# Dziennik Urzędowy C 10/2008

| | ISSN 1725-5228 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 10 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 5115 stycznia 2008 |

ISSN 1725-5228

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 10

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 5115 stycznia 2008

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | REZOLUCJE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny438. sesja plenarna w dniach 26-27 września 2007 r. |
| 2008/C 010/01 | Rezolucja Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie klęsk żywiołowych | 1 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny438. sesja plenarna w dniach 26-27 września 2007 r.

2008/C 010/01

Rezolucja Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie klęsk żywiołowych

1

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY |
| | 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. |
| 2008/C 010/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi w sprawie poprawy skuteczności wykonywania orzeczeń w Unii Europejskiej: zajmowanie rachunków bankowych COM(2006) 618 wersja ostateczna | 2 |
| 2008/C 010/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie uproszczenia środowiska regulacyjnego w sektorze maszynowym | 8 |
| 2008/C 010/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Ramy prawne podstawą dla zwiększania konkurencyjności przemysłu motoryzacyjnego w XXI w. Stanowisko Komisji w sprawie sprawozdania końcowego grupy wysokiego szczebla CARS 21. Wkład w strategię UE na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnieniaCOM(2007) 22 wersja ostateczna | 15 |
| 2008/C 010/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie konstrukcji zabezpieczających przy przewróceniu w kołowych ciągnikach rolniczych lub leśnych (wersja skodyfikowana) COM(2007) 310 wersja ostateczna — 2007/0107 (COD) | 21 |
| 2008/C 010/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie urządzenia sprzęgającego oraz biegu wstecznego kołowych ciągników rolniczych lub leśnych (wersja skodyfikowana) COM(2007) 319 wersja ostateczna — 2007/0117 (COD) | 21 |
| 2008/C 010/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz sposobu i miejsca ich umieszczania COM(2007) 344 wersja ostateczna — 2007/0119 (COD) | 22 |
| 2008/C 010/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji Plan działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii: sposoby wykorzystania potencjałuCOM (2006) 545 wersja ostateczna | 22 |
| 2008/C 010/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opłat lotniskowych COM(2006) 820 wersja ostateczna — 2007/0013 (COD) | 35 |
| 2008/C 010/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego Zrównoważona produkcja energii z paliw kopalnych: cel — Niemal zerowa emisja ze spalania węgla po 2020 r.COM(2006) 843 wersja ostateczna | 39 |
| 2008/C 010/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych zasad dostępu do rynku dla usług autokarowych i autobusowych (przekształcenie) COM(2007) 264 wersja ostateczna — 2007/0097 (COD) | 44 |
| 2008/C 010/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne COM(2007) 51 wersja ostateczna — 2007/0022 (COD) | 47 |
| 2008/C 010/13 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady określającego wspólnotowe procedury ustanawiania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości substancji farmakologicznie czynnych w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego oraz uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2377/90 COM(2007) 194 wersja ostateczna — 2007/0064 (COD) | 51 |
| 2008/C 010/14 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady dotyczącego ustanowienia wspólnotowych ram dla gromadzenia danych, zarządzania danymi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa oraz wsparcia doradztwa naukowego w zakresie wspólnej polityki rybackiej COM(2007) 196 wersja ostateczna — 2007/0070 (CNS) | 53 |
| 2008/C 010/15 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 96/22/WE dotyczącą zakazu stosowania w gospodarstwach hodowlanych niektórych związków o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i ß-agonistycznym COM(2007) 292 wersja ostateczna — 2007/0102 (COD) | 57 |
| 2008/C 010/16 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności COM(2007) 368 wersja ostateczna — 2007/0128 (COD) | 58 |
| 2008/C 010/17 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Integracja handlu światowego i outsourcing. Jak stawić czoła nowym wyzwaniom? | 59 |
| 2008/C 010/18 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie praw pacjenta | 67 |
| 2008/C 010/19 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zapewnienia trwałej wydajności pracy w Europie | 72 |
| 2008/C 010/20 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ujednolicenia wskaźników dotyczących niepełnosprawności jako instrumentu monitorowania strategii europejskich | 80 |
| 2008/C 010/21 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego — W kierunku bardziej skutecznego stosowania zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju COM(2006) 728 wersja ostateczna | 83 |
| 2008/C 010/22 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Gospodarka UE: przegląd za 2006 r. Wzmocnienie strefy euro: najważniejsze priorytety politykiCOM(2006) 714 końcowy — SEC(2006) 1490 | 88 |
| 2008/C 010/23 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie społeczno-gospodarczego wpływu trendów na rynkach finansowych | 96 |
| 2008/C 010/24 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Polityka gospodarcza na rzecz europejskiej strategii przemysłowej | 106 |
| 2008/C 010/25 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: | 113 |

III   Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r.

2008/C 010/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi w sprawie poprawy skuteczności wykonywania orzeczeń w Unii Europejskiej: zajmowanie rachunków bankowych COM(2006) 618 wersja ostateczna

COM(2006) 618 wersja ostateczna

2

2008/C 010/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie uproszczenia środowiska regulacyjnego w sektorze maszynowym

8

2008/C 010/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Ramy prawne podstawą dla zwiększania konkurencyjności przemysłu motoryzacyjnego w XXI w. Stanowisko Komisji w sprawie sprawozdania końcowego grupy wysokiego szczebla CARS 21. Wkład w strategię UE na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnieniaCOM(2007) 22 wersja ostateczna

COM(2007) 22 wersja ostateczna

15

2008/C 010/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie konstrukcji zabezpieczających przy przewróceniu w kołowych ciągnikach rolniczych lub leśnych (wersja skodyfikowana) COM(2007) 310 wersja ostateczna — 2007/0107 (COD)

COM(2007) 310 wersja ostateczna — 2007/0107 (COD)

21

2008/C 010/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie urządzenia sprzęgającego oraz biegu wstecznego kołowych ciągników rolniczych lub leśnych (wersja skodyfikowana) COM(2007) 319 wersja ostateczna — 2007/0117 (COD)

COM(2007) 319 wersja ostateczna — 2007/0117 (COD)

21

2008/C 010/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz sposobu i miejsca ich umieszczania COM(2007) 344 wersja ostateczna — 2007/0119 (COD)

COM(2007) 344 wersja ostateczna — 2007/0119 (COD)

22

2008/C 010/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji Plan działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii: sposoby wykorzystania potencjałuCOM (2006) 545 wersja ostateczna

COM (2006) 545 wersja ostateczna

22

2008/C 010/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opłat lotniskowych COM(2006) 820 wersja ostateczna — 2007/0013 (COD)

COM(2006) 820 wersja ostateczna — 2007/0013 (COD)

35

2008/C 010/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego Zrównoważona produkcja energii z paliw kopalnych: cel — Niemal zerowa emisja ze spalania węgla po 2020 r.COM(2006) 843 wersja ostateczna

COM(2006) 843 wersja ostateczna

39

2008/C 010/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych zasad dostępu do rynku dla usług autokarowych i autobusowych (przekształcenie) COM(2007) 264 wersja ostateczna — 2007/0097 (COD)

COM(2007) 264 wersja ostateczna — 2007/0097 (COD)

44

2008/C 010/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne COM(2007) 51 wersja ostateczna — 2007/0022 (COD)

COM(2007) 51 wersja ostateczna — 2007/0022 (COD)

47

2008/C 010/13

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady określającego wspólnotowe procedury ustanawiania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości substancji farmakologicznie czynnych w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego oraz uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2377/90 COM(2007) 194 wersja ostateczna — 2007/0064 (COD)

COM(2007) 194 wersja ostateczna — 2007/0064 (COD)

51

2008/C 010/14

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady dotyczącego ustanowienia wspólnotowych ram dla gromadzenia danych, zarządzania danymi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa oraz wsparcia doradztwa naukowego w zakresie wspólnej polityki rybackiej COM(2007) 196 wersja ostateczna — 2007/0070 (CNS)

COM(2007) 196 wersja ostateczna — 2007/0070 (CNS)

53

2008/C 010/15

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 96/22/WE dotyczącą zakazu stosowania w gospodarstwach hodowlanych niektórych związków o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i ß-agonistycznym COM(2007) 292 wersja ostateczna — 2007/0102 (COD)

COM(2007) 292 wersja ostateczna — 2007/0102 (COD)

57

2008/C 010/16

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności COM(2007) 368 wersja ostateczna — 2007/0128 (COD)

COM(2007) 368 wersja ostateczna — 2007/0128 (COD)

58

2008/C 010/17

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Integracja handlu światowego i outsourcing. Jak stawić czoła nowym wyzwaniom?

59

2008/C 010/18

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie praw pacjenta

67

2008/C 010/19

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zapewnienia trwałej wydajności pracy w Europie

72

2008/C 010/20

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ujednolicenia wskaźników dotyczących niepełnosprawności jako instrumentu monitorowania strategii europejskich

80

2008/C 010/21

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego — W kierunku bardziej skutecznego stosowania zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju COM(2006) 728 wersja ostateczna

COM(2006) 728 wersja ostateczna

83

2008/C 010/22

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Gospodarka UE: przegląd za 2006 r. Wzmocnienie strefy euro: najważniejsze priorytety politykiCOM(2006) 714 końcowy — SEC(2006) 1490

COM(2006) 714 końcowy — SEC(2006) 1490

88

2008/C 010/23

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie społeczno-gospodarczego wpływu trendów na rynkach finansowych

96

2008/C 010/24

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Polityka gospodarcza na rzecz europejskiej strategii przemysłowej

106

2008/C 010/25

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie:

113

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

REZOLUCJE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 438. sesja plenarna w dniach 26-27 września 2007 r.

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/1 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/1

---

Rezolucja Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie klęsk żywiołowych

(2008/C 10/01)

Na posiedzeniu Prezydium w dniu 25 września 2007 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił wyrazić swoje zaskoczenie i ubolewanie z powodu niszczących pożarów, które w sierpniu b.r. spowodowały szkody w Grecji oraz solidarność z osobami dotkniętymi klęską i ze społeczeństwem obywatelskim.

W czasie sesji plenarnej w dniach 26-27 września (posiedzenie z dnia 26 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął niniejszą rezolucję 192 głosami, nikt nie był przeciw, 1 osoba wstrzymała się od głosu.

Po różnych klęskach żywiołowych, które dotknęły liczne kraje członkowskie Komitet rozważał konieczność takiego wyposażenia finansowego wspólnotowego mechanizmu obrony cywilnej, aby możliwa była skuteczna koordynacja interwencji w wypadku katastrof w Europie i na świecie.

W obliczu ostatnich wydarzeń Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny pragnie ponownie zaznaczyć swoje stanowisko przedstawione w opinii CESE 1491/2005 (NAT/283) oraz zwraca się do Komisji Europejskiej ze szczególnym wezwaniem, by zapewniła skuteczne funkcjonowanie wspólnotowego mechanizmu obrony cywilnej poprzez podjęcie następujących działań:

| 1. | Egzekwowanie respektowania przepisów wspólnotowych w dziedzinie obrony cywilnej we wszystkich państwach członkowskich za pomocą odpowiedniego instrumentu prawnego. |
| --- | --- |

1.

Egzekwowanie respektowania przepisów wspólnotowych w dziedzinie obrony cywilnej we wszystkich państwach członkowskich za pomocą odpowiedniego instrumentu prawnego.

| 2. | Wyposażenie mechanizmu wspólnotowego w następujące instrumenty:






  — | system komunikacji satelitarnej, |
| --- | --- | --- |

2.

Wyposażenie mechanizmu wspólnotowego w następujące instrumenty:

—

system komunikacji satelitarnej,

| — | własne jednostki interwencyjne, |
| --- | --- |

—

własne jednostki interwencyjne,

| — | środki do identyfikacji zasobów ludzkich i wyposażenia do dyspozycji Unii Europejskiej, |
| --- | --- |

—

środki do identyfikacji zasobów ludzkich i wyposażenia do dyspozycji Unii Europejskiej,

| — | regionalizację baz operacyjnych przy zapewnieniu ścisłej koordynacji pomiędzy nimi, |
| --- | --- |

—

regionalizację baz operacyjnych przy zapewnieniu ścisłej koordynacji pomiędzy nimi,

| — | odpowiednie szkolenia techniczne jednostek interwencyjnych. |
| --- | --- |

—

odpowiednie szkolenia techniczne jednostek interwencyjnych.

| 3. | Przyjęcie europejskich norm w zakresie odpowiedzialności cywilnej i karnej, które umożliwią ściganie i karanie sprawców tego rodzaju katastrof. |
| --- | --- |

3.

Przyjęcie europejskich norm w zakresie odpowiedzialności cywilnej i karnej, które umożliwią ściganie i karanie sprawców tego rodzaju katastrof.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

III Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r.

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/2 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/2

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zielonej księgi w sprawie poprawy skuteczności wykonywania orzeczeń w Unii Europejskiej: zajmowanie rachunków bankowych

COM(2006) 618 wersja ostateczna

(2008/C 10/02)

Dnia 24 października 2006 r., Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 18 lipca 2007 r. Sprawozdawcą był Jorge PEGADO LIZ.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z 26 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 131 do 1 — 6 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie

| 1.1 | W następstwie szeregu inicjatyw mających na celu ustanowienie europejskiego obszaru sądowego, publikując omawianą zieloną księgę Komisja rozpoczyna konsultacje na temat ewentualnego utworzenia wspólnotowego instrumentu prawnego, który zapewniłby skuteczniejszą egzekucję roszczeń pieniężnych poprzez zagwarantowanie, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach bankowych dłużnika we wszystkich państwach członkowskich będą zamrażane na początku postępowania. |
| --- | --- |

1.1

W następstwie szeregu inicjatyw mających na celu ustanowienie europejskiego obszaru sądowego, publikując omawianą zieloną księgę Komisja rozpoczyna konsultacje na temat ewentualnego utworzenia wspólnotowego instrumentu prawnego, który zapewniłby skuteczniejszą egzekucję roszczeń pieniężnych poprzez zagwarantowanie, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach bankowych dłużnika we wszystkich państwach członkowskich będą zamrażane na początku postępowania.

| 1.2 | Z treści omawianej zielonej księgi — której nie należy rozpatrywać bez lektury i analizy załączonego do niej dokumentu roboczego (1) oraz zleconego opracowania, służącego jej za podstawę — wynika (pomimo pewnej niespójności pojęciowej w określeniu przedmiotowego i podmiotowego zakresu środka oraz niedoskonałego tłumaczenia na niektóre języki), że Komisja planuje złożyć wniosek w sprawie rozporządzenia, o charakterze fakultatywnym, określającego system prawny w zakresie europejskiego nakazu zajęcia w formie zapobiegawczego zajęcia rachunków bankowych, bez względu na rodzaj długu i status zaangażowanych stron. |
| --- | --- |

1.2

Z treści omawianej zielonej księgi — której nie należy rozpatrywać bez lektury i analizy załączonego do niej dokumentu roboczego (1) oraz zleconego opracowania, służącego jej za podstawę — wynika (pomimo pewnej niespójności pojęciowej w określeniu przedmiotowego i podmiotowego zakresu środka oraz niedoskonałego tłumaczenia na niektóre języki), że Komisja planuje złożyć wniosek w sprawie rozporządzenia, o charakterze fakultatywnym, określającego system prawny w zakresie europejskiego nakazu zajęcia w formie zapobiegawczego zajęcia rachunków bankowych, bez względu na rodzaj długu i status zaangażowanych stron.

| 1.3 | Nie przeprowadzono oceny oddziaływania takiego środka, a w porównawczych analizach prawa, na których dokument się opiera, uwzględniono jedynie 15 z 27 państw członkowskich UE. Chociaż Komitet podziela obawy Komisji, w zaistniałych okolicznościach jest on zdania, że nie dowiedziono w dostatecznym stopniu potrzeby wprowadzenia takiego środka z punktu widzenia zasad pomocniczości i proporcjonalności; być może zbliżony rezultat można by osiągnąć w zadowalający sposób po prostu poprzez zmianę dwóch przepisów rozporządzenia Bruksela I. |
| --- | --- |

1.3

Nie przeprowadzono oceny oddziaływania takiego środka, a w porównawczych analizach prawa, na których dokument się opiera, uwzględniono jedynie 15 z 27 państw członkowskich UE. Chociaż Komitet podziela obawy Komisji, w zaistniałych okolicznościach jest on zdania, że nie dowiedziono w dostatecznym stopniu potrzeby wprowadzenia takiego środka z punktu widzenia zasad pomocniczości i proporcjonalności; być może zbliżony rezultat można by osiągnąć w zadowalający sposób po prostu poprzez zmianę dwóch przepisów rozporządzenia Bruksela I.

| 1.4 | Komitet nie znajduje również żadnego logicznego uzasadnienia dla ograniczenia zakresu tego rodzaju inicjatywy do zapobiegawczego zajmowania środków pieniężnych zdeponowanych na rachunkach bankowych; Komitet proponuje rozszerzenie jej zakresu o pozostały majątek ruchomy dłużnika oraz, po wprowadzeniu koniecznych zmian, o zajęcie rachunku bankowego po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego. Zdaniem Komitetu, konieczne jest ponadto zadbanie, aby środkowi temu towarzyszyła jednocześnie inicjatywa dotycząca przejrzystości rachunków bankowych, obowiązku informacyjnego oraz stosownych zasad ochrony danych i zachowania poufności. |
| --- | --- |

1.4

Komitet nie znajduje również żadnego logicznego uzasadnienia dla ograniczenia zakresu tego rodzaju inicjatywy do zapobiegawczego zajmowania środków pieniężnych zdeponowanych na rachunkach bankowych; Komitet proponuje rozszerzenie jej zakresu o pozostały majątek ruchomy dłużnika oraz, po wprowadzeniu koniecznych zmian, o zajęcie rachunku bankowego po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego. Zdaniem Komitetu, konieczne jest ponadto zadbanie, aby środkowi temu towarzyszyła jednocześnie inicjatywa dotycząca przejrzystości rachunków bankowych, obowiązku informacyjnego oraz stosownych zasad ochrony danych i zachowania poufności.

| 1.5 | Jeżeli wprowadzenie takiego środka zostanie uznane za niezbędne, Komitet zgadza się z Komisją co do tego, że stosownym instrumentem będzie rozporządzenie o charakterze fakultatywnym w sprawie zamrażania rachunków bankowych dłużnika w państwach członkowskich innych niż państwo, w którym wierzyciel mieszka lub ma siedzibę firmy. |
| --- | --- |

1.5

Jeżeli wprowadzenie takiego środka zostanie uznane za niezbędne, Komitet zgadza się z Komisją co do tego, że stosownym instrumentem będzie rozporządzenie o charakterze fakultatywnym w sprawie zamrażania rachunków bankowych dłużnika w państwach członkowskich innych niż państwo, w którym wierzyciel mieszka lub ma siedzibę firmy.

| 1.6 | W związku z tym, chcąc w pełni zastosować się do wniosku Komisji o wydanie opinii, Komitet przedstawia szczegółowy zestaw zaleceń o charakterze techniczno-prawnym określających system, który w przypadku tej inicjatywy jest z jego punktu widzenia najwłaściwszy, a w szczególności dotyczących: właściwości sądu, warunków wydania nakazu, ograniczeń co do wysokości kwot podlegających zajęciu, zwolnień, gwarancji ochrony dłużnika oraz osób trzecich będących posiadaczami rachunków wspólnych — w przypadku których odpowiedzialność spoczywa na nich w równym stopniu lub rachunków, w przypadku których zakres odpowiedzialności ma charakter proporcjonalny — odwołań i terminów, zasad dotyczących kosztów prawnych, obowiązków i zakresu odpowiedzialności banków, w których utrzymywane są dane rachunki, oraz zasad krajowego i międzynarodowego prawa prywatnego, które również mogą mieć zastosowanie. |
| --- | --- |

1.6

W związku z tym, chcąc w pełni zastosować się do wniosku Komisji o wydanie opinii, Komitet przedstawia szczegółowy zestaw zaleceń o charakterze techniczno-prawnym określających system, który w przypadku tej inicjatywy jest z jego punktu widzenia najwłaściwszy, a w szczególności dotyczących: właściwości sądu, warunków wydania nakazu, ograniczeń co do wysokości kwot podlegających zajęciu, zwolnień, gwarancji ochrony dłużnika oraz osób trzecich będących posiadaczami rachunków wspólnych — w przypadku których odpowiedzialność spoczywa na nich w równym stopniu lub rachunków, w przypadku których zakres odpowiedzialności ma charakter proporcjonalny — odwołań i terminów, zasad dotyczących kosztów prawnych, obowiązków i zakresu odpowiedzialności banków, w których utrzymywane są dane rachunki, oraz zasad krajowego i międzynarodowego prawa prywatnego, które również mogą mieć zastosowanie.

2.   Istota zielonej księgi

| 2.1 | Publikując omawianą zieloną księgę, Komisja rozpoczyna konsultacje z udziałem zainteresowanych stron na temat sposobów skuteczniejszej egzekucji roszczeń pieniężnych. Jako możliwe rozwiązanie proponuje utworzenie europejskiego systemu zajmowania rachunków bankowych. |
| --- | --- |

2.1

Publikując omawianą zieloną księgę, Komisja rozpoczyna konsultacje z udziałem zainteresowanych stron na temat sposobów skuteczniejszej egzekucji roszczeń pieniężnych. Jako możliwe rozwiązanie proponuje utworzenie europejskiego systemu zajmowania rachunków bankowych.

| 2.2 | Komisja otwiera swój dokument wskazaniem istniejących problemów dotyczących egzekucji wyroków w postępowaniach cywilnych prowadzonych w ramach „europejskiego obszaru sądowego”, które wynikają ze zróżnicowania krajowych zasad w tym zakresie, i przyznaje, że rozporządzenie (WE) 44/2001 (Bruksela I) (2)
  „nie przewiduje, by środki zabezpieczające, takie jak zajęcie rachunku bankowego w drodze orzeczenia wydanego w postępowaniu ex parte, można było uznawać i stosować w państwie członkowskim innym niż to, w którym je orzeczono”. |
| --- | --- |

2.2

Komisja otwiera swój dokument wskazaniem istniejących problemów dotyczących egzekucji wyroków w postępowaniach cywilnych prowadzonych w ramach „europejskiego obszaru sądowego”, które wynikają ze zróżnicowania krajowych zasad w tym zakresie, i przyznaje, że rozporządzenie (WE) 44/2001 (Bruksela I) (2)
  „nie przewiduje, by środki zabezpieczające, takie jak zajęcie rachunku bankowego w drodze orzeczenia wydanego w postępowaniu ex parte, można było uznawać i stosować w państwie członkowskim innym niż to, w którym je orzeczono”.

| 2.3 | Zdaniem Komisji wada ta mogłaby zakłócić konkurencję między przedsiębiorstwami wskutek zależności od skuteczności systemów sądowych krajów, w których przedsiębiorstwa te prowadzą swoją działalność; mogłoby to zatem przeszkodzić w prawidłowym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego, które wymaga jednakowej skuteczności i tempa windykacji roszczeń pieniężnych. |
| --- | --- |

2.3

Zdaniem Komisji wada ta mogłaby zakłócić konkurencję między przedsiębiorstwami wskutek zależności od skuteczności systemów sądowych krajów, w których przedsiębiorstwa te prowadzą swoją działalność; mogłoby to zatem przeszkodzić w prawidłowym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego, które wymaga jednakowej skuteczności i tempa windykacji roszczeń pieniężnych.

| 2.4 | Komisja proponuje zatem ustanowienie „europejskiego nakazu zajęcia rachunków bankowych, który pozwoliłby wierzycielowi zabezpieczyć kwotę należności lub wartość roszczenia poprzez uniemożliwienie wycofania lub przeniesienia środków zdeponowanych na jednym lub kilku rachunkach bankowych dłużnika na terytorium Unii Europejskiej” i prezentuje szczegółową analizę możliwych ram prawnych w tym zakresie, których założenia przedstawia w formie 23 pytań. |
| --- | --- |

2.4

Komisja proponuje zatem ustanowienie „europejskiego nakazu zajęcia rachunków bankowych, który pozwoliłby wierzycielowi zabezpieczyć kwotę należności lub wartość roszczenia poprzez uniemożliwienie wycofania lub przeniesienia środków zdeponowanych na jednym lub kilku rachunkach bankowych dłużnika na terytorium Unii Europejskiej” i prezentuje szczegółową analizę możliwych ram prawnych w tym zakresie, których założenia przedstawia w formie 23 pytań.

3.   Kontekst inicjatywy

| 3.1 | Inicjatywa ta dobrze wpisuje się w zestaw środków o szerszym zakresie, które Komisja przyjęła w godnym pochwały celu utworzenia europejskiego obszaru sądowego zapewniającego wsparcie prawne dla procesu urzeczywistniania rynku wewnętrznego (3), w szczególności w następstwie zmiany konwencji brukselskiej w rozporządzenie wspólnotowe (4) oraz rozporządzenia ustanawiającego Europejski Tytuł Egzekucyjny (5). |
| --- | --- |

3.1

Inicjatywa ta dobrze wpisuje się w zestaw środków o szerszym zakresie, które Komisja przyjęła w godnym pochwały celu utworzenia europejskiego obszaru sądowego zapewniającego wsparcie prawne dla procesu urzeczywistniania rynku wewnętrznego (3), w szczególności w następstwie zmiany konwencji brukselskiej w rozporządzenie wspólnotowe (4) oraz rozporządzenia ustanawiającego Europejski Tytuł Egzekucyjny (5).

| 3.2 | Jest sporo prawdy w praktycznych uwagach Komisji na temat problemów dotyczących egzekucji wyroków w poszczególnych krajach Europy oraz różnic w przepisach dotyczących tych wyroków, które wynikają z braku harmonizacji procesu egzekucji na szczeblu Unii Europejskiej, co pociąga za sobą konsekwencje, na które Komisja słusznie zwróciła uwagę (6). Należy również stwierdzić, że konsekwencje te będą jeszcze poważniejsze w związku z niedawnym przystąpieniem do UE 12 nowych państw członkowskich. W omawianej zielonej księdze Komisja pomija jednak niezbędną analizę swojej inicjatywy w świetle zasad pomocniczości i proporcjonalności. |
| --- | --- |

3.2

Jest sporo prawdy w praktycznych uwagach Komisji na temat problemów dotyczących egzekucji wyroków w poszczególnych krajach Europy oraz różnic w przepisach dotyczących tych wyroków, które wynikają z braku harmonizacji procesu egzekucji na szczeblu Unii Europejskiej, co pociąga za sobą konsekwencje, na które Komisja słusznie zwróciła uwagę (6). Należy również stwierdzić, że konsekwencje te będą jeszcze poważniejsze w związku z niedawnym przystąpieniem do UE 12 nowych państw członkowskich. W omawianej zielonej księdze Komisja pomija jednak niezbędną analizę swojej inicjatywy w świetle zasad pomocniczości i proporcjonalności.

| 3.3 | Nie wykazano tam ponadto, że tego samego rezultatu lub rezultatu o zbliżonym efekcie nie można by osiągnąć w prosty sposób przez zmianę jednego czy dwóch przepisów rozporządzenia Bruksela I (w szczególności art. 31 i 47) (7), co rozszerzyłoby jego zakres, a zarazem pozwoliło na zachowanie istniejącego systemu. Przyniosłoby to wyraźne korzyści pod względem uproszczenia. |
| --- | --- |

3.3

Nie wykazano tam ponadto, że tego samego rezultatu lub rezultatu o zbliżonym efekcie nie można by osiągnąć w prosty sposób przez zmianę jednego czy dwóch przepisów rozporządzenia Bruksela I (w szczególności art. 31 i 47) (7), co rozszerzyłoby jego zakres, a zarazem pozwoliło na zachowanie istniejącego systemu. Przyniosłoby to wyraźne korzyści pod względem uproszczenia.

| 3.4 | Ponadto Komisja także nie przeprowadziła jeszcze wstępnej oceny oddziaływania, w której należy uwzględnić nie tylko 15 państw członkowskich, których sytuacja została przeanalizowana w opracowaniu, na podstawie którego powstała zielona księga (8), ale wszystkie obecne państwa członkowskie. Musi jej towarzyszyć prawidłowa ocena środków mających na celu zwiększenie przejrzystości w odniesieniu do majątku dłużników oraz do niezbędnego dostępu do informacji dotyczących ich rachunków bankowych, bez uszczerbku dla należytej ochrony tajemnicy bankowej, ponieważ tylko uwzględniwszy wszystkie te czynniki można dokonać prawidłowej oceny inicjatywy pod względem (a) potrzeby jej istnienia, (b) jej zakresu i (c) jej przesłanek. |
| --- | --- |

3.4

Ponadto Komisja także nie przeprowadziła jeszcze wstępnej oceny oddziaływania, w której należy uwzględnić nie tylko 15 państw członkowskich, których sytuacja została przeanalizowana w opracowaniu, na podstawie którego powstała zielona księga (8), ale wszystkie obecne państwa członkowskie. Musi jej towarzyszyć prawidłowa ocena środków mających na celu zwiększenie przejrzystości w odniesieniu do majątku dłużników oraz do niezbędnego dostępu do informacji dotyczących ich rachunków bankowych, bez uszczerbku dla należytej ochrony tajemnicy bankowej, ponieważ tylko uwzględniwszy wszystkie te czynniki można dokonać prawidłowej oceny inicjatywy pod względem (a) potrzeby jej istnienia, (b) jej zakresu i (c) jej przesłanek.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | Komitet sklasyfikował swoje uwagi w dwóch kategoriach:






  a) | uwagi ogólne na temat zasadniczych kwestii dotyczących charakteru i zakresu przepisu oraz |
| --- | --- | --- |

4.1

Komitet sklasyfikował swoje uwagi w dwóch kategoriach:

a)

uwagi ogólne na temat zasadniczych kwestii dotyczących charakteru i zakresu przepisu oraz

| b) | uwagi szczegółowe dotyczące kwestii proceduralnych. |
| --- | --- |

b)

uwagi szczegółowe dotyczące kwestii proceduralnych.

4.2   Kwestia wstępna: terminy i pojęcia

| 4.2.1 | Ponieważ możliwe jest, że następstwem zielonej księgi będzie instrument prawny (prawdopodobnie w formie rozporządzenia wspólnotowego), terminy użyte do określenia pojęć, które będą definiować charakter powstałego w ten sposób porządku proceduralnego, muszą być możliwie ścisłe oraz precyzyjne pod względem techniczno-prawnym w każdym z języków wspólnotowych. |
| --- | --- |

4.2.1

Ponieważ możliwe jest, że następstwem zielonej księgi będzie instrument prawny (prawdopodobnie w formie rozporządzenia wspólnotowego), terminy użyte do określenia pojęć, które będą definiować charakter powstałego w ten sposób porządku proceduralnego, muszą być możliwie ścisłe oraz precyzyjne pod względem techniczno-prawnym w każdym z języków wspólnotowych.

| 4.2.2 | Obecnie w co najmniej pięciu wersjach językowych (9) terminy stosowane przez Komisję do określenia typu pożądanego środka zapobiegawczego, są wieloznaczne i niekoniecznie równoważne; może to doprowadzić do niejasności pod względem techniczno-prawnym co do prawnego charakteru przepisu. Komisja powinna zatem jak najszybciej poprawić tłumaczenia, aby uniknąć niejasności wynikających jedynie z użycia nieodpowiedniej terminologii (10). |
| --- | --- |

4.2.2

Obecnie w co najmniej pięciu wersjach językowych (9) terminy stosowane przez Komisję do określenia typu pożądanego środka zapobiegawczego, są wieloznaczne i niekoniecznie równoważne; może to doprowadzić do niejasności pod względem techniczno-prawnym co do prawnego charakteru przepisu. Komisja powinna zatem jak najszybciej poprawić tłumaczenia, aby uniknąć niejasności wynikających jedynie z użycia nieodpowiedniej terminologii (10).

| 4.2.3 | Na podstawie analizy proponowanych warunków (potrzeba udowodnienia fumus boni iuris i periculum in mora) i celu (zamrożenie lub zablokowanie środków zdeponowanych na rachunkach bankowych do czasu prawomocnego wyroku i egzekucji w postępowaniu cywilnym w celu odzyskania środków pieniężnych — oczywiście środków o charakterze cywilnym lub handlowym, a nie wynikających z postępowania karnego) wydaje się zasadne uznanie, że jest to nakaz zabezpieczający w formie zajęcia zapobiegawczego. |
| --- | --- |

4.2.3

Na podstawie analizy proponowanych warunków (potrzeba udowodnienia fumus boni iuris i periculum in mora) i celu (zamrożenie lub zablokowanie środków zdeponowanych na rachunkach bankowych do czasu prawomocnego wyroku i egzekucji w postępowaniu cywilnym w celu odzyskania środków pieniężnych — oczywiście środków o charakterze cywilnym lub handlowym, a nie wynikających z postępowania karnego) wydaje się zasadne uznanie, że jest to nakaz zabezpieczający w formie zajęcia zapobiegawczego.

4.3   Zakres zastosowania środka (11)

| 4.3.1 | Komitet ma ponadto wątpliwości co do ograniczenia zakresu środka zabezpieczającego do „rachunków bankowych”. |
| --- | --- |

4.3.1

Komitet ma ponadto wątpliwości co do ograniczenia zakresu środka zabezpieczającego do „rachunków bankowych”.

| 4.3.2 | Zajęcie aktywów pieniężnych, co z konieczności musi być pojęciem o szerokim zakresie, powinno mieć zastosowanie do wszystkich aktywów dłużnika do wysokości kwoty podlegającej zajęciu na mocy nakazu. Celem środka zabezpieczającego takiego jak zaproponowany mogłoby być zajęcie innych aktywów dłużnika mogących podlegać zajęciu, w tym papierów wartościowych, akcji, obligacji oraz pozostałych praw i roszczeń względem osób trzecich, a nie tylko pieniędzy zdeponowanych na rachunkach bankowych czy w innych instytucjach finansowych. Nie ma powodów, aby zakładać, że zbyt skomplikowane byłoby rozszerzenie zakresu środka w taki sposób, aby objął on w końcu majątek ruchomy, który nie podlega rejestracji, oraz roszczenia pieniężne dłużnika (w tym akcje, obligacje, przychody z tytułu najmu i inne, pożyczki udzielone osobom trzecim itp.), czyli majątek ruchomy bezpośrednio powiązany z rachunkiem bankowym. |
| --- | --- |

4.3.2

Zajęcie aktywów pieniężnych, co z konieczności musi być pojęciem o szerokim zakresie, powinno mieć zastosowanie do wszystkich aktywów dłużnika do wysokości kwoty podlegającej zajęciu na mocy nakazu. Celem środka zabezpieczającego takiego jak zaproponowany mogłoby być zajęcie innych aktywów dłużnika mogących podlegać zajęciu, w tym papierów wartościowych, akcji, obligacji oraz pozostałych praw i roszczeń względem osób trzecich, a nie tylko pieniędzy zdeponowanych na rachunkach bankowych czy w innych instytucjach finansowych. Nie ma powodów, aby zakładać, że zbyt skomplikowane byłoby rozszerzenie zakresu środka w taki sposób, aby objął on w końcu majątek ruchomy, który nie podlega rejestracji, oraz roszczenia pieniężne dłużnika (w tym akcje, obligacje, przychody z tytułu najmu i inne, pożyczki udzielone osobom trzecim itp.), czyli majątek ruchomy bezpośrednio powiązany z rachunkiem bankowym.

| 4.3.3 | Ponadto wydaje się, że brak jest uzasadnienia dla ograniczania zakresu instrumentu wspólnotowego do zapobiegawczego zajęcia rachunków bankowych. Po wprowadzeniu koniecznych zmian mógłby on zostać z pożytkiem tak rozszerzony, by objął zajęcie wymienionych aktywów po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego, zwłaszcza że te same trudności dotyczące zajmowania i znikania aktywów (stanowiące uzasadnienie dla tego środka) tak samo mogą mieć miejsce w tej sytuacji. |
| --- | --- |

4.3.3

Ponadto wydaje się, że brak jest uzasadnienia dla ograniczania zakresu instrumentu wspólnotowego do zapobiegawczego zajęcia rachunków bankowych. Po wprowadzeniu koniecznych zmian mógłby on zostać z pożytkiem tak rozszerzony, by objął zajęcie wymienionych aktywów po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego, zwłaszcza że te same trudności dotyczące zajmowania i znikania aktywów (stanowiące uzasadnienie dla tego środka) tak samo mogą mieć miejsce w tej sytuacji.

| 4.3.4 | Komisja powinna zatem właściwie ocenić i uzasadnić wartość oraz koszt tego środka, którego zakres ograniczony jest wyłącznie do zapobiegawczego zajęcia środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych dłużnika. |
| --- | --- |

4.3.4

Komisja powinna zatem właściwie ocenić i uzasadnić wartość oraz koszt tego środka, którego zakres ograniczony jest wyłącznie do zapobiegawczego zajęcia środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych dłużnika.

4.4   Termin złożenia wniosku o nakaz zajęcia

| 4.4.1 | Kwestia terminu złożenia wniosku o nakaz zabezpieczający rozwiązuje się automatycznie ze względu na jego omówiony już szczególny charakter. Zgodnie z najlepszymi rozwiązaniami prawnymi, ubieganie się o nakaz zabezpieczający powinno być możliwe w dowolnym momencie procedury prawnej, z którą jest związany, a w szczególności przed wniesieniem powództwa głównego, jako procedura przygotowawcza i zapobiegawcza, ponieważ na tym właśnie etapie ma on najbardziej praktyczne zastosowanie. |
| --- | --- |

4.4.1

Kwestia terminu złożenia wniosku o nakaz zabezpieczający rozwiązuje się automatycznie ze względu na jego omówiony już szczególny charakter. Zgodnie z najlepszymi rozwiązaniami prawnymi, ubieganie się o nakaz zabezpieczający powinno być możliwe w dowolnym momencie procedury prawnej, z którą jest związany, a w szczególności przed wniesieniem powództwa głównego, jako procedura przygotowawcza i zapobiegawcza, ponieważ na tym właśnie etapie ma on najbardziej praktyczne zastosowanie.

| 4.4.2 | Naturalnie należy uwzględnić oczywiste szczególne cechy systemu prawnego, w zależności od tego, czy środek zabezpieczający zostaje zastosowany przed wniesieniem powództwa głównego, czy też po otrzymaniu decyzji potwierdzającej roszczenie, przed rozpoczęciem lub w trakcie postępowania egzekucyjnego, bądź też od tego, czy wniesiono apelację od wyroku wydanego w sądzie pierwszej instancji lub wreszcie od sytuacji, w której prawo do egzekucji nie przybiera formy nakazu (pismo, weksel własny, czek lub inny nadający się do wykonania dokument). |
| --- | --- |

4.4.2

Naturalnie należy uwzględnić oczywiste szczególne cechy systemu prawnego, w zależności od tego, czy środek zabezpieczający zostaje zastosowany przed wniesieniem powództwa głównego, czy też po otrzymaniu decyzji potwierdzającej roszczenie, przed rozpoczęciem lub w trakcie postępowania egzekucyjnego, bądź też od tego, czy wniesiono apelację od wyroku wydanego w sądzie pierwszej instancji lub wreszcie od sytuacji, w której prawo do egzekucji nie przybiera formy nakazu (pismo, weksel własny, czek lub inny nadający się do wykonania dokument).

4.5   Właściwość sądu

| 4.5.1 | Do pewnego stopnia za sprawą powyższego rozwiązuje się również problem właściwości sądu do rozpatrywania i wydawania nakazu zabezpieczającego. Sądem właściwym jest naturalnie sąd, który odpowiada za prowadzenie sprawy głównej od momentu rozpoczęcia postępowania lub egzekucji. |
| --- | --- |

4.5.1

Do pewnego stopnia za sprawą powyższego rozwiązuje się również problem właściwości sądu do rozpatrywania i wydawania nakazu zabezpieczającego. Sądem właściwym jest naturalnie sąd, który odpowiada za prowadzenie sprawy głównej od momentu rozpoczęcia postępowania lub egzekucji.

| 4.5.2 | Jednak w sytuacji, gdy wniesiono o nakaz przed wszczęciem postępowania/egzekucji, sąd kraju, w którym znajdują się rachunki bankowe, również powinien posiadać właściwość. W tym przypadku należy jednak zadbać o to, aby z chwilą wniesienia powództwa głównego lub powództwa o egzekucję odpowiedzialność za nakaz zabezpieczający, który został już wydany, przeszła na sąd, który jest właściwy do orzekania w sprawie głównej. Sąd ten powinien zaakceptować to bez przeprowadzania procedury uznawania nawet w sytuacji, gdy podlega on jurysdykcji innego państwa (12). |
| --- | --- |

4.5.2

Jednak w sytuacji, gdy wniesiono o nakaz przed wszczęciem postępowania/egzekucji, sąd kraju, w którym znajdują się rachunki bankowe, również powinien posiadać właściwość. W tym przypadku należy jednak zadbać o to, aby z chwilą wniesienia powództwa głównego lub powództwa o egzekucję odpowiedzialność za nakaz zabezpieczający, który został już wydany, przeszła na sąd, który jest właściwy do orzekania w sprawie głównej. Sąd ten powinien zaakceptować to bez przeprowadzania procedury uznawania nawet w sytuacji, gdy podlega on jurysdykcji innego państwa (12).

4.6   Warunki wydania nakazu

| 4.6.1 | Istnieje również nieodłączna potrzeba zagwarantowania, aby zostały spełnione warunki, które Komisja bardzo trafnie określa w punkcie 3.2 zielonej księgi, a mianowicie fumus boni iuris i periculum in mora. Jednakże w przypadku, gdy wydano już nakaz sądowy lub udzielono innego rodzaju prawa do egzekucji, wymagany będzie jedynie dowód periculum in mora, czyli pilnej potrzeby wydania nakazu zajęcia. |
| --- | --- |

4.6.1

Istnieje również nieodłączna potrzeba zagwarantowania, aby zostały spełnione warunki, które Komisja bardzo trafnie określa w punkcie 3.2 zielonej księgi, a mianowicie fumus boni iuris i periculum in mora. Jednakże w przypadku, gdy wydano już nakaz sądowy lub udzielono innego rodzaju prawa do egzekucji, wymagany będzie jedynie dowód periculum in mora, czyli pilnej potrzeby wydania nakazu zajęcia.

| 4.6.2 | Kolejnym warunkiem przyjęcia wniosku o wydanie nakazu mógłby być dowód na to, że wierzyciel podjął odpowiednie starania w celu odzyskania długu za zgodą dłużnika, za pomocą środków pozasądowych. |
| --- | --- |

4.6.2

Kolejnym warunkiem przyjęcia wniosku o wydanie nakazu mógłby być dowód na to, że wierzyciel podjął odpowiednie starania w celu odzyskania długu za zgodą dłużnika, za pomocą środków pozasądowych.

| 4.6.3 | Jeżeli nakaz ma być skuteczny, niezbędny jest brak wymogu uprzedniego przesłuchania dłużnika. Mogłoby to jednak iść w parze z dostarczeniem kaucji ustalanej przez sędziego w wysokości wystarczającej do pokrycia strat lub szkód w przypadku ewentualnego oddalenia środka w postępowaniu głównym lub odwoławczym (o ile nie ma to skutków zawieszających), pod warunkiem że nakaz został wydany przed zaistnieniem lub uzyskaniem ostatecznego wyroku. |
| --- | --- |

4.6.3

Jeżeli nakaz ma być skuteczny, niezbędny jest brak wymogu uprzedniego przesłuchania dłużnika. Mogłoby to jednak iść w parze z dostarczeniem kaucji ustalanej przez sędziego w wysokości wystarczającej do pokrycia strat lub szkód w przypadku ewentualnego oddalenia środka w postępowaniu głównym lub odwoławczym (o ile nie ma to skutków zawieszających), pod warunkiem że nakaz został wydany przed zaistnieniem lub uzyskaniem ostatecznego wyroku.

4.7   Kwota podlegająca zabezpieczeniu i zwolnienia

| 4.7.1 | Kwota, która ma zostać zabezpieczona nakazem, nie może przekraczać kwoty, która rzekomo była należna i nie została spłacona, powiększonej o koszty z tytułu odsetek za zwłokę (umownych bądź ustawowych) poniesione do momentu wniesienia o tytuł egzekucyjny. |
| --- | --- |

4.7.1

Kwota, która ma zostać zabezpieczona nakazem, nie może przekraczać kwoty, która rzekomo była należna i nie została spłacona, powiększonej o koszty z tytułu odsetek za zwłokę (umownych bądź ustawowych) poniesione do momentu wniesienia o tytuł egzekucyjny.

| 4.7.2 | W kontekście postępowań zapobiegawczych, które z konieczności są tymczasowe, oraz z uwagi na poważny charakter zamrażania środków na rachunkach bankowych, Komitet nie uważa za zasadne uwzględniania w nim innych kwot, zwłaszcza w celu pokrycia przyszłych płatności odsetek, honorariów adwokackich, kosztów prawnych, bankowych itp. |
| --- | --- |

4.7.2

W kontekście postępowań zapobiegawczych, które z konieczności są tymczasowe, oraz z uwagi na poważny charakter zamrażania środków na rachunkach bankowych, Komitet nie uważa za zasadne uwzględniania w nim innych kwot, zwłaszcza w celu pokrycia przyszłych płatności odsetek, honorariów adwokackich, kosztów prawnych, bankowych itp.

| 4.7.3 | Komitet ma świadomość, że wprowadzenie tego rodzaju systemu mogłoby spowodować powstanie dodatkowych kosztów dla banków. Niemniej jednak nie uważa za zasadne, aby uwzględniać te koszty w kwotach, które mają być zamrożone na rachunkach bankowych posiadanych przez rzekomego dłużnika. Ustalenia dotyczące opłat bankowych oraz odzyskiwania ich od wierzycieli stosujących tę procedurę powinny zostać pozostawione ustawodawstwu krajowemu. Opłaty te powinny być doliczane przy rozliczaniu kosztów sądowych, które są określane w końcowej fazie procedury. |
| --- | --- |

4.7.3

Komitet ma świadomość, że wprowadzenie tego rodzaju systemu mogłoby spowodować powstanie dodatkowych kosztów dla banków. Niemniej jednak nie uważa za zasadne, aby uwzględniać te koszty w kwotach, które mają być zamrożone na rachunkach bankowych posiadanych przez rzekomego dłużnika. Ustalenia dotyczące opłat bankowych oraz odzyskiwania ich od wierzycieli stosujących tę procedurę powinny zostać pozostawione ustawodawstwu krajowemu. Opłaty te powinny być doliczane przy rozliczaniu kosztów sądowych, które są określane w końcowej fazie procedury.

| 4.7.4 | W instrumencie wspólnotowym należy również ustanowić kryteria określania zwolnień z egzekucji, tak aby umożliwić dłużnikowi (o ile dłużnik jest osobą fizyczną) zaspokojenie podstawowych potrzeb swoich i swojej rodziny, co mogłoby być zagrożone przez tytuł egzekucyjny. |
| --- | --- |

4.7.4

W instrumencie wspólnotowym należy również ustanowić kryteria określania zwolnień z egzekucji, tak aby umożliwić dłużnikowi (o ile dłużnik jest osobą fizyczną) zaspokojenie podstawowych potrzeb swoich i swojej rodziny, co mogłoby być zagrożone przez tytuł egzekucyjny.

| 4.7.5 | Po egzekucji nakazu zabezpieczającego bank powinien poinformować sąd o wszelkich ograniczeniach dotyczących wykonania nakazu zajęcia, uzależnionych od charakteru rachunku bankowego dłużnika (rachunek rozliczeniowy, rachunek oszczędnościowy, rachunek hipoteczny itp.), charakteru wpływających na ten rachunek przychodów lub zarobków (wynagrodzeń, honorariów, wynagrodzeń za pracę wykonywaną w imieniu innej osoby, przychodów z tytułu najmu i innych, emerytur i rent, zasiłków itp.) oraz charakteru wydatków związanych z rachunkiem (kredyt hipoteczny, leasing samochodu, czynsz, kredyt konsumencki, utrzymanie rodziny itp.) zgodnie z prawem kraju, w którym znajduje się konto bankowe i w zależności od posiadania przez bank takich informacji. |
| --- | --- |

4.7.5

Po egzekucji nakazu zabezpieczającego bank powinien poinformować sąd o wszelkich ograniczeniach dotyczących wykonania nakazu zajęcia, uzależnionych od charakteru rachunku bankowego dłużnika (rachunek rozliczeniowy, rachunek oszczędnościowy, rachunek hipoteczny itp.), charakteru wpływających na ten rachunek przychodów lub zarobków (wynagrodzeń, honorariów, wynagrodzeń za pracę wykonywaną w imieniu innej osoby, przychodów z tytułu najmu i innych, emerytur i rent, zasiłków itp.) oraz charakteru wydatków związanych z rachunkiem (kredyt hipoteczny, leasing samochodu, czynsz, kredyt konsumencki, utrzymanie rodziny itp.) zgodnie z prawem kraju, w którym znajduje się konto bankowe i w zależności od posiadania przez bank takich informacji.

4.8   Rachunki osób trzecich

| 4.8.1 | Z tych samych względów wydaje się, że brak jest uzasadnienia dla takiego rozszerzenia zakresu nakazu zabezpieczającego, by objął on rachunki bankowe utrzymywane w imieniu osób trzecich. W sytuacji, gdy nie można precyzyjnie określić części środków należącej do dłużnika, należy założyć, że części należące do posiadaczy rachunku są równe. |
| --- | --- |

4.8.1

Z tych samych względów wydaje się, że brak jest uzasadnienia dla takiego rozszerzenia zakresu nakazu zabezpieczającego, by objął on rachunki bankowe utrzymywane w imieniu osób trzecich. W sytuacji, gdy nie można precyzyjnie określić części środków należącej do dłużnika, należy założyć, że części należące do posiadaczy rachunku są równe.

| 4.8.2 | Jest również rzeczą nie do przyjęcia, aby w celu uzyskania tej samej kwoty zajmowano kilka rachunków, chociaż należy przyznać, że brak jest prostego rozwiązania w sytuacji, gdy rachunki utrzymywane są w różnych krajach. Mogłoby się zdarzyć, że o wydanie nakazu zwrócono by się do wszystkich sądów właściwych nieświadomych tego, że o ten sam nakaz wniesiono w innym miejscu. Problem będzie się utrzymywał do czasu, aż wszystkimi postępowaniami będzie kierował centralnie jeden sąd, właściwy do rozpoznania sprawy głównej. |
| --- | --- |

4.8.2

Jest również rzeczą nie do przyjęcia, aby w celu uzyskania tej samej kwoty zajmowano kilka rachunków, chociaż należy przyznać, że brak jest prostego rozwiązania w sytuacji, gdy rachunki utrzymywane są w różnych krajach. Mogłoby się zdarzyć, że o wydanie nakazu zwrócono by się do wszystkich sądów właściwych nieświadomych tego, że o ten sam nakaz wniesiono w innym miejscu. Problem będzie się utrzymywał do czasu, aż wszystkimi postępowaniami będzie kierował centralnie jeden sąd, właściwy do rozpoznania sprawy głównej.

| 4.8.3 | Wydaje się zatem słuszne, aby do inicjatywy tej dołączyć wyraźny obowiązek dostarczania informacji nakładany na stronę ubiegającą się o zajęcie oraz na banki podlegające nakazowi zabezpieczającemu, a także obowiązek współpracy banków i sądów w różnych państwach członkowskich przy pełnym poszanowaniu zasad zachowania poufności, ochrony danych oraz tajemnicy bankowej, jak słusznie stwierdzono w opracowaniu stanowiącym podstawę zielonej księgi. |
| --- | --- |

4.8.3

Wydaje się zatem słuszne, aby do inicjatywy tej dołączyć wyraźny obowiązek dostarczania informacji nakładany na stronę ubiegającą się o zajęcie oraz na banki podlegające nakazowi zabezpieczającemu, a także obowiązek współpracy banków i sądów w różnych państwach członkowskich przy pełnym poszanowaniu zasad zachowania poufności, ochrony danych oraz tajemnicy bankowej, jak słusznie stwierdzono w opracowaniu stanowiącym podstawę zielonej księgi.

| 4.8.4 | Można by przykładowo ustalić, aby zajmowane kwoty były pomniejszane ex post w krótkim, wymagającym jeszcze określenia terminie po uzyskaniu informacji z różnych banków — o ile zaangażowany jest więcej niż jeden bank. |
| --- | --- |

4.8.4

Można by przykładowo ustalić, aby zajmowane kwoty były pomniejszane ex post w krótkim, wymagającym jeszcze określenia terminie po uzyskaniu informacji z różnych banków — o ile zaangażowany jest więcej niż jeden bank.

4.9   Gwarancje ochrony dłużnika

| 4.9.1 | Bardzo istotne jest zagwarantowanie ochrony dłużnika zapewniającej mu środki do zakwestionowania tytułu egzekucyjnego w rozsądnym terminie, czyli np. nie krótszym niż 20 dni kalendarzowych, w celu wykazania:






  a) | częściowego lub całkowitego braku długu; |
| --- | --- | --- |

4.9.1

Bardzo istotne jest zagwarantowanie ochrony dłużnika zapewniającej mu środki do zakwestionowania tytułu egzekucyjnego w rozsądnym terminie, czyli np. nie krótszym niż 20 dni kalendarzowych, w celu wykazania:

a)

częściowego lub całkowitego braku długu;

| b) | braku periculum in mora; |
| --- | --- |

b)

braku periculum in mora;

| c) | że zajęta kwota jest nieprawidłowa; |
| --- | --- |

c)

że zajęta kwota jest nieprawidłowa;

| d) | że środek zagraża zaspokojeniu podstawowych potrzeb dłużnika lub jego rodziny (w przypadku osoby fizycznej). |
| --- | --- |

d)

że środek zagraża zaspokojeniu podstawowych potrzeb dłużnika lub jego rodziny (w przypadku osoby fizycznej).

| 4.9.2 | W tym celu należy ustanowić, aby dłużnik był powiadamiany przez sąd właściwy w chwili, gdy uzyska on pewność, że, w następstwie nakazu przekazanego bankowi, na rachunku dłużnika zablokowano wystarczające środki do zajęcia rachunku w wysokości rzekomo należnej kwoty lub aż do momentu jej osiągnięcia. Bank powinien udzielić dłużnikowi takiej samej informacji, gdy tylko rachunek zostanie zamrożony, na warunkach określonych przez sąd. |
| --- | --- |

4.9.2

W tym celu należy ustanowić, aby dłużnik był powiadamiany przez sąd właściwy w chwili, gdy uzyska on pewność, że, w następstwie nakazu przekazanego bankowi, na rachunku dłużnika zablokowano wystarczające środki do zajęcia rachunku w wysokości rzekomo należnej kwoty lub aż do momentu jej osiągnięcia. Bank powinien udzielić dłużnikowi takiej samej informacji, gdy tylko rachunek zostanie zamrożony, na warunkach określonych przez sąd.

| 4.9.3 | Instrument wspólnotowy powinien również określać środki obrony oraz podstawy lub przesłanki do wniesienia sprzeciwu/odwołania, ujednolicając je na szczeblu Wspólnoty, aby zapewnić równe traktowanie przypadków we wszystkich właściwych jurysdykcjach oraz identyczność środków obrony. Ważną kwestią będzie określenie charakteru odwołania (czy będzie miało ono charakter zawieszający, czy też nie) oraz sądu, który jest właściwy do orzekania w sprawie w przypadku, gdy sąd wydający nakaz oraz sąd rozpoznający powództwo główne podlegają różnym jurysdykcjom krajowym. |
| --- | --- |

4.9.3

Instrument wspólnotowy powinien również określać środki obrony oraz podstawy lub przesłanki do wniesienia sprzeciwu/odwołania, ujednolicając je na szczeblu Wspólnoty, aby zapewnić równe traktowanie przypadków we wszystkich właściwych jurysdykcjach oraz identyczność środków obrony. Ważną kwestią będzie określenie charakteru odwołania (czy będzie miało ono charakter zawieszający, czy też nie) oraz sądu, który jest właściwy do orzekania w sprawie w przypadku, gdy sąd wydający nakaz oraz sąd rozpoznający powództwo główne podlegają różnym jurysdykcjom krajowym.

| 4.9.4 | Ważne jest także, aby został określony limit czasu na wniesienie roszczenia głównego lub wniosku o egzekucję liczony od dnia, w którym powiadomiono wierzyciela o wykonaniu nakazu. Komitet jest zdania, że termin 60 dni kalendarzowych byłby odpowiedni bez względu na wyrok, mocą którego wydano nakaz zabezpieczający. |
| --- | --- |

4.9.4

Ważne jest także, aby został określony limit czasu na wniesienie roszczenia głównego lub wniosku o egzekucję liczony od dnia, w którym powiadomiono wierzyciela o wykonaniu nakazu. Komitet jest zdania, że termin 60 dni kalendarzowych byłby odpowiedni bez względu na wyrok, mocą którego wydano nakaz zabezpieczający.

4.10   Instrument wspólnotowy i jego charakter

| 4.10.1 | W zielonej księdze Komisja nie wypowiada się jasno co do tego, jaki instrument prawny zamierza wykorzystać do realizacji swojej inicjatywy. Mając na uwadze pożądane cele i chcąc zagwarantować, aby procedury były takie same w poszczególnych państwach członkowskich, EKES jest zdania, że instrument ten powinien przyjąć postać rozporządzenia, które ma już zresztą zastosowanie w przypadku innych podobnych instrumentów dotyczących europejskiego obszaru sądowego. |
| --- | --- |

4.10.1

W zielonej księdze Komisja nie wypowiada się jasno co do tego, jaki instrument prawny zamierza wykorzystać do realizacji swojej inicjatywy. Mając na uwadze pożądane cele i chcąc zagwarantować, aby procedury były takie same w poszczególnych państwach członkowskich, EKES jest zdania, że instrument ten powinien przyjąć postać rozporządzenia, które ma już zresztą zastosowanie w przypadku innych podobnych instrumentów dotyczących europejskiego obszaru sądowego.

| 4.10.2 | Inna, ale ściśle związana kwestia dotyczy jego zakresu. Jeżeli środek zostanie uznany za konieczny, Komisja mogłaby — tak jak w przypadku innych, identycznych instrumentów — zadecydować, aby omawiana procedura miała zastosowanie wyłącznie do spraw o charakterze transgranicznym i nadać jej charakter fakultatywny („28. system prawny”), umożliwiając wierzycielom wybór pomiędzy zharmonizowanym instrumentem wspólnotowym a dotychczasową możliwością zastosowania odpowiednich przepisów międzynarodowego prawa prywatnego. |
| --- | --- |

4.10.2

Inna, ale ściśle związana kwestia dotyczy jego zakresu. Jeżeli środek zostanie uznany za konieczny, Komisja mogłaby — tak jak w przypadku innych, identycznych instrumentów — zadecydować, aby omawiana procedura miała zastosowanie wyłącznie do spraw o charakterze transgranicznym i nadać jej charakter fakultatywny („28. system prawny”), umożliwiając wierzycielom wybór pomiędzy zharmonizowanym instrumentem wspólnotowym a dotychczasową możliwością zastosowania odpowiednich przepisów międzynarodowego prawa prywatnego.

4.11   Koszty

EKES proponuje, aby zasady odnoszące się do kwestii kosztów tej procedury były zgodne z zasadami określonymi już w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 805/2004 z uwzględnieniem wszelkich koniecznych zmian (13).

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | W odniesieniu do kwestii czysto formalnych, Komitet zgadza się co do tego, że procedura egzekucyjna powinