδικές ανάγκες και μπορούν να βελτιώσουν την ένταξή τους στην κοινωνία καθώς και να διευκολύνουν την πρόσβασή τους σε δικαιώματα, χρειάζονται δείκτες για τη μέτρηση της προόδου, καθώς και για τη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης εικόνας των αποτελεσμάτων των διαφόρων μέτρων τα οποία λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι υπάρχουσες νομοθεσίες πρέπει επίσης να αξιολογηθούν με στόχο την τροποποίηση ή βελτίωσή τους.

4.   Η ανάγκη για μια σειρά αξιόπιστων και συγκρίσιμων στατιστικών

4.1   Υπάρχοντα συστήματα μέτρησης δεδομένων

| 4.1.1 | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με λύπη της την έλλειψη δεικτών αναπηρίας και πιο συγκεκριμένα την έλλειψη πολιτικής δέσμευσης σε επίπεδο ΕΕ για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με κοινούς δείκτες στήριξης και αξιολόγησης των πολιτικών. |
| --- | --- |

4.1.1

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με λύπη της την έλλειψη δεικτών αναπηρίας και πιο συγκεκριμένα την έλλειψη πολιτικής δέσμευσης σε επίπεδο ΕΕ για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με κοινούς δείκτες στήριξης και αξιολόγησης των πολιτικών.

| 4.1.2 | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Eurostat έχει αναλάβει διάφορα ενδιαφέροντα σχέδια και πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην ανάπτυξη τακτικής συλλογής δεδομένων σχετικά με πτυχές που αφορούν την αναπηρία η οποία θα πραγματοποιείται κατά συντονισμένο τρόπο σε ολόκληρη την Ευρώπη: η ενότητα σχετικά με την υγεία στο πλαίσιο της έρευνας για τα νοικοκυριά στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (ECHP) την περίοδο 1994-1996 περιελάμβανε μια μικρή ενότητα για την αναπηρία, η οποία δημοσιεύθηκε σε βιβλίο τσέπης. Το 2002, η ευρωπαϊκή έρευνα για το εργατικό δυναμικό (ΕΕΔ) περιείχε μια ενότητα για την απασχόληση των ατόμων με ειδικές ανάγκες προκειμένου να παρουσιαστούν συντονισμένες και εναρμονισμένες πληροφορίες στη συνεδρίαση της Ομάδας της Ουάσιγκτον της Στατιστικής Υπηρεσίας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (UNSD Washington Group). Η Eurostat προώθησε το ευρωπαϊκό σχέδιο για τη μέτρηση της αναπηρίας (EDM).
  Το 2002, οι ευρωπαίοι διευθυντές των κοινωνικών στατιστικών συμφώνησαν ως προς τη θέσπιση ενός πλαισίου — ευρωπαϊκό σύστημα ερευνών για την υγεία (EHSS) — για την τακτική συλλογή εναρμονισμένων δεδομένων μέσω ερευνών ή/και ενοτήτων έρευνας σχετικά με την υγεία. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη υιοθέτησαν, στα τέλη του 2006, την τελική έκδοση ενός ερωτηματολογίου της ευρωπαϊκής έρευνας για την υγεία με συνεντεύξεις (EHIS)· η πρώτη δέσμη έρευνας θα διενεργηθεί κατά την περίοδο 2007-2009. Η EHIS συμπεριλαμβάνει ερωτήσεις σχετικά με διάφορες πτυχές που αφορούν τις αναπηρίες. Οι αναπηρίες συμπεριλαμβάνονται επίσης ως μεταβλητή στις στατιστικές για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης (SILC) (4).
  Το ετήσιο πρόγραμμα εργασιών της Eurostat για το 2007 περιλαμβάνει δραστηριότητες στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος (ΕΣΣ) (5) για την περαιτέρω ανάπτυξη των κοινοτικών στατιστικών σχετικά με την αναπηρία και την κοινωνική ένταξη, προκειμένου να εξασφαλίσει τα συναφή και συγκρίσιμα στατιστικά δεδομένα που απαιτούνται για την παρακολούθηση της κατάστασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες, σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς. Μια νέα ενότητα έρευνας σχετικά με τις αναπηρίες και την κοινωνική ένταξη, η οποία θα χρηματοδοτηθεί από την Eurostat, προβλέπεται να είναι διαθέσιμη μέχρι τα μέσα του 2008 και να εφαρμοστεί σε πιλοτική βάση στα κράτη μέλη.
  Όλες οι προαναφερόμενες εργασίες βασίζονται στη διεθνή ταξινόμηση νόσων, αναπηριών και υγείας (ICF) που θέσπισε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. |
| --- | --- |

4.1.2

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Eurostat έχει αναλάβει διάφορα ενδιαφέροντα σχέδια και πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην ανάπτυξη τακτικής συλλογής δεδομένων σχετικά με πτυχές που αφορούν την αναπηρία η οποία θα πραγματοποιείται κατά συντονισμένο τρόπο σε ολόκληρη την Ευρώπη: η ενότητα σχετικά με την υγεία στο πλαίσιο της έρευνας για τα νοικοκυριά στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (ECHP) την περίοδο 1994-1996 περιελάμβανε μια μικρή ενότητα για την αναπηρία, η οποία δημοσιεύθηκε σε βιβλίο τσέπης. Το 2002, η ευρωπαϊκή έρευνα για το εργατικό δυναμικό (ΕΕΔ) περιείχε μια ενότητα για την απασχόληση των ατόμων με ειδικές ανάγκες προκειμένου να παρουσιαστούν συντονισμένες και εναρμονισμένες πληροφορίες στη συνεδρίαση της Ομάδας της Ουάσιγκτον της Στατιστικής Υπηρεσίας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (UNSD Washington Group). Η Eurostat προώθησε το ευρωπαϊκό σχέδιο για τη μέτρηση της αναπηρίας (EDM).

Το 2002, οι ευρωπαίοι διευθυντές των κοινωνικών στατιστικών συμφώνησαν ως προς τη θέσπιση ενός πλαισίου — ευρωπαϊκό σύστημα ερευνών για την υγεία (EHSS) — για την τακτική συλλογή εναρμονισμένων δεδομένων μέσω ερευνών ή/και ενοτήτων έρευνας σχετικά με την υγεία. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη υιοθέτησαν, στα τέλη του 2006, την τελική έκδοση ενός ερωτηματολογίου της ευρωπαϊκής έρευνας για την υγεία με συνεντεύξεις (EHIS)· η πρώτη δέσμη έρευνας θα διενεργηθεί κατά την περίοδο 2007-2009. Η EHIS συμπεριλαμβάνει ερωτήσεις σχετικά με διάφορες πτυχές που αφορούν τις αναπηρίες. Οι αναπηρίες συμπεριλαμβάνονται επίσης ως μεταβλητή στις στατιστικές για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης (SILC) (4).

Το ετήσιο πρόγραμμα εργασιών της Eurostat για το 2007 περιλαμβάνει δραστηριότητες στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος (ΕΣΣ) (5) για την περαιτέρω ανάπτυξη των κοινοτικών στατιστικών σχετικά με την αναπηρία και την κοινωνική ένταξη, προκειμένου να εξασφαλίσει τα συναφή και συγκρίσιμα στατιστικά δεδομένα που απαιτούνται για την παρακολούθηση της κατάστασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες, σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς. Μια νέα ενότητα έρευνας σχετικά με τις αναπηρίες και την κοινωνική ένταξη, η οποία θα χρηματοδοτηθεί από την Eurostat, προβλέπεται να είναι διαθέσιμη μέχρι τα μέσα του 2008 και να εφαρμοστεί σε πιλοτική βάση στα κράτη μέλη.

Όλες οι προαναφερόμενες εργασίες βασίζονται στη διεθνή ταξινόμηση νόσων, αναπηριών και υγείας (ICF) που θέσπισε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

| 4.1.3 | Σε διεθνές επίπεδο, η Eurostat συμμετέχει στην ανάπτυξη παγκόσμιων μετρήσεων σε θέματα αναπηρίας, με βάση τη διεθνή ταξινόμηση νόσων, αναπηριών και υγείας (ICF) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, στο πλαίσιο της Ομάδας της Ουάσινγκτον για τις στατιστικές αναπηρίας (6). Το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει δημοσιεύσει μεθοδολογικές κατευθύνσεις όσον αφορά την ανάπτυξη κοινωνικών δεικτών σχετικά με την κοινωνική συνοχή (7). |
| --- | --- |

4.1.3

Σε διεθνές επίπεδο, η Eurostat συμμετέχει στην ανάπτυξη παγκόσμιων μετρήσεων σε θέματα αναπηρίας, με βάση τη διεθνή ταξινόμηση νόσων, αναπηριών και υγείας (ICF) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, στο πλαίσιο της Ομάδας της Ουάσινγκτον για τις στατιστικές αναπηρίας (6). Το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει δημοσιεύσει μεθοδολογικές κατευθύνσεις όσον αφορά την ανάπτυξη κοινωνικών δεικτών σχετικά με την κοινωνική συνοχή (7).

| 4.1.4 | Η πρόταση κανονισμού για κοινοτικές στατιστικές σχετικά με τη δημόσια υγεία και την υγεία και ασφάλεια στο χώρο εργασίας θα εξασφαλίσει ένα πλαίσιο για τις δραστηριότητες στον εν λόγω τομέα στο μέλλον. Ο κανονισμός θα μπορεί να χρησιμοποιείται για τη συλλογή δεδομένων αναπηρίας, πράγμα που θα αλλάξει την κατάσταση στις περιπτώσεις που η συλλογή δεδομένων πραγματοποιείται από τα κράτη μέλη χωρίς τη σχετική νομική βάση. |
| --- | --- |

4.1.4

Η πρόταση κανονισμού για κοινοτικές στατιστικές σχετικά με τη δημόσια υγεία και την υγεία και ασφάλεια στο χώρο εργασίας θα εξασφαλίσει ένα πλαίσιο για τις δραστηριότητες στον εν λόγω τομέα στο μέλλον. Ο κανονισμός θα μπορεί να χρησιμοποιείται για τη συλλογή δεδομένων αναπηρίας, πράγμα που θα αλλάξει την κατάσταση στις περιπτώσεις που η συλλογή δεδομένων πραγματοποιείται από τα κράτη μέλη χωρίς τη σχετική νομική βάση.

4.2   Η ανάγκη για περαιτέρω ευρωπαϊκούς δείκτες

| 4.2.1 | Το άρθρο 31 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών ορίζει ότι οι χώρες πρέπει να συλλέγουν κατάλληλες πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων στατιστικών στοιχείων και στοιχείων έρευνας, προκειμένου να είναι σε θέση να χαράσσουν και να υλοποιούν πολιτικές στο πλαίσιο εφαρμογής της Σύμβασης. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη της ΕΕ να τηρούν αυτήν την αρχή αυστηρά. |
| --- | --- |

4.2.1

Το άρθρο 31 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών ορίζει ότι οι χώρες πρέπει να συλλέγουν κατάλληλες πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων στατιστικών στοιχείων και στοιχείων έρευνας, προκειμένου να είναι σε θέση να χαράσσουν και να υλοποιούν πολιτικές στο πλαίσιο εφαρμογής της Σύμβασης. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη της ΕΕ να τηρούν αυτήν την αρχή αυστηρά.

| 4.2.2 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προαναφερθείσες πρωτοβουλίες, αλλά με λύπη της διαπιστώνει την έλλειψη συνοχής και συμφωνηθέντων πολιτικών δεικτών που να συγκεντρώνουν τις εν λόγω πρωτοβουλίες με στόχο την ανάλυση της κατάστασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες, τη μέτρηση του αντικτύπου των πολιτικών και της νομοθεσίας και την αξιολόγηση των αναγκών τους. |
| --- | --- |

4.2.2

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προαναφερθείσες πρωτοβουλίες, αλλά με λύπη της διαπιστώνει την έλλειψη συνοχής και συμφωνηθέντων πολιτικών δεικτών που να συγκεντρώνουν τις εν λόγω πρωτοβουλίες με στόχο την ανάλυση της κατάστασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες, τη μέτρηση του αντικτύπου των πολιτικών και της νομοθεσίας και την αξιολόγηση των αναγκών τους.

| 4.2.3 | Ο καθορισμός δεικτών για τη μέτρηση των επιπέδων απασχόλησης είναι αναγκαίος για την καλύτερη κατανόηση των θεμάτων προς εξέταση και για το σχεδιασμό κατάλληλων πολιτικών. Το Εαρινό Συμβούλιο του 2006 επανέλαβε την ανάγκη λήψης κατάλληλων μέτρων για την αύξηση των επιπέδων απασχόλησης των ατόμων με ειδικές ανάγκες. |
| --- | --- |

4.2.3

Ο καθορισμός δεικτών για τη μέτρηση των επιπέδων απασχόλησης είναι αναγκαίος για την καλύτερη κατανόηση των θεμάτων προς εξέταση και για το σχεδιασμό κατάλληλων πολιτικών. Το Εαρινό Συμβούλιο του 2006 επανέλαβε την ανάγκη λήψης κατάλληλων μέτρων για την αύξηση των επιπέδων απασχόλησης των ατόμων με ειδικές ανάγκες.

| 4.2.4 | Η αξιολόγηση του αντικτύπου της ευρωπαϊκής οδηγίας για την καταπολέμηση των διακρίσεων και της νομοθεσίας στα διάφορα κράτη μέλη θα ήταν απαραίτητη για τον καλύτερο σχεδιασμό της πολιτικής και νομοθετικής δράσης στο μέλλον. |
| --- | --- |

4.2.4

Η αξιολόγηση του αντικτύπου της ευρωπαϊκής οδηγίας για την καταπολέμηση των διακρίσεων και της νομοθεσίας στα διάφορα κράτη μέλη θα ήταν απαραίτητη για τον καλύτερο σχεδιασμό της πολιτικής και νομοθετικής δράσης στο μέλλον.

| 4.2.5 | Απαιτείται η περαιτέρω συλλογή δεδομένων σχετικά με τις διακρίσεις σε συνδυασμό με δείκτες σε άλλους τομείς όπως η πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, η απασχόληση, η κοινωνική ένταξη, κλπ., προκειμένου να σχηματιστεί μια συνεκτική εικόνα των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με ειδικές ανάγκες και του τρόπου αλληλεπίδρασής τους. |
| --- | --- |

4.2.5

Απαιτείται η περαιτέρω συλλογή δεδομένων σχετικά με τις διακρίσεις σε συνδυασμό με δείκτες σε άλλους τομείς όπως η πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, η απασχόληση, η κοινωνική ένταξη, κλπ., προκειμένου να σχηματιστεί μια συνεκτική εικόνα των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με ειδικές ανάγκες και του τρόπου αλληλεπίδρασής τους.

| 4.2.6 | Η κοινωνική ένταξη είναι επίσης ένας τομέας, στον οποίο χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση με στόχο την καλύτερη κατανόηση των σύνθετων λόγων οι οποίοι οδηγούν στον κοινωνικό αποκλεισμό των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Θέματα προς εκτίμηση είναι το εισόδημα, αλλά και η συμμετοχή στην κοινωνική ζωή (εκπροσώπηση, πρόσβαση σε ενώσεις, εθελοντική εργασία, πολιτική, κλπ.) και η πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, εκπαίδευση, πολιτισμό, μέσα επικοινωνίας και κοινωνικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

4.2.6

Η κοινωνική ένταξη είναι επίσης ένας τομέας, στον οποίο χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση με στόχο την καλύτερη κατανόηση των σύνθετων λόγων οι οποίοι οδηγούν στον κοινωνικό αποκλεισμό των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Θέματα προς εκτίμηση είναι το εισόδημα, αλλά και η συμμετοχή στην κοινωνική ζωή (εκπροσώπηση, πρόσβαση σε ενώσεις, εθελοντική εργασία, πολιτική, κλπ.) και η πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, εκπαίδευση, πολιτισμό, μέσα επικοινωνίας και κοινωνικές υπηρεσίες.

| 4.2.7 | Οι υπάρχουσες λύσεις βέλτιστης πρακτικής, όπως η ευρωπαϊκή κάρτα στάθμευσης, θα πρέπει να αποτελέσουν το πρότυπο για την εισαγωγή νέων παρόμοιων λύσεων, πράγμα που δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς μια σειρά δεικτών για τη μέτρηση της κοινωνικής ένταξης των ατόμων με ειδικές ανάγκες με συναφή και συγκρίσιμα δεδομένα. |
| --- | --- |

4.2.7

Οι υπάρχουσες λύσεις βέλτιστης πρακτικής, όπως η ευρωπαϊκή κάρτα στάθμευσης, θα πρέπει να αποτελέσουν το πρότυπο για την εισαγωγή νέων παρόμοιων λύσεων, πράγμα που δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς μια σειρά δεικτών για τη μέτρηση της κοινωνικής ένταξης των ατόμων με ειδικές ανάγκες με συναφή και συγκρίσιμα δεδομένα.

4.3   Προκλήσεις σχετικά με τον καθορισμό ευρωπαϊκών δεικτών

| 4.3.1 | Η παροχή δεδομένων από τα κράτη μέλη για την αξιολόγηση του επιπέδου ένταξης των ατόμων με ειδικές ανάγκες πραγματοποιείται επί του παρόντος χωρίς καμία συμφωνία σε ευρωπαϊκό επίπεδο σχετικά με κοινούς δείκτες, με εξαίρεση τη συλλογή δεδομένων στο πλαίσιο της ΑΜΣ (8) και της ECHIM (9). Θα πρέπει επίσης να διευκρινισθούν περαιτέρω στα κράτη μέλη οι λόγοι για τους οποίους η συλλογή δεδομένων για θέματα αναπηρίας έχει εξαιρετική σημασία. |
| --- | --- |

4.3.1

Η παροχή δεδομένων από τα κράτη μέλη για την αξιολόγηση του επιπέδου ένταξης των ατόμων με ειδικές ανάγκες πραγματοποιείται επί του παρόντος χωρίς καμία συμφωνία σε ευρωπαϊκό επίπεδο σχετικά με κοινούς δείκτες, με εξαίρεση τη συλλογή δεδομένων στο πλαίσιο της ΑΜΣ (8) και της ECHIM (9). Θα πρέπει επίσης να διευκρινισθούν περαιτέρω στα κράτη μέλη οι λόγοι για τους οποίους η συλλογή δεδομένων για θέματα αναπηρίας έχει εξαιρετική σημασία.

| 4.3.2 | Η έρευνα SILC περιέχει μια εκτίμηση του αριθμού των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην ΕΕ, δεν συμπεριλαμβάνονται όμως σε αυτά τα δεδομένα τα άτομα που ζουν σε ιδρύματα, τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι με ειδικές ανάγκες, γεγονός που καθιστά αυτόν τον αριθμό λιγότερο ακριβή. |
| --- | --- |

4.3.2

Η έρευνα SILC περιέχει μια εκτίμηση του αριθμού των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην ΕΕ, δεν συμπεριλαμβάνονται όμως σε αυτά τα δεδομένα τα άτομα που ζουν σε ιδρύματα, τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι με ειδικές ανάγκες, γεγονός που καθιστά αυτόν τον αριθμό λιγότερο ακριβή.

| 4.3.3 | Οι ορισμοί της αναπηρίας διαφέρουν από χώρα σε χώρα και θα πρέπει να διευρυνθούν προκειμένου να καλύπτουν, για παράδειγμα, τα άτομα με διανοητικά προβλήματα, τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται συνήθως στις εθνικές στατιστικές. Προκειμένου να εξασφαλισθεί μια παγκοσμίως αναγνωρισμένη βάση σύμφωνα με την οποία θα καθορίζονται οι ομάδες ατόμων που νοούνται με τον όρο «άτομα με ειδικές ανάγκες», κάθε ορισμός θα πρέπει να βασίζεται στη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 1 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

4.3.3

Οι ορισμοί της αναπηρίας διαφέρουν από χώρα σε χώρα και θα πρέπει να διευρυνθούν προκειμένου να καλύπτουν, για παράδειγμα, τα άτομα με διανοητικά προβλήματα, τα οποία δεν συμπεριλαμβάνονται συνήθως στις εθνικές στατιστικές. Προκειμένου να εξασφαλισθεί μια παγκοσμίως αναγνωρισμένη βάση σύμφωνα με την οποία θα καθορίζονται οι ομάδες ατόμων που νοούνται με τον όρο «άτομα με ειδικές ανάγκες», κάθε ορισμός θα πρέπει να βασίζεται στη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 1 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών.

| 4.3.4 | Τα άτομα με ειδικές ανάγκες είναι μια ανομοιογενής ομάδα και η διαμόρφωση κριτηρίων μέτρησης είναι δύσκολη. Ένα σύνολο δεικτών θα πρέπει, ως εκ τούτου, να λαμβάνει υπόψη το ευρύ φάσμα αναπηριών, καθώς και τους τομείς πολιτικής που έχουν αντίκτυπο στη ζωή των ατόμων με ειδικές ανάγκες και να εντοπίζει τα εμπόδια που παρεμβάλλονται στην πλήρη συμμετοχή των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην κοινωνία. |
| --- | --- |

4.3.4

Τα άτομα με ειδικές ανάγκες είναι μια ανομοιογενής ομάδα και η διαμόρφωση κριτηρίων μέτρησης είναι δύσκολη. Ένα σύνολο δεικτών θα πρέπει, ως εκ τούτου, να λαμβάνει υπόψη το ευρύ φάσμα αναπηριών, καθώς και τους τομείς πολιτικής που έχουν αντίκτυπο στη ζωή των ατόμων με ειδικές ανάγκες και να εντοπίζει τα εμπόδια που παρεμβάλλονται στην πλήρη συμμετοχή των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην κοινωνία.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  ISTAT — Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής — Ιταλία, σχέδιο «Indicators on integration of disabled people into social life» (Δείκτες σχετικά με την ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην κοινωνική ζωή), τελική έκθεση, Ιούνιος 2001, έκδοση της Eurostat.

1

(2)  Σύμφωνα με την έρευνα SILC (Στατιστικές για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης) 2005 της Eurostat.

2

(3)  Βλέπε: http://europa.eu.int/comm/employment_social/disability/index_en.html.

3

(4)  http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1913,47567825,1913_58814988&_dad=portal&_schema=PORTAL#B.

4

(5)  Για το ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα βλέπε:

5

http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1153,47169267,1153_47183518&_dad=portal&_schema=PORTAL.

(6)  Για την ομάδα της Ουάσινγκτον βλέπε:

6

http://www.cdc.gov/nchs/citygroup.htm.

(7)  «Concerted development of social cohesion indicators — Methodological guide», έκδοση του Συμβουλίου της Ευρώπης.

7

(8)  Ανοικτή μέθοδος συντονισμού.

8

(9)  Παρακολούθηση των δεικτών υγείας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

9

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/83 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/83

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή — Για μια αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση των φορολογικών κινήτρων υπέρ της Έρευνας και Ανάπτυξης

COM(2006) 728 τελικό

(2008/C 10/21)

Στις 22 Νοεμβρίου 2006 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα ανωτέρω.

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 21 Ιουνίου 2007 και με εισηγητή τον κ. Morgan.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 27ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 134 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 5 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί μέρος ενός προγράμματος της Επιτροπής με το οποίο επιδιώκεται η προώθηση του στόχου της Λισσαβώνας το ύψος των δαπανών της ΕΕ υπέρ της Ε&Α να είναι, έως το 2010, ισοδύναμο με το 3 % του ΑΕγχΠ, τα δε δύο τρίτα των επενδύσεων αυτών να προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα. Η ανακοίνωση εστιάζεται στις μεθόδους που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη προκειμένου να παράσχουν κίνητρα, μέσω των φορολογικών συστημάτων τους, στις εταιρείες Ε&Α. Στόχος της ανακοίνωσης είναι να αποσαφηνιστεί κατά πόσον η παροχή φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α είναι νόμιμη με βάση την νομοθεσία της ΕΕ και να δοθούν συμβουλές στα κράτη μέλη σχετικά με τις ορθές πρακτικές στον συγκεκριμένο τομέα. Η ανακοίνωση αυτή αποτελεί μία ευπρόσδεκτη απάντηση στον αίτημα της ΕΟΚΕ «η Κοινότητα (...) να μεριμνήσει ώστε και η φορολογική νομοθεσία και το δίκαιο περί ευθύνης των κρατών μελών να είναι καλύτερα προσανατολισμένα προς το στόχο της παροχής κινήτρων στη βιομηχανία για την αύξηση των επενδύσεων έρευνας και ανάπτυξης (...)» (1). |
| --- | --- |

1.1

Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί μέρος ενός προγράμματος της Επιτροπής με το οποίο επιδιώκεται η προώθηση του στόχου της Λισσαβώνας το ύψος των δαπανών της ΕΕ υπέρ της Ε&Α να είναι, έως το 2010, ισοδύναμο με το 3 % του ΑΕγχΠ, τα δε δύο τρίτα των επενδύσεων αυτών να προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα. Η ανακοίνωση εστιάζεται στις μεθόδους που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη προκειμένου να παράσχουν κίνητρα, μέσω των φορολογικών συστημάτων τους, στις εταιρείες Ε&Α. Στόχος της ανακοίνωσης είναι να αποσαφηνιστεί κατά πόσον η παροχή φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α είναι νόμιμη με βάση την νομοθεσία της ΕΕ και να δοθούν συμβουλές στα κράτη μέλη σχετικά με τις ορθές πρακτικές στον συγκεκριμένο τομέα. Η ανακοίνωση αυτή αποτελεί μία ευπρόσδεκτη απάντηση στον αίτημα της ΕΟΚΕ «η Κοινότητα (...) να μεριμνήσει ώστε και η φορολογική νομοθεσία και το δίκαιο περί ευθύνης των κρατών μελών να είναι καλύτερα προσανατολισμένα προς το στόχο της παροχής κινήτρων στη βιομηχανία για την αύξηση των επενδύσεων έρευνας και ανάπτυξης (...)» (1).

| 1.2 | Ορισμένα παραδείγματα ορθών πρακτικών περιγράφονται στην ενότητα 3 της παρούσας γνωμοδότησης. Είναι ωστόσο απαραίτητο να αναγνωριστεί ότι υφίστανται περιορισμοί όσον αφορά τα κίνητρα που μπορούν να παρέχονται μέσω του φορολογικού συστήματος. Όσο υψηλότερο είναι το ποσοστό φορολόγησης των επιχειρήσεων, τόσο υψηλότερα πρέπει να είναι τα κίνητρα, ενώ χαμηλότερα ποσοστά απαιτούν λιγότερα κίνητρα. Όσο υψηλότερες οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, τόσο υψηλότερα κίνητρα πρέπει να παρασχεθούν για την ανακούφιση από αυτές. Εάν οι εταιρείες δεν είναι κερδοφόρες, τότε τα κίνητρα έχουν λιγότερο νόημα αφού η βασική ιδέα είναι να μειωθούν οι φόροι επί των κερδών. Τέλος, εννοείται ότι οι εκπτώσεις πρέπει να αφορούν τις τρέχουσες επενδύσεις υπέρ της Ε&Α και όχι μελλοντικά σχέδια. |
| --- | --- |

1.2

Ορισμένα παραδείγματα ορθών πρακτικών περιγράφονται στην ενότητα 3 της παρούσας γνωμοδότησης. Είναι ωστόσο απαραίτητο να αναγνωριστεί ότι υφίστανται περιορισμοί όσον αφορά τα κίνητρα που μπορούν να παρέχονται μέσω του φορολογικού συστήματος. Όσο υψηλότερο είναι το ποσοστό φορολόγησης των επιχειρήσεων, τόσο υψηλότερα πρέπει να είναι τα κίνητρα, ενώ χαμηλότερα ποσοστά απαιτούν λιγότερα κίνητρα. Όσο υψηλότερες οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, τόσο υψηλότερα κίνητρα πρέπει να παρασχεθούν για την ανακούφιση από αυτές. Εάν οι εταιρείες δεν είναι κερδοφόρες, τότε τα κίνητρα έχουν λιγότερο νόημα αφού η βασική ιδέα είναι να μειωθούν οι φόροι επί των κερδών. Τέλος, εννοείται ότι οι εκπτώσεις πρέπει να αφορούν τις τρέχουσες επενδύσεις υπέρ της Ε&Α και όχι μελλοντικά σχέδια.

| 1.3 | Στις συστάσεις για την καθιέρωση ενός συστήματος παροχής κινήτρων διευκρινίζεται ότι είναι σκόπιμο να αξιολογείται η αποτελεσματικότητα κάθε καθεστώτος. Αυτό είναι σαφώς σημαντικό στην περίπτωση των μεγάλων κερδοφόρων επιχειρήσεων που μπορούν άνετα να μεταφέρουν τα κέρδη από τις φορολογικές εκπτώσεις στο καθαρό αποτέλεσμα του ισολογισμού τους, αντί να τις αξιοποιήσουν για να ενισχύσουν τον προϋπολογισμό τους Ε&Α. Για να αποφευχθεί αυτός ο «ηθικός κίνδυνος» ορισμένες χώρες προβλέπουν την παροχή κινήτρων μόνον στην περίπτωση των πρόσθετων δαπανών που πραγματοποιούνται στον τομέα της Ε&Α. Αυτό εντούτοις μπορεί να αποδειχθεί αντιπαραγωγικό, δεδομένου ότι ένα σημαντικό αποτέλεσμα αυτών των κινήτρων είναι η δραστηριότητα Ε&Α να παραμείνει στην ΕΕ και να μην εγκαταλείψει το έδαφός της. Συνεπώς, η υιοθέτηση ενός αποτελεσματικού συστήματος υπολογισμού για τις μεγάλες εταιρείες μπορεί να αποδειχθεί πιο ωφέλιμη από τον περιορισμό των φορολογικών εκπτώσεων αποκλειστικά στις πρόσθετες δαπάνες. |
| --- | --- |

1.3

Στις συστάσεις για την καθιέρωση ενός συστήματος παροχής κινήτρων διευκρινίζεται ότι είναι σκόπιμο να αξιολογείται η αποτελεσματικότητα κάθε καθεστώτος. Αυτό είναι σαφώς σημαντικό στην περίπτωση των μεγάλων κερδοφόρων επιχειρήσεων που μπορούν άνετα να μεταφέρουν τα κέρδη από τις φορολογικές εκπτώσεις στο καθαρό αποτέλεσμα του ισολογισμού τους, αντί να τις αξιοποιήσουν για να ενισχύσουν τον προϋπολογισμό τους Ε&Α. Για να αποφευχθεί αυτός ο «ηθικός κίνδυνος» ορισμένες χώρες προβλέπουν την παροχή κινήτρων μόνον στην περίπτωση των πρόσθετων δαπανών που πραγματοποιούνται στον τομέα της Ε&Α. Αυτό εντούτοις μπορεί να αποδειχθεί αντιπαραγωγικό, δεδομένου ότι ένα σημαντικό αποτέλεσμα αυτών των κινήτρων είναι η δραστηριότητα Ε&Α να παραμείνει στην ΕΕ και να μην εγκαταλείψει το έδαφός της. Συνεπώς, η υιοθέτηση ενός αποτελεσματικού συστήματος υπολογισμού για τις μεγάλες εταιρείες μπορεί να αποδειχθεί πιο ωφέλιμη από τον περιορισμό των φορολογικών εκπτώσεων αποκλειστικά στις πρόσθετες δαπάνες.

| 1.4 | Το σημαντικότερο, κατά πολύ, αποτέλεσμα αυτών των προγραμμάτων είναι ότι επιτυγχάνουν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη ΜΜΕ που ειδικεύονται στην Ε&Α κατά τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής τους. Οι συστάσεις περιλαμβάνουν και ένα ευρύ φάσμα κινήτρων με τη βοήθεια των οποίων μπορούν να διασφαλιστούν επιπλέον φορολογικές ελαφρύνσεις με τη μορφή εκπτώσεων ποσών πολλαπλασίων των δαπανών υπέρ της Ε&Α, επιστροφών φόρων (στην περίπτωση έλλειψης κερδών) και εκπτώσεων επί των πληρωμών κοινωνικής ασφάλισης. Δεδομένου του στρατηγικού ρόλου που οι ΜΜΕ διαδραματίζουν στην οικονομία της ΕΕ, η ΕΟΚΕ συνιστά κάθε κράτος μέλος να κάνει χρήση ενός βέλτιστου συνδυασμού δυνατών φορολογικών κινήτρων με σκοπό την διευκόλυνση της επιβίωσης και της ανάπτυξης των ΜΜΕ στην οικονομία του. |
| --- | --- |

1.4

Το σημαντικότερο, κατά πολύ, αποτέλεσμα αυτών των προγραμμάτων είναι ότι επιτυγχάνουν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη ΜΜΕ που ειδικεύονται στην Ε&Α κατά τα πρώτα χρόνια της ύπαρξής τους. Οι συστάσεις περιλαμβάνουν και ένα ευρύ φάσμα κινήτρων με τη βοήθεια των οποίων μπορούν να διασφαλιστούν επιπλέον φορολογικές ελαφρύνσεις με τη μορφή εκπτώσεων ποσών πολλαπλασίων των δαπανών υπέρ της Ε&Α, επιστροφών φόρων (στην περίπτωση έλλειψης κερδών) και εκπτώσεων επί των πληρωμών κοινωνικής ασφάλισης. Δεδομένου του στρατηγικού ρόλου που οι ΜΜΕ διαδραματίζουν στην οικονομία της ΕΕ, η ΕΟΚΕ συνιστά κάθε κράτος μέλος να κάνει χρήση ενός βέλτιστου συνδυασμού δυνατών φορολογικών κινήτρων με σκοπό την διευκόλυνση της επιβίωσης και της ανάπτυξης των ΜΜΕ στην οικονομία του.

| 1.5 | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εκπλήσσεται που η ανακοίνωση δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά σε φορολογικές εκπτώσεις με σκοπό την διευκόλυνση της εξασφάλισης του παγίου κεφαλαίου των νέων επιχειρήσεων. Το ζήτημα αυτό αναπτύσσεται περαιτέρω πιο κάτω, στα σημεία 4.9 έως 4.12. Η ΕΟΚΕ συνιστά η ανακοίνωση να επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει και το θέμα της εξασφάλισης κεφαλαίου. |
| --- | --- |

1.5

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εκπλήσσεται που η ανακοίνωση δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά σε φορολογικές εκπτώσεις με σκοπό την διευκόλυνση της εξασφάλισης του παγίου κεφαλαίου των νέων επιχειρήσεων. Το ζήτημα αυτό αναπτύσσεται περαιτέρω πιο κάτω, στα σημεία 4.9 έως 4.12. Η ΕΟΚΕ συνιστά η ανακοίνωση να επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει και το θέμα της εξασφάλισης κεφαλαίου.

| 1.6 | Ένα επιπλέον ζήτημα εξαιρετικής σημασίας για τις ΜΜΕ είναι η φορολογική μεταχείριση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των αδειών. Η νομοθεσία δεν είναι σαφής και υπάρχει ένα είδος ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα αυτό. Η ΕΟΚΕ συνιστά η ανακοίνωση να επεκταθεί ώστε να καλύπτει και το ζήτημα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και της χορήγησης αδειών. |
| --- | --- |

1.6

Ένα επιπλέον ζήτημα εξαιρετικής σημασίας για τις ΜΜΕ είναι η φορολογική μεταχείριση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των αδειών. Η νομοθεσία δεν είναι σαφής και υπάρχει ένα είδος ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα αυτό. Η ΕΟΚΕ συνιστά η ανακοίνωση να επεκταθεί ώστε να καλύπτει και το ζήτημα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και της χορήγησης αδειών.

| 1.7 | Η ανακοίνωση θέτει ερωτήματα όσον αφορά ορισμένα σχετικά θέματα σχετικά με τα οποία θα μπορούσε να αναληφθεί δράση. Οι συστάσεις της ΕΟΚΕ είναι οι εξής: |
| --- | --- |

1.7

Η ανακοίνωση θέτει ερωτήματα όσον αφορά ορισμένα σχετικά θέματα σχετικά με τα οποία θα μπορούσε να αναληφθεί δράση. Οι συστάσεις της ΕΟΚΕ είναι οι εξής:

| 1.7.1 | Τα κράτη μέλη πρέπει να βελτιώσουν τη χρήση φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α στην περίπτωση των βιομηχανιών που συμμετέχουν σε διακρατικά ερευνητικά σχέδια. |
| --- | --- |

1.7.1

Τα κράτη μέλη πρέπει να βελτιώσουν τη χρήση φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α στην περίπτωση των βιομηχανιών που συμμετέχουν σε διακρατικά ερευνητικά σχέδια.

| 1.7.2 | Τα κράτη μέλη πρέπει να διερευνήσουν τρόπους με τους οποίους οι δαπάνες που επιβάλλονται από το κράτος να είναι δυνατό να περιορίζονται στην περίπτωση νέων επιχειρήσεων Ε&Α, ακολουθώντας το παράδειγμα του εξαιρετικά επιτυχούς γαλλικού προγράμματος Νέες Καινοτόμοι Επιχειρήσεις (ΝΚΕ). |
| --- | --- |

1.7.2

Τα κράτη μέλη πρέπει να διερευνήσουν τρόπους με τους οποίους οι δαπάνες που επιβάλλονται από το κράτος να είναι δυνατό να περιορίζονται στην περίπτωση νέων επιχειρήσεων Ε&Α, ακολουθώντας το παράδειγμα του εξαιρετικά επιτυχούς γαλλικού προγράμματος Νέες Καινοτόμοι Επιχειρήσεις (ΝΚΕ).

| 1.7.3 | Όσον αφορά τα ερευνητικά ιδρύματα κοινής ωφελείας του ιδιωτικού τομέα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν μία κοινή προσέγγιση ώστε τόσο οι δωρεές, όσο και τα ερευνητικά κεφάλαια, να μπορούν να ρέουν ελεύθερα στο εσωτερικό της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.3

Όσον αφορά τα ερευνητικά ιδρύματα κοινής ωφελείας του ιδιωτικού τομέα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν μία κοινή προσέγγιση ώστε τόσο οι δωρεές, όσο και τα ερευνητικά κεφάλαια, να μπορούν να ρέουν ελεύθερα στο εσωτερικό της ΕΕ.

| 1.7.4 | Η διασυνοριακή κινητικότητα των ερευνητών θα πρέπει να ενθαρρύνεται με τη βοήθεια διακρατικών συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών ώστε να αποφεύγεται το ενδεχόμενο διπλής φορολόγησης των βραχυπρόθεσμων αναθέσεων. |
| --- | --- |

1.7.4

Η διασυνοριακή κινητικότητα των ερευνητών θα πρέπει να ενθαρρύνεται με τη βοήθεια διακρατικών συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών ώστε να αποφεύγεται το ενδεχόμενο διπλής φορολόγησης των βραχυπρόθεσμων αναθέσεων.

| 1.7.5 | Η Επιτροπή ενθαρρύνεται να αναπτύξει μία κοινή διάρθρωση για την αμοιβαία αναγνώριση των πιστοποιητικών Ε&Α για τις χώρες που κάνουν χρήση πιστοποιητικών αυτού του είδους. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή θα μπορούσε να εξετάσει κατά πόσον τα πιστοποιητικά αυτά είναι όντως απαραίτητα στην ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

1.7.5

Η Επιτροπή ενθαρρύνεται να αναπτύξει μία κοινή διάρθρωση για την αμοιβαία αναγνώριση των πιστοποιητικών Ε&Α για τις χώρες που κάνουν χρήση πιστοποιητικών αυτού του είδους. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή θα μπορούσε να εξετάσει κατά πόσον τα πιστοποιητικά αυτά είναι όντως απαραίτητα στην ενιαία αγορά.

| 1.7.6 | Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής να απλοποιηθούν και να εκσυγχρονιστούν οι κανόνες που ισχύουν για την επιστροφή στους ιδιωτικούς φορείς του ΦΠΑ επί των δαπανών τους υπέρ της Ε&Α που προκύπτουν στο πλαίσιο δραστηριοτήτων όπου παρεμβαίνουν ιδιωτικοί και δημόσιοι φορείς. |
| --- | --- |

1.7.6

Η ΕΟΚΕ διατυπώνει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής να απλοποιηθούν και να εκσυγχρονιστούν οι κανόνες που ισχύουν για την επιστροφή στους ιδιωτικούς φορείς του ΦΠΑ επί των δαπανών τους υπέρ της Ε&Α που προκύπτουν στο πλαίσιο δραστηριοτήτων όπου παρεμβαίνουν ιδιωτικοί και δημόσιοι φορείς.

| 1.7.7 | Θεμελιώδης προϋπόθεση για τη συζήτηση περί φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α είναι να αναζητηθεί ένας φορολογικός ορισμός της Ε&Α και της καινοτομίας ο οποίος να ισχύει σε ολόκληρη την ΕΕ, πράγμα που θα αποτελέσει ένα επιπλέον βήμα προς την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

1.7.7

Θεμελιώδης προϋπόθεση για τη συζήτηση περί φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α είναι να αναζητηθεί ένας φορολογικός ορισμός της Ε&Α και της καινοτομίας ο οποίος να ισχύει σε ολόκληρη την ΕΕ, πράγμα που θα αποτελέσει ένα επιπλέον βήμα προς την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς.

| 1.8 | Ο στόχος του 3 % που τέθηκε στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας αφορά τις επενδύσεις στον τομέα της Ε&Α που πραγματοποιούν ανταγωνιστικές περιοχές. Χαρακτηριστικό της οικονομίας της ΕΕ είναι το γεγονός ότι στο επίπεδο της μακροοικονομίας η ΕΕ δεν έχει αναπτύξει δραστηριότητα σε βιομηχανικούς τομείς με υψηλή ένταση Ε&Α όπως αυτή που έχουν αναπτύξει ανταγωνιστικές χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία. Συνεπώς, είναι σκόπιμο, όχι μόνον να παρασχεθούν κίνητρα για την πραγματοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων υπέρ της Ε&Α, αλλά και για την αύξηση των δημόσιων επενδύσεων υπέρ της δημιουργίας πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων επιδοτούμενων με κρατικές ενισχύσεις. Τα περιβαλλοντικά σχέδια προβλέπεται ότι θα προωθήσουν το στόχο αυτό (2). |
| --- | --- |

1.8

Ο στόχος του 3 % που τέθηκε στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας αφορά τις επενδύσεις στον τομέα της Ε&Α που πραγματοποιούν ανταγωνιστικές περιοχές. Χαρακτηριστικό της οικονομίας της ΕΕ είναι το γεγονός ότι στο επίπεδο της μακροοικονομίας η ΕΕ δεν έχει αναπτύξει δραστηριότητα σε βιομηχανικούς τομείς με υψηλή ένταση Ε&Α όπως αυτή που έχουν αναπτύξει ανταγωνιστικές χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία. Συνεπώς, είναι σκόπιμο, όχι μόνον να παρασχεθούν κίνητρα για την πραγματοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων υπέρ της Ε&Α, αλλά και για την αύξηση των δημόσιων επενδύσεων υπέρ της δημιουργίας πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων επιδοτούμενων με κρατικές ενισχύσεις. Τα περιβαλλοντικά σχέδια προβλέπεται ότι θα προωθήσουν το στόχο αυτό (2).

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η υπό εξέταση ανακοίνωση εντάσσεται στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας, η οποία ζητεί το ύψος των δαπανών της ΕΕ υπέρ της Ε&Α να προσεγγίσει, έως το 2010, το 3 % του ΑΕγχΠ, τα δε δύο τρίτα των επενδύσεων αυτών να προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα. Το 2005, η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να προωθήσει ένα πιο συνεκτικό και ευνοϊκό φορολογικό περιβάλλον για την Ε&Α και, παράλληλα, αναγνώρισε την αρμοδιότητα των κρατών μελών στον τομέα της εθνικής φορολογικής πολιτικής (βλ. τις ανακοινώσεις COM[2005] 488 και COM[2005] 532). |
| --- | --- |

2.1

Η υπό εξέταση ανακοίνωση εντάσσεται στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας, η οποία ζητεί το ύψος των δαπανών της ΕΕ υπέρ της Ε&Α να προσεγγίσει, έως το 2010, το 3 % του ΑΕγχΠ, τα δε δύο τρίτα των επενδύσεων αυτών να προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα. Το 2005, η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να προωθήσει ένα πιο συνεκτικό και ευνοϊκό φορολογικό περιβάλλον για την Ε&Α και, παράλληλα, αναγνώρισε την αρμοδιότητα των κρατών μελών στον τομέα της εθνικής φορολογικής πολιτικής (βλ. τις ανακοινώσεις COM[2005] 488 και COM[2005] 532).

| 2.2 | Στο ίδιο αυτό πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας, ελήφθη μία σειρά πρωτοβουλιών της Επιτροπής με σκοπό, αφενός, οι επενδύσεις της ΕΕ υπέρ της Ε&Α να αυξηθούν κατά τρόπο που να φθάσουν το 3 % του ΑΕγχΠ της και, αφετέρου, να αναπτυχθεί ταυτόχρονα ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας. Καταβάλλονται προσπάθειες το δυναμικό που διαθέτει η Ευρώπη στον τομέα της Ε&Α και της καινοτομίας να απελευθερωθεί, πράγμα που οδήγησε στην χάραξη του 7ου Προγράμματος-πλαισίου. Στις γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ έχει συστηματικά καλέσει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να άρουν τα εμπόδια που δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη περισσότερων και ποιοτικότερων δραστηριοτήτων Ε&Α στην Ευρώπη και, ταυτόχρονα, να λάβουν οργανωτικές, θεσμικές και χρηματοδοτικές πρωτοβουλίες για την προώθηση επαρκούς κρίσιμης μάζας δραστηριοτήτων Ε&Α στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.2

Στο ίδιο αυτό πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας, ελήφθη μία σειρά πρωτοβουλιών της Επιτροπής με σκοπό, αφενός, οι επενδύσεις της ΕΕ υπέρ της Ε&Α να αυξηθούν κατά τρόπο που να φθάσουν το 3 % του ΑΕγχΠ της και, αφετέρου, να αναπτυχθεί ταυτόχρονα ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας. Καταβάλλονται προσπάθειες το δυναμικό που διαθέτει η Ευρώπη στον τομέα της Ε&Α και της καινοτομίας να απελευθερωθεί, πράγμα που οδήγησε στην χάραξη του 7ου Προγράμματος-πλαισίου. Στις γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ έχει συστηματικά καλέσει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να άρουν τα εμπόδια που δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη περισσότερων και ποιοτικότερων δραστηριοτήτων Ε&Α στην Ευρώπη και, ταυτόχρονα, να λάβουν οργανωτικές, θεσμικές και χρηματοδοτικές πρωτοβουλίες για την προώθηση επαρκούς κρίσιμης μάζας δραστηριοτήτων Ε&Α στην Ευρώπη.

| 2.3 | Η ανακοίνωση παρέχει κατευθύνσεις ώστε να μπορέσουν τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τη φορολογική μεταχείριση της Ε&Α και να βρουν συνεκτικές λύσεις στα προβλήματα κοινού ενδιαφέροντος. Συνεπώς, δεν πρόκειται για ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα το οποίο εστιάζεται σε συγκεκριμένα σχέδια ή στόχους στον τομέα της Ε&Α. Είναι ένα πρόγραμμα το οποίο έχει σχεδιαστεί προκειμένου τα κράτη μέλη να προωθήσουν την Ε&Α στον ιδιωτικό τομέα και θα φέρει αποτελέσματα εάν επιτύχει να παράσχει κίνητρα σε κάθε ιδιωτική επιχείρηση να ασκήσει δραστηριότητα στον τομέα της Ε&Α. Η ανακοίνωση αποσκοπεί στην παροχή βοήθειας στα κράτη μέλη με τρεις μορφές:






  — | αποσαφήνιση των νομικών προϋποθέσεων που απορρέουν από το δίκαιο της ΕΕ τις οποίες πρέπει να πληρούν τα φορολογικά κίνητρα που τα κράτη μέλη παρέχουν στον τομέα της Ε&Α· |
| --- | --- | --- |

2.3

Η ανακοίνωση παρέχει κατευθύνσεις ώστε να μπορέσουν τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τη φορολογική μεταχείριση της Ε&Α και να βρουν συνεκτικές λύσεις στα προβλήματα κοινού ενδιαφέροντος. Συνεπώς, δεν πρόκειται για ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα το οποίο εστιάζεται σε συγκεκριμένα σχέδια ή στόχους στον τομέα της Ε&Α. Είναι ένα πρόγραμμα το οποίο έχει σχεδιαστεί προκειμένου τα κράτη μέλη να προωθήσουν την Ε&Α στον ιδιωτικό τομέα και θα φέρει αποτελέσματα εάν επιτύχει να παράσχει κίνητρα σε κάθε ιδιωτική επιχείρηση να ασκήσει δραστηριότητα στον τομέα της Ε&Α. Η ανακοίνωση αποσκοπεί στην παροχή βοήθειας στα κράτη μέλη με τρεις μορφές:

—

αποσαφήνιση των νομικών προϋποθέσεων που απορρέουν από το δίκαιο της ΕΕ τις οποίες πρέπει να πληρούν τα φορολογικά κίνητρα που τα κράτη μέλη παρέχουν στον τομέα της Ε&Α·

| — | επισήμανση των γενικών χαρακτηριστικών της φορολογικής μεταχείρισης και των φορολογικών κινήτρων στον τομέα της Ε&Α με βάση τις αναλύσεις ορθών πρακτικών που πραγματοποιούν εμπειρογνώμονες· |
| --- | --- |

—

επισήμανση των γενικών χαρακτηριστικών της φορολογικής μεταχείρισης και των φορολογικών κινήτρων στον τομέα της Ε&Α με βάση τις αναλύσεις ορθών πρακτικών που πραγματοποιούν εμπειρογνώμονες·

| — | παρουσίαση προς συζήτηση ορισμένων πιθανών μελλοντικών πρωτοβουλιών με σκοπό την αναζήτηση συνεκτικών λύσεων στα προβλήματα κοινού ενδιαφέροντος. |
| --- | --- |

—

παρουσίαση προς συζήτηση ορισμένων πιθανών μελλοντικών πρωτοβουλιών με σκοπό την αναζήτηση συνεκτικών λύσεων στα προβλήματα κοινού ενδιαφέροντος.

| 2.4 | Η Ανοικτή Μέθοδος Συντονισμού εφαρμόζεται στον συγκεκριμένο τομέα πολιτικής. Αρμόδια δε για την λήψη των σχετικών αποφάσεων είναι τα κράτη μέλη. Οι κατευθύνσεις που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση απορρέουν από τις ορθές πρακτικές στα κράτη μέλη. Πρόθεση της παρούσας γνωμοδότησης δεν είναι η άσκηση κριτικής στις πολιτικές των κρατών μελών. Η γνωμοδότηση περιορίζεται, κατά συνέπεια, στην διατύπωση, αφενός, παρατηρήσεων σχετικά με τις κατευθύνσεις που περιλαμβάνει η ανακοίνωση και, αφετέρου, σχολίων σχετικά με τις πιθανές μελλοντικές πρωτοβουλίες που αναφέρονται στο σημείο 2.3. |
| --- | --- |

2.4

Η Ανοικτή Μέθοδος Συντονισμού εφαρμόζεται στον συγκεκριμένο τομέα πολιτικής. Αρμόδια δε για την λήψη των σχετικών αποφάσεων είναι τα κράτη μέλη. Οι κατευθύνσεις που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση απορρέουν από τις ορθές πρακτικές στα κράτη μέλη. Πρόθεση της παρούσας γνωμοδότησης δεν είναι η άσκηση κριτικής στις πολιτικές των κρατών μελών. Η γνωμοδότηση περιορίζεται, κατά συνέπεια, στην διατύπωση, αφενός, παρατηρήσεων σχετικά με τις κατευθύνσεις που περιλαμβάνει η ανακοίνωση και, αφετέρου, σχολίων σχετικά με τις πιθανές μελλοντικές πρωτοβουλίες που αναφέρονται στο σημείο 2.3.

3.   Κύρια σημεία της ανακοίνωσης της Επιτροπής

| 3.1 | Όλα τα φορολογικά κίνητρα που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη στον τομέα της Ε&Α πρέπει να συμβιβάζονται με τις θεμελιώδεις ελευθερίες και την αρχή της μη εισαγωγής διακρίσεων που κατοχυρώνει η Συνθήκη. Η Επιτροπή εξετάζει αυτή τη στιγμή το συμβιβάσιμο της νομοθεσίας των κρατών μελών στο συγκεκριμένο θέμα και έχει ήδη εντοπίσει ορισμένες προβληματικές περιπτώσεις οι οποίες έχουν συζητηθεί, ή συζητούνται, με τα κράτη μέλη. Οι εδαφικοί περιορισμοί που επιβάλλει ένα κράτος μέλος στον τομέα των φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α προβλέπεται ότι δεν θα γίνουν δεκτοί από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. |
| --- | --- |

3.1

Όλα τα φορολογικά κίνητρα που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη στον τομέα της Ε&Α πρέπει να συμβιβάζονται με τις θεμελιώδεις ελευθερίες και την αρχή της μη εισαγωγής διακρίσεων που κατοχυρώνει η Συνθήκη. Η Επιτροπή εξετάζει αυτή τη στιγμή το συμβιβάσιμο της νομοθεσίας των κρατών μελών στο συγκεκριμένο θέμα και έχει ήδη εντοπίσει ορισμένες προβληματικές περιπτώσεις οι οποίες έχουν συζητηθεί, ή συζητούνται, με τα κράτη μέλη. Οι εδαφικοί περιορισμοί που επιβάλλει ένα κράτος μέλος στον τομέα των φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α προβλέπεται ότι δεν θα γίνουν δεκτοί από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

| 3.2 | Καταρχήν, οι κανόνες που ισχύουν για τις κρατικές ενισχύσεις εφαρμόζονται ανεξάρτητα από τη μορφή της ενίσχυσης, συνεπώς τα φορολογικά κίνητρα υπέρ της Ε&Α μπορούν να θεωρηθούν κρατικές ενισχύσεις. Ωστόσο, ένα φορολογικό κίνητρο υπέρ της Ε&Α το οποίο δεν είναι επιλεκτικό, δηλ. το οποίο αφορά οιοδήποτε τύπο και μέγεθος επιχείρησης ανεξαρτήτως τομέα, θα αναγνωρίζεται ως μέτρο γενικού χαρακτήρα το οποίο εντάσσεται στο γενικό καθεστώς φορολογίας των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.2

Καταρχήν, οι κανόνες που ισχύουν για τις κρατικές ενισχύσεις εφαρμόζονται ανεξάρτητα από τη μορφή της ενίσχυσης, συνεπώς τα φορολογικά κίνητρα υπέρ της Ε&Α μπορούν να θεωρηθούν κρατικές ενισχύσεις. Ωστόσο, ένα φορολογικό κίνητρο υπέρ της Ε&Α το οποίο δεν είναι επιλεκτικό, δηλ. το οποίο αφορά οιοδήποτε τύπο και μέγεθος επιχείρησης ανεξαρτήτως τομέα, θα αναγνωρίζεται ως μέτρο γενικού χαρακτήρα το οποίο εντάσσεται στο γενικό καθεστώς φορολογίας των επιχειρήσεων.

| 3.3 | Σύμφωνα με άρθρο 87, εδάφιο 3, σημείο γ), της Συνθήκης θεωρείται ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά «οι ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων (...), εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον». Η Επιτροπή έχει υιοθετήσει ένα πλαίσιο ενισχύσεων στον τομέα της ΕΑΚ με σκοπό την κάλυψη των επιλεκτικών φορολογικών κινήτρων που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι εντάσσονται στο πεδίο του εν λόγω άρθρου. Το εν λόγω πλαίσιο έχει αναπτυχθεί για το κοινό συμφέρον με σκοπό την διόρθωση των αποτυχιών της αγοράς στον τομέα της Ε&Α. |
| --- | --- |

3.3

Σύμφωνα με άρθρο 87, εδάφιο 3, σημείο γ), της Συνθήκης θεωρείται ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά «οι ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων (...), εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον». Η Επιτροπή έχει υιοθετήσει ένα πλαίσιο ενισχύσεων στον τομέα της ΕΑΚ με σκοπό την κάλυψη των επιλεκτικών φορολογικών κινήτρων που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι εντάσσονται στο πεδίο του εν λόγω άρθρου. Το εν λόγω πλαίσιο έχει αναπτυχθεί για το κοινό συμφέρον με σκοπό την διόρθωση των αποτυχιών της αγοράς στον τομέα της Ε&Α.

| 3.4 | Κατά την εφαρμογή του πλαισίου αυτού, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία:






  — | την κατηγορία της Ε&Α (π.χ. βασική έρευνα, βιομηχανική έρευνα και πειραματική ανάπτυξη)· |
| --- | --- | --- |

3.4

Κατά την εφαρμογή του πλαισίου αυτού, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία:

—

την κατηγορία της Ε&Α (π.χ. βασική έρευνα, βιομηχανική έρευνα και πειραματική ανάπτυξη)·

| — | την εφαρμογή των κινήτρων σε επιλέξιμες δαπάνες· |
| --- | --- |

—

την εφαρμογή των κινήτρων σε επιλέξιμες δαπάνες·

| — | τον περιορισμό του ύψους της ενίσχυσης στο ανώτατο όριο που προβλέπει το σχετικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

—

τον περιορισμό του ύψους της ενίσχυσης στο ανώτατο όριο που προβλέπει το σχετικό πλαίσιο.

Εξάλλου, η Επιτροπή θεωρεί ότι, με βάση τις μελέτες αξιολόγησης που υποβάλλουν τα κράτη μέλη, τα φορολογικά κίνητρα υπέρ της Ε&Α ωθούν τις επιχειρήσεις να καταβάλλουν υψηλότερες δαπάνες στον τομέα της Ε&Α.

| 3.5 | Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε η Ανοικτή Μέθοδος Συντονισμού να χρησιμοποιείται με σκοπό την στήριξη της χάραξης των πολιτικών στον τομέα της έρευνας και, στο πλαίσιο αυτό, κάλεσε την Επιτροπή Επιστημονικής και Τεχνικής Έρευνας (CREST) να προβεί σε επισκόπηση της μεθόδου αυτής στήριξης. Στην υπό εξέταση ανακοίνωση, η Επιτροπή βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην έκθεση «Αξιολόγηση και σχεδιασμός φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α» που η CREST εξέδωσε τον Μάρτιο του 2006. |
| --- | --- |

3.5

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε η Ανοικτή Μέθοδος Συντονισμού να χρησιμοποιείται με σκοπό την στήριξη της χάραξης των πολιτικών στον τομέα της έρευνας και, στο πλαίσιο αυτό, κάλεσε την Επιτροπή Επιστημονικής και Τεχνικής Έρευνας (CREST) να προβεί σε επισκόπηση της μεθόδου αυτής στήριξης. Στην υπό εξέταση ανακοίνωση, η Επιτροπή βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην έκθεση «Αξιολόγηση και σχεδιασμός φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α» που η CREST εξέδωσε τον Μάρτιο του 2006.

| 3.6 | Λόγω των διαφορών που υφίστανται στα κράτη μέλη από την άποψη των οικονομικών και βιομηχανικών διαρθρώσεων, της ικανότητάς τους σε Ε&Α, του επιπέδου των δαπανών τους Ε&Α και του γενικότερου φορολογικού τους περιβάλλοντος, η αναλογία των μέσων στήριξης της Ε&Α και της καινοτομίας ποικίλλει σημαντικά από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Το μεγαλύτερο μέρος των υφιστάμενων μέτρων έχει γενικό χαρακτήρα, στα δε μισά από αυτά έχει τεθεί ανώτατο όριό ή οροφή. Αυτό ωφελεί τις ΜΜΕ δεδομένου ότι το όριο των δαπανών τους συνήθως δεν επηρεάζεται από το εν λόγω όριο. Ένα τρίτο περίπου των φορολογικών κινήτρων παρέχει ειδικά οφέλη στις ΜΜΕ και ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός συστημάτων εξυπηρετεί τις νέα καινοτόμους ΜΜΕ. |
| --- | --- |

3.6

Λόγω των διαφορών που υφίστανται στα κράτη μέλη από την άποψη των οικονομικών και βιομηχανικών διαρθρώσεων, της ικανότητάς τους σε Ε&Α, του επιπέδου των δαπανών τους Ε&Α και του γενικότερου φορολογικού τους περιβάλλοντος, η αναλογία των μέσων στήριξης της Ε&Α και της καινοτομίας ποικίλλει σημαντικά από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Το μεγαλύτερο μέρος των υφιστάμενων μέτρων έχει γενικό χαρακτήρα, στα δε μισά από αυτά έχει τεθεί ανώτατο όριό ή οροφή. Αυτό ωφελεί τις ΜΜΕ δεδομένου ότι το όριο των δαπανών τους συνήθως δεν επηρεάζεται από το εν λόγω όριο. Ένα τρίτο περίπου των φορολογικών κινήτρων παρέχει ειδικά οφέλη στις ΜΜΕ και ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός συστημάτων εξυπηρετεί τις νέα καινοτόμους ΜΜΕ.

| 3.7 | Οι τρεις κύριοι τύποι φορολογικών ελαφρύνσεων είναι η μεταφορά του φόρου, η φορολογική απαλλαγή και η πίστωση φόρου. Ο αντίκτυπος των κινήτρων που χρησιμοποιεί κάθε κράτος μέλος εξαρτάται από το σύνολο του φορολογικού συστήματος. Ανάλογα με τον στόχο του κινήτρου, ορισμένα μέτρα εφαρμόζονται στο σύνολο των δαπανών υπέρ της Ε&Α, άλλα μόνον στις πρόσθετες δαπάνες που απορρέουν από τα εν λόγω μέτρα. Σε άλλες περιπτώσεις, τα μέτρα εφαρμόζονται και στις δύο κατηγορίες δαπανών, αλλά σε διαφορετικό ποσοστό. Η «γενναιοδωρία» των κινήτρων ποικίλλει σημαντικά από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Καθώς αποτελούν φορολογική ελάφρυνση, επηρεάζονται επίσης και από το επίπεδο της φορολογίας που επιβάλλεται στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.7

Οι τρεις κύριοι τύποι φορολογικών ελαφρύνσεων είναι η μεταφορά του φόρου, η φορολογική απαλλαγή και η πίστωση φόρου. Ο αντίκτυπος των κινήτρων που χρησιμοποιεί κάθε κράτος μέλος εξαρτάται από το σύνολο του φορολογικού συστήματος. Ανάλογα με τον στόχο του κινήτρου, ορισμένα μέτρα εφαρμόζονται στο σύνολο των δαπανών υπέρ της Ε&Α, άλλα μόνον στις πρόσθετες δαπάνες που απορρέουν από τα εν λόγω μέτρα. Σε άλλες περιπτώσεις, τα μέτρα εφαρμόζονται και στις δύο κατηγορίες δαπανών, αλλά σε διαφορετικό ποσοστό. Η «γενναιοδωρία» των κινήτρων ποικίλλει σημαντικά από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Καθώς αποτελούν φορολογική ελάφρυνση, επηρεάζονται επίσης και από το επίπεδο της φορολογίας που επιβάλλεται στις επιχειρήσεις.

| 3.8 | Μεταφορά φόρου σημαίνει συνήθως έκπτωση 100 % των δαπανών υπέρ της Ε&Α από το φορολογητέο εισόδημα. Με βάση το σύστημα αυτό, κάθε ευρώ που δαπανάται υπέρ της Ε&Α εκπίπτει εξ ολοκλήρου από τη φορολογία. Στις περιπτώσεις όπου οι δαπάνες υπέρ της Ε&Α δεν εκπίπτουν σε ποσοστό 100 %, είναι δυνατή η κεφαλοποίησή τους και, κατ' επέκταση, η απόσβεσή τους. Πιο συγκεκριμένα, αυτό ισχύει στην περίπτωση των κεφαλαιακών δαπανών. |
| --- | --- |

3.8

Μεταφορά φόρου σημαίνει συνήθως έκπτωση 100 % των δαπανών υπέρ της Ε&Α από το φορολογητέο εισόδημα. Με βάση το σύστημα αυτό, κάθε ευρώ που δαπανάται υπέρ της Ε&Α εκπίπτει εξ ολοκλήρου από τη φορολογία. Στις περιπτώσεις όπου οι δαπάνες υπέρ της Ε&Α δεν εκπίπτουν σε ποσοστό 100 %, είναι δυνατή η κεφαλοποίησή τους και, κατ' επέκταση, η απόσβεσή τους. Πιο συγκεκριμένα, αυτό ισχύει στην περίπτωση των κεφαλαιακών δαπανών.

| 3.9 | Φορολογικές απαλλαγές δίδονται με σκοπό την έκπτωση από την φορολογία ποσού υψηλότερου του 100 % των δαπανών υπέρ της Ε&Α. Πιο συγκεκριμένα, το ποσό που συνήθως εκπίπτει, στις περιπτώσεις αυτές, είναι της τάξεως του 125 % έως 300 % των δαπανηθέντων κονδυλίων. Για παράδειγμα, όταν o συντελεστής φορολογίας των επιχειρήσεων ανέρχεται σε 30 %, μία εταιρεία μπορεί να απαιτήσει έκπτωση από τη φορολογία της ύψους 3 000 ευρώ ανά 10 000 ευρώ που δαπανά για Ε&Α. Εάν το ποσοστό έκπτωσης αυξηθεί κατά 50 %, η εταιρεία θα μπορεί να απαιτήσει έκπτωση 4 500 ευρώ ανά 10 000 ευρώ που δαπανά για Ε&Α. |
| --- | --- |

3.9

Φορολογικές απαλλαγές δίδονται με σκοπό την έκπτωση από την φορολογία ποσού υψηλότερου του 100 % των δαπανών υπέρ της Ε&Α. Πιο συγκεκριμένα, το ποσό που συνήθως εκπίπτει, στις περιπτώσεις αυτές, είναι της τάξεως του 125 % έως 300 % των δαπανηθέντων κονδυλίων. Για παράδειγμα, όταν o συντελεστής φορολογίας των επιχειρήσεων ανέρχεται σε 30 %, μία εταιρεία μπορεί να απαιτήσει έκπτωση από τη φορολογία της ύψους 3 000 ευρώ ανά 10 000 ευρώ που δαπανά για Ε&Α. Εάν το ποσοστό έκπτωσης αυξηθεί κατά 50 %, η εταιρεία θα μπορεί να απαιτήσει έκπτωση 4 500 ευρώ ανά 10 000 ευρώ που δαπανά για Ε&Α.

| 3.10 | Όταν τα κίνητρα έχουν τη μορφή πιστώσεων φόρου, τότε έχουν ως αποτέλεσμα την επιστροφή φόρου ή την καταβολή χρημάτων. Το ύψος της πίστωσης υπολογίζεται συνήθως με βάση τον οφειλόμενο φόρο, όταν ωστόσο δεν προβλέπεται φόρος η πίστωση μπορεί να υπολογισθεί ως ποσοστό των κονδυλίων που διατέθηκαν υπέρ της Ε&Α. Μία πίστωση με τη μορφή καταβολής χρημάτων μπορεί να αποτελέσει μία ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη εισφορά κεφαλαίων για μία επιχείρηση που βρίσκεται στα αρχικά στάδια της ανάπτυξής της. |
| --- | --- |

3.10

Όταν τα κίνητρα έχουν τη μορφή πιστώσεων φόρου, τότε έχουν ως αποτέλεσμα την επιστροφή φόρου ή την καταβολή χρημάτων. Το ύψος της πίστωσης υπολογίζεται συνήθως με βάση τον οφειλόμενο φόρο, όταν ωστόσο δεν προβλέπεται φόρος η πίστωση μπορεί να υπολογισθεί ως ποσοστό των κονδυλίων που διατέθηκαν υπέρ της Ε&Α. Μία πίστωση με τη μορφή καταβολής χρημάτων μπορεί να αποτελέσει μία ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη εισφορά κεφαλαίων για μία επιχείρηση που βρίσκεται στα αρχικά στάδια της ανάπτυξής της.

| 3.11 | Ενώ τα περισσότερα συστήματα, όπως αναφέρεται πιο πάνω αφορούν την φορολογία των επιχειρήσεων, άλλα συστήματα εστιάζονται στην φορολογία των μισθωτών και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης ή στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων. Τα μέτρα αυτά περιορίζουν άμεσα το κόστος του προσωπικού που απασχολείται στην έρευνα και με τον τρόπο αυτό μειώνεται το σημαντικότερο στοιχείο των δαπανών υπέρ της Ε&Α. Τα μέτρα αυτά είναι μάλιστα αποτελεσματικότερα στις περιπτώσεις όπου οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης είναι υψηλές. |
| --- | --- |

3.11

Ενώ τα περισσότερα συστήματα, όπως αναφέρεται πιο πάνω αφορούν την φορολογία των επιχειρήσεων, άλλα συστήματα εστιάζονται στην φορολογία των μισθωτών και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης ή στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων. Τα μέτρα αυτά περιορίζουν άμεσα το κόστος του προσωπικού που απασχολείται στην έρευνα και με τον τρόπο αυτό μειώνεται το σημαντικότερο στοιχείο των δαπανών υπέρ της Ε&Α. Τα μέτρα αυτά είναι μάλιστα αποτελεσματικότερα στις περιπτώσεις όπου οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης είναι υψηλές.

| 3.12 | Όσον αφορά τις ζημιογόνες επιχειρήσεις, όπως οι Νέες Καινοτόμοι Επιχειρήσεις (ΝΚΕ), οι λύσεις που έχουν εξευρεθεί για την παροχή κινήτρων ποικίλλουν από την απαλλαγή από τη φορολογία επί των μισθών έως την επιστροφή του φόρου των επιχειρήσεων, την πίστωση φόρου επί των δαπανών υπέρ της Ε&Α και την απεριόριστη μεταφορά σε επόμενα οικονομικά έτη των ζημιών ώστε να καταστεί δυνατή η αξιοποίηση μεταγενέστερων φορολογικών ελαφρύνσεων. |
| --- | --- |

3.12

Όσον αφορά τις ζημιογόνες επιχειρήσεις, όπως οι Νέες Καινοτόμοι Επιχειρήσεις (ΝΚΕ), οι λύσεις που έχουν εξευρεθεί για την παροχή κινήτρων ποικίλλουν από την απαλλαγή από τη φορολογία επί των μισθών έως την επιστροφή του φόρου των επιχειρήσεων, την πίστωση φόρου επί των δαπανών υπέρ της Ε&Α και την απεριόριστη μεταφορά σε επόμενα οικονομικά έτη των ζημιών ώστε να καταστεί δυνατή η αξιοποίηση μεταγενέστερων φορολογικών ελαφρύνσεων.

| 3.13 | Το 2004, η Γαλλία υπήρξε η πρώτη χώρα της ΕΕ που εισήγαγε το σύστημα της παροχής φορολογικών κινήτρων με σκοπό, συγκεκριμένα, την στήριξη των Νέων Καινοτόμων Επιχειρήσεων (ΝΚΕ). Ο στόχος ήταν η προώθηση της έρευνας εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα και η επίτευξη πραγματικής οικονομικής αύξησης μέσω του περιορισμού των εξόδων εκκίνησης των νέων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας. Ένα από τα κίνητρα που έχουν υιοθετηθεί είναι η απαλλαγή των επιχειρήσεων από τη φορολογία κατά τα 3 πρώτα χρόνια κερδοφόρου δραστηριότητας και, στη συνέχεια, η απαλλαγή τους κατά 50 % κατά το 4ο και 5ο έτος. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις εξαιρούνται από την καταβολή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για λογαριασμό του προσωπικού τους υψηλής ειδίκευσης για διάστημα 8 ετών. Στο εν λόγω σύστημα ισχύουν κριτήρια επιλεξιμότητας. |
| --- | --- |

3.13

Το 2004, η Γαλλία υπήρξε η πρώτη χώρα της ΕΕ που εισήγαγε το σύστημα της παροχής φορολογικών κινήτρων με σκοπό, συγκεκριμένα, την στήριξη των Νέων Καινοτόμων Επιχειρήσεων (ΝΚΕ). Ο στόχος ήταν η προώθηση της έρευνας εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα και η επίτευξη πραγματικής οικονομικής αύξησης μέσω του περιορισμού των εξόδων εκκίνησης των νέων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας. Ένα από τα κίνητρα που έχουν υιοθετηθεί είναι η απαλλαγή των επιχειρήσεων από τη φορολογία κατά τα 3 πρώτα χρόνια κερδοφόρου δραστηριότητας και, στη συνέχεια, η απαλλαγή τους κατά 50 % κατά το 4ο και 5ο έτος. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις εξαιρούνται από την καταβολή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για λογαριασμό του προσωπικού τους υψηλής ειδίκευσης για διάστημα 8 ετών. Στο εν λόγω σύστημα ισχύουν κριτήρια επιλεξιμότητας.

| 3.14 | Με βάση την εμπειρία που έχει αποκομιστεί από την εφαρμογή φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α σε δεκαπέντε κράτη μέλη της ΕΕ, η ανακοίνωση καταλήγει ότι στα κράτη μέλη θα πρέπει:






  — | να γίνεται όσο το δυνατόν μεγαλύτερη χρήση γενικών μέτρων διότι με τον τρόπο αυτό τα φορολογικά κίνητρα εφαρμόζονται σε μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα να μεγιστοποιείται η αύξηση των επιχειρηματικών δαπανών υπέρ της Ε&Α και να ελαχιστοποιούνται οι κίνδυνοι στρέβλωσης της αγοράς· |
| --- | --- | --- |

3.14

Με βάση την εμπειρία που έχει αποκομιστεί από την εφαρμογή φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α σε δεκαπέντε κράτη μέλη της ΕΕ, η ανακοίνωση καταλήγει ότι στα κράτη μέλη θα πρέπει:

—

να γίνεται όσο το δυνατόν μεγαλύτερη χρήση γενικών μέτρων διότι με τον τρόπο αυτό τα φορολογικά κίνητρα εφαρμόζονται σε μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα να μεγιστοποιείται η αύξηση των επιχειρηματικών δαπανών υπέρ της Ε&Α και να ελαχιστοποιούνται οι κίνδυνοι στρέβλωσης της αγοράς·

| — | να προβλεφθεί η έκπτωση του συνόλου των δαπανών υπέρ της Ε&Α (δίχως κεφαλοποίηση ή ταχεία απόσβεση των εν λόγω δαπανών) και η δυνατότητα μεταφοράς των ζημιών που πιθανόν να προκύψουν σε προηγούμενα ή επόμενα οικονομικά έτη. |
| --- | --- |

—

να προβλεφθεί η έκπτωση του συνόλου των δαπανών υπέρ της Ε&Α (δίχως κεφαλοποίηση ή ταχεία απόσβεση των εν λόγω δαπανών) και η δυνατότητα μεταφοράς των ζημιών που πιθανόν να προκύψουν σε προηγούμενα ή επόμενα οικονομικά έτη.

| 3.15 | Όσον αφορά τη διαμόρφωση των εν λόγω συστημάτων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίσουν με σαφήνεια τους στόχους τους:






  — | να δώσουν έμφαση στις επιπλέον δαπάνες που πρέπει να πραγματοποιηθούν στον τομέα της Ε&Α· |
| --- | --- | --- |

3.15

Όσον αφορά τη διαμόρφωση των εν λόγω συστημάτων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιορίσουν με σαφήνεια τους στόχους τους:

—

να δώσουν έμφαση στις επιπλέον δαπάνες που πρέπει να πραγματοποιηθούν στον τομέα της Ε&Α·

| — | να καταβάλουν προσπάθειες ώστε να αλλάξει η στάση των επιχειρήσεων στον τομέα αυτό· |
| --- | --- |

—

να καταβάλουν προσπάθειες ώστε να αλλάξει η στάση των επιχειρήσεων στον τομέα αυτό·

| — | να προβούν σε εκτίμηση των ευρύτερων επιπτώσεων που οι αλλαγές αυτές θα έχουν στην κοινωνία· |
| --- | --- |

—

να προβούν σε εκτίμηση των ευρύτερων επιπτώσεων που οι αλλαγές αυτές θα έχουν στην κοινωνία·

| — | να εξετάσουν κριτήρια αξιολόγησης ήδη από τη φάση χάραξης των μέτρων· |
| --- | --- |

—

να εξετάσουν κριτήρια αξιολόγησης ήδη από τη φάση χάραξης των μέτρων·

| — | να προσδιορίσουν κατά πόσον συγκεκριμένα κίνητρα ανταποκρίνονται στους στόχους τους. |
| --- | --- |

—

να προσδιορίσουν κατά πόσον συγκεκριμένα κίνητρα ανταποκρίνονται στους στόχους τους.

| 3.16 | Εκτός από τα φορολογικά κίνητρα υπέρ της Ε&Α που προορίζονται για τις επιχειρήσεις, η ανακοίνωση αναφέρεται και σε μία άλλη σειρά σχετικών θεμάτων με την επικεφαλίδα «Προσανατολισμοί για μέτρα κοινού συμφέροντος και αμοιβαίου οφέλους». Η θέση της ΕΟΚΕ για τα θέματα αυτά εκτίθεται στην πιο κάτω ενότητα 5. |
| --- | --- |

3.16

Εκτός από τα φορολογικά κίνητρα υπέρ της Ε&Α που προορίζονται για τις επιχειρήσεις, η ανακοίνωση αναφέρεται και σε μία άλλη σειρά σχετικών θεμάτων με την επικεφαλίδα «Προσανατολισμοί για μέτρα κοινού συμφέροντος και αμοιβαίου οφέλους». Η θέση της ΕΟΚΕ για τα θέματα αυτά εκτίθεται στην πιο κάτω ενότητα 5.

4.   Παρατηρήσεις για τις κατευθύνσεις της Επιτροπής

| 4.1 | Οι κατευθύνσεις προβλέπουν ένα ευρύ φάσμα επιλογών για την προώθηση της Ε&Α μέσω φορολογικών κινήτρων. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη να προσαρμόσουν τις κατευθύνσεις αυτές στις ιδιαίτερες συνθήκες τους ώστε να δημιουργήσουν ένα καθεστώς που να ευνοεί την Ε&Α. Η Ανοικτή Μέθοδος Συντονισμού, η οποία εφαρμόζεται με τη βοήθεια της CREST και βασίζεται στην ατζέντα της στρατηγικής της Λισσαβώνας, προβλέπεται ότι θα δώσει σε όλα τα κράτη μέλη την ευκαιρία να καθιερώσουν ορθές πρακτικές. |
| --- | --- |

4.1

Οι κατευθύνσεις προβλέπουν ένα ευρύ φάσμα επιλογών για την προώθηση της Ε&Α μέσω φορολογικών κινήτρων. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη να προσαρμόσουν τις κατευθύνσεις αυτές στις ιδιαίτερες συνθήκες τους ώστε να δημιουργήσουν ένα καθεστώς που να ευνοεί την Ε&Α. Η Ανοικτή Μέθοδος Συντονισμού, η οποία εφαρμόζεται με τη βοήθεια της CREST και βασίζεται στην ατζέντα της στρατηγικής της Λισσαβώνας, προβλέπεται ότι θα δώσει σε όλα τα κράτη μέλη την ευκαιρία να καθιερώσουν ορθές πρακτικές.

| 4.2 | Η ώθηση που θα δώσουν τα φορολογικά κίνητρα υπέρ της Ε&Α θα ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης, δηλ. ανάλογα με το εάν είναι μεγάλη, ΜΜΕ ή νεοσύστατη επιχείρηση. |
| --- | --- |

4.2

Η ώθηση που θα δώσουν τα φορολογικά κίνητρα υπέρ της Ε&Α θα ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης, δηλ. ανάλογα με το εάν είναι μεγάλη, ΜΜΕ ή νεοσύστατη επιχείρηση.

| 4.3 | Σε πολλά κράτη μέλη, η υιοθέτηση φορολογικών κινήτρων αποτελεί σχετικά πρόσφατο φαινόμενο και οι επιπτώσεις τους στη δραστηριότητα των μεγάλων επιχειρήσεων δεν μπορούν ακόμη να αξιολογηθούν με ακρίβεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται η εξοικονόμηση φόρου να γίνεται αισθητή στο καθαρό αποτέλεσμα του ισολογισμού και όχι στο τμήμα που αφορά την Ε&Α και συνεπώς η παροχή περισσότερων κινήτρων για την πραγματοποίηση πρόσθετων επενδύσεων υπέρ της Ε&Α παρουσιάζει ενδιαφέρον για ορισμένα κράτη μέλη. Ταυτόχρονα, είναι προς το συμφέρον των κρατών μελών να διατηρήσουν την παρουσία δραστηριοτήτων Ε&Α στο έδαφός τους και, στο πλαίσιο αυτό, η παροχή άμεσων φορολογικών κινήτρων θα ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να διατηρήσουν τις δραστηριότητες Ε&Α στον τόπο όπου έχουν ήδη αναπτυχθεί. |
| --- | --- |

4.3

Σε πολλά κράτη μέλη, η υιοθέτηση φορολογικών κινήτρων αποτελεί σχετικά πρόσφατο φαινόμενο και οι επιπτώσεις τους στη δραστηριότητα των μεγάλων επιχειρήσεων δεν μπορούν ακόμη να αξιολογηθούν με ακρίβεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται η εξοικονόμηση φόρου να γίνεται αισθητή στο καθαρό αποτέλεσμα του ισολογισμού και όχι στο τμήμα που αφορά την Ε&Α και συνεπώς η παροχή περισσότερων κινήτρων για την πραγματοποίηση πρόσθετων επενδύσεων υπέρ της Ε&Α παρουσιάζει ενδιαφέρον για ορισμένα κράτη μέλη. Ταυτόχρονα, είναι προς το συμφέρον των κρατών μελών να διατηρήσουν την παρουσία δραστηριοτήτων Ε&Α στο έδαφός τους και, στο πλαίσιο αυτό, η παροχή άμεσων φορολογικών κινήτρων θα ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να διατηρήσουν τις δραστηριότητες Ε&Α στον τόπο όπου έχουν ήδη αναπτυχθεί.

| 4.4 | Οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις έχουν σημαντικότερη κρίσιμη μάζα μηχανικών και επιστημόνων και συνεπώς είναι σε θέση να προβαίνουν σε μετεγκαταστάσεις. Εάν, για παράδειγμα, ένα κράτος μέλος αποφασίσει να κάνει χρήση φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α με σκοπό να συγκρατήσει τις θέσεις απασχόλησης του τομέα της μηχανικής λογισμικού στο έδαφός του, το ισχυρότερο κίνητρο για να το επιτύχει θα μπορούσε να είναι να διασφαλίσει την έκπτωση κατά 100 % των σχετικών δαπανών, όπως προτείνεται στην πιο πάνω παράγραφο 3.8. |
| --- | --- |

4.4

Οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις έχουν σημαντικότερη κρίσιμη μάζα μηχανικών και επιστημόνων και συνεπώς είναι σε θέση να προβαίνουν σε μετεγκαταστάσεις. Εάν, για παράδειγμα, ένα κράτος μέλος αποφασίσει να κάνει χρήση φορολογικών κινήτρων υπέρ της Ε&Α με σκοπό να συγκρατήσει τις θέσεις απασχόλησης του τομέα της μηχανικής λογισμικού στο έδαφός του, το ισχυρότερο κίνητρο για να το επιτύχει θα μπορούσε να είναι να διασφαλίσει την έκπτωση κατά 100 % των σχετικών δαπανών, όπως προτείνεται στην πιο πάνω παράγραφο 3.8.

| 4.5 | Οι ΜΜΕ δεν έχουν τους πόρους που διαθέτουν οι μεγάλες επιχειρήσεις και κατά συνέπεια είναι πιθανό υποστούν μεγαλύτερες οικονομικές πιέσεις. Οι λύσεις που έχουν υιοθετήσει ορισμένα κράτη μέλη, όπως να παρέχονται στις ΜΜΕ σημαντικότερες ελαφρύνσεις και να τίθενται ανώτατα όρια τα οποία να υπερβαίνουν τα ποσά που αυτές επενδύουν, θα τους επιτρέψουν να διαθέτουν μεγαλύτερη οικονομική ευελιξία στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

4.5

Οι ΜΜΕ δεν έχουν τους πόρους που διαθέτουν οι μεγάλες επιχειρήσεις και κατά συνέπεια είναι πιθανό υποστούν μεγαλύτερες οικονομικές πιέσεις. Οι λύσεις που έχουν υιοθετήσει ορισμένα κράτη μέλη, όπως να παρέχονται στις ΜΜΕ σημαντικότερες ελαφρύνσεις και να τίθενται ανώτατα όρια τα οποία να υπερβαίνουν τα ποσά που αυτές επενδύουν, θα τους επιτρέψουν να διαθέτουν μεγαλύτερη οικονομική ευελιξία στον τομέα αυτό.

| 4.6 | Τη μεγαλύτερη δυνατότητα αύξησης της απόδοσής τους μέσω των φορολογικών κινήτρων την διαθέτουν οι νεοσύστατες επιχειρήσεις, πράγμα σημαντικό διότι οι εταιρείες αυτές διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην προαγωγή της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας. Οι καινοτομίες στον τομέα της οικονομίας των υπηρεσιών, όπως επίσης και στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας, δημιουργούνται πολύ συχνά στο περιβάλλον νεοσύστατων επιχειρήσεων. Τα τμήματα Ε&Α των καθιερωμένων επιχειρήσεων συχνά φαίνεται να είναι καλύτερα προσαρμοσμένα στις διαδικασίες αντικατάστασης και βελτίωσης των υφιστάμενων προϊόντων παρά στην δημιουργία καινοτομίας. Οι νέες εταιρείες που αξιοποιούν τις επιστημονικές και τεχνολογικές καινοτομίες είναι καίριας σημασίας διότι εάν επιτύχουν να υπερβούν τις δυσκολίες που παρουσιάζει η φάση εκκίνησης (δυστυχώς οι περισσότερες μικρές επιχειρήσεις δεν κατορθώνουν να επιβιώσουν), τότε είτε καθίστανται κερδοφόρες και μετατρέπονται σε ΜΜΕ, είτε καθίστανται ένα πολύτιμο απόκτημα μιας μεγαλύτερης επιχείρησης. Τα κονδύλια που πολλές επιχειρήσεις τεχνολογίας διαθέτουν για τις συγχωνεύσεις και εξαγορές πιθανόν να αποδειχθούν ίσης σημασίας με αυτά που οι ίδιες επιχειρήσεις διαθέτουν υπέρ της Ε&Α. Πράγματι, πολλές μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας προβλέπουν στους προϋπολογισμούς τους επενδυτικούς πόρους με βάση το πρότυπο των κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου. |
| --- | --- |

4.6

Τη μεγαλύτερη δυνατότητα αύξησης της απόδοσής τους μέσω των φορολογικών κινήτρων την διαθέτουν οι νεοσύστατες επιχειρήσεις, πράγμα σημαντικό διότι οι εταιρείες αυτές διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην προαγωγή της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας. Οι καινοτομίες στον τομέα της οικονομίας των υπηρεσιών, όπως επίσης και στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας, δημιουργούνται πολύ συχνά στο περιβάλλον νεοσύστατων επιχειρήσεων. Τα τμήματα Ε&Α των καθιερωμένων επιχειρήσεων συχνά φαίνεται να είναι καλύτερα προσαρμοσμένα στις διαδικασίες αντικατάστασης και βελτίωσης των υφιστάμενων προϊόντων παρά στην δημιουργία καινοτομίας. Οι νέες εταιρείες που αξιοποιούν τις επιστημονικές και τεχνολογικές καινοτομίες είναι καίριας σημασίας διότι εάν επιτύχουν να υπερβούν τις δυσκολίες που παρουσιάζει η φάση εκκίνησης (δυστυχώς οι περισσότερες μικρές επιχειρήσεις δεν κατορθώνουν να επιβιώσουν), τότε είτε καθίστανται κερδοφόρες και μετατρέπονται σε ΜΜΕ, είτε καθίστανται ένα πολύτιμο απόκτημα μιας μεγαλύτερης επιχείρησης. Τα κονδύλια που πολλές επιχειρήσεις τεχνολογίας διαθέτουν για τις συγχωνεύσεις και εξαγορές πιθανόν να αποδειχθούν ίσης σημασίας με αυτά που οι ίδιες επιχειρήσεις διαθέτουν υπέρ της Ε&Α. Πράγματι, πολλές μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας προβλέπουν στους προϋπολογισμούς τους επενδυτικούς πόρους με βάση το πρότυπο των κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου.

| 4.7 | Καθώς η εξαγορά μικρών εταιρειών αποτελεί, κατά πολύ, χαρακτηριστικό στοιχείο της οικονομίας αγοράς, είναι λογικό οι σχετικές συναλλαγές να πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο διαφανείς και ουδέτερες από φορολογική άποψη. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να επιβάλλονται όσο το δυνατόν χαμηλότεροι φόροι εξόδου στα ιδρυτικά μέλη των εταιρειών και στους επιχειρηματίες και ότι δεν θα πρέπει να επιβάλλονται κυρώσεις που να προκαλούν στρεβλώσεις στις εταιρείες που προβαίνουν στην εξαγορά. |
| --- | --- |

4.7

Καθώς η εξαγορά μικρών εταιρειών αποτελεί, κατά πολύ, χαρακτηριστικό στοιχείο της οικονομίας αγοράς, είναι λογικό οι σχετικές συναλλαγές να πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο διαφανείς και ουδέτερες από φορολογική άποψη. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να επιβάλλονται όσο το δυνατόν χαμηλότεροι φόροι εξόδου στα ιδρυτικά μέλη των εταιρειών και στους επιχειρηματίες και ότι δεν θα πρέπει να επιβάλλονται κυρώσεις που να προκαλούν στρεβλώσεις στις εταιρείες που προβαίνουν στην εξαγορά.

| 4.8 | Ενώ τα φορολογικά κίνητρα υπέρ της Ε&Α πιθανόν να είναι κατάλληλα για τις Νέες Καινοτόμους Επιχειρήσεις του τομέα της τεχνολογίας, εξίσου σημαντικά είναι τα φορολογικά κίνητρα γενικότερου χαρακτήρα για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις. Τα κίνητρα γενικότερου χαρακτήρα θα ενθαρρύνουν την δημιουργία νέων επιχειρήσεων σε όλους τους τομείς της βιομηχανίας, πράγμα που θα έχει θετικό αντίκτυπο στο σύνολο της ανάπτυξης των οικονομιών των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.8

Ενώ τα φορολογικά κίνητρα υπέρ της Ε&Α πιθανόν να είναι κατάλληλα για τις Νέες Καινοτόμους Επιχειρήσεις του τομέα της τεχνολογίας, εξίσου σημαντικά είναι τα φορολογικά κίνητρα γενικότερου χαρακτήρα για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις. Τα κίνητρα γενικότερου χαρακτήρα θα ενθαρρύνουν την δημιουργία νέων επιχειρήσεων σε όλους τους τομείς της βιομηχανίας, πράγμα που θα έχει θετικό αντίκτυπο στο σύνολο της ανάπτυξης των οικονομιών των κρατών μελών.

| 4.9 | Όσον αφορά τα γενικά φορολογικά κίνητρα υπέρ της ενθάρρυνσης της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων, περιέργως η ανακοίνωση δεν αναφέρεται καθόλου στους φόρους κεφαλαίου. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι νεοσύστατες επιχειρήσεις είναι η διασφάλιση της αρχικής χρηματοδοτικής τους κάλυψης. Το λεγόμενο κεφάλαιο επιχειρηματικού κινδύνου δεν έχει την τάση να παρεμβαίνει σε επιχειρήσεις που βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο δραστηριότητας και συνεπώς το κεφάλαιο εκκίνησης χρειάζεται συχνά να προέλθει από ιδιωτικούς επενδυτές, «επιχειρηματικούς αγγέλους» και τους φίλους και την οικογένεια των ιδρυτικών μελών. Το καθεστώς φορολογίας κεφαλαίου που εφαρμόζεται στους επενδυτές αυτούς επηρεάζει σε καθοριστικό βαθμό τη δημιουργία επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

4.9

Όσον αφορά τα γενικά φορολογικά κίνητρα υπέρ της ενθάρρυνσης της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων, περιέργως η ανακοίνωση δεν αναφέρεται καθόλου στους φόρους κεφαλαίου. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι νεοσύστατες επιχειρήσεις είναι η διασφάλιση της αρχικής χρηματοδοτικής τους κάλυψης. Το λεγόμενο κεφάλαιο επιχειρηματικού κινδύνου δεν έχει την τάση να παρεμβαίνει σε επιχειρήσεις που βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο δραστηριότητας και συνεπώς το κεφάλαιο εκκίνησης χρειάζεται συχνά να προέλθει από ιδιωτικούς επενδυτές, «επιχειρηματικούς αγγέλους» και τους φίλους και την οικογένεια των ιδρυτικών μελών. Το καθεστώς φορολογίας κεφαλαίου που εφαρμόζεται στους επενδυτές αυτούς επηρεάζει σε καθοριστικό βαθμό τη δημιουργία επιχειρήσεων.

| 4.10 | Το ΗΒ έχει αναπτύξει ένα σχετικά καλό σύστημα φορολογικών κινήτρων στον τομέα αυτό το οποίο θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως παράδειγμα. Οι επενδύσεις μπορούν να πραγματοποιούνται απευθείας μέσω του Enterprise Investment Scheme (EIS = Πρόγραμμα Επενδύσεων Επιχειρήσεων) ή μέσω του Venture Capital Trust (VCT = Ταμείο Επιχειρηματικών Κεφαλαίων), που αποτελεί φορέα συλλογικών επενδύσεων ο οποίος έχει ενταχθεί στην Alternative Investment Market (AIM = Εναλλακτική Αγορά Επενδύσεων). Για να μπορέσει μία εταιρεία να επωφεληθεί των προγραμμάτων αυτών πρέπει να πληροί ορισμένα κριτήρια. |
| --- | --- |

4.10

Το ΗΒ έχει αναπτύξει ένα σχετικά καλό σύστημα φορολογικών κινήτρων στον τομέα αυτό το οποίο θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως παράδειγμα. Οι επενδύσεις μπορούν να πραγματοποιούνται απευθείας μέσω του Enterprise Investment Scheme (EIS = Πρόγραμμα Επενδύσεων Επιχειρήσεων) ή μέσω του Venture Capital Trust (VCT = Ταμείο Επιχειρηματικών Κεφαλαίων), που αποτελεί φορέα συλλογικών επενδύσεων ο οποίος έχει ενταχθεί στην Alternative Investment Market (AIM = Εναλλακτική Αγορά Επενδύσεων). Για να μπορέσει μία εταιρεία να επωφεληθεί των προγραμμάτων αυτών πρέπει να πληροί ορισμένα κριτήρια.

| 4.11 | Καθένα από τα προγράμματα αυτά προβλέπει την έκπτωση φόρου σε ποσοστό 20 % (στην περίπτωση του EIS) ή 30 % (στην περίπτωση του VCT). Μετά από μία περίοδο αναμονής, δεν επιβάλλονται φόροι κεφαλαίου επί των κερδών. Επίσης, δεν επιβάλλονται φόροι εισοδήματος επί των μερισμάτων των κεφαλαίων του VCT, ούτε φόροι κληρονομίας επί των συμμετοχών σε κεφάλαια VCT. Μολονότι η εξασφάλιση φορολογικών πλεονεκτημάτων δεν πρέπει ποτέ να αποτελεί το μόνο κίνητρο για την πραγματοποίηση επενδύσεων, τα προγράμματα αυτά περιορίζουν σημαντικά τους κινδύνους που απορρέουν από την πραγματοποίηση επενδύσεων σε νεοσύστατες επιχειρήσεις. Έχουν επιτύχει το στόχο τους να καταστήσουν ευκολότερη την προσέλκυση πόρων για τους Βρετανούς επιχειρηματίες. |
| --- | --- |

4.11

Καθένα από τα προγράμματα αυτά προβλέπει την έκπτωση φόρου σε ποσοστό 20 % (στην περίπτωση του EIS) ή 30 % (στην περίπτωση του VCT). Μετά από μία περίοδο αναμονής, δεν επιβάλλονται φόροι κεφαλαίου επί των κερδών. Επίσης, δεν επιβάλλονται φόροι εισοδήματος επί των μερισμάτων των κεφαλαίων του VCT, ούτε φόροι κληρονομίας επί των συμμετοχών σε κεφάλαια VCT. Μολονότι η εξασφάλιση φορολογικών πλεονεκτημάτων δεν πρέπει ποτέ να αποτελεί το μόνο κίνητρο για την πραγματοποίηση επενδύσεων, τα προγράμματα αυτά περιορίζουν σημαντικά τους κινδύνους που απορρέουν από την πραγματοποίηση επενδύσεων σε νεοσύστατες επιχειρήσεις. Έχουν επιτύχει το στόχο τους να καταστήσουν ευκολότερη την προσέλκυση πόρων για τους Βρετανούς επιχειρηματίες.

| 4.12 | Μία σημαντική παράλειψη στην ανακοίνωση είναι η απουσία καθοδήγησης όσον αφορά τη φορολογική μεταχείριση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των αδειών. Η ισχύουσα νομοθεσία περιέχει ασάφειες και υπάρχουν στοιχεία ότι τα κράτη μέλη ανταγωνίζονται το ένα το άλλο όσον αφορά την φορολογική μεταχείριση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Η ΕΟΚΕ προτείνει να επεκταθεί η ανακοίνωση ώστε να καλύπτει και το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

4.12

Μία σημαντική παράλειψη στην ανακοίνωση είναι η απουσία καθοδήγησης όσον αφορά τη φορολογική μεταχείριση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των αδειών. Η ισχύουσα νομοθεσία περιέχει ασάφειες και υπάρχουν στοιχεία ότι τα κράτη μέλη ανταγωνίζονται το ένα το άλλο όσον αφορά την φορολογική μεταχείριση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Η ΕΟΚΕ προτείνει να επεκταθεί η ανακοίνωση ώστε να καλύπτει και το θέμα αυτό.

5.   Προσανατολισμοί για μέτρα κοινού συμφέροντος και αμοιβαίου οφέλους

| 5.1 | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση τα κράτη μέλη «να εξαλείψουν τα εμπόδια που παρουσιάζονται στα διακρατικά ερευνητικά σχέδια, βελτιώνοντας, για παράδειγμα, τη χρησιμοποίηση και το συντονισμό των φορολογικών κινήτρων για τις βιομηχανίες που συμμετέχουν σε διακρατικά σχέδια Ε&Α». |
| --- | --- |

5.1

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση τα κράτη μέλη «να εξαλείψουν τα εμπόδια που παρουσιάζονται στα διακρατικά ερευνητικά σχέδια, βελτιώνοντας, για παράδειγμα, τη χρησιμοποίηση και το συντονισμό των φορολογικών κινήτρων για τις βιομηχανίες που συμμετέχουν σε διακρατικά σχέδια Ε&Α».

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διερευνήσουν με ποιόν τρόπο θα μπορούσαν να περιοριστούν οι δαπάνες που επιβάλλει το κράτος στις νέες επιχειρήσεις Ε&Α ακολουθώντας το εξαιρετικά επιτυχές παράδειγμα του καθεστώτος που ισχύει στη Γαλλία για τις ΝΚΕ. |
| --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διερευνήσουν με ποιόν τρόπο θα μπορούσαν να περιοριστούν οι δαπάνες που επιβάλλει το κράτος στις νέες επιχειρήσεις Ε&Α ακολουθώντας το εξαιρετικά επιτυχές παράδειγμα του καθεστώτος που ισχύει στη Γαλλία για τις ΝΚΕ.

| 5.3 | Η ανακοίνωση αναφέρει ότι, ενώ στην ΕΕ υφίστανται ορισμένοι ερευνητικοί οργανισμοί κοινής ωφελείας οι οποίοι αποσκοπούν στην ενίσχυση της επιστημονικής γνώσης μέσω της χρηματοδότησης δραστηριοτήτων έρευνας (συνήθως σε πανεπιστήμια), άλλες περιοχές, όπως οι ΗΠΑ, εκμεταλλεύονται καλύτερα αυτή την πηγή χρηματοδότησης. Τυπικά και άτυπα εμπόδια φαίνεται να εμποδίζουν τόσο την πραγματοποίηση δωρεών από ιδιώτες και εταιρείες (για τους οποίους θα έπρεπε να προβλέπονται εκπτώσεις από το φόρο εισοδήματος και τη φορολογία επί των εταιρειών), όσο και την συνακόλουθη ροή κεφαλαίων στον τομέα της έρευνας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση τα κράτη μέλη να αναπτύξουν μία κοινή προσέγγιση ώστε τόσο οι δωρεές, όσο και τα κεφάλαια υπέρ της έρευνας, να μπορούν να ρέουν ελεύθερα στο εσωτερικό της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.3

Η ανακοίνωση αναφέρει ότι, ενώ στην ΕΕ υφίστανται ορισμένοι ερευνητικοί οργανισμοί κοινής ωφελείας οι οποίοι αποσκοπούν στην ενίσχυση της επιστημονικής γνώσης μέσω της χρηματοδότησης δραστηριοτήτων έρευνας (συνήθως σε πανεπιστήμια), άλλες περιοχές, όπως οι ΗΠΑ, εκμεταλλεύονται καλύτερα αυτή την πηγή χρηματοδότησης. Τυπικά και άτυπα εμπόδια φαίνεται να εμποδίζουν τόσο την πραγματοποίηση δωρεών από ιδιώτες και εταιρείες (για τους οποίους θα έπρεπε να προβλέπονται εκπτώσεις από το φόρο εισοδήματος και τη φορολογία επί των εταιρειών), όσο και την συνακόλουθη ροή κεφαλαίων στον τομέα της έρευνας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση τα κράτη μέλη να αναπτύξουν μία κοινή προσέγγιση ώστε τόσο οι δωρεές, όσο και τα κεφάλαια υπέρ της έρευνας, να μπορούν να ρέουν ελεύθερα στο εσωτερικό της ΕΕ.

| 5.4 | Η διασυνοριακή κινητικότητα των ερευνητών θα πρέπει να ενθαρρύνεται με τη βοήθεια συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο διπλής φορολογίας για τις αναθέσεις μικρής διάρκειας. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται επίσης να επεκτείνουν τις διευθετήσεις αυτές σε χώρες που βρίσκονται στην «τροχιά» της ΕΕ — όπως η Ουκρανία, το Ισραήλ και η Τουρκία — οι οποίες πραγματοποιούν σημαντικές ανταλλαγές Ε&Α με την ΕΕ. |
| --- | --- |

5.4

Η διασυνοριακή κινητικότητα των ερευνητών θα πρέπει να ενθαρρύνεται με τη βοήθεια συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο διπλής φορολογίας για τις αναθέσεις μικρής διάρκειας. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται επίσης να επεκτείνουν τις διευθετήσεις αυτές σε χώρες που βρίσκονται στην «τροχιά» της ΕΕ — όπως η Ουκρανία, το Ισραήλ και η Τουρκία — οι οποίες πραγματοποιούν σημαντικές ανταλλαγές Ε&Α με την ΕΕ.

| 5.5 | Ορισμένα κράτη μέλη παρέχουν στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να ζητούν ένα πιστοποιητικό με το οποίο να αναγνωρίζεται η ικανότητά τους να αναπτύσσουν δραστηριότητες Ε&Α. Σε ορισμένα μάλιστα κράτη μέλη, τα πιστοποιητικά αυτά χορηγούνται αυτόματα στους κρατικούς φορείς που ασκούν δραστηριότητα στον εν λόγω τομέα. Προκειμένου να διευκολυνθεί η αμοιβαία αναγνώριση αυτών των πιστοποιητικών, η Επιτροπή θα προτείνει τη σύσταση κοινής δομής. Αυτό φαίνεται να αποτελεί μία εύλογη πρωτοβουλία για τα κράτη μέλη που βασίζονται στη χρήση αυτών των πιστοποιητικών. |
| --- | --- |

5.5

Ορισμένα κράτη μέλη παρέχουν στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να ζητούν ένα πιστοποιητικό με το οποίο να αναγνωρίζεται η ικανότητά τους να αναπτύσσουν δραστηριότητες Ε&Α. Σε ορισμένα μάλιστα κράτη μέλη, τα πιστοποιητικά αυτά χορηγούνται αυτόματα στους κρατικούς φορείς που ασκούν δραστηριότητα στον εν λόγω τομέα. Προκειμένου να διευκολυνθεί η αμοιβαία αναγνώριση αυτών των πιστοποιητικών, η Επιτροπή θα προτείνει τη σύσταση κοινής δομής. Αυτό φαίνεται να αποτελεί μία εύλογη πρωτοβουλία για τα κράτη μέλη που βασίζονται στη χρήση αυτών των πιστοποιητικών.

| 5.6 | Κατά την Επιτροπή είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι στις περιπτώσεις όπου υπάρχει συνεργασία κρατικών και ιδιωτικών φορέων στον τομέα της Ε&Α παρουσιάζονται προβλήματα όσον αφορά την επιστροφή του ΦΠΑ επί των δαπανών υπέρ της Ε&Α των ιδιωτικών φορέων. Η πρόταση της Επιτροπής να απλοποιηθούν και να εκσυγχρονιστούν οι κανόνες καθώς και η εφαρμογή τους είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη. |
| --- | --- |

5.6

Κατά την Επιτροπή είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι στις περιπτώσεις όπου υπάρχει συνεργασία κρατικών και ιδιωτικών φορέων στον τομέα της Ε&Α παρουσιάζονται προβλήματα όσον αφορά την επιστροφή του ΦΠΑ επί των δαπανών υπέρ της Ε&Α των ιδιωτικών φορέων. Η πρόταση της Επιτροπής να απλοποιηθούν και να εκσυγχρονιστούν οι κανόνες καθώς και η εφαρμογή τους είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη.

| 5.7 | Τέλος, η ανακοίνωση αναφέρει ότι, πιο μακροπρόθεσμα, είναι επιθυμητό να αναζητηθεί για ένας φορολογικός ορισμός της Ε&Α και της καινοτομίας ο οποίος να ισχύσει σε ολόκληρη την ΕΕ και να προβλεφθεί γι'αυτές τις δαπάνες ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση στην κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας επιχειρήσεων. Αυτό θα αποτελέσει ένα επιπλέον βήμα προς την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

5.7

Τέλος, η ανακοίνωση αναφέρει ότι, πιο μακροπρόθεσμα, είναι επιθυμητό να αναζητηθεί για ένας φορολογικός ορισμός της Ε&Α και της καινοτομίας ο οποίος να ισχύσει σε ολόκληρη την ΕΕ και να προβλεφθεί γι'αυτές τις δαπάνες ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση στην κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας επιχειρήσεων. Αυτό θα αποτελέσει ένα επιπλέον βήμα προς την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς.

Βρυξέλλες, 27 Σεπτεμβρίου 2007.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αποδέσμευση και ενίσχυση του δυναμικού της Ευρώπης στους τομείς της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας», ΕΕ C 325 της 30.12.2006, παράγραφος 3.5.

1

(2)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Αποδέσμευση και ενίσχυση του δυναμικού της Ευρώπης στους τομείς της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας», ΕΕ C 325 της 30.12.2006, παράγραφοι 14.2-14.4.

2

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/88 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/88

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η οικονομία της ΕΕ: Επισκόπηση 2006 — Ενίσχυση της ζώνης ευρώ: βασικές πολιτικές προτεραιότητες»

COM(2006) 714 τελικό — SEC(2006) 1490

(2008/C 10/22)

Στις 11 Ιανουαρίου 2007, σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με «Η οικονομία της ΕΕ: επισκόπηση 2006 — Ενίσχυση της ζώνης ευρώ: βασικές πολιτικές προτεραιότητες».

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του 4 Σεπτεμβρίου 2007 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. BURANI, εισηγητή, και του κ. DERRUINE, συνεισηγητή.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 133 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η ΕΟΚΕ επικροτεί εν γένει το έγγραφο της Επιτροπής, επιθυμεί όμως να προσθέσει ορισμένους προβληματισμούς, πολλούς εκ των οποίων έχει διατυπώσει και κατά το παρελθόν, και μάλιστα πριν από την υιοθέτηση του ευρώ. Η Επιτροπή εκφράζει κατά τρόπο συγκεκαλυμμένο ορισμένες επικρίσεις για διάφορες πτυχές της πολιτικής των κρατών μελών, τις οποίες η ΕΟΚΕ συμμερίζεται μεν επί της ουσίας, θεωρεί όμως απαραίτητο να υπενθυμίσει ότι οι κυβερνήσεις καλούνται συχνά να αντιμετωπίσουν αστάθμητους παράγοντες στο πεδίο της εσωτερικής πολιτικής ή των εξωτερικών γεγονότων (ενεργειακές κρίσεις, πολέμους κλπ.) που εκφεύγουν του ελέγχου τους. |
| --- | --- |

1.1

Η ΕΟΚΕ επικροτεί εν γένει το έγγραφο της Επιτροπής, επιθυμεί όμως να προσθέσει ορισμένους προβληματισμούς, πολλούς εκ των οποίων έχει διατυπώσει και κατά το παρελθόν, και μάλιστα πριν από την υιοθέτηση του ευρώ. Η Επιτροπή εκφράζει κατά τρόπο συγκεκαλυμμένο ορισμένες επικρίσεις για διάφορες πτυχές της πολιτικής των κρατών μελών, τις οποίες η ΕΟΚΕ συμμερίζεται μεν επί της ουσίας, θεωρεί όμως απαραίτητο να υπενθυμίσει ότι οι κυβερνήσεις καλούνται συχνά να αντιμετωπίσουν αστάθμητους παράγοντες στο πεδίο της εσωτερικής πολιτικής ή των εξωτερικών γεγονότων (ενεργειακές κρίσεις, πολέμους κλπ.) που εκφεύγουν του ελέγχου τους.

| 1.2 | Η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσιονομικών πολιτικών καθίσταται αβέβαιη όταν δεν ακολουθείται ενιαία πολιτική γραμμή από τις κυβερνήσεις που διαδέχονται η μία την άλλη με την πάροδο των ετών· το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση των δομικών μεταρρυθμίσεων οι οποίες επηρεάζονται από σημαντικό βαθμό υποκειμενικότητας, ανάλογα με τους προσανατολισμούς των αρμόδιων κυβερνήσεων. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει βεβαίως υπόψη τα ανωτέρω, συμφωνεί όμως με την Επιτροπή ότι είναι αναγκαία η υλοποίηση των δομικών μεταρρυθμίσεων με την απαιτούμενη πολιτική συνέπεια. |
| --- | --- |

1.2

Η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσιονομικών πολιτικών καθίσταται αβέβαιη όταν δεν ακολουθείται ενιαία πολιτική γραμμή από τις κυβερνήσεις που διαδέχονται η μία την άλλη με την πάροδο των ετών· το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση των δομικών μεταρρυθμίσεων οι οποίες επηρεάζονται από σημαντικό βαθμό υποκειμενικότητας, ανάλογα με τους προσανατολισμούς των αρμόδιων κυβερνήσεων. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει βεβαίως υπόψη τα ανωτέρω, συμφωνεί όμως με την Επιτροπή ότι είναι αναγκαία η υλοποίηση των δομικών μεταρρυθμίσεων με την απαιτούμενη πολιτική συνέπεια.

| 1.3 | Η ευελιξία των αγορών προϊόντων και υπηρεσιών είναι μια πτυχή της οικονομικής πολιτικής για την οποία οι κυβερνήσεις πρέπει και οφείλουν να εξασφαλίσουν τη σύμφωνη γνώμη των κοινωνικών εταίρων· η ελευθέρωση — η οποία σημείωσε διάφορους βαθμούς επιτυχίας ανά χώρες και τομείς — πρέπει να συνεχιστεί με περίσκεψη και με συνεκτίμηση των συγκεκριμένων συνθηκών που επικρατούν σε κάθε χώρα και ανά τομέα. |
| --- | --- |

1.3

Η ευελιξία των αγορών προϊόντων και υπηρεσιών είναι μια πτυχή της οικονομικής πολιτικής για την οποία οι κυβερνήσεις πρέπει και οφείλουν να εξασφαλίσουν τη σύμφωνη γνώμη των κοινωνικών εταίρων· η ελευθέρωση — η οποία σημείωσε διάφορους βαθμούς επιτυχίας ανά χώρες και τομείς — πρέπει να συνεχιστεί με περίσκεψη και με συνεκτίμηση των συγκεκριμένων συνθηκών που επικρατούν σε κάθε χώρα και ανά τομέα.

| 1.4 | Η ολοκλήρωση των χρηματοοικονομικών αγορών, η οποία έχει ως επί το πλείστον ήδη επιτευχθεί όσον αφορά τις «εταιρικές» υπηρεσίες, φαίνεται να θέτει περισσότερα προβλήματα στην περίπτωση των αγορών λιανικού εμπορίου· εξάλλου, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους, τα κωλύματα είναι αντικειμενικής φύσεως (διαφορές ως προς τη γλώσσα, χαρακτηριστικά γνωρίσματα των υπηρεσιών κλπ.). Πρόκειται για προβλήματα που δεν μπορούν να επιλυθούν δια της νομοθετικής ή της κανονιστικής οδού αλλά τα οποία είναι σκόπιμο να διευθετούνται στο μέτρο του δυνατού από την αγορά. Οι υφιστάμενοι κανόνες πιστεύεται ότι θα είναι επαρκείς για τη συνέχιση της διαδικασίας ολοκλήρωσης· ενδέχεται να απαιτηθούν μόνο κάποιοι κανόνες για τη διασφάλιση της αρτιότερης προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών και, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο, της επίβλεψης των αγορών. |
| --- | --- |

1.4

Η ολοκλήρωση των χρηματοοικονομικών αγορών, η οποία έχει ως επί το πλείστον ήδη επιτευχθεί όσον αφορά τις «εταιρικές» υπηρεσίες, φαίνεται να θέτει περισσότερα προβλήματα στην περίπτωση των αγορών λιανικού εμπορίου· εξάλλου, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους, τα κωλύματα είναι αντικειμενικής φύσεως (διαφορές ως προς τη γλώσσα, χαρακτηριστικά γνωρίσματα των υπηρεσιών κλπ.). Πρόκειται για προβλήματα που δεν μπορούν να επιλυθούν δια της νομοθετικής ή της κανονιστικής οδού αλλά τα οποία είναι σκόπιμο να διευθετούνται στο μέτρο του δυνατού από την αγορά. Οι υφιστάμενοι κανόνες πιστεύεται ότι θα είναι επαρκείς για τη συνέχιση της διαδικασίας ολοκλήρωσης· ενδέχεται να απαιτηθούν μόνο κάποιοι κανόνες για τη διασφάλιση της αρτιότερης προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών και, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο, της επίβλεψης των αγορών.

| 1.5 | Κατά τις μισθολογικές διαπραγματεύσεις θα πρέπει να συνεκτιμούνται, όπως ζητά η Επιτροπή, οι επιπτώσεις της νομισματικής ένωσης· η ΕΟΚΕ, από την πλευρά της, εύχεται να καταστεί δυνατή η επίτευξη σύγκλισης μεταξύ των οικονομικών και νομισματικών πολιτικών και των πολιτικών για την απασχόληση δια της καθιέρωσης μεικτών συνεδριάσεων της Ευρωομάδας και του Συμβουλίου «Απασχόληση»: η επίτευξη σύγκλισης, έστω και μόνο σε γενικές γραμμές, θα μπορούσε να συμβάλει με την πάροδο του χρόνου στην πραγματική εναρμόνιση των διαφόρων πολιτικών. |
| --- | --- |

1.5

Κατά τις μισθολογικές διαπραγματεύσεις θα πρέπει να συνεκτιμούνται, όπως ζητά η Επιτροπή, οι επιπτώσεις της νομισματικής ένωσης· η ΕΟΚΕ, από την πλευρά της, εύχεται να καταστεί δυνατή η επίτευξη σύγκλισης μεταξύ των οικονομικών και νομισματικών πολιτικών και των πολιτικών για την απασχόληση δια της καθιέρωσης μεικτών συνεδριάσεων της Ευρωομάδας και του Συμβουλίου «Απασχόληση»: η επίτευξη σύγκλισης, έστω και μόνο σε γενικές γραμμές, θα μπορούσε να συμβάλει με την πάροδο του χρόνου στην πραγματική εναρμόνιση των διαφόρων πολιτικών.

| 1.6 | Η σύσταση της Επιτροπής να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη η διεθνής διάσταση αντικατοπτρίζει μια κριτική που είχε διατυπώσει η ΕΟΚΕ πριν ακόμη από την υιοθέτηση του ευρώ. Η ανάδυση των ασιατικών χωρών δεν πρέπει να θεωρηθεί ως απειλή, αλλά μάλλον ως πρόκληση που χρήζει αντιμετώπισης από την άποψη της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας. |
| --- | --- |

1.6

Η σύσταση της Επιτροπής να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη η διεθνής διάσταση αντικατοπτρίζει μια κριτική που είχε διατυπώσει η ΕΟΚΕ πριν ακόμη από την υιοθέτηση του ευρώ. Η ανάδυση των ασιατικών χωρών δεν πρέπει να θεωρηθεί ως απειλή, αλλά μάλλον ως πρόκληση που χρήζει αντιμετώπισης από την άποψη της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας.

| 1.7 | Η ζώνη ευρώ θα πρέπει να προαχθεί συνειδητά από τις μεμονωμένες κυβερνήσεις στις οποίες συνιστάται να μην αποδίδουν στο ευρώ τα προβλήματα των εθνικών οικονομιών αλλά αντίθετα να τονίζουν τα οφέλη που αποφέρει η υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος. Εξάλλου ευκταίο θα ήταν οι χώρες οι οποίες δεν προσχώρησαν στη ζώνη ευρώ εξ αρχής να καταστήσουν σαφείς τις προθέσεις τους για το μέλλον, όχι μόνον για να ενημερωθεί η κοινή γνώμη σχετικά με την ευρωζώνη αλλά και για να εξασφαλιστεί ότι οι μελλοντικές πολιτικές όσον αφορά το ευρώ θα διαμορφώνονται με βάση το πόσες και ποιες ακριβώς χώρες πρόκειται να συμμετέχουν στην εν λόγω ζώνη. |
| --- | --- |

1.7

Η ζώνη ευρώ θα πρέπει να προαχθεί συνειδητά από τις μεμονωμένες κυβερνήσεις στις οποίες συνιστάται να μην αποδίδουν στο ευρώ τα προβλήματα των εθνικών οικονομιών αλλά αντίθετα να τονίζουν τα οφέλη που αποφέρει η υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος. Εξάλλου ευκταίο θα ήταν οι χώρες οι οποίες δεν προσχώρησαν στη ζώνη ευρώ εξ αρχής να καταστήσουν σαφείς τις προθέσεις τους για το μέλλον, όχι μόνον για να ενημερωθεί η κοινή γνώμη σχετικά με την ευρωζώνη αλλά και για να εξασφαλιστεί ότι οι μελλοντικές πολιτικές όσον αφορά το ευρώ θα διαμορφώνονται με βάση το πόσες και ποιες ακριβώς χώρες πρόκειται να συμμετέχουν στην εν λόγω ζώνη.

| 1.8 | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η σημασία που έχει αποκτήσει το ευρώ ως διεθνές νόμισμα θα πρέπει να ευνοήσει την εκ νέου σθεναρή υποβολή υποψηφιότητας περί συμμετοχής στους κόλπους του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). Αυτό δεν σημαίνει ότι προτείνεται η αποχώρηση ενός από τα υφιστάμενα μέλη, αλλά η προσθήκη ενός νέου μέλους. Η προβολή της αντίρρησης σύμφωνα με την οποία το καταστατικό του ΔΝΤ δεν επιτρέπει κάτι τέτοιο δεν θεωρείται βάσιμη και πιστεύεται ότι είναι απλή πρόφαση. |
| --- | --- |

1.8

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η σημασία που έχει αποκτήσει το ευρώ ως διεθνές νόμισμα θα πρέπει να ευνοήσει την εκ νέου σθεναρή υποβολή υποψηφιότητας περί συμμετοχής στους κόλπους του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). Αυτό δεν σημαίνει ότι προτείνεται η αποχώρηση ενός από τα υφιστάμενα μέλη, αλλά η προσθήκη ενός νέου μέλους. Η προβολή της αντίρρησης σύμφωνα με την οποία το καταστατικό του ΔΝΤ δεν επιτρέπει κάτι τέτοιο δεν θεωρείται βάσιμη και πιστεύεται ότι είναι απλή πρόφαση.

| 1.9 | Μια σχετικά αμφισβητούμενη ιδέα, η οποία προτάθηκε με μοναδικό σκοπό τη βολιδοσκόπηση της κατάστασης ενόψει μιας ενδεχόμενης μελλοντικής υλοποίησής της, συνίσταται στη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ταμείου σταθεροποίησης με προϋπολογισμό τροφοδοτούμενο από το πλεόνασμα των φορολογικών εσόδων κατά τις ευνοϊκές συγκυρίες και με στόχο τη χρηματοδότηση έργων κοινοτικού ενδιαφέροντος. |
| --- | --- |

1.9

Μια σχετικά αμφισβητούμενη ιδέα, η οποία προτάθηκε με μοναδικό σκοπό τη βολιδοσκόπηση της κατάστασης ενόψει μιας ενδεχόμενης μελλοντικής υλοποίησής της, συνίσταται στη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ταμείου σταθεροποίησης με προϋπολογισμό τροφοδοτούμενο από το πλεόνασμα των φορολογικών εσόδων κατά τις ευνοϊκές συγκυρίες και με στόχο τη χρηματοδότηση έργων κοινοτικού ενδιαφέροντος.

| 1.10 | Η ΕΟΚΕ θεωρεί εν γένει αποδεκτή την έκθεση της Επιτροπής, αλλά δράττεται της ευκαιρίας για να επισημάνει ότι στην έκθεση αυτή — όπως άλλωστε και στο εκτεταμένο σύνολο των εγγράφων σχετικά με το ευρώ — απουσιάζει παντελώς η προβολή της πολιτικής διάστασης του ενιαίου νομίσματος: η σημασία του ευρώ, ο αντίκτυπος και οι προοπτικές του, υπερβαίνουν κατά πολύ τις αμιγώς οικονομικές, δημοσιονομικές ή κοινωνικές επιπτώσεις· ο πραγματικός συνεκτικός ιστός της Ένωσης βασίζεται στο γεγονός ότι επέλεξε να συνενώσει τα συμφέροντα διαφορετικών χωρών μέσω ενός κοινού νομίσματος. |
| --- | --- |

1.10

Η ΕΟΚΕ θεωρεί εν γένει αποδεκτή την έκθεση της Επιτροπής, αλλά δράττεται της ευκαιρίας για να επισημάνει ότι στην έκθεση αυτή — όπως άλλωστε και στο εκτεταμένο σύνολο των εγγράφων σχετικά με το ευρώ — απουσιάζει παντελώς η προβολή της πολιτικής διάστασης του ενιαίου νομίσματος: η σημασία του ευρώ, ο αντίκτυπος και οι προοπτικές του, υπερβαίνουν κατά πολύ τις αμιγώς οικονομικές, δημοσιονομικές ή κοινωνικές επιπτώσεις· ο πραγματικός συνεκτικός ιστός της Ένωσης βασίζεται στο γεγονός ότι επέλεξε να συνενώσει τα συμφέροντα διαφορετικών χωρών μέσω ενός κοινού νομίσματος.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την πορεία της οικονομίας της ΕΕ κατά το 2006, με ιδιαίτερη επικέντρωση στις πολιτικές προτεραιότητες για την ενίσχυση της ζώνης ευρώ. Η ανακοίνωση αυτή βασίζεται σε ένα άλλο έγγραφο με τίτλο «Δυναμική προσαρμογής στην Ευρωζώνη — Εμπειρίες και προκλήσεις»
   (1) το οποίο αποτελεί, ως συνήθως, πολύτιμη πηγή αναφοράς για πιο εμπεριστατωμένες αναλύσεις. |
| --- | --- |

2.1

Η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την πορεία της οικονομίας της ΕΕ κατά το 2006, με ιδιαίτερη επικέντρωση στις πολιτικές προτεραιότητες για την ενίσχυση της ζώνης ευρώ. Η ανακοίνωση αυτή βασίζεται σε ένα άλλο έγγραφο με τίτλο «Δυναμική προσαρμογής στην Ευρωζώνη — Εμπειρίες και προκλήσεις»
   (1) το οποίο αποτελεί, ως συνήθως, πολύτιμη πηγή αναφοράς για πιο εμπεριστατωμένες αναλύσεις.

| 2.2 | Η ΕΟΚΕ απέκτησε πλέον τη συνήθεια (2) να διατυπώνει τις παρατηρήσεις της σχετικά με το ετήσιο έγγραφο της Επιτροπής με την κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας επί του θέματος. Η παρούσα γνωμοδότηση της παρέχει την ευκαιρία να υπενθυμίσει και να επιβεβαιώσει τις απόψεις και τις συστάσεις που διατύπωσε παλαιότερα, οι οποίες θα επισημαίνονται όποτε κρίνεται αναγκαίο στο παρόν έγγραφο. Η ΕΟΚΕ προτίθεται επιπλέον να συνεισφέρει στον προβληματισμό σχετικά με τη λειτουργία της ΟΝΕ εισάγοντας νέα στοιχεία, όπως το Μεικτό Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας και Απασχόλησης της Ευρωζώνης και η διερευνητική πρόταση περί σύστασης ευρωπαϊκού ταμείου σταθεροποίησης. |
| --- | --- |

2.2

Η ΕΟΚΕ απέκτησε πλέον τη συνήθεια (2) να διατυπώνει τις παρατηρήσεις της σχετικά με το ετήσιο έγγραφο της Επιτροπής με την κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας επί του θέματος. Η παρούσα γνωμοδότηση της παρέχει την ευκαιρία να υπενθυμίσει και να επιβεβαιώσει τις απόψεις και τις συστάσεις που διατύπωσε παλαιότερα, οι οποίες θα επισημαίνονται όποτε κρίνεται αναγκαίο στο παρόν έγγραφο. Η ΕΟΚΕ προτίθεται επιπλέον να συνεισφέρει στον προβληματισμό σχετικά με τη λειτουργία της ΟΝΕ εισάγοντας νέα στοιχεία, όπως το Μεικτό Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας και Απασχόλησης της Ευρωζώνης και η διερευνητική πρόταση περί σύστασης ευρωπαϊκού ταμείου σταθεροποίησης.

| 2.3 | Εξάλλου, εάν ανατρέξει κανείς στην εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος, δεν μπορεί παρά να διαπιστώσει ότι διάφορα μέτρα τα οποία, είτε υιοθετήθηκαν, είτε προτάθηκαν τελευταίως από την Επιτροπή αντιστοιχούν στις παρατηρήσεις που διατύπωσε η ΕΟΚΕ σε γνωμοδότησή της το 1997 (3) σχετικά με τη δυσκαμψία ορισμένων βασικών εννοιών του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Στη γνωμοδότηση αυτή τονιζόταν ότι τα συγκυριακά δεδομένα και οι εθνικές πολιτικές καταστάσεις δεν είχαν ληφθεί αρκετά υπόψη κατά τον ορισμό των παραμέτρων αναφοράς και των εφαρμογών τους. Οι προτάσεις στις οποίες είχε προβεί τότε η ΕΟΚΕ δεν ελήφθησαν υπόψη αλλά η ορθότητα τους καταδείχθηκε με την πάροδο των ετών (4). |
| --- | --- |

2.3

Εξάλλου, εάν ανατρέξει κανείς στην εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος, δεν μπορεί παρά να διαπιστώσει ότι διάφορα μέτρα τα οποία, είτε υιοθετήθηκαν, είτε προτάθηκαν τελευταίως από την Επιτροπή αντιστοιχούν στις παρατηρήσεις που διατύπωσε η ΕΟΚΕ σε γνωμοδότησή της το 1997 (3) σχετικά με τη δυσκαμψία ορισμένων βασικών εννοιών του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Στη γνωμοδότηση αυτή τονιζόταν ότι τα συγκυριακά δεδομένα και οι εθνικές πολιτικές καταστάσεις δεν είχαν ληφθεί αρκετά υπόψη κατά τον ορισμό των παραμέτρων αναφοράς και των εφαρμογών τους. Οι προτάσεις στις οποίες είχε προβεί τότε η ΕΟΚΕ δεν ελήφθησαν υπόψη αλλά η ορθότητα τους καταδείχθηκε με την πάροδο των ετών (4).

| 2.4 | Η αρχική έλλειψη ρεαλισμού αντικατοπτρίζεται επί του παρόντος στις — δικαιολογημένες αλλά εξ αρχής προβλέψιμες — κριτικές που ασκούνται στις οικονομικές πολιτικές των χωρών της Ευρωομάδας: η κατάρτιση των εθνικών προϋπολογισμών θα έπρεπε να διαπνέεται από κοινές μακροοικονομικές υποθέσεις. Η βούληση της Προεδρίας που διατυπώθηκε κατά τη συνεδρίαση των Υπουργών της Ευρωομάδας στις 6 Νοεμβρίου 2006, δεν υλοποιήθηκε έμπρακτα: η κατάρτιση των εθνικών προϋπολογισμών απέχει πολύ ακόμη από τον αναγκαίο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. |
| --- | --- |

2.4

Η αρχική έλλειψη ρεαλισμού αντικατοπτρίζεται επί του παρόντος στις — δικαιολογημένες αλλά εξ αρχής προβλέψιμες — κριτικές που ασκούνται στις οικονομικές πολιτικές των χωρών της Ευρωομάδας: η κατάρτιση των εθνικών προϋπολογισμών θα έπρεπε να διαπνέεται από κοινές μακροοικονομικές υποθέσεις. Η βούληση της Προεδρίας που διατυπώθηκε κατά τη συνεδρίαση των Υπουργών της Ευρωομάδας στις 6 Νοεμβρίου 2006, δεν υλοποιήθηκε έμπρακτα: η κατάρτιση των εθνικών προϋπολογισμών απέχει πολύ ακόμη από τον αναγκαίο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών.

| 2.5 | Πρέπει άλλωστε να έχει κανείς επίγνωση του γεγονότος ότι ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολος, λόγω διαφορετικών κοινωνικοοικονομικών καταστάσεων και ανομοιογενών εθνικών πολιτικών στόχων που ορισμένες φορές αποκλίνουν από χώρα σε χώρα· η επίτευξη σύγκλισης των πολιτικών αυτών θα αποτελούσε ήδη σημαντική πρόοδο. Η σύγκλιση εξαρτάται από μια πληθώρα παραγόντων, κυρίως όμως από την απασχόληση της οποίας το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά είναι συνάρτηση ενός συνόλου άλλων πολιτικών. |
| --- | --- |

2.5

Πρέπει άλλωστε να έχει κανείς επίγνωση του γεγονότος ότι ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολος, λόγω διαφορετικών κοινωνικοοικονομικών καταστάσεων και ανομοιογενών εθνικών πολιτικών στόχων που ορισμένες φορές αποκλίνουν από χώρα σε χώρα· η επίτευξη σύγκλισης των πολιτικών αυτών θα αποτελούσε ήδη σημαντική πρόοδο. Η σύγκλιση εξαρτάται από μια πληθώρα παραγόντων, κυρίως όμως από την απασχόληση της οποίας το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά είναι συνάρτηση ενός συνόλου άλλων πολιτικών.

| 2.5.1 | Οι γενικοί προσανατολισμοί της οικονομικής πολιτικής και οι κατευθυντήριες γραμμές της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση αποτελούν πλέον δύο ολοκληρωμένες στρατηγικές· η επίτευξη ευρείας σύγκλισης, τουλάχιστον ως προσπάθεια για την υλοποίηση της εναρμόνισης σε εύθετο χρόνο, θα μπορούσε να συντελεσθεί με την πραγματοποίηση μιας μεικτής συνεδρίασης της Ευρωομάδας και του Συμβουλίου «Απασχόληση και Κοινωνικές Υποθέσεις», με τη σύνθεση «ζώνη ευρώ». Τα συμπεράσματα στα οποία θα κατέληγε η εν λόγω συνεδρίαση θα μπορούσαν να αποτελέσουν πολύτιμα ενδεικτικά στοιχεία ενόψει της συνόδου του Εαρινού Συμβουλίου. |
| --- | --- |

2.5.1

Οι γενικοί προσανατολισμοί της οικονομικής πολιτικής και οι κατευθυντήριες γραμμές της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση αποτελούν πλέον δύο ολοκληρωμένες στρατηγικές· η επίτευξη ευρείας σύγκλισης, τουλάχιστον ως προσπάθεια για την υλοποίηση της εναρμόνισης σε εύθετο χρόνο, θα μπορούσε να συντελεσθεί με την πραγματοποίηση μιας μεικτής συνεδρίασης της Ευρωομάδας και του Συμβουλίου «Απασχόληση και Κοινωνικές Υποθέσεις», με τη σύνθεση «ζώνη ευρώ». Τα συμπεράσματα στα οποία θα κατέληγε η εν λόγω συνεδρίαση θα μπορούσαν να αποτελέσουν πολύτιμα ενδεικτικά στοιχεία ενόψει της συνόδου του Εαρινού Συμβουλίου.

3.   Το έγγραφο της Επιτροπής

| 3.1 | Η ανακοίνωση εκθέτει συνοπτικά, σε τρία μέρη που αναπτύσσονται με αξιέπαινη συντομία, τον απολογισμό των εμπειριών που αποκτήθηκαν, τις συγκεκριμένες παρατηρήσεις και τις συστάσεις της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι αποφεύγεται η επανάληψη διαπιστώσεων που είναι πλέον κοινά αποδέκτες και η υπενθύμιση αρχών οι οποίες, με την πάροδο των ετών, έχουν καταστεί αναπόσπαστο τμήμα των κατευθυντήριων γραμμών της οικονομικής πολιτικής. |
| --- | --- |

3.1

Η ανακοίνωση εκθέτει συνοπτικά, σε τρία μέρη που αναπτύσσονται με αξιέπαινη συντομία, τον απολογισμό των εμπειριών που αποκτήθηκαν, τις συγκεκριμένες παρατηρήσεις και τις συστάσεις της Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι αποφεύγεται η επανάληψη διαπιστώσεων που είναι πλέον κοινά αποδέκτες και η υπενθύμιση αρχών οι οποίες, με την πάροδο των ετών, έχουν καταστεί αναπόσπαστο τμήμα των κατευθυντήριων γραμμών της οικονομικής πολιτικής.

3.2   Απολογισμός των εμπειριών κατά τα πρώτα έτη του ευρώ

| 3.2.1 | Η Επιτροπή αναφέρεται στις συζητήσεις που διεξήχθησαν πριν από την εισαγωγή του ευρώ το 1999: την περίοδο εκείνη «το μείζον θέμα ήταν ήδη πώς θα προσαρμόζονταν οι συμμετέχουσες χώρες στους κλυδωνισμούς της οικονομίας και στις διαφορές ως προς την ανταγωνιστικότητα σε ένα πλαίσιο χαμηλής κινητικότητας της εργασίας, ατελούς ολοκλήρωσης των αγορών προϊόντων και υπηρεσιών και διατήρησης της εθνικής δημοσιονομικής αυτονομίας». Τα ερωτήματα αυτά παραμένουν ακόμη, αλλά οι φόβοι εκείνων που διατύπωναν απαισιόδοξες προβλέψεις σύμφωνα με τις οποίες η νομισματική ένωση «δεν θα επιβίωνε», δεν επαληθεύθηκαν. |
| --- | --- |

3.2.1

Η Επιτροπή αναφέρεται στις συζητήσεις που διεξήχθησαν πριν από την εισαγωγή του ευρώ το 1999: την περίοδο εκείνη «το μείζον θέμα ήταν ήδη πώς θα προσαρμόζονταν οι συμμετέχουσες χώρες στους κλυδωνισμούς της οικονομίας και στις διαφορές ως προς την ανταγωνιστικότητα σε ένα πλαίσιο χαμηλής κινητικότητας της εργασίας, ατελούς ολοκλήρωσης των αγορών προϊόντων και υπηρεσιών και διατήρησης της εθνικής δημοσιονομικής αυτονομίας». Τα ερωτήματα αυτά παραμένουν ακόμη, αλλά οι φόβοι εκείνων που διατύπωναν απαισιόδοξες προβλέψεις σύμφωνα με τις οποίες η νομισματική ένωση «δεν θα επιβίωνε», δεν επαληθεύθηκαν.

| 3.2.2 | Οι επιτυχίες, ή τουλάχιστον τα θετικά αποτελέσματα που απέφερε το ευρώ, είναι αναμφισβήτητα: πρόκειται για ισχυρό και σταθερό νόμισμα το οποίο αντέδρασε σωστά στο σύνολο των κοινών εξωτερικών και εσωτερικών κλυδωνισμών και καταπολέμησε αποτελεσματικά τον πληθωρισμό. Τα κράτη μέλη επωφελήθηκαν από τις «ευνοϊκότερες συνθήκες χρηματοδότησης που γνώρισαν στην ιστορία τους». Στα πλεονεκτήματα αυτά προστίθεται, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, και το γεγονός ότι το ευρώ προφύλαξε διάφορα κράτη μέλη της ζώνης ευρώ από τον πληθωρισμό που θα έπληττε οπωσδήποτε το εθνικό τους νόμισμα λόγω της επιδείνωσης των οικονομικών και δημοσιονομικών συνθηκών. Το ευρώ, το δεύτερο νόμισμα στον κόσμο, προστάτευσε τα κράτη μέλη από τους νομισματικούς και τους χρηματοοικονομικούς κλυδωνισμούς που θα είχαν διαφορετικά παρεμποδίσει την ανάπτυξη, εκμηδενίσει την απασχόληση και υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των οικονομικών φορέων. |
| --- | --- |

3.2.2

Οι επιτυχίες, ή τουλάχιστον τα θετικά αποτελέσματα που απέφερε το ευρώ, είναι αναμφισβήτητα: πρόκειται για ισχυρό και σταθερό νόμισμα το οποίο αντέδρασε σωστά στο σύνολο των κοινών εξωτερικών και εσωτερικών κλυδωνισμών και καταπολέμησε αποτελεσματικά τον πληθωρισμό. Τα κράτη μέλη επωφελήθηκαν από τις «ευνοϊκότερες συνθήκες χρηματοδότησης που γνώρισαν στην ιστορία τους». Στα πλεονεκτήματα αυτά προστίθεται, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, και το γεγονός ότι το ευρώ προφύλαξε διάφορα κράτη μέλη της ζώνης ευρώ από τον πληθωρισμό που θα έπληττε οπωσδήποτε το εθνικό τους νόμισμα λόγω της επιδείνωσης των οικονομικών και δημοσιονομικών συνθηκών. Το ευρώ, το δεύτερο νόμισμα στον κόσμο, προστάτευσε τα κράτη μέλη από τους νομισματικούς και τους χρηματοοικονομικούς κλυδωνισμούς που θα είχαν διαφορετικά παρεμποδίσει την ανάπτυξη, εκμηδενίσει την απασχόληση και υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των οικονομικών φορέων.

| 3.2.3 | Οι επιτυχίες αυτές αντισταθμίζονται ωστόσο από ορισμένες πτυχές που εξακολουθούν να δημιουργούν προβλήματα. Σε πολλές περιπτώσεις, οι μεμονωμένες οικονομίες δυσκολεύτηκαν να προσαρμοστούν στις εσωτερικές εξελίξεις των αντίστοιχων χωρών, με εξαιρετικά αποκλίνοντα αποτελέσματα. Οι αποκλίσεις αυτές απεικονίστηκαν στα ποσοστά πληθωρισμού και ανάπτυξης. Οι προσαρμογές που πραγματοποιήθηκαν έπειτα από την επιβράδυνση της οικονομίας θα έπρεπε να είχαν επιφέρει μια ταχύτερη αναπτυξιακή τάση μεσοπρόθεσμα, έπειτα από την επανάκτηση της αρχικής απώλειας ανταγωνιστικότητας. Δεν συνέβη κάτι τέτοιο, ή τουλάχιστον συνέβη μόνον εν μέρει. Η Επιτροπή καταλήγει στη διαπίστωση ότι «γενικότερα, η ζώνη ευρώ δεν μπόρεσε να διατηρήσει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και απασχόλησης για μεγάλη περίοδο». Η ΕΟΚΕ επιφυλάσσεται να σχολιάσει εκτενέστερα τη διαπίστωση αυτή. |
| --- | --- |

3.2.3

Οι επιτυχίες αυτές αντισταθμίζονται ωστόσο από ορισμένες πτυχές που εξακολουθούν να δημιουργούν προβλήματα. Σε πολλές περιπτώσεις, οι μεμονωμένες οικονομίες δυσκολεύτηκαν να προσαρμοστούν στις εσωτερικές εξελίξεις των αντίστοιχων χωρών, με εξαιρετικά αποκλίνοντα αποτελέσματα. Οι αποκλίσεις αυτές απεικονίστηκαν στα ποσοστά πληθωρισμού και ανάπτυξης. Οι προσαρμογές που πραγματοποιήθηκαν έπειτα από την επιβράδυνση της οικονομίας θα έπρεπε να είχαν επιφέρει μια ταχύτερη αναπτυξιακή τάση μεσοπρόθεσμα, έπειτα από την επανάκτηση της αρχικής απώλειας ανταγωνιστικότητας. Δεν συνέβη κάτι τέτοιο, ή τουλάχιστον συνέβη μόνον εν μέρει. Η Επιτροπή καταλήγει στη διαπίστωση ότι «γενικότερα, η ζώνη ευρώ δεν μπόρεσε να διατηρήσει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και απασχόλησης για μεγάλη περίοδο». Η ΕΟΚΕ επιφυλάσσεται να σχολιάσει εκτενέστερα τη διαπίστωση αυτή.

| 3.2.4 | Η Επιτροπή αναγνωρίζει εξάλλου ότι οι δυσκολίες προσαρμογής δεν απορρέουν αποκλειστικά, ή κατ' εξοχήν, από καθυστερήσεις που σημειώθηκαν ως προς την ανάληψη φορολογικών και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων: οι δυσκολίες αυτές θα μπορούσαν επίσης να οφείλονται στην πειθαρχία που επέβαλαν οι κανόνες της νομισματικής ένωσης. |
| --- | --- |

3.2.4

Η Επιτροπή αναγνωρίζει εξάλλου ότι οι δυσκολίες προσαρμογής δεν απορρέουν αποκλειστικά, ή κατ' εξοχήν, από καθυστερήσεις που σημειώθηκαν ως προς την ανάληψη φορολογικών και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων: οι δυσκολίες αυτές θα μπορούσαν επίσης να οφείλονται στην πειθαρχία που επέβαλαν οι κανόνες της νομισματικής ένωσης.

| 3.2.5 | Κατά τα πρώτα έτη της οικονομικής και νομισματικής ένωσης διαπιστώθηκαν παρατεταμένες ανισορροπίες και διακυμάνσεις των πραγματικών συναλλαγματικών ισοτιμιών· σε ορισμένα κράτη μέλη παρατηρήθηκε επίσης «σημαντική πτώση των επιτοκίων πριν την έγκριση του ευρώ και χαλάρωση των καταναλωτικών περιορισμών των νοικοκυριών λόγω της βελτιωμένης πρόσβασης στα δάνεια σε μια περισσότερο ολοκληρωμένη χρηματοοικονομική αγορά» με άμεσες επιπτώσεις στην κατανάλωση διαρκών και μη διαρκών αγαθών. Ειδικότερα όσον αφορά τα διαρκή (ακίνητα) αγαθά, ορισμένες οικονομίες υπέστησαν τις συνέπειες της πραγματοποίησης μαζικών επενδύσεων στο εξωτερικό, γεγονός το οποίο επέτεινε ακόμη περισσότερο τις ανισορροπίες του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. |
| --- | --- |

3.2.5

Κατά τα πρώτα έτη της οικονομικής και νομισματικής ένωσης διαπιστώθηκαν παρατεταμένες ανισορροπίες και διακυμάνσεις των πραγματικών συναλλαγματικών ισοτιμιών· σε ορισμένα κράτη μέλη παρατηρήθηκε επίσης «σημαντική πτώση των επιτοκίων πριν την έγκριση του ευρώ και χαλάρωση των καταναλωτικών περιορισμών των νοικοκυριών λόγω της βελτιωμένης πρόσβασης στα δάνεια σε μια περισσότερο ολοκληρωμένη χρηματοοικονομική αγορά» με άμεσες επιπτώσεις στην κατανάλωση διαρκών και μη διαρκών αγαθών. Ειδικότερα όσον αφορά τα διαρκή (ακίνητα) αγαθά, ορισμένες οικονομίες υπέστησαν τις συνέπειες της πραγματοποίησης μαζικών επενδύσεων στο εξωτερικό, γεγονός το οποίο επέτεινε ακόμη περισσότερο τις ανισορροπίες του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

| 3.2.6 | Η Επιτροπή προβαίνει σε μια δήλωση γενικού ενδιαφέροντος η οποία, παρότι εκπορεύεται από το παράδειγμα των Κάτω Χωρών, αφορά «τον κίνδυνο σχεδιασμού δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας». Στις Κάτω Χώρες μια εξαιρετικά ευνοϊκή οικονομική συγκυρία στις αρχές της παρούσας δεκαετίας οδήγησε στην εμφάνιση προκυκλικών αποτελεσμάτων στην αγορά εργασίας και στις κεφαλαιαγορές και, κατ'επέκταση, στη δημοσιονομική πολιτική. Εξωγενείς οικονομικές συνθήκες προκάλεσαν μια ξαφνική ύφεση που απαίτησε εν συνεχεία την υιοθέτηση δραστικών αντιμέτρων για τη συγκράτηση του φαινομένου. |
| --- | --- |

3.2.6

Η Επιτροπή προβαίνει σε μια δήλωση γενικού ενδιαφέροντος η οποία, παρότι εκπορεύεται από το παράδειγμα των Κάτω Χωρών, αφορά «τον κίνδυνο σχεδιασμού δημοσιονομικών πολιτικών σε περιόδους ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας». Στις Κάτω Χώρες μια εξαιρετικά ευνοϊκή οικονομική συγκυρία στις αρχές της παρούσας δεκαετίας οδήγησε στην εμφάνιση προκυκλικών αποτελεσμάτων στην αγορά εργασίας και στις κεφαλαιαγορές και, κατ'επέκταση, στη δημοσιονομική πολιτική. Εξωγενείς οικονομικές συνθήκες προκάλεσαν μια ξαφνική ύφεση που απαίτησε εν συνεχεία την υιοθέτηση δραστικών αντιμέτρων για τη συγκράτηση του φαινομένου.

| 3.2.7 | Οι τιμές και οι μισθοί διαδραμάτισαν επίσης έναν ρόλο όσον αφορά την εμφάνιση των προβλημάτων: σε εθνικό επίπεδο οι τιμές και οι μισθοί προσαρμόστηκαν με υπερβολικά αργό ρυθμό στις αλλαγές των εθνικών κυκλικών συνθηκών, παρά ένα γενικό ιστορικό συγκράτησης των μισθών που συνέβαλε μεταξύ άλλων στην επιβράδυνση της ανεργίας. Η χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας είχε ως αποτέλεσμα να επηρεαστούν αρνητικά τόσο οι τιμές όσο και οι μισθοί, αλλά προπαντός οι μισθοί. Τα φαινόμενα αυτά αλληλεπιδρούν σε διεθνές επίπεδο προκαλώντας μετατόπιση της ζήτησης και επηρεάζοντας την ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

3.2.7

Οι τιμές και οι μισθοί διαδραμάτισαν επίσης έναν ρόλο όσον αφορά την εμφάνιση των προβλημάτων: σε εθνικό επίπεδο οι τιμές και οι μισθοί προσαρμόστηκαν με υπερβολικά αργό ρυθμό στις αλλαγές των εθνικών κυκλικών συνθηκών, παρά ένα γενικό ιστορικό συγκράτησης των μισθών που συνέβαλε μεταξύ άλλων στην επιβράδυνση της ανεργίας. Η χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας είχε ως αποτέλεσμα να επηρεαστούν αρνητικά τόσο οι τιμές όσο και οι μισθοί, αλλά προπαντός οι μισθοί. Τα φαινόμενα αυτά αλληλεπιδρούν σε διεθνές επίπεδο προκαλώντας μετατόπιση της ζήτησης και επηρεάζοντας την ανταγωνιστικότητα.

| 3.2.8 | Τέλος, η ονομαστική και πραγματική σύγκλιση οδήγησαν σε διαφορετικά — αλλά και συγχρόνως ενδεικτικά — αποτελέσματα, αρκεί να μπει κανείς στον κόπο να εξετάσει τα γεγονότα με κριτικό πνεύμα και αντικειμενικό τρόπο. Η Επιτροπή δηλώνει ότι οι διαφορετικές εξελίξεις αντικατοπτρίζουν «εν μέρει» τις διαφορετικές «εθνικές πολιτικές προσεγγίσεις». Η ΕΟΚΕ σημειώνει επ'αυτού ότι η παγκόσμια και η ευρωπαϊκή οικονομική συγκυρία έτεινε να επιφέρει κατά κανόνα παρεμφερή αποτελέσματα σε όλες τις χώρες· εάν υπήρξαν αποκλίσεις, αυτές οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις εθνικές πολιτικές. Τα παραδείγματα της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας που παραθέτει η Επιτροπή αποδεικνύουν περίτρανα ότι, σε περιόδους ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας, τα αποτελέσματα των δημοσιονομικών πολιτικών κατά το παράδειγμα του «τζίτζικα» ή του «μέρμηγκα» υπήρξαν εντελώς διαφορετικά. |
| --- | --- |

3.2.8

Τέλος, η ονομαστική και πραγματική σύγκλιση οδήγησαν σε διαφορετικά — αλλά και συγχρόνως ενδεικτικά — αποτελέσματα, αρκεί να μπει κανείς στον κόπο να εξετάσει τα γεγονότα με κριτικό πνεύμα και αντικειμενικό τρόπο. Η Επιτροπή δηλώνει ότι οι διαφορετικές εξελίξεις αντικατοπτρίζουν «εν μέρει» τις διαφορετικές «εθνικές πολιτικές προσεγγίσεις». Η ΕΟΚΕ σημειώνει επ'αυτού ότι η παγκόσμια και η ευρωπαϊκή οικονομική συγκυρία έτεινε να επιφέρει κατά κανόνα παρεμφερή αποτελέσματα σε όλες τις χώρες· εάν υπήρξαν αποκλίσεις, αυτές οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις εθνικές πολιτικές. Τα παραδείγματα της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας που παραθέτει η Επιτροπή αποδεικνύουν περίτρανα ότι, σε περιόδους ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας, τα αποτελέσματα των δημοσιονομικών πολιτικών κατά το παράδειγμα του «τζίτζικα» ή του «μέρμηγκα» υπήρξαν εντελώς διαφορετικά.

3.3   Αναγκαίες παρεμβάσεις για την ομαλή λειτουργία της ζώνης ευρώ

| 3.3.1 | Αυτό το κεφάλαιο του εγγράφου χρήζει μείζονος προσοχής διότι οι πέντε «συγκεκριμένες παρατηρήσεις» που ακολουθούν διαμορφώνουν — ή καλύτερα είναι ευθυγραμμισμένες με τις προτεραιότητες της Επιτροπής για το μέλλον. |
| --- | --- |

3.3.1

Αυτό το κεφάλαιο του εγγράφου χρήζει μείζονος προσοχής διότι οι πέντε «συγκεκριμένες παρατηρήσεις» που ακολουθούν διαμορφώνουν — ή καλύτερα είναι ευθυγραμμισμένες με τις προτεραιότητες της Επιτροπής για το μέλλον.

| 3.3.2 | 1η παρατήρηση: Η διαχείριση των δημοσιονομικών πολιτικών πρέπει να γίνει ακόμη πιο προσεκτική. Στην ουσία, τα προς υιοθέτηση μέτρα συμπίπτουν με εκείνα που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του αναθεωρημένου Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και πρέπει πλέον να αφομοιωθούν σωστά από τις κυβερνήσεις, και όχι μόνον από όσες ανήκουν στη ζώνη ευρώ. Όλα αυτά αντικατοπτρίζονται στη σύσταση — η οποία αν και προφανής, δεν φαίνεται να ακολουθείται πάντοτε κατά τη διαμόρφωση των ετήσιων σχεδίων — ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσιονομικών πολιτικών. |
| --- | --- |

3.3.2

1η παρατήρηση: Η διαχείριση των δημοσιονομικών πολιτικών πρέπει να γίνει ακόμη πιο προσεκτική. Στην ουσία, τα προς υιοθέτηση μέτρα συμπίπτουν με εκείνα που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του αναθεωρημένου Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και πρέπει πλέον να αφομοιωθούν σωστά από τις κυβερνήσεις, και όχι μόνον από όσες ανήκουν στη ζώνη ευρώ. Όλα αυτά αντικατοπτρίζονται στη σύσταση — η οποία αν και προφανής, δεν φαίνεται να ακολουθείται πάντοτε κατά τη διαμόρφωση των ετήσιων σχεδίων — ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσιονομικών πολιτικών.

| 3.3.3 | 2η παρατήρηση: Οι αγορές προϊόντων και υπηρεσιών πρέπει να γίνουν πιο ευέλικτες. Η Επιτροπή αναφέρει ότι «πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη ευελιξία των τιμών προς τα κάτω», γεγονός το οποίο είναι αδύνατο να συμβεί όταν οι τιμές είναι άκαμπτες: σε αυτή την περίπτωση παρατηρείται αυξημένη αντίσταση για την προσαρμογή των ονομαστικών μισθών δεδομένου ότι κάτι τέτοιο θα είχε ως αποτέλεσμα την ακόμη μεγαλύτερη μείωση των πραγματικών μισθών. Θεωρείται επίσης σκόπιμο να ενθαρρυνθεί η ανακατανομή των πόρων μεταξύ εταιρειών και τομέων. Το σύνολο αυτό — ευελιξία των τιμών και ανακατανομή των πόρων — εξαρτάται από τη δημιουργία ανοικτών και ανταγωνιστικών αγορών. Ενδέχεται επίσης να απαιτηθεί να επανεξετασθούν οι φορολογικές πολιτικές και οι πολιτικές για τις δαπάνες (ή ορισμένες πτυχές τους) σε κοινοτικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. |
| --- | --- |

3.3.3

2η παρατήρηση: Οι αγορές προϊόντων και υπηρεσιών πρέπει να γίνουν πιο ευέλικτες. Η Επιτροπή αναφέρει ότι «πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη ευελιξία των τιμών προς τα κάτω», γεγονός το οποίο είναι αδύνατο να συμβεί όταν οι τιμές είναι άκαμπτες: σε αυτή την περίπτωση παρατηρείται αυξημένη αντίσταση για την προσαρμογή των ονομαστικών μισθών δεδομένου ότι κάτι τέτοιο θα είχε ως αποτέλεσμα την ακόμη μεγαλύτερη μείωση των πραγματικών μισθών. Θεωρείται επίσης σκόπιμο να ενθαρρυνθεί η ανακατανομή των πόρων μεταξύ εταιρειών και τομέων. Το σύνολο αυτό — ευελιξία των τιμών και ανακατανομή των πόρων — εξαρτάται από τη δημιουργία ανοικτών και ανταγωνιστικών αγορών. Ενδέχεται επίσης να απαιτηθεί να επανεξετασθούν οι φορολογικές πολιτικές και οι πολιτικές για τις δαπάνες (ή ορισμένες πτυχές τους) σε κοινοτικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

| 3.3.4 | 3η παρατήρηση: Η ολοκλήρωση των χρηματοοικονομικών αγορών πρέπει να επιταχυνθεί. Στον εν λόγω τομέα έχει πραγματοποιηθεί σημαντική πρόοδος αλλά — κατά την Επιτροπή — πρέπει να γίνουν ακόμη περισσότερα ώστε να αξιοποιηθεί το δυναμικό και να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη των χρηματοοικονομικών αγορών στη ζώνη ευρώ: η μεγαλύτερη χρηματοοικονομική ολοκλήρωση μπορεί να εξομαλύνει τις επιπτώσεις των οικονομικών κλυδωνισμών στα εισοδήματα και τις εθνικές αγορές δανείων. Το πρόγραμμα δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και οι τρέχουσες πρωτοβουλίες αναμένεται να έχουν περαιτέρω ουσιώδη αποτελέσματα. |
| --- | --- |

3.3.4

3η παρατήρηση: Η ολοκλήρωση των χρηματοοικονομικών αγορών πρέπει να επιταχυνθεί. Στον εν λόγω τομέα έχει πραγματοποιηθεί σημαντική πρόοδος αλλά — κατά την Επιτροπή — πρέπει να γίνουν ακόμη περισσότερα ώστε να αξιοποιηθεί το δυναμικό και να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη των χρηματοοικονομικών αγορών στη ζώνη ευρώ: η μεγαλύτερη χρηματοοικονομική ολοκλήρωση μπορεί να εξομαλύνει τις επιπτώσεις των οικονομικών κλυδωνισμών στα εισοδήματα και τις εθνικές αγορές δανείων. Το πρόγραμμα δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και οι τρέχουσες πρωτοβουλίες αναμένεται να έχουν περαιτέρω ουσιώδη αποτελέσματα.

| 3.3.5 | 4η παρατήρηση: Οι μισθοί πρέπει να εσωτερικοποιούν τα αποτελέσματα της νομισματικής ένωσης. Οι κοινωνικοί εταίροι που συμμετέχουν στη διαδικασία διαπραγμάτευσης των μισθών πρέπει να διαθέτουν τις πληροφορίες που απαιτούνται προκειμένου να είναι σε θέση να υπολογίσουν εάν η αύξηση των μισθών είναι η ενδεδειγμένη και να αξιολογήσουν, ως εκ τούτου, τις επιπτώσεις έναντι των διαδικασιών προσαρμογής. Μια μισθολογική πολιτική συμπορευόμενη με τα αναπτυξιακά προγράμματα θα συνέβαλε στο να αποφεύγονται «σημαντικές διακυμάνσεις» των πραγματικών ισοτιμιών μέσα στη ζώνη ευρώ. |
| --- | --- |

3.3.5

4η παρατήρηση: Οι μισθοί πρέπει να εσωτερικοποιούν τα αποτελέσματα της νομισματικής ένωσης. Οι κοινωνικοί εταίροι που συμμετέχουν στη διαδικασία διαπραγμάτευσης των μισθών πρέπει να διαθέτουν τις πληροφορίες που απαιτούνται προκειμένου να είναι σε θέση να υπολογίσουν εάν η αύξηση των μισθών είναι η ενδεδειγμένη και να αξιολογήσουν, ως εκ τούτου, τις επιπτώσεις έναντι των διαδικασιών προσαρμογής. Μια μισθολογική πολιτική συμπορευόμενη με τα αναπτυξιακά προγράμματα θα συνέβαλε στο να αποφεύγονται «σημαντικές διακυμάνσεις» των πραγματικών ισοτιμιών μέσα στη ζώνη ευρώ.

| 3.3.6 | 5η παρατήρηση: Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η παγκόσμια διάσταση. Η πτυχή αυτή πρέπει να συνεκτιμάται «πιο συστηματικά». Οι οικονομικές πολιτικές, τόσο στην ευρωζώνη όσο και σε εθνικό επίπεδο, υποτίμησαν συχνά την πτυχή αυτή η οποία είναι εντούτοις εξαιρετικά σημαντική για τη διαμόρφωση των οικονομικών πολιτικών. Οι επιπτώσεις του ευρώ — ή καλύτερα των συναλλαγματικών ισοτιμιών του — σε άλλους φορείς της παγκόσμιας οικονομίας πρέπει να τύχει προσεκτικής αξιολόγησης, δεδομένου ότι από αυτές εξαρτάται η στρατηγική στον τομέα του εμπορικών συναλλαγών, των δημοσίων οικονομικών και της οικονομικής πολιτικής. |
| --- | --- |

3.3.6

5η παρατήρηση: Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η παγκόσμια διάσταση. Η πτυχή αυτή πρέπει να συνεκτιμάται «πιο συστηματικά». Οι οικονομικές πολιτικές, τόσο στην ευρωζώνη όσο και σε εθνικό επίπεδο, υποτίμησαν συχνά την πτυχή αυτή η οποία είναι εντούτοις εξαιρετικά σημαντική για τη διαμόρφωση των οικονομικών πολιτικών. Οι επιπτώσεις του ευρώ — ή καλύτερα των συναλλαγματικών ισοτιμιών του — σε άλλους φορείς της παγκόσμιας οικονομίας πρέπει να τύχει προσεκτικής αξιολόγησης, δεδομένου ότι από αυτές εξαρτάται η στρατηγική στον τομέα του εμπορικών συναλλαγών, των δημοσίων οικονομικών και της οικονομικής πολιτικής.

3.4   Ο δρόμος για μια ισχυρότερη ζώνη ευρώ

| 3.4.1 | Σε αυτό το κεφάλαιο του εγγράφου της, η Επιτροπή υποδεικνύει τα μέτρα που απαιτούνται για την ενίσχυση και την ολοκλήρωση της νομισματικής ένωσης, προτεραιότητα η οποία, υπό τις συνθήκες που επικρατούν σήμερα διεθνώς, αποβαίνει επιτακτική ανάγκη. Κρίνεται ιδιαίτερα σκόπιμο να τονιστεί και να αναφερθεί η ακόλουθη φράση: «Οι πρόσφατες αποκλίσεις αντικατόπτρισαν σε κάποιο βαθμό τις αρχικές εξελίξεις που επηρέασαν τις οικονομίες των κρατών μελών την περίοδο πριν από την έγκριση του ευρώ το 1999». Η φράση αυτή περιλαμβάνει, τουλάχιστον εν μέρει, την εξήγηση για τις αποκλίσεις που παρατηρήθηκαν ως προς την ανάπτυξη και τις πολιτικές κατά τη διάρκεια των τελευταίων εννέα ετών. |
| --- | --- |

3.4.1

Σε αυτό το κεφάλαιο του εγγράφου της, η Επιτροπή υποδεικνύει τα μέτρα που απαιτούνται για την ενίσχυση και την ολοκλήρωση της νομισματικής ένωσης, προτεραιότητα η οποία, υπό τις συνθήκες που επικρατούν σήμερα διεθνώς, αποβαίνει επιτακτική ανάγκη. Κρίνεται ιδιαίτερα σκόπιμο να τονιστεί και να αναφερθεί η ακόλουθη φράση: «Οι πρόσφατες αποκλίσεις αντικατόπτρισαν σε κάποιο βαθμό τις αρχικές εξελίξεις που επηρέασαν τις οικονομίες των κρατών μελών την περίοδο πριν από την έγκριση του ευρώ το 1999». Η φράση αυτή περιλαμβάνει, τουλάχιστον εν μέρει, την εξήγηση για τις αποκλίσεις που παρατηρήθηκαν ως προς την ανάπτυξη και τις πολιτικές κατά τη διάρκεια των τελευταίων εννέα ετών.

| 3.4.2 | Οι «δρόμοι» που προτείνονται από την Επιτροπή σημειώνονται εδώ επιγραμματικά μόνο με τον τίτλο τους, δεδομένου ότι το περιεχόμενό τους είναι αυτονόητο και υπάρχει τεράστιος αριθμός εγγράφων σχετικά με τα διάφορα μεμονωμένα θέματα. Οι δρόμοι που πρέπει να ακολουθηθούν είναι οι εξής:






  α. | Επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και ενίσχυση της ολοκλήρωσης |
| --- | --- | --- |

3.4.2

Οι «δρόμοι» που προτείνονται από την Επιτροπή σημειώνονται εδώ επιγραμματικά μόνο με τον τίτλο τους, δεδομένου ότι το περιεχόμενό τους είναι αυτονόητο και υπάρχει τεράστιος αριθμός εγγράφων σχετικά με τα διάφορα μεμονωμένα θέματα. Οι δρόμοι που πρέπει να ακολουθηθούν είναι οι εξής:

α.

Επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και ενίσχυση της ολοκλήρωσης

| β. | Περαιτέρω ενίσχυση των δημοσιονομικών σχέσεων και βελτίωση της ποιότητας των εθνικών προϋπολογισμών |
| --- | --- |

β.

Περαιτέρω ενίσχυση των δημοσιονομικών σχέσεων και βελτίωση της ποιότητας των εθνικών προϋπολογισμών

| γ. | Ενίσχυση του συντονισμού εντός και εκτός της ζώνης ευρώ |
| --- | --- |

γ.

Ενίσχυση του συντονισμού εντός και εκτός της ζώνης ευρώ

| δ. | Προώθηση της διεύρυνσης της ζώνης ευρώ |
| --- | --- |

δ.

Προώθηση της διεύρυνσης της ζώνης ευρώ

| ε. | Πιο κοντά στους πολίτες. |
| --- | --- |

ε.

Πιο κοντά στους πολίτες.

Η ΕΟΚΕ θα σχολιάσει εν συνεχεία τα θέματα αυτά.

4.   Παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ

4.1   1η παρατήρηση: Η διαχείριση των δημοσιονομικών πολιτικών πρέπει να γίνει ακόμη πιο προσεκτική

| 4.1.1 | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τις συγκεκαλυμμένες επικρίσεις της Επιτροπής σχετικά με την πολιτική ορισμένων κρατών μελών με την οποία συχνά επιζητείται περισσότερο η υποβολή ετήσιων σχεδίων σύμφωνων προς τα κριτήρια σύγκλισης παρά η υιοθέτηση μιας στρατηγικής για την ενίσχυση των φορολογικών τους εσόδων. Οι επικρίσεις αυτές πρέπει επίσης να εκληφθούν υπό το πρίσμα των απόψεων που είχε εκθέσει η ΕΟΚΕ πολύ πριν από την υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος (5): καμία κυβέρνηση δεν είναι πλήρως ελεύθερη να υιοθετεί ιδία — και ενδεδειγμένη — δημοσιονομική πολιτική, άνευ περιορισμών και ανεξαρτήτως όρων. |
| --- | --- |

4.1.1

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τις συγκεκαλυμμένες επικρίσεις της Επιτροπής σχετικά με την πολιτική ορισμένων κρατών μελών με την οποία συχνά επιζητείται περισσότερο η υποβολή ετήσιων σχεδίων σύμφωνων προς τα κριτήρια σύγκλισης παρά η υιοθέτηση μιας στρατηγικής για την ενίσχυση των φορολογικών τους εσόδων. Οι επικρίσεις αυτές πρέπει επίσης να εκληφθούν υπό το πρίσμα των απόψεων που είχε εκθέσει η ΕΟΚΕ πολύ πριν από την υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος (5): καμία κυβέρνηση δεν είναι πλήρως ελεύθερη να υιοθετεί ιδία — και ενδεδειγμένη — δημοσιονομική πολιτική, άνευ περιορισμών και ανεξαρτήτως όρων.

| 4.1.2 | Εκτός από τους περιορισμούς που επιβάλλονται από τα κριτήρια σύγκλισης — τα οποία υποτίθεται ότι ήδη συμπεριλαμβάνονται σε μια «ενδεδειγμένη» δημοσιονομική πολιτική — τίθενται και ορισμένοι περιορισμοί, εσωτερικής και εξωτερικής φύσεως. Μεταξύ των περιορισμών εσωτερικής φύσεως αρκεί να αναφερθούν οι δομικοί περιορισμοί και εκείνοι που άπτονται των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων οι οποίες δεν έχουν ακόμη αναληφθεί. Μεταξύ των περιορισμών εξωτερικής φύσεως κρίνεται σκόπιμο να αναφερθούν οι γενικές εξελίξεις ως προς την παγκόσμια οικονομία και ειδικότερα ο «ενεργειακός λογαριασμός» — ένας παράγοντας με χαρακτηριστικά που διαφέρουν ριζικά από τη μια χώρα στην άλλη, αλλά ο οποίος δεν εξετάζεται ποτέ μεταξύ των αιτίων που ευθύνονται για τις αποκλίσεις των οικονομικών πολιτικών. Απαιτείται επίσης να αναγνωρισθεί ότι η κατάσταση διαφέρει εντελώς όταν πρόκειται για χώρες που είναι πλήρως ή σχεδόν πλήρως εξαρτώμενες από το εξωτερικό για τον ενεργειακό εφοδιασμό τους και όταν πρόκειται για χώρες που παρουσιάζουν μικρότερο ενεργειακό έλλειμμα ή που, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι αμιγείς εξαγωγείς ενέργειας. |
| --- | --- |

4.1.2

Εκτός από τους περιορισμούς που επιβάλλονται από τα κριτήρια σύγκλισης — τα οποία υποτίθεται ότι ήδη συμπεριλαμβάνονται σε μια «ενδεδειγμένη» δημοσιονομική πολιτική — τίθενται και ορισμένοι περιορισμοί, εσωτερικής και εξωτερικής φύσεως. Μεταξύ των περιορισμών εσωτερικής φύσεως αρκεί να αναφερθούν οι δομικοί περιορισμοί και εκείνοι που άπτονται των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων οι οποίες δεν έχουν ακόμη αναληφθεί. Μεταξύ των περιορισμών εξωτερικής φύσεως κρίνεται σκόπιμο να αναφερθούν οι γενικές εξελίξεις ως προς την παγκόσμια οικονομία και ειδικότερα ο «ενεργειακός λογαριασμός» — ένας παράγοντας με χαρακτηριστικά που διαφέρουν ριζικά από τη μια χώρα στην άλλη, αλλά ο οποίος δεν εξετάζεται ποτέ μεταξύ των αιτίων που ευθύνονται για τις αποκλίσεις των οικονομικών πολιτικών. Απαιτείται επίσης να αναγνωρισθεί ότι η κατάσταση διαφέρει εντελώς όταν πρόκειται για χώρες που είναι πλήρως ή σχεδόν πλήρως εξαρτώμενες από το εξωτερικό για τον ενεργειακό εφοδιασμό τους και όταν πρόκειται για χώρες που παρουσιάζουν μικρότερο ενεργειακό έλλειμμα ή που, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι αμιγείς εξαγωγείς ενέργειας.

| 4.1.3 | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στο παρελθόν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, όπως εκτίθενται στο σημείο 4.1.6 κατωτέρω, δεν είχαν πάντοτε τα επιθυμητά αποτελέσματα: ως εκ τούτου, απαιτείται καλύτερος συντονισμός των εν λόγω μεταρρυθμίσεων, τόσο στο εσωτερικό κάθε χώρας όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, καθώς και μεγαλύτερη συνέπεια με τις μακροοικονομικές πολιτικές που αποσκοπούν στην υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης. Κάτι τέτοιο δεν συνέβαινε συνεχώς κατά το παρελθόν: πράγματι, η απογοητευτική πορεία της ανάπτυξης — η οποία είναι αρκετά παρεμφερής ως τάση σε όλες τις χώρες — καταδεικνύει ότι και αυτή καθ'αυτή η ανάπτυξη λειτούργησε σε ορισμένες χώρες σχεδόν ως «ανεξάρτητη μεταβλητή» έναντι των μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

4.1.3

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στο παρελθόν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, όπως εκτίθενται στο σημείο 4.1.6 κατωτέρω, δεν είχαν πάντοτε τα επιθυμητά αποτελέσματα: ως εκ τούτου, απαιτείται καλύτερος συντονισμός των εν λόγω μεταρρυθμίσεων, τόσο στο εσωτερικό κάθε χώρας όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, καθώς και μεγαλύτερη συνέπεια με τις μακροοικονομικές πολιτικές που αποσκοπούν στην υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης. Κάτι τέτοιο δεν συνέβαινε συνεχώς κατά το παρελθόν: πράγματι, η απογοητευτική πορεία της ανάπτυξης — η οποία είναι αρκετά παρεμφερής ως τάση σε όλες τις χώρες — καταδεικνύει ότι και αυτή καθ'αυτή η ανάπτυξη λειτούργησε σε ορισμένες χώρες σχεδόν ως «ανεξάρτητη μεταβλητή» έναντι των μεταρρυθμίσεων.

| 4.1.4 | Η σύσταση (πρβλ. σημείο 3.3.2) ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσιονομικών πολιτικών χρήζει ειδικού σχολιασμού. Οι πολιτικές αυτές είναι πάντοτε ένα μείγμα εκτιμήσεων οικονομικής και κοινωνικής φύσεως και πολιτικών προσανατολισμών. Η ιστορία των χωρών της ζώνης ευρώ κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, δείχνει με σαφήνεια ότι πολύ λίγες εξ αυτών χαρακτηρίσθηκαν από «πολιτική σταθερότητα»: κυβερνήσεις διαφορετικών πολιτικών αποχρώσεων εναλλάχθηκαν στην ηγεσία εκάστης των εν λόγω χωρών, όπως είναι άλλωστε φυσιολογικό και επιθυμητό σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα. Η εναλλαγή αυτή καθιστά ωστόσο αμφίβολο το εγχείρημα της κατάρτισης μακροπρόθεσμων σχεδίων βιωσιμότητας (6): η αξιοπιστία τους εξαρτάται πράγματι από τη σταθερότητα των κυβερνήσεων- καθώς βεβαίως, και από πληθώρα άλλων εξωγενών παραγόντων. |
| --- | --- |

4.1.4

Η σύσταση (πρβλ. σημείο 3.3.2) ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσιονομικών πολιτικών χρήζει ειδικού σχολιασμού. Οι πολιτικές αυτές είναι πάντοτε ένα μείγμα εκτιμήσεων οικονομικής και κοινωνικής φύσεως και πολιτικών προσανατολισμών. Η ιστορία των χωρών της ζώνης ευρώ κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, δείχνει με σαφήνεια ότι πολύ λίγες εξ αυτών χαρακτηρίσθηκαν από «πολιτική σταθερότητα»: κυβερνήσεις διαφορετικών πολιτικών αποχρώσεων εναλλάχθηκαν στην ηγεσία εκάστης των εν λόγω χωρών, όπως είναι άλλωστε φυσιολογικό και επιθυμητό σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα. Η εναλλαγή αυτή καθιστά ωστόσο αμφίβολο το εγχείρημα της κατάρτισης μακροπρόθεσμων σχεδίων βιωσιμότητας (6): η αξιοπιστία τους εξαρτάται πράγματι από τη σταθερότητα των κυβερνήσεων- καθώς βεβαίως, και από πληθώρα άλλων εξωγενών παραγόντων.

| 4.1.5 | Μια ιδιαίτερη πτυχή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων αφορά σε ορισμένες χώρες το επίπεδο του δημοσίου χρέους, το οποίο είναι κατά πολύ υψηλότερο από το ανώτατο όριο που τίθεται από το σχετικό κριτήριο του Μάαστριχτ (60 % του ΑΕΠ) και δεν παρουσιάζει αξιοσημείωτη βελτίωση από το ένα έτος στο άλλο. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η μείωση του χρέους αυτού με τη χρησιμοποίηση των πλεονασμάτων του προϋπολογισμού ορισμένων ευνοϊκών ετών ή πράξεων una tantum (μόνον κατά τούτο) δεν είναι αρκετή: αυτό που απαιτείται κατά προτίμηση είναι η επίτευξη μεγαλύτερης αποδοτικότητας των δημοσίων δαπανών ή, εάν αυτό το μέτρο αυτό αποδειχθεί ανεπαρκές, η ριζική αναθεώρηση της διάρθρωσής τους. |
| --- | --- |

4.1.5

Μια ιδιαίτερη πτυχή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων αφορά σε ορισμένες χώρες το επίπεδο του δημοσίου χρέους, το οποίο είναι κατά πολύ υψηλότερο από το ανώτατο όριο που τίθεται από το σχετικό κριτήριο του Μάαστριχτ (60 % του ΑΕΠ) και δεν παρουσιάζει αξιοσημείωτη βελτίωση από το ένα έτος στο άλλο. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η μείωση του χρέους αυτού με τη χρησιμοποίηση των πλεονασμάτων του προϋπολογισμού ορισμένων ευνοϊκών ετών ή πράξεων una tantum (μόνον κατά τούτο) δεν είναι αρκετή: αυτό που απαιτείται κατά προτίμηση είναι η επίτευξη μεγαλύτερης αποδοτικότητας των δημοσίων δαπανών ή, εάν αυτό το μέτρο αυτό αποδειχθεί ανεπαρκές, η ριζική αναθεώρηση της διάρθρωσής τους.

| 4.1.6 | Ο «δρόμος» που υποδεικνύεται από την Επιτροπή στο σημείο 3.4.2.α) (Επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων) είναι λοιπόν διάσπαρτος με εμπόδια και υπόκειται σε μεγάλο βαθμό στους πολιτικούς προσανατολισμούς. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (συντάξεις, υγεία, δημόσια διοίκηση, ελευθέρωση, ενέργεια) έχουν τεράστιο κοινωνικό αντίκτυπο και προϋποθέτουν την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, σύμφωνα με διαδικασίες που διαφέρουν από χώρα σε χώρα· καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να υιοθετήσει μέτρα, ορθολογικά ή μη, τα οποία δεν θα είναι αποδεκτά από τους πολίτες. Η πρόσφατη ιστορία καταδεικνύει ότι οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αποτελούν συχνά προϊόν συμβιβασμού μεταξύ διαφορετικών και ενίοτε αποκλινουσών απαιτήσεων: οι «συνετές» μεταρρυθμίσεις, οι οποίες είναι μια αφηρημένη έννοια, πρέπει να συνεκτιμούν απτές και απαρέγκλιτες αξιώσεις. |
| --- | --- |

4.1.6

Ο «δρόμος» που υποδεικνύεται από την Επιτροπή στο σημείο 3.4.2.α) (Επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων) είναι λοιπόν διάσπαρτος με εμπόδια και υπόκειται σε μεγάλο βαθμό στους πολιτικούς προσανατολισμούς. Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (συντάξεις, υγεία, δημόσια διοίκηση, ελευθέρωση, ενέργεια) έχουν τεράστιο κοινωνικό αντίκτυπο και προϋποθέτουν την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, σύμφωνα με διαδικασίες που διαφέρουν από χώρα σε χώρα· καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να υιοθετήσει μέτρα, ορθολογικά ή μη, τα οποία δεν θα είναι αποδεκτά από τους πολίτες. Η πρόσφατη ιστορία καταδεικνύει ότι οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αποτελούν συχνά προϊόν συμβιβασμού μεταξύ διαφορετικών και ενίοτε αποκλινουσών απαιτήσεων: οι «συνετές» μεταρρυθμίσεις, οι οποίες είναι μια αφηρημένη έννοια, πρέπει να συνεκτιμούν απτές και απαρέγκλιτες αξιώσεις.

| 4.1.7 | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία που έχει η ευόδωση ορθά σχεδιασμένων και συντονισμένων μεταξύ των κρατών μελών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Εντούτοις, ορισμένες από τις μεταρρυθμίσεις αυτές ενδέχεται να προκαλέσουν ανησυχία στα νοικοκυριά και να τα ωθήσουν σε αύξηση του ποσοστού αποταμίευσής τους, για προληπτικούς λόγους. Παρότι η εξέλιξη του ποσοστού αποταμίευσης εμφανίζεται έως τώρα αμελητέα όταν εκφράζεται σε ποσοστιαίες μονάδες, η κατάσταση διαφοροποιείται εντελώς όταν η εξέλιξη του ποσοστού αυτού εκφράζεται σε απόλυτες τιμές. Μεταξύ του 2001 και του 2005 η αποταμίευση αυξήθηκε λιγότερο από μία ποσοστιαία μονάδα, αλλά το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε ποσό 50 περίπου δισεκατομμυρίων ευρώ που εκφεύγουν των καταναλωτικών δαπανών (7). Ορισμένοι είναι της γνώμης ότι αυτό αποτελεί θετικό σημάδι: μια αύξηση των καταναλωτικών δαπανών χαμηλότερη της αύξησης της αποταμίευσης θα μπορούσε επίσης να εκληφθεί ως τεκμήριο μεγαλύτερης εμπιστοσύνης των καταναλωτών προς το μέλλον της οικονομίας. Ορισμένοι άλλοι, εντούτοις, εφιστούν την προσοχή στις επενδύσεις που πραγματοποιούνται στο εξωτερικό, επικρίνοντας το γεγονός ότι οι εν λόγω επενδύσεις υπερβαίνουν εκείνες που σημειώνονται στην Ευρώπη. Πρόκειται για διαφορετικές απόψεις οι οποίες θα μπορούσαν ωστόσο να συγκλίνουν στη διαπίστωση ότι η αύξηση των ξένων επενδύσεων στην Ευρώπη συνιστά μια αναμφισβήτητα θετική εξέλιξη της παγκοσμιοποίησης. |
| --- | --- |

4.1.7

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία που έχει η ευόδωση ορθά σχεδιασμένων και συντονισμένων μεταξύ των κρατών μελών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Εντούτοις, ορισμένες από τις μεταρρυθμίσεις αυτές ενδέχεται να προκαλέσουν ανησυχία στα νοικοκυριά και να τα ωθήσουν σε αύξηση του ποσοστού αποταμίευσής τους, για προληπτικούς λόγους. Παρότι η εξέλιξη του ποσοστού αποταμίευσης εμφανίζεται έως τώρα αμελητέα όταν εκφράζεται σε ποσοστιαίες μονάδες, η κατάσταση διαφοροποιείται εντελώς όταν η εξέλιξη του ποσοστού αυτού εκφράζεται σε απόλυτες τιμές. Μεταξύ του 2001 και του 2005 η αποταμίευση αυξήθηκε λιγότερο από μία ποσοστιαία μονάδα, αλλά το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε ποσό 50 περίπου δισεκατομμυρίων ευρώ που εκφεύγουν των καταναλωτικών δαπανών (7). Ορισμένοι είναι της γνώμης ότι αυτό αποτελεί θετικό σημάδι: μια αύξηση των καταναλωτικών δαπανών χαμηλότερη της αύξησης της αποταμίευσης θα μπορούσε επίσης να εκληφθεί ως τεκμήριο μεγαλύτερης εμπιστοσύνης των καταναλωτών προς το μέλλον της οικονομίας. Ορισμένοι άλλοι, εντούτοις, εφιστούν την προσοχή στις επενδύσεις που πραγματοποιούνται στο εξωτερικό, επικρίνοντας το γεγονός ότι οι εν λόγω επενδύσεις υπερβαίνουν εκείνες που σημειώνονται στην Ευρώπη. Πρόκειται για διαφορετικές απόψεις οι οποίες θα μπορούσαν ωστόσο να συγκλίνουν στη διαπίστωση ότι η αύξηση των ξένων επενδύσεων στην Ευρώπη συνιστά μια αναμφισβήτητα θετική εξέλιξη της παγκοσμιοποίησης.

4.2   2η παρατήρηση: Οι αγορές προϊόντων και υπηρεσιών πρέπει να γίνουν πιο ευέλικτες

| 4.2.1 | Η Επιτροπή τονίζει ότι «οι προϋπολογισμοί πρέπει να στηρίζουν περισσότερο την ενεργητική προσαρμογή» ενόψει της ευελιξίας των αγορών προϊόντων και υπηρεσιών. Ως ευελιξία νοείται σε αυτή την περίπτωση «η ευελιξία των τιμών προς τα κάτω», κατ'αντιδιαστολή προς την εμπειρία των πρώτων ετών της ζώνης ευρώ. Ένα μέσο για την επίτευξη του στόχου αυτού θα ήταν να καταστούν οι τιμές λιγότερο άκαμπτες και να ενθαρρυνθεί η ανακατανομή των πόρων μεταξύ εταιρειών και τομέων: κάτι τέτοιο θα προωθούσε μια πιο ενδεδειγμένη μισθολογική πολιτική, τόσο για τη διατήρηση ενδεδειγμένων επιπέδων αμοιβών, όσο και για τη μείωση των κοινωνικών δαπανών στο πλαίσιο των διαδικασιών κυκλικής προσαρμογής. |
| --- | --- |

4.2.1

Η Επιτροπή τονίζει ότι «οι προϋπολογισμοί πρέπει να στηρίζουν περισσότερο την ενεργητική προσαρμογή» ενόψει της ευελιξίας των αγορών προϊόντων και υπηρεσιών. Ως ευελιξία νοείται σε αυτή την περίπτωση «η ευελιξία των τιμών προς τα κάτω», κατ'αντιδιαστολή προς την εμπειρία των πρώτων ετών της ζώνης ευρώ. Ένα μέσο για την επίτευξη του στόχου αυτού θα ήταν να καταστούν οι τιμές λιγότερο άκαμπτες και να ενθαρρυνθεί η ανακατανομή των πόρων μεταξύ εταιρειών και τομέων: κάτι τέτοιο θα προωθούσε μια πιο ενδεδειγμένη μισθολογική πολιτική, τόσο για τη διατήρηση ενδεδειγμένων επιπέδων αμοιβών, όσο και για τη μείωση των κοινωνικών δαπανών στο πλαίσιο των διαδικασιών κυκλικής προσαρμογής.

| 4.2.2 | Το σκεπτικό της Επιτροπής είναι κατά πάσα πιθανότητα σωστό, αλλά η ΕΟΚΕ διερωτάται εάν και κατά πόσον είναι ρεαλιστικό και, άρα, εφαρμόσιμο σε όλες τις περιπτώσεις και σε όλες τις χώρες. Η ολοκλήρωση των εθνικών αγορών (βλ. το δεύτερο μέρος του σημείου 3.4.2.α) μπορεί να ενθαρρυνθεί εν μέρει από μια κυβερνητική πολιτική παροχής κινήτρων, αλλά η μισθολογική πολιτική εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις διαβουλεύσεις και από τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Η ευελιξία των τιμών σε ένα καθεστώς ελεύθερης αγοράς δεν είναι επομένως παντού και πάντοτε ανεξάρτητη των κυβερνητικών μέτρων· στην πράξη, η εν λόγω ευελιξία εξαρτάται από την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερομένων πλευρών, της κυβέρνησης, των εργοδοτών και των εργαζομένων. Μέχρις ενός ορισμένου σημείου, θα μπορούσε ενδεχομένως να υποστηριχθεί ότι το ίδιο ισχύει και για την ανακατανομή των πόρων μεταξύ εταιρειών και τομέων, η οποία είναι δυνατό βεβαίως να ενθαρρυνθεί με τη λήψη φορολογικών ή ρυθμιστικών μέτρων, αλλά εν τέλει εξαρτάται από τις ευκαιρίες που παρέχει η αγορά και από την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

4.2.2

Το σκεπτικό της Επιτροπής είναι κατά πάσα πιθανότητα σωστό, αλλά η ΕΟΚΕ διερωτάται εάν και κατά πόσον είναι ρεαλιστικό και, άρα, εφαρμόσιμο σε όλες τις περιπτώσεις και σε όλες τις χώρες. Η ολοκλήρωση των εθνικών αγορών (βλ. το δεύτερο μέρος του σημείου 3.4.2.α) μπορεί να ενθαρρυνθεί εν μέρει από μια κυβερνητική πολιτική παροχής κινήτρων, αλλά η μισθολογική πολιτική εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις διαβουλεύσεις και από τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Η ευελιξία των τιμών σε ένα καθεστώς ελεύθερης αγοράς δεν είναι επομένως παντού και πάντοτε ανεξάρτητη των κυβερνητικών μέτρων· στην πράξη, η εν λόγω ευελιξία εξαρτάται από την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερομένων πλευρών, της κυβέρνησης, των εργοδοτών και των εργαζομένων. Μέχρις ενός ορισμένου σημείου, θα μπορούσε ενδεχομένως να υποστηριχθεί ότι το ίδιο ισχύει και για την ανακατανομή των πόρων μεταξύ εταιρειών και τομέων, η οποία είναι δυνατό βεβαίως να ενθαρρυνθεί με τη λήψη φορολογικών ή ρυθμιστικών μέτρων, αλλά εν τέλει εξαρτάται από τις ευκαιρίες που παρέχει η αγορά και από την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων.

| 4.2.3 | Θεωρείται σκόπιμο να γίνει ιδιαίτερη μνεία στην ελευθέρωση η οποία μπορεί επίσης να εμπεριέχει μια πτυχή που σχετίζεται με την ανακατανομή των πόρων μεταξύ των επιχειρήσεων. Παρά το γεγονός ότι κατ'αρχήν είναι ρητώς αποδεκτή, στην πράξη η ελευθέρωση γίνεται αντιληπτή και υλοποιείται με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικό βαθμό από χώρα σε χώρα, ανάλογα με διαφορετικούς και ενίοτε αποκλίνοντες εθνικούς πολιτικούς προσανατολισμούς. Οι επιπτώσεις των μέτρων αυτών στις τιμές (η ποιότητα είναι άλλο θέμα) και στον ανταγωνισμό τελούν υπό συζήτηση, γεγονός από το οποίο συνάγεται ότι δεν επιτεύχθηκαν παντού και πάντοτε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Εν κατακλείδι, η ευελιξία των τιμών και η προσαρμογή της μισθολογικής πολιτικής εξαρτώνται επίσης από τη δυνατότητα ελευθέρωσης, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή υλοποιείται όταν η αγορά το επιτρέπει και ότι ο προκύπτων ανταγωνισμός αποφέρει πραγματικά οφέλη στους καταναλωτές. |
| --- | --- |

4.2.3

Θεωρείται σκόπιμο να γίνει ιδιαίτερη μνεία στην ελευθέρωση η οποία μπορεί επίσης να εμπεριέχει μια πτυχή που σχετίζεται με την ανακατανομή των πόρων μεταξύ των επιχειρήσεων. Παρά το γεγονός ότι κατ'αρχήν είναι ρητώς αποδεκτή, στην πράξη η ελευθέρωση γίνεται αντιληπτή και υλοποιείται με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικό βαθμό από χώρα σε χώρα, ανάλογα με διαφορετικούς και ενίοτε αποκλίνοντες εθνικούς πολιτικούς προσανατολισμούς. Οι επιπτώσεις των μέτρων αυτών στις τιμές (η ποιότητα είναι άλλο θέμα) και στον ανταγωνισμό τελούν υπό συζήτηση, γεγονός από το οποίο συνάγεται ότι δεν επιτεύχθηκαν παντού και πάντοτε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Εν κατακλείδι, η ευελιξία των τιμών και η προσαρμογή της μισθολογικής πολιτικής εξαρτώνται επίσης από τη δυνατότητα ελευθέρωσης, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή υλοποιείται όταν η αγορά το επιτρέπει και ότι ο προκύπτων ανταγωνισμός αποφέρει πραγματικά οφέλη στους καταναλωτές.

4.3   3η παρατήρηση: Η ολοκλήρωση των χρηματοοικονομικών αγορών πρέπει να επιταχυνθεί

| 4.3.1 | Το πρόγραμμα δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που τέθηκε σε εφαρμογή πριν από μια τριετία απέδωσε ικανοποιητικά αποτελέσματα (η Επιτροπή μιλά για «σημαντική πρόοδο») όσον αφορά τόσο τα συστήματα πληρωμών όσο και τις χρηματοοικονομικές αγορές, τις αγορές κινητών αξιών και τον τομέα των «εταιρικών» τραπεζικών υπηρεσιών. Σε αυτούς τους τομείς, εκτιμάται ότι η χρηματοοικονομική ολοκλήρωση βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο· βήματα προόδου εξακολουθούν να απαιτούνται ως προς τα μέτρα εποπτείας, την άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου και τις συγχωνεύσεις επιχειρήσεων: πρόκειται για μέτρα απαραίτητα στο σύνολό τους, των οποίων όμως η απουσία δεν θέτει κανένα πραγματικό εμπόδιο στην ήδη συντελούμενη ολοκλήρωση. |
| --- | --- |

4.3.1

Το πρόγραμμα δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που τέθηκε σε εφαρμογή πριν από μια τριετία απέδωσε ικανοποιητικά αποτελέσματα (η Επιτροπή μιλά για «σημαντική πρόοδο») όσον αφορά τόσο τα συστήματα πληρωμών όσο και τις χρηματοοικονομικές αγορές, τις αγορές κινητών αξιών και τον τομέα των «εταιρικών» τραπεζικών υπηρεσιών. Σε αυτούς τους τομείς, εκτιμάται ότι η χρηματοοικονομική ολοκλήρωση βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο· βήματα προόδου εξακολουθούν να απαιτούνται ως προς τα μέτρα εποπτείας, την άσκηση των δικαιωμάτων ψήφου και τις συγχωνεύσεις επιχειρήσεων: πρόκειται για μέτρα απαραίτητα στο σύνολό τους, των οποίων όμως η απουσία δεν θέτει κανένα πραγματικό εμπόδιο στην ήδη συντελούμενη ολοκλήρωση.

| 4.3.2 | Άλλο πρόβλημα είναι αυτό που επισημαίνει η Επιτροπή σχετικά με τη
  λιανική

  αγορά δανείων και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών εν γένει. Η Επιτροπή δηλώνει ότι: «Η μεγαλύτερη χρηματοοικονομική ολοκλήρωση μπορεί να εξομαλύνει τις επιπτώσεις από οικονομικούς κλυδωνισμούς στα εισοδήματα και τις εθνικές αγορές δανείων». Η δήλωση αυτή είναι αναμφίβολα καλά θεμελιωμένη, αλλά η δυνατότητα αποφασιστικής υλοποίησης της εν λόγω ολοκλήρωσης παραμένει συζητήσιμη. Στην περίπτωση των χρηματοοικονομικών προϊόντων, η ολοκλήρωση σε κοινοτικό επίπεδο αποτελεί κεκτημένο: κανείς δεν αντιτίθεται στη δυνατότητα ενός πολίτη οποιασδήποτε χώρας να αγοράζει ή να πωλεί κινητές αξίες σε οποιαδήποτε άλλη χώρα. Όσον αφορά τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες — και ιδιαίτερα τα δάνεια — η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη: η ολοκλήρωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν είναι στόχος που μπορεί εύκολα να υλοποιηθεί σε βραχυπρόθεσμη βάση. |
| --- | --- |

4.3.2

Άλλο πρόβλημα είναι αυτό που επισημαίνει η Επιτροπή σχετικά με τη
  λιανική

  αγορά δανείων και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών εν γένει. Η Επιτροπή δηλώνει ότι: «Η μεγαλύτερη χρηματοοικονομική ολοκλήρωση μπορεί να εξομαλύνει τις επιπτώσεις από οικονομικούς κλυδωνισμούς στα εισοδήματα και τις εθνικές αγορές δανείων». Η δήλωση αυτή είναι αναμφίβολα καλά θεμελιωμένη, αλλά η δυνατότητα αποφασιστικής υλοποίησης της εν λόγω ολοκλήρωσης παραμένει συζητήσιμη. Στην περίπτωση των χρηματοοικονομικών προϊόντων, η ολοκλήρωση σε κοινοτικό επίπεδο αποτελεί κεκτημένο: κανείς δεν αντιτίθεται στη δυνατότητα ενός πολίτη οποιασδήποτε χώρας να αγοράζει ή να πωλεί κινητές αξίες σε οποιαδήποτε άλλη χώρα. Όσον αφορά τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες — και ιδιαίτερα τα δάνεια — η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη: η ολοκλήρωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν είναι στόχος που μπορεί εύκολα να υλοποιηθεί σε βραχυπρόθεσμη βάση.

| 4.3.3 | Οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες εμπεριέχουν έναν κίνδυνο για τον πωλητή — γεγονός το οποίο τις καθιστά, μαζί με τις ασφαλιστικές υπηρεσίες, ασυνήθιστη περίπτωση: η δυνατότητα πραγματοποίησης κάθε συναλλαγής εξαρτάται από την αξιοπιστία του πελάτη. Ως εκ τούτου, προκύπτει η ανάγκη συλλογής πληροφοριών σε μια χώρα διάφορη εκείνης του πωλητή και, άρα, η ανάγκη σύνταξης μιας σύμβασης η οποία να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τις διαδικασίες διευθέτησης ενδεχόμενων επίδικων ζητημάτων ή καταστάσεων αφερεγγυότητας. Στην εθνική αγορά, κανένα από τα προαναφερθέντα θέματα δεν δημιουργεί πρόβλημα, αλλά η ολοκλήρωση σε κοινοτικό επίπεδο με τους ίδιους κανόνες προϋποθέτει τη χρήση διαφορετικών γλωσσών, καθώς και την τήρηση της νομοθεσίας — και, ενδεχομένως, την αποδοχή της δικαιοδοσίας των δικαστηρίων — της χώρας του αγοραστή. Οι εν λόγω προϋποθέσεις συνεπάγονται δαπάνες, περιπλοκές και εμπόδια που είναι δύσκολο να υπερνικηθούν μέσω νομοθετικών ή κανονιστικών διατάξεων. Η ακολουθητέα, και ακολουθούμενη, οδός συνίσταται στη δημιουργία εκ μέρους του πωλητή θυγατρικών εταιρειών στη χώρα (ή στις χώρες) του αγοραστή: σε αυτήν την περίπτωση όμως δεν τίθεται θέμα ολοκλήρωσης της αγοράς, αλλά μάλλον θέμα διεύρυνσης της εσωτερικής αγοράς σύμφωνα με την αρχή της ελευθερίας εγκατάστασης, με συνακόλουθα οφέλη την ενίσχυση του ανταγωνισμού στις εθνικές αγορές και την παροχή περισσότερων επιλογών στους καταναλωτές. |
| --- | --- |

4.3.3

Οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες εμπεριέχουν έναν κίνδυνο για τον πωλητή — γεγονός το οποίο τις καθιστά, μαζί με τις ασφαλιστικές υπηρεσίες, ασυνήθιστη περίπτωση: η δυνατότητα πραγματοποίησης κάθε συναλλαγής εξαρτάται από την αξιοπιστία του πελάτη. Ως εκ τούτου, προκύπτει η ανάγκη συλλογής πληροφοριών σε μια χώρα διάφορη εκείνης του πωλητή και, άρα, η ανάγκη σύνταξης μιας σύμβασης η οποία να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τις διαδικασίες διευθέτησης ενδεχόμενων επίδικων ζητημάτων ή καταστάσεων αφερεγγυότητας. Στην εθνική αγορά, κανένα από τα προαναφερθέντα θέματα δεν δημιουργεί πρόβλημα, αλλά η ολοκλήρωση σε κοινοτικό επίπεδο με τους ίδιους κανόνες προϋποθέτει τη χρήση διαφορετικών γλωσσών, καθώς και την τήρηση της νομοθεσίας — και, ενδεχομένως, την αποδοχή της δικαιοδοσίας των δικαστηρίων — της χώρας του αγοραστή. Οι εν λόγω προϋποθέσεις συνεπάγονται δαπάνες, περιπλοκές και εμπόδια που είναι δύσκολο να υπερνικηθούν μέσω νομοθετικών ή κανονιστικών διατάξεων. Η ακολουθητέα, και ακολουθούμενη, οδός συνίσταται στη δημιουργία εκ μέρους του πωλητή θυγατρικών εταιρειών στη χώρα (ή στις χώρες) του αγοραστή: σε αυτήν την περίπτωση όμως δεν τίθεται θέμα ολοκλήρωσης της αγοράς, αλλά μάλλον θέμα διεύρυνσης της εσωτερικής αγοράς σύμφωνα με την αρχή της ελευθερίας εγκατάστασης, με συνακόλουθα οφέλη την ενίσχυση του ανταγωνισμού στις εθνικές αγορές και την παροχή περισσότερων επιλογών στους καταναλωτές.

| 4.3.4 | Η περαιτέρω ολοκλήρωση των λιανικών χρηματοοικονομικών αγορών δεν είναι επομένως βραχυπρόθεσμα δυνατή με τη λήψη νομοθετικών πρωτοβουλιών ή με την παροχή κινήτρων: η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να στρέψουν οι προσπάθειες τους σε εύλογα εφικτούς στόχους και να αποφύγουν την επιδίωξη δύσκολα υλοποιήσιμων στόχων. |
| --- | --- |

4.3.4

Η περαιτέρω ολοκλήρωση των λιανικών χρηματοοικονομικών αγορών δεν είναι επομένως βραχυπρόθεσμα δυνατή με τη λήψη νομοθετικών πρωτοβουλιών ή με την παροχή κινήτρων: η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να στρέψουν οι προσπάθειες τους σε εύλογα εφικτούς στόχους και να αποφύγουν την επιδίωξη δύσκολα υλοποιήσιμων στόχων.

| 4.3.5 | Εν κατακλείδι, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις συστάσεις της Επιτροπής σχετικά με την ανάγκη να επιταχυνθεί η ολοκλήρωση των χρηματοοικονομικών αγορών, ως μέσο για την καλύτερη διανομή των χρηματοοικονομικών πόρων, κατευθύνοντας τους εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαίοι. Τονίζει, εντούτοις, ότι οι υπάρχοντες κανόνες (καθώς και οι συμπληρωματικοί κανόνες που τελούν υπό εξέταση) είναι επαρκείς για να εξασφαλίσουν την επίτευξη ολοκλήρωσης βάσει των νόμων της αγοράς· ενδέχεται ίσως να απαιτηθούν κάποιοι κανόνες απλώς και μόνον για τη διασφάλιση της αρτιότερης και πιο ομοιόμορφης προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών. |
| --- | --- |

4.3.5

Εν κατακλείδι, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις συστάσεις της Επιτροπής σχετικά με την ανάγκη να επιταχυνθεί η ολοκλήρωση των χρηματοοικονομικών αγορών, ως μέσο για την καλύτερη διανομή των χρηματοοικονομικών πόρων, κατευθύνοντας τους εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαίοι. Τονίζει, εντούτοις, ότι οι υπάρχοντες κανόνες (καθώς και οι συμπληρωματικοί κανόνες που τελούν υπό εξέταση) είναι επαρκείς για να εξασφαλίσουν την επίτευξη ολοκλήρωσης βάσει των νόμων της αγοράς· ενδέχεται ίσως να απαιτηθούν κάποιοι κανόνες απλώς και μόνον για τη διασφάλιση της αρτιότερης και πιο ομοιόμορφης προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών.

4.4   4η παρατήρηση: Οι μισθοί πρέπει να εσωτερικοποιούν τα αποτελέσματα της νομισματικής ένωσης

| 4.4.1 | Η ΕΟΚΕ εκφράζει έκπληξη για τη φράση της Επιτροπής ότι οι κοινωνικοί εταίροι δεν «διαθέτουν τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με τις προκλήσεις και τα αποτελέσματα των εναλλακτικών γραμμών» και, επομένως, ακολουθούν μια παράλογη μισθολογική πολιτική. Η άποψη αυτή δεν φαίνεται να συμπορεύεται με την άποψη που έχει υποστηρίξει η ίδια η Επιτροπή σε σχετική μελέτη (8), σύμφωνα με την οποία «κατά την περίοδο 1999-2005 η εξέλιξη των ονομαστικών μισθών στη ζώνη ευρώ υπήρξε συμβατή με την επιδιωκόμενη σταθερότητα των τιμών (...), εμφανίζοντας ωστόσο μια αρνητική αύξηση του πραγματικού κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, της τάξεως του 0,4 %. Επίσης, καταδείχθηκε σαφέστατα ότι η βελτίωση των οικονομικών συνθηκών δεν οδήγησε μέχρι στιγμής σε επιτάχυνση της αύξησης των μισθών αμοιβών, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι η εξέλιξη του πραγματικού κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος παρέμεινε σύμφωνη προς τις αρχές της σταθερότητας των τιμών και της ανάπτυξης προς όφελος της απασχόλησης. Κατά κανόνα, εξάλλου, οι παραγωγοί κατόρθωσαν να διατηρήσουν τα περιθώρια κέρδους τους παρά την πίεση που δέχθηκαν από παράγοντες κόστους διάφορους της εργασίας και παρά την έξαρση του διεθνούς ανταγωνισμού». |
| --- | --- |

4.4.1

Η ΕΟΚΕ εκφράζει έκπληξη για τη φράση της Επιτροπής ότι οι κοινωνικοί εταίροι δεν «διαθέτουν τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με τις προκλήσεις και τα αποτελέσματα των εναλλακτικών γραμμών» και, επομένως, ακολουθούν μια παράλογη μισθολογική πολιτική. Η άποψη αυτή δεν φαίνεται να συμπορεύεται με την άποψη που έχει υποστηρίξει η ίδια η Επιτροπή σε σχετική μελέτη (8), σύμφωνα με την οποία «κατά την περίοδο 1999-2005 η εξέλιξη των ονομαστικών μισθών στη ζώνη ευρώ υπήρξε συμβατή με την επιδιωκόμενη σταθερότητα των τιμών (...), εμφανίζοντας ωστόσο μια αρνητική αύξηση του πραγματικού κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος, της τάξεως του 0,4 %. Επίσης, καταδείχθηκε σαφέστατα ότι η βελτίωση των οικονομικών συνθηκών δεν οδήγησε μέχρι στιγμής σε επιτάχυνση της αύξησης των μισθών αμοιβών, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι η εξέλιξη του πραγματικού κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος παρέμεινε σύμφωνη προς τις αρχές της σταθερότητας των τιμών και της ανάπτυξης προς όφελος της απασχόλησης. Κατά κανόνα, εξάλλου, οι παραγωγοί κατόρθωσαν να διατηρήσουν τα περιθώρια κέρδους τους παρά την πίεση που δέχθηκαν από παράγοντες κόστους διάφορους της εργασίας και παρά την έξαρση του διεθνούς ανταγωνισμού».

| 4.4.2 | Η ΕΟΚΕ είχε ήδη εκφέρει γνώμη σχετικά με το ζήτημα αυτό σε μια γνωμοδότηση (9) που καταρτίστηκε το 2003 και η οποία παραμένει καθ'όλα έγκυρη. Στην εν λόγω γνωμοδότηση είχε επισημανθεί ότι οι μισθοί, εκτός του ότι αποτελούν παράγοντα ανταγωνιστικότητας, τροφοδοτούν επιπλέον και τη ζήτηση που διαμορφώνεται στην εσωτερική αγορά. Η ΕΟΚΕ είχε τονίσει ότι είναι ανάγκη να διασφαλισθεί μια μεσοπρόθεσμη μισθολογική δυναμική η οποία να συμπορεύεται με την αύξηση της παραγωγικότητας, κατά τρόπο ώστε να εξευρεθεί ισορροπία μεταξύ μιας ικανοποιητικής εξέλιξης της ζήτησης και της διατήρησης της ανταγωνιστικότητας των τιμών. |
| --- | --- |

4.4.2

Η ΕΟΚΕ είχε ήδη εκφέρει γνώμη σχετικά με το ζήτημα αυτό σε μια γνωμοδότηση (9) που καταρτίστηκε το 2003 και η οποία παραμένει καθ'όλα έγκυρη. Στην εν λόγω γνωμοδότηση είχε επισημανθεί ότι οι μισθοί, εκτός του ότι αποτελούν παράγοντα ανταγωνιστικότητας, τροφοδοτούν επιπλέον και τη ζήτηση που διαμορφώνεται στην εσωτερική αγορά. Η ΕΟΚΕ είχε τονίσει ότι είναι ανάγκη να διασφαλισθεί μια μεσοπρόθεσμη μισθολογική δυναμική η οποία να συμπορεύεται με την αύξηση της παραγωγικότητας, κατά τρόπο ώστε να εξευρεθεί ισορροπία μεταξύ μιας ικανοποιητικής εξέλιξης της ζήτησης και της διατήρησης της ανταγωνιστικότητας των τιμών.

| 4.4.3 | Προς το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τα συμπεράσματα τόσο του Συμβουλίου «Απασχόληση και Κοινωνικές Υποθέσεις» του Ιανουαρίου 2007 όσο και εκείνα της Ευρωομάδας του Φεβρουαρίου 2007 σχετικά με την ανάγκη καθιέρωσης αξιοπρεπών μισθολογικών συνθηκών και καλύτερης διανομής των καρπών της ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.4.3

Προς το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τα συμπεράσματα τόσο του Συμβουλίου «Απασχόληση και Κοινωνικές Υποθέσεις» του Ιανουαρίου 2007 όσο και εκείνα της Ευρωομάδας του Φεβρουαρίου 2007 σχετικά με την ανάγκη καθιέρωσης αξιοπρεπών μισθολογικών συνθηκών και καλύτερης διανομής των καρπών της ανάπτυξης.

| 4.4.4 | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πάγια θέση της όσον αφορά την υποστήριξη του μακροοικονομικού διαλόγου με στόχο τη βελτίωση του συντονισμού και των συνεργιών μεταξύ των διάφορων πτυχών (νομισματικής, δημοσιονομικής και μισθολογικής) της μακροοικονομικής πολιτικής. Η παρούσα έλλειψη συντονισμού ενισχύει εξάλλου την πεποίθηση της ΕΟΚΕ ότι η υιοθέτηση ενός συστήματος μεικτών συνεδριάσεων της Ευρωομάδας και του Συμβουλίου «Απασχόληση και Κοινωνικές Υποθέσεις» έχει καταστεί όχι μόνον χρήσιμη αλλά και απολύτως αναγκαία. |
| --- | --- |

4.4.4

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την πάγια θέση της όσον αφορά την υποστήριξη του μακροοικονομικού διαλόγου με στόχο τη βελτίωση του συντονισμού και των συνεργιών μεταξύ των διάφορων πτυχών (νομισματικής, δημοσιονομικής και μισθολογικής) της μακροοικονομικής πολιτικής. Η παρούσα έλλειψη συντονισμού ενισχύει εξάλλου την πεποίθηση της ΕΟΚΕ ότι η υιοθέτηση ενός συστήματος μεικτών συνεδριάσεων της Ευρωομάδας και του Συμβουλίου «Απασχόληση και Κοινωνικές Υποθέσεις» έχει καταστεί όχι μόνον χρήσιμη αλλά και απολύτως αναγκαία.

| 4.4.5 | Η Επιτροπή, μολονότι δεν είναι ικανοποιημένη με την εξέλιξη της οικονομικής μεγέθυνσης και της απασχόλησης, δεν φαίνεται, κατά περίεργο τρόπο, να λαμβάνει το γεγονός αυτό ως αφορμή για να αναθεωρήσει την ορθότητα του σημερινού προσανατολισμού των μακροοικονομικών πολιτικών της και του μείγματος πολιτικών που συνιστά. Ενώ παραμένει αμετάβλητος ο σχεδιασμός της δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής της, καλεί μόνο τους κοινωνικούς εταίρους να καθορίσουν το επίπεδο των μισθών λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις της Νομισματικής Ένωσης. Κατ' αυτόν τον τρόπο οι κοινωνικοί εταίροι καθίστανται υπεύθυνοι και για την αντιστάθμιση των λαθών άλλων πολιτικών τομέων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι παρόμοια αντίληψη δεν συμβάλει στον απαραίτητο ανοικτό διάλογο μεταξύ των παραγόντων που δραστηριοποιούνται στον μακροοικονομικό τομέα. |
| --- | --- |

4.4.5

Η Επιτροπή, μολονότι δεν είναι ικανοποιημένη με την εξέλιξη της οικονομικής μεγέθυνσης και της απασχόλησης, δεν φαίνεται, κατά περίεργο τρόπο, να λαμβάνει το γεγονός αυτό ως αφορμή για να αναθεωρήσει την ορθότητα του σημερινού προσανατολισμού των μακροοικονομικών πολιτικών της και του μείγματος πολιτικών που συνιστά. Ενώ παραμένει αμετάβλητος ο σχεδιασμός της δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής της, καλεί μόνο τους κοινωνικούς εταίρους να καθορίσουν το επίπεδο των μισθών λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις της Νομισματικής Ένωσης. Κατ' αυτόν τον τρόπο οι κοινωνικοί εταίροι καθίστανται υπεύθυνοι και για την αντιστάθμιση των λαθών άλλων πολιτικών τομέων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι παρόμοια αντίληψη δεν συμβάλει στον απαραίτητο ανοικτό διάλογο μεταξύ των παραγόντων που δραστηριοποιούνται στον μακροοικονομικό τομέα.

4.5   5η παρατήρηση: Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η παγκόσμια διάσταση

| 4.5.1 | Οι παρατηρήσεις της Επιτροπής σχετικά με την ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη η παγκόσμια διάσταση θεωρούνται απολύτως αποδεκτές και, συγχρόνως, εντελώς προφανείς. Εδώ δεν χωρεί παρά η παρατήρηση ότι η Επιτροπή και το Συμβούλιο υποτίμησαν αυτήν την παράμετρο κατά τη σύνταξη του αρχικού κειμένου του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, παρά τις συστάσεις της ΕΟΚΕ η οποία είχε υπογραμμίσει τον απρόβλεπτο χαρακτήρα των μακροπρόθεσμων σχεδίων ένεκα των απροσδόκητων πολιτικών εξελίξεων στην παγκόσμια σκηνή. Θεωρείται περιττό να υπενθυμισθεί ότι τα γεγονότα της τελευταίας δεκαετίας επιβεβαίωσαν πλήρως αυτόν τον συλλογισμό. Επί του παρόντος εκτιμάται ότι η επόμενη δεκαετία θα έχει ακόμη πιο απρόβλεπτο χαρακτήρα· επομένως το να λαμβάνεται υπόψη η παγκόσμια διάσταση κατά τη διαμόρφωση μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων σχεδίων έχει μάλλον θεωρητική χροιά. |
| --- | --- |

4.5.1

Οι παρατηρήσεις της Επιτροπής σχετικά με την ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη η παγκόσμια διάσταση θεωρούνται απολύτως αποδεκτές και, συγχρόνως, εντελώς προφανείς. Εδώ δεν χωρεί παρά η παρατήρηση ότι η Επιτροπή και το Συμβούλιο υποτίμησαν αυτήν την παράμετρο κατά τη σύνταξη του αρχικού κειμένου του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, παρά τις συστάσεις της ΕΟΚΕ η οποία είχε υπογραμμίσει τον απρόβλεπτο χαρακτήρα των μακροπρόθεσμων σχεδίων ένεκα των απροσδόκητων πολιτικών εξελίξεων στην παγκόσμια σκηνή. Θεωρείται περιττό να υπενθυμισθεί ότι τα γεγονότα της τελευταίας δεκαετίας επιβεβαίωσαν πλήρως αυτόν τον συλλογισμό. Επί του παρόντος εκτιμάται ότι η επόμενη δεκαετία θα έχει ακόμη πιο απρόβλεπτο χαρακτήρα· επομένως το να λαμβάνεται υπόψη η παγκόσμια διάσταση κατά τη διαμόρφωση μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων σχεδίων έχει μάλλον θεωρητική χροιά.

| 4.5.2 | Όσον αφορά τα ετήσια σχέδια, είναι προφανές ότι όλα τα κράτη μέλη — είτε ανήκουν στη ζώνη ευρώ, είτε όχι — επηρεάζονται από την εξέλιξη του παγκόσμιου εμπορίου, ιδιαίτερα ως προς τα εξής δύο θέματα: το πετρέλαιο και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό εκ μέρους των ασιατικών δυνάμεων. Οι χώρες με σχετικά περιορισμένη εξάρτηση από το πετρέλαιο αντιμετωπίζουν λιγότερα προβλήματα εξαιτίας του κύκλου τιμών· αντίθετα, οι υπόλοιπες χώρες πλήττονται βαριά από τους συγκυριακούς κλυδωνισμούς με συνακόλουθες επιπτώσεις στις εσωτερικές τιμές και στην ανταγωνιστικότητα. |
| --- | --- |

4.5.2

Όσον αφορά τα ετήσια σχέδια, είναι προφανές ότι όλα τα κράτη μέλη — είτε ανήκουν στη ζώνη ευρώ, είτε όχι — επηρεάζονται από την εξέλιξη του παγκόσμιου εμπορίου, ιδιαίτερα ως προς τα εξής δύο θέματα: το πετρέλαιο και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό εκ μέρους των ασιατικών δυνάμεων. Οι χώρες με σχετικά περιορισμένη εξάρτηση από το πετρέλαιο αντιμετωπίζουν λιγότερα προβλήματα εξαιτίας του κύκλου τιμών· αντίθετα, οι υπόλοιπες χώρες πλήττονται βαριά από τους συγκυριακούς κλυδωνισμούς με συνακόλουθες επιπτώσεις στις εσωτερικές τιμές και στην ανταγωνιστικότητα.

| 4.5.3 | Κατ'αναλογία, η ανάδυση των ασιατικών χωρών ανοίγει νέες αγορές για τις πιο ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές χώρες, ενώ υποσκάπτει τη θέση εκείνων που έδωσαν λιγότερη βαρύτητα στην ανταγωνιστικότητα και στην καινοτομία. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, έχει δοθεί υπερβολική έμφαση στη θεωρία ότι η μειονεκτική ανταγωνιστική θέση οφείλεται στις σχέσεις συναλλαγματικής ισοτιμίας του ευρώ έναντι των ασιατικών νομισμάτων και του δολαρίου: η αδυναμία αυτή είναι σε μεγάλο βαθμό διαρθρωτική και πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο ριζικής αναθεώρησης εκ μέρους των κυβερνήσεων και των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

4.5.3

Κατ'αναλογία, η ανάδυση των ασιατικών χωρών ανοίγει νέες αγορές για τις πιο ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές χώρες, ενώ υποσκάπτει τη θέση εκείνων που έδωσαν λιγότερη βαρύτητα στην ανταγωνιστικότητα και στην καινοτομία. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, έχει δοθεί υπερβολική έμφαση στη θεωρία ότι η μειονεκτική ανταγωνιστική θέση οφείλεται στις σχέσεις συναλλαγματικής ισοτιμίας του ευρώ έναντι των ασιατικών νομισμάτων και του δολαρίου: η αδυναμία αυτή είναι σε μεγάλο βαθμό διαρθρωτική και πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο ριζικής αναθεώρησης εκ μέρους των κυβερνήσεων και των κοινωνικών εταίρων.

5.   Οι άλλοι δρόμοι που πρέπει να ακολουθηθούν

| 5.1 | Διάφορες εκτιμήσεις σχετικά με τους «δρόμους που πρέπει να ακολουθηθούν» διατυπώθηκαν ήδη στο πλαίσιο των διαφόρων «παρατηρήσεων»· στη συνέχεια, παρατίθενται συμπληρωματικά ορισμένα επιχειρήματα τα οποία αφορούν άλλες πτυχές που εξετάζονται από την Επιτροπή. |
| --- | --- |

5.1

Διάφορες εκτιμήσεις σχετικά με τους «δρόμους που πρέπει να ακολουθηθούν» διατυπώθηκαν ήδη στο πλαίσιο των διαφόρων «παρατηρήσεων»· στη συνέχεια, παρατίθενται συμπληρωματικά ορισμένα επιχειρήματα τα οποία αφορούν άλλες πτυχές που εξετάζονται από την Επιτροπή.

| 5.2 | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η Επιτροπή δεν πρέπει να περιοριστεί στην αμιγώς οικονομική προσέγγιση της ΟΝΕ, παραγνωρίζοντας την πολιτική της διάσταση. Η νομισματική ζώνη δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά είναι ένα επιπλέον στοιχείο ενός ευρύτερου σχεδίου για την κοινωνία των πολιτών, μιας «επιθυμίας να συνυπάρξουμε». Δεν λείπουν τα ιστορικά παραδείγματα νομισματικών ζωνών μεταξύ χωρών που διαλύθηκαν εκ των έσω επειδή δεν κατόρθωσαν να προχωρήσουν προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης (10). «Η μετάβαση στο ευρώ δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται και να προβάλλεται απλώς ως τεχνική αλλαγή νομίσματος αλλά ως μείζων μετατροπή με σημαντικές οικονομικές, νομισματικές και κοινωνικές επιπτώσεις» (11). Το μήνυμα αυτό χρήζει υπενθύμισης σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία τα 27 κράτη μέλη επιχειρούν να αναθεωρήσουν τη Συνθήκη για να κατορθώσουν να εξέλθουν από μια θεσμική κρίση που εκπορεύεται από ποικίλα αίτια, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και μια εκτεταμένη οικονομική και κοινωνική δυσφορία. |
| --- | --- |

5.2

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η Επιτροπή δεν πρέπει να περιοριστεί στην αμιγώς οικονομική προσέγγιση της ΟΝΕ, παραγνωρίζοντας την πολιτική της διάσταση. Η νομισματική ζώνη δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά είναι ένα επιπλέον στοιχείο ενός ευρύτερου σχεδίου για την κοινωνία των πολιτών, μιας «επιθυμίας να συνυπάρξουμε». Δεν λείπουν τα ιστορικά παραδείγματα νομισματικών ζωνών μεταξύ χωρών που διαλύθηκαν εκ των έσω επειδή δεν κατόρθωσαν να προχωρήσουν προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης (10). «Η μετάβαση στο ευρώ δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται και να προβάλλεται απλώς ως τεχνική αλλαγή νομίσματος αλλά ως μείζων μετατροπή με σημαντικές οικονομικές, νομισματικές και κοινωνικές επιπτώσεις» (11). Το μήνυμα αυτό χρήζει υπενθύμισης σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία τα 27 κράτη μέλη επιχειρούν να αναθεωρήσουν τη Συνθήκη για να κατορθώσουν να εξέλθουν από μια θεσμική κρίση που εκπορεύεται από ποικίλα αίτια, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και μια εκτεταμένη οικονομική και κοινωνική δυσφορία.

| 5.3 | Το σημείο που πρέπει να σχολιασθεί εδώ αφορά την «προώθηση της διεύρυνσης της ζώνης ευρώ» (σημείο 3.4.2.δ). Η Επιτροπή απαριθμεί τα δυνητικά οφέλη για τις χώρες που έχουν ήδη προσχωρήσει στην Ευρωομάδα, καθώς και για τα μελλοντικά μέλη· όσον αφορά αυτά τα τελευταία, η Επιτροπή φαίνεται ωστόσο να έχει κατά νου μόνον εκείνα «που ετοιμάζονται να υιοθετήσουν το ευρώ», δηλαδή προφανώς τις χώρες που προσχώρησαν πιο πρόσφατα στην ΕΕ. Εντούτοις, δεν γίνεται η παραμικρή αναφορά στη συνεχιζόμενη απουσία των χωρών που ήταν ήδη μέλη της ΕΕ κατά τη στιγμή της υιοθέτησης του ευρώ και που επωφελήθηκαν από μια ρήτρα εξαίρεσης («opt out»), γεγονός το οποίο θα ήταν σκόπιμο να συζητηθεί εκ νέου. Η ΕΟΚΕ, η οποία εύχεται ολόψυχα να αναθεωρήσουν οι χώρες αυτές τις αποφάσεις τους, εκτιμά ότι η σχετική μνεία της Επιτροπής θα συνέβαλε στο να διευκρινισθεί εάν πρέπει να εγκαταλειφθεί οριστικά το ενδεχόμενο προσχώρησης των χωρών που τυγχάνουν εξαίρεσης («opt out»). Η εν λόγω πληροφορία περιλαμβάνεται επίσης μεταξύ των στοιχείων που χρήζουν συνεκτίμησης στο πλαίσιο των αποφάσεων σχετικά με τις μελλοντικές στρατηγικές για το ευρώ· εξάλλου, δεν καθίσταται σαφές πως είναι δυνατόν να μην συνεκτιμηθεί η δυνατότητα — ή η επιθυμία — υιοθέτησης του ενιαίου νομίσματος στα μεσομακροπρόθεσμα σχέδια των χωρών που βρίσκονται εκτός Ευρωομάδας. |
| --- | --- |

5.3

Το σημείο που πρέπει να σχολιασθεί εδώ αφορά την «προώθηση της διεύρυνσης της ζώνης ευρώ» (σημείο 3.4.2.δ). Η Επιτροπή απαριθμεί τα δυνητικά οφέλη για τις χώρες που έχουν ήδη προσχωρήσει στην Ευρωομάδα, καθώς και για τα μελλοντικά μέλη· όσον αφορά αυτά τα τελευταία, η Επιτροπή φαίνεται ωστόσο να έχει κατά νου μόνον εκείνα «που ετοιμάζονται να υιοθετήσουν το ευρώ», δηλαδή προφανώς τις χώρες που προσχώρησαν πιο πρόσφατα στην ΕΕ. Εντούτοις, δεν γίνεται η παραμικρή αναφορά στη συνεχιζόμενη απουσία των χωρών που ήταν ήδη μέλη της ΕΕ κατά τη στιγμή της υιοθέτησης του ευρώ και που επωφελήθηκαν από μια ρήτρα εξαίρεσης («opt out»), γεγονός το οποίο θα ήταν σκόπιμο να συζητηθεί εκ νέου. Η ΕΟΚΕ, η οποία εύχεται ολόψυχα να αναθεωρήσουν οι χώρες αυτές τις αποφάσεις τους, εκτιμά ότι η σχετική μνεία της Επιτροπής θα συνέβαλε στο να διευκρινισθεί εάν πρέπει να εγκαταλειφθεί οριστικά το ενδεχόμενο προσχώρησης των χωρών που τυγχάνουν εξαίρεσης («opt out»). Η εν λόγω πληροφορία περιλαμβάνεται επίσης μεταξύ των στοιχείων που χρήζουν συνεκτίμησης στο πλαίσιο των αποφάσεων σχετικά με τις μελλοντικές στρατηγικές για το ευρώ· εξάλλου, δεν καθίσταται σαφές πως είναι δυνατόν να μην συνεκτιμηθεί η δυνατότητα — ή η επιθυμία — υιοθέτησης του ενιαίου νομίσματος στα μεσομακροπρόθεσμα σχέδια των χωρών που βρίσκονται εκτός Ευρωομάδας.

| 5.4 | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να αποστείλει ένα ισχυρό μήνυμα προς τις χώρες της ΟΝΕ προκειμένου να τις ενθαρρύνει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους ως προς την τήρηση των κριτηρίων του Μάαστριχτ και τη σύγκλιση των πολιτικών τους ενόψει της επίτευξης πραγματικής σύγκλισης. Είναι εντελώς απαράδεκτο να υιοθετούνται από ορισμένες χώρες καταφανώς χαλαρές πολιτικές, χωρίς να υφίσταται καν η δικαιολογία των εξαιρετικών περιστάσεων. Αυτή η συμπεριφορά πλήττει την αξιοπιστία τους έναντι των άλλων κρατών μελών και τελικώς αποδεικνύεται επιζήμια για την αξιοπιστία της ΕΕ στο σύνολό της. |
| --- | --- |

5.4

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να αποστείλει ένα ισχυρό μήνυμα προς τις χώρες της ΟΝΕ προκειμένου να τις ενθαρρύνει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους ως προς την τήρηση των κριτηρίων του Μάαστριχτ και τη σύγκλιση των πολιτικών τους ενόψει της επίτευξης πραγματικής σύγκλισης. Είναι εντελώς απαράδεκτο να υιοθετούνται από ορισμένες χώρες καταφανώς χαλαρές πολιτικές, χωρίς να υφίσταται καν η δικαιολογία των εξαιρετικών περιστάσεων. Αυτή η συμπεριφορά πλήττει την αξιοπιστία τους έναντι των άλλων κρατών μελών και τελικώς αποδεικνύεται επιζήμια για την αξιοπιστία της ΕΕ στο σύνολό της.

| 5.5 | Τέλος, το μήνυμα «πιο κοντά στους πολίτες» έχει επαναληφθεί τόσο πολλές φορές που έγινε πλέον εμβληματική φράση. Εντούτοις, πρόκειται για ζήτημα αποφασιστικής σημασίας το οποίο συνδέεται άμεσα με την ευθύνη των μεμονωμένων κυβερνήσεων. Τα πλεονεκτήματα που αποφέρει το ευρώ είναι προφανή για όλους, αρκεί να θέλουν να τα δουν· είναι γεγονός ότι σε εθνικό επίπεδο, η σταθερότητα των τιμών, η ευκολότερη πρόσβαση σε δανειοδοτήσεις, καθώς και άλλα οφέλη, προβάλλονται συχνά από τις κυβερνήσεις ως δικά τους επιτεύγματα. Εντούτοις, όταν τίθεται ζήτημα «ανεπαρκειών» (πραγματικών ή εικαζόμενων) και ειδικότερα αύξησης των τιμών, τότε η ευθύνη επιρρίπτεται στο ευρώ, ακόμη και σε περιπτώσεις στις οποίες η αιτία δεν ήταν η μετάβαση στο νέο νόμισμα. Στην πολιτική, κανείς δεν έχει συμφέρον να αποδίδει εύσημα σε κανέναν, ενώ αντίθετα ο καθένας επιδιώκει να καταλογίσει σε κάποιον άλλο, ή σε κάποιους άλλους, τις όποιες ανεπάρκειες. |
| --- | --- |

5.5

Τέλος, το μήνυμα «πιο κοντά στους πολίτες» έχει επαναληφθεί τόσο πολλές φορές που έγινε πλέον εμβληματική φράση. Εντούτοις, πρόκειται για ζήτημα αποφασιστικής σημασίας το οποίο συνδέεται άμεσα με την ευθύνη των μεμονωμένων κυβερνήσεων. Τα πλεονεκτήματα που αποφέρει το ευρώ είναι προφανή για όλους, αρκεί να θέλουν να τα δουν· είναι γεγονός ότι σε εθνικό επίπεδο, η σταθερότητα των τιμών, η ευκολότερη πρόσβαση σε δανειοδοτήσεις, καθώς και άλλα οφέλη, προβάλλονται συχνά από τις κυβερνήσεις ως δικά τους επιτεύγματα. Εντούτοις, όταν τίθεται ζήτημα «ανεπαρκειών» (πραγματικών ή εικαζόμενων) και ειδικότερα αύξησης των τιμών, τότε η ευθύνη επιρρίπτεται στο ευρώ, ακόμη και σε περιπτώσεις στις οποίες η αιτία δεν ήταν η μετάβαση στο νέο νόμισμα. Στην πολιτική, κανείς δεν έχει συμφέρον να αποδίδει εύσημα σε κανέναν, ενώ αντίθετα ο καθένας επιδιώκει να καταλογίσει σε κάποιον άλλο, ή σε κάποιους άλλους, τις όποιες ανεπάρκειες.

6.   Περαιτέρω παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ

| 6.1 | Πέραν των παρατηρήσεών της επί του εγγράφου της Επιτροπής, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή σε δύο πρόσθετα ζητήματα προς περαιτέρω συζήτηση. |
| --- | --- |

6.1

Πέραν των παρατηρήσεών της επί του εγγράφου της Επιτροπής, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή σε δύο πρόσθετα ζητήματα προς περαιτέρω συζήτηση.

| 6.2 | Η δυναμική των συναλλαγματικών ισοτιμιών του ευρώ έχει αναφερθεί ως αιτία των ανταγωνιστικών μειονεκτημάτων της Ευρώπης έναντι άλλων χωρών, και κυρίως των ασιατικών χωρών. Παρότι η πτυχή αυτή μπορεί να εκληφθεί ως μια επιμέρους αιτία (και όχι ως η βασική αιτία, όπως αναφέρεται στο σημείο 4.5.3) η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να υποβληθεί εκ νέου σθεναρά το αίτημα περί αναγνώρισης της ιδιότητας του μέλους του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) στη ζώνη του ευρώ. Κατά το παρελθόν είχε εξετασθεί ως ενδεχόμενο να προταθεί η ανταλλαγή της εν λόγω ιδιότητας με ένα από τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο ΔΝΤ, αλλά κανένα εξ αυτών δεν φαίνεται πραγματικά διατεθειμένο να παραχωρήσει τη θέση του στο ευρώ. Η ιδανική λύση θα ήταν η προσθήκη μιας θέσης για το ευρώ στο ΔΝΤ, αλλά βραχυπρόθεσμα θεωρείται πιο ρεαλιστικός ο συντονισμός μεταξύ των εκπροσώπων των κρατών μελών: δεν υπάρχει εξάλλου κανένας λόγος ο οποίος να αιτιολογεί τη μη ενδεδειγμένη εκπροσώπηση ενός νομίσματος το οποίο διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο στις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές. Η προβολή της αντίρρησης σύμφωνα με την οποία το καταστατικό του ΔΝΤ δεν επιτρέπει κάτι τέτοιο είναι μάλλον αβάσιμη: η προσπάθεια που απαιτείται για την αλλαγή ενός καταστατικού θεωρείται ελάχιστη έναντι της πασιφανούς ανωμαλίας που συνιστά η μη δυνατότητα συμμετοχής ενός από τα κυριότερα νομίσματα παγκοσμίως στη διαχείριση των διεθνών νομισματικών πολιτικών. |
| --- | --- |

6.2

Η δυναμική των συναλλαγματικών ισοτιμιών του ευρώ έχει αναφερθεί ως αιτία των ανταγωνιστικών μειονεκτημάτων της Ευρώπης έναντι άλλων χωρών, και κυρίως των ασιατικών χωρών. Παρότι η πτυχή αυτή μπορεί να εκληφθεί ως μια επιμέρους αιτία (και όχι ως η βασική αιτία, όπως αναφέρεται στο σημείο 4.5.3) η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να υποβληθεί εκ νέου σθεναρά το αίτημα περί αναγνώρισης της ιδιότητας του μέλους του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) στη ζώνη του ευρώ. Κατά το παρελθόν είχε εξετασθεί ως ενδεχόμενο να προταθεί η ανταλλαγή της εν λόγω ιδιότητας με ένα από τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο ΔΝΤ, αλλά κανένα εξ αυτών δεν φαίνεται πραγματικά διατεθειμένο να παραχωρήσει τη θέση του στο ευρώ. Η ιδανική λύση θα ήταν η προσθήκη μιας θέσης για το ευρώ στο ΔΝΤ, αλλά βραχυπρόθεσμα θεωρείται πιο ρεαλιστικός ο συντονισμός μεταξύ των εκπροσώπων των κρατών μελών: δεν υπάρχει εξάλλου κανένας λόγος ο οποίος να αιτιολογεί τη μη ενδεδειγμένη εκπροσώπηση ενός νομίσματος το οποίο διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο στις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές. Η προβολή της αντίρρησης σύμφωνα με την οποία το καταστατικό του ΔΝΤ δεν επιτρέπει κάτι τέτοιο είναι μάλλον αβάσιμη: η προσπάθεια που απαιτείται για την αλλαγή ενός καταστατικού θεωρείται ελάχιστη έναντι της πασιφανούς ανωμαλίας που συνιστά η μη δυνατότητα συμμετοχής ενός από τα κυριότερα νομίσματα παγκοσμίως στη διαχείριση των διεθνών νομισματικών πολιτικών.

| 6.3 | Η πρόταση για τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Ταμείου Σταθεροποίησης με σκοπό την μείωση των διαφορών μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τους ρυθμούς ανάπτυξης (12) προβληματίζει την ΕΟΚΕ. Ωστόσο, προτείνει να εξειδικευθεί η πρόταση αυτή ώστε να καταστεί δυνατή μια εμπεριστατωμένη συζήτηση. |
| --- | --- |

6.3

Η πρόταση για τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Ταμείου Σταθεροποίησης με σκοπό την μείωση των διαφορών μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τους ρυθμούς ανάπτυξης (12) προβληματίζει την ΕΟΚΕ. Ωστόσο, προτείνει να εξειδικευθεί η πρόταση αυτή ώστε να καταστεί δυνατή μια εμπεριστατωμένη συζήτηση.

Βρυξέλλες 26 Σεπτεμβρίου 2007.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Προσωρινό έγγραφο στο πλαίσιο της σειράς «The EU Economy Review» (Απολογισμός της οικονομίας της ΕΕ) που δημοσιεύεται από τη ΓΔ Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών Υποθέσεων.

1

(2)  Πρβλ. στο Παράρτημα τον κατάλογο των πρόσφατων γνωμοδοτήσεων σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών.

2

(3)  Γνωμοδότηση σχετικά με τις «Διατάξεις που προβλέπονται για την τρίτη φάση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης», 28 Μαΐου 1997, ΕΕ αριθ. C 287 της 22.9.1997, σελ. 74.

3

(4)  Μεταξύ άλλων, η ΕΟΚΕ είχε προτείνει ότι «οι παράμετροι σύγκλισης, και ειδικότερα αυτές που αναφέρονται στο έλλειμμα και το δημόσιο χρέος, πρέπει να αποτελούν αντικείμενο περιοδικής αναθεώρησης, για παράδειγμα κάθε δέκα χρόνια.». Η πρόταση δεν έγινε δεκτή, αλλά οι εξελίξεις κατέδειξαν την ανάγκη υιοθέτησης ενός «αναθεωρημένου» Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, πριν ακόμη παρέλθει η δεκαετία που είχε προτείνει η ΕΟΚΕ.

4

(5)  «Οι κυβερνήσεις δεν μπορούν πάντα να χαράξουν κατά βούληση την οικονομία της χώρας τους και ... οι πλέον σοβαρές προβλέψεις ενδέχεται να αποδειχτούν ανακριβείς.»: γνωμοδότηση του 1997 που προαναφέρθηκε στην υποσημείωση 3.

5

(6)  «δεδομένης δε της ρευστότητας των κοινωνικοοικονομικών — τόσο των ευρωπαϊκών αλλά κυρίως των παγκόσμιων — εξελίξεων αντί για προγράμματα θα πρέπει να γίνεται λόγος για προγραμματικές δηλώσεις, οι οποίες να είναι δεσμευτικές στο βαθμό που συνδέονται με την πραγματική εξέλιξη της συγκυρίας.»: πρβλ. τη γνωμοδότηση που προαναφέρθηκε στην υποσημείωση 3.

6

αλλά κυρίως των παγκόσμιων

(7)  Πηγή: AMECO, βάση δεδομένων της ΓΔ ECFIN.

7

(8)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «The contribution of labour cost development to price stability and competitiveness adjustment in the euro area», Quarterly Report on the Euro Area, volume 6, no 1, 2007. (Έγγραφο διαθέσιμο μόνο στα αγγλικά, μετάφραση από την ΕΟΚΕ).

8

o

(9)  Πρβλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα Γενικοί προσανατολισμοί της οικονομικής πολιτικής για την περίοδο 2003-2005, ΕΕ αριθ. C 80 της 30.3.2004, σελ. 120.

9

Γενικοί προσανατολισμοί της οικονομικής πολιτικής για την περίοδο 2003-2005

(10)  Η Λατινική Νομισματική Ένωση (1861-1920) απέτυχε εν μέρει εξαιτίας της έλλειψης φορολογικής πειθαρχίας μεταξύ των μελών της (Ιταλία, Γαλλία, Ελβετία, Βέλγιο και Ελλάδα). Μια νομισματική ένωση του 1873 που συνέδεε τη Σουηδία (η οποία εκείνη την εποχή συμπεριλαμβανόταν στη Νορβηγία) και τη Δανία απέτυχε μόλις άλλαξε το πολιτικό πλαίσιο. Αντίθετα, η Γερμανική Τελωνειακή Ένωση του 19ου αιώνα, η οποία εξελίχθηκε σε νομισματική ένωση, στέφθηκε με επιτυχία χάρη στην πολιτική ενοποίηση της χώρας το 1871. Η νομισματική επιτυχία και η πολιτική ολοκλήρωση επομένως συμπορεύονται, δεδομένου ότι μια τέτοια ένωση στηρίζεται σε υψηλό βαθμό συντονισμού των οικονομικών πολιτικών και, άρα, σε έναν ορισμένο βαθμό συγκέντρωσης.

10

(11)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη διεύρυνση της ευρωζώνης (2006/2103(INI)), 1 Ιουνίου 2006.

11

(12)  Το ταμείο αυτό θα τροφοδοτείται από όλα τα κράτη μέλη με ένα μέρος του πλεονάσματος φόρων που εισπράττονται σε περιόδους οικονομικής ανάπτυξης και θα χρηματοδοτεί σχέδια τα οποία κρίνονται από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως σχέδια προτεραιότητας και κοινοτικού συμφέροντος. Η κυριότερη αντίρρηση αφορά το γεγονός ότι η προσέγγιση αυτή τιμωρεί κατά κάποιο τρόπο τις πειθαρχημένες δημοσιονομικές πολιτικές και λειτουργεί συνεπώς σαν αρνητικό κίνητρο.

12

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/96 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/96

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της εξέλιξης των χρηματοπιστωτικών αγορών»

(2008/C 10/23)

Στις 17 Ιανουαρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για τις «Οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της εξέλιξης των χρηματοπιστωτικών αγορών».

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή», στο οποίο ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες για το θέμα, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Σεπτεμβρίου 2007 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. DERRUINE.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειας, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 115 ψήφους υπέρ, 25 ψήφους κατά και 13 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συστάσεις

Ενημέρωση, διαφάνεια και προστασία των επενδυτών και των καταναλωτών

| 1.1 | Είναι σημαντικό να επινοηθούν στατιστικά εργαλεία τα οποία θα καθιστούν δυνατή μια καλύτερη απεικόνιση της αγοράς των αντισταθμιστικών κεφαλαίων (hedge funds) και των ιδιωτικών μετοχικών κεφαλαίων (private equities) καθώς και δείκτες σχετικά με την εταιρική διακυβέρνηση (corporate governance), όλα αυτά δε εναρμονισμένα, τουλάχιστον σε ευρωπαϊκή κλίμακα. |
| --- | --- |

1.1

Είναι σημαντικό να επινοηθούν στατιστικά εργαλεία τα οποία θα καθιστούν δυνατή μια καλύτερη απεικόνιση της αγοράς των αντισταθμιστικών κεφαλαίων (hedge funds) και των ιδιωτικών μετοχικών κεφαλαίων (private equities) καθώς και δείκτες σχετικά με την εταιρική διακυβέρνηση (corporate governance), όλα αυτά δε εναρμονισμένα, τουλάχιστον σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

| 1.2 | Προκειμένου να αρθεί η αυξανόμενη καχυποψία έναντι ενός μέρους του χρηματοπιστωτικού τομέα, να περιοριστεί ο κίνδυνος συστημικών διαταραχών προερχόμενων από ανάληψη υπερβολικών κινδύνων (κυρίως χρέωσης) και να επιβληθεί η τήρηση του θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων ειδών επενδύσεων, θα πρέπει να εφαρμοστούν κανόνες προληπτικής εποπτείας στα αντισταθμιστικά κεφάλαια και στα ιδιωτικά μετοχικά κεφάλαια (μια «Επιτροπή της Βασιλείας ΙΙΙ»). |
| --- | --- |

1.2

Προκειμένου να αρθεί η αυξανόμενη καχυποψία έναντι ενός μέρους του χρηματοπιστωτικού τομέα, να περιοριστεί ο κίνδυνος συστημικών διαταραχών προερχόμενων από ανάληψη υπερβολικών κινδύνων (κυρίως χρέωσης) και να επιβληθεί η τήρηση του θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων ειδών επενδύσεων, θα πρέπει να εφαρμοστούν κανόνες προληπτικής εποπτείας στα αντισταθμιστικά κεφάλαια και στα ιδιωτικά μετοχικά κεφάλαια (μια «Επιτροπή της Βασιλείας ΙΙΙ»).

| 1.3 | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, σύμφωνα με το σχέδιο δράσης της για τον εκσυγχρονισμό του εταιρικού δικαίου και της εταιρικής διακυβέρνησης, να υποβάλει το ταχύτερο δυνατόν τη νομοθετική της πρόταση που αποβλέπει στην ενίσχυση των πληροφοριών που παρέχουν οι θεσμικοί επενδυτές σχετικά με την πολιτική που ακολουθούν στα θέματα των επενδύσεων και της ψηφοφορίας (1). |
| --- | --- |

1.3

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, σύμφωνα με το σχέδιο δράσης της για τον εκσυγχρονισμό του εταιρικού δικαίου και της εταιρικής διακυβέρνησης, να υποβάλει το ταχύτερο δυνατόν τη νομοθετική της πρόταση που αποβλέπει στην ενίσχυση των πληροφοριών που παρέχουν οι θεσμικοί επενδυτές σχετικά με την πολιτική που ακολουθούν στα θέματα των επενδύσεων και της ψηφοφορίας (1).

| 1.4 | Για να ενισχυθεί η προστασία των επενδυτών που τοποθετούν τα χρήματά τους σε εταιρείες επενδύσεων ιδιωτικού μετοχικού κεφαλαίου (ή εταιρείες επιχειρηματικών συμμετοχών — private equity funds), απαιτείται τροποποίηση της οδηγίας ΟΣΕΚΑ (2), ώστε να καλύπτει, επίσης, τους εν λόγω φορείς και να τους επιβάλλει υποχρεώσεις μεγαλύτερης διαφάνειας. Οι υποσχέσεις για υψηλές αποδόσεις αποτελούν, βέβαια, παράγοντα ελκυστικότητας, ενδέχεται, όμως, ο τελικός επενδυτής να αγνοεί τον κίνδυνο στον οποίο εκτίθεται. |
| --- | --- |

1.4

Για να ενισχυθεί η προστασία των επενδυτών που τοποθετούν τα χρήματά τους σε εταιρείες επενδύσεων ιδιωτικού μετοχικού κεφαλαίου (ή εταιρείες επιχειρηματικών συμμετοχών — private equity funds), απαιτείται τροποποίηση της οδηγίας ΟΣΕΚΑ (2), ώστε να καλύπτει, επίσης, τους εν λόγω φορείς και να τους επιβάλλει υποχρεώσεις μεγαλύτερης διαφάνειας. Οι υποσχέσεις για υψηλές αποδόσεις αποτελούν, βέβαια, παράγοντα ελκυστικότητας, ενδέχεται, όμως, ο τελικός επενδυτής να αγνοεί τον κίνδυνο στον οποίο εκτίθεται.

| 1.5 | Η Επιτροπή θα όφειλε να ενθαρρύνει και να συνεχίσει, μαζί με τα ενδιαφερόμενα μέρη (τράπεζες, ενώσεις καταναλωτών, δημόσιες αρχές, προμηθευτές υπηρεσιών κλπ.), τις πρωτοβουλίες για τη βελτίωση του επιπέδου πληροφόρησης και κυρίως κατανόησης εκ μέρους των καταναλωτών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, οι οποίοι γενικά δεν έχουν πάντοτε την απαιτούμενη χρηματοπιστωτική παιδεία και, κατά συνέπεια, επίγνωση των κινδύνων (3). |
| --- | --- |

1.5

Η Επιτροπή θα όφειλε να ενθαρρύνει και να συνεχίσει, μαζί με τα ενδιαφερόμενα μέρη (τράπεζες, ενώσεις καταναλωτών, δημόσιες αρχές, προμηθευτές υπηρεσιών κλπ.), τις πρωτοβουλίες για τη βελτίωση του επιπέδου πληροφόρησης και κυρίως κατανόησης εκ μέρους των καταναλωτών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, οι οποίοι γενικά δεν έχουν πάντοτε την απαιτούμενη χρηματοπιστωτική παιδεία και, κατά συνέπεια, επίγνωση των κινδύνων (3).

| 1.6 | Στις εισηγμένες επιχειρήσεις οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο εξαγοράς, των οποίων όμως ο κύκλος εργασιών ή ο αριθμός των εργαζομένων υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο όριο, θα έπρεπε να επιβάλλεται πάντοτε η υποχρέωση να δημοσιεύουν ορισμένες τουλάχιστον πληροφορίες, όταν αποσύρονται από το χρηματιστήριο και, συνεπώς, δεν υπόκεινται πλέον στις συνδεόμενες με αυτό υποχρεώσεις δημοσίευσης. |
| --- | --- |

1.6

Στις εισηγμένες επιχειρήσεις οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο εξαγοράς, των οποίων όμως ο κύκλος εργασιών ή ο αριθμός των εργαζομένων υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο όριο, θα έπρεπε να επιβάλλεται πάντοτε η υποχρέωση να δημοσιεύουν ορισμένες τουλάχιστον πληροφορίες, όταν αποσύρονται από το χρηματιστήριο και, συνεπώς, δεν υπόκεινται πλέον στις συνδεόμενες με αυτό υποχρεώσεις δημοσίευσης.

Διαχείριση και διαφοροποίηση των κινδύνων

| 1.7 | Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να επιβληθεί μια διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου των επενδεδυμένων κεφαλαίων, ιδίως στην περίπτωση των προγραμμάτων αποταμίευσης για μισθωτούς, σύμφωνα με ήδη υπάρχοντα πρότυπα (βλ. και σημείο 1.2). |
| --- | --- |

1.7

Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να επιβληθεί μια διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου των επενδεδυμένων κεφαλαίων, ιδίως στην περίπτωση των προγραμμάτων αποταμίευσης για μισθωτούς, σύμφωνα με ήδη υπάρχοντα πρότυπα (βλ. και σημείο 1.2).

| 1.8 | Η αμερικανική κρίση με τα δάνεια υψηλού κινδύνου επεκτάθηκε και σε άλλους τομείς των χρηματοπιστωτικών αγορών και στην ΕΕ. Σε περίπτωση ευρωπαϊκής τραπεζικής κρίσης, είναι πιθανόν ότι οι δαπάνες που θα προκύψουν θα οφείλονται κυρίως στην κατάτμηση της εποπτείας, η οποία θα επιβράδυνε την οποιαδήποτε κατάλληλη αντίδραση. Βάσει της αρχής της επικουρικότητας, οι μεγάλες τράπεζες θα πρέπει να υπόκεινται σε εποπτεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ καλεί αυτές τις τράπεζες, καθώς και την Επιτροπή και την επιτροπή ευρωπαϊκών αρχών τραπεζικής εποπτείας (CEBS) να διαβουλευθούν προκειμένου να διατυπώσουν τις προϋποθέσεις και να ορίσουν τα κριτήρια για τον εντοπισμό των σχετικών τραπεζών. |
| --- | --- |

1.8

Η αμερικανική κρίση με τα δάνεια υψηλού κινδύνου επεκτάθηκε και σε άλλους τομείς των χρηματοπιστωτικών αγορών και στην ΕΕ. Σε περίπτωση ευρωπαϊκής τραπεζικής κρίσης, είναι πιθανόν ότι οι δαπάνες που θα προκύψουν θα οφείλονται κυρίως στην κατάτμηση της εποπτείας, η οποία θα επιβράδυνε την οποιαδήποτε κατάλληλη αντίδραση. Βάσει της αρχής της επικουρικότητας, οι μεγάλες τράπεζες θα πρέπει να υπόκεινται σε εποπτεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ καλεί αυτές τις τράπεζες, καθώς και την Επιτροπή και την επιτροπή ευρωπαϊκών αρχών τραπεζικής εποπτείας (CEBS) να διαβουλευθούν προκειμένου να διατυπώσουν τις προϋποθέσεις και να ορίσουν τα κριτήρια για τον εντοπισμό των σχετικών τραπεζών.

| 1.9 | Στην περίπτωση της διαχείρισης κατ' ανάθεση, η οποία παρέχει τη δυνατότητα διαφοροποίησης του διαχειριστικού κινδύνου, θα μπορούσε να παραταθεί η διάρκεια της διαχειριστικής θητείας, ώστε να προκρίνεται μια πιο μακροπρόθεσμη προσέγγιση και να περιορίζεται η κερδοσκοπία που υπερβαίνει την πρόκριση συναλλαγών (αρμπιτράζ), προκειμένου να περιοριστεί η στρέβλωση λόγω κοντόφθαλμης αντιμετώπισης και ο ανταγωνισμός με βάση την απόδοση μέσω κερδοσκοπικών συμπεριφορών των φορέων παροχής υπηρεσιών διαχείρισης. |
| --- | --- |

1.9

Στην περίπτωση της διαχείρισης κατ' ανάθεση, η οποία παρέχει τη δυνατότητα διαφοροποίησης του διαχειριστικού κινδύνου, θα μπορούσε να παραταθεί η διάρκεια της διαχειριστικής θητείας, ώστε να προκρίνεται μια πιο μακροπρόθεσμη προσέγγιση και να περιορίζεται η κερδοσκοπία που υπερβαίνει την πρόκριση συναλλαγών (αρμπιτράζ), προκειμένου να περιοριστεί η στρέβλωση λόγω κοντόφθαλμης αντιμετώπισης και ο ανταγωνισμός με βάση την απόδοση μέσω κερδοσκοπικών συμπεριφορών των φορέων παροχής υπηρεσιών διαχείρισης.

| 1.10 | Τα γραφεία χρηματοδοτικής διαβάθμισης — τα οποία είναι εν προκειμένω κριτής και κρινόμενος, υπό την έννοια ότι βοηθούν τις επενδυτικές τράπεζες να ορίσουν, να αξιολογήσουν, και να τοποθετήσουν — θα πρέπει να υπόκεινται σε μεγαλύτερη διαφάνεια. |
| --- | --- |

1.10

Τα γραφεία χρηματοδοτικής διαβάθμισης — τα οποία είναι εν προκειμένω κριτής και κρινόμενος, υπό την έννοια ότι βοηθούν τις επενδυτικές τράπεζες να ορίσουν, να αξιολογήσουν, και να τοποθετήσουν — θα πρέπει να υπόκεινται σε μεγαλύτερη διαφάνεια.

Εναρμόνιση χρηματοπιστωτικής στρατηγικής και ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου

| 1.11 | Η χορήγηση φορολογικών ελαφρύνσεων θα μπορούσε να ενθαρρύνει τα συνταξιοδοτικά ιδρύματα που ακολουθούν μια πιο μακροπρόθεσμη στρατηγική να εντάξουν την ποιότητα και την κοινωνική ευθύνη στην επενδυτική τους πολιτική (4). Οι κοινωνικά υπεύθυνες επενδύσεις αντιπροσωπεύουν σήμερα ένα μικρό μόνο ποσοστό της πολιτικής αυτής (5). |
| --- | --- |

1.11

Η χορήγηση φορολογικών ελαφρύνσεων θα μπορούσε να ενθαρρύνει τα συνταξιοδοτικά ιδρύματα που ακολουθούν μια πιο μακροπρόθεσμη στρατηγική να εντάξουν την ποιότητα και την κοινωνική ευθύνη στην επενδυτική τους πολιτική (4). Οι κοινωνικά υπεύθυνες επενδύσεις αντιπροσωπεύουν σήμερα ένα μικρό μόνο ποσοστό της πολιτικής αυτής (5).

| 1.12 | Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη οφείλουν να μεριμνήσουν ώστε η αρχή της κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων να εφαρμόζεται στο σύνολο των ενδιαφερομένων μερών, συμπεριλαμβανομένων των εταιρειών επενδύσεων, οι οποίες ασκούν επιρροή στις επιχειρήσεις στις οποίες εμπλέκονται και τις οποίες συχνά διαχειρίζονται. Σχετικά με το σημείο αυτό, η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον οι εταιρείες χαρτοφυλακίου εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας σχετικά με την ενημέρωση/διαβούλευση των εργαζομένων (6) και ζητά, σε περίπτωση που δεν καλύπτονται, να επανεξεταστεί η οδηγία. |
| --- | --- |

1.12

Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη οφείλουν να μεριμνήσουν ώστε η αρχή της κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων να εφαρμόζεται στο σύνολο των ενδιαφερομένων μερών, συμπεριλαμβανομένων των εταιρειών επενδύσεων, οι οποίες ασκούν επιρροή στις επιχειρήσεις στις οποίες εμπλέκονται και τις οποίες συχνά διαχειρίζονται. Σχετικά με το σημείο αυτό, η ΕΟΚΕ διερωτάται κατά πόσον οι εταιρείες χαρτοφυλακίου εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας σχετικά με την ενημέρωση/διαβούλευση των εργαζομένων (6) και ζητά, σε περίπτωση που δεν καλύπτονται, να επανεξεταστεί η οδηγία.

| 1.13 | Συμπληρωματικά, η οδηγία σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων (7) θα έπρεπε να εκσυγχρονισθεί ώστε να καλύπτεται η μεταβίβαση επιχειρήσεων η οποία πραγματοποιείται διαμέσου της μεταβίβασης των μετοχών της. Έτσι, θα τηρείται καλύτερα το δικαίωμα των εργαζομένων στην πληροφόρηση και τη διαβούλευση. |
| --- | --- |

1.13

Συμπληρωματικά, η οδηγία σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων (7) θα έπρεπε να εκσυγχρονισθεί ώστε να καλύπτεται η μεταβίβαση επιχειρήσεων η οποία πραγματοποιείται διαμέσου της μεταβίβασης των μετοχών της. Έτσι, θα τηρείται καλύτερα το δικαίωμα των εργαζομένων στην πληροφόρηση και τη διαβούλευση.

| 1.14 | Στις στατιστικές που αφορούν τους μισθούς (ίσως μάλιστα και τα εισοδήματα) θα πρέπει το δείγμα να κατανέμεται τουλάχιστον σε πεμπτημόρια, ώστε να αξιολογείται καλύτερα η επίδραση της μισθολογικής πολιτικής επί της σταθερότητας των τιμών. |
| --- | --- |

1.14

Στις στατιστικές που αφορούν τους μισθούς (ίσως μάλιστα και τα εισοδήματα) θα πρέπει το δείγμα να κατανέμεται τουλάχιστον σε πεμπτημόρια, ώστε να αξιολογείται καλύτερα η επίδραση της μισθολογικής πολιτικής επί της σταθερότητας των τιμών.

| 1.15 | Οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος αποτελούν βασικό πυλώνα του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου. Συνιστούν επίσης πρωταρχικό στόχο των ιδιωτικών μετοχικών κεφαλαίων, τα οποία επιλεγούν μοχλευμένες εξαγορές επιχειρήσεων, δεδομένου ότι οι ΥΚΩ δημιουργούν σημαντικές χρηματικές ροές, κατέχουν θέση (σχεδόν) μονοπωλιακή και έχουν χαμηλά χρέη και υψηλό λειτουργικό κόστος. Προκειμένου να αποτραπούν τυχόν προβλήματα για τους καταναλωτές και τους πολίτες, ή η τυχόν βλάβη της συνοχής που επιφέρουν οι ΥΚΩ, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της, να προσδιορισθούν σε κοινοτικό επίπεδο οι κοινές βασικές αρχές τις οποίες οφείλουν να τηρούν όλες οι ΥΚΩ. Οι αρχές αυτές θα πρέπει να θεσπισθούν σε μία οδηγία πλαίσιο και, εφόσον απαιτείται, σε επιμέρους οδηγίες ανά τομέα (8). |
| --- | --- |

1.15

Οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος αποτελούν βασικό πυλώνα του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου. Συνιστούν επίσης πρωταρχικό στόχο των ιδιωτικών μετοχικών κεφαλαίων, τα οποία επιλεγούν μοχλευμένες εξαγορές επιχειρήσεων, δεδομένου ότι οι ΥΚΩ δημιουργούν σημαντικές χρηματικές ροές, κατέχουν θέση (σχεδόν) μονοπωλιακή και έχουν χαμηλά χρέη και υψηλό λειτουργικό κόστος. Προκειμένου να αποτραπούν τυχόν προβλήματα για τους καταναλωτές και τους πολίτες, ή η τυχόν βλάβη της συνοχής που επιφέρουν οι ΥΚΩ, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της, να προσδιορισθούν σε κοινοτικό επίπεδο οι κοινές βασικές αρχές τις οποίες οφείλουν να τηρούν όλες οι ΥΚΩ. Οι αρχές αυτές θα πρέπει να θεσπισθούν σε μία οδηγία πλαίσιο και, εφόσον απαιτείται, σε επιμέρους οδηγίες ανά τομέα (8).

Δίκαια φορολογία

| 1.16 | Όπως ήδη έχουν πράξει ορισμένες χώρες, ή το πράττουν επί του παρόντος, θα ήταν σκόπιμο να μελετηθούν, με τήρηση της αρχής της επικουρικότητας, κανόνες βάσει των οποίων θα περιοριστεί η δυνατότητα φορολογικής απαλλαγής των τόκων επί του χρέους, σε περίπτωση εξαγοράς μιας επιχείρησης. |
| --- | --- |

1.16

Όπως ήδη έχουν πράξει ορισμένες χώρες, ή το πράττουν επί του παρόντος, θα ήταν σκόπιμο να μελετηθούν, με τήρηση της αρχής της επικουρικότητας, κανόνες βάσει των οποίων θα περιοριστεί η δυνατότητα φορολογικής απαλλαγής των τόκων επί του χρέους, σε περίπτωση εξαγοράς μιας επιχείρησης.

| 1.17 | Στο πλαίσιο των εργασιών που έχουν ήδη αναληφθεί υπό την αιγίδα του ΟΟΣΑ και για να συνεχίσει η καταπολέμηση του αθέμιτου ανταγωνισμού που προέρχεται από τους φορολογικούς παραδείσους, θα έπρεπε να εξεταστεί το ενδεχόμενο τροποποίησης των φορολογικών διατάξεων, ούτως ώστε, στην πράξη, ο τόπος από τον οποίο ο διαχειριστής διευθύνει πράγματι τις δραστηριότητές του να καθορίζει τη φορολογητέα βάση των αντισταθμιστικών κεφαλαίων, δεδομένου ότι πρόκειται συνήθως για μεγάλες πόλεις των χωρών του ΟΟΣΑ. Ακόμη, ο εφαρμοστέος φορολογικός συντελεστής δεν θα έπρεπε να είναι εκείνος που ισχύει για την υπεραξία, αλλά εκείνος που εφαρμόζεται για τα κανονικά εισοδήματα. |
| --- | --- |

1.17

Στο πλαίσιο των εργασιών που έχουν ήδη αναληφθεί υπό την αιγίδα του ΟΟΣΑ και για να συνεχίσει η καταπολέμηση του αθέμιτου ανταγωνισμού που προέρχεται από τους φορολογικούς παραδείσους, θα έπρεπε να εξεταστεί το ενδεχόμενο τροποποίησης των φορολογικών διατάξεων, ούτως ώστε, στην πράξη, ο τόπος από τον οποίο ο διαχειριστής διευθύνει πράγματι τις δραστηριότητές του να καθορίζει τη φορολογητέα βάση των αντισταθμιστικών κεφαλαίων, δεδομένου ότι πρόκειται συνήθως για μεγάλες πόλεις των χωρών του ΟΟΣΑ. Ακόμη, ο εφαρμοστέος φορολογικός συντελεστής δεν θα έπρεπε να είναι εκείνος που ισχύει για την υπεραξία, αλλά εκείνος που εφαρμόζεται για τα κανονικά εισοδήματα.

| 1.18 | Δεδομένου ότι μεγάλος αριθμός αποφάσεων για ιδιαίτερα βραχυπρόθεσμες επενδύσεις λαμβάνονται σε φορολογικούς παραδείσους (εξωχώρια), η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο, την Επιτροπή και την ΕΚΤ να εξετάσουν το ενδεχόμενο δράσης βάσει του άρθρου 59 της συνθήκης (9). |
| --- | --- |

1.18

Δεδομένου ότι μεγάλος αριθμός αποφάσεων για ιδιαίτερα βραχυπρόθεσμες επενδύσεις λαμβάνονται σε φορολογικούς παραδείσους (εξωχώρια), η ΕΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο, την Επιτροπή και την ΕΚΤ να εξετάσουν το ενδεχόμενο δράσης βάσει του άρθρου 59 της συνθήκης (9).

| 1.19 | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι πρέπει να ενισχυθεί ο συντονισμός των φορολογικών πολιτικών με τον ορισμό ελαχίστων ορίων, ιδιαίτερα για τις διάφορες μορφές φορολόγησης των κεφαλαίων. Η πολιτική αυτή δικαιολογείται από την διττή μέριμνα ευθυδικίας και οικονομικής αποτελεσματικότητας. |
| --- | --- |

1.19

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι πρέπει να ενισχυθεί ο συντονισμός των φορολογικών πολιτικών με τον ορισμό ελαχίστων ορίων, ιδιαίτερα για τις διάφορες μορφές φορολόγησης των κεφαλαίων. Η πολιτική αυτή δικαιολογείται από την διττή μέριμνα ευθυδικίας και οικονομικής αποτελεσματικότητας.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Την τελευταία εικοσιπενταετία, η παγκόσμια οικονομία υπέστη ριζικές αλλαγές. Μολονότι, γενικά, αρκούμαστε να αποδίδουμε το φαινόμενο αυτό στην παγκοσμιοποίηση, ωστόσο δεν αντιλαμβανόμαστε επαρκώς την χρηματοπιστωτική της διάσταση και τη δημιουργία μιας παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αγοράς. |
| --- | --- |

2.1

Την τελευταία εικοσιπενταετία, η παγκόσμια οικονομία υπέστη ριζικές αλλαγές. Μολονότι, γενικά, αρκούμαστε να αποδίδουμε το φαινόμενο αυτό στην παγκοσμιοποίηση, ωστόσο δεν αντιλαμβανόμαστε επαρκώς την χρηματοπιστωτική της διάσταση και τη δημιουργία μιας παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αγοράς.

| 2.2 | Έτσι, μολονότι τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι υπεύθυνοι για την χάραξη της πολιτικής συνεχίζουν να εστιάζουν την προσοχή στον δείκτη του ΑΕγχΠ, ωστόσο κρίνεται απαραίτητο να τεθούν τα πράγματα σε μια προοπτική για την κατανόηση της πραγματικότητας. Το 2002, το παγκόσμιο ΑΕγχΠ ανερχόταν σε 32 τρις δολάρια και μολονότι το ποσό αυτό φαίνεται αστρονομικό, είναι ασήμαντο σε σχέση με το σύνολο των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών εκτός ΑΕγχΠ (1 123 τρις), που αντιπροσωπεύουν τριακονταπενταπλάσια αξία!
  Η παγκόσμια οικονομική σφαίρα (σε τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, 2002)








  Συναλλαγές και παραγωγή | | Νόμισμα διακανονισμού | |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Συναλλαγές σε παράγωγα | 699 | ΗΠΑ (δολάρια) | 405,7 |
| Συναλλαγές σε συνάλλαγμα | 384,4 (10) | Ζώνη ευρώ (ευρώ) | 372,9 |
| Χρηματοπιστωτικές συναλλαγές | 39,3 | Ιαπωνία (γιέν) | 192,8 |
| Συναλλαγές αγαθών και υπηρεσιών
  (παγκόσμιο ΑΕγχΠ) | 32,3 | Άλλες νομισματικές ζώνες | 183,6 |
| Σύνολο (διατραπεζικές συναλλαγές) | 1 155 | Σύνολο (διατραπεζικός διακανονισμός) | 1 155,0 |
| Πηγή: François Morin, «Le Nouveau mur de l'argent: Essai sur la finance globalisée», 2006. |

2.2

Έτσι, μολονότι τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και οι υπεύθυνοι για την χάραξη της πολιτικής συνεχίζουν να εστιάζουν την προσοχή στον δείκτη του ΑΕγχΠ, ωστόσο κρίνεται απαραίτητο να τεθούν τα πράγματα σε μια προοπτική για την κατανόηση της πραγματικότητας. Το 2002, το παγκόσμιο ΑΕγχΠ ανερχόταν σε 32 τρις δολάρια και μολονότι το ποσό αυτό φαίνεται αστρονομικό, είναι ασήμαντο σε σχέση με το σύνολο των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών εκτός ΑΕγχΠ (1 123 τρις), που αντιπροσωπεύουν τριακονταπενταπλάσια αξία!

Η παγκόσμια οικονομική σφαίρα (σε τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, 2002)

Συναλλαγές και παραγωγή

Νόμισμα διακανονισμού

Συναλλαγές σε παράγωγα

699

ΗΠΑ (δολάρια)

405,7

Συναλλαγές σε συνάλλαγμα

384,4 (10)

Ζώνη ευρώ (ευρώ)

372,9

Χρηματοπιστωτικές συναλλαγές

39,3

Ιαπωνία (γιέν)

192,8

Συναλλαγές αγαθών και υπηρεσιών

(παγκόσμιο ΑΕγχΠ)

32,3

Άλλες νομισματικές ζώνες

183,6

Σύνολο (διατραπεζικές συναλλαγές)

1 155

Σύνολο (διατραπεζικός διακανονισμός)

1 155,0

Πηγή: François Morin, «Le Nouveau mur de l'argent: Essai sur la finance globalisée», 2006.

| 2.3 | Οι θεσμικοί επενδυτές αποτελούν την «αιχμή του δόρατος» της χρηματοπιστωτικής παγκοσμιοποίησης. Η εμφάνισή τους συνοδεύεται από τη διάδοση των αγγλοσαξονικών πρακτικών της εταιρικής διακυβέρνησης (corporate governance) (προστασία των μειοψηφούντων μετόχων, υποχρεώσεις διαφάνειας, δραστηριοποίηση των θεσμικών επενδυτών κατά τις γενικές συνελεύσεις και μεταβολή της σχέσης επενδυτών-διαχειριστών-εργαζομένων) και την εμφάνιση παραγώγων πιστωτικών προϊόντων, των νέων αυτών χρηματοπιστωτικών μέσων που επιτρέπουν τη διασπορά του κινδύνου που εθεωρείτο εγγενής σε ορισμένες αξίες. Οι μεταβολές αυτές είτε έγιναν δεκτές είτε επιταχύνθηκαν χάρη στις νέες τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνίας. |
| --- | --- |

2.3

Οι θεσμικοί επενδυτές αποτελούν την «αιχμή του δόρατος» της χρηματοπιστωτικής παγκοσμιοποίησης. Η εμφάνισή τους συνοδεύεται από τη διάδοση των αγγλοσαξονικών πρακτικών της εταιρικής διακυβέρνησης (corporate governance) (προστασία των μειοψηφούντων μετόχων, υποχρεώσεις διαφάνειας, δραστηριοποίηση των θεσμικών επενδυτών κατά τις γενικές συνελεύσεις και μεταβολή της σχέσης επενδυτών-διαχειριστών-εργαζομένων) και την εμφάνιση παραγώγων πιστωτικών προϊόντων, των νέων αυτών χρηματοπιστωτικών μέσων που επιτρέπουν τη διασπορά του κινδύνου που εθεωρείτο εγγενής σε ορισμένες αξίες. Οι μεταβολές αυτές είτε έγιναν δεκτές είτε επιταχύνθηκαν χάρη στις νέες τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνίας.

| 2.4 | Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί ότι οι θεσμικοί επενδυτές, υπό την ευρεία έννοια, εφαρμόζουν στρατηγικές οι οποίες διαφέρουν σε συνάρτηση με τον χρονικό ορίζοντα της επένδυσης. Ενώ ορισμένοι από αυτούς επιδίδονται σε συναλλαγές εξισορροπητικής κερδοσκοπίας (αρμπιτράζ) οι οποίες τείνουν προς τη σταθεροποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών, άλλοι θεσμικοί επενδυτές, όπως π.χ. τα συνταξιοδοτικά ταμεία, οφείλουν να ανταποκρίνονται σε πολύ μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις. Η ίδια ονομασία μπορεί επίσης να καλύπτει πολύ διαφορετικές πρακτικές. Για παράδειγμα, ορισμένες εταιρείες επιχειρηματικών συμμετοχών εξειδικεύονται στην μοχλευμένη εξαγορά (leveraged buy-out) επενδύοντας σε μια επιχείρηση για μια περίοδο 3 έως 5 ετών, ενώ κάποιες άλλες δρουν ως «επιχειρηματικοί άγγελοι» συμβάλλοντας με κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου σε καινοτόμες ΜΜΕ και μπορούν να δεσμευθούν για μια περίοδο που ανέρχεται έως και σε δεκαπέντε έτη (11). | Διάρκεια διατήρησης |
| --- | --- | --- |
| | Μετοχών | Ομολόγων |
| Hedge funds (αντισταθμιστικά κεφάλαια) | 1 μήνα έως 5 μήνες | 1 μήνα έως 5 μήνες |
| Άλλες εταιρείες επενδύσεων | 9 μήνες έως 1 έτος | 1 μήνα έως 6 μήνες |
| Ασφάλειες | 1 2/3 έτη έως 3 1/3 έτη | 6 μήνες έως 2

  έτη |
| Νοικοκυριά | 3 έως 5 έτη | 8 μήνες έως 4 έτη |
| Πηγή: Natixis, «L'effet de la présence des hedge funds sur l'équilibre des marchés financiers», Recherche économique, No 2007-2004. |

2.4

Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί ότι οι θεσμικοί επενδυτές, υπό την ευρεία έννοια, εφαρμόζουν στρατηγικές οι οποίες διαφέρουν σε συνάρτηση με τον χρονικό ορίζοντα της επένδυσης. Ενώ ορισμένοι από αυτούς επιδίδονται σε συναλλαγές εξισορροπητικής κερδοσκοπίας (αρμπιτράζ) οι οποίες τείνουν προς τη σταθεροποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών, άλλοι θεσμικοί επενδυτές, όπως π.χ. τα συνταξιοδοτικά ταμεία, οφείλουν να ανταποκρίνονται σε πολύ μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις. Η ίδια ονομασία μπορεί επίσης να καλύπτει πολύ διαφορετικές πρακτικές. Για παράδειγμα, ορισμένες εταιρείες επιχειρηματικών συμμετοχών εξειδικεύονται στην μοχλευμένη εξαγορά (leveraged buy-out) επενδύοντας σε μια επιχείρηση για μια περίοδο 3 έως 5 ετών, ενώ κάποιες άλλες δρουν ως «επιχειρηματικοί άγγελοι» συμβάλλοντας με κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου σε καινοτόμες ΜΜΕ και μπορούν να δεσμευθούν για μια περίοδο που ανέρχεται έως και σε δεκαπέντε έτη (11).

Διάρκεια διατήρησης

Μετοχών

Ομολόγων

Hedge funds (αντισταθμιστικά κεφάλαια)

1 μήνα έως 5 μήνες

1 μήνα έως 5 μήνες

Άλλες εταιρείες επενδύσεων

9 μήνες έως 1 έτος

1 μήνα έως 6 μήνες

Ασφάλειες

1 2/3 έτη έως 3 1/3 έτη

Formula

Νοικοκυριά

3 έως 5 έτη

8 μήνες έως 4 έτη

Πηγή: Natixis, «L'effet de la présence des hedge funds sur l'équilibre des marchés financiers», Recherche économique, No 2007-2004.

| 2.4.1 | Ωστόσο, οι εν λόγω φορείς μπορεί να διατηρούν στενές σχέσεις μεταξύ τους. Για παράδειγμα, το 24 % των κεφαλαίων που συγκέντρωσαν το 2005 οι εταιρείες επιχειρηματικών συμμετοχών προήρχετο από τον τομέα των συνταξιοδοτικών ταμείων, το 18 % από τον τομέα των εμπορικών και επενδυτικών τραπεζών και το 11 % από τον ασφαλιστικό τομέα (12). Μια από τις πλέον σημαντικές λειτουργίες των εταιρειών επενδύσεων χαρτοφυλακίου και άλλων επιχειρήσεων διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων συνίσταται, όλο και περισσότερο, στην προσφορά υπηρεσιών διαχείρισης στα συνταξιοδοτικά ταμεία και τις ασφάλειες, διαμέσου εντολής. |
| --- | --- |

2.4.1

Ωστόσο, οι εν λόγω φορείς μπορεί να διατηρούν στενές σχέσεις μεταξύ τους. Για παράδειγμα, το 24 % των κεφαλαίων που συγκέντρωσαν το 2005 οι εταιρείες επιχειρηματικών συμμετοχών προήρχετο από τον τομέα των συνταξιοδοτικών ταμείων, το 18 % από τον τομέα των εμπορικών και επενδυτικών τραπεζών και το 11 % από τον ασφαλιστικό τομέα (12). Μια από τις πλέον σημαντικές λειτουργίες των εταιρειών επενδύσεων χαρτοφυλακίου και άλλων επιχειρήσεων διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων συνίσταται, όλο και περισσότερο, στην προσφορά υπηρεσιών διαχείρισης στα συνταξιοδοτικά ταμεία και τις ασφάλειες, διαμέσου εντολής.

| 2.5 | Οι θεσμικοί επενδυτές, οι οποίοι είχαν ήδη σημειώσει μια σχετική ανάπτυξη στις αγγλοσαξονικές χώρες εδώ και 20 έτη, άρχισαν βαθμιαία να ενδιαφέρονται και για τις χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης. Εταιρείες επενδύσεων δημιουργήθηκαν και στα διάφορα κράτη μέλη. Σήμερα, το ήμισυ των περιουσιακών στοιχείων που τελούν υπό συλλογική διαχείριση ελέγχεται από αμερικανούς επενδυτές. |
| --- | --- |

2.5

Οι θεσμικοί επενδυτές, οι οποίοι είχαν ήδη σημειώσει μια σχετική ανάπτυξη στις αγγλοσαξονικές χώρες εδώ και 20 έτη, άρχισαν βαθμιαία να ενδιαφέρονται και για τις χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης. Εταιρείες επενδύσεων δημιουργήθηκαν και στα διάφορα κράτη μέλη. Σήμερα, το ήμισυ των περιουσιακών στοιχείων που τελούν υπό συλλογική διαχείριση ελέγχεται από αμερικανούς επενδυτές.

| 2.6 | Υπολογίζεται ότι σήμερα οι θεσμικοί επενδυτές αντιπροσωπεύουν το 80 % των χρηματιστηριακών συναλλαγών. Γι' αυτό, τα επενδυτικά εγχειρήματα που είναι αντίθετα προς εκείνα των μεγάλων επενδυτικών οργανισμών δεν θεωρούνται ρεαλιστικά. Εξάλλου, είναι, επίσης, οι κυριότεροι κάτοχοι μετοχών σε διασυνοριακό επίπεδο. Μια σφυγμομέτρηση του Ευρωβαρόμετρου (φθινόπωρο 2005) έδειξε ότι μόνο 1 % των νοικοκυριών κατείχε μετοχές επιχείρησης από μια άλλη χώρα και το 3 % μόνο προέβλεπε να αγοράσει ξένες μετοχές! Εξάλλου, λίγα μόνο νοικοκυριά συμμετέχουν ενεργά στις γενικές συνελεύσεις των μετόχων, ενώ η παρουσία των θεσμικών επενδυτών εδώ και ορισμένα έτη είναι πιο έντονη και αποφασιστική. |
| --- | --- |

2.6

Υπολογίζεται ότι σήμερα οι θεσμικοί επενδυτές αντιπροσωπεύουν το 80 % των χρηματιστηριακών συναλλαγών. Γι' αυτό, τα επενδυτικά εγχειρήματα που είναι αντίθετα προς εκείνα των μεγάλων επενδυτικών οργανισμών δεν θεωρούνται ρεαλιστικά. Εξάλλου, είναι, επίσης, οι κυριότεροι κάτοχοι μετοχών σε διασυνοριακό επίπεδο. Μια σφυγμομέτρηση του Ευρωβαρόμετρου (φθινόπωρο 2005) έδειξε ότι μόνο 1 % των νοικοκυριών κατείχε μετοχές επιχείρησης από μια άλλη χώρα και το 3 % μόνο προέβλεπε να αγοράσει ξένες μετοχές! Εξάλλου, λίγα μόνο νοικοκυριά συμμετέχουν ενεργά στις γενικές συνελεύσεις των μετόχων, ενώ η παρουσία των θεσμικών επενδυτών εδώ και ορισμένα έτη είναι πιο έντονη και αποφασιστική.

| 2.7 | Η παρούσα γνωμοδότηση πραγματεύεται, εν πρώτοις, τις επιχειρήσεις που είναι εισηγμένες στα χρηματιστήρια, δεδομένου ότι αναπτύσσουν δραστηριότητα στις χρηματιστηριακές αγορές. Γενικά, πρόκειται για μεγάλες επιχειρήσεις. Ωστόσο, δεδομένου ότι ασκούν αποφασιστική επιρροή στην απασχόληση και τη συμπεριφορά άλλων επιχειρήσεων, οι «μεταλλαγές» που τις επηρεάζουν θίγουν το σύνολο της οικονομίας και της κοινωνίας:






  — | δημιουργούν 1 θέση απασχόλησης στις 3 στην Ευρώπη και 1 στις 2 στις ΗΠΑ· |
| --- | --- | --- |

2.7

Η παρούσα γνωμοδότηση πραγματεύεται, εν πρώτοις, τις επιχειρήσεις που είναι εισηγμένες στα χρηματιστήρια, δεδομένου ότι αναπτύσσουν δραστηριότητα στις χρηματιστηριακές αγορές. Γενικά, πρόκειται για μεγάλες επιχειρήσεις. Ωστόσο, δεδομένου ότι ασκούν αποφασιστική επιρροή στην απασχόληση και τη συμπεριφορά άλλων επιχειρήσεων, οι «μεταλλαγές» που τις επηρεάζουν θίγουν το σύνολο της οικονομίας και της κοινωνίας:

—

δημιουργούν 1 θέση απασχόλησης στις 3 στην Ευρώπη και 1 στις 2 στις ΗΠΑ·

| — | εκπροσωπούνται κυρίως στις εξορυκτικές βιομηχανίες, τις μεταφορές και τηλεπικοινωνίες και τις υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις, δηλαδή σε κλάδους νευραλγικής σημασίας· |
| --- | --- |

—

εκπροσωπούνται κυρίως στις εξορυκτικές βιομηχανίες, τις μεταφορές και τηλεπικοινωνίες και τις υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις, δηλαδή σε κλάδους νευραλγικής σημασίας·

| — | επηρεάζουν, επίσης, τον τρόπο λειτουργίας των ΜΜΕ, διαμέσου των σχέσεων υπεργολαβίας και της χρηματοοικονομικής συμμετοχής. |
| --- | --- |

—

επηρεάζουν, επίσης, τον τρόπο λειτουργίας των ΜΜΕ, διαμέσου των σχέσεων υπεργολαβίας και της χρηματοοικονομικής συμμετοχής.

3.   Σύγκλιση των συστημάτων εταιρικής διακυβέρνησης (13)

| 3.1 | Γενικά, διακρίνονται δυο σύνολα φορέων και πρακτικών που επηρεάζουν τον τρόπο διαχείρισης, διοίκησης, ή ελέγχου των επιχειρήσεων, τις σχέσεις μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών, καθώς και τους στόχους που ανατίθενται στις επιχειρήσεις (εταιρική διακυβέρνηση).






  — | Το αγγλοσαξονικό πρότυπο χαρακτηρίζεται από επιχειρήσεις με μεγάλη διασπορά των μετοχών τους και με θεσμικούς επενδυτές οι οποίοι έχουν έντονη παρουσία έστω και εάν δεν εμπλέκονται στην διαχείριση των επιχειρήσεων. Μολονότι κάθε επενδυτής δεν διαθέτει συνήθως περισσότερο από το 3 % του συνόλου των μετοχών, οι επενδυτές ασκούν επιρροή διαμέσου της πώλησης των μετοχών τους ή της απλής εξαγγελίας πώλησης. Το σύστημα αυτό είναι χαρακτηριστικό των χωρών με μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων εισηγμένων στο χρηματιστήριο. |
| --- | --- | --- |

3.1

Γενικά, διακρίνονται δυο σύνολα φορέων και πρακτικών που επηρεάζουν τον τρόπο διαχείρισης, διοίκησης, ή ελέγχου των επιχειρήσεων, τις σχέσεις μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών, καθώς και τους στόχους που ανατίθενται στις επιχειρήσεις (εταιρική διακυβέρνηση).

—

Το αγγλοσαξονικό πρότυπο χαρακτηρίζεται από επιχειρήσεις με μεγάλη διασπορά των μετοχών τους και με θεσμικούς επενδυτές οι οποίοι έχουν έντονη παρουσία έστω και εάν δεν εμπλέκονται στην διαχείριση των επιχειρήσεων. Μολονότι κάθε επενδυτής δεν διαθέτει συνήθως περισσότερο από το 3 % του συνόλου των μετοχών, οι επενδυτές ασκούν επιρροή διαμέσου της πώλησης των μετοχών τους ή της απλής εξαγγελίας πώλησης. Το σύστημα αυτό είναι χαρακτηριστικό των χωρών με μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων εισηγμένων στο χρηματιστήριο.

| — | Το πρότυπο της ηπειρωτικής Ευρώπης και της πλειονότητας των υπόλοιπων χωρών, μεταξύ των οποίων και η Ιαπωνία, χαρακτηρίζεται από την παρουσία μετόχων που κατέχουν δέσμες μετοχών της τάξης του 10 έως 20 % του συνόλου των μετοχών, πράγμα που τους διασφαλίζει αποτελεσματικό έλεγχο. Οι επενδυτές αυτοί είναι το κράτος, τράπεζες, ή άλλες επιχειρήσεις. Εμπλέκονται άμεσα στη διαχείριση των επιχειρήσεων. Αντίθετα προς το προηγούμενο πρότυπο, οι εργαζόμενοι εμπλέκονται σε έναν ορισμένο βαθμό στη διαχείριση των υποθέσεων της επιχείρησης, με ακραίο παράδειγμα τη συναπόφαση (Mitbestimmung) στη Γερμανία. |
| --- | --- |

—

Το πρότυπο της ηπειρωτικής Ευρώπης και της πλειονότητας των υπόλοιπων χωρών, μεταξύ των οποίων και η Ιαπωνία, χαρακτηρίζεται από την παρουσία μετόχων που κατέχουν δέσμες μετοχών της τάξης του 10 έως 20 % του συνόλου των μετοχών, πράγμα που τους διασφαλίζει αποτελεσματικό έλεγχο. Οι επενδυτές αυτοί είναι το κράτος, τράπεζες, ή άλλες επιχειρήσεις. Εμπλέκονται άμεσα στη διαχείριση των επιχειρήσεων. Αντίθετα προς το προηγούμενο πρότυπο, οι εργαζόμενοι εμπλέκονται σε έναν ορισμένο βαθμό στη διαχείριση των υποθέσεων της επιχείρησης, με ακραίο παράδειγμα τη συναπόφαση (Mitbestimmung) στη Γερμανία.

| 3.2 | Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, διαπιστώθηκε σύγκλιση του προτύπου της ηπειρωτικής Ευρώπης προς το αγγλοσαξονικό πρότυπο. Μεταξύ των λόγων της σύγκλισης αυτής μπορούν να αναφερθούν: η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη και η ιδιωτικοποίηση των δημοσίων επιχειρήσεων, οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις στη Γερμανία, ιδίως όσον αφορά τις χρηματιστηριακές υπεραξίες, οι οποίες οδήγησαν τις τράπεζες να πωλήσουν τη συμμετοχή τους σε βιομηχανικές επιχειρήσεις, η υποχρέωση που επέβαλε το αμερικανικό υπουργείο Εργασίας στους θεσμικούς επενδυτές να ασκούν το δικαίωμα ψήφου τους (1988 και 1994), η οικονομική ζωτικότητα των ΗΠΑ τη δεκαετία του '90 που ερχόταν σε αντίθεση προς τη σχετική ύφεση των χωρών της ηπειρωτικής Ευρώπης, η εισαγωγή μεγάλων επιχειρήσεων σε πολλά χρηματιστήρια, οι νέοι διεθνείς λογιστικοί κανόνες κ.ά. |
| --- | --- |

3.2

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, διαπιστώθηκε σύγκλιση του προτύπου της ηπειρωτικής Ευρώπης προς το αγγλοσαξονικό πρότυπο. Μεταξύ των λόγων της σύγκλισης αυτής μπορούν να αναφερθούν: η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη και η ιδιωτικοποίηση των δημοσίων επιχειρήσεων, οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις στη Γερμανία, ιδίως όσον αφορά τις χρηματιστηριακές υπεραξίες, οι οποίες οδήγησαν τις τράπεζες να πωλήσουν τη συμμετοχή τους σε βιομηχανικές επιχειρήσεις, η υποχρέωση που επέβαλε το αμερικανικό υπουργείο Εργασίας στους θεσμικούς επενδυτές να ασκούν το δικαίωμα ψήφου τους (1988 και 1994), η οικονομική ζωτικότητα των ΗΠΑ τη δεκαετία του '90 που ερχόταν σε αντίθεση προς τη σχετική ύφεση των χωρών της ηπειρωτικής Ευρώπης, η εισαγωγή μεγάλων επιχειρήσεων σε πολλά χρηματιστήρια, οι νέοι διεθνείς λογιστικοί κανόνες κ.ά.

| 3.3 | Ωστόσο, παραμένει μια ορισμένη ποικιλομορφία όσον αφορά τις εθνικές/περιφερειακές μορφές καπιταλισμού η οποία οφείλεται:






  — | στην εθνική ποικιλομορφία των οικονομικών φορέων από απόψεως δικαίου, πολιτικής και νοοτροπίας, καθώς και χορήγησης των πόρων· |
| --- | --- | --- |

3.3

Ωστόσο, παραμένει μια ορισμένη ποικιλομορφία όσον αφορά τις εθνικές/περιφερειακές μορφές καπιταλισμού η οποία οφείλεται:

—

στην εθνική ποικιλομορφία των οικονομικών φορέων από απόψεως δικαίου, πολιτικής και νοοτροπίας, καθώς και χορήγησης των πόρων·

| — | στην αλληλεξάρτηση των αγορών κεφαλαίων και εργασίας, των νομικών ρυθμίσεων και των κανόνων που ρυθμίζουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων· |
| --- | --- |

—

στην αλληλεξάρτηση των αγορών κεφαλαίων και εργασίας, των νομικών ρυθμίσεων και των κανόνων που ρυθμίζουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων·

| — | στο κόστος μετάβασης σε ένα άλλο σύστημα, δεδομένου ότι η μεταβολή ενός από τα στοιχεία που αναφέρονται προηγουμένως θέτει σε κίνδυνο τη συνοχή του συνόλου. |
| --- | --- |

—

στο κόστος μετάβασης σε ένα άλλο σύστημα, δεδομένου ότι η μεταβολή ενός από τα στοιχεία που αναφέρονται προηγουμένως θέτει σε κίνδυνο τη συνοχή του συνόλου.

4.   Οικονομικές συνέπειες

| 4.1 | Η άνθιση των θεσμικών επενδυτών είχε ως αποτέλεσμα τον εκδημοκρατισμό της πρόσβασης στις χρηματοπιστωτικές αγορές και τη διαφοροποίηση του κινδύνου των χαρτοφυλακίων, προσφέροντας την επαγγελματική πείρα των ομάδων διαχείρισης. Επενδύοντας τη συγκεντρωμένη αποταμίευση των νοικοκυριών, τα διαθέσιμα κεφάλαια αυξήθηκαν με αποτέλεσμα μεγαλύτερη διαφοροποίηση, πράγμα που μείωσε τον ατομικό κίνδυνο των ιδιωτών. Οι ΟΣΕΚΑ (οργανισμοί συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες) προσφέρουν πρόσβαση σε μια δυνητικά αυξημένη αποδοτικότητα των κεφαλαίων σε ιδιώτες με περιορισμένα οικονομικά μέσα και περιορισμένη γνώση της αγοράς. Όσον αφορά τις επιχειρήσεις και τη δημόσια διοίκηση, η συγκέντρωση των κεφαλαίων στα χέρια των θεσμικών επενδυτών μείωσε το κόστος διαπραγμάτευσης χάρη στην ύπαρξη ενός ενιαίου συνομιλητή. |
| --- | --- |

4.1

Η άνθιση των θεσμικών επενδυτών είχε ως αποτέλεσμα τον εκδημοκρατισμό της πρόσβασης στις χρηματοπιστωτικές αγορές και τη διαφοροποίηση του κινδύνου των χαρτοφυλακίων, προσφέροντας την επαγγελματική πείρα των ομάδων διαχείρισης. Επενδύοντας τη συγκεντρωμένη αποταμίευση των νοικοκυριών, τα διαθέσιμα κεφάλαια αυξήθηκαν με αποτέλεσμα μεγαλύτερη διαφοροποίηση, πράγμα που μείωσε τον ατομικό κίνδυνο των ιδιωτών. Οι ΟΣΕΚΑ (οργανισμοί συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες) προσφέρουν πρόσβαση σε μια δυνητικά αυξημένη αποδοτικότητα των κεφαλαίων σε ιδιώτες με περιορισμένα οικονομικά μέσα και περιορισμένη γνώση της αγοράς. Όσον αφορά τις επιχειρήσεις και τη δημόσια διοίκηση, η συγκέντρωση των κεφαλαίων στα χέρια των θεσμικών επενδυτών μείωσε το κόστος διαπραγμάτευσης χάρη στην ύπαρξη ενός ενιαίου συνομιλητή.

| 4.2 | Οι θεσμικοί επενδυτές, οποιαδήποτε και εάν είναι η φύση τους [αντισταθμιστικά κεφάλαια (hedge funds), συνταξιοδοτικά ταμεία, τράπεζες και ασφάλειες, ιδιωτικά μετοχικά κεφάλαια (private equities) ...], διαχειρίζονται τα χρηματοπιστωτικά περιουσιακά στοιχεία 300 εκατομμυρίων νοικοκυριών περίπου, που συγκεντρώνονται ουσιαστικά στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ιαπωνία (14). Στόχος τους είναι η μεγιστοποίηση της απόδοσης της αποταμίευσης των εντολέων τους, σε συνάρτηση με το επίπεδο κινδύνου που οι εντολείς αυτοί είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν. |
| --- | --- |

4.2

Οι θεσμικοί επενδυτές, οποιαδήποτε και εάν είναι η φύση τους [αντισταθμιστικά κεφάλαια (hedge funds), συνταξιοδοτικά ταμεία, τράπεζες και ασφάλειες, ιδιωτικά μετοχικά κεφάλαια (private equities) ...], διαχειρίζονται τα χρηματοπιστωτικά περιουσιακά στοιχεία 300 εκατομμυρίων νοικοκυριών περίπου, που συγκεντρώνονται ουσιαστικά στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ιαπωνία (14). Στόχος τους είναι η μεγιστοποίηση της απόδοσης της αποταμίευσης των εντολέων τους, σε συνάρτηση με το επίπεδο κινδύνου που οι εντολείς αυτοί είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν.

| 4.3 | Από πλευράς καταναλωτών και νοικοκυριών, το αυξανόμενο μερίδιο των επενδύσεων σε εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου επί του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών συνεπάγεται, εξ ορισμού, μεγαλύτερη έκθεση της περιουσίας των νοικοκυριών στους κινδύνους της αγοράς (15). |
| --- | --- |

4.3

Από πλευράς καταναλωτών και νοικοκυριών, το αυξανόμενο μερίδιο των επενδύσεων σε εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου επί του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών συνεπάγεται, εξ ορισμού, μεγαλύτερη έκθεση της περιουσίας των νοικοκυριών στους κινδύνους της αγοράς (15).

| 4.4 | Εκτός από τους ΟΣΕΚΑ και τις ασφάλειες, το ευρύ κοινό γνωρίζει καλά τα συνταξιοδοτικά ταμεία. Προβάλλονται ως μια από τις λύσεις οι οποίες επιτρέπουν την ελάφρυνση των συνεπειών της γήρανσης του πληθυσμού. Είναι δυο ειδών: καθορισμένων παροχών ή καθορισμένων εισφορών. Στην πρώτη περίπτωση, τον κίνδυνο αναλαμβάνει ο εργοδότης· στη δεύτερη, ο τελικός αποταμιευτής. Μολονότι τα τελευταία χαρακτηρίζονται από μια δομή περιουσιακών στοιχείων με μεγαλύτερο κίνδυνο, σημειώνουν ανάπτυξη γιατί οι εργοδότες επιδιώκουν να ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο που δημιουργούν οι μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις τους και οι εργαζόμενοι έλκονται ολοένα και περισσότερο από μορφές αποταμίευσης που προσφέρουν υψηλότερη αποδοτικότητα και δικαιώματα που μπορούν να μεταφέρονται ευκολότερα μεταξύ εργοδοτών (16). |
| --- | --- |

4.4

Εκτός από τους ΟΣΕΚΑ και τις ασφάλειες, το ευρύ κοινό γνωρίζει καλά τα συνταξιοδοτικά ταμεία. Προβάλλονται ως μια από τις λύσεις οι οποίες επιτρέπουν την ελάφρυνση των συνεπειών της γήρανσης του πληθυσμού. Είναι δυο ειδών: καθορισμένων παροχών ή καθορισμένων εισφορών. Στην πρώτη περίπτωση, τον κίνδυνο αναλαμβάνει ο εργοδότης· στη δεύτερη, ο τελικός αποταμιευτής. Μολονότι τα τελευταία χαρακτηρίζονται από μια δομή περιουσιακών στοιχείων με μεγαλύτερο κίνδυνο, σημειώνουν ανάπτυξη γιατί οι εργοδότες επιδιώκουν να ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο που δημιουργούν οι μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις τους και οι εργαζόμενοι έλκονται ολοένα και περισσότερο από μορφές αποταμίευσης που προσφέρουν υψηλότερη αποδοτικότητα και δικαιώματα που μπορούν να μεταφέρονται ευκολότερα μεταξύ εργοδοτών (16).

| 4.5 | Τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων τους την αναλαμβάνουν τα ίδια τα ταμεία, συχνά όμως την αναθέτουν (εν μέρει ή εν όλω) σε αμοιβαία κεφάλαια ή άλλες επιχειρήσεις διαχείρισης. Ως εκ τούτου, ο χρονικός ορίζοντας επένδυσης θεωρητικά μεν είναι μακρύς, αλλά η επίδοση της διαχείρισης κρίνεται βραχυπρόθεσμα, με βάση αποκλειστικά την απόδοση. Τούτο εξηγεί γιατί η αναλογία των μετοχών στο σύνολο των περιουσιακών στοιχείων αυξήθηκε σημαντικά και συνέβαλε στην αύξηση της τιμής των περιουσιακών στοιχείων. |
| --- | --- |

4.5

Τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων τους την αναλαμβάνουν τα ίδια τα ταμεία, συχνά όμως την αναθέτουν (εν μέρει ή εν όλω) σε αμοιβαία κεφάλαια ή άλλες επιχειρήσεις διαχείρισης. Ως εκ τούτου, ο χρονικός ορίζοντας επένδυσης θεωρητικά μεν είναι μακρύς, αλλά η επίδοση της διαχείρισης κρίνεται βραχυπρόθεσμα, με βάση αποκλειστικά την απόδοση. Τούτο εξηγεί γιατί η αναλογία των μετοχών στο σύνολο των περιουσιακών στοιχείων αυξήθηκε σημαντικά και συνέβαλε στην αύξηση της τιμής των περιουσιακών στοιχείων.

| 4.6 | Η σύγκλιση των προτύπων της εταιρικής διακυβέρνησης, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών, με τη μεγαλύτερη δραστηριοποίηση από πλευράς θεσμικών επενδυτών και με τους κανόνες αποδοτικότητάς τους, οδήγησε τις μεγάλες επιχειρήσεις να μεγιστοποιήσουν με κάθε θυσία την απόδοση (μερίσματα και υπεραξίες) των αξιών τους. Τα κριτήρια που αφορούν την ικανότητα δημιουργίας μελλοντικών ταμειακών ροών ή την φύση της εταιρικής σχέσης που προέκρινε το ευρωπαϊκό κοινωνικό πρότυπο περιήλθαν σε δεύτερη μοίρα. |
| --- | --- |

4.6

Η σύγκλιση των προτύπων της εταιρικής διακυβέρνησης, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών, με τη μεγαλύτερη δραστηριοποίηση από πλευράς θεσμικών επενδυτών και με τους κανόνες αποδοτικότητάς τους, οδήγησε τις μεγάλες επιχειρήσεις να μεγιστοποιήσουν με κάθε θυσία την απόδοση (μερίσματα και υπεραξίες) των αξιών τους. Τα κριτήρια που αφορούν την ικανότητα δημιουργίας μελλοντικών ταμειακών ροών ή την φύση της εταιρικής σχέσης που προέκρινε το ευρωπαϊκό κοινωνικό πρότυπο περιήλθαν σε δεύτερη μοίρα.

| 4.7 | Έτσι, δημιουργήθηκε μια νέα δυναμική διακυβέρνησης. Σκοπός είναι η πρωτόβουλη πρόκληση μεταβολών των στρατηγικών με στόχο τη συνεχή δημιουργία αξίας για τους μετόχους μάλλον, παρά η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας σε μεσοπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο επίπεδο, η οποία μπορεί έτσι να τεθεί σε κίνδυνο: επαναγορά ιδίων μετοχών από την εταιρεία (shares buyback) με στόχο τη διόγκωση του δείκτη καθαρής αποδοτικότητας των ιδίων κεφαλαίων· συγχωνεύσεις/εξαγορές, οι οποίες ορισμένες φορές δεν υπακούουν σε καμιά βιομηχανική λογική· μείωση της σφαίρας δραστηριοτήτων μιας επιχείρησης και της ενσωμάτωσης εργασιών στη δραστηριότητα του ομίλου με στόχο την διαφοροποίηση του επενδυτικού χαρτοφυλακίου· μετεγκαταστάσεις· μείωση του προσωπικού και ευελιξία των συμβάσεων εργασίας προκειμένου να μειωθούν τα πάγια έξοδα ή να μετατραπούν σε μεταβλητά (17). |
| --- | --- |

4.7

Έτσι, δημιουργήθηκε μια νέα δυναμική διακυβέρνησης. Σκοπός είναι η πρωτόβουλη πρόκληση μεταβολών των στρατηγικών με στόχο τη συνεχή δημιουργία αξίας για τους μετόχους μάλλον, παρά η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας σε μεσοπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο επίπεδο, η οποία μπορεί έτσι να τεθεί σε κίνδυνο: επαναγορά ιδίων μετοχών από την εταιρεία (shares buyback) με στόχο τη διόγκωση του δείκτη καθαρής αποδοτικότητας των ιδίων κεφαλαίων· συγχωνεύσεις/εξαγορές, οι οποίες ορισμένες φορές δεν υπακούουν σε καμιά βιομηχανική λογική· μείωση της σφαίρας δραστηριοτήτων μιας επιχείρησης και της ενσωμάτωσης εργασιών στη δραστηριότητα του ομίλου με στόχο την διαφοροποίηση του επενδυτικού χαρτοφυλακίου· μετεγκαταστάσεις· μείωση του προσωπικού και ευελιξία των συμβάσεων εργασίας προκειμένου να μειωθούν τα πάγια έξοδα ή να μετατραπούν σε μεταβλητά (17).

| 4.8 | Γενικά, η απαίτηση για υψηλό ποσοστό απόδοσης του μετοχικού κεφαλαίου σε πραγματικές τιμές, από 10 έως 20 % ανάλογα με τον κλάδο, έχει αποσταθεροποιητικά μακροοικονομικά αποτελέσματα: μια τόσο υψηλή αποδοτικότητα συνεπάγεται αύξηση των κερδών σημαντικά υψηλότερη της αύξησης του ΑΕγχΠ. Το γεγονός αυτό, μαζί με άλλους παράγοντες (μετανάστευση, μετεγκαταστάσεις, μεγαλύτερη διείσδυση των εισαγωγών κ.ά.), συνέβαλε σε αύξηση του σχετικού μεριδίου του πλούτου που καρπώνονται οι κάτοχοι κεφαλαίων. Πράγματι, διαπιστώνεται μια νέα κατανομή της προστιθέμενης αξίας στις ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, του ΟΟΣΑ και της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, το μερίδιο των μισθών, ως εκατοστιαίο ποσοστό επί του ΑΕγχΠ για τον μέσο όρο της ΕΕ των 15, μειώθηκε από 71,5 %, που ήταν τη δεκαετία του 1980, σε 66,7 % το 2004. Αυτή η μετατόπιση 5 σχεδόν εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕγχΠ αντιστοιχεί σε ανάλογη αύξηση των εισοδημάτων από κεφάλαια (των κερδών). |
| --- | --- |

4.8

Γενικά, η απαίτηση για υψηλό ποσοστό απόδοσης του μετοχικού κεφαλαίου σε πραγματικές τιμές, από 10 έως 20 % ανάλογα με τον κλάδο, έχει αποσταθεροποιητικά μακροοικονομικά αποτελέσματα: μια τόσο υψηλή αποδοτικότητα συνεπάγεται αύξηση των κερδών σημαντικά υψηλότερη της αύξησης του ΑΕγχΠ. Το γεγονός αυτό, μαζί με άλλους παράγοντες (μετανάστευση, μετεγκαταστάσεις, μεγαλύτερη διείσδυση των εισαγωγών κ.ά.), συνέβαλε σε αύξηση του σχετικού μεριδίου του πλούτου που καρπώνονται οι κάτοχοι κεφαλαίων. Πράγματι, διαπιστώνεται μια νέα κατανομή της προστιθέμενης αξίας στις ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, του ΟΟΣΑ και της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, το μερίδιο των μισθών, ως εκατοστιαίο ποσοστό επί του ΑΕγχΠ για τον μέσο όρο της ΕΕ των 15, μειώθηκε από 71,5 %, που ήταν τη δεκαετία του 1980, σε 66,7 % το 2004. Αυτή η μετατόπιση 5 σχεδόν εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕγχΠ αντιστοιχεί σε ανάλογη αύξηση των εισοδημάτων από κεφάλαια (των κερδών).

| 4.8.1 | Οι μακροοικονομικές συνέπειες αυτής της μεταβολής της κατανομής του πλούτου είναι αντιπληθωριστικές: αυξάνουν τη συνολική αποταμίευση, καθώς όμως η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων αυξάνει βραδέως, η ζήτησή τους είναι αδύναμη πράγμα που δεν ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να επενδύσουν. Εξάλλου, δεδομένου ότι ένα μεγάλο μέρος των κερδών αναδιανέμεται στους μετόχους (μερίσματα και αυξήσεις κεφαλαίου ειδικού σκοπού) δημιουργείται πλεονασματική ρευστότητα και το φαινόμενο αυτό αυτοτροφοδοτείται. |
| --- | --- |

4.8.1

Οι μακροοικονομικές συνέπειες αυτής της μεταβολής της κατανομής του πλούτου είναι αντιπληθωριστικές: αυξάνουν τη συνολική αποταμίευση, καθώς όμως η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων αυξάνει βραδέως, η ζήτησή τους είναι αδύναμη πράγμα που δεν ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να επενδύσουν. Εξάλλου, δεδομένου ότι ένα μεγάλο μέρος των κερδών αναδιανέμεται στους μετόχους (μερίσματα και αυξήσεις κεφαλαίου ειδικού σκοπού) δημιουργείται πλεονασματική ρευστότητα και το φαινόμενο αυτό αυτοτροφοδοτείται.

| 4.8.2 | Από την άλλη πλευρά, καθώς οι κυριότερες χώρες του ΟΟΣΑ ανταγωνίζονται για την προσέλκυση άμεσων αλλοδαπών επενδύσεων — οι οποίες τονώνονται χάρη στην πλεονασματική ρευστότητα, αλλά ανακόπτονται από την επιβράδυνση του δυναμισμού της δικής τους εγχώριας αγοράς — έχουν ξεκινήσει πολιτικές μείωσης των φόρων οι οποίες ενδέχεται να επιβαρύνουν τη δημοσιονομική τους κατάσταση, εκτός και εάν επιτευχθεί περιορισμός των δημοσίων δαπανών με εξαίρεση τις κοινωνικές δαπάνες (πρβλ. δημογραφική γήρανση). |
| --- | --- |

4.8.2

Από την άλλη πλευρά, καθώς οι κυριότερες χώρες του ΟΟΣΑ ανταγωνίζονται για την προσέλκυση άμεσων αλλοδαπών επενδύσεων — οι οποίες τονώνονται χάρη στην πλεονασματική ρευστότητα, αλλά ανακόπτονται από την επιβράδυνση του δυναμισμού της δικής τους εγχώριας αγοράς — έχουν ξεκινήσει πολιτικές μείωσης των φόρων οι οποίες ενδέχεται να επιβαρύνουν τη δημοσιονομική τους κατάσταση, εκτός και εάν επιτευχθεί περιορισμός των δημοσίων δαπανών με εξαίρεση τις κοινωνικές δαπάνες (πρβλ. δημογραφική γήρανση).

| 4.8.3 | Ακόμη, δεδομένου ότι οι τόκοι επί του χρέους εκπίπτουν από το φόρο σε πολλές χώρες, οι μοχλευμένες εξαγορές (leveraged buy-out) ισοδυναμούν κατά κάποιον τρόπο με επιδότηση, εκ μέρους των δημοσίων αρχών, των συναλλαγών των εταιρειών επιχειρηματικών συμμετοχών, οι οποίες διαθέτουν έτσι ένα συγκριτικό πλεονέκτημα. Πέρα από το ζήτημα του αθέμιτου ανταγωνισμού έναντι άλλων οικονομικών φορέων, οι οποίοι δεν καταφεύγουν σε τέτοιου είδους πρακτικές, οι μοχλευμένες εξαγορές έχουν επιπτώσεις επί των δημόσιων οικονομικών. Μια μελέτη του υπουργείου φορολογίας της Δανίας (18) προβλέπει ότι, εάν όλες οι υπόλοιπες παράμετροι παραμείνουν ίδιες, οι απώλειες αυτές θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν, στη χώρα αυτή, το 25 % των συνολικών εσόδων από τη φορολογία των επιχειρήσεων για την προσεχή διετία. Ανάλογη κατάσταση επικρατεί στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης και της ζώνης του ευρώ που υπόκεινται στα δημοσιονομικά κριτήρια του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. |
| --- | --- |

4.8.3

Ακόμη, δεδομένου ότι οι τόκοι επί του χρέους εκπίπτουν από το φόρο σε πολλές χώρες, οι μοχλευμένες εξαγορές (leveraged buy-out) ισοδυναμούν κατά κάποιον τρόπο με επιδότηση, εκ μέρους των δημοσίων αρχών, των συναλλαγών των εταιρειών επιχειρηματικών συμμετοχών, οι οποίες διαθέτουν έτσι ένα συγκριτικό πλεονέκτημα. Πέρα από το ζήτημα του αθέμιτου ανταγωνισμού έναντι άλλων οικονομικών φορέων, οι οποίοι δεν καταφεύγουν σε τέτοιου είδους πρακτικές, οι μοχλευμένες εξαγορές έχουν επιπτώσεις επί των δημόσιων οικονομικών. Μια μελέτη του υπουργείου φορολογίας της Δανίας (18) προβλέπει ότι, εάν όλες οι υπόλοιπες παράμετροι παραμείνουν ίδιες, οι απώλειες αυτές θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν, στη χώρα αυτή, το 25 % των συνολικών εσόδων από τη φορολογία των επιχειρήσεων για την προσεχή διετία. Ανάλογη κατάσταση επικρατεί στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης και της ζώνης του ευρώ που υπόκεινται στα δημοσιονομικά κριτήρια του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

| 4.8.4 | Όσο για τις αμοιβές των διαχειριστών κεφαλαίων, το 20 % επί των κερδών που υπερβαίνουν κάποιο όριο, το οποίο χρεώνουν συνήθως ως συμμετοχή επί της δημιουργίας υπεραξίας (carried interest), φορολογείται συνήθως με τον συντελεστή που εφαρμόζεται για την υπεραξία — που είναι κατώτερος — και όχι με τον συντελεστή φορολογίας των κανονικών εισοδημάτων — που είναι υψηλότερος. Το γεγονός αυτό δεν δικαιολογείται, δεδομένου ότι η προσωπική τους συμβολή περιορίζεται σε ένα περιθωριακό και μόνον μερίδιο του κεφαλαίου. Η κατάσταση αυτή θέτει ένα πρόβλημα ίσης φορολογικής αντιμετώπισης των ατόμων αυτών και των λοιπών εργαζομένων, οι οποίοι φορολογούνται περισσότερο. |
| --- | --- |

4.8.4

Όσο για τις αμοιβές των διαχειριστών κεφαλαίων, το 20 % επί των κερδών που υπερβαίνουν κάποιο όριο, το οποίο χρεώνουν συνήθως ως συμμετοχή επί της δημιουργίας υπεραξίας (carried interest), φορολογείται συνήθως με τον συντελεστή που εφαρμόζεται για την υπεραξία — που είναι κατώτερος — και όχι με τον συντελεστή φορολογίας των κανονικών εισοδημάτων — που είναι υψηλότερος. Το γεγονός αυτό δεν δικαιολογείται, δεδομένου ότι η προσωπική τους συμβολή περιορίζεται σε ένα περιθωριακό και μόνον μερίδιο του κεφαλαίου. Η κατάσταση αυτή θέτει ένα πρόβλημα ίσης φορολογικής αντιμετώπισης των ατόμων αυτών και των λοιπών εργαζομένων, οι οποίοι φορολογούνται περισσότερο.

| 4.9 | Την τελευταία δεκαετία δεν εξελίχθηκε μόνο η φύση και η στρατηγική των επιχειρήσεων αλλά και ο ρόλος του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου: πριν μια δεκαετία, ρόλος του προέδρου του Δ.Σ. ήταν η διαχείριση της επιχείρησης και των περιουσιακών της στοιχείων για λογαριασμό των διαφόρων ενδιαφερομένων μερών. Σήμερα, η μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι πρόεδροι των Δ.Σ. είναι να δημιουργήσουν καθαρά αποτελέσματα για τους επενδυτές. Το 1995, το ποσοστό των αναγκαστικών αποχωρήσεων λόγω αποτελεσμάτων που οι μέτοχοι έκριναν ανεπαρκή ως απόδοση, ανήλθε στο ύψιστο ιστορικά επίπεδο. Απολύθηκαν για τον λόγο αυτόν τέσσερις φορές περισσότεροι πρόεδροι Δ.Σ. από ό,τι πριν δέκα χρόνια. Περισσότερες από μία επιχείρηση στις επτά άλλαξαν πρόεδρο του Δ.Σ., ενώ, δέκα χρόνια πριν, η σχετική αναλογία ήταν μία στις ένδεκα. Συντομεύθηκε, επίσης, η διάρκεια της θητείας των προέδρων του Δ.Σ.. Αυτή η ολοένα και ταχύτερη εναλλαγή στη θέση του προέδρου του Δ.Σ. μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, δεδομένου ότι «η εφαρμογή των απαραίτητων μεταβολών στις επιχειρήσεις συνήθως απαιτεί τρία με τέσσερα χρόνια». |
| --- | --- |

4.9

Την τελευταία δεκαετία δεν εξελίχθηκε μόνο η φύση και η στρατηγική των επιχειρήσεων αλλά και ο ρόλος του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου: πριν μια δεκαετία, ρόλος του προέδρου του Δ.Σ. ήταν η διαχείριση της επιχείρησης και των περιουσιακών της στοιχείων για λογαριασμό των διαφόρων ενδιαφερομένων μερών. Σήμερα, η μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι πρόεδροι των Δ.Σ. είναι να δημιουργήσουν καθαρά αποτελέσματα για τους επενδυτές. Το 1995, το ποσοστό των αναγκαστικών αποχωρήσεων λόγω αποτελεσμάτων που οι μέτοχοι έκριναν ανεπαρκή ως απόδοση, ανήλθε στο ύψιστο ιστορικά επίπεδο. Απολύθηκαν για τον λόγο αυτόν τέσσερις φορές περισσότεροι πρόεδροι Δ.Σ. από ό,τι πριν δέκα χρόνια. Περισσότερες από μία επιχείρηση στις επτά άλλαξαν πρόεδρο του Δ.Σ., ενώ, δέκα χρόνια πριν, η σχετική αναλογία ήταν μία στις ένδεκα. Συντομεύθηκε, επίσης, η διάρκεια της θητείας των προέδρων του Δ.Σ.. Αυτή η ολοένα και ταχύτερη εναλλαγή στη θέση του προέδρου του Δ.Σ. μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, δεδομένου ότι «η εφαρμογή των απαραίτητων μεταβολών στις επιχειρήσεις συνήθως απαιτεί τρία με τέσσερα χρόνια».

| 4.9.1 | Κατά συνέπεια, καθώς πολλά διοικητικά συμβούλια αντιμετωπίζουν δυσκολίες για να βρουν υποψηφίους για την αντικατάσταση των προέδρων τους που απολύονται, προκαλείται, λόγω αλυσιδωτών αντιδράσεων, νέα αύξηση των αμοιβών των προέδρων του Δ.Σ., αφενός επειδή οι νέοι εργοδότες τους θέλουν να τους δελεάσουν προκειμένου να εγκαταλείψουν την παλιά τους θέση και, αφετέρου, επειδή οι νυν εργοδότες τους προσπαθούν να τους κρατήσουν. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα των θεσμικών επενδυτών κρίνει υπερβολικά υψηλό το επίπεδο των αμοιβών των διευθυντικών στελεχών (90 %) και πιστεύει ότι δεν έχουν θετική επίδραση στην επίδοση των επιχειρήσεων (78 %) (19). |
| --- | --- |

4.9.1

Κατά συνέπεια, καθώς πολλά διοικητικά συμβούλια αντιμετωπίζουν δυσκολίες για να βρουν υποψηφίους για την αντικατάσταση των προέδρων τους που απολύονται, προκαλείται, λόγω αλυσιδωτών αντιδράσεων, νέα αύξηση των αμοιβών των προέδρων του Δ.Σ., αφενός επειδή οι νέοι εργοδότες τους θέλουν να τους δελεάσουν προκειμένου να εγκαταλείψουν την παλιά τους θέση και, αφετέρου, επειδή οι νυν εργοδότες τους προσπαθούν να τους κρατήσουν. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα των θεσμικών επενδυτών κρίνει υπερβολικά υψηλό το επίπεδο των αμοιβών των διευθυντικών στελεχών (90 %) και πιστεύει ότι δεν έχουν θετική επίδραση στην επίδοση των επιχειρήσεων (78 %) (19).

| 4.9.2 | Μολονότι οι επιχειρήσεις φαίνεται ότι αποφεύγουν πλέον τα συστήματα επιλογής μετοχών (stock options), που στο παρελθόν έχουν οδηγήσει σε συγκρούσεις συμφερόντων και σε θορυβώδη σκάνδαλα, η κοινή γνώμη θεωρεί απαράδεκτη την πρακτική που συνίσταται στη χορήγηση «χρυσών αλεξίπτωτων» και άλλων αμοιβών σε προέδρους Δ.Σ. οι οποίοι δεν πέτυχαν να βελτιώσουν την επίδοση της επιχείρησής τους (από άποψη ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης). |
| --- | --- |

4.9.2

Μολονότι οι επιχειρήσεις φαίνεται ότι αποφεύγουν πλέον τα συστήματα επιλογής μετοχών (stock options), που στο παρελθόν έχουν οδηγήσει σε συγκρούσεις συμφερόντων και σε θορυβώδη σκάνδαλα, η κοινή γνώμη θεωρεί απαράδεκτη την πρακτική που συνίσταται στη χορήγηση «χρυσών αλεξίπτωτων» και άλλων αμοιβών σε προέδρους Δ.Σ. οι οποίοι δεν πέτυχαν να βελτιώσουν την επίδοση της επιχείρησής τους (από άποψη ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης).

5.   Συνοχή/κοινωνικές ανισότητες

| 5.1 | Από τη μία πλευρά, μολονότι τα υψηλά μερίσματα τα οποία καταβάλλονται στους μετόχους δικαιολογούνταν στο παρελθόν λόγω του κινδύνου που συνεπάγονταν οι συναλλαγές στις οποίες επενδύονταν τα κεφάλαιά τους, η βάση του επιχειρήματος αυτού υπονομεύεται σοβαρά από τις εξελίξεις των προσφάτων ετών. |
| --- | --- |

5.1

Από τη μία πλευρά, μολονότι τα υψηλά μερίσματα τα οποία καταβάλλονται στους μετόχους δικαιολογούνταν στο παρελθόν λόγω του κινδύνου που συνεπάγονταν οι συναλλαγές στις οποίες επενδύονταν τα κεφάλαιά τους, η βάση του επιχειρήματος αυτού υπονομεύεται σοβαρά από τις εξελίξεις των προσφάτων ετών.

| 5.1.1 | Πράγματι, η ευθύνη των μετόχων περιορίζεται αποκλειστικά στην εισφορά τους και η διαπραγματευσιμότητα των περιουσιακών τους στοιχείων — η οποία συνδέεται με την αυξανόμενη ρευστότητα των χρηματοπιστωτικών και χρηματιστηριακών αγορών χάρη στην παγκοσμιοποίησή τους και στην εφαρμογή των νέων τεχνολογιών — μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο στον οποίο εκτίθενται ενώ ταυτόχρονα τους προσφέρει μια άνευ προηγουμένου ικανότητα εξόδου και διαφοροποίησης. |
| --- | --- |

5.1.1

Πράγματι, η ευθύνη των μετόχων περιορίζεται αποκλειστικά στην εισφορά τους και η διαπραγματευσιμότητα των περιουσιακών τους στοιχείων — η οποία συνδέεται με την αυξανόμενη ρευστότητα των χρηματοπιστωτικών και χρηματιστηριακών αγορών χάρη στην παγκοσμιοποίησή τους και στην εφαρμογή των νέων τεχνολογιών — μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο στον οποίο εκτίθενται ενώ ταυτόχρονα τους προσφέρει μια άνευ προηγουμένου ικανότητα εξόδου και διαφοροποίησης.

| 5.2 | Από την άλλη πλευρά, «οι οικονομολόγοι διαπίστωσαν μια εποχικότητα των οικονομικών απολύσεων οι οποίες κορυφώνονται τον Ιανουάριο και τον Ιούνιο, δηλαδή την εποχή της κατάρτισης και της αναθεώρησης των ετησίων προϋπολογισμών στις επιχειρήσεις. Συμπέραναν ότι οι εν λόγω απολύσεις απέβλεπαν περισσότερο στη βελτίωση των οικονομικών αποτελεσμάτων παρά σε βιομηχανικές αναγκαιότητες» (20). |
| --- | --- |

5.2

Από την άλλη πλευρά, «οι οικονομολόγοι διαπίστωσαν μια εποχικότητα των οικονομικών απολύσεων οι οποίες κορυφώνονται τον Ιανουάριο και τον Ιούνιο, δηλαδή την εποχή της κατάρτισης και της αναθεώρησης των ετησίων προϋπολογισμών στις επιχειρήσεις. Συμπέραναν ότι οι εν λόγω απολύσεις απέβλεπαν περισσότερο στη βελτίωση των οικονομικών αποτελεσμάτων παρά σε βιομηχανικές αναγκαιότητες» (20).

| 5.2.1 | Εξάλλου, η εξατομίκευση των συμβάσεων εργασίας και των αμοιβών είναι στην ημερήσια διάταξη καθώς και η αύξηση του αριθμού των συμβάσεων εργασίας άτυπης μορφής, όπως π.χ. οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου και οι συμβάσεις εργασίας μερικής απασχόλησης, που στοχεύουν στη μετατροπή μέρους των παγίων μισθολογικών εξόδων σε μεταβλητά έξοδα και, σε τελευταία ανάλυση, σε αύξηση των κερδών και, κατά συνέπεια, σε αύξηση των μερισμάτων ανά μετοχή. Το 1992, το 25,4 % των εργαζομένων απασχολούνταν βάσει συμβάσεως ορισμένου χρόνου ή μερικής απασχόλησης. Το 2005, η αναλογία αυτή ανήλθε στο 33 %. Ο ρυθμός αύξησης αυτού του είδους συμβάσεων επισφαλούς απασχόλησης ήταν ταχύτερος του ρυθμού δημιουργίας θέσεων απασχόλησης καθ' όλη την περίοδο αυτή (εκτός από το 2005) και, όσον αφορά τις συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, το 33 % μόνο εξ αυτών καταλήγει σε συμβάσεις αορίστου χρόνου (ενώ το 22 % σε διακοπή της απασχόλησης και το 39 % σε άλλη σύμβαση του ιδίου είδους) (21). |
| --- | --- |

5.2.1

Εξάλλου, η εξατομίκευση των συμβάσεων εργασίας και των αμοιβών είναι στην ημερήσια διάταξη καθώς και η αύξηση του αριθμού των συμβάσεων εργασίας άτυπης μορφής, όπως π.χ. οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου και οι συμβάσεις εργασίας μερικής απασχόλησης, που στοχεύουν στη μετατροπή μέρους των παγίων μισθολογικών εξόδων σε μεταβλητά έξοδα και, σε τελευταία ανάλυση, σε αύξηση των κερδών και, κατά συνέπεια, σε αύξηση των μερισμάτων ανά μετοχή. Το 1992, το 25,4 % των εργαζομένων απασχολούνταν βάσει συμβάσεως ορισμένου χρόνου ή μερικής απασχόλησης. Το 2005, η αναλογία αυτή ανήλθε στο 33 %. Ο ρυθμός αύξησης αυτού του είδους συμβάσεων επισφαλούς απασχόλησης ήταν ταχύτερος του ρυθμού δημιουργίας θέσεων απασχόλησης καθ' όλη την περίοδο αυτή (εκτός από το 2005) και, όσον αφορά τις συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, το 33 % μόνο εξ αυτών καταλήγει σε συμβάσεις αορίστου χρόνου (ενώ το 22 % σε διακοπή της απασχόλησης και το 39 % σε άλλη σύμβαση του ιδίου είδους) (21).

| 5.2.2 | Το αποτέλεσμα είναι ότι δημιουργούνται νέοι κίνδυνοι για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις:






  — | οι επιχειρήσεις δεν επενδύουν σ' αυτούς τους μετακινούμενους εργαζόμενους οι οποίοι, με τη σειρά τους, δεν επενδύουν την ενέργειά τους, δεδομένου ότι οι δεσμοί τους με την επιχείρηση είναι ασθενέστεροι και φοβούνται ότι δεν θα αντλήσουν απτά οφέλη από τυχόν επαγγελματική κατάρτιση (22)
   (23)· |
| --- | --- | --- |

5.2.2

Το αποτέλεσμα είναι ότι δημιουργούνται νέοι κίνδυνοι για τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις:

—

οι επιχειρήσεις δεν επενδύουν σ' αυτούς τους μετακινούμενους εργαζόμενους οι οποίοι, με τη σειρά τους, δεν επενδύουν την ενέργειά τους, δεδομένου ότι οι δεσμοί τους με την επιχείρηση είναι ασθενέστεροι και φοβούνται ότι δεν θα αντλήσουν απτά οφέλη από τυχόν επαγγελματική κατάρτιση (22)
   (23)·

| — | στην κοινωνία της γνώσης, οι ανθρώπινοι πόροι εξειδικεύονται ολοένα και περισσότερο ανά συγκεκριμένη επιχείρηση και, κατά συνέπεια, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν εύκολα σε άλλες επιχειρήσεις (δηλ. δεν μπορούν πραγματικά να μεταφερθούν από μια επιχείρηση σε μια άλλη) (24)· |
| --- | --- |

—

στην κοινωνία της γνώσης, οι ανθρώπινοι πόροι εξειδικεύονται ολοένα και περισσότερο ανά συγκεκριμένη επιχείρηση και, κατά συνέπεια, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν εύκολα σε άλλες επιχειρήσεις (δηλ. δεν μπορούν πραγματικά να μεταφερθούν από μια επιχείρηση σε μια άλλη) (24)·

| — | οι εκπρόσωποι των εργαζομένων δεν μπορούν να εντοπίσουν τους συνομιλητές στους οποίους πρέπει να απευθυνθούν στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, δεδομένου ότι ο «διευθυντής» τους έχει καταλήξει να είναι μια απρόσωπη, κυμαινόμενη και κατακερματισμένη ομάδα μετόχων· |
| --- | --- |

—

οι εκπρόσωποι των εργαζομένων δεν μπορούν να εντοπίσουν τους συνομιλητές στους οποίους πρέπει να απευθυνθούν στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, δεδομένου ότι ο «διευθυντής» τους έχει καταλήξει να είναι μια απρόσωπη, κυμαινόμενη και κατακερματισμένη ομάδα μετόχων·

| — | οι εργαζόμενοι βρίσκονται σε μια κατάσταση ανταγωνισμού μεταξύ τους:






  — | σε παγκόσμιο επίπεδο, λόγω της έντονης κινητικότητας του παραγωγικού κεφαλαίου και του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και του διπλασιασμού του αριθμού των εργαζομένων που συμμετέχουν στην οικονομία μετά την κατάρρευση του σοβιετικού συνασπισμού και, κυρίως, μετά την είσοδο της Κίνας και της Ινδίας στο διεθνές προσκήνιο· |
| --- | --- | --- |

—

οι εργαζόμενοι βρίσκονται σε μια κατάσταση ανταγωνισμού μεταξύ τους:

—

σε παγκόσμιο επίπεδο, λόγω της έντονης κινητικότητας του παραγωγικού κεφαλαίου και του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου και του διπλασιασμού του αριθμού των εργαζομένων που συμμετέχουν στην οικονομία μετά την κατάρρευση του σοβιετικού συνασπισμού και, κυρίως, μετά την είσοδο της Κίνας και της Ινδίας στο διεθνές προσκήνιο·

| — | σε εθνικό επίπεδο, λόγω του επιπέδου ανεργίας, του πολλαπλασιασμού των θέσεων απασχόλησης κακής ποιότητας που αυξάνει την αξία των θέσεων απασχόλησης υψηλής ποιότητας και του παραδόξου της επαγγελματικής κατάρτισης: αφενός, γίνεται πολύς λόγος για την ανάγκη κατάρτισης και για την αναντιστοιχία των δεξιοτήτων έναντι των αναγκών της αγοράς και, αφετέρου, σχεδόν ένας στους τρεις εργαζόμενους θεωρεί ότι είναι υπερκαταρτισμένος σε σχέση με τις δεξιότητες που απαιτεί η επαγγελματική του δραστηριότητα, ενώ στους λιγότερο καταρτισμένους εργαζόμενους και στους προσωρινούς δεν προσφέρεται επαρκής κατάρτιση· |
| --- | --- |

—

σε εθνικό επίπεδο, λόγω του επιπέδου ανεργίας, του πολλαπλασιασμού των θέσεων απασχόλησης κακής ποιότητας που αυξάνει την αξία των θέσεων απασχόλησης υψηλής ποιότητας και του παραδόξου της επαγγελματικής κατάρτισης: αφενός, γίνεται πολύς λόγος για την ανάγκη κατάρτισης και για την αναντιστοιχία των δεξιοτήτων έναντι των αναγκών της αγοράς και, αφετέρου, σχεδόν ένας στους τρεις εργαζόμενους θεωρεί ότι είναι υπερκαταρτισμένος σε σχέση με τις δεξιότητες που απαιτεί η επαγγελματική του δραστηριότητα, ενώ στους λιγότερο καταρτισμένους εργαζόμενους και στους προσωρινούς δεν προσφέρεται επαρκής κατάρτιση·

| — | ο ανταγωνισμός αυτός εντείνεται ακόμη περισσότερο καθώς η κινητικότητα των εργαζομένων περιορίζεται σχετικά λόγω της διατήρησης μεταβατικών περιόδων στις νομοθεσίες που αφορούν την οικονομική μετανάστευση, σύμφωνα με τις οποίες η πρόσβαση ενός αλλοδαπού στην αγορά εργασίας εξαρτάται από την έλλειψη εργατικών χεριών σε ορισμένα επαγγέλματα (πολιτικοί περιορισμοί) ή από την απουσία πραγματικής προόδου όσον αφορά τη δυνατότητα μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, από την άνοδο των τιμών των ακινήτων (κοινωνικοοικονομικοί περιορισμοί), ή από την ανεπάρκεια των γλωσσικών γνώσεων (πολιτισμικοί περιορισμοί). |
| --- | --- |

—

ο ανταγωνισμός αυτός εντείνεται ακόμη περισσότερο καθώς η κινητικότητα των εργαζομένων περιορίζεται σχετικά λόγω της διατήρησης μεταβατικών περιόδων στις νομοθεσίες που αφορούν την οικονομική μετανάστευση, σύμφωνα με τις οποίες η πρόσβαση ενός αλλοδαπού στην αγορά εργασίας εξαρτάται από την έλλειψη εργατικών χεριών σε ορισμένα επαγγέλματα (πολιτικοί περιορισμοί) ή από την απουσία πραγματικής προόδου όσον αφορά τη δυνατότητα μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, από την άνοδο των τιμών των ακινήτων (κοινωνικοοικονομικοί περιορισμοί), ή από την ανεπάρκεια των γλωσσικών γνώσεων (πολιτισμικοί περιορισμοί).

| 5.2.3 | Πρέπει να επιτευχθεί νέα ισορροπία μεταξύ των μετόχων και των εργαζομένων. Εκτός από την παραμόρφωση της κατανομής του ΑΕγχΠ μεταξύ «κεφαλαίου» και «εργασίας» και από τα στοιχεία που αναφέρθηκαν προηγουμένως, η έλλειψη ισορροπίας αντικατοπτρίζεται, επίσης, στους ταχύτατους ρυθμούς με τους οποίους αναπτύχθηκαν χρηματοπιστωτικές και χρηματιστηριακές αγορές τα τελευταία έτη, ενώ, αντιστρόφως, η εργατική νομοθεσία εξελίχθηκε προς την αντίθετη κατεύθυνση, μη διασφαλίζοντας, δηλαδή, στους εργαζόμενους, επαρκή προστασία (τόσο από απόψεως συμβάσεων όσο και από απόψεως συνεχούς κατάρτισης (25)). Τούτο εξηγεί το γεγονός ότι η ευελιξία (και μεγαλύτερη προσωρινότητα) της εργασίας καθίσταται πραγματική μεταβλητή προσαρμογής για τις επιχειρήσεις.
  Εξέλιξη ανά κοινωνικό «υπο-πρότυπο» | | Χρηματιστηριακή κεφαλαιοποίηση/ΑΕγχΠ | Προστασία των εργαζομένων |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Μέσος όρος | Χώρα | 1990 | 2003 | 1990 | 2003 |
| Αγγλοσαξονικό πρότυπο | ΗΒ, ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία | 54 | 119 | 0,63 | 0,73 |
| Σκανδιναβικό πρότυπο | Φινλανδία, Δανία, Σουηδία | 28 | 85 | 2,71 | 1,89 |
| Ηπειρωτικό πρότυπο | Γαλλία, Γερμανία, Αυστρία, Βέλγιο, Κάτω Χώρες | 30 | 59 | 2,79 | 2,30 |
| Μεσογειακό πρότυπο | Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα | 16 | 57 | 3,67 | 2,61 |
| Ιαπωνικό πρότυπο | | 98 | 70 | 2,10 | 1,84 |
| ΣΗΜ.: Δεν υπάρχουν δεδομένα για τα νέα κράτη μέλη. |

5.2.3

Πρέπει να επιτευχθεί νέα ισορροπία μεταξύ των μετόχων και των εργαζομένων. Εκτός από την παραμόρφωση της κατανομής του ΑΕγχΠ μεταξύ «κεφαλαίου» και «εργασίας» και από τα στοιχεία που αναφέρθηκαν προηγουμένως, η έλλειψη ισορροπίας αντικατοπτρίζεται, επίσης, στους ταχύτατους ρυθμούς με τους οποίους αναπτύχθηκαν χρηματοπιστωτικές και χρηματιστηριακές αγορές τα τελευταία έτη, ενώ, αντιστρόφως, η εργατική νομοθεσία εξελίχθηκε προς την αντίθετη κατεύθυνση, μη διασφαλίζοντας, δηλαδή, στους εργαζόμενους, επαρκή προστασία (τόσο από απόψεως συμβάσεων όσο και από απόψεως συνεχούς κατάρτισης (25)). Τούτο εξηγεί το γεγονός ότι η ευελιξία (και μεγαλύτερη προσωρινότητα) της εργασίας καθίσταται πραγματική μεταβλητή προσαρμογής για τις επιχειρήσεις.

Εξέλιξη ανά κοινωνικό «υπο-πρότυπο»

Χρηματιστηριακή κεφαλαιοποίηση/ΑΕγχΠ

Προστασία των εργαζομένων

Μέσος όρος

Χώρα

1990

2003

1990

2003

Αγγλοσαξονικό πρότυπο

ΗΒ, ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία

54

119

0,63

0,73

Σκανδιναβικό πρότυπο

Φινλανδία, Δανία, Σουηδία

28

85

2,71

1,89

Ηπειρωτικό πρότυπο

Γαλλία, Γερμανία, Αυστρία, Βέλγιο, Κάτω Χώρες

30

59

2,79

2,30

Μεσογειακό πρότυπο

Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα

16

57

3,67

2,61

Ιαπωνικό πρότυπο

98

70

2,10

1,84

ΣΗΜ.: Δεν υπάρχουν δεδομένα για τα νέα κράτη μέλη.

Η προστασία των εργαζομένων ορίζεται βάσει του δείκτη «EPL version 1» ο οποίος υπολογίστηκε (για τα έτη 1990, 1998 και 2003) από τον ΟΟΣΑ. Καλύπτει τη ρύθμιση περί προστασίας των κανονικών και προσωρινών θέσεων απασχόλησης. Στην κλίμακα προστασίας, όσο ο δείκτης πλησιάζει το 0, τόσο μικρότερο βαθμό προστασίας παρέχει η νομοθεσία στους εργαζομένους (ο δείκτης EPL version 2 περιλαμβάνει και πληροφορίες σχετικά με τις συλλογικές απολύσεις, δεν φτάνει όμως πίσω μέχρι το 1990).

| 5.2.4 | Μολονότι η κατοχή μετοχών από τους εργαζόμενους έχει αναπτυχθεί, ωστόσο δεν μπορεί να διορθώσει την κατάσταση, δεδομένου ότι αφορά κυρίως και κατά τρόπο δυσανάλογο (εάν ληφθεί υπόψη το ποσοστό τους επί του συνόλου των εργαζομένων) τους εργαζόμενους με τις υψηλότερες αποδοχές (κατά κανόνα, τα ανώτερα στελέχη). |
| --- | --- |

5.2.4

Μολονότι η κατοχή μετοχών από τους εργαζόμενους έχει αναπτυχθεί, ωστόσο δεν μπορεί να διορθώσει την κατάσταση, δεδομένου ότι αφορά κυρίως και κατά τρόπο δυσανάλογο (εάν ληφθεί υπόψη το ποσοστό τους επί του συνόλου των εργαζομένων) τους εργαζόμενους με τις υψηλότερες αποδοχές (κατά κανόνα, τα ανώτερα στελέχη).

| 5.2.5 | Δεδομένου ότι τα οικονομικά συστήματα διαμορφώνονται από την ιστορία (βλ. σημείο 2.3), γίνεται εύκολα κατανοητό ότι η σύγκλιση των προτύπων της εταιρικής διακυβέρνησης (βλ. σημεία 3.1 και 3.2) στην ηπειρωτική Ευρώπη δεν είχε ιδιαίτερα εμφανείς συνέπειες όσον αφορά την καταπολέμηση της ανεργίας, μολονότι το ευρωπαϊκό κοινωνικό πρότυπο στηρίζεται σε μια κοινωνική οικονομία της αγοράς, η οποία προϋποθέτει μια προσέγγιση εταιρικής σχέσης με την ευρεία έννοια, η οποία υπερβαίνει τα συμφέροντα των μετόχων και μόνο. |
| --- | --- |

5.2.5

Δεδομένου ότι τα οικονομικά συστήματα διαμορφώνονται από την ιστορία (βλ. σημείο 2.3), γίνεται εύκολα κατανοητό ότι η σύγκλιση των προτύπων της εταιρικής διακυβέρνησης (βλ. σημεία 3.1 και 3.2) στην ηπειρωτική Ευρώπη δεν είχε ιδιαίτερα εμφανείς συνέπειες όσον αφορά την καταπολέμηση της ανεργίας, μολονότι το ευρωπαϊκό κοινωνικό πρότυπο στηρίζεται σε μια κοινωνική οικονομία της αγοράς, η οποία προϋποθέτει μια προσέγγιση εταιρικής σχέσης με την ευρεία έννοια, η οποία υπερβαίνει τα συμφέροντα των μετόχων και μόνο.

| 5.3 | Εδώ και πολλά έτη, έχουμε εισέλθει σε μια φάση πολιτικής σοβαρού περιορισμού μισθών (26) υπό την πίεση του διεθνούς ανταγωνισμού που εντείνεται και υπό την επίδραση των κανόνων περί αποδοτικότητας. Ωστόσο, το φαινόμενο αυτό δεν αφορά όλες τις κοινωνικο-επαγγελματικές τάξεις. |
| --- | --- |

5.3

Εδώ και πολλά έτη, έχουμε εισέλθει σε μια φάση πολιτικής σοβαρού περιορισμού μισθών (26) υπό την πίεση του διεθνούς ανταγωνισμού που εντείνεται και υπό την επίδραση των κανόνων περί αποδοτικότητας. Ωστόσο, το φαινόμενο αυτό δεν αφορά όλες τις κοινωνικο-επαγγελματικές τάξεις.

| 5.3.1 | Συνεπώς, όπως γίνεται και στις ΗΠΑ (27), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα έπρεπε να βελτιώσουν τα στατιστικά τους στοιχεία κατανέμοντάς τα σε πεμπτημόρια (τουλάχιστον) (28), ώστε να εντοπίζονται καλύτερα οι κατηγορίες ατόμων (πολύ υψηλόμισθοι, πολύ χαμηλόμισθοι, ενδιάμεσες κατηγορίες) τις οποίες αφορά η αύξηση του συνολικού μισθολογικού κόστους — και γενικότερα των εισοδημάτων —, προκειμένου να εκτιμηθούν καλύτερα οι κίνδυνοι που απειλούν τη σταθερότητα των τιμών λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι διάφορες πληθυσμιακές ομάδες δεν έχουν την αυτή ροπή προς κατανάλωση (29) (βλ. επίσης σημείο 4.8.4). |
| --- | --- |

5.3.1

Συνεπώς, όπως γίνεται και στις ΗΠΑ (27), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα έπρεπε να βελτιώσουν τα στατιστικά τους στοιχεία κατανέμοντάς τα σε πεμπτημόρια (τουλάχιστον) (28), ώστε να εντοπίζονται καλύτερα οι κατηγορίες ατόμων (πολύ υψηλόμισθοι, πολύ χαμηλόμισθοι, ενδιάμεσες κατηγορίες) τις οποίες αφορά η αύξηση του συνολικού μισθολογικού κόστους — και γενικότερα των εισοδημάτων —, προκειμένου να εκτιμηθούν καλύτερα οι κίνδυνοι που απειλούν τη σταθερότητα των τιμών λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι διάφορες πληθυσμιακές ομάδες δεν έχουν την αυτή ροπή προς κατανάλωση (29) (βλ. επίσης σημείο 4.8.4).

6.   Ε&Α και καινοτομία

| 6.1 | Δεδομένου ότι οι θεσμικοί επενδυτές έχουν μια τάση μιμητισμού κατά τη λήψη των επενδυτικών αποφάσεών τους, υπάρχει κίνδυνος υπερεπενδύσεων σε ορισμένους τομείς και, ταυτόχρονα, υπο-επενδύσεων σε άλλους, καθώς καταδεικνύεται από την χρηματιστηριακή κρίση του 2000-2001. |
| --- | --- |

6.1

Δεδομένου ότι οι θεσμικοί επενδυτές έχουν μια τάση μιμητισμού κατά τη λήψη των επενδυτικών αποφάσεών τους, υπάρχει κίνδυνος υπερεπενδύσεων σε ορισμένους τομείς και, ταυτόχρονα, υπο-επενδύσεων σε άλλους, καθώς καταδεικνύεται από την χρηματιστηριακή κρίση του 2000-2001.

| 6.2 | Το παράδειγμα των σκανδιναβικών χωρών δείχνει ότι είναι δυνατός ο συνδυασμός υψηλών κοινωνικών και τεχνολογικών επιδόσεων με ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα το οποίο βασίζεται περισσότερο στο τραπεζικό σύστημα παρά στο χρηματιστηριακό. |
| --- | --- |

6.2

Το παράδειγμα των σκανδιναβικών χωρών δείχνει ότι είναι δυνατός ο συνδυασμός υψηλών κοινωνικών και τεχνολογικών επιδόσεων με ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα το οποίο βασίζεται περισσότερο στο τραπεζικό σύστημα παρά στο χρηματιστηριακό.

| 6.3 | Όσο για τις εταιρείες επιχειρηματικών συμμετοχών (private equities), κάποιες φορές εξασφαλίζουν τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου τα οποία είναι απαραίτητα για την έναρξη νέων δραστηριοτήτων από επιχειρήσεις μικρού μεγέθους (start-ups). Η πρακτική αυτή, όμως, συρρικνώνεται εδώ και ορισμένα χρόνια (το 2003, αντιπροσώπευε λιγότερο από το 10 % των επενδύσεών τους) (30). Αντίθετα η δραστηριότητα των εταιρειών αυτών (private equities) εστιάζεται ολοένα και περισσότερο γύρω από τα buy-outs, δηλαδή την εξαγορά επιχειρήσεων (το 2003, ανήρχοντο σε περισσότερο του 60 %) (βλέπε κεφάλαιο «Αποτέλεσμα μόχλευσης και συστημικοί κίνδυνοι»). Εξάλλου, η τάση αυτή είναι απίθανο να τονώσει τις επενδύσεις, δεδομένου ότι, λόγω του κινδύνου της δραστηριότητας αυτής, προτεραιότητα των εταιρειών επιχειρηματικών συμμετοχών (private equities) θα είναι περισσότερο η εξόφληση και η απόδοση των μετοχών παρά η μακροπρόθεσμη επένδυση. |
| --- | --- |

6.3

Όσο για τις εταιρείες επιχειρηματικών συμμετοχών (private equities), κάποιες φορές εξασφαλίζουν τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου τα οποία είναι απαραίτητα για την έναρξη νέων δραστηριοτήτων από επιχειρήσεις μικρού μεγέθους (start-ups). Η πρακτική αυτή, όμως, συρρικνώνεται εδώ και ορισμένα χρόνια (το 2003, αντιπροσώπευε λιγότερο από το 10 % των επενδύσεών τους) (30). Αντίθετα η δραστηριότητα των εταιρειών αυτών (private equities) εστιάζεται ολοένα και περισσότερο γύρω από τα buy-outs, δηλαδή την εξαγορά επιχειρήσεων (το 2003, ανήρχοντο σε περισσότερο του 60 %) (βλέπε κεφάλαιο «Αποτέλεσμα μόχλευσης και συστημικοί κίνδυνοι»). Εξάλλου, η τάση αυτή είναι απίθανο να τονώσει τις επενδύσεις, δεδομένου ότι, λόγω του κινδύνου της δραστηριότητας αυτής, προτεραιότητα των εταιρειών επιχειρηματικών συμμετοχών (private equities) θα είναι περισσότερο η εξόφληση και η απόδοση των μετοχών παρά η μακροπρόθεσμη επένδυση.

| 6.4 | Εκτός από την Ε&Α, οι αποκαλούμενες «σιωπηρές» αλληλεπιδράσεις (31) αποτελούν ολοένα και πιο σημαντικό παράγοντα ανταγωνιστικότητας για το σύνολο των επιχειρήσεων. Οι σιωπηρές αλληλεπιδράσεις σημαίνουν ανταλλαγή πληροφοριών, διατύπωση απόψεων, συντονισμό και παρακολούθηση άλλων δραστηριοτήτων και συνδυάζουν διάφορες μορφές γνώσεων κατά τις συναλλαγές (αγαθά, υπηρεσίες και πληροφορίες) με τους άλλους εργαζόμενους, με τους πελάτες και με τους προμηθευτές. Οι εργαζόμενοι που αναπτύσσουν δεξιότητες του είδους αυτού αντιπροσωπεύουν σήμερα το 25 έως 50 % του εργατικού δυναμικού. |
| --- | --- |

6.4

Εκτός από την Ε&Α, οι αποκαλούμενες «σιωπηρές» αλληλεπιδράσεις (31) αποτελούν ολοένα και πιο σημαντικό παράγοντα ανταγωνιστικότητας για το σύνολο των επιχειρήσεων. Οι σιωπηρές αλληλεπιδράσεις σημαίνουν ανταλλαγή πληροφοριών, διατύπωση απόψεων, συντονισμό και παρακολούθηση άλλων δραστηριοτήτων και συνδυάζουν διάφορες μορφές γνώσεων κατά τις συναλλαγές (αγαθά, υπηρεσίες και πληροφορίες) με τους άλλους εργαζόμενους, με τους πελάτες και με τους προμηθευτές. Οι εργαζόμενοι που αναπτύσσουν δεξιότητες του είδους αυτού αντιπροσωπεύουν σήμερα το 25 έως 50 % του εργατικού δυναμικού.

| 6.4.1 | Οι επιχειρήσεις, εάν επιθυμούν να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους, δεν πρέπει πλέον να υπολογίζουν στην τυποποίηση της εργασίας των εργαζομένων που απασχολούν ή στην αντικατάστασή τους από μηχανές. Αντίθετα, πρέπει να άρουν τους οργανωτικούς φραγμούς, να δημιουργήσουν ένα κλίμα εμπιστοσύνης στο προσωπικό, καθώς και μεταξύ του προσωπικού και των επιχειρήσεων και να του επιτρέπουν να λαμβάνει αποφάσεις και να επικοινωνεί γρήγορα και εύκολα. Συνεπώς, η ισχύς μιας επιχείρησης έγκειται στις συλλογικές ειδικές γνώσεις της συγκεκριμένης επιχείρησης, οι οποίες αποκτώνται με την πάροδο του χρόνου. |
| --- | --- |

6.4.1

Οι επιχειρήσεις, εάν επιθυμούν να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους, δεν πρέπει πλέον να υπολογίζουν στην τυποποίηση της εργασίας των εργαζομένων που απασχολούν ή στην αντικατάστασή τους από μηχανές. Αντίθετα, πρέπει να άρουν τους οργανωτικούς φραγμούς, να δημιουργήσουν ένα κλίμα εμπιστοσύνης στο προσωπικό, καθώς και μεταξύ του προσωπικού και των επιχειρήσεων και να του επιτρέπουν να λαμβάνει αποφάσεις και να επικοινωνεί γρήγορα και εύκολα. Συνεπώς, η ισχύς μιας επιχείρησης έγκειται στις συλλογικές ειδικές γνώσεις της συγκεκριμένης επιχείρησης, οι οποίες αποκτώνται με την πάροδο του χρόνου.

| 6.4.2 | Οι επιχειρήσεις διαθέτουν σήμερα μεγάλα περιθώρια χειρισμών προκειμένου να βελτιώσουν την παραγωγικότητα των εργαζομένων που εμπλέκονται σε σιωπηρές αλληλεπιδράσεις, πράγμα που ισχύει λιγότερο για τους λοιπούς εργαζομένους. Τούτο αντικατοπτρίζεται στις μεγάλες διαφορές επίδοσης στους τομείς όπου αυτό το είδος θέσεων απασχόλησης είναι σημαντικό. Ο τομεακός κοινωνικός διάλογος μπορεί να διαδραματίσει εδώ σημαντικό ρόλο διευκολύνοντας την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ επιχειρήσεων, ιδίως στο πλαίσιο σεμιναρίων και μελετών. |
| --- | --- |

6.4.2

Οι επιχειρήσεις διαθέτουν σήμερα μεγάλα περιθώρια χειρισμών προκειμένου να βελτιώσουν την παραγωγικότητα των εργαζομένων που εμπλέκονται σε σιωπηρές αλληλεπιδράσεις, πράγμα που ισχύει λιγότερο για τους λοιπούς εργαζομένους. Τούτο αντικατοπτρίζεται στις μεγάλες διαφορές επίδοσης στους τομείς όπου αυτό το είδος θέσεων απασχόλησης είναι σημαντικό. Ο τομεακός κοινωνικός διάλογος μπορεί να διαδραματίσει εδώ σημαντικό ρόλο διευκολύνοντας την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ επιχειρήσεων, ιδίως στο πλαίσιο σεμιναρίων και μελετών.

| 6.4.3 | Αυτή η έμφαση στις ειδικές δεξιότητες μιας συγκεκριμένης επιχείρησης θέτει ερωτήματα όσον αφορά την ασφάλεια με ευελιξία, η οποία προϋποθέτει μάλλον μια γενική κατάρτιση προκειμένου να βρει ο εργαζόμενος απασχόληση σε μια άλλη επιχείρηση, η οποία ενδεχομένως να δραστηριοποιείται σε έναν τομέα διαφορετικό από εκείνο τον οποίο εγκατέλειψε. |
| --- | --- |

6.4.3

Αυτή η έμφαση στις ειδικές δεξιότητες μιας συγκεκριμένης επιχείρησης θέτει ερωτήματα όσον αφορά την ασφάλεια με ευελιξία, η οποία προϋποθέτει μάλλον μια γενική κατάρτιση προκειμένου να βρει ο εργαζόμενος απασχόληση σε μια άλλη επιχείρηση, η οποία ενδεχομένως να δραστηριοποιείται σε έναν τομέα διαφορετικό από εκείνο τον οποίο εγκατέλειψε.

7.   Αποτέλεσμα μόχλευσης και συστημικοί κίνδυνοι

| 7.1 | Οι εξαγορές (buy-outs) που πραγματοποιούν ορισμένα είδη εταιρειών επιχειρηματικών συμμετοχών (private equities) είναι δραστηριότητες κερδοσκοπικής φύσης οι οποίες βασίζονται στη χρέωση και στη δυνατότητα χρησιμοποίησης των κερδών που θα δημιουργήσουν οι στοχευόμενες επιχειρήσεις για την επιστροφή του δανείου και τη δημιουργία σημαντικής υπεραξίας εντός πέντε ετών. |
| --- | --- |

7.1

Οι εξαγορές (buy-outs) που πραγματοποιούν ορισμένα είδη εταιρειών επιχειρηματικών συμμετοχών (private equities) είναι δραστηριότητες κερδοσκοπικής φύσης οι οποίες βασίζονται στη χρέωση και στη δυνατότητα χρησιμοποίησης των κερδών που θα δημιουργήσουν οι στοχευόμενες επιχειρήσεις για την επιστροφή του δανείου και τη δημιουργία σημαντικής υπεραξίας εντός πέντε ετών.

| 7.2 | Το 1995, οι συναλλαγές αυτές στις χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης ανήρχοντο σε 0,6 % του ΑΕγχΠ και το 2005 σε όχι λιγότερο από 3 % (32). (Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα ποσοστά αυτά είναι αντίστοιχα 1 και 7 %). Οι εξαγορές αντιπροσωπεύουν τον μεγαλύτερο όγκο (70 %) της δραστηριότητας των εταιρειών επιχειρηματικών συμμετοχών, ενώ η παροχή κεφαλαίου επιχειρηματικού κινδύνου παρουσιάζει φθίνουσα τάση (5 % το 2005). |
| --- | --- |

7.2

Το 1995, οι συναλλαγές αυτές στις χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης ανήρχοντο σε 0,6 % του ΑΕγχΠ και το 2005 σε όχι λιγότερο από 3 % (32). (Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα ποσοστά αυτά είναι αντίστοιχα 1 και 7 %). Οι εξαγορές αντιπροσωπεύουν τον μεγαλύτερο όγκο (70 %) της δραστηριότητας των εταιρειών επιχειρηματικών συμμετοχών, ενώ η παροχή κεφαλαίου επιχειρηματικού κινδύνου παρουσιάζει φθίνουσα τάση (5 % το 2005).

| 7.2.1 | Το δεύτερο εξάμηνο του 2006, οι κεντρικές τράπεζες (ΕΚΤ, Τράπεζα της Αγγλίας) και οι οίκοι αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας (Standard and Poor's) πολλαπλασίασαν τα σήματα κινδύνου έναντι του αναβρασμού που γνώρισε ο τομέας (500 δις δολάρια ΗΠΑ), ο οποίος, το 2005, συγκέντρωσε 70 δις δολάρια περισσότερο από το προηγούμενο έτος. Άλλοτε αναφέρονταν σε ένα συστημικό κίνδυνο οφειλόμενο στη μεγάλη άνοδο του χρέους των επιχειρήσεων και άλλοτε στην αύξηση των junk bonds (ομολόγων υψηλού κινδύνου) που είχαν ανέλθει σε επικίνδυνα επίπεδα. |
| --- | --- |

7.2.1

Το δεύτερο εξάμηνο του 2006, οι κεντρικές τράπεζες (ΕΚΤ, Τράπεζα της Αγγλίας) και οι οίκοι αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας (Standard and Poor's) πολλαπλασίασαν τα σήματα κινδύνου έναντι του αναβρασμού που γνώρισε ο τομέας (500 δις δολάρια ΗΠΑ), ο οποίος, το 2005, συγκέντρωσε 70 δις δολάρια περισσότερο από το προηγούμενο έτος. Άλλοτε αναφέρονταν σε ένα συστημικό κίνδυνο οφειλόμενο στη μεγάλη άνοδο του χρέους των επιχειρήσεων και άλλοτε στην αύξηση των junk bonds (ομολόγων υψηλού κινδύνου) που είχαν ανέλθει σε επικίνδυνα επίπεδα.

| 7.2.2 | Πρόκειται για ένα δίλημμα για τις νομισματικές αρχές διότι οποιαδήποτε αύξηση των επιτοκίων η οποία θα ανέκοπτε αυτή τη δραστηριότητα θα σήμαινε το τέλος των επιχειρήσεων που επιβιώνουν σήμερα χάρη στη συνολική πλεονασματική ρευστότητα. |
| --- | --- |

7.2.2

Πρόκειται για ένα δίλημμα για τις νομισματικές αρχές διότι οποιαδήποτε αύξηση των επιτοκίων η οποία θα ανέκοπτε αυτή τη δραστηριότητα θα σήμαινε το τέλος των επιχειρήσεων που επιβιώνουν σήμερα χάρη στη συνολική πλεονασματική ρευστότητα.

| 7.2.3 | Τα buy-outs θέτουν δύο άλλα ερωτήματα εντελώς διαφορετικής φύσης τα οποία, όμως, είναι εξίσου σημαντικά:






  — | Όταν οι συναλλαγές διενεργούνται διαμέσου εταιρείας χαρτοφυλακίου, δεν είναι εφαρμοστέα η οδηγία σχετικά με την ενημέρωση και διαβούλευση των εργαζομένων. Το αποτέλεσμα είναι λιγότερη συμμετοχή των εν λόγω εργαζομένων, οι οποίοι ανέρχονται σε πολλές εκατοντάδες χιλιάδες στην Ευρώπη. |
| --- | --- | --- |

7.2.3

Τα buy-outs θέτουν δύο άλλα ερωτήματα εντελώς διαφορετικής φύσης τα οποία, όμως, είναι εξίσου σημαντικά:

—

Όταν οι συναλλαγές διενεργούνται διαμέσου εταιρείας χαρτοφυλακίου, δεν είναι εφαρμοστέα η οδηγία σχετικά με την ενημέρωση και διαβούλευση των εργαζομένων. Το αποτέλεσμα είναι λιγότερη συμμετοχή των εν λόγω εργαζομένων, οι οποίοι ανέρχονται σε πολλές εκατοντάδες χιλιάδες στην Ευρώπη.

| — | Διαμέσου των μοχλευμένων εξαγορών (leveraged buy-outs), οι εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου μπορούν να εκπροσωπηθούν, εξ ονόματος της εταιρείας που αποκτήσαν, στο διοικητικό συμβούλιο ενός μεγάλου ευρωπαϊκού ομίλου ο οποίος δραστηριοποιείται σε έναν ζωτικής σημασίας κλάδο, όπως, για παράδειγμα, η αεροδιαστημική βιομηχανία. Δεδομένου ότι ορισμένες εταιρείες επενδύσεων αμερικανικής προέλευσης διατηρούν ιδιαίτερα στενούς δεσμούς με την πολιτική εξουσία και τις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ, η τεχνολογική, στρατιωτική και πολιτική ανεξαρτησία της ΕΕ τίθεται σε κίνδυνο εφόσον η συμμετοχή σε ένα διοικητικό συμβούλιο επιτρέπει πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες (33). |
| --- | --- |

—

Διαμέσου των μοχλευμένων εξαγορών (leveraged buy-outs), οι εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου μπορούν να εκπροσωπηθούν, εξ ονόματος της εταιρείας που αποκτήσαν, στο διοικητικό συμβούλιο ενός μεγάλου ευρωπαϊκού ομίλου ο οποίος δραστηριοποιείται σε έναν ζωτικής σημασίας κλάδο, όπως, για παράδειγμα, η αεροδιαστημική βιομηχανία. Δεδομένου ότι ορισμένες εταιρείες επενδύσεων αμερικανικής προέλευσης διατηρούν ιδιαίτερα στενούς δεσμούς με την πολιτική εξουσία και τις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ, η τεχνολογική, στρατιωτική και πολιτική ανεξαρτησία της ΕΕ τίθεται σε κίνδυνο εφόσον η συμμετοχή σε ένα διοικητικό συμβούλιο επιτρέπει πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες (33).

| 7.3 | Γενικά, διαφόρων ειδών στρεβλώσεις διογκώνουν τεχνητά την μέση απόδοση που εμφανίζουν οι εταιρείες επιχειρηματικών συμμετοχών. Επειδή δεν δεσμεύονται από καμία υποχρέωση δημοσιοποίησης στοιχείων, από τις εταιρείες αυτές, μόνον εκείνες που έχουν τις καλύτερες επιδόσεις δημοσιοποιούν τα αποτελέσματά τους, ενώ οι εταιρείες επενδύσεων που εξαφανίζονται λόγω κακών αποτελεσμάτων αποσύρονται από τις βάσεις δεδομένων. Μια μελέτη του ομίλου Citygroup επισημαίνει ότι, εάν ληφθούν υπόψη τα στοιχεία αυτά, η απόδοση, υπολογιζόμενη σε δεκαετή περίοδο, είναι κατώτερη από ένα «καλάθι» μετοχών μεσαίας κεφαλαιοποίησης (mid-cap). Εάν συνυπολογιστούν, μάλιστα, τα έξοδα διαχείρισης και το κόστος της τοποθέτησης σε τέτοιου είδους στοιχεία του ενεργητικού, μη ευχερώς ρευστοποιήσιμα, οι προβαλλόμενες αποδόσεις περιορίζονται ακόμη περισσότερο (34). |
| --- | --- |

7.3

Γενικά, διαφόρων ειδών στρεβλώσεις διογκώνουν τεχνητά την μέση απόδοση που εμφανίζουν οι εταιρείες επιχειρηματικών συμμετοχών. Επειδή δεν δεσμεύονται από καμία υποχρέωση δημοσιοποίησης στοιχείων, από τις εταιρείες αυτές, μόνον εκείνες που έχουν τις καλύτερες επιδόσεις δημοσιοποιούν τα αποτελέσματά τους, ενώ οι εταιρείες επενδύσεων που εξαφανίζονται λόγω κακών αποτελεσμάτων αποσύρονται από τις βάσεις δεδομένων. Μια μελέτη του ομίλου Citygroup επισημαίνει ότι, εάν ληφθούν υπόψη τα στοιχεία αυτά, η απόδοση, υπολογιζόμενη σε δεκαετή περίοδο, είναι κατώτερη από ένα «καλάθι» μετοχών μεσαίας κεφαλαιοποίησης (mid-cap). Εάν συνυπολογιστούν, μάλιστα, τα έξοδα διαχείρισης και το κόστος της τοποθέτησης σε τέτοιου είδους στοιχεία του ενεργητικού, μη ευχερώς ρευστοποιήσιμα, οι προβαλλόμενες αποδόσεις περιορίζονται ακόμη περισσότερο (34).

| 7.4 | Τα αντισταθμιστικά κεφάλαια (hedge funds) συγκροτούν μια αγορά που υπερβαίνει το 1,5 τρις δολαρίων. Τα κεφάλαια αυτά δεν είναι νέο φαινόμενο, έλαβαν, όμως ιδιαίτερα σημαντικές διαστάσεις την τελευταία εικοσαετία. Ο κλάδος υφίσταται πιέσεις εκ μέρους επενδυτών, όπως π.χ. τα συνταξιοδοτικά ταμεία, για να καταστεί πιο διαφανής. Ως απάντηση στις πιέσεις αυτές αναπτύχθηκε πρόσφατα ένα σύστημα κατάταξης της πιστοληπτικής ικανότητας και του κινδύνου από διάφορους οίκους αξιολόγησης. |
| --- | --- |

7.4

Τα αντισταθμιστικά κεφάλαια (hedge funds) συγκροτούν μια αγορά που υπερβαίνει το 1,5 τρις δολαρίων. Τα κεφάλαια αυτά δεν είναι νέο φαινόμενο, έλαβαν, όμως ιδιαίτερα σημαντικές διαστάσεις την τελευταία εικοσαετία. Ο κλάδος υφίσταται πιέσεις εκ μέρους επενδυτών, όπως π.χ. τα συνταξιοδοτικά ταμεία, για να καταστεί πιο διαφανής. Ως απάντηση στις πιέσεις αυτές αναπτύχθηκε πρόσφατα ένα σύστημα κατάταξης της πιστοληπτικής ικανότητας και του κινδύνου από διάφορους οίκους αξιολόγησης.

| 7.4.1 | Με τη σειρά τους και λόγω του κολοσσιαίου χρηματοπιστωτικού τους βάρους, τα εν λόγω κεφάλαια ασκούν σημαντική επιρροή στις χρηματοπιστωτικές, χρηματιστηριακές και νομισματικές αγορές. Το θέμα αυτό αξίζει να εξεταστεί σε βάθος:






  — | Οι αμερικανικές, αγγλικές και ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές επανέλαβαν πρόσφατα την ανησυχία τους ότι οι επενδυτικές τράπεζες θα μπορούσαν να επιτρέψουν στα αντισταθμιστικά κεφάλαια (hedge funds) να αυξήσουν την δανειοληπτική τους ικανότητα χρησιμοποιώντας σχετικά μη ρευστοποιήσιμες εγγυήσεις, η αξία των οποίων θα μπορούσε, κατά συνέπεια, να σημειώσει κατακόρυφη πτώση σε περίπτωση χρηματοπιστωτικής κρίσης. Διερωτώνται, επίσης, σχετικά με τα εξωχώρια (offshore) μέσα τα οποία, χρησιμοποιώντας το αποτέλεσμα μόχλευσης, επιτρέπουν στις αμερικανικές τράπεζες να δανειοδοτούν τα αντισταθμιστικά κεφάλαια (hedge funds) πέραν των νομίμων ορίων. |
| --- | --- | --- |

7.4.1

Με τη σειρά τους και λόγω του κολοσσιαίου χρηματοπιστωτικού τους βάρους, τα εν λόγω κεφάλαια ασκούν σημαντική επιρροή στις χρηματοπιστωτικές, χρηματιστηριακές και νομισματικές αγορές. Το θέμα αυτό αξίζει να εξεταστεί σε βάθος:

—

Οι αμερικανικές, αγγλικές και ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές επανέλαβαν πρόσφατα την ανησυχία τους ότι οι επενδυτικές τράπεζες θα μπορούσαν να επιτρέψουν στα αντισταθμιστικά κεφάλαια (hedge funds) να αυξήσουν την δανειοληπτική τους ικανότητα χρησιμοποιώντας σχετικά μη ρευστοποιήσιμες εγγυήσεις, η αξία των οποίων θα μπορούσε, κατά συνέπεια, να σημειώσει κατακόρυφη πτώση σε περίπτωση χρηματοπιστωτικής κρίσης. Διερωτώνται, επίσης, σχετικά με τα εξωχώρια (offshore) μέσα τα οποία, χρησιμοποιώντας το αποτέλεσμα μόχλευσης, επιτρέπουν στις αμερικανικές τράπεζες να δανειοδοτούν τα αντισταθμιστικά κεφάλαια (hedge funds) πέραν των νομίμων ορίων.

| — | Τα αντισταθμιστικά κεφάλαια (hedge funds) δραστηριοποιούνται, επίσης, στον χώρο του αρμπιτράζ επιτοκίων (carry trade), δηλαδή των συναλλαγών κατά τις οποίες οι επενδυτές δανείζονται κεφάλαια σε νόμισμα χαμηλού επιτοκίου (όπως το γιέν ή το ελβετικό φράγκο) και τα επενδύουν σε νόμισμα υψηλότερου επιτοκίου (δολάριο Αυστραλίας). Ολοένα και περισσότερες τράπεζες — μεταξύ των οποίων η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών — και οικονομολόγοι είναι πεπεισμένοι ότι η δραστηριότητα αυτή, η οποία είναι πολύ επικερδής για τα αντισταθμιστικά κεφάλαια (hedge funds), είναι παράγοντας που ερμηνεύει την αδυναμία του γιεν, το οποίο τον Ιανουάριο έφθασε τη χαμηλότερη τιμή του (για την τελευταία τετραετία) έναντι του αμερικανικού δολαρίου. Μια αιφνίδια μεταστροφή του ενδιαφέροντος για το ιαπωνικό γιεν (ως συνέπεια της ανόδου των επιτοκίων στην Ιαπωνία λόγω της ευρωστίας της ιαπωνικής οικονομίας) θα μπορούσε να καταλήξει σε χρηματοπιστωτική κρίση. Η Barclays Capital θεωρεί ότι το κερδοσκοπικό αρμπιτράζ επιτοκίων (carry trade) έχει φθάσει το υψηλότερο επίπεδό του από την εποχή της ρωσικής κρίσης του 1998. |
| --- | --- |

—

Τα αντισταθμιστικά κεφάλαια (hedge funds) δραστηριοποιούνται, επίσης, στον χώρο του αρμπιτράζ επιτοκίων (carry trade), δηλαδή των συναλλαγών κατά τις οποίες οι επενδυτές δανείζονται κεφάλαια σε νόμισμα χαμηλού επιτοκίου (όπως το γιέν ή το ελβετικό φράγκο) και τα επενδύουν σε νόμισμα υψηλότερου επιτοκίου (δολάριο Αυστραλίας). Ολοένα και περισσότερες τράπεζες — μεταξύ των οποίων η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών — και οικονομολόγοι είναι πεπεισμένοι ότι η δραστηριότητα αυτή, η οποία είναι πολύ επικερδής για τα αντισταθμιστικά κεφάλαια (hedge funds), είναι παράγοντας που ερμηνεύει την αδυναμία του γιεν, το οποίο τον Ιανουάριο έφθασε τη χαμηλότερη τιμή του (για την τελευταία τετραετία) έναντι του αμερικανικού δολαρίου. Μια αιφνίδια μεταστροφή του ενδιαφέροντος για το ιαπωνικό γιεν (ως συνέπεια της ανόδου των επιτοκίων στην Ιαπωνία λόγω της ευρωστίας της ιαπωνικής οικονομίας) θα μπορούσε να καταλήξει σε χρηματοπιστωτική κρίση. Η Barclays Capital θεωρεί ότι το κερδοσκοπικό αρμπιτράζ επιτοκίων (carry trade) έχει φθάσει το υψηλότερο επίπεδό του από την εποχή της ρωσικής κρίσης του 1998.

| 7.5 | Τα παράγωγα προϊόντα επιτρέπουν στις τράπεζες να εξουδετερώνουν τους κινδύνους του ισολογισμού τους μετατρέποντάς τους σε πολύπλοκα χρηματοπιστωτικά προϊόντα τα οποία αποτελούν αντικείμενο συναλλαγών. Με τον τρόπο αυτό, ο κίνδυνος διασπείρεται αλλά επεκτείνεται στην οικονομία, σε φορείς οι οποίοι ενδεχομένως να μην υπόκεινται σε κανόνες προληπτικής εποπτείας. |
| --- | --- |

7.5

Τα παράγωγα προϊόντα επιτρέπουν στις τράπεζες να εξουδετερώνουν τους κινδύνους του ισολογισμού τους μετατρέποντάς τους σε πολύπλοκα χρηματοπιστωτικά προϊόντα τα οποία αποτελούν αντικείμενο συναλλαγών. Με τον τρόπο αυτό, ο κίνδυνος διασπείρεται αλλά επεκτείνεται στην οικονομία, σε φορείς οι οποίοι ενδεχομένως να μην υπόκεινται σε κανόνες προληπτικής εποπτείας.

| 7.5.1 | Εάν η στατιστική πιθανότητα μείζονος χρηματοπιστωτικής κρίσης με συστημικό αντίκτυπο έχει μειωθεί με το πέρασμα του χρόνου, μια κρίση παραμένει πιθανή και οι ζημίες θα είναι ακόμη πιο σημαντικές από ό,τι στο παρελθόν, κυρίως λόγω των στενότερων δεσμών μεταξύ ιδρυμάτων και αγορών, οι οποίοι απορρέουν από τις χρηματοπιστωτικές καινοτομίες που οδήγησαν σε καλύτερη ολοκλήρωση των αγορών και από τις συγχωνεύσεις/εξαγορές στον τραπεζικό και τον ασφαλιστικό κλάδο (35). |
| --- | --- |

7.5.1

Εάν η στατιστική πιθανότητα μείζονος χρηματοπιστωτικής κρίσης με συστημικό αντίκτυπο έχει μειωθεί με το πέρασμα του χρόνου, μια κρίση παραμένει πιθανή και οι ζημίες θα είναι ακόμη πιο σημαντικές από ό,τι στο παρελθόν, κυρίως λόγω των στενότερων δεσμών μεταξύ ιδρυμάτων και αγορών, οι οποίοι απορρέουν από τις χρηματοπιστωτικές καινοτομίες που οδήγησαν σε καλύτερη ολοκλήρωση των αγορών και από τις συγχωνεύσεις/εξαγορές στον τραπεζικό και τον ασφαλιστικό κλάδο (35).

| 7.5.2 | Λόγω του αποτελέσματος μόχλευσης το οποίο πολλαπλασιάστηκε τα τελευταία έτη και το οποίο, εξ ορισμού, δεν αντικατοπτρίζεται στον ισολογισμό, είναι αδύνατο να εκτιμηθούν τα εμπλεκόμενα στην πράξη ποσά και ο κίνδυνος στον οποίο εκτίθεται το οικονομικό σύστημα. |
| --- | --- |

7.5.2

Λόγω του αποτελέσματος μόχλευσης το οποίο πολλαπλασιάστηκε τα τελευταία έτη και το οποίο, εξ ορισμού, δεν αντικατοπτρίζεται στον ισολογισμό, είναι αδύνατο να εκτιμηθούν τα εμπλεκόμενα στην πράξη ποσά και ο κίνδυνος στον οποίο εκτίθεται το οικονομικό σύστημα.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Βλ. γνωμοδότηση CESE 89/2007 «Αναθεώρηση της Ενιαίας Αγοράς», CESE — INT/332 (ΕΕ C 93 της 27.4.2007, σ. 25).

1

(2)  Οδηγία 85/611/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 1985 για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με ορισμένους οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ) (ΕΕ L 375 της 31.12.1985, σ. 3-18).

2

(3)  Καθώς προέκυψε κατά τη διάσκεψη που διοργάνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το Μάρτιο του 2007 με θέμα «Increasing financial capability». Η έκθεση Sandler που υποβλήθηκε στον υπουργό Οικονομικών του ΗΒ Gordon Brown, αναπτύσσει ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις.

3

(4)  Βλέπε ειδικότερα τις εργασίες που διεξήχθησαν στο πλαίσιο της χρηματοδοτικής πρωτοβουλίας του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEPFI) και τη σχετική έκθεση «A legal framework for the integration of environmental, social and governance issues into institutional investment» (2005).

4

(5)  Βλέπε ειδικότερα τις εργασίες που διεξήχθησαν στο πλαίσιο της χρηματοδοτικής πρωτοβουλίας του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEPFI) και τη σχετική έκθεση «A legal framework for the integration of environmental, social and governance issues into institutional investment» (2005).

5

(6)  Οδηγία 2002/14/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2002, περί θεσπίσεως γενικού πλαισίου ενημερώσεως και διαβουλεύσεως των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα — Κοινή δήλωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για την εκπροσώπηση των εργαζομένων (ΕΕ L 80 της 23.3.2002, σ. 29-34).

6

(7)  Οδηγία 2001/23/ΕΚ του Συμβουλίου, της 12ης Μαρτίου 2001, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων εγκαταστάσεων ή επιχειρήσεων (ΕΕ L 82 της 22.3.2001, σ. 16-20).

7

(8)  Βλ., μεταξύ άλλων Το μέλλον των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, ΕΕ C 309, 16.12.2006.

8

Το μέλλον των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας

(9)  «Εάν, λόγω εξαιρετικών περιστάσεων, οι κινήσεις κεφαλαίων, προς ή από τρίτες χώρες προκαλούν ή απειλούν να προκαλέσουν σοβαρές δυσχέρειες στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία, προτάσει της Επιτροπής και μετά από διαβούλευση με την ΕΚΤ, μπορεί να λαμβάνει έναντι τρίτων χωρών μέτρα διασφαλίσεως για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες, εφόσον τα μέτρα αυτά είναι απολύτως αναγκαία».

9

(10)  Εκ των οποίων 8 για διεθνείς εμπορικές συναλλαγές.

10

Πηγή: François Morin, «Le Nouveau mur de l'argent: Essai sur la finance globalisée», 2006.

Πηγή: François Morin, «Le Nouveau mur de l'argent: Essai sur la finance globalisée», 2006.

(11)  Παραθέτουμε εδώ, σε απλουστευτική μορφή, ορισμένα χαρακτηριστικά που βοηθούν στην καλύτερη διάκριση μεταξύ αντισταθμιστικών κεφαλαίων (hedge funds) και ιδιωτικών μετοχικών κεφαλαίων (private equities). Οι εταιρείες αντισταθμιστικών κεφαλαίων πραγματοποιούν συναλλαγές με διαπραγματεύσιμα περιουσιακά στοιχεία: μετοχές, αλλά και πρώτες ύλες, παράγωγα πιστωτικών προϊόντων κλπ. Αναπτύσσουν στρατηγικές διαφόρων ειδών για την επίτευξη του στόχου τους, που συνίσταται στην απόλυτη απόδοση. Όταν επενδύουν σε μια επιχείρηση, αρκούνται σε ένα μικρό ποσοστό μετοχών, δραστηριοποιούνται όμως ενεργά προκειμένου να επηρεάζουν τις επιλογές της επιχείρησης. Οι εταιρείες επενδύσεων ιδιωτικού μετοχικού κεφαλαίου αποσκοπούν στην άντληση αξίας και ενεργούν κυρίως μέσω εξαγοράς επιχειρήσεων, στηριζόμενες στην χρέωση. Η επιχείρηση, μη όντας πλέον εισηγμένη στο χρηματιστήριο, δεν υπόκειται στις υποχρεώσεις ενημέρωσης. Οι εν λόγω εταιρείες επενδύσεων αποσύρουν τις επενδύσεις τους από την επιχείρηση μετά από κάποια χρόνια, αφού την αναδιαρθρώσουν εκ βάθρων.

11

hedge funds

private equities

(12)  M. Aglieta «The surge in private equity», 2007.

12

(13)  James Shinn, «Private profit or public purpose? Shallow convergence on the shareholder model», Princeton University, 2001. Οι μελέτες καλύπτουν 14 χώρες: ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Ισπανία, Κίνα, Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Μαλαισία, Σιγκαπούρη, Ταϊβάν. Roger M. Baker, «Insiders, outsiders, and change in European corporate governance», University of Oxford, 2006.

13

(14)  J. Peyrelevade, «Le capitalisme total», 2005, σελ. 39-42.

14

(15)  BIPE, όπ. π., Το μερίδιο των περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών που έχουν επενδυθεί σε μετοχές, αμοιβαία κεφάλαια, ασφάλειες ζωής και συντάξεις, υπερδιπλασιάστηκε στη Γερμανία, την Ιταλία και τη Γαλλία από το 1980 έως το 1998, πλησιάζοντας το 50 % σχεδόν στις δυο πρώτες χώρες και το 66 % στην τρίτη. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα προϊόντα αυτά, μολονότι ξεκίνησαν από ένα υψηλότερο επίπεδο, συνέχισαν να αυξάνουν και ανήλθαν από 52 σε 76 %.

15

(16)  BIPE, «La montée en puissance des investisseurs institutionnels: implications réglementaires. Étude réalisée pour le Sénat français», Ιανουάριος 2003.

16

(17)  Βλέπε ιδιαίτερα S. M. Bilger και K. F. Hallock «Mass layoffs and CEO turnover», 2005 και Chicago Fed Letter «Assessing the impact of job loss on workers and firms», Απρίλιος 2006.

17

(18)  Υπουργείο φορολογίας, Δανία, «Status på SKATs kontrolindsats verdrrorende kapitalfondes overtagelse af 7 danske koncerner», Μάρτιος 2007.

18

(19)  Watson Wyatt, «Corporate directors give executive pay model mixed reviews», Ιούνιος 2006.

19

(20)  D. Plihon, «Précarité et flexibilité du travail, avatars de la mondialisation du capital», 2006.

20

(21)  COM(2003) 728 τελικό, «Βελτίωση της ποιότητας της εργασίας: επισκόπηση της πρόσφατης προόδου».

21

(22)  Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι ανθρώπινοι πόροι θεωρούνται ολοένα και περισσότερο ως παράγοντας που συμβάλει στην ανταγωνιστικότητα σε μια οικονομία της γνώσης, είναι απορίας άξιο που δεν εκτιμάται ως στοιχείο του ενεργητικού στον ισολογισμό των επιχειρήσεων ...

22

(23)  Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο των Συνθηκών Εργασίας, «Fourth European Working Conditions Survey», 2007, σ. 49.

23

(24)  Βλ. σημείο 6.4 και επόμενα.

24

(25)  Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο των Συνθηκών Εργασίας, «Fourth European Working Conditions Survey», 2007, σ. 49.

25

(26)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «The contribution of labour cost developments to price stability and competitiveness adjustment in the Euro Area» in Quarterly Report on the Euro Area, volume 6, no 1, 2007.

26

o

(27)  Βλ. Τριετείς έρευνες «US Survey of Consumer Finances».

27

(28)  Κατανομή των εισοδημάτων με αύξουσα τάξη διηρημένη σε 5 μέρη που συμπεριλαμβάνουν τον αυτό αριθμό παρατηρήσεων.

28

(29)  Πρόσφατες εργασίες συνηγορούν με την άποψη αυτή. Πρέπει να αναφερθεί το έργο των T. Piketty και E. Saez: «The evolution of top incomes: a historical and international Perspective», American Economic Review, 2006.

29

(30)  Έρευνα της Deutsche Bank, «Private equity in Europe», Ιανουάριος 2005.

30

(31)  The McKinsey Quarterly, «Competitive advantage from better interactions», 2006, number 2.

31

(32)  Adrian Blundell-Wignall, «Private Equity Trends and Issues», ΟΟΣΑ, 2007.

32

(33)  B. Carayon, «Patriotisme économique: de la guerre à la paix économique», 2006, σελ. 119.

33

(34)  Βουλή των Κοινοτήτων, δημοσιονομική επιτροπή: «Private equity: tenth report of session 2006-07».

34

(35)  Financial Times, 30 Ιανουαρίου 2007.

35

Financial Times

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η ακόλουθη τροπολογία η οποία έλαβε το ένα τέταρτο των ψήφων, απορρίφθηκε κατά την συζήτηση (άρθρο 54(3) του Εσωτερικού Κανονισμού).

Σημεία 5.1 και 5.1.1

Να αντικατασταθούν τα σημεία 5.1 και 5.1.1 από το ακόλουθο σημείο 5.1:

| «5.1 | Από τη μία πλευρά, μολονότι τα υψηλά μερίσματα τα οποία καταβάλλονται στους μετόχους δικαιολογούνταν στο παρελθόν λόγω του κινδύνου που συνεπάγονταν οι συναλλαγές στις οποίες επενδύονταν τα κεφάλαιά τους, η βάση του επιχειρήματος αυτού υπονομεύεται σοβαρά από τις εξελίξεις των προσφάτων ετών. |
| --- | --- |

«5.1

| 5.1.1 | Πράγματι, η ευθύνη των μετόχων περιορίζεται αποκλειστικά στην εισφορά τους και η διαπραγματευσιμότητα των περιουσιακών τους στοιχείων — η οποία συνδέεται με την αυξανόμενη ρευστότητα των χρηματοπιστωτικών και χρηματιστηριακών αγορών χάρη στην παγκοσμιοποίησή τους και στην εφαρμογή των νέων τεχνολογιών — μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο στον οποίο εκτίθενται ενώ ταυτόχρονα τους προσφέρει μια άνευ προηγουμένου ικανότητα εξόδου και διαφοροποίησης.» |
| --- | --- |

5.1.1

| «5.1 | Τα μερίσματα που καταβάλλονται στους μετόχους πρέπει να αντιστοιχούν στα αποτελέσματα που εμφανίζουν οι επιχειρήσεις.» |
| --- | --- |

«5.1

Αιτιολογία

Τα δύο σημεία, με τη διατύπωση που έχουν στη γνωμοδότηση του τμήματος, φαίνεται να ασκούν υπερβολική κριτική έναντι του ρόλου των μετόχων ως σημαντικών παραγόντων της ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Με την φράση «η ευθύνη των μετόχων περιορίζεται αποκλειστικά στην εισφορά τους», φαίνεται να υποτιμάται ο κίνδυνος που αντιπροσωπεύουν οι επενδύσεις στις χρηματοπιστωτικές και τις χρηματιστηριακές αγορές. Η πρόσφατη κρίση των αγορών αυτών διαψεύδει επίσης το επιχείρημα ότι η παγκοσμιοποίηση και η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών μειώνουν τον κίνδυνο. Η μείωση της απόδοσης των μετοχών (των μερισμάτων που διανέμονται στους μετόχους), θα είχε πιθανότατα αρνητικές συνέπειες για την εξέλιξη των χρηματιστηριακών αγορών.

«η ευθύνη των μετόχων περιορίζεται αποκλειστικά στην εισφορά τους»

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας:

Ψήφοι υπέρ: 65

Ψήφοι κατά: 70

Αποχές: 13

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/106 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/106

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: Οικονομικές πολιτικές που ευνοούν την ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική

(2008/C 10/24)

Στις 17 Ιανουαρίου 2007, και σύμφωνα με το άρθρο 29, εδάφιο 2, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης για τις «Οικονομικές πολιτικές που ευνοούν την ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική».

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 4 Σεπτεμβρίου 2007 με εισηγήτρια την κα FLORIO.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε 129 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 5 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Η επίτευξη των στόχων της οικονομικής ανάπτυξης, της καινοτομίας και της απασχόλησης, οι οποίοι προωθήθηκαν εκ νέου με τη στρατηγική της Λισσαβώνας την άνοιξη του 2000, εξαρτάται άμεσα από μία επαναξιολόγηση και αναβάθμιση του ρόλου των βιομηχανικών στρατηγικών στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο, ακριβώς, της τήρησης του Συμφώνου για την σταθερότητα και ανάπτυξη και της ενοποίησης της ενιαίας αγοράς, είναι απαραίτητο να θεσπιστούν μορφές συντονισμού που να επιτρέψουν στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο ενώπιον των προκλήσεων που θέτει η παγκοσμιοποίηση.
  Μεταξύ των στρατηγικών στόχων είναι πράγματι απαραίτητο να καθοριστεί ποιοί τομείς παρουσιάζουν κοινοτικό ή υπερεθνικό ενδιαφέρον και να υποστηριχθούν με τα κατάλληλα οικονομικά μέσα. Οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες βιομηχανικές στρατηγικές αφορούν κατά κύριο λόγο το ευρωπαϊκό πλαίσιο, ενώ η εφαρμογή τους στην πράξη επαφίεται στα κράτη μέλη.
  Το ενιαίο νόμισμα και η εσωτερική αγορά αποτελούν αξιοθαύμαστα μέσα, από μόνα τους ωστόσο δεν μπορούν να αποτελέσουν στόχο· οι στόχοι παραμένουν αυτοί που έχει θέσει η Συνθήκη: η οικονομική και κοινωνική πρόοδος και ένα υψηλό επίπεδο απασχόλησης.
  Με βάση όσα προαναφέρθηκαν, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι δράσεις που θα αναληφθούν στο πλαίσιο των οικονομικών πολιτικών για την προώθηση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής στρατηγικής θα πρέπει να επικεντρωθούν στους ακόλουθους τομείς: |
| --- | --- |

1.1

Η επίτευξη των στόχων της οικονομικής ανάπτυξης, της καινοτομίας και της απασχόλησης, οι οποίοι προωθήθηκαν εκ νέου με τη στρατηγική της Λισσαβώνας την άνοιξη του 2000, εξαρτάται άμεσα από μία επαναξιολόγηση και αναβάθμιση του ρόλου των βιομηχανικών στρατηγικών στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο, ακριβώς, της τήρησης του Συμφώνου για την σταθερότητα και ανάπτυξη και της ενοποίησης της ενιαίας αγοράς, είναι απαραίτητο να θεσπιστούν μορφές συντονισμού που να επιτρέψουν στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο ενώπιον των προκλήσεων που θέτει η παγκοσμιοποίηση.

Μεταξύ των στρατηγικών στόχων είναι πράγματι απαραίτητο να καθοριστεί ποιοί τομείς παρουσιάζουν κοινοτικό ή υπερεθνικό ενδιαφέρον και να υποστηριχθούν με τα κατάλληλα οικονομικά μέσα. Οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες βιομηχανικές στρατηγικές αφορούν κατά κύριο λόγο το ευρωπαϊκό πλαίσιο, ενώ η εφαρμογή τους στην πράξη επαφίεται στα κράτη μέλη.

Το ενιαίο νόμισμα και η εσωτερική αγορά αποτελούν αξιοθαύμαστα μέσα, από μόνα τους ωστόσο δεν μπορούν να αποτελέσουν στόχο· οι στόχοι παραμένουν αυτοί που έχει θέσει η Συνθήκη: η οικονομική και κοινωνική πρόοδος και ένα υψηλό επίπεδο απασχόλησης.

Με βάση όσα προαναφέρθηκαν, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι δράσεις που θα αναληφθούν στο πλαίσιο των οικονομικών πολιτικών για την προώθηση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής στρατηγικής θα πρέπει να επικεντρωθούν στους ακόλουθους τομείς:

| 1.2 | ΓΚΟΠ και στρατηγική της Λισσαβώνας. Οι Γενικές Κατευθύνσεις της Οικονομικής Πολιτικής (ΓΚΟΠ), οι οποίες αντιπροσωπεύουν ένα μέσο προσανατολισμού και συντονισμού των οικονομικών πολιτικών, πρέπει να συνδυάζονται καλύτερα με τις πρωτοβουλίες που προβλέπει η στρατηγική της Λισσαβώνας και να προβλέπουν την πραγματοποίηση επενδύσεων στην καινοτομία και στις νέες τεχνολογίες, στον βιομηχανικό τομέα, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη την οικονομική κατάσταση που επικρατεί σε κάθε κράτος μέλος. |
| --- | --- |

1.2

ΓΚΟΠ και στρατηγική της Λισσαβώνας. Οι Γενικές Κατευθύνσεις της Οικονομικής Πολιτικής (ΓΚΟΠ), οι οποίες αντιπροσωπεύουν ένα μέσο προσανατολισμού και συντονισμού των οικονομικών πολιτικών, πρέπει να συνδυάζονται καλύτερα με τις πρωτοβουλίες που προβλέπει η στρατηγική της Λισσαβώνας και να προβλέπουν την πραγματοποίηση επενδύσεων στην καινοτομία και στις νέες τεχνολογίες, στον βιομηχανικό τομέα, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη την οικονομική κατάσταση που επικρατεί σε κάθε κράτος μέλος.

| 1.3 | Ρόλος και πολιτικές της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Οι αποφάσεις που λαμβάνει η ΕΚΤ έχουν ως κύριο στόχο τον έλεγχο του πληθωρισμού και τη σταθερότητα των τιμών. Ορισμένες φορές, η επιδίωξη των στόχων αυτών μπορεί να αποβεί τροχοπέδη για τις επενδύσεις. Χωρίς να παραμελεί τους πρωταρχικούς της στόχους, η ΕΚΤ θα μπορούσε, στο μέτρο του δυνατού, να αναπτύσσει μια πιο ευέλικτη νομισματική πολιτική προκειμένου να ενθαρρύνει τις επενδύσεις. |
| --- | --- |

1.3

Ρόλος και πολιτικές της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Οι αποφάσεις που λαμβάνει η ΕΚΤ έχουν ως κύριο στόχο τον έλεγχο του πληθωρισμού και τη σταθερότητα των τιμών. Ορισμένες φορές, η επιδίωξη των στόχων αυτών μπορεί να αποβεί τροχοπέδη για τις επενδύσεις. Χωρίς να παραμελεί τους πρωταρχικούς της στόχους, η ΕΚΤ θα μπορούσε, στο μέτρο του δυνατού, να αναπτύσσει μια πιο ευέλικτη νομισματική πολιτική προκειμένου να ενθαρρύνει τις επενδύσεις.

| 1.4 | Ρόλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Η ΕΤΕπ πρέπει να συμβάλλει κατά τρόπο καθοριστικό στην οικονομική και κοινωνική συνοχή και να υποστηρίζει τη βιομηχανική ανάπτυξη παρέχοντας κίνητρα για την προώθηση της έρευνας και ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή θα πρέπει να προβλέψει νέα μέσα μακροοικονομικής πολιτικής που να ενθαρρύνουν την περαιτέρω επέκταση και ανάπτυξη της βιομηχανίας. |
| --- | --- |

1.4

Ρόλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Η ΕΤΕπ πρέπει να συμβάλλει κατά τρόπο καθοριστικό στην οικονομική και κοινωνική συνοχή και να υποστηρίζει τη βιομηχανική ανάπτυξη παρέχοντας κίνητρα για την προώθηση της έρευνας και ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή θα πρέπει να προβλέψει νέα μέσα μακροοικονομικής πολιτικής που να ενθαρρύνουν την περαιτέρω επέκταση και ανάπτυξη της βιομηχανίας.

| 1.5 | Ανάγκη υιοθέτησης καλύτερων φορολογικών πολιτικών. Όσον αφορά τις φορολογικές πολιτικές, είναι σκόπιμο, αφενός, να περιοριστούν οι διοικητικές δαπάνες, ιδιαίτερα αυτές που βαρύνουν τις ΜΜΕ, και, αφετέρου, να διασφαλιστεί ότι τα φορολογικά μέτρα θα μετατρέπονται σε κίνητρα που θα παροτρύνουν τις επιχειρήσεις να πραγματοποιούν επενδύσεις στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.5

Ανάγκη υιοθέτησης καλύτερων φορολογικών πολιτικών. Όσον αφορά τις φορολογικές πολιτικές, είναι σκόπιμο, αφενός, να περιοριστούν οι διοικητικές δαπάνες, ιδιαίτερα αυτές που βαρύνουν τις ΜΜΕ, και, αφετέρου, να διασφαλιστεί ότι τα φορολογικά μέτρα θα μετατρέπονται σε κίνητρα που θα παροτρύνουν τις επιχειρήσεις να πραγματοποιούν επενδύσεις στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης.

| 1.6 | Ο κίνδυνος μιας ανεξέλεγκτης χρηματιστικοποίησης (1) των επιχειρήσεων. Η υπερβολική χρηματιστικοποίηση των επιχειρήσεων και η πραγματοποίηση ολοένα περισσότερων επενδύσεων καθαρά κερδοσκοπικού χαρακτήρα στις διάφορες βιομηχανίες εκθέτει σε κινδύνους τον βιομηχανικό ιστό, πλήττοντας συχνά την παραγωγή, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή: συνεπώς, είναι απαραίτητο να υιοθετηθούν μέσα που να ρυθμίζουν, κατά τρόπο αποτελεσματικό, την διείσδυση του χρηματοπιστωτικού τομέα στη «ζωή» των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

1.6

Ο κίνδυνος μιας ανεξέλεγκτης χρηματιστικοποίησης (1) των επιχειρήσεων. Η υπερβολική χρηματιστικοποίηση των επιχειρήσεων και η πραγματοποίηση ολοένα περισσότερων επενδύσεων καθαρά κερδοσκοπικού χαρακτήρα στις διάφορες βιομηχανίες εκθέτει σε κινδύνους τον βιομηχανικό ιστό, πλήττοντας συχνά την παραγωγή, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή: συνεπώς, είναι απαραίτητο να υιοθετηθούν μέσα που να ρυθμίζουν, κατά τρόπο αποτελεσματικό, την διείσδυση του χρηματοπιστωτικού τομέα στη «ζωή» των επιχειρήσεων.

| 1.7 | Επαναπροώθηση του ευρωπαϊκού βιομηχανικού προτύπου. Ένας από τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να αντιμετωπιστούν η παρακμή του τομέα της μεταποίησης και το φαινόμενο των μετεγκαταστάσεων είναι να προωθηθεί εκ νέου το ευρωπαϊκό βιομηχανικό πρότυπο το οποίο χαρακτηρίζεται από επιτυχείς τομείς και κλάδους. Ο βιομηχανικός ιστός χρειάζεται άλλωστε τόσο υλικές όσο και άυλες υποδομές: η ΕΕ έχει συμφέρον να χρηματοδοτήσει σχέδια αυτού του είδους.
  Εξάλλου, καθώς οι υπηρεσίες διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή οικονομία, είναι σκόπιμο να αναπτύσσουν σχέσεις αλληλεπίδρασης με τον κόσμο των επιχειρήσεων: οι υπηρεσίες, και ιδιαίτερα εκείνες που αποσκοπούν στη στήριξη της παραγωγής, είναι αυτές που θα παράσχουν στις επιχειρήσεις τη ζωτική ουσία που θα τους επιτρέψει να αναπτυχθούν. Ωστόσο, αυτές οι υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις δεν θα μπορούσαν να συνεχίσουν να υφίστανται εάν ο βιομηχανικός τομέας δεν διέθετε τον δέοντα δυναμισμό και την απαιτούμενη ζωτικότητα. |
| --- | --- |

1.7

Επαναπροώθηση του ευρωπαϊκού βιομηχανικού προτύπου. Ένας από τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να αντιμετωπιστούν η παρακμή του τομέα της μεταποίησης και το φαινόμενο των μετεγκαταστάσεων είναι να προωθηθεί εκ νέου το ευρωπαϊκό βιομηχανικό πρότυπο το οποίο χαρακτηρίζεται από επιτυχείς τομείς και κλάδους. Ο βιομηχανικός ιστός χρειάζεται άλλωστε τόσο υλικές όσο και άυλες υποδομές: η ΕΕ έχει συμφέρον να χρηματοδοτήσει σχέδια αυτού του είδους.

Εξάλλου, καθώς οι υπηρεσίες διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην ευρωπαϊκή οικονομία, είναι σκόπιμο να αναπτύσσουν σχέσεις αλληλεπίδρασης με τον κόσμο των επιχειρήσεων: οι υπηρεσίες, και ιδιαίτερα εκείνες που αποσκοπούν στη στήριξη της παραγωγής, είναι αυτές που θα παράσχουν στις επιχειρήσεις τη ζωτική ουσία που θα τους επιτρέψει να αναπτυχθούν. Ωστόσο, αυτές οι υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις δεν θα μπορούσαν να συνεχίσουν να υφίστανται εάν ο βιομηχανικός τομέας δεν διέθετε τον δέοντα δυναμισμό και την απαιτούμενη ζωτικότητα.

| 1.8 | Τομέας της έρευνας και ανάπτυξης και πνευματική ιδιοκτησία. Είναι πλέον σαφές ότι πρέπει να βελτιωθούν τα αποτελέσματα και οι επενδύσεις στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης που αυτή την στιγμή απέχουν πολύ από τους στόχους που έχει θέσει η στρατηγική της Λισσαβώνας. Συνεπώς, η οικονομική δέσμευση που έχει αναλάβει η ΕΕ πρέπει να ενισχυθεί και για το λόγο αυτό. Μία νέα βιομηχανική στρατηγική πρέπει να λάβει υπόψη της, στις επενδύσεις που θα προβλέψει στον τομέα της έρευνας, τους νέους στόχους που η ΕΕ έχει θέσει όσον αφορά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Εξάλλου, ο σεβασμός των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας είναι σημαντικός για την ανταγωνιστικότητα και την ικανότητα καινοτομίας των ευρωπαϊκών βιομηχανιών και πρέπει να διασφαλιστεί με τα κατάλληλα μέσα στο κοινοτικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.8

Τομέας της έρευνας και ανάπτυξης και πνευματική ιδιοκτησία. Είναι πλέον σαφές ότι πρέπει να βελτιωθούν τα αποτελέσματα και οι επενδύσεις στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης που αυτή την στιγμή απέχουν πολύ από τους στόχους που έχει θέσει η στρατηγική της Λισσαβώνας. Συνεπώς, η οικονομική δέσμευση που έχει αναλάβει η ΕΕ πρέπει να ενισχυθεί και για το λόγο αυτό. Μία νέα βιομηχανική στρατηγική πρέπει να λάβει υπόψη της, στις επενδύσεις που θα προβλέψει στον τομέα της έρευνας, τους νέους στόχους που η ΕΕ έχει θέσει όσον αφορά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Εξάλλου, ο σεβασμός των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας είναι σημαντικός για την ανταγωνιστικότητα και την ικανότητα καινοτομίας των ευρωπαϊκών βιομηχανιών και πρέπει να διασφαλιστεί με τα κατάλληλα μέσα στο κοινοτικό επίπεδο.

| 1.9 | Εκπαίδευση και βιομηχανία. Η αλληλεξάρτηση και οι διασυνδέσεις των επιχειρήσεων και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, και τα ανώτατα ιδρύματα μεταπτυχιακών σπουδών οφείλουν να αντιληφθούν την ανάγκη να αποκτήσουν οι σπουδαστές προσόντα τα οποία να είναι χρήσιμα για την οικονομία και, από την πλευρά τους, οι επιχειρήσεις οφείλουν να γνωστοποιούν τις ανάγκες τους στα εν λόγω ιδρύματα. Ένας τρόπος για να βελτιωθούν οι διασυνδέσεις αυτές είναι να δημιουργηθούν βιομηχανικά πάρκα κοντά στις πανεπιστημιουπόλεις και να αξιοποιηθούν τόσο τα ευρωπαϊκά κέντρα αριστείας όσο και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τεχνολογίας (ΕΙΤ). |
| --- | --- |

1.9

Εκπαίδευση και βιομηχανία. Η αλληλεξάρτηση και οι διασυνδέσεις των επιχειρήσεων και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, και τα ανώτατα ιδρύματα μεταπτυχιακών σπουδών οφείλουν να αντιληφθούν την ανάγκη να αποκτήσουν οι σπουδαστές προσόντα τα οποία να είναι χρήσιμα για την οικονομία και, από την πλευρά τους, οι επιχειρήσεις οφείλουν να γνωστοποιούν τις ανάγκες τους στα εν λόγω ιδρύματα. Ένας τρόπος για να βελτιωθούν οι διασυνδέσεις αυτές είναι να δημιουργηθούν βιομηχανικά πάρκα κοντά στις πανεπιστημιουπόλεις και να αξιοποιηθούν τόσο τα ευρωπαϊκά κέντρα αριστείας όσο και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τεχνολογίας (ΕΙΤ).

| 1.10 | Κοινωνικός διάλογος. Ο εντοπισμός συνεργιών και η συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών στην επίτευξη των διαρθρωτικών αλλαγών μπορεί να συντελέσει στη μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή των βιομηχανικών μεταλλαγών, αν υπάρχει συστηματική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στην πρόβλεψη και τη διαχείριση αυτών των μεταλλαγών και αν επιδιώκεται σταθερά ο διπλός στόχος της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και της μείωσης του αρνητικού κοινωνικού αντικτύπου. Στις παραμεθόριες περιοχές, οι βιομηχανικές μεταλλαγές θα μπορούσαν να διευκολυνθούν με την υλοποίηση του εθελοντικού διεθνικού πλαισίου για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, έτσι όπως αυτό προτάθηκε στην κοινωνική ατζέντα 2005-2010. Οι ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων μπορούν επίσης να συμβάλουν: πρέπει να ληφθούν μέτρα για την ενίσχυση των ικανοτήτων των ατόμων που συμμετέχουν στις εργασίες τους, έτσι ώστε οι επιτροπές αυτές να μπορούν να διαδραματίσουν τον ρόλο τους ως βασικοί παράγοντες της διαδικασίας διαβούλευσης και διαλόγου (2). |
| --- | --- |

1.10

Κοινωνικός διάλογος. Ο εντοπισμός συνεργιών και η συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών στην επίτευξη των διαρθρωτικών αλλαγών μπορεί να συντελέσει στη μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή των βιομηχανικών μεταλλαγών, αν υπάρχει συστηματική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στην πρόβλεψη και τη διαχείριση αυτών των μεταλλαγών και αν επιδιώκεται σταθερά ο διπλός στόχος της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και της μείωσης του αρνητικού κοινωνικού αντικτύπου. Στις παραμεθόριες περιοχές, οι βιομηχανικές μεταλλαγές θα μπορούσαν να διευκολυνθούν με την υλοποίηση του εθελοντικού διεθνικού πλαισίου για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, έτσι όπως αυτό προτάθηκε στην κοινωνική ατζέντα 2005-2010. Οι ευρωπαϊκές επιτροπές επιχειρήσεων μπορούν επίσης να συμβάλουν: πρέπει να ληφθούν μέτρα για την ενίσχυση των ικανοτήτων των ατόμων που συμμετέχουν στις εργασίες τους, έτσι ώστε οι επιτροπές αυτές να μπορούν να διαδραματίσουν τον ρόλο τους ως βασικοί παράγοντες της διαδικασίας διαβούλευσης και διαλόγου (2).

2.   Πρόλογος

| 2.1 | Η νομική βάση για την εφαρμογή της κοινοτικής βιομηχανικής πολιτικής αναφέρεται στο άρθρο 157 της Συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (3) και επαναλαμβάνεται, στη συνέχεια, σε αρκετά σημαντικά έγγραφα. Σταθμός στην ιστορία της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής υπήρξε η παλαιά πλέον ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Η βιομηχανική πολιτική σε ένα ανοικτό και ανταγωνιστικό περιβάλλον — Κατευθύνσεις για μια κοινοτική προσέγγιση (4). Ακολούθησαν άλλα έγγραφα (5), όπως η ανακοίνωση της Επιτροπής Η βιομηχανική πολιτική σε μια διευρυμένη Ευρώπη
   (6), η οποία εξέθετε τις ευκαιρίες που προσέφερε η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και τις συνέπειές της. Μεταξύ των εγγράφων που δημοσιεύτηκαν μετέπειτα, αξίζει να αναφερθούμε στις ανακοινώσεις της Επιτροπής Ορισμένα κύρια θέματα για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης
   (7) και Υποστήριξη των διαρθρωτικών αλλαγών: Μια βιομηχανική πολιτική για τη διευρυμένη Ευρώπη
   (8). Ακόμη πιο πρόσφατη είναι η ανακοίνωση Εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισσαβώνας — Πλαίσιο πολιτικής για την ενίσχυση του μεταποιητικού τομέα της ΕΕ — Προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής
   (9), και στη συνέχεια ακολουθεί η ενδιάμεση εξέταση της βιομηχανικής πολιτικής (10). |
| --- | --- |

2.1

Η νομική βάση για την εφαρμογή της κοινοτικής βιομηχανικής πολιτικής αναφέρεται στο άρθρο 157 της Συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (3) και επαναλαμβάνεται, στη συνέχεια, σε αρκετά σημαντικά έγγραφα. Σταθμός στην ιστορία της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής υπήρξε η παλαιά πλέον ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Η βιομηχανική πολιτική σε ένα ανοικτό και ανταγωνιστικό περιβάλλον — Κατευθύνσεις για μια κοινοτική προσέγγιση (4). Ακολούθησαν άλλα έγγραφα (5), όπως η ανακοίνωση της Επιτροπής Η βιομηχανική πολιτική σε μια διευρυμένη Ευρώπη
   (6), η οποία εξέθετε τις ευκαιρίες που προσέφερε η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και τις συνέπειές της. Μεταξύ των εγγράφων που δημοσιεύτηκαν μετέπειτα, αξίζει να αναφερθούμε στις ανακοινώσεις της Επιτροπής Ορισμένα κύρια θέματα για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης
   (7) και Υποστήριξη των διαρθρωτικών αλλαγών: Μια βιομηχανική πολιτική για τη διευρυμένη Ευρώπη
   (8). Ακόμη πιο πρόσφατη είναι η ανακοίνωση Εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισσαβώνας — Πλαίσιο πολιτικής για την ενίσχυση του μεταποιητικού τομέα της ΕΕ — Προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής
   (9), και στη συνέχεια ακολουθεί η ενδιάμεση εξέταση της βιομηχανικής πολιτικής (10).

| 2.2 | Η εισαγωγή του ευρώ ως κοινού νομίσματος οδήγησε στη σύναψη του Συμφώνου για την σταθερότητα και ανάπτυξη μεταξύ των χωρών που εντάχθηκαν στο σύστημα του ευρώ, πράγμα που κατέστησε σαφή την ανάγκη ενός καλύτερου συντονισμού των εθνικών οικονομικών, κοινωνικών και παραγωγικών πολιτικών.
  Οι κοινοτικές πολιτικές επέτρεψαν την υλοποίηση σημαντικών στόχων, κυρίως στον τομέα της ενοποίησης της ενιαίας αγοράς και, πιο πρόσφατα, στον τομέα της ελεύθερης διακίνησης των υπηρεσιών.
  Η έμφαση που δόθηκε στο σύνολο των προτεραιοτήτων αυτών (σεβασμός των κριτηρίων του Μάαστριχτ, ρύθμιση της εσωτερικής αγοράς, αναγνώριση των εξαιρετικά διαφορετικών οικονομικοπαραγωγικών πραγματικοτήτων) είχε ως συνέπεια να μην δοθεί η δέουσα προσοχή στις πολιτικές στήριξης του βιομηχανικού δυναμικού της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2

Η εισαγωγή του ευρώ ως κοινού νομίσματος οδήγησε στη σύναψη του Συμφώνου για την σταθερότητα και ανάπτυξη μεταξύ των χωρών που εντάχθηκαν στο σύστημα του ευρώ, πράγμα που κατέστησε σαφή την ανάγκη ενός καλύτερου συντονισμού των εθνικών οικονομικών, κοινωνικών και παραγωγικών πολιτικών.

Οι κοινοτικές πολιτικές επέτρεψαν την υλοποίηση σημαντικών στόχων, κυρίως στον τομέα της ενοποίησης της ενιαίας αγοράς και, πιο πρόσφατα, στον τομέα της ελεύθερης διακίνησης των υπηρεσιών.

Η έμφαση που δόθηκε στο σύνολο των προτεραιοτήτων αυτών (σεβασμός των κριτηρίων του Μάαστριχτ, ρύθμιση της εσωτερικής αγοράς, αναγνώριση των εξαιρετικά διαφορετικών οικονομικοπαραγωγικών πραγματικοτήτων) είχε ως συνέπεια να μην δοθεί η δέουσα προσοχή στις πολιτικές στήριξης του βιομηχανικού δυναμικού της ΕΕ.

| 2.3 | Το «σενάριο» αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι βιομηχανικές πολιτικές να καταλήξουν να καταλαμβάνουν περιορισμένη θέση στη στρατηγική για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση. Αυτό οφειλόταν σε συγκεκριμένες επιλογές με βάση τις οποίες η αρμοδιότητα της χάραξης των προσανατολισμών στον συγκεκριμένο τομέα να εκχωρηθεί, σχεδόν αποκλειστικά, στα κράτη μέλη, πράγμα που οδήγησε σε πενιχρά αποτελέσματα όσον αφορά τη σύναψη υπερεθνικών συμφωνιών και σε ελάχιστες περιπτώσεις συντονισμού στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πράγματι, μολονότι τα τελευταία 25 χρόνια ανελήφθησαν δεσμεύσεις και καταρτίστηκαν διάφορα έγγραφα προκειμένου να διασφαλιστεί μία βιομηχανική πολιτική για την Ένωση η οποία να της επιτρέπει να συμβαδίζει με τις μεγάλες παγκόσμιες οικονομικές δυνάμεις, η γενική εντύπωση είναι ότι τελικά υπερίσχυσαν τα εθνικά συμφέροντα. Πολλά έγιναν προκειμένου να επιταχυνθούν οι ιδιωτικοποιήσεις και οι ελευθερώσεις, δεδομένου ότι θεωρούνται το καλύτερο μέσο ενίσχυσης της οικονομικής ανάπτυξης, ενώ παράλληλα παραμελήθηκε η ιδέα μιας κοινοτικής πολιτικής η οποία να στηρίζει τους τομείς της βιομηχανίας και της μεταποίησης. |
| --- | --- |

2.3

Το «σενάριο» αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι βιομηχανικές πολιτικές να καταλήξουν να καταλαμβάνουν περιορισμένη θέση στη στρατηγική για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση. Αυτό οφειλόταν σε συγκεκριμένες επιλογές με βάση τις οποίες η αρμοδιότητα της χάραξης των προσανατολισμών στον συγκεκριμένο τομέα να εκχωρηθεί, σχεδόν αποκλειστικά, στα κράτη μέλη, πράγμα που οδήγησε σε πενιχρά αποτελέσματα όσον αφορά τη σύναψη υπερεθνικών συμφωνιών και σε ελάχιστες περιπτώσεις συντονισμού στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πράγματι, μολονότι τα τελευταία 25 χρόνια ανελήφθησαν δεσμεύσεις και καταρτίστηκαν διάφορα έγγραφα προκειμένου να διασφαλιστεί μία βιομηχανική πολιτική για την Ένωση η οποία να της επιτρέπει να συμβαδίζει με τις μεγάλες παγκόσμιες οικονομικές δυνάμεις, η γενική εντύπωση είναι ότι τελικά υπερίσχυσαν τα εθνικά συμφέροντα. Πολλά έγιναν προκειμένου να επιταχυνθούν οι ιδιωτικοποιήσεις και οι ελευθερώσεις, δεδομένου ότι θεωρούνται το καλύτερο μέσο ενίσχυσης της οικονομικής ανάπτυξης, ενώ παράλληλα παραμελήθηκε η ιδέα μιας κοινοτικής πολιτικής η οποία να στηρίζει τους τομείς της βιομηχανίας και της μεταποίησης.

| 2.4 | Σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο όπως ο σημερινός, καθίσταται ολοένα πιο αναγκαία η χάραξη ευρωπαϊκών βιομηχανικών πολιτικών οι οποίες να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, που πλέον δεν έχει πρωταγωνιστές μόνον τους «γίγαντες» ΗΠΑ και Ιαπωνία, αλλά και ασιατικές ανερχόμενες δυνάμεις, όπως η Κίνα και η Ινδία. Χρειάζεται συνεπώς να θεσπιστούν κοινοτικά μέσα ώστε να μπορέσει η ΕΕ να ανταποκριθεί με επιτυχία στις προκλήσεις που θέτει η υπόλοιπη υφήλιος και να διαδραματίσει, στους στρατηγικούς τομείς, ηγετικό ρόλο και όχι δευτερεύοντα. |
| --- | --- |

2.4

Σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο όπως ο σημερινός, καθίσταται ολοένα πιο αναγκαία η χάραξη ευρωπαϊκών βιομηχανικών πολιτικών οι οποίες να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, που πλέον δεν έχει πρωταγωνιστές μόνον τους «γίγαντες» ΗΠΑ και Ιαπωνία, αλλά και ασιατικές ανερχόμενες δυνάμεις, όπως η Κίνα και η Ινδία. Χρειάζεται συνεπώς να θεσπιστούν κοινοτικά μέσα ώστε να μπορέσει η ΕΕ να ανταποκριθεί με επιτυχία στις προκλήσεις που θέτει η υπόλοιπη υφήλιος και να διαδραματίσει, στους στρατηγικούς τομείς, ηγετικό ρόλο και όχι δευτερεύοντα.

| 2.5 | Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, αντίθετα, διαπιστώθηκε τα τελευταία χρόνια η εμφάνιση μιας τάσης επανεθνικοποίησης των βιομηχανικών πολιτικών, ιδιαίτερα σε ορισμένους στρατηγικούς τομείς, όπως αυτός της ενέργειας. Η προδιάθεση να δίδεται προτίμηση στους εθνικούς «πρωταθλητές» αντί στους Ευρωπαίους — ιδιαίτερα μάλιστα στους τομείς που χρειάζονται ευρύτερες αγορές και μεγαλύτερες επενδύσεις — υπάρχει κίνδυνος να καταλήξει, σε πολλές περιπτώσεις, να υπονομεύσει τα εθνικά συμφέροντα των εν λόγω χωρών. |
| --- | --- |

2.5

Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, αντίθετα, διαπιστώθηκε τα τελευταία χρόνια η εμφάνιση μιας τάσης επανεθνικοποίησης των βιομηχανικών πολιτικών, ιδιαίτερα σε ορισμένους στρατηγικούς τομείς, όπως αυτός της ενέργειας. Η προδιάθεση να δίδεται προτίμηση στους εθνικούς «πρωταθλητές» αντί στους Ευρωπαίους — ιδιαίτερα μάλιστα στους τομείς που χρειάζονται ευρύτερες αγορές και μεγαλύτερες επενδύσεις — υπάρχει κίνδυνος να καταλήξει, σε πολλές περιπτώσεις, να υπονομεύσει τα εθνικά συμφέροντα των εν λόγω χωρών.

| 2.6 | Οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες βιομηχανικές στρατηγικές και οι οικονομικές πολιτικές που τις υποστηρίζουν αφορούν ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, μολονότι η θέση σε εφαρμογή τους και η μετατροπή τους σε εθνικές επιλογές παραμένει αποκλειστική ευθύνη των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.6

Οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες βιομηχανικές στρατηγικές και οι οικονομικές πολιτικές που τις υποστηρίζουν αφορούν ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, μολονότι η θέση σε εφαρμογή τους και η μετατροπή τους σε εθνικές επιλογές παραμένει αποκλειστική ευθύνη των κρατών μελών.

| 2.7 | Η εμφάνιση στη διεθνή σκηνή νέων οικονομικών δυνάμεων, πιο ανταγωνιστικών στην περίπτωση των παραγωγών υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού, καθιστά απαραίτητο τον προσανατολισμό της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής προς μία ποιοτική πλέον παραγωγή. Πρέπει, όχι μόνον να είναι δυνατόν να προβλέπεται ποιοι τομείς της παραγωγής υψηλής τεχνολογίας καινοτομίας και ποιότητας παρουσιάζουν ενδιαφέρον, αλλά και να μπορεί να προσδιορίζεται ποια οικονομικά μέσα μπορούν να τεθούν στη διάθεση των τομέων βιομηχανίας και μεταποίησης που εκπροσωπούν κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σύνολό της. |
| --- | --- |

2.7

Η εμφάνιση στη διεθνή σκηνή νέων οικονομικών δυνάμεων, πιο ανταγωνιστικών στην περίπτωση των παραγωγών υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού, καθιστά απαραίτητο τον προσανατολισμό της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής προς μία ποιοτική πλέον παραγωγή. Πρέπει, όχι μόνον να είναι δυνατόν να προβλέπεται ποιοι τομείς της παραγωγής υψηλής τεχνολογίας καινοτομίας και ποιότητας παρουσιάζουν ενδιαφέρον, αλλά και να μπορεί να προσδιορίζεται ποια οικονομικά μέσα μπορούν να τεθούν στη διάθεση των τομέων βιομηχανίας και μεταποίησης που εκπροσωπούν κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σύνολό της.

3.   Απαραίτητη η επαναπροώθηση των οικονομικών πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης

| 3.1 | Η εσωτερική αγορά της ΕΕ υπήρξε, ήδη από την αρχή, αυτή καθαυτή η κινητήρια δύναμη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της οικονομικής ανάπτυξης. Το ευρώ, όντας ενιαίο νόμισμα, ενίσχυσε περαιτέρω τον ρόλο της ενιαίας αγοράς, καθιστώντας ταχύτερες και ασφαλέστερες τις συναλλαγές και βελτιώνοντας τον ανταγωνισμό. Ωστόσο, τόσο η εσωτερική αγορά όσο και το ευρώ αποτελούν μέσα και όχι αυτοτελείς στόχους. Οι στόχοι παραμένουν αυτοί που θέτει η Συνθήκη, επαναλαμβάνονται δε στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 21ης-22ας Ιουνίου 2007: η οικονομική πρόοδος, η κοινωνική συνοχή και ένα υψηλό επίπεδο απασχόλησης. |
| --- | --- |

3.1

Η εσωτερική αγορά της ΕΕ υπήρξε, ήδη από την αρχή, αυτή καθαυτή η κινητήρια δύναμη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της οικονομικής ανάπτυξης. Το ευρώ, όντας ενιαίο νόμισμα, ενίσχυσε περαιτέρω τον ρόλο της ενιαίας αγοράς, καθιστώντας ταχύτερες και ασφαλέστερες τις συναλλαγές και βελτιώνοντας τον ανταγωνισμό. Ωστόσο, τόσο η εσωτερική αγορά όσο και το ευρώ αποτελούν μέσα και όχι αυτοτελείς στόχους. Οι στόχοι παραμένουν αυτοί που θέτει η Συνθήκη, επαναλαμβάνονται δε στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 21ης-22ας Ιουνίου 2007: η οικονομική πρόοδος, η κοινωνική συνοχή και ένα υψηλό επίπεδο απασχόλησης.

| 3.2 | Μετά από τις ενθαρρυντικές επιδόσεις του 2ου εξαμήνου του 2003, η ευρωπαϊκή οικονομία γνώρισε, κατά το 2ο εξάμηνο του 2004, μία κάποια επιβράδυνση εξαιτίας εξωτερικών παραγόντων, όπως η τιμή του πετρελαίου, επιβράδυνση η οποία οφειλόταν στην παγκόσμια κρίση και στην εξέλιξη των διεθνών εμπορικών συναλλαγών. Οι επιδόσεις του 2005, η ελαφρά βελτίωση του 2006 και το ενθαρρυντικό πρώτο τετράμηνο του 2007 (11), επιβεβαίωσαν ωστόσο ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την εξέλιξη των εξαγωγών και ολοένα λιγότερο από την εσωτερική ζήτηση (12). |
| --- | --- |

3.2

Μετά από τις ενθαρρυντικές επιδόσεις του 2ου εξαμήνου του 2003, η ευρωπαϊκή οικονομία γνώρισε, κατά το 2ο εξάμηνο του 2004, μία κάποια επιβράδυνση εξαιτίας εξωτερικών παραγόντων, όπως η τιμή του πετρελαίου, επιβράδυνση η οποία οφειλόταν στην παγκόσμια κρίση και στην εξέλιξη των διεθνών εμπορικών συναλλαγών. Οι επιδόσεις του 2005, η ελαφρά βελτίωση του 2006 και το ενθαρρυντικό πρώτο τετράμηνο του 2007 (11), επιβεβαίωσαν ωστόσο ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την εξέλιξη των εξαγωγών και ολοένα λιγότερο από την εσωτερική ζήτηση (12).

| 3.3 | Στο έγγραφό του για τις Γενικές Κατευθύνσεις της Οικονομικής Πολιτικής (ΓΚΟΠ) κατά την περίοδο 2005-2008 (13), το Συμβούλιο εξετάζει τα μέσα, τις προτεραιότητες και τις μακροοικονομικές πολιτικές που τα κράτη μέλη οφείλουν να επιλέξουν, καθώς επίσης και τις σχετικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται προκειμένου, μεταξύ άλλων, να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της βιομηχανικής στρατηγικής. |
| --- | --- |

3.3

Στο έγγραφό του για τις Γενικές Κατευθύνσεις της Οικονομικής Πολιτικής (ΓΚΟΠ) κατά την περίοδο 2005-2008 (13), το Συμβούλιο εξετάζει τα μέσα, τις προτεραιότητες και τις μακροοικονομικές πολιτικές που τα κράτη μέλη οφείλουν να επιλέξουν, καθώς επίσης και τις σχετικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται προκειμένου, μεταξύ άλλων, να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της βιομηχανικής στρατηγικής.

| 3.4 | Οι μακροοικονομικές στρατηγικές που προβλέπουν οι ΓΚΟΠ στόχο έχουν την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης, ταυτόχρονα, ωστόσο, καταδεικνύουν ότι εξίσου σημαντικές για την σταθερότητα των τιμών είναι κι οι οικονομικές πολιτικές. Τα προτεινόμενα μέτρα αποσκοπούν στη διασφάλιση:






  — | της οικονομικής σταθερότητας, με σεβασμό των μεσοπρόθεσμων στόχων· |
| --- | --- | --- |

3.4

Οι μακροοικονομικές στρατηγικές που προβλέπουν οι ΓΚΟΠ στόχο έχουν την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης, ταυτόχρονα, ωστόσο, καταδεικνύουν ότι εξίσου σημαντικές για την σταθερότητα των τιμών είναι κι οι οικονομικές πολιτικές. Τα προτεινόμενα μέτρα αποσκοπούν στη διασφάλιση:

—

της οικονομικής σταθερότητας, με σεβασμό των μεσοπρόθεσμων στόχων·

| — | της ορθής διαχείρισης της οικονομικής κατάστασης και του προϋπολογισμού, με στόχο τον περιορισμό του δημοσίου χρέους και την ενίσχυση των συστημάτων συνταξιοδότησης και κοινωνικής ασφάλισης· |
| --- | --- |

—

της ορθής διαχείρισης της οικονομικής κατάστασης και του προϋπολογισμού, με στόχο τον περιορισμό του δημοσίου χρέους και την ενίσχυση των συστημάτων συνταξιοδότησης και κοινωνικής ασφάλισης·

| — | της αποτελεσματικής κατανομής των πόρων, με ιδιαίτερη έμφαση σε κατηγορίες δαπανών που ενισχύουν την οικονομική ανάπτυξη, και μιας εξέλιξης των μισθών που να συμβάλλει στην οικονομική σταθερότητα· |
| --- | --- |

—

της αποτελεσματικής κατανομής των πόρων, με ιδιαίτερη έμφαση σε κατηγορίες δαπανών που ενισχύουν την οικονομική ανάπτυξη, και μιας εξέλιξης των μισθών που να συμβάλλει στην οικονομική σταθερότητα·

| — | μιας μεγαλύτερης συνοχής μεταξύ των μακροοικονομικών και διαρθρωτικών πολιτικών και των πολιτικών στον τομέα της απασχόλησης. |
| --- | --- |

—

μιας μεγαλύτερης συνοχής μεταξύ των μακροοικονομικών και διαρθρωτικών πολιτικών και των πολιτικών στον τομέα της απασχόλησης.

| 3.5 | Οι μακροοικονομικές πολιτικές που προβλέπει το «Σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης» θα πρέπει να συντονιστούν με τους στόχους της στρατηγικής της Λισσαβώνας ώστε να μπορέσει να διαμορφωθεί μία ενιαία οικονομική πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ευρώ. Για να υποστηριχθούν με συνέπεια οι προσδοκώμενες επιλογές της βιομηχανικής στρατηγικής, θα πρέπει ο προϋπολογισμός να αποτελέσει αντικείμενο μεταρρύθμισης· θα πρέπει, εν ολίγοις, να προβλεφθεί ο αναπροσανατολισμός των πόρων προς επενδύσεις που να προωθούν σε μεγαλύτερο βαθμό την οικονομική ανάπτυξη (14). |
| --- | --- |

3.5

Οι μακροοικονομικές πολιτικές που προβλέπει το «Σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης» θα πρέπει να συντονιστούν με τους στόχους της στρατηγικής της Λισσαβώνας ώστε να μπορέσει να διαμορφωθεί μία ενιαία οικονομική πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ευρώ. Για να υποστηριχθούν με συνέπεια οι προσδοκώμενες επιλογές της βιομηχανικής στρατηγικής, θα πρέπει ο προϋπολογισμός να αποτελέσει αντικείμενο μεταρρύθμισης· θα πρέπει, εν ολίγοις, να προβλεφθεί ο αναπροσανατολισμός των πόρων προς επενδύσεις που να προωθούν σε μεγαλύτερο βαθμό την οικονομική ανάπτυξη (14).

4.   Ας επενδύσουμε στη στρατηγική της Λισσαβώνας!

| 4.1 | Όσον αφορά, εξάλλου, τις μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην αύξηση της οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και τις μεταρρυθμίσεις που είναι ακόμη σημαντικότερες για τη βιομηχανία, το Συμβούλιο δίδει έμφαση στις ακόλουθες προτεραιότητες:






  — | βελτίωση και αύξηση των επενδύσεων στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, δίχως να λησμονείται ο στόχος του 3 % του ΑΕγχΠ που έχει θέσει η στρατηγική της Λισσαβώνας· |
| --- | --- | --- |

4.1

Όσον αφορά, εξάλλου, τις μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην αύξηση της οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και τις μεταρρυθμίσεις που είναι ακόμη σημαντικότερες για τη βιομηχανία, το Συμβούλιο δίδει έμφαση στις ακόλουθες προτεραιότητες:

—

βελτίωση και αύξηση των επενδύσεων στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, δίχως να λησμονείται ο στόχος του 3 % του ΑΕγχΠ που έχει θέσει η στρατηγική της Λισσαβώνας·

| — | αξιοποίηση των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, με τη χάραξη μιας σύγχρονης και ενεργού βιομηχανικής πολιτικής, την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, τη δημιουργία ελκυστικών συνθηκών για τη βιομηχανία και την αύξηση των παραγόντων που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπιστεί η παγκοσμιοποίηση και να βελτιωθεί η ποιότητα των επιχειρηματικών πόλων στο εσωτερικό της ΕΕ· |
| --- | --- |

—

αξιοποίηση των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, με τη χάραξη μιας σύγχρονης και ενεργού βιομηχανικής πολιτικής, την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, τη δημιουργία ελκυστικών συνθηκών για τη βιομηχανία και την αύξηση των παραγόντων που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, ώστε να μπορέσει να αντιμετωπιστεί η παγκοσμιοποίηση και να βελτιωθεί η ποιότητα των επιχειρηματικών πόλων στο εσωτερικό της ΕΕ·

| — | διεύρυνση και ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των πολιτικών ανταγωνισμού, ακόμη και με περιορισμό των κρατικών ενισχύσεων· |
| --- | --- |

—

διεύρυνση και ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των πολιτικών ανταγωνισμού, ακόμη και με περιορισμό των κρατικών ενισχύσεων·

| — | προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και στήριξη των ΜΜΕ· |
| --- | --- |

—

προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και στήριξη των ΜΜΕ·

| — | βελτίωση των ευρωπαϊκών υποδομών και πραγματοποίηση επενδύσεων σε αυτές, δεδομένου ότι αποτελούν καθοριστικό παράγοντα για την αποτελεσματική απόδοση του ευρωπαϊκού βιομηχανικού ιστού. |
| --- | --- |

—

βελτίωση των ευρωπαϊκών υποδομών και πραγματοποίηση επενδύσεων σε αυτές, δεδομένου ότι αποτελούν καθοριστικό παράγοντα για την αποτελεσματική απόδοση του ευρωπαϊκού βιομηχανικού ιστού.

| 4.2 | Η «Έκθεση Sapir» του 2003 (15) ελάμβανε ήδη, εν μέρει, υπόψη τους στόχους αυτούς, δίδοντας έμφαση στην ανάγκη διατήρησης του «Συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης». Στο πλαίσιο των νομισματικών πολιτικών — υποστήριζε — ο μόνος τρόπος να δημιουργηθεί πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη της βιομηχανικής πολιτικής που εκτίθεται πιο πάνω, είναι η υιοθέτηση μέτρων που να λαμβάνουν υπόψη το κόστος του χρήματος και η διασφάλιση, μακροπρόθεσμα, σταθερότητας από μακροοικονομική άποψη. |
| --- | --- |

4.2

Η «Έκθεση Sapir» του 2003 (15) ελάμβανε ήδη, εν μέρει, υπόψη τους στόχους αυτούς, δίδοντας έμφαση στην ανάγκη διατήρησης του «Συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης». Στο πλαίσιο των νομισματικών πολιτικών — υποστήριζε — ο μόνος τρόπος να δημιουργηθεί πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη της βιομηχανικής πολιτικής που εκτίθεται πιο πάνω, είναι η υιοθέτηση μέτρων που να λαμβάνουν υπόψη το κόστος του χρήματος και η διασφάλιση, μακροπρόθεσμα, σταθερότητας από μακροοικονομική άποψη.

| 4.3 | Η ΕΟΚΕ, στη γνωμοδότησή της για τις ΓΚΟΠ, διατύπωσε την ευχή οι ΓΚΟΠ να συνδυαστούν στενότερα με τις πρωτοβουλίες της στρατηγικής της Λισσαβώνας (16). |
| --- | --- |

4.3

Η ΕΟΚΕ, στη γνωμοδότησή της για τις ΓΚΟΠ, διατύπωσε την ευχή οι ΓΚΟΠ να συνδυαστούν στενότερα με τις πρωτοβουλίες της στρατηγικής της Λισσαβώνας (16).

| 4.4 | Σήμερα, εξακολουθεί να υφίσταται σημαντική ανισορροπία όσον αφορά τις επιλογές που συνδέονται με τις μακροοικονομικές πολιτικές, καθώς δίδεται ιδιαίτερα μεγάλη έμφαση στην καταπολέμηση του πληθωρισμού και στη σταθερότητα των τιμών και η ΕΚΤ έχει σε εξαιρετικά ανεπτυγμένο βαθμό την τάση να εφαρμόζει τα επιτόκια χωρίς ιδιαίτερη ευελιξία, ορισμένες δε φορές, μάλιστα, κατά τρόπο μη κατανοητό. Πράγματι, σε μία περίοδο ισχυρής ανάπτυξης (1999-2000), η ΕΚΤ ουσιαστικά διπλασίασε τα επιτόκια, ενώ κατά την μακρά περίοδο περιορισμένης οικονομικής ανάπτυξης, τα μείωσε με αργούς ρυθμούς. Μία ευέλικτη νομισματική πολιτική σε συνδυασμό με στοχοθετημένες φορολογικές πολιτικές (αυστηρότητα και δημόσιες επενδύσεις) θα μπορούσαν να είναι το μέσο που θα διασφαλίσει μία σταθερή και μακροχρόνια οικονομική ανάπτυξη στο ευρωπαϊκό σύστημα. |
| --- | --- |

4.4

Σήμερα, εξακολουθεί να υφίσταται σημαντική ανισορροπία όσον αφορά τις επιλογές που συνδέονται με τις μακροοικονομικές πολιτικές, καθώς δίδεται ιδιαίτερα μεγάλη έμφαση στην καταπολέμηση του πληθωρισμού και στη σταθερότητα των τιμών και η ΕΚΤ έχει σε εξαιρετικά ανεπτυγμένο βαθμό την τάση να εφαρμόζει τα επιτόκια χωρίς ιδιαίτερη ευελιξία, ορισμένες δε φορές, μάλιστα, κατά τρόπο μη κατανοητό. Πράγματι, σε μία περίοδο ισχυρής ανάπτυξης (1999-2000), η ΕΚΤ ουσιαστικά διπλασίασε τα επιτόκια, ενώ κατά την μακρά περίοδο περιορισμένης οικονομικής ανάπτυξης, τα μείωσε με αργούς ρυθμούς. Μία ευέλικτη νομισματική πολιτική σε συνδυασμό με στοχοθετημένες φορολογικές πολιτικές (αυστηρότητα και δημόσιες επενδύσεις) θα μπορούσαν να είναι το μέσο που θα διασφαλίσει μία σταθερή και μακροχρόνια οικονομική ανάπτυξη στο ευρωπαϊκό σύστημα.

| 4.5 | Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει καθήκον να εξασφαλίζει τη νομισματική σταθερότητα και να ελέγχει τις αυξήσεις των τιμών. Οι σχετικές πολιτικές, ωστόσο, μπορεί τελικά να καταλήξουν να αποτελούν εμπόδιο στην οικονομική ανάπτυξη των χωρών της ζώνης του ευρώ και, συνεπώς, να έχουν αρνητικά αποτελέσματα, καθυστερώντας την ανάπτυξη και των άλλων 15 «συγκλινουσών» χωρών. Ιδού γιατί είναι απαραίτητος ένας μεγαλύτερος συντονισμός της δραστηριότητας της ΕΚΤ με τις μακροοικονομικές πολιτικές της ΕΕ. Είναι προφανές ότι η ΕΚΤ πρέπει να λάβει υπόψη της στις αποφάσεις της το γεγονός ότι ένα ισχυρό νόμισμα έχει θετικό αντίκτυπο στις εισαγωγές, καθιστώντας τις πιο εύκολες, ταυτόχρονα όμως ζημιώνει τις εξαγωγές. |
| --- | --- |

4.5

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει καθήκον να εξασφαλίζει τη νομισματική σταθερότητα και να ελέγχει τις αυξήσεις των τιμών. Οι σχετικές πολιτικές, ωστόσο, μπορεί τελικά να καταλήξουν να αποτελούν εμπόδιο στην οικονομική ανάπτυξη των χωρών της ζώνης του ευρώ και, συνεπώς, να έχουν αρνητικά αποτελέσματα, καθυστερώντας την ανάπτυξη και των άλλων 15 «συγκλινουσών» χωρών. Ιδού γιατί είναι απαραίτητος ένας μεγαλύτερος συντονισμός της δραστηριότητας της ΕΚΤ με τις μακροοικονομικές πολιτικές της ΕΕ. Είναι προφανές ότι η ΕΚΤ πρέπει να λάβει υπόψη της στις αποφάσεις της το γεγονός ότι ένα ισχυρό νόμισμα έχει θετικό αντίκτυπο στις εισαγωγές, καθιστώντας τις πιο εύκολες, ταυτόχρονα όμως ζημιώνει τις εξαγωγές.

| 4.6 | Τους τελευταίους μήνες, παρατηρείται μία ενθαρρυντική, αν και περιορισμένη, οικονομική ανάπτυξη στην ΕΕ. Η ανάπτυξη αυτή υποστηρίζεται ιδιαίτερα από τις εξαγωγές προς τις άλλες αγορές: αυτό αποτελεί αναμφισβήτητα θετικό στοιχείο, ωστόσο, είναι κυρίως η εσωτερική ζήτηση η οποία πρέπει να υποστηριχθεί για να μπορέσει η οικονομική ανάπτυξη στην εσωτερική αγορά να έχει διάρκεια και σταθερότητα. Η εσωτερική ζήτηση μπορεί επίσης να υποστηριχθεί και να ενισχυθεί με τη βοήθεια και των μισθολογικών πολιτικών οι οποίες καθιστούν την οικονομία πιο δυναμική και πιο αποδοτική, αποφεύγοντας ταυτόχρονα τον κίνδυνο ενός υπερβολικά χαμηλού πληθωρισμού ή μιας πτώσης των τιμών. |
| --- | --- |

4.6

Τους τελευταίους μήνες, παρατηρείται μία ενθαρρυντική, αν και περιορισμένη, οικονομική ανάπτυξη στην ΕΕ. Η ανάπτυξη αυτή υποστηρίζεται ιδιαίτερα από τις εξαγωγές προς τις άλλες αγορές: αυτό αποτελεί αναμφισβήτητα θετικό στοιχείο, ωστόσο, είναι κυρίως η εσωτερική ζήτηση η οποία πρέπει να υποστηριχθεί για να μπορέσει η οικονομική ανάπτυξη στην εσωτερική αγορά να έχει διάρκεια και σταθερότητα. Η εσωτερική ζήτηση μπορεί επίσης να υποστηριχθεί και να ενισχυθεί με τη βοήθεια και των μισθολογικών πολιτικών οι οποίες καθιστούν την οικονομία πιο δυναμική και πιο αποδοτική, αποφεύγοντας ταυτόχρονα τον κίνδυνο ενός υπερβολικά χαμηλού πληθωρισμού ή μιας πτώσης των τιμών.

5.   Προς καλύτερες και συντονισμένες φορολογικές πολιτικές

| 5.1 | Μία συντονισμένη στρατηγική, στο πλαίσιο και των φορολογικών πολιτικών, θα επιτρέψει την υλοποίηση των παρεμβάσεων που αποσκοπούν στη στήριξη της βιομηχανικής ανάπτυξης και, γενικότερα, στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Εάν, από τη μία πλευρά, χρειάζεται μείωση του διοικητικού κόστους που βαρύνει σε υπερβολικό βαθμό τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα δε τις ΜΜΕ, από την άλλη, ελπίζεται ότι θα βελτιωθεί η νομοθεσία, ότι θα απλοποιηθεί και θα καταστεί πιο διαφανής, αλλά και ότι, παράλληλα, θα τηρείται αυστηρά. Ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα με ορθή κατανομή του βάρους ανάλογα με την αναπτυξιακή τάση και που να προάγει τη συνοχή αποτελεί σημαντική κινητήρια δύναμη για την οικονομική ανάπτυξη, την απασχόληση και την παραγωγικότητα. |
| --- | --- |

5.1

Μία συντονισμένη στρατηγική, στο πλαίσιο και των φορολογικών πολιτικών, θα επιτρέψει την υλοποίηση των παρεμβάσεων που αποσκοπούν στη στήριξη της βιομηχανικής ανάπτυξης και, γενικότερα, στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Εάν, από τη μία πλευρά, χρειάζεται μείωση του διοικητικού κόστους που βαρύνει σε υπερβολικό βαθμό τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα δε τις ΜΜΕ, από την άλλη, ελπίζεται ότι θα βελτιωθεί η νομοθεσία, ότι θα απλοποιηθεί και θα καταστεί πιο διαφανής, αλλά και ότι, παράλληλα, θα τηρείται αυστηρά. Ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα με ορθή κατανομή του βάρους ανάλογα με την αναπτυξιακή τάση και που να προάγει τη συνοχή αποτελεί σημαντική κινητήρια δύναμη για την οικονομική ανάπτυξη, την απασχόληση και την παραγωγικότητα.

| 5.2 | Το φαινόμενο της αυξανόμενης χρηματιστικοποίησης (17) των επιχειρήσεων είναι επικίνδυνο δεδομένου ότι ενδέχεται να επισύρει αρνητικές συνέπειες για τους τομείς της βιομηχανίας και της μεταποίησης. Τα αποτελέσματα αυτής της κατάστασης είναι επαχθή, τόσο στο επίπεδο της κατανομής του εισοδήματος και του πλούτου, όσο και στο επίπεδο της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης. |
| --- | --- |

5.2

Το φαινόμενο της αυξανόμενης χρηματιστικοποίησης (17) των επιχειρήσεων είναι επικίνδυνο δεδομένου ότι ενδέχεται να επισύρει αρνητικές συνέπειες για τους τομείς της βιομηχανίας και της μεταποίησης. Τα αποτελέσματα αυτής της κατάστασης είναι επαχθή, τόσο στο επίπεδο της κατανομής του εισοδήματος και του πλούτου, όσο και στο επίπεδο της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης.

| 5.3 | Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί μεγαλύτερη διαφάνεια και να ενισχυθεί η κοινοτική νομοθεσία, κυρίως για τους εξής λόγους: 1) τα κερδοσκοπικά κεφάλαια αντιπροσωπεύουν, στη χρηματοπιστωτική αγορά, ένα μέσο υψηλού κινδύνου· 2) δεν έχει ακόμη δοθεί η δέουσα προσοχή και δεν προστατεύονται επαρκώς οι μεμονωμένοι επενδυτές· 3) εάν υιοθετηθούν αποτελεσματικοί κανόνες, θα μπορέσουν να προστατευτούν τόσο οι επιχειρήσεις όσο και η χρηματοπιστωτική αγορά, καθώς και οι επενδυτές και οι αποταμιευτές. Για όλους αυτούς τους λόγους, χρειάζεται μια νομοθεσία σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία να χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και αποτελεσματικότητα προκειμένου να εξασφαλιστεί η επαρκής και συνολική ενημέρωση των επενδυτών. Η υιοθέτηση της οδηγίας για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων συνιστά άλλωστε σημαντικό βήμα για την προστασία των επενδυτών, είτε πρόκειται για επιχειρήσεις είτε για φυσικά πρόσωπα. |
| --- | --- |

5.3

Είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί μεγαλύτερη διαφάνεια και να ενισχυθεί η κοινοτική νομοθεσία, κυρίως για τους εξής λόγους: 1) τα κερδοσκοπικά κεφάλαια αντιπροσωπεύουν, στη χρηματοπιστωτική αγορά, ένα μέσο υψηλού κινδύνου· 2) δεν έχει ακόμη δοθεί η δέουσα προσοχή και δεν προστατεύονται επαρκώς οι μεμονωμένοι επενδυτές· 3) εάν υιοθετηθούν αποτελεσματικοί κανόνες, θα μπορέσουν να προστατευτούν τόσο οι επιχειρήσεις όσο και η χρηματοπιστωτική αγορά, καθώς και οι επενδυτές και οι αποταμιευτές. Για όλους αυτούς τους λόγους, χρειάζεται μια νομοθεσία σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία να χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και αποτελεσματικότητα προκειμένου να εξασφαλιστεί η επαρκής και συνολική ενημέρωση των επενδυτών. Η υιοθέτηση της οδηγίας για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων συνιστά άλλωστε σημαντικό βήμα για την προστασία των επενδυτών, είτε πρόκειται για επιχειρήσεις είτε για φυσικά πρόσωπα.

| 5.4 | Η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει, συνεπώς, να έχουν στη διάθεσή τους αποτελεσματικά μέτρα τα οποία να προστατεύουν τις οικονομίες τους από την κερδοσκοπία και από την υπερβολική χρηματιστικοποίηση των βιομηχανικών και οικονομικών ομίλων. Είναι, όντως, γεγονός ότι τα τελευταία αυτά φαινόμενα δεν συμβάλλουν στην αύξηση του πλούτου και της ευημερίας ενός ή περισσοτέρων χωρών παρά αντίθετα αποτελούν πραγματικό κίνδυνο για την κοινωνική συνοχή και την απασχόληση. |
| --- | --- |

5.4

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει, συνεπώς, να έχουν στη διάθεσή τους αποτελεσματικά μέτρα τα οποία να προστατεύουν τις οικονομίες τους από την κερδοσκοπία και από την υπερβολική χρηματιστικοποίηση των βιομηχανικών και οικονομικών ομίλων. Είναι, όντως, γεγονός ότι τα τελευταία αυτά φαινόμενα δεν συμβάλλουν στην αύξηση του πλούτου και της ευημερίας ενός ή περισσοτέρων χωρών παρά αντίθετα αποτελούν πραγματικό κίνδυνο για την κοινωνική συνοχή και την απασχόληση.

6.   Πραγματοποίηση επενδύσεων σε καίριους τομείς

| 6.1 | Οι επιχειρήσεις που θα διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στο μέλλον είναι σαφώς αυτές που θα αναπτύξουν δραστηριότητα σε τομείς υψηλής τεχνολογίας όπως οι εναλλακτικές πηγές ενέργειας, η νανοτεχνολογία και η βιοτεχνολογία, η αεροδιαστημική και η αεροναυπηγική, τα πολυμέσα και οι τηλεπικοινωνίες. Όλοι αυτοί οι τομείς, ωστόσο, έχουν κυρίως υψηλή ένταση κεφαλαίου και όχι τόσο υψηλή ένταση εργατικού δυναμικού, και, για το λόγο αυτό, έχουν ανάγκη από εργατικό δυναμικό με ανεπτυγμένο επαγγελματισμό. |
| --- | --- |

6.1

Οι επιχειρήσεις που θα διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στο μέλλον είναι σαφώς αυτές που θα αναπτύξουν δραστηριότητα σε τομείς υψηλής τεχνολογίας όπως οι εναλλακτικές πηγές ενέργειας, η νανοτεχνολογία και η βιοτεχνολογία, η αεροδιαστημική και η αεροναυπηγική, τα πολυμέσα και οι τηλεπικοινωνίες. Όλοι αυτοί οι τομείς, ωστόσο, έχουν κυρίως υψηλή ένταση κεφαλαίου και όχι τόσο υψηλή ένταση εργατικού δυναμικού, και, για το λόγο αυτό, έχουν ανάγκη από εργατικό δυναμικό με ανεπτυγμένο επαγγελματισμό.

| 6.2 | Στους κατά παράδοση ισχυρούς τομείς της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (αυτοκίνητα, οικιακές ηλεκτρικές συσκευές, κλπ.), πρέπει να αντιπαραταχθούν οι τομείς της παραγωγής υψηλής ποιότητας: συνεπώς, η ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική πρέπει να παράσχει κίνητρα, με μέσα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα, για την υλοποίηση μεγάλων ευρωπαϊκών σχεδίων στους τομείς αυτούς. |
| --- | --- |

6.2

Στους κατά παράδοση ισχυρούς τομείς της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (αυτοκίνητα, οικιακές ηλεκτρικές συσκευές, κλπ.), πρέπει να αντιπαραταχθούν οι τομείς της παραγωγής υψηλής ποιότητας: συνεπώς, η ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική πρέπει να παράσχει κίνητρα, με μέσα τόσο άμεσα όσο και έμμεσα, για την υλοποίηση μεγάλων ευρωπαϊκών σχεδίων στους τομείς αυτούς.

| 6.3 | Όπως υπογράμμισε στην παρέμβασή του στην ΕΟΚΕ ο Πρόεδρος της ΕΤΕπ κ. Philippe Maystadt, «ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων είναι προσανατολισμένος προς τη στήριξη της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και ακριβώς γι'αυτό θα δοθεί προτεραιότητα στις επενδύσεις στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της ενεργητικής απόδοσης, των δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης, της ασφάλειας του εφοδιασμού και της διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας». Ταυτόχρονα, πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα JASPERS αποβλέπουν στην προετοιμασία σχεδίων στον τομέα των δικτύων μεταφορών, του περιβάλλοντος και της προστασίας της δημόσιας υγείας. |
| --- | --- |

6.3

Όπως υπογράμμισε στην παρέμβασή του στην ΕΟΚΕ ο Πρόεδρος της ΕΤΕπ κ. Philippe Maystadt, «ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων είναι προσανατολισμένος προς τη στήριξη της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και ακριβώς γι'αυτό θα δοθεί προτεραιότητα στις επενδύσεις στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της ενεργητικής απόδοσης, των δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης, της ασφάλειας του εφοδιασμού και της διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας». Ταυτόχρονα, πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα JASPERS αποβλέπουν στην προετοιμασία σχεδίων στον τομέα των δικτύων μεταφορών, του περιβάλλοντος και της προστασίας της δημόσιας υγείας.

| 6.4 | Υπάρχουν επιχειρήσεις υψηλής κατανάλωσης ενέργειας με θεμελιώδη σημασία για τον ευρωπαϊκό βιομηχανικό ιστό: αυτές πρέπει να προστατευτούν από την ΕΕ, η οποία και θα πρέπει να επιδιώξει τον συντονισμό των μέτρων που τα κράτη μέλη της Ένωσης θα υιοθετήσουν στο πλαίσιο των βιομηχανικών πολιτικών τους και τα οποία θα καθιστούν δυνατή την ανάληψη δράσεων — τόσο κατά την αρχική, μεταβατική, φάση, όσο κατά την φάση πλήρους εφαρμογής — και τομεακού ακόμη χαρακτήρα, οι οποίες υποστηρίζουν ακριβώς την ευρωπαϊκή πρωτογενή παραγωγή. Η απαίτηση αυτή πρέπει να λάβει υπόψη τους θεμελιώδεις στόχους που έχει υιοθετήσει η ΕΕ για τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και, κατ'επέκταση, για την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη: οι στόχοι αυτοί υπενθυμίζουν ότι η αλλαγή του κλίματος που επιτελείται αυτή τη στιγμή θα καταστήσει αναγκαία την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. Για να είναι συνεπής προς τους στόχους αυτούς, η ΕΕ πρέπει να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διεθνείς διαπραγματεύσεις με στόχο την τήρηση του Πρωτοκόλλου του Κιότο και του πρόσφατου κανονισμού REACH. |
| --- | --- |

6.4

Υπάρχουν επιχειρήσεις υψηλής κατανάλωσης ενέργειας με θεμελιώδη σημασία για τον ευρωπαϊκό βιομηχανικό ιστό: αυτές πρέπει να προστατευτούν από την ΕΕ, η οποία και θα πρέπει να επιδιώξει τον συντονισμό των μέτρων που τα κράτη μέλη της Ένωσης θα υιοθετήσουν στο πλαίσιο των βιομηχανικών πολιτικών τους και τα οποία θα καθιστούν δυνατή την ανάληψη δράσεων — τόσο κατά την αρχική, μεταβατική, φάση, όσο κατά την φάση πλήρους εφαρμογής — και τομεακού ακόμη χαρακτήρα, οι οποίες υποστηρίζουν ακριβώς την ευρωπαϊκή πρωτογενή παραγωγή. Η απαίτηση αυτή πρέπει να λάβει υπόψη τους θεμελιώδεις στόχους που έχει υιοθετήσει η ΕΕ για τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και, κατ'επέκταση, για την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη: οι στόχοι αυτοί υπενθυμίζουν ότι η αλλαγή του κλίματος που επιτελείται αυτή τη στιγμή θα καταστήσει αναγκαία την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. Για να είναι συνεπής προς τους στόχους αυτούς, η ΕΕ πρέπει να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διεθνείς διαπραγματεύσεις με στόχο την τήρηση του Πρωτοκόλλου του Κιότο και του πρόσφατου κανονισμού REACH.

| 6.5 | Ορισμένοι τύποι παραγωγής αποτελούν αυτή τη στιγμή, σε μεγάλο βαθμό, αντικείμενο μετεγκαταστάσεων, γεγονός που δικαιολογημένα εμπνέει ανησυχία: είναι συνεπώς απαραίτητο να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε το κλείσιμο των εγκαταστάσεων παραγωγής να είναι όσο το δυνατόν λιγότερο τραυματικό για τους εργαζόμενους και να ζημιώσει στο ελάχιστο δυνατό την ευημερία σε συγκεκριμένες περιοχές. Οι προσπάθειες ωστόσο αυτές δεν πρέπει να αποσκοπούν απλώς σε μία συγκράτηση του φαινομένου, παρά ο σταθερός στόχος θα πρέπει να είναι, μεταξύ άλλων, η επανειδίκευση των επιχειρήσεων και του συνόλου των εργαζομένων τους, παρέχοντάς τους δυνατότητες δια βίου κατάρτισης προκειμένου να μπορέσουν, χάρη στον επαγγελματισμό τους, να διατηρήσουν τη θέση τους στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

6.5

Ορισμένοι τύποι παραγωγής αποτελούν αυτή τη στιγμή, σε μεγάλο βαθμό, αντικείμενο μετεγκαταστάσεων, γεγονός που δικαιολογημένα εμπνέει ανησυχία: είναι συνεπώς απαραίτητο να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε το κλείσιμο των εγκαταστάσεων παραγωγής να είναι όσο το δυνατόν λιγότερο τραυματικό για τους εργαζόμενους και να ζημιώσει στο ελάχιστο δυνατό την ευημερία σε συγκεκριμένες περιοχές. Οι προσπάθειες ωστόσο αυτές δεν πρέπει να αποσκοπούν απλώς σε μία συγκράτηση του φαινομένου, παρά ο σταθερός στόχος θα πρέπει να είναι, μεταξύ άλλων, η επανειδίκευση των επιχειρήσεων και του συνόλου των εργαζομένων τους, παρέχοντάς τους δυνατότητες δια βίου κατάρτισης προκειμένου να μπορέσουν, χάρη στον επαγγελματισμό τους, να διατηρήσουν τη θέση τους στην αγορά εργασίας.

7.   Περιφερειακές πολιτικές

| 7.1 | Προκειμένου να διασφαλιστεί μία ισόρροπη ανάπτυξη σε ολόκληρη την έκταση της ΕΕ, είναι σκόπιμο να παρέχονται κίνητρα — και σε ευρωπαϊκή κλίμακα — στις επιχειρήσεις, ώστε οι επενδύσεις τους να μην έχουν απλώς αντισταθμιστικό χαρακτήρα, αλλά να είναι σωρευτικές, με σκοπό να διασφαλιστεί η επέκταση του φάσματος των χρηστών των προϊόντων τους και να μπορέσουν οι επιχειρήσεις αυτές να επωφεληθούν, κατά τρόπο σαφή, των πλεονεκτημάτων της εσωτερικής αγοράς, η οποία έχει πλέον διευρυνθεί καθώς περιλαμβάνει και τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ. Ο ευρωπαϊκός βιομηχανικός ιστός χαρακτηρίζεται από επιτυχείς τομείς και κλάδους: όντως, το πρότυπο αυτό εξακολουθεί να αποδίδει και μπορεί να αποδειχθεί ανταγωνιστικό και ενώπιον των προκλήσεων του μέλλοντος, ιδιαίτερα σε ορισμένους ειδικούς κλάδους του τομέα μεταποίησης. |
| --- | --- |

7.1

Προκειμένου να διασφαλιστεί μία ισόρροπη ανάπτυξη σε ολόκληρη την έκταση της ΕΕ, είναι σκόπιμο να παρέχονται κίνητρα — και σε ευρωπαϊκή κλίμακα — στις επιχειρήσεις, ώστε οι επενδύσεις τους να μην έχουν απλώς αντισταθμιστικό χαρακτήρα, αλλά να είναι σωρευτικές, με σκοπό να διασφαλιστεί η επέκταση του φάσματος των χρηστών των προϊόντων τους και να μπορέσουν οι επιχειρήσεις αυτές να επωφεληθούν, κατά τρόπο σαφή, των πλεονεκτημάτων της εσωτερικής αγοράς, η οποία έχει πλέον διευρυνθεί καθώς περιλαμβάνει και τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ. Ο ευρωπαϊκός βιομηχανικός ιστός χαρακτηρίζεται από επιτυχείς τομείς και κλάδους: όντως, το πρότυπο αυτό εξακολουθεί να αποδίδει και μπορεί να αποδειχθεί ανταγωνιστικό και ενώπιον των προκλήσεων του μέλλοντος, ιδιαίτερα σε ορισμένους ειδικούς κλάδους του τομέα μεταποίησης.

| 7.2 | Η ίδια η Επιτροπή είναι αυτή που υπογράμμισε (18) τις τρέχουσες τάσεις «αποβιομηχανοποίησης» και «μετεγκατάστασης», οι οποίες αποτελούν αλληλένδετα φαινόμενα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τις τελευταίες δεκαετίες έχει λάβει χώρα στην Ευρώπη μία πασιφανής επανάσταση: το ποσοστό της βιομηχανίας μεταποίησης επί του συνόλου της παραγωγής στην Ένωση πέρασε από 30 % το 1970 σε 18 % το 2001, ενώ παράλληλα σημειώθηκε πραγματική έκρηξη στον τομέα των υπηρεσιών ο οποίος από 52 % πέρασε στο 71 %. Οι μετεγκαταστάσεις αφορούν κυρίως παραγωγές χαμηλής έντασης τεχνολογίας και υψηλής ένταξης ανθρώπινου δυναμικού, εκείνο ωστόσο που θα μπορούσε να αποτελέσει πραγματικό κίνδυνο είναι να αρχίσουν να μετεγκαθίστανται έξω από το έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πράγμα εξάλλου που ήδη συμβαίνει) και οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης. Εξάλλου, ανησυχία προκαλούν και τα τελευταία δεδομένα που αφορούν βιομηχανικές παραγγελίες, τα οποία δημοσιεύτηκαν στα τέλη Απριλίου 2007 από την Eurostat (19). |
| --- | --- |

7.2

Η ίδια η Επιτροπή είναι αυτή που υπογράμμισε (18) τις τρέχουσες τάσεις «αποβιομηχανοποίησης» και «μετεγκατάστασης», οι οποίες αποτελούν αλληλένδετα φαινόμενα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τις τελευταίες δεκαετίες έχει λάβει χώρα στην Ευρώπη μία πασιφανής επανάσταση: το ποσοστό της βιομηχανίας μεταποίησης επί του συνόλου της παραγωγής στην Ένωση πέρασε από 30 % το 1970 σε 18 % το 2001, ενώ παράλληλα σημειώθηκε πραγματική έκρηξη στον τομέα των υπηρεσιών ο οποίος από 52 % πέρασε στο 71 %. Οι μετεγκαταστάσεις αφορούν κυρίως παραγωγές χαμηλής έντασης τεχνολογίας και υψηλής ένταξης ανθρώπινου δυναμικού, εκείνο ωστόσο που θα μπορούσε να αποτελέσει πραγματικό κίνδυνο είναι να αρχίσουν να μετεγκαθίστανται έξω από το έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πράγμα εξάλλου που ήδη συμβαίνει) και οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης. Εξάλλου, ανησυχία προκαλούν και τα τελευταία δεδομένα που αφορούν βιομηχανικές παραγγελίες, τα οποία δημοσιεύτηκαν στα τέλη Απριλίου 2007 από την Eurostat (19).

| 7.3 | Η βιομηχανία μεταποίησης αποτελούσε ανέκαθεν, και εξακολουθεί να αποτελεί, τη σπονδυλική στήλη της ευρωπαϊκής οικονομίας. Πολλοί τομείς έχουν ανάγκη μιας ισχυρής βιομηχανικής βάσης, σε αυτούς δε περιλαμβάνονται και οι υπηρεσίες: η μη διασφάλισή της θα είχε αρνητικά αποτελέσματα δεδομένου ότι η Ευρώπη διαθέτει τεράστιο δυναμικό στον τομέα αυτό και πολλούς πόλους αριστείας (20). Σήμερα, καθώς σημειώνονται φαινόμενα μετεγκατάστασης ορισμένων βιομηχανιών υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού έξω από το έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει ουσιαστική σημασία ο ισχυρός πυρήνας της βιομηχανικής παραγωγής, ο οποίος αντιπροσωπεύει την υψηλή προστιθέμενη αξία της οικονομίας μας, να παραμείνει στην ήπειρό μας. |
| --- | --- |

7.3

Η βιομηχανία μεταποίησης αποτελούσε ανέκαθεν, και εξακολουθεί να αποτελεί, τη σπονδυλική στήλη της ευρωπαϊκής οικονομίας. Πολλοί τομείς έχουν ανάγκη μιας ισχυρής βιομηχανικής βάσης, σε αυτούς δε περιλαμβάνονται και οι υπηρεσίες: η μη διασφάλισή της θα είχε αρνητικά αποτελέσματα δεδομένου ότι η Ευρώπη διαθέτει τεράστιο δυναμικό στον τομέα αυτό και πολλούς πόλους αριστείας (20). Σήμερα, καθώς σημειώνονται φαινόμενα μετεγκατάστασης ορισμένων βιομηχανιών υψηλής έντασης εργατικού δυναμικού έξω από το έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει ουσιαστική σημασία ο ισχυρός πυρήνας της βιομηχανικής παραγωγής, ο οποίος αντιπροσωπεύει την υψηλή προστιθέμενη αξία της οικονομίας μας, να παραμείνει στην ήπειρό μας.

| 7.4 | Πράγματι, μία εξέταση των διεθνών εταιρειών που παρουσιάζουν τον υψηλότερο κύκλο εργασιών οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η βιομηχανία αποτελεί μία σταθερή δύναμη στη σύγχρονη οικονομία. Εξάλλου, ο πλέον δυναμικός και καινοτόμος κλάδος του τριτογενή τομέα — ενός τομέα που αυτή τη στιγμή αναπτύσσεται και προορίζεται να συνεχίσει την ανοδική πορεία του — είναι ακριβώς οι «υπηρεσίες στην παραγωγή» (21). |
| --- | --- |

7.4

Πράγματι, μία εξέταση των διεθνών εταιρειών που παρουσιάζουν τον υψηλότερο κύκλο εργασιών οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η βιομηχανία αποτελεί μία σταθερή δύναμη στη σύγχρονη οικονομία. Εξάλλου, ο πλέον δυναμικός και καινοτόμος κλάδος του τριτογενή τομέα — ενός τομέα που αυτή τη στιγμή αναπτύσσεται και προορίζεται να συνεχίσει την ανοδική πορεία του — είναι ακριβώς οι «υπηρεσίες στην παραγωγή» (21).

| 7.5 | Κατά τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέλαβε διάφορες δεσμεύσεις με σκοπό τη στήριξη διαφόρων βιομηχανικών κλάδων· αναφέρουμε δύο περιπτώσεις. Η βιομηχανία αυτοκινήτων, ήτοι ένας τομέας που αντιπροσωπεύει το 3 % του ευρωπαϊκού ΑΕγχΠ και το 7 % της απασχόλησης στον τομέα της μεταποίησης και ο οποίος θεωρείται κατά παράδοση ένας ισχυρός τομέας της ευρωπαϊκής οικονομίας, προσήλκυσε πρόσφατα την προσοχή της Επιτροπής. Με την ανακοίνωσή της CARS 21
   (22), η Επιτροπή επεδίωξε να δώσει πνοή σε μία σφαιρική στρατηγική για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία με σκοπό τη διατήρηση, για μεγάλο χρονικό διάστημα, του κόστους της παραγωγής αυτοκινήτων σε επίπεδα που να επιτρέπουν τη διάθεσή τους στις καλύτερες δυνατές τιμές για τους καταναλωτές. Το έγγραφο καλύπτει διάφορες πτυχές όπως ο περιορισμός του διοικητικού κόστους, η βιωσιμότητα του περιβάλλοντος, η οδική ασφάλεια, το εμπόριο στις διάφορες αγορές — ακόμη και στις υπερπόντιες — και, τέλος, η έρευνα. Η Επιτροπή φαίνεται πλέον να έχει συνειδητοποιήσει ότι η αυτοκινητοβιομηχανία, καθώς και το σύνολο της παραγωγικής της δραστηριότητας, βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής οικονομίας και, κατά συνέπεια, χρειάζεται μέσα που να κατευθύνουν την ανάπτυξή της, τα οποία να συντονίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

7.5

Κατά τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέλαβε διάφορες δεσμεύσεις με σκοπό τη στήριξη διαφόρων βιομηχανικών κλάδων· αναφέρουμε δύο περιπτώσεις. Η βιομηχανία αυτοκινήτων, ήτοι ένας τομέας που αντιπροσωπεύει το 3 % του ευρωπαϊκού ΑΕγχΠ και το 7 % της απασχόλησης στον τομέα της μεταποίησης και ο οποίος θεωρείται κατά παράδοση ένας ισχυρός τομέας της ευρωπαϊκής οικονομίας, προσήλκυσε πρόσφατα την προσοχή της Επιτροπής. Με την ανακοίνωσή της CARS 21
   (22), η Επιτροπή επεδίωξε να δώσει πνοή σε μία σφαιρική στρατηγική για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία με σκοπό τη διατήρηση, για μεγάλο χρονικό διάστημα, του κόστους της παραγωγής αυτοκινήτων σε επίπεδα που να επιτρέπουν τη διάθεσή τους στις καλύτερες δυνατές τιμές για τους καταναλωτές. Το έγγραφο καλύπτει διάφορες πτυχές όπως ο περιορισμός του διοικητικού κόστους, η βιωσιμότητα του περιβάλλοντος, η οδική ασφάλεια, το εμπόριο στις διάφορες αγορές — ακόμη και στις υπερπόντιες — και, τέλος, η έρευνα. Η Επιτροπή φαίνεται πλέον να έχει συνειδητοποιήσει ότι η αυτοκινητοβιομηχανία, καθώς και το σύνολο της παραγωγικής της δραστηριότητας, βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής οικονομίας και, κατά συνέπεια, χρειάζεται μέσα που να κατευθύνουν την ανάπτυξή της, τα οποία να συντονίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 7.6 | Ένας άλλος κλάδος στον οποίο τα ευρωπαϊκά όργανα ανέλαβαν ειδικές πρωτοβουλίες είναι ο κλωστοϋφαντουργικός, ένας ιδιαίτερα ευαίσθητος τομέας, διότι αυτή τη στιγμή υφίσταται σε σημαντικό βαθμό τις συνέπειες του διεθνούς ανταγωνισμού. Ήδη το Συμβούλιο «Ανταγωνιστικότητα» της 27ης Νοεμβρίου 2003 είχε υπογραμμίσει ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η αποτελεσματική διασύνδεση των πολιτικών που υιοθετούνται στο κοινοτικό επίπεδο, ιδιαίτερα μέσω της έρευνας, της καινοτομίας, των μέτρων επαγγελματικής εκπαίδευσης και της προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Στις αρχές του 2004, η Επιτροπή προέβη στη σύσταση μιας Ομάδας Yψηλού Επιπέδου (ΟΥΕ) για τον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας και των ειδών ένδυσης, της οποίας έργο θα είναι η διατύπωση συστάσεων επί μιας σειράς συγκεκριμένων ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών πρωτοβουλιών (23). |
| --- | --- |

7.6

Ένας άλλος κλάδος στον οποίο τα ευρωπαϊκά όργανα ανέλαβαν ειδικές πρωτοβουλίες είναι ο κλωστοϋφαντουργικός, ένας ιδιαίτερα ευαίσθητος τομέας, διότι αυτή τη στιγμή υφίσταται σε σημαντικό βαθμό τις συνέπειες του διεθνούς ανταγωνισμού. Ήδη το Συμβούλιο «Ανταγωνιστικότητα» της 27ης Νοεμβρίου 2003 είχε υπογραμμίσει ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η αποτελεσματική διασύνδεση των πολιτικών που υιοθετούνται στο κοινοτικό επίπεδο, ιδιαίτερα μέσω της έρευνας, της καινοτομίας, των μέτρων επαγγελματικής εκπαίδευσης και της προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Στις αρχές του 2004, η Επιτροπή προέβη στη σύσταση μιας Ομάδας Yψηλού Επιπέδου (ΟΥΕ) για τον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας και των ειδών ένδυσης, της οποίας έργο θα είναι η διατύπωση συστάσεων επί μιας σειράς συγκεκριμένων ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών πρωτοβουλιών (23).

| 7.7 | Τον Νοέμβριο του 2003, εξάλλου, η Επιτροπή προώθησε την «Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη» με στόχο την επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης στην ΕΕ. Η «Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη» περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το «Πρόγραμμα Quick Start» για την πραγματοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στον τομέα των υποδομών, των δικτύων και της γνώσης, με σκοπό την ενθάρρυνση της καθιέρωσης εταιρικών σχέσεων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Το εν λόγω σχέδιο πρέπει να υποστηριχθεί, κυρίως μάλιστα σε συνάρτηση με τους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους που η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει τα τελευταία χρόνια. |
| --- | --- |

7.7

Τον Νοέμβριο του 2003, εξάλλου, η Επιτροπή προώθησε την «Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη» με στόχο την επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης στην ΕΕ. Η «Πρωτοβουλία για την ανάπτυξη» περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το «Πρόγραμμα Quick Start» για την πραγματοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στον τομέα των υποδομών, των δικτύων και της γνώσης, με σκοπό την ενθάρρυνση της καθιέρωσης εταιρικών σχέσεων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Το εν λόγω σχέδιο πρέπει να υποστηριχθεί, κυρίως μάλιστα σε συνάρτηση με τους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους που η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει τα τελευταία χρόνια.

| 7.8 | Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο μπορεί να οριστεί ως ένα μέσο που αποσκοπεί στην παροχή στήριξης κατά τη μεταβατική περίοδο που διανύουν κλάδοι και τομείς οι οποίοι πλήττονται από διαρθρωτικές αλλαγές· πιο συγκεκριμένα, μάλιστα, προορίζεται κυρίως για τη διευκόλυνση των πολιτικών που εφαρμόζονται στον τομέα της απασχόλησης, της επαγγελματικής εκπαίδευσης και της πρόσβασης στην αγορά εργασίας. Τα Ευρωπαϊκά Ταμεία Περιφερειακής Ανάπτυξης υποστηρίζουν την ανταγωνιστικότητα, δίδοντας έμφαση στην έρευνα, την καινοτομία, την εκπαίδευση και τις υποδομές. Οι δραστηριότητες των Διαρθρωτικών Ταμείων θα επιτύχουν τους στόχους τους εάν οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες συμμετάσχουν στο μέτρο που χρειάζεται στον προγραμματισμό, με βάση την αρχή της εταιρικής σχέσης. |
| --- | --- |

7.8

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο μπορεί να οριστεί ως ένα μέσο που αποσκοπεί στην παροχή στήριξης κατά τη μεταβατική περίοδο που διανύουν κλάδοι και τομείς οι οποίοι πλήττονται από διαρθρωτικές αλλαγές· πιο συγκεκριμένα, μάλιστα, προορίζεται κυρίως για τη διευκόλυνση των πολιτικών που εφαρμόζονται στον τομέα της απασχόλησης, της επαγγελματικής εκπαίδευσης και της πρόσβασης στην αγορά εργασίας. Τα Ευρωπαϊκά Ταμεία Περιφερειακής Ανάπτυξης υποστηρίζουν την ανταγωνιστικότητα, δίδοντας έμφαση στην έρευνα, την καινοτομία, την εκπαίδευση και τις υποδομές. Οι δραστηριότητες των Διαρθρωτικών Ταμείων θα επιτύχουν τους στόχους τους εάν οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες συμμετάσχουν στο μέτρο που χρειάζεται στον προγραμματισμό, με βάση την αρχή της εταιρικής σχέσης.

8.   Έρευνα και ανάπτυξη

| 8.1 | Είναι αποδεδειγμένο ότι η εξέλιξη του τομέα της έρευνας και ανάπτυξης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασφάλιση οικονομικής μεγέθυνσης και την επιτυχία των βιομηχανικών στρατηγικών. Οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα με σκοπό την αξιοποίηση, τον πολλαπλασιασμό και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων και των επενδύσεων στην καινοτομία είναι πολυάριθμες και καταδεικνύουν όλες ότι πρέπει πράγματι να δίδεται ιδιαίτερη και ουσιαστική έμφαση στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

8.1

Είναι αποδεδειγμένο ότι η εξέλιξη του τομέα της έρευνας και ανάπτυξης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασφάλιση οικονομικής μεγέθυνσης και την επιτυχία των βιομηχανικών στρατηγικών. Οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα με σκοπό την αξιοποίηση, τον πολλαπλασιασμό και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων και των επενδύσεων στην καινοτομία είναι πολυάριθμες και καταδεικνύουν όλες ότι πρέπει πράγματι να δίδεται ιδιαίτερη και ουσιαστική έμφαση στον τομέα αυτό.

| 8.2 | Η στρατηγική της Λισσαβώνας προβλέπει έναν κοινό στόχο για όλα τα κράτη μέλη: να φθάσουν οι επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη στο 3 % του ΑΕγχΠ. Ο φιλόδοξος αυτός στόχος εμφανίζεται σήμερα εξαιρετικά μακρινός και τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί ότι τα κράτη μέλη που κατά παράδοση επένδυαν ανέκαθεν στου τομείς αυτούς, εξακολουθούν να το πράττουν, ενώ στα υπόλοιπα δεν σημειώθηκε η επιθυμητή αύξηση (24). Η λήψη ειδικών φορολογικών μέτρων αποτελεί ένα επιπλέον μέτρο που μπορεί να οδηγήσει στην πραγματοποίηση επενδύσεων στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης. |
| --- | --- |

8.2

Η στρατηγική της Λισσαβώνας προβλέπει έναν κοινό στόχο για όλα τα κράτη μέλη: να φθάσουν οι επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη στο 3 % του ΑΕγχΠ. Ο φιλόδοξος αυτός στόχος εμφανίζεται σήμερα εξαιρετικά μακρινός και τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί ότι τα κράτη μέλη που κατά παράδοση επένδυαν ανέκαθεν στου τομείς αυτούς, εξακολουθούν να το πράττουν, ενώ στα υπόλοιπα δεν σημειώθηκε η επιθυμητή αύξηση (24). Η λήψη ειδικών φορολογικών μέτρων αποτελεί ένα επιπλέον μέτρο που μπορεί να οδηγήσει στην πραγματοποίηση επενδύσεων στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης.

| 8.3 | Όπως υπογράμμιζε με έμφαση η έκθεση Sapir, η Ευρωπαϊκή Ένωση πληρώνει αυτή τη στιγμή τις συνέπειες μιας βασικής διαφοράς της που τη διακρίνει από τις ΗΠΑ όσον αφορά τις επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη. Η διαφορά μάλιστα αυτή δεν συνίσταται απλώς στην ποσότητα των πόρων που διοχετεύονται εκ μέρους, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα, προς τον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης: επιπλέον, σε σχέση με τις ΗΠΑ, η Ευρώπη έχει λιγότερους ερευνητές και λιγότερες επιστημονικές δημοσιεύσεις, τα προϊόντα της υψηλής τεχνολογίας έχουν πιο περιορισμένο βάρος στις διεθνείς συναλλαγές, καταχωρεί λιγότερα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και διαθέτει μικρότερο αριθμό νέων επιτυχών επιχειρήσεων (τις λεγόμενες start-up firms) (25). |
| --- | --- |

8.3

Όπως υπογράμμιζε με έμφαση η έκθεση Sapir, η Ευρωπαϊκή Ένωση πληρώνει αυτή τη στιγμή τις συνέπειες μιας βασικής διαφοράς της που τη διακρίνει από τις ΗΠΑ όσον αφορά τις επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη. Η διαφορά μάλιστα αυτή δεν συνίσταται απλώς στην ποσότητα των πόρων που διοχετεύονται εκ μέρους, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα, προς τον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης: επιπλέον, σε σχέση με τις ΗΠΑ, η Ευρώπη έχει λιγότερους ερευνητές και λιγότερες επιστημονικές δημοσιεύσεις, τα προϊόντα της υψηλής τεχνολογίας έχουν πιο περιορισμένο βάρος στις διεθνείς συναλλαγές, καταχωρεί λιγότερα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και διαθέτει μικρότερο αριθμό νέων επιτυχών επιχειρήσεων (τις λεγόμενες start-up firms) (25).

| 8.4 | Στην Πράσινη Βίβλο της με τίτλο Πράσινη Βίβλος — Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας: Νέες προοπτικές
   (26), η Επιτροπή πρότεινε μία στρατηγική για την υπερπήδηση των εμποδίων που υφίστανται στον τομέα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, ενώ παράλληλα προετοιμάζονται πρωτοβουλίες για τη στήριξη της ανάπτυξης «πρωτοπόρων αγορών» σε καίριους τομείς με υψηλό τεχνολογικό περιεχόμενο. |
| --- | --- |

8.4

Στην Πράσινη Βίβλο της με τίτλο Πράσινη Βίβλος — Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας: Νέες προοπτικές
   (26), η Επιτροπή πρότεινε μία στρατηγική για την υπερπήδηση των εμποδίων που υφίστανται στον τομέα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, ενώ παράλληλα προετοιμάζονται πρωτοβουλίες για τη στήριξη της ανάπτυξης «πρωτοπόρων αγορών» σε καίριους τομείς με υψηλό τεχνολογικό περιεχόμενο.

| 8.5 | Σήμερα, η ανάγκη δημιουργίας, εντός του κοινού προγράμματος για την έρευνα και του προγράμματος-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, μιας ισχυρής υπηρεσίας παρακολούθησης με μεγαλύτερη εστίαση στις βιομηχανικές στρατηγικές καθίσταται περισσότερο αισθητή παρά ποτέ. |
| --- | --- |

8.5

Σήμερα, η ανάγκη δημιουργίας, εντός του κοινού προγράμματος για την έρευνα και του προγράμματος-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, μιας ισχυρής υπηρεσίας παρακολούθησης με μεγαλύτερη εστίαση στις βιομηχανικές στρατηγικές καθίσταται περισσότερο αισθητή παρά ποτέ.

| 8.6 | Η στήριξη της έρευνας παραμένει μία πολιτική κατ'ουσία εθνικού χαρακτήρα, υπάρχουν ωστόσο παραδείγματα έγκυρων προσεγγίσεων που ακολουθούν διαφορετική κατεύθυνση: η κοινοπραξία Airbus και η κοινή επιχείρηση STMicroelectronics ορίζονται ως επιτυχείς «Ευρωπαίοι πρωταθλητές» από τους περισσότερες οικονομολόγους, ως σπάνια παραδείγματα υπερεθνικού συντονισμού με αποδεδειγμένη ανταγωνιστική δύναμη σε διεθνή κλίμακα, σε τομείς τεχνολογικά περίπλοκους. Το «Ταμείο για την Καινοτομία» θα μπορούσε να διαδραματίζει λειτουργικό ρόλο στη δημιουργία ευρωπαϊκών βιομηχανικών συμπράξεων, διευκολύνοντας τον πολλαπλασιασμό των θετικών εμπειριών υπερεθνικού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

8.6

Η στήριξη της έρευνας παραμένει μία πολιτική κατ'ουσία εθνικού χαρακτήρα, υπάρχουν ωστόσο παραδείγματα έγκυρων προσεγγίσεων που ακολουθούν διαφορετική κατεύθυνση: η κοινοπραξία Airbus και η κοινή επιχείρηση STMicroelectronics ορίζονται ως επιτυχείς «Ευρωπαίοι πρωταθλητές» από τους περισσότερες οικονομολόγους, ως σπάνια παραδείγματα υπερεθνικού συντονισμού με αποδεδειγμένη ανταγωνιστική δύναμη σε διεθνή κλίμακα, σε τομείς τεχνολογικά περίπλοκους. Το «Ταμείο για την Καινοτομία» θα μπορούσε να διαδραματίζει λειτουργικό ρόλο στη δημιουργία ευρωπαϊκών βιομηχανικών συμπράξεων, διευκολύνοντας τον πολλαπλασιασμό των θετικών εμπειριών υπερεθνικού χαρακτήρα.

| 8.7 | Ο βιομηχανικός ιστός του οποίου προσδοκάται η ανάπτυξη χρειάζεται ένα δίκτυο προκειμένου να μπορέσει να λειτουργήσει, κυρίως δε ένα δίκτυο ευρωπαϊκό. Συνεπώς, πρέπει, μεταξύ άλλων, να επιδιωχθεί και μία βελτίωση και ενοποίηση, τόσο των υλικών υποδομών — όπως τα δίκτυα μεταφορών και τα ηλεκτρονικά δίκτυα, οι λιμένες, οι διάδρομοι και οι φορείς — όσο και των άυλων υποδομών η σημασία των οποίων σαφώς και δεν είναι δευτερεύουσα, ιδιαίτερα μάλιστα ενώπιον των μακροπρόθεσμων προκλήσεων, και οι οποίες συνδέονται με την επαγγελματική εκπαίδευση και με τον συντονισμό των πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων. |
| --- | --- |

8.7

Ο βιομηχανικός ιστός του οποίου προσδοκάται η ανάπτυξη χρειάζεται ένα δίκτυο προκειμένου να μπορέσει να λειτουργήσει, κυρίως δε ένα δίκτυο ευρωπαϊκό. Συνεπώς, πρέπει, μεταξύ άλλων, να επιδιωχθεί και μία βελτίωση και ενοποίηση, τόσο των υλικών υποδομών — όπως τα δίκτυα μεταφορών και τα ηλεκτρονικά δίκτυα, οι λιμένες, οι διάδρομοι και οι φορείς — όσο και των άυλων υποδομών η σημασία των οποίων σαφώς και δεν είναι δευτερεύουσα, ιδιαίτερα μάλιστα ενώπιον των μακροπρόθεσμων προκλήσεων, και οι οποίες συνδέονται με την επαγγελματική εκπαίδευση και με τον συντονισμό των πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων.

| 8.8 | Στο πλαίσιο αυτό, είναι απαραίτητο να αναπτυχθούν ισχυροί δεσμοί μεταξύ του ακαδημαϊκού κόσμου, του τομέα της έρευνας και των επιχειρήσεων. Για το λόγο αυτό πρέπει, αφενός, να υιοθετηθεί μία στρατηγική προσέγγιση η οποία να διασφαλίσει ότι θα παρέχονται στους σπουδαστές τα απαραίτητα εφόδια για την ένταξή τους στον κόσμο της εργασίας, και, αφετέρου, να εξασφαλιστούν οι δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις που απαιτούνται για την περαιτέρω ανάπτυξη των κέντρων αριστείας τα οποία, μαζί με τα πανεπιστημιακά ιδρύματα, παρέχουν εύφορο έδαφος για τη μελλοντική ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. |
| --- | --- |

8.8

Στο πλαίσιο αυτό, είναι απαραίτητο να αναπτυχθούν ισχυροί δεσμοί μεταξύ του ακαδημαϊκού κόσμου, του τομέα της έρευνας και των επιχειρήσεων. Για το λόγο αυτό πρέπει, αφενός, να υιοθετηθεί μία στρατηγική προσέγγιση η οποία να διασφαλίσει ότι θα παρέχονται στους σπουδαστές τα απαραίτητα εφόδια για την ένταξή τους στον κόσμο της εργασίας, και, αφετέρου, να εξασφαλιστούν οι δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις που απαιτούνται για την περαιτέρω ανάπτυξη των κέντρων αριστείας τα οποία, μαζί με τα πανεπιστημιακά ιδρύματα, παρέχουν εύφορο έδαφος για τη μελλοντική ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.

| 8.9 | Εξάλλου, υπενθυμίζεται ότι το 7ο Πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την περίοδο 2007-2013 (27), αυξάνει τα κονδύλια υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς προβλέπει την διάθεση 1,3 δις ευρώ με σκοπό:






  — | την παροχή στήριξης σε μικρές ομάδες καινοτόμων επιχειρήσεων προκειμένου να μπορούν να επιλύουν κοινά προβλήματα τεχνολογικής φύσεως |
| --- | --- | --- |

8.9

Εξάλλου, υπενθυμίζεται ότι το 7ο Πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την περίοδο 2007-2013 (27), αυξάνει τα κονδύλια υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς προβλέπει την διάθεση 1,3 δις ευρώ με σκοπό:

—

την παροχή στήριξης σε μικρές ομάδες καινοτόμων επιχειρήσεων προκειμένου να μπορούν να επιλύουν κοινά προβλήματα τεχνολογικής φύσεως

| — | την εξασφάλιση του 75 % της χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης των ΜΜΕ (έναντι 50 % με βάση το 6ο Πρόγραμμα-πλαίσιο) |
| --- | --- |

—

την εξασφάλιση του 75 % της χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης των ΜΜΕ (έναντι 50 % με βάση το 6ο Πρόγραμμα-πλαίσιο)

| — | την ανάπτυξη και τον συντονισμό της στήριξης των ΜΜΕ στο εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

—

την ανάπτυξη και τον συντονισμό της στήριξης των ΜΜΕ στο εθνικό επίπεδο.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  Χρηματιστικοποίηση: «Το φαινόμενο της αύξησης, ολοένα περισσότερο, της κυριαρχίας της βιομηχανίας χρηματοπιστωτικών προϊόντων επί του συνόλου της οικονομικής δραστηριότητας, των δημοσιονομικών ελεγκτών επί της διοίκησης των επιχειρήσεων, των χρηματοπιστωτικών στοιχείων επί του συνόλου των στοιχείων του ενεργητικού, των διοχετευόμενων στην αγορά τίτλων αξιών — και πιο συγκεκριμένα των μετοχών — επί του συνόλου των χρηματοπιστωτικών στοιχείων, καθώς και της αύξησης, ολοένα περισσότερο, της σημασίας της χρηματιστηριακής αγοράς — ως αγοράς που επιτρέπει τον έλεγχο των επιχειρήσεων — στις στρατηγικές των επιχειρήσεων, και της σημασίας των διακυμάνσεών της, ως στοιχείων που καθορίζουν τους κύκλους οικονομικής δραστηριότητας», R. Dore, Stock Market Capitalism: Welfare Capitalism: Japan and Germany vs. the Anglo-Saxons, Oxford 2000.

1

Stock Market Capitalism: Welfare Capitalism: Japan and Germany vs. the Anglo-Saxons

Βλ. Wikipedia: http://en.wikipedia.org/wiki/Financialisation.

(2)  Ο κοινωνικός διάλογος και η συμμετοχή των εργαζομένων, βασικά στοιχεία για την πρόβλεψη και τη διαχείριση των βιομηχανικών μεταλλαγών, ΕΕ C 24, 31.1.2006, Εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισσαβώνας: Πλαίσιο πολιτικής για την ενίσχυση του μεταποιητικού τομέα της ΕΕ — Προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής και Πολιτική της συνοχής για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης: Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας, 2007-2013, ΕΕ C 185, 8.8.2006.

2

Ο κοινωνικός διάλογος και η συμμετοχή των εργαζομένων, βασικά στοιχεία για την πρόβλεψη και τη διαχείριση των βιομηχανικών μεταλλαγών

Εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισσαβώνας: Πλαίσιο πολιτικής για την ενίσχυση του μεταποιητικού τομέα της ΕΕ

Προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής

Πολιτική της συνοχής για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της απασχόλησης: Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας, 2007-2013

(3)  Το εδάφιο 2 του άρθρου 157 ορίζει συγκεκριμένα: «Τα κράτη μέλη συνεννοούνται μεταξύ τους και με την Επιτροπή και, εφόσον χρειάζεται, συντονίζουν τις δράσεις τους. Η Επιτροπή μπορεί να αναλαμβάνει κάθε χρήσιμη πρωτοβουλία για την προώθηση του συντονισμού αυτού».

3

(4)  COM(1990) 556.

4

(5)  Υπενθυμίζουμε εδώ άλλες δύο ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της δεκαετίας του '90: την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών — Μια πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας (COM[1994] 319) και την ανακοίνωση Η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ενόψει της παγκοσμιοποίησης (COM[1998] 718).

5

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών

Μια πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας

Η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων ενόψει της παγκοσμιοποίησης

(6)  COM(2002) 714.

6

(7)  COM(2003) 704.

7

(8)  COM(2004) 274.

8

(9)  COM(2005) 474.

9

(10)  COM(2007) 374.

10

(11)  Βλ. Eurostat News Release 64/2007 (15 Μαΐου 2007).

11

Eurostat News Release

(12)  Βλ. Eurostat News Release 50/2007 (12 Απριλίου 2007).

12

Eurostat News Release

(13)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2005, σχετικά με τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για τις οικονομικές πολιτικές των κρατών μελών και της Κοινότητας (2005-2008), ΕΕ L 205 της 6.8.2005, σελ. 28.

13

Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2005, σχετικά με τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για τις οικονομικές πολιτικές των κρατών μελών και της Κοινότητας (2005-2008)

(14)  Βλ. Lisbon Agenda Group — Workshop on developing the Lisbon Agenda at European Level, Βρυξέλλες, 17 Νοεμβρίου 2006. Συνοπτική έκθεση που συνέταξε η Maria Joao Rodrigues.

14

Lisbon Agenda Group — Workshop on developing the Lisbon Agenda at European Level

(15)  André Sapir et alii, An Agenda for a Growing Europe — Making the EU Economic System Deliver, Ιούλιος 2003.

15

An Agenda for a Growing Europe — Making the EU Economic System Deliver

(16)  Βλ. Γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών και οικονομική διακυβέρνηση — Προϋποθέσεις για τον καλύτερο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών στην Ευρώπη, EE C 324 της 30.12.2006, σελ. 49.

16

Γενικοί προσανατολισμοί των οικονομικών πολιτικών και οικονομική διακυβέρνηση — Προϋποθέσεις για τον καλύτερο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών στην Ευρώπη

(17)  Βλ. σημ. 1.

17

(18)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — Ορισμένα κύρια θέματα για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης — Προς μια ολοκληρωμένη προσέγγιση (COM[2003] 704).

18

Ορισμένα κύρια θέματα για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης — Προς μια ολοκληρωμένη προσέγγιση

(19)  Βλ. Eurostat News Release 56/2007, 24 Απριλίου 2007.

19

Eurostat News Release

(20)  Η θεμελιώδης σημασία ενός ισχυρού και δυναμικού βιομηχανικού τομέα στην Ευρώπη εκτίθεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής Εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισσαβώνας — Πλαίσιο πολιτικής για την ενίσχυση του μεταποιητικού τομέα της ΕΕ — προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής (COM[2005] 474) και στη σχετική γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (ΕΕ C 185 της 8.8.2006, σελ. 80).

20

Εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισσαβώνας

Πλαίσιο πολιτικής για την ενίσχυση του μεταποιητικού τομέα της ΕΕ

προς μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της βιομηχανικής πολιτικής

(21)  Σχετικά με τη σημασία των υπηρεσιών για την παραγωγή και για τη σχέση αλληλεπίδρασης που έχουν με τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες μεταποίησης, βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Υπηρεσίες και ευρωπαϊκή μεταποιητική βιομηχανία: η αλληλεπίδραση των κλάδων αυτών και ο αντίκτυπός της στην απασχόληση, την ανταγωνιστικότητα και την παραγωγικότητα, ΕΕ C 318 της 23.12.2006, σελ. 26.

21

Υπηρεσίες και ευρωπαϊκή μεταποιητική βιομηχανία: η αλληλεπίδραση των κλάδων αυτών και ο αντίκτυπός της στην απασχόληση, την ανταγωνιστικότητα και την παραγωγικότητα

(22)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Ένα ανταγωνιστικό κανονιστικό πλαίσιο για την αυτοκινητοβιομηχανία για τον 21ο αιώνα — Θέση της Επιτροπής σχετικά με την τελική έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου CARS 21 — Συνεισφορά στη στρατηγική της ΕΕ για την ανάπτυξη και την απασχόληση (COM[2007] 22 τελικό).

22

Ένα ανταγωνιστικό κανονιστικό πλαίσιο για την αυτοκινητοβιομηχανία για τον 21ο αιώνα

Θέση της Επιτροπής σχετικά με την τελική έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου CARS 21 — Συνεισφορά στη στρατηγική της ΕΕ για την ανάπτυξη και την απασχόληση

(23)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Τα κλωστοϋφαντουργικά είδη και τα είδη ένδυσης μετά το 2005 — Συστάσεις της ομάδας υψηλού επιπέδου για τα κλωστοϋφαντουργικά είδη και τα είδη ένδυσης (COM[2004] 668 τελικό).

23

Τα κλωστοϋφαντουργικά είδη και τα είδη ένδυσης μετά το 2005 — Συστάσεις της ομάδας υψηλού επιπέδου για τα κλωστοϋφαντουργικά είδη και τα είδη ένδυσης

(24)  Βλ. τις εργασίες της «Ομάδας της Λισσαβώνας» της ΕΟΚΕ, ιδιαίτερα δε το ψήφισμα Η εφαρμογή της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβώνας, της 15ης Φεβρουαρίου 2007, CESE 298/2007.

24

Η εφαρμογή της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβώνας

(25)  COM(2006) 728 τελικό.

25

(26)  COM(2007) 161 τελικό.

26

(27)  Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ σχετικά με την Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013), ΕΕ C 65 της 17.3.2006, σελ. 22.

27

Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013)

---

| 15.1.2008 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 10/113 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 10/113

---

Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την

| — | «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή: Συντονισμός των συστημάτων άμεσης φορολογίας των κρατών μελών στην εσωτερική αγορά» την |
| --- | --- |

—

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή: Συντονισμός των συστημάτων άμεσης φορολογίας των κρατών μελών στην εσωτερική αγορά» την

| — | «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή: Η φορολογική μεταχείριση των ζημιών σε περιπτώσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα» την |
| --- | --- |

—

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή: Η φορολογική μεταχείριση των ζημιών σε περιπτώσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα» την

| — | «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή: Φόρος κατά την έξοδο από μια χώρα και αναγκαιότητα συντονισμού των φορολογικών πολιτικών των κρατών μελών» |
| --- | --- |

—

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή: Φόρος κατά την έξοδο από μια χώρα και αναγκαιότητα συντονισμού των φορολογικών πολιτικών των κρατών μελών»

COM(2006) 823 τελικό

COM(2006) 824 τελικό — {SEC(2006) 1690}

COM(2006) 825 τελικό

(2008/C 10/25)

Στις 19 Δεκεμβρίου 2006, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα τις ανωτέρω προτάσεις.

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση και Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Σεπτεμβρίου 2007, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Nyberg.

Κατά την 438η σύνοδο ολομέλειας της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 2007 (συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 168 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1 | Όσον αφορά τους στόχους και την προσέγγιση των προσπαθειών στους τομείς της φορολογίας και της εσωτερικής αγοράς η ΕΟΚΕ επικροτεί την άποψη της Επιτροπής ότι οι στόχοι της φορολογίας μπορεί να επιτευχθούν και να προστατευθεί η φορολογική βάση μέσω του συντονισμού και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Θα μπορούσε επίσης να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης και να αρθούν εμπόδια, όπως οι διακρίσεις και η διπλή φορολόγηση. |
| --- | --- |

1.1

Όσον αφορά τους στόχους και την προσέγγιση των προσπαθειών στους τομείς της φορολογίας και της εσωτερικής αγοράς η ΕΟΚΕ επικροτεί την άποψη της Επιτροπής ότι οι στόχοι της φορολογίας μπορεί να επιτευχθούν και να προστατευθεί η φορολογική βάση μέσω του συντονισμού και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Θα μπορούσε επίσης να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης και να αρθούν εμπόδια, όπως οι διακρίσεις και η διπλή φορολόγηση.

| 1.2 | Στις ανακοινώσεις αυτές, η Επιτροπή επιλέγει προσεκτικά το λεξιλόγιό της, χρησιμοποιώντας εκφράσεις, όπως «προτίθεται να παρουσιάσει», «προτείνει να εξετασθε ... στο εγγύς μέλλον ...», κ.λπ. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι πρωτοβουλίες που προτείνονται από την Επιτροπή αποτελούν λογική συνέχεια του προγράμματος εργασίας για την φορολογία. Πρόκειται για τομείς, όπου παρουσιάζονται προβλήματα, όποτε υπάρχει διασυνοριακή δραστηριότητα. |
| --- | --- |

1.2

Στις ανακοινώσεις αυτές, η Επιτροπή επιλέγει προσεκτικά το λεξιλόγιό της, χρησιμοποιώντας εκφράσεις, όπως «προτίθεται να παρουσιάσει», «προτείνει να εξετασθε ... στο εγγύς μέλλον ...», κ.λπ. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι πρωτοβουλίες που προτείνονται από την Επιτροπή αποτελούν λογική συνέχεια του προγράμματος εργασίας για την φορολογία. Πρόκειται για τομείς, όπου παρουσιάζονται προβλήματα, όποτε υπάρχει διασυνοριακή δραστηριότητα.

| 1.3 | Εντούτοις, η προσεκτική προσέγγιση της Επιτροπής θέτει τον αναγνώστη σε δοκιμασία. Οι περιγραφές των διαφόρων καταστάσεων είναι πολύ σύντομες και η νομική ερμηνεία επιφυλακτική. Συνεπώς, οι αντιδράσεις στις ιδέες που εκφράζονται στις ανακοινώσεις της Επιτροπής αφορούν περισσότερο το επίπεδο των αρχών, παρά την υιοθέτηση μίας συγκεκριμένης θέσης. Από συζητήσεις με εκπροσώπους της Επιτροπής κατέστη επίσης σαφές, ότι οι ανακοινώσεις μπορεί να θεωρηθούν ως μία έκθεση για τις ευρύτερες εργασίες της Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.3

Εντούτοις, η προσεκτική προσέγγιση της Επιτροπής θέτει τον αναγνώστη σε δοκιμασία. Οι περιγραφές των διαφόρων καταστάσεων είναι πολύ σύντομες και η νομική ερμηνεία επιφυλακτική. Συνεπώς, οι αντιδράσεις στις ιδέες που εκφράζονται στις ανακοινώσεις της Επιτροπής αφορούν περισσότερο το επίπεδο των αρχών, παρά την υιοθέτηση μίας συγκεκριμένης θέσης. Από συζητήσεις με εκπροσώπους της Επιτροπής κατέστη επίσης σαφές, ότι οι ανακοινώσεις μπορεί να θεωρηθούν ως μία έκθεση για τις ευρύτερες εργασίες της Επιτροπής.

| 1.4 | Η Επιτροπή υιοθετεί την άποψη ότι, μολονότι η εφαρμογή των τοπικών συστημάτων φορολογικής ελάφρυνσης λόγω ζημιών σε διασυνοριακές καταστάσεις δε συνιστά την ιδανική λύση, αποτελεί εντούτοις μία βελτίωση. Το σύστημα αυτό είναι ωστόσο αμφίβολο, τόσο από νομική όσο και από κοινωνικο-οικονομική άποψη, δεδομένου ότι καταλήγει πρακτικά στη χρήση μίας αλλοδαπής εταιρείας, η οποία εφαρμόζει του εθνικούς κανόνες της χώρας της προέλευσής της στην επικράτειας μίας τρίτης χώρας. Τα διάφορα νομικά και οικονομικά προβλήματα, που σχετίζονται με τις φορολογικές ελαφρύνσεις για εταιρείες που αναπτύσσουν διασυνοριακή δραστηριότητα θα μπορούσαν να επιλυθούν μακροπρόθεσμα, μέσω μιας κοινής ενοποιημένης βάσης φορολογίας επιχειρήσεων (ΚΕΒΦΕ). Δεδομένου ότι η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος το θέμα αυτό, στα πλαίσια μιας ειδικής ομάδας εργασίας με τα κράτη μέλη, θα πρέπει οι προσπάθειες της ομάδας να επικεντρωθούν στην εξεύρεση μίας άμεσης λύσης, καθώς επίσης θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι ανακοινώσεις αυτές κυρίως ως μέσο αντιμετώπισης των γενικότερων προβλημάτων. |
| --- | --- |

1.4

Η Επιτροπή υιοθετεί την άποψη ότι, μολονότι η εφαρμογή των τοπικών συστημάτων φορολογικής ελάφρυνσης λόγω ζημιών σε διασυνοριακές καταστάσεις δε συνιστά την ιδανική λύση, αποτελεί εντούτοις μία βελτίωση. Το σύστημα αυτό είναι ωστόσο αμφίβολο, τόσο από νομική όσο και από κοινωνικο-οικονομική άποψη, δεδομένου ότι καταλήγει πρακτικά στη χρήση μίας αλλοδαπής εταιρείας, η οποία εφαρμόζει του εθνικούς κανόνες της χώρας της προέλευσής της στην επικράτειας μίας τρίτης χώρας. Τα διάφορα νομικά και οικονομικά προβλήματα, που σχετίζονται με τις φορολογικές ελαφρύνσεις για εταιρείες που αναπτύσσουν διασυνοριακή δραστηριότητα θα μπορούσαν να επιλυθούν μακροπρόθεσμα, μέσω μιας κοινής ενοποιημένης βάσης φορολογίας επιχειρήσεων (ΚΕΒΦΕ). Δεδομένου ότι η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος το θέμα αυτό, στα πλαίσια μιας ειδικής ομάδας εργασίας με τα κράτη μέλη, θα πρέπει οι προσπάθειες της ομάδας να επικεντρωθούν στην εξεύρεση μίας άμεσης λύσης, καθώς επίσης θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν οι ανακοινώσεις αυτές κυρίως ως μέσο αντιμετώπισης των γενικότερων προβλημάτων.

| 1.5 | Η Επιτροπή επιχειρεί να επιλύσει ένα πρόβλημα χωρίς να προβαίνει — τουλάχιστον στην ανακοίνωση αυτή — σε οποιαδήποτε εκτίμηση του μεγέθους του, ούτε των πραγματικών συνεπειών, τις οποίες θα επιφέρει η εισαγωγή του δικαιώματος μεταφοράς των ζημιών διασυνοριακού χαρακτήρα. Επιπλέον, στον συλλογισμό της Επιτροπής δεν λαμβάνεται επαρκώς υπόψη το γεγονός ότι οι ζημίες μπορούν να μεταφέρονται. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι πάντοτε απαραίτητη η διασυνοριακή μεταφορά των ζημιών. |
| --- | --- |

1.5

Η Επιτροπή επιχειρεί να επιλύσει ένα πρόβλημα χωρίς να προβαίνει — τουλάχιστον στην ανακοίνωση αυτή — σε οποιαδήποτε εκτίμηση του μεγέθους του, ούτε των πραγματικών συνεπειών, τις οποίες θα επιφέρει η εισαγωγή του δικαιώματος μεταφοράς των ζημιών διασυνοριακού χαρακτήρα. Επιπλέον, στον συλλογισμό της Επιτροπής δεν λαμβάνεται επαρκώς υπόψη το γεγονός ότι οι ζημίες μπορούν να μεταφέρονται. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι πάντοτε απαραίτητη η διασυνοριακή μεταφορά των ζημιών.

| 1.6 | Είναι εξαιρετικά δύσκολο να βασιστεί το ζήτημα της μεταφοράς μη αντληθέντων εταιρικών κερδών μεταξύ κρατών μελών, μόνον στις περιπτώσεις που αφορούν μεταφορά για λογαριασμό ιδιωτών. Ο νόμος, σύμφωνα με τον οποίο δεν μπορεί να απαιτηθεί η καταβολή φόρου κατά την έξοδο περιουσιακού στοιχείου με μη αντληθέντα κέρδη δημιουργεί τεράστιες απαιτήσεις σε σχέση με την πληροφόρηση. Η συνεργασία των φορολογικών αρχών θα πρέπει να επαρκεί, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται ότι αμφότερα τα κράτη θα λάβουν το μερίδιο του φόρου που δικαιούνται, όταν αυτός ενδεχομένως καταβληθεί. Κάποια μεταφερόμενα περιουσιακά στοιχεία, όπως π.χ. τα άυλα, δεν πωλούνται ποτέ, ή απλώς καταναλώνονται. Η περιγραφή της Επιτροπής για τις περιπτώσεις αυτές είναι ασαφής. |
| --- | --- |

1.6

Είναι εξαιρετικά δύσκολο να βασιστεί το ζήτημα της μεταφοράς μη αντληθέντων εταιρικών κερδών μεταξύ κρατών μελών, μόνον στις περιπτώσεις που αφορούν μεταφορά για λογαριασμό ιδιωτών. Ο νόμος, σύμφωνα με τον οποίο δεν μπορεί να απαιτηθεί η καταβολή φόρου κατά την έξοδο περιουσιακού στοιχείου με μη αντληθέντα κέρδη δημιουργεί τεράστιες απαιτήσεις σε σχέση με την πληροφόρηση. Η συνεργασία των φορολογικών αρχών θα πρέπει να επαρκεί, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται ότι αμφότερα τα κράτη θα λάβουν το μερίδιο του φόρου που δικαιούνται, όταν αυτός ενδεχομένως καταβληθεί. Κάποια μεταφερόμενα περιουσιακά στοιχεία, όπως π.χ. τα άυλα, δεν πωλούνται ποτέ, ή απλώς καταναλώνονται. Η περιγραφή της Επιτροπής για τις περιπτώσεις αυτές είναι ασαφής.

| 1.7 | Γενικότερα, είναι σημαντικό να επεκταθεί η συνεργασία και ο συντονισμός και στη φορολογία των επιχειρήσεων. Συγχρόνως, στον φορολογικό τομέα πρέπει, λόγω της αρχής της επικουρικότητας, να γίνεται σεβαστό το δικαίωμα των κρατών μελών να λαμβάνουν ανεξάρτητα αποφάσεις, που βασίζονται στις εθνικές συνθήκες. |
| --- | --- |

1.7

Γενικότερα, είναι σημαντικό να επεκταθεί η συνεργασία και ο συντονισμός και στη φορολογία των επιχειρήσεων. Συγχρόνως, στον φορολογικό τομέα πρέπει, λόγω της αρχής της επικουρικότητας, να γίνεται σεβαστό το δικαίωμα των κρατών μελών να λαμβάνουν ανεξάρτητα αποφάσεις, που βασίζονται στις εθνικές συνθήκες.

2.   Εισαγωγή

| 2.1 | Στις 19 Δεκεμβρίου 2006, η Επιτροπή εξέδωσε τρεις ανακοινώσεις για τον συντονισμό των φορολογικών πολιτικών των κρατών μελών. Σε αυτές περιλαμβάνονται, αφενός μια γενική ανακοίνωση και αφετέρου, δύο ανακοινώσεις που αφορούν ειδικά προβλήματα: τις ζημίες σε περιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα και τον φόρο κατά την έξοδο από μια χώρα. Σκοπός των ανακοινώσεων είναι κυρίως η βελτίωση του συντονισμού των διαφόρων εθνικών φορολογικών συστημάτων και όχι η εναρμόνισή τους. |
| --- | --- |

2.1

Στις 19 Δεκεμβρίου 2006, η Επιτροπή εξέδωσε τρεις ανακοινώσεις για τον συντονισμό των φορολογικών πολιτικών των κρατών μελών. Σε αυτές περιλαμβάνονται, αφενός μια γενική ανακοίνωση και αφετέρου, δύο ανακοινώσεις που αφορούν ειδικά προβλήματα: τις ζημίες σε περιπτώσεις διασυνοριακού χαρακτήρα και τον φόρο κατά την έξοδο από μια χώρα. Σκοπός των ανακοινώσεων είναι κυρίως η βελτίωση του συντονισμού των διαφόρων εθνικών φορολογικών συστημάτων και όχι η εναρμόνισή τους.

| 2.2 | Μολονότι οι ανακοινώσεις αναφέρονται στα συστήματα άμεσης φορολογίας, στην πράξη αφορούν σχεδόν αποκλειστικά τη φορολογία των εταιρειών. Οι ανακοινώσεις εκδόθηκαν αφενός, στα πλαίσια μιας προσπάθειας για την εξεύρεση ταχέων λύσεων στα προβλήματα που ανακύπτουν στην περίπτωση εταιρειών με διασυνοριακές δραστηριότητες, κάτι που μπορεί — μακροπρόθεσμα — να επιλυθεί μέσω μίας ΚΕΒΦΕ, και αφετέρου προκειμένου να επιλυθούν όσα τυχόν προβλήματα εξακολουθήσουν να υφίστανται και μετά την εισαγωγή της ΚΕΒΦΕ. |
| --- | --- |

2.2

Μολονότι οι ανακοινώσεις αναφέρονται στα συστήματα άμεσης φορολογίας, στην πράξη αφορούν σχεδόν αποκλειστικά τη φορολογία των εταιρειών. Οι ανακοινώσεις εκδόθηκαν αφενός, στα πλαίσια μιας προσπάθειας για την εξεύρεση ταχέων λύσεων στα προβλήματα που ανακύπτουν στην περίπτωση εταιρειών με διασυνοριακές δραστηριότητες, κάτι που μπορεί — μακροπρόθεσμα — να επιλυθεί μέσω μίας ΚΕΒΦΕ, και αφετέρου προκειμένου να επιλυθούν όσα τυχόν προβλήματα εξακολουθήσουν να υφίστανται και μετά την εισαγωγή της ΚΕΒΦΕ.

| 2.3 | Η ΕΟΚΕ επιδοκίμασε την εισαγωγή μίας ΚΕΒΦΕ και ανέφερε ορισμένες αρχές που θα πρέπει να εφαρμόζονται εάν εισαχθεί (1). |
| --- | --- |

2.3

Η ΕΟΚΕ επιδοκίμασε την εισαγωγή μίας ΚΕΒΦΕ και ανέφερε ορισμένες αρχές που θα πρέπει να εφαρμόζονται εάν εισαχθεί (1).

| 2.4 | Η Επιτροπή αναφέρει με αρκετή σαφήνεια ότι η συζήτηση και οι προτάσεις δεν περιορίζονται μόνον στην άρση των εμποδίων που προκαλούν διακρίσεις για τις εταιρείες και στον κίνδυνο της διπλής φορολόγησης, αλλά αποσκοπούν στο να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να προστατεύσουν τις φορολογικές τους βάσεις. |
| --- | --- |

2.4

Η Επιτροπή αναφέρει με αρκετή σαφήνεια ότι η συζήτηση και οι προτάσεις δεν περιορίζονται μόνον στην άρση των εμποδίων που προκαλούν διακρίσεις για τις εταιρείες και στον κίνδυνο της διπλής φορολόγησης, αλλά αποσκοπούν στο να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να προστατεύσουν τις φορολογικές τους βάσεις.

3.   Συντονισμός των συστημάτων άμεσης φορολογίας των κρατών μελών στην εσωτερική αγορά — COM(2006) 823 τελικό

| 3.1 | Σύμφωνα με την Επιτροπή, απαιτείται ο συντονισμός των συστημάτων φορολογίας για να αρθούν οι διακρίσεις και η διπλή φορολόγηση, για να παταχθούν η μη φορολόγηση και οι καταχρήσεις καθώς και για να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης για τις εταιρείες και τα άτομα που δραστηριοποιούνται κάτω από πολυάριθμα φορολογικά συστήματα. Οι διμερείς συμφωνίες τείνουν να αποτελέσουν τη λύση όταν υπάρχει διαφορά μεταξύ δύο φορολογικών συστημάτων. Ως εναλλακτική λύση ακολουθείται η προσφυγή στη δικαιοσύνη από την οποία ζητείται να αποφανθεί κατά πόσον οι νόμοι είναι συμβατοί με την κοινοτική νομοθεσία. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, μεταξύ των διατάξεων της φορολογικής νομοθεσίας που ενδέχεται να αντιβαίνουν στην κοινοτική νομοθεσία, συγκαταλέγονται διατάξεις για τον φόρο κατά την έξοδο, την παρακράτηση φόρου στην πηγή επί των μερισμάτων, την επιστροφή των ζημιών για τους ομίλους και τη φορολόγηση των υποκαταστημάτων. |
| --- | --- |

3.1

Σύμφωνα με την Επιτροπή, απαιτείται ο συντονισμός των συστημάτων φορολογίας για να αρθούν οι διακρίσεις και η διπλή φορολόγηση, για να παταχθούν η μη φορολόγηση και οι καταχρήσεις καθώς και για να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης για τις εταιρείες και τα άτομα που δραστηριοποιούνται κάτω από πολυάριθμα φορολογικά συστήματα. Οι διμερείς συμφωνίες τείνουν να αποτελέσουν τη λύση όταν υπάρχει διαφορά μεταξύ δύο φορολογικών συστημάτων. Ως εναλλακτική λύση ακολουθείται η προσφυγή στη δικαιοσύνη από την οποία ζητείται να αποφανθεί κατά πόσον οι νόμοι είναι συμβατοί με την κοινοτική νομοθεσία. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, μεταξύ των διατάξεων της φορολογικής νομοθεσίας που ενδέχεται να αντιβαίνουν στην κοινοτική νομοθεσία, συγκαταλέγονται διατάξεις για τον φόρο κατά την έξοδο, την παρακράτηση φόρου στην πηγή επί των μερισμάτων, την επιστροφή των ζημιών για τους ομίλους και τη φορολόγηση των υποκαταστημάτων.

| 3.2 | Η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΔΕΚ) μολονότι εξελίσσεται διαρκώς, αφορά γενικά συγκεκριμένες δικαστικές υποθέσεις, και σπάνια μπορεί να ερμηνευθεί ως σύνολο. Η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχει ανάγκη για καθοδήγηση ώστε η ερμηνεία της νομολογίας να είναι πιο περιεκτική. Με τις ανακοινώσεις αυτές, η Επιτροπή προσπαθεί να βοηθήσει τα κράτη μέλη να βρουν συντονισμένες λύσεις. |
| --- | --- |

3.2

Η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΔΕΚ) μολονότι εξελίσσεται διαρκώς, αφορά γενικά συγκεκριμένες δικαστικές υποθέσεις, και σπάνια μπορεί να ερμηνευθεί ως σύνολο. Η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχει ανάγκη για καθοδήγηση ώστε η ερμηνεία της νομολογίας να είναι πιο περιεκτική. Με τις ανακοινώσεις αυτές, η Επιτροπή προσπαθεί να βοηθήσει τα κράτη μέλη να βρουν συντονισμένες λύσεις.

| 3.3 | Ένας σημαντικός στόχος της Επιτροπής είναι η άρση της διπλής φορολόγησης που μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στις διασυνοριακές δραστηριότητες. Προκειμένου να αποφευχθούν η μη φορολόγηση και οι καταχρήσεις, η Επιτροπή προτείνει να εξετασθούν οι υφιστάμενοι κανόνες από μία ομάδα μελέτης των κρατών μελών. Πέραν του γεγονότος, ότι οι κανόνες διαφέρουν ουσιαστικά μεταξύ τους, πρέπει επίσης να εφαρμόζονται σε 27 διαφορετικά διοικητικά συστήματα. Η Επιτροπή προτείνει να εξεταστούν τρόποι για τη βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.3

Ένας σημαντικός στόχος της Επιτροπής είναι η άρση της διπλής φορολόγησης που μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στις διασυνοριακές δραστηριότητες. Προκειμένου να αποφευχθούν η μη φορολόγηση και οι καταχρήσεις, η Επιτροπή προτείνει να εξετασθούν οι υφιστάμενοι κανόνες από μία ομάδα μελέτης των κρατών μελών. Πέραν του γεγονότος, ότι οι κανόνες διαφέρουν ουσιαστικά μεταξύ τους, πρέπει επίσης να εφαρμόζονται σε 27 διαφορετικά διοικητικά συστήματα. Η Επιτροπή προτείνει να εξεταστούν τρόποι για τη βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών.

| 3.4 | Η Επιτροπή ανακοινώνει εξάλλου θέματα μελλοντικών ανακοινώσεων, όπως π.χ. μέτρα για την πάταξη των καταχρήσεων, ορισμούς για τις οφειλές και το ίδιο κεφάλαιο και την εκτεταμένη προσφυγή σε διαδικασίες διαιτησίας στην περίπτωση φορολογικών διαφορών μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.4

Η Επιτροπή ανακοινώνει εξάλλου θέματα μελλοντικών ανακοινώσεων, όπως π.χ. μέτρα για την πάταξη των καταχρήσεων, ορισμούς για τις οφειλές και το ίδιο κεφάλαιο και την εκτεταμένη προσφυγή σε διαδικασίες διαιτησίας στην περίπτωση φορολογικών διαφορών μεταξύ των κρατών μελών.

Σχόλια

| 3.5 | Η ΕΟΚΕ, με την ευκαιρία του σχολιασμού των τριών αυτών ανακοινώσεων, επαναλαμβάνει την υποστήριξή της στις προσπάθειες σύστασης μίας ΚΕΒΦΕ. Μεταξύ των αρχών, τις οποίες η ΕΟΚΕ επισήμανε στη γνωμοδότηση της, ήταν και το γεγονός ότι η ΚΕΒΦΕ, στην περίπτωση που θα ισχύσει πλήρως, θα πρέπει να είναι υποχρεωτική. Επί του θέματος μίας ΚΕΒΦΕ έχουν εκφρασθεί πολιτικές επιφυλάξεις. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εντούτοις, ότι δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η προσπάθεια για τη διασφάλιση μίας παρόμοιας φορολογικής βάσης. Είναι μακροπρόθεσμα αναγκαία, προκειμένου να μπορεί λειτουργήσει η εσωτερική αγορά. Θα διευκολύνει επίσης την εφαρμογή των προτάσεων, οι οποίες περιέχονται στις ανακοινώσεις της Επιτροπής. Εξυπακούεται ασφαλώς ότι μπορεί να διαφέρουν οι απόψεις σχετικά με την σύσταση της εν λόγω φορολογικής βάσης· η συζήτηση αυτή θα πρέπει εντούτοις να συνεχισθεί όταν υποβληθεί μία συγκεκριμένη πρόταση. |
| --- | --- |

3.5

Η ΕΟΚΕ, με την ευκαιρία του σχολιασμού των τριών αυτών ανακοινώσεων, επαναλαμβάνει την υποστήριξή της στις προσπάθειες σύστασης μίας ΚΕΒΦΕ. Μεταξύ των αρχών, τις οποίες η ΕΟΚΕ επισήμανε στη γνωμοδότηση της, ήταν και το γεγονός ότι η ΚΕΒΦΕ, στην περίπτωση που θα ισχύσει πλήρως, θα πρέπει να είναι υποχρεωτική. Επί του θέματος μίας ΚΕΒΦΕ έχουν εκφρασθεί πολιτικές επιφυλάξεις. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εντούτοις, ότι δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η προσπάθεια για τη διασφάλιση μίας παρόμοιας φορολογικής βάσης. Είναι μακροπρόθεσμα αναγκαία, προκειμένου να μπορεί λειτουργήσει η εσωτερική αγορά. Θα διευκολύνει επίσης την εφαρμογή των προτάσεων, οι οποίες περιέχονται στις ανακοινώσεις της Επιτροπής. Εξυπακούεται ασφαλώς ότι μπορεί να διαφέρουν οι απόψεις σχετικά με την σύσταση της εν λόγω φορολογικής βάσης· η συζήτηση αυτή θα πρέπει εντούτοις να συνεχισθεί όταν υποβληθεί μία συγκεκριμένη πρόταση.

| 3.5.1 | Στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την ΚΕΒΦΕ τονίζεται ότι ενδείκνυται να υποβληθούν σταδιακά ορισμένες προτάσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να εφαρμοστούν πριν την οριστικοποίηση της κυρίας πρότασης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί τις ανακοινώσεις αυτές ως ένα βήμα προς την κατεύθυνση αυτή. |
| --- | --- |

3.5.1

Στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την ΚΕΒΦΕ τονίζεται ότι ενδείκνυται να υποβληθούν σταδιακά ορισμένες προτάσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να εφαρμοστούν πριν την οριστικοποίηση της κυρίας πρότασης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί τις ανακοινώσεις αυτές ως ένα βήμα προς την κατεύθυνση αυτή.

| 3.6 | Η διατύπωση που χρησιμοποιεί η Επιτροπή στην ανακοίνωση είναι εξαιρετικά προσεκτική: «Η Επιτροπή προτείνει να υποβάλει ορισμένες πρωτοβουλίες»· «Η Επιτροπή προτίθεται να εξετάσει στο άμεσο μέλλον το θέμα αυτό από κοινού με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο ομάδας εργασίας»· «Είναι επιθυμητό να εξεταστεί γενικότερα με ποιο τρόπο μπορεί να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης που συνδέεται με τις διασυνοριακές δραστηριότητες». Η προσεκτική προσέγγιση της Επιτροπής στα θέματα της φορολογίας είναι δικαιολογημένη, δεδομένης της αρνητικής στάσης που παρατηρείται, κυρίως εκ μέρους των Υπουργών Οικονομικών. Εφόσον οι πολιτικοί δεν είναι έτοιμοι να εργασθούν εποικοδομητικά στο θέμα της συνεργασίας, του συντονισμού και — όπου χρειάζεται — της εναρμόνισης (ιδίως για την ΚΕΒΦΕ), τότε το ΔΕΚ θα εξακολουθήσει να είναι το θεσμικό εκείνο όργανο, που θα αποφασίζει τον τρόπο της από κοινού λειτουργίας των εθνικών φορολογικών συστημάτων. |
| --- | --- |

3.6

Η διατύπωση που χρησιμοποιεί η Επιτροπή στην ανακοίνωση είναι εξαιρετικά προσεκτική: «Η Επιτροπή προτείνει να υποβάλει ορισμένες πρωτοβουλίες»· «Η Επιτροπή προτίθεται να εξετάσει στο άμεσο μέλλον το θέμα αυτό από κοινού με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο ομάδας εργασίας»· «Είναι επιθυμητό να εξεταστεί γενικότερα με ποιο τρόπο μπορεί να μειωθεί το κόστος συμμόρφωσης που συνδέεται με τις διασυνοριακές δραστηριότητες». Η προσεκτική προσέγγιση της Επιτροπής στα θέματα της φορολογίας είναι δικαιολογημένη, δεδομένης της αρνητικής στάσης που παρατηρείται, κυρίως εκ μέρους των Υπουργών Οικονομικών. Εφόσον οι πολιτικοί δεν είναι έτοιμοι να εργασθούν εποικοδομητικά στο θέμα της συνεργασίας, του συντονισμού και — όπου χρειάζεται — της εναρμόνισης (ιδίως για την ΚΕΒΦΕ), τότε το ΔΕΚ θα εξακολουθήσει να είναι το θεσμικό εκείνο όργανο, που θα αποφασίζει τον τρόπο της από κοινού λειτουργίας των εθνικών φορολογικών συστημάτων.

| 3.7 | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι πρωτοβουλίες που προτείνει η Επιτροπή αποτελούν λογική συνέχεια του προγράμματος εργασίας στον φορολογικό τομέα. Πρόκειται για τομείς, όπου παρουσιάζονται προβλήματα, όποτε υπάρχει διασυνοριακή δραστηριότητα. Οι προτάσεις που πρόκειται να υποβάλει η Επιτροπή θα πρέπει να συνοδεύονται από μία αναφορά του αντίκτυπου που αναμένεται να έχουν ως προς την επίτευξη των στόχων της ατζέντας της Λισσαβόνας. |
| --- | --- |

3.7

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι πρωτοβουλίες που προτείνει η Επιτροπή αποτελούν λογική συνέχεια του προγράμματος εργασίας στον φορολογικό τομέα. Πρόκειται για τομείς, όπου παρουσιάζονται προβλήματα, όποτε υπάρχει διασυνοριακή δραστηριότητα. Οι προτάσεις που πρόκειται να υποβάλει η Επιτροπή θα πρέπει να συνοδεύονται από μία αναφορά του αντίκτυπου που αναμένεται να έχουν ως προς την επίτευξη των στόχων της ατζέντας της Λισσαβόνας.

| 3.8 | Τα προβλήματα που εξετάζονται τόσο στην παρούσα ανακοίνωση, όσο και στις υπόλοιπες δύο αφορούν κυρίως τη διασυνοριακή δραστηριότητα των εταιρειών. Το ζήτημα των ιδιωτών αντιμετωπίζεται μόνον στην ανακοίνωση για τον φόρο κατά την έξοδο από μια χώρα. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, όποτε εξετάζονται θέματα εσωτερικής αγοράς και φορολογίας, θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.8

Τα προβλήματα που εξετάζονται τόσο στην παρούσα ανακοίνωση, όσο και στις υπόλοιπες δύο αφορούν κυρίως τη διασυνοριακή δραστηριότητα των εταιρειών. Το ζήτημα των ιδιωτών αντιμετωπίζεται μόνον στην ανακοίνωση για τον φόρο κατά την έξοδο από μια χώρα. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι, όποτε εξετάζονται θέματα εσωτερικής αγοράς και φορολογίας, θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στις επιχειρήσεις.

| 3.9 | Όταν μια εταιρεία σχεδιάζει να αρχίσει δραστηριότητες σε άλλη χώρα, χρειάζεται λεπτομερή πληροφόρηση σχετικά με το φορολογικό σύστημα της χώρας αυτής. Επί τούτου απαιτείται μεγαλύτερη διαφάνεια και άμεσα διαθέσιμη πληροφόρηση. Η Επιτροπή θα μπορούσε να διαδραματίσει το σημαντικό ρόλο του συνδέσμου με τις φορολογικές υπηρεσίες των κρατών μελών και τις πληροφορίες που αυτές διαθέτουν. Ο ρόλος της ως πάροχου πληροφόρησης για την πολιτική ανταγωνισμού θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως πρότυπο στην περίπτωση αυτή. |
| --- | --- |

3.9

Όταν μια εταιρεία σχεδιάζει να αρχίσει δραστηριότητες σε άλλη χώρα, χρειάζεται λεπτομερή πληροφόρηση σχετικά με το φορολογικό σύστημα της χώρας αυτής. Επί τούτου απαιτείται μεγαλύτερη διαφάνεια και άμεσα διαθέσιμη πληροφόρηση. Η Επιτροπή θα μπορούσε να διαδραματίσει το σημαντικό ρόλο του συνδέσμου με τις φορολογικές υπηρεσίες των κρατών μελών και τις πληροφορίες που αυτές διαθέτουν. Ο ρόλος της ως πάροχου πληροφόρησης για την πολιτική ανταγωνισμού θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως πρότυπο στην περίπτωση αυτή.

| 3.10 | Υπάρχει μεγάλη ανάγκη για συνεργασία και συντονισμό στον τομέα της φορολογίας εταιρειών. Μολονότι η Επιτροπή κάνει λόγο για συνεργασία και συντονισμό, ορισμένα από τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται στις ανακοινώσεις θα μπορούσαν στην πράξη να οδηγήσουν σε αποποίηση της εθνικής κυριαρχίας στον φορολογικό τομέα. Κάτι τέτοιο πρέπει να αποφευχθεί σε κάθε μελλοντική συγκεκριμένη πρόταση. |
| --- | --- |

3.10

Υπάρχει μεγάλη ανάγκη για συνεργασία και συντονισμό στον τομέα της φορολογίας εταιρειών. Μολονότι η Επιτροπή κάνει λόγο για συνεργασία και συντονισμό, ορισμένα από τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούνται στις ανακοινώσεις θα μπορούσαν στην πράξη να οδηγήσουν σε αποποίηση της εθνικής κυριαρχίας στον φορολογικό τομέα. Κάτι τέτοιο πρέπει να αποφευχθεί σε κάθε μελλοντική συγκεκριμένη πρόταση.

4.   Η φορολογική μεταχείριση των ζημιών σε περιπτώσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα — COM(2006) 824 τελικό

| 4.1 | Η φορολογική μεταχείριση των ζημιών σε περιπτώσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα για τις εταιρείες και τους ομίλους βασίζεται κυρίως στην απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) στην υπόθεση Marks and Spencer. Εφόσον δεν υπάρχει πρόβλεψη για τη μείωση των ζημιών σε περιπτώσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα, μια εταιρεία που δραστηριοποιείται σε πολλά κράτη θα φορολογηθεί υψηλότερα από μία τρίτη εταιρεία, που δραστηριοποιείται μόνον σε ένα κράτος. Μέσω της ΚΕΒΦΕ μπορεί να λυθεί το εν λόγω πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες, που δραστηριοποιούνται σε πολλά κράτη. Εν αναμονή της ΚΕΒΦΕ, η Επιτροπή προτείνει διάφορες μεθόδους παροχής ελαφρύνσεων διασυνοριακού χαρακτήρα στη μητρική εταιρεία, για τις ζημιές που υπέστη μία θυγατρική της εταιρεία, καθώς επίσης σε εταιρείες που διαθέτουν μόνιμες εγκαταστάσεις και υποκαταστήματα σε άλλα κράτη. |
| --- | --- |

4.1

Η φορολογική μεταχείριση των ζημιών σε περιπτώσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα για τις εταιρείες και τους ομίλους βασίζεται κυρίως στην απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) στην υπόθεση Marks and Spencer. Εφόσον δεν υπάρχει πρόβλεψη για τη μείωση των ζημιών σε περιπτώσεις με διασυνοριακό χαρακτήρα, μια εταιρεία που δραστηριοποιείται σε πολλά κράτη θα φορολογηθεί υψηλότερα από μία τρίτη εταιρεία, που δραστηριοποιείται μόνον σε ένα κράτος. Μέσω της ΚΕΒΦΕ μπορεί να λυθεί το εν λόγω πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες, που δραστηριοποιούνται σε πολλά κράτη. Εν αναμονή της ΚΕΒΦΕ, η Επιτροπή προτείνει διάφορες μεθόδους παροχής ελαφρύνσεων διασυνοριακού χαρακτήρα στη μητρική εταιρεία, για τις ζημιές που υπέστη μία θυγατρική της εταιρεία, καθώς επίσης σε εταιρείες που διαθέτουν μόνιμες εγκαταστάσεις και υποκαταστήματα σε άλλα κράτη.

| 4.2 | Είναι αδύνατο να υπάρξει συνολική εικόνα της κατάσταση στην Ε.Ε. στο σύνολο της, εξαιτίας των διαφορετικών κανόνων που ισχύουν από κράτος σε κράτος. |
| --- | --- |

4.2

Είναι αδύνατο να υπάρξει συνολική εικόνα της κατάσταση στην Ε.Ε. στο σύνολο της, εξαιτίας των διαφορετικών κανόνων που ισχύουν από κράτος σε κράτος.

| 4.3 | Οι εταιρείες, που διαθέτουν πολλές μονάδες σε ένα κράτος, μπορούν πάντα να αντισταθμίζουν τις ζημιές μεταξύ των μονάδων. Από τον συνημμένο στην ανακοίνωση πίνακα, προκύπτει ότι η διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών ισχύει μεν σε γενικές γραμμές, όχι όμως σε όλα τα κράτη μέλη. Το ΔΕΚ, απεφάνθη ότι πρέπει να εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες τόσο στην περίπτωση που μία εταιρεία δραστηριοποιείται σε ένα κράτος, όσο και στην περίπτωση που μία εταιρεία δραστηριοποιείται σε πολλά κράτη. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή φρονεί ότι η φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών είναι συνακόλουθο της ελευθερίας εγκατάστασης. |
| --- | --- |

4.3

Οι εταιρείες, που διαθέτουν πολλές μονάδες σε ένα κράτος, μπορούν πάντα να αντισταθμίζουν τις ζημιές μεταξύ των μονάδων. Από τον συνημμένο στην ανακοίνωση πίνακα, προκύπτει ότι η διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών ισχύει μεν σε γενικές γραμμές, όχι όμως σε όλα τα κράτη μέλη. Το ΔΕΚ, απεφάνθη ότι πρέπει να εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες τόσο στην περίπτωση που μία εταιρεία δραστηριοποιείται σε ένα κράτος, όσο και στην περίπτωση που μία εταιρεία δραστηριοποιείται σε πολλά κράτη. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή φρονεί ότι η φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών είναι συνακόλουθο της ελευθερίας εγκατάστασης.

| 4.4 | Για τους ομίλους (μητρική εταιρεία — θυγατρική) η φορολογική ελάφρυνση των εγχώριων ζημιών ισχύει στα περισσότερα κράτη μέλη. Στην περίπτωση δε που υπάρχουν θυγατρικές σε άλλα κράτη, ισχύει μόνον κατ' εξαίρεση. Ανάλογη περίπτωση ήταν αυτή της εταιρείας Marks and Spencer. Το ΔΕΚ απεφάνθη, ότι θα πρέπει να εξαντληθούν πρώτα όλες οι δυνατότητες για τη μείωση της ζημίας, τις οποίες παρέχει το κράτος όπου είναι εγκατεστημένη η θυγατρική, προτού επιτραπεί στην μητρική να αντισταθμίσει την ζημιά. Η φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο ως προς τη μητρική εταιρία. Εξάλλου, μπορεί να έχει μόνον προσωρινό χαρακτήρα. |
| --- | --- |

4.4

Για τους ομίλους (μητρική εταιρεία — θυγατρική) η φορολογική ελάφρυνση των εγχώριων ζημιών ισχύει στα περισσότερα κράτη μέλη. Στην περίπτωση δε που υπάρχουν θυγατρικές σε άλλα κράτη, ισχύει μόνον κατ' εξαίρεση. Ανάλογη περίπτωση ήταν αυτή της εταιρείας Marks and Spencer. Το ΔΕΚ απεφάνθη, ότι θα πρέπει να εξαντληθούν πρώτα όλες οι δυνατότητες για τη μείωση της ζημίας, τις οποίες παρέχει το κράτος όπου είναι εγκατεστημένη η θυγατρική, προτού επιτραπεί στην μητρική να αντισταθμίσει την ζημιά. Η φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο ως προς τη μητρική εταιρία. Εξάλλου, μπορεί να έχει μόνον προσωρινό χαρακτήρα.

| 4.4.1 | Οι εταιρείες που ανήκουν σε έναν όμιλο, αποτελούν χωριστές νομικές οντότητες και φορολογούνται χωριστά. Ωστόσο, 19 κράτη μέλη διαθέτουν συστήματα για την από κοινού φορολόγηση ολόκληρου του ομίλου στο ίδιο κράτος. Τα περισσότερα κράτη μέλη φορολογούν τα συνολικά αποτελέσματα, ενώ λίγα μόνον επιτρέπουν τη φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών. Είναι σαφές, ότι απαιτούνται ειδικοί κανόνες για τη διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών, δεδομένου ότι τα αποτελέσματα πρέπει να φορολογούνται σύμφωνα με διαφορετικά συστήματα. Οι κανόνες αυτοί διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών. Με την ΚΕΒΦΕ, μπορεί να επιλυθούν όλα αυτά τα προβλήματα, τα οποία αντιμετωπίζουν οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε πολλά κράτη. Η Επιτροπής στοχεύει σε κοινές προσωρινές λύσεις για τη διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών σχετικά με τους ομίλους. |
| --- | --- |

4.4.1

Οι εταιρείες που ανήκουν σε έναν όμιλο, αποτελούν χωριστές νομικές οντότητες και φορολογούνται χωριστά. Ωστόσο, 19 κράτη μέλη διαθέτουν συστήματα για την από κοινού φορολόγηση ολόκληρου του ομίλου στο ίδιο κράτος. Τα περισσότερα κράτη μέλη φορολογούν τα συνολικά αποτελέσματα, ενώ λίγα μόνον επιτρέπουν τη φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών. Είναι σαφές, ότι απαιτούνται ειδικοί κανόνες για τη διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών, δεδομένου ότι τα αποτελέσματα πρέπει να φορολογούνται σύμφωνα με διαφορετικά συστήματα. Οι κανόνες αυτοί διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών. Με την ΚΕΒΦΕ, μπορεί να επιλυθούν όλα αυτά τα προβλήματα, τα οποία αντιμετωπίζουν οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε πολλά κράτη. Η Επιτροπής στοχεύει σε κοινές προσωρινές λύσεις για τη διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών σχετικά με τους ομίλους.

Σχόλια

| 4.5 | Η ανακοίνωση εξετάζει τη φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών, όμως σημείο εκκίνησης αποτελεί η φορολόγηση των κερδών. Θα ήταν σκοπιμότερο να είχαν εξετασθεί στο ίδιο έγγραφο, τόσο η φορολόγηση των κερδών όσο και η φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών. Ο συμψηφισμός των ζημιών δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από τη φορολόγηση των κερδών. Η Επιτροπή, με το να εστιάζει το ενδιαφέρον της στη δυνατότητα μεταφοράς των ζημιών, παραμερίζει την άλλη λύση για τη χρηματοδότηση του ελλείμματος, η οποία συνίσταται στην συνεισφορά εκ μέρους του ομίλου. Εάν ο όμιλος προβεί στην κάλυψη του ελλείμματος πριν από την καταβολή του φόρου επί των κερδών, οι φορολογικές συνέπειες θα είναι οι ίδιες με εκείνες της μεταφοράς των ζημιών. |
| --- | --- |

4.5

Η ανακοίνωση εξετάζει τη φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών, όμως σημείο εκκίνησης αποτελεί η φορολόγηση των κερδών. Θα ήταν σκοπιμότερο να είχαν εξετασθεί στο ίδιο έγγραφο, τόσο η φορολόγηση των κερδών όσο και η φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών. Ο συμψηφισμός των ζημιών δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από τη φορολόγηση των κερδών. Η Επιτροπή, με το να εστιάζει το ενδιαφέρον της στη δυνατότητα μεταφοράς των ζημιών, παραμερίζει την άλλη λύση για τη χρηματοδότηση του ελλείμματος, η οποία συνίσταται στην συνεισφορά εκ μέρους του ομίλου. Εάν ο όμιλος προβεί στην κάλυψη του ελλείμματος πριν από την καταβολή του φόρου επί των κερδών, οι φορολογικές συνέπειες θα είναι οι ίδιες με εκείνες της μεταφοράς των ζημιών.

| 4.6 | Το επιχείρημα, κατά το οποίο μια εταιρεία που δραστηριοποιείται σε πολλά κράτη πρέπει να έχει την ίδια μεταχείριση με την εταιρεία, που δραστηριοποιείται σε πολλούς τομείς εντός ενός μόνον κράτους, αποτελεί μερική αντιμετώπιση του προβλήματος. Η Επιτροπή επιθυμεί την ισότητα μεταχείρισης μεταξύ των εταιρειών με διασυνοριακή δράση. Δεδομένου ότι οι κανόνες για τη φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών, δημιουργούνται νέες διαφορές μεταξύ των εταιρειών. Εάν μια εταιρεία, που προέρχεται από κράτος, στο οποίο επιτρέπεται η διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών, εφαρμόσει τους κανόνες αυτούς σε κράτος, στο οποίο δεν επιτρέπεται η διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών μεταξύ μητρικής και θυγατρικής εταιρείας, τότε ανακύπτει μία διαφορά μεταξύ των ημεδαπών και των αλλοδαπών εταιρειών. Για όσο διάστημα οι νομοθεσίες των χωρών θα εξακολουθούν να διαφέρουν, δεν μπορεί να επιτευχθεί ισότητα μεταξύ των τριών μορφών εταιρειών· δεν πρόκειται παρά για μία μεταφορά της ισότητας. Η ισότητα δικαίου, που υπήρχε παλαιότερα μεταξύ όλων των εταιρειών που ασκούσαν δραστηριότητα σε ένα συγκεκριμένο κράτος, δίνει πλέον τη θέση της σε μία ισότητα μεταξύ όλων των εταιρειών που προέρχονται από το ίδιο κράτος, ανεξαρτήτως του τόπου όπου ασκούνται οι δραστηριότητες. Όπως δηλαδή προκύπτει, οι κανόνες για τη μεταφορά των ζημιών μεταφέρονται από ότι το ένα κράτος στο άλλο, μέσω της θυγατρικής ή των υποκαταστημάτων που έχουν ιδρυθεί στο εν λόγω κράτος. Αυτό είναι απαράδεκτο. Με άλλα λόγια, η ανάλυση της Επιτροπής δεν περιλαμβάνει τον ενδεχόμενο αντίκτυπο για τις εταιρείες χωρίς διασυνοριακές δραστηριότητες. |
| --- | --- |

4.6

Το επιχείρημα, κατά το οποίο μια εταιρεία που δραστηριοποιείται σε πολλά κράτη πρέπει να έχει την ίδια μεταχείριση με την εταιρεία, που δραστηριοποιείται σε πολλούς τομείς εντός ενός μόνον κράτους, αποτελεί μερική αντιμετώπιση του προβλήματος. Η Επιτροπή επιθυμεί την ισότητα μεταχείρισης μεταξύ των εταιρειών με διασυνοριακή δράση. Δεδομένου ότι οι κανόνες για τη φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών, δημιουργούνται νέες διαφορές μεταξύ των εταιρειών. Εάν μια εταιρεία, που προέρχεται από κράτος, στο οποίο επιτρέπεται η διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών, εφαρμόσει τους κανόνες αυτούς σε κράτος, στο οποίο δεν επιτρέπεται η διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση λόγω ζημιών μεταξύ μητρικής και θυγατρικής εταιρείας, τότε ανακύπτει μία διαφορά μεταξύ των ημεδαπών και των αλλοδαπών εταιρειών. Για όσο διάστημα οι νομοθεσίες των χωρών θα εξακολουθούν να διαφέρουν, δεν μπορεί να επιτευχθεί ισότητα μεταξύ των τριών μορφών εταιρειών· δεν πρόκειται παρά για μία μεταφορά της ισότητας. Η ισότητα δικαίου, που υπήρχε παλαιότερα μεταξύ όλων των εταιρειών που ασκούσαν δραστηριότητα σε ένα συγκεκριμένο κράτος, δίνει πλέον τη θέση της σε μία ισότητα μεταξύ όλων των εταιρειών που προέρχονται από το ίδιο κράτος, ανεξαρτήτως του τόπου όπου ασκούνται οι δραστηριότητες. Όπως δηλαδή προκύπτει, οι κανόνες για τη μεταφορά των ζημιών μεταφέρονται από ότι το ένα κράτος στο άλλο, μέσω της θυγατρικής ή των υποκαταστημάτων που έχουν ιδρυθεί στο εν λόγω κράτος. Αυτό είναι απαράδεκτο. Με άλλα λόγια, η ανάλυση της Επιτροπής δεν περιλαμβάνει τον ενδεχόμενο αντίκτυπο για τις εταιρείες χωρίς διασυνοριακές δραστηριότητες.

| 4.6.1 | Η Επιτροπή υιοθετεί την άποψη ότι, μολονότι η εφαρμογή των τοπικών συστημάτων φορολογικής ελάφρυνσης λόγω ζημιών σε διασυνοριακές καταστάσεις δε συνιστά την ιδανική λύση, αποτελεί εντούτοις μία βελτίωση. Το σύστημα αυτό είναι ωστόσο αμφίβολο, τόσο από νομική όσο και από κοινωνικο-οικονομική άποψη, δεδομένου ότι καταλήγει πρακτικά στη χρήση μίας αλλοδαπής εταιρείας, η οποία εφαρμόζει του εθνικούς κανόνες της χώρας της προέλευσής της στην επικράτειας μίας τρίτης χώρας. Η ΕΟΚΕ εκτιμά, ότι οι σοβαρότερες αρνητικές συνέπειες, οι οποίες κατά την Επιτροπή οφείλονται στην έλλειψη δυνατότητας διασυνοριακής φορολογικής ελάφρυνσης, είναι τα προβλήματα που ανακύπτουν κατά την εγκατάσταση, δεδομένου ότι οι ζημιές είναι σύνηθες φαινόμενο κατά την έναρξη των δραστηριοτήτων. Στην φάση έναρξης λειτουργίας, είναι εντούτοις αδύνατον να μειώνονται οι ζημιές χάρη στα κέρδη που πραγματοποιούνται στο κράτος προέλευσης της εταιρείας. Αυτό αποτελεί αντικίνητρο για την εγκατάσταση σε νέα κράτη. Επιπλέον, είναι πολύ δύσκολο για τις ΜΜΕ να επιβαρυνθούν με παρόμοια έξοδα εκκίνησης. Τέτοια προβλήματα αντιμετωπίζουν και οι ημεδαπές εταιρείες, ως εκ τούτου δεν πρόκειται για προβλήματα που ανακύπτουν μόνον κατά την εγκατάσταση στο εξωτερικό. |
| --- | --- |

4.6.1

Η Επιτροπή υιοθετεί την άποψη ότι, μολονότι η εφαρμογή των τοπικών συστημάτων φορολογικής ελάφρυνσης λόγω ζημιών σε διασυνοριακές καταστάσεις δε συνιστά την ιδανική λύση, αποτελεί εντούτοις μία βελτίωση. Το σύστημα αυτό είναι ωστόσο αμφίβολο, τόσο από νομική όσο και από κοινωνικο-οικονομική άποψη, δεδομένου ότι καταλήγει πρακτικά στη χρήση μίας αλλοδαπής εταιρείας, η οποία εφαρμόζει του εθνικούς κανόνες της χώρας της προέλευσής της στην επικράτειας μίας τρίτης χώρας. Η ΕΟΚΕ εκτιμά, ότι οι σοβαρότερες αρνητικές συνέπειες, οι οποίες κατά την Επιτροπή οφείλονται στην έλλειψη δυνατότητας διασυνοριακής φορολογικής ελάφρυνσης, είναι τα προβλήματα που ανακύπτουν κατά την εγκατάσταση, δεδομένου ότι οι ζημιές είναι σύνηθες φαινόμενο κατά την έναρξη των δραστηριοτήτων. Στην φάση έναρξης λειτουργίας, είναι εντούτοις αδύνατον να μειώνονται οι ζημιές χάρη στα κέρδη που πραγματοποιούνται στο κράτος προέλευσης της εταιρείας. Αυτό αποτελεί αντικίνητρο για την εγκατάσταση σε νέα κράτη. Επιπλέον, είναι πολύ δύσκολο για τις ΜΜΕ να επιβαρυνθούν με παρόμοια έξοδα εκκίνησης. Τέτοια προβλήματα αντιμετωπίζουν και οι ημεδαπές εταιρείες, ως εκ τούτου δεν πρόκειται για προβλήματα που ανακύπτουν μόνον κατά την εγκατάσταση στο εξωτερικό.

| 4.7 | Επιπλέον, η Επιτροπή δεν λαμβάνει στον συλλογισμό της επαρκώς υπόψη τη δυνατότητα μεταφοράς των ζημιών. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χρειάζεται πάντα η μεταφορά των ζημιών σε άλλο κράτος. Η διαφορά μεταξύ της μεταφοράς της φορολογικής ελάφρυνσης εντός του ίδιου κράτους και της φορολογικής ελάφρυνσης μεταξύ κρατών είναι ένα χρονικό ζήτημα. Με τη διασυνοριακή ελάφρυνση μπορεί να συμψηφισθεί απευθείας μια ζημία με τα κέρδη. Το ερώτημα που πρέπει να τεθεί είναι, κατά πόσον οι δυσκολίες οι οποίες αντιμετωπίζονται για την εξεύρεση των ειδικών λύσεων που χρειάζονται για να διασφαλισθεί η διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση στην Ε.Ε., δικαιολογούνται μέσω του οφέλους, που προκύπτει από την άμεση φορολογική ελάφρυνση που χορηγείται εντός του ίδιου του έτους, κατά το οποίο σημειώνεται η ζημία. Οι προσωρινές συνεισφορές εντός του ομίλου μπορούν να χρησιμοποιηθούν προσωρινά για την κάλυψη των ζημιών. Το πρόβλημα που προσπαθεί να λύσει η Επιτροπή δεν τόσο μεγάλο όσο φαίνεται. Στην ανάλυση της, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει τόσο τη διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση, όσο και τη φορολογική ελάφρυνση από άποψη χρόνου ως εναλλακτικές λύσεις για τις εταιρείες με διασυνοριακή δράση αντί να εστιάζει αποκλειστικά σε μια από αυτές τις μεθόδους. |
| --- | --- |

4.7

Επιπλέον, η Επιτροπή δεν λαμβάνει στον συλλογισμό της επαρκώς υπόψη τη δυνατότητα μεταφοράς των ζημιών. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χρειάζεται πάντα η μεταφορά των ζημιών σε άλλο κράτος. Η διαφορά μεταξύ της μεταφοράς της φορολογικής ελάφρυνσης εντός του ίδιου κράτους και της φορολογικής ελάφρυνσης μεταξύ κρατών είναι ένα χρονικό ζήτημα. Με τη διασυνοριακή ελάφρυνση μπορεί να συμψηφισθεί απευθείας μια ζημία με τα κέρδη. Το ερώτημα που πρέπει να τεθεί είναι, κατά πόσον οι δυσκολίες οι οποίες αντιμετωπίζονται για την εξεύρεση των ειδικών λύσεων που χρειάζονται για να διασφαλισθεί η διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση στην Ε.Ε., δικαιολογούνται μέσω του οφέλους, που προκύπτει από την άμεση φορολογική ελάφρυνση που χορηγείται εντός του ίδιου του έτους, κατά το οποίο σημειώνεται η ζημία. Οι προσωρινές συνεισφορές εντός του ομίλου μπορούν να χρησιμοποιηθούν προσωρινά για την κάλυψη των ζημιών. Το πρόβλημα που προσπαθεί να λύσει η Επιτροπή δεν τόσο μεγάλο όσο φαίνεται. Στην ανάλυση της, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει τόσο τη διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση, όσο και τη φορολογική ελάφρυνση από άποψη χρόνου ως εναλλακτικές λύσεις για τις εταιρείες με διασυνοριακή δράση αντί να εστιάζει αποκλειστικά σε μια από αυτές τις μεθόδους.

| 4.8 | Επιπλέον, δεν υπάρχει καμία εκτίμηση — τουλάχιστο στην ανακοίνωση αυτή — όσον αφορά το τόσο τη διάσταση του προβλήματος, όσο και τις πραγματικές συνέπειες που θα έχει η εισαγωγή του δικαιώματος της διασυνοριακής μεταφοράς των ζημιών. Αυτού του είδους η ανάλυση απαιτείται να εκπονηθεί, προτού ληφθεί η οποιαδήποτε απόφαση που θα επιτρέπει τη διασυνοριακή μεταφορά των ζημιών. |
| --- | --- |

4.8

Επιπλέον, δεν υπάρχει καμία εκτίμηση — τουλάχιστο στην ανακοίνωση αυτή — όσον αφορά το τόσο τη διάσταση του προβλήματος, όσο και τις πραγματικές συνέπειες που θα έχει η εισαγωγή του δικαιώματος της διασυνοριακής μεταφοράς των ζημιών. Αυτού του είδους η ανάλυση απαιτείται να εκπονηθεί, προτού ληφθεί η οποιαδήποτε απόφαση που θα επιτρέπει τη διασυνοριακή μεταφορά των ζημιών.

| 4.9 | Η Επιτροπή, κατά την ερμηνεία του νομικού πλαισίου, κρίνει μεν ότι η φορολογική ελάφρυνση πρέπει να επιτρέπεται — δυνάμει της αρχής της ελευθερίας εγκατάστασης — στην περίπτωση που οι δραστηριότητες πραγματοποιούνται από μόνιμες έδρες ή υποκαταστήματα σε άλλα κράτη μέλη, παραλείπει όμως να διασαφηνίσει, εάν η φορολογική ελάφρυνση θα είναι πρόσκαιρη ή όχι. Φαίνεται ότι μόνο η πρόσκαιρη φορολογική ελάφρυνση ισχύει σήμερα. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να αναφέρεται σαφώς ότι αυτή συνιστάται. |
| --- | --- |

4.9

Η Επιτροπή, κατά την ερμηνεία του νομικού πλαισίου, κρίνει μεν ότι η φορολογική ελάφρυνση πρέπει να επιτρέπεται — δυνάμει της αρχής της ελευθερίας εγκατάστασης — στην περίπτωση που οι δραστηριότητες πραγματοποιούνται από μόνιμες έδρες ή υποκαταστήματα σε άλλα κράτη μέλη, παραλείπει όμως να διασαφηνίσει, εάν η φορολογική ελάφρυνση θα είναι πρόσκαιρη ή όχι. Φαίνεται ότι μόνο η πρόσκαιρη φορολογική ελάφρυνση ισχύει σήμερα. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να αναφέρεται σαφώς ότι αυτή συνιστάται.

| 4.10 | Η Επιτροπή προτίθεται να χρησιμοποιήσει τους περιορισμούς που επεβλήθηκαν στην υπόθεση Marks and Spencer ως κατευθυντήρια αρχή για μελλοντικά μέτρα. Η ΕΟΚΕ φρονεί επίσης, ότι οι επικείμενες προτάσεις θα πρέπει να διαμορφωθούν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος της φοροδιαφυγής στα πλαίσια της φορολογικής ελάφρυνσης. |
| --- | --- |

4.10

Η Επιτροπή προτίθεται να χρησιμοποιήσει τους περιορισμούς που επεβλήθηκαν στην υπόθεση Marks and Spencer ως κατευθυντήρια αρχή για μελλοντικά μέτρα. Η ΕΟΚΕ φρονεί επίσης, ότι οι επικείμενες προτάσεις θα πρέπει να διαμορφωθούν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος της φοροδιαφυγής στα πλαίσια της φορολογικής ελάφρυνσης.

| 4.11 | Η Επιτροπή έχει ήδη υποβάλει διάφορες προτάσεις που επιτρέπουν τη μεταφορά της ζημίας πέραν του έτους, κατά το οποίο πραγματοποιήθηκε η μεταφορά της ζημίας. Η ζημιά επιστρέφεται από τη μητρική επιχείρηση μόλις πραγματοποιηθεί κέρδος με το οποίο αυτή θα μπορεί να συμψηφισθεί. Η μέθοδος αυτή φαίνεται να είναι η ορθότερη, δεδομένου ότι η φορολογική βάση μεταφέρεται προσωρινά μόνον μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών. |
| --- | --- |

4.11

Η Επιτροπή έχει ήδη υποβάλει διάφορες προτάσεις που επιτρέπουν τη μεταφορά της ζημίας πέραν του έτους, κατά το οποίο πραγματοποιήθηκε η μεταφορά της ζημίας. Η ζημιά επιστρέφεται από τη μητρική επιχείρηση μόλις πραγματοποιηθεί κέρδος με το οποίο αυτή θα μπορεί να συμψηφισθεί. Η μέθοδος αυτή φαίνεται να είναι η ορθότερη, δεδομένου ότι η φορολογική βάση μεταφέρεται προσωρινά μόνον μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών.

| 4.12 | Εάν επιχειρείτο η επίλυση των προβλημάτων, που σχετίζονται με τη διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση, χωρίς να εισαχθεί πρώτα η ΚΕΒΦΕ, θα εξακολουθούσε να υφίσταται ένα γενικότερο πρόβλημα, το οποίο, όπως φαίνεται, δεν έτυχε κατάλληλης αντιμετώπισης εκ μέρους της Επιτροπής: Πως θα μπορεί να γνωρίζει κανείς το μέγεθος των ζημιών, που πρόκειται να μεταφερθούν διασυνοριακά από το ένα κράτος στο άλλο, όταν τα κέρδη και οι ζημιές προκύπτουν από διαφορετικούς υπολογισμούς της φορολογικής βάσης στα δύο κράτη; Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να συμφωνήσουν ως προς το πραγματικό μέγεθος των ζημιών. Με λίγα λόγια, φαίνεται ότι η ΚΕΒΦΕ αποτελεί, μακροπρόθεσμα, τον μοναδικό τρόπο επίλυσης των διαφόρων νομικών και οικονομικών προβλημάτων που δημιουργούνται εξαιτίας της διασυνοριακής φορολογικής ελάφρυνσης. Εάν το θέμα αυτό επιλυθεί σχετικά γρήγορα, πιθανόν να μπορέσει η Επιτροπή να εστιάσει περισσότερο στα υπόλοιπα προβλήματα, που εξετάζονται στις ανακοινώσεις αυτές. |
| --- | --- |

4.12

Εάν επιχειρείτο η επίλυση των προβλημάτων, που σχετίζονται με τη διασυνοριακή φορολογική ελάφρυνση, χωρίς να εισαχθεί πρώτα η ΚΕΒΦΕ, θα εξακολουθούσε να υφίσταται ένα γενικότερο πρόβλημα, το οποίο, όπως φαίνεται, δεν έτυχε κατάλληλης αντιμετώπισης εκ μέρους της Επιτροπής: Πως θα μπορεί να γνωρίζει κανείς το μέγεθος των ζημιών, που πρόκειται να μεταφερθούν διασυνοριακά από το ένα κράτος στο άλλο, όταν τα κέρδη και οι ζημιές προκύπτουν από διαφορετικούς υπολογισμούς της φορολογικής βάσης στα δύο κράτη; Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να συμφωνήσουν ως προς το πραγματικό μέγεθος των ζημιών. Με λίγα λόγια, φαίνεται ότι η ΚΕΒΦΕ αποτελεί, μακροπρόθεσμα, τον μοναδικό τρόπο επίλυσης των διαφόρων νομικών και οικονομικών προβλημάτων που δημιουργούνται εξαιτίας της διασυνοριακής φορολογικής ελάφρυνσης. Εάν το θέμα αυτό επιλυθεί σχετικά γρήγορα, πιθανόν να μπορέσει η Επιτροπή να εστιάσει περισσότερο στα υπόλοιπα προβλήματα, που εξετάζονται στις ανακοινώσεις αυτές.

5.   Φόρος κατά την έξοδο από μια χώρα και αναγκαιότητα συντονισμού των φορολογικών πολιτικών των κρατών μελών — COM(2006) 825 τελικό

| 5.1 | Η Επιτροπή φρονεί ότι, κατά την μεταφορά μη αντληθέντων κερδών μεταξύ των εταιρειών, θα πρέπει να ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για την αναστολή πληρωμής του φόρου, ανεξάρτητα από το εάν η μεταφορά αυτή πραγματοποιείται εντός ενός κράτους μόνον, ή μεταξύ κρατών. Εντούτοις, ανακύπτουν προβλήματα διότι οι φορολογικοί κανόνες για τα μη αντληθέντα κέρδη διαφέρουν. Η έλλειψη εξάλλου ενημέρωσης μεταξύ των φορολογικών αρχών και των ενδιαφερομένων εταιρειών ή των ιδιωτών ενδέχεται να οδηγήσει επίσης στη μη είσπραξη των φόρων ή σε διπλή φορολόγηση. Η Επιτροπή δίνει παραδείγματα για το πώς μπορεί να συντονιστούν καλύτερα οι κανόνες των κρατών μελών. Απαιτούνται ακόμα πολλές ενέργειες, προκειμένου να επιλυθούν πλήρως τα προβλήματα. |
| --- | --- |

5.1

Η Επιτροπή φρονεί ότι, κατά την μεταφορά μη αντληθέντων κερδών μεταξύ των εταιρειών, θα πρέπει να ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για την αναστολή πληρωμής του φόρου, ανεξάρτητα από το εάν η μεταφορά αυτή πραγματοποιείται εντός ενός κράτους μόνον, ή μεταξύ κρατών. Εντούτοις, ανακύπτουν προβλήματα διότι οι φορολογικοί κανόνες για τα μη αντληθέντα κέρδη διαφέρουν. Η έλλειψη εξάλλου ενημέρωσης μεταξύ των φορολογικών αρχών και των ενδιαφερομένων εταιρειών ή των ιδιωτών ενδέχεται να οδηγήσει επίσης στη μη είσπραξη των φόρων ή σε διπλή φορολόγηση. Η Επιτροπή δίνει παραδείγματα για το πώς μπορεί να συντονιστούν καλύτερα οι κανόνες των κρατών μελών. Απαιτούνται ακόμα πολλές ενέργειες, προκειμένου να επιλυθούν πλήρως τα προβλήματα.

| 5.2 | Η Επιτροπή βασίζει τα επιχειρήματα της στην περίπτωση ενός ατόμου (2), που φορολογήθηκε για μη αντληθέντα κέρδη όταν μετανάστευσε από τη χώρα του, ενώ όσοι ζουν σ' αυτή φορολογούνται όταν εισπράξουν τα κέρδη. Το ΔΕΚ έκρινε ότι η εν λόγω διακριτική μεταχείριση συνιστά παραβίαση των κανόνων της Συνθήκης για την ελεύθερη κυκλοφορία. Εν προκειμένω ωστόσο προκύπτει ένα άλλο πρόβλημα: το κράτος, όπου πραγματοποιήθηκαν τα κέρδη χάνει φορολογικό εισόδημα. Δεδομένης της έλλειψης ειδικών κανόνων, όταν αντληθούν τα κέρδη αυτά, οι σχετικοί φόροι θα καταβληθούν στο κράτος, στο οποίο έχει μετακομίσει ο φορολογούμενος. Το ΔΕΚ απεφάνθη ότι επιτρέπεται να ζητηθεί από τον φορολογούμενο να υποβάλει φορολογική δήλωση κατά τη στιγμή της αποχώρησης από τη χώρα, ούτως ώστε να χρησιμοποιηθεί αυτή ως βάση για την κατανομή της φορολογίας όταν αντληθούν τα κέρδη. |
| --- | --- |

5.2

Η Επιτροπή βασίζει τα επιχειρήματα της στην περίπτωση ενός ατόμου (2), που φορολογήθηκε για μη αντληθέντα κέρδη όταν μετανάστευσε από τη χώρα του, ενώ όσοι ζουν σ' αυτή φορολογούνται όταν εισπράξουν τα κέρδη. Το ΔΕΚ έκρινε ότι η εν λόγω διακριτική μεταχείριση συνιστά παραβίαση των κανόνων της Συνθήκης για την ελεύθερη κυκλοφορία. Εν προκειμένω ωστόσο προκύπτει ένα άλλο πρόβλημα: το κράτος, όπου πραγματοποιήθηκαν τα κέρδη χάνει φορολογικό εισόδημα. Δεδομένης της έλλειψης ειδικών κανόνων, όταν αντληθούν τα κέρδη αυτά, οι σχετικοί φόροι θα καταβληθούν στο κράτος, στο οποίο έχει μετακομίσει ο φορολογούμενος. Το ΔΕΚ απεφάνθη ότι επιτρέπεται να ζητηθεί από τον φορολογούμενο να υποβάλει φορολογική δήλωση κατά τη στιγμή της αποχώρησης από τη χώρα, ούτως ώστε να χρησιμοποιηθεί αυτή ως βάση για την κατανομή της φορολογίας όταν αντληθούν τα κέρδη.

| 5.3 | Σήμερα, τα περισσότερα κράτη μέλη εφαρμόζουν την απόφαση του ΔΕΚ και έχουν καταργήσει την άμεση φορολόγηση κατά την έξοδο από τη χώρα. Υπάρχει μία αβεβαιότητα για το πώς ή εάν η μελλοντική φορολόγηση για ένα μέρος των κερδών θα καταβάλλεται στη χώρα, από την οποία μεταφέρεται η κατοικία. Η Επιτροπή συνηγορεί υπέρ ενός καθεστώτος, σύμφωνα με το οποίο, η νέα χώρα διαμονής χορηγεί επιστροφή για το μέρος των κερδών που πραγματοποιήθηκαν πριν από τη μετακόμιση. Κάτι τέτοιο απαιτεί το συντονισμό των προσπαθειών εκ μέρους των φορολογικών αρχών των δύο εμπλεκομένων κρατών. Η Επιτροπή κρίνει επίσης, ότι η υπόθεση του ΔΕΚ που αφορούσε φυσικό πρόσωπο εφαρμόζεται εξίσου και στις εταιρείες που μεταφέρουν μη αντληθέντα κέρδη. |
| --- | --- |

5.3

Σήμερα, τα περισσότερα κράτη μέλη εφαρμόζουν την απόφαση του ΔΕΚ και έχουν καταργήσει την άμεση φορολόγηση κατά την έξοδο από τη χώρα. Υπάρχει μία αβεβαιότητα για το πώς ή εάν η μελλοντική φορολόγηση για ένα μέρος των κερδών θα καταβάλλεται στη χώρα, από την οποία μεταφέρεται η κατοικία. Η Επιτροπή συνηγορεί υπέρ ενός καθεστώτος, σύμφωνα με το οποίο, η νέα χώρα διαμονής χορηγεί επιστροφή για το μέρος των κερδών που πραγματοποιήθηκαν πριν από τη μετακόμιση. Κάτι τέτοιο απαιτεί το συντονισμό των προσπαθειών εκ μέρους των φορολογικών αρχών των δύο εμπλεκομένων κρατών. Η Επιτροπή κρίνει επίσης, ότι η υπόθεση του ΔΕΚ που αφορούσε φυσικό πρόσωπο εφαρμόζεται εξίσου και στις εταιρείες που μεταφέρουν μη αντληθέντα κέρδη.

| 5.4 | Τα κράτη του ΕΟΧ και της ΕΖΕΣ αποτελούν ειδική περίπτωση, εφόσον δεσμεύονται μεν από τις κοινοτικές ρυθμίσεις για την ελεύθερη κυκλοφορία, όχι όμως και από τη φορολογική νομοθεσία. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή θεωρεί ότι προκειμένου να διασφαλισθούν τα φορολογικά εισοδήματα τη χώρας εξόδου, η τελευταία δικαιούται να ζητά την καταβολή των φόρων κατά την έξοδο, εκτός εάν υπάρχουν άλλες λύσεις δυνάμει διμερών συμφωνιών. |
| --- | --- |

5.4

Τα κράτη του ΕΟΧ και της ΕΖΕΣ αποτελούν ειδική περίπτωση, εφόσον δεσμεύονται μεν από τις κοινοτικές ρυθμίσεις για την ελεύθερη κυκλοφορία, όχι όμως και από τη φορολογική νομοθεσία. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή θεωρεί ότι προκειμένου να διασφαλισθούν τα φορολογικά εισοδήματα τη χώρας εξόδου, η τελευταία δικαιούται να ζητά την καταβολή των φόρων κατά την έξοδο, εκτός εάν υπάρχουν άλλες λύσεις δυνάμει διμερών συμφωνιών.

Σχόλια

| 5.5 | Όταν η Επιτροπή αναπτύσσει επιχειρήματα για τις διάφορες περιπτώσεις που αφορούν μεταφορές περιουσιακών στοιχείων με μη αντληθέντα κέρδη, το νομικό καθεστώς εμφανίζεται λιγότερο ασφαλές σε σύγκριση με εκείνο για τα φυσικά πρόσωπα. Η Επιτροπή βασίζει την ερμηνεία της για τις εταιρείες στην απόφαση του ΔΕΚ για τα φυσικά πρόσωπα. Ωστόσο, η σχετική απόφαση δεν μπορεί να εφαρμόζεται άμεσα και στις εταιρείες. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή οφείλει να συμπληρώσει την ανάλυσή της, προβαίνοντας στην εξέταση των ειδικών προβλημάτων, τα οποία ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι εταιρείες. |
| --- | --- |

5.5

Όταν η Επιτροπή αναπτύσσει επιχειρήματα για τις διάφορες περιπτώσεις που αφορούν μεταφορές περιουσιακών στοιχείων με μη αντληθέντα κέρδη, το νομικό καθεστώς εμφανίζεται λιγότερο ασφαλές σε σύγκριση με εκείνο για τα φυσικά πρόσωπα. Η Επιτροπή βασίζει την ερμηνεία της για τις εταιρείες στην απόφαση του ΔΕΚ για τα φυσικά πρόσωπα. Ωστόσο, η σχετική απόφαση δεν μπορεί να εφαρμόζεται άμεσα και στις εταιρείες. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή οφείλει να συμπληρώσει την ανάλυσή της, προβαίνοντας στην εξέταση των ειδικών προβλημάτων, τα οποία ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι εταιρείες.

| 5.6 | Χρειάζεται ένα πιο εμπεριστατωμένο κείμενο, το οποίο θα διασαφηνίσει τι θεωρεί η Επιτροπή ότι θα έπρεπε να ισχύει στις διάφορες καταστάσεις, π.χ. αναφορικά με τη μητρική και θυγατρική εταιρεία, ή τα υποκαταστήματα και τις έδρες. Η απλή ανάγνωση της ανακοίνωση της Επιτροπής δίνει λαβή στο ερώτημα, εάν πρέπει πράγματι η μεταχείριση των μη αντληθέντων περιουσιακών στοιχείων να εξαρτάται από τις σχέσεις που υπάρχουν μεταξύ των σχετικών εταιρειών. |
| --- | --- |

5.6

Χρειάζεται ένα πιο εμπεριστατωμένο κείμενο, το οποίο θα διασαφηνίσει τι θεωρεί η Επιτροπή ότι θα έπρεπε να ισχύει στις διάφορες καταστάσεις, π.χ. αναφορικά με τη μητρική και θυγατρική εταιρεία, ή τα υποκαταστήματα και τις έδρες. Η απλή ανάγνωση της ανακοίνωση της Επιτροπής δίνει λαβή στο ερώτημα, εάν πρέπει πράγματι η μεταχείριση των μη αντληθέντων περιουσιακών στοιχείων να εξαρτάται από τις σχέσεις που υπάρχουν μεταξύ των σχετικών εταιρειών.

| 5.7 | Ο κανόνας, σύμφωνα με τον οποίο δεν μπορεί να απαιτηθεί η πληρωμή του φόρου εξόδου κατά τη μεταφορά κεφαλαίου με μη αντληθέντα κέρδη, συνεπάγεται ιδιαίτερες απαιτήσεις ως προς την πληροφόρηση. Φαίνεται παράλογο να ζητείται κάθε χρόνο φορολογική δήλωση, στην οποία να αναφέρεται, ότι τα περιουσιακά στοιχεία δεν εκποιήθηκαν, τη στιγμή που χάρη στη συνεργασία μεταξύ των φορολογικών αρχών μπορεί να διασφαλίζεται ότι αμφότερα τα κράτη θα εισπράξουν το νόμιμο μερίδιο του φόρου, όταν αυτός καταβληθεί. |
| --- | --- |

5.7

Ο κανόνας, σύμφωνα με τον οποίο δεν μπορεί να απαιτηθεί η πληρωμή του φόρου εξόδου κατά τη μεταφορά κεφαλαίου με μη αντληθέντα κέρδη, συνεπάγεται ιδιαίτερες απαιτήσεις ως προς την πληροφόρηση. Φαίνεται παράλογο να ζητείται κάθε χρόνο φορολογική δήλωση, στην οποία να αναφέρεται, ότι τα περιουσιακά στοιχεία δεν εκποιήθηκαν, τη στιγμή που χάρη στη συνεργασία μεταξύ των φορολογικών αρχών μπορεί να διασφαλίζεται ότι αμφότερα τα κράτη θα εισπράξουν το νόμιμο μερίδιο του φόρου, όταν αυτός καταβληθεί.

| 5.8 | Ορισμένα περιουσιακά στοιχεία που μεταφέρονται, όπως π.χ. τα άυλα, είτε δεν πωλούνται ποτέ, είτε, πολύ απλά, καταναλώνονται. Η περιγραφή παρόμοιων περιπτώσεων από την Επιτροπή δεν είναι εξαντλητική. Με ποιο τρόπο θα μπορέσει το κράτος μέλος, από το οποίο προέρχονται τα περιουσιακά στοιχεία, να εισπράξει κάποτε τον φόρο επί των μη αντληθέντων κερδών, που υπήρχαν παλαιότερα, εάν δεν επιτρέπεται να τα φορολογήσει κατά τη μεταφορά. |
| --- | --- |

5.8

Ορισμένα περιουσιακά στοιχεία που μεταφέρονται, όπως π.χ. τα άυλα, είτε δεν πωλούνται ποτέ, είτε, πολύ απλά, καταναλώνονται. Η περιγραφή παρόμοιων περιπτώσεων από την Επιτροπή δεν είναι εξαντλητική. Με ποιο τρόπο θα μπορέσει το κράτος μέλος, από το οποίο προέρχονται τα περιουσιακά στοιχεία, να εισπράξει κάποτε τον φόρο επί των μη αντληθέντων κερδών, που υπήρχαν παλαιότερα, εάν δεν επιτρέπεται να τα φορολογήσει κατά τη μεταφορά.

Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 2007.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

---

(1)  ΕΕ C 88, 11 Απριλίου 2006, σελ. 48: Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα τη «Δημιουργία μιας κοινής, ενοποιημένης βάσης για τη φορολογία επιχειρήσεων στην Ε.Ε.».

1

(2)  Υπόθεση αριθ. C-9/02 Hughes de Lasteyrie du Saillant κατά. Υπουργείου Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανίας, ΕΕ C 94, 17.4.2004, σελ. 5.

2

---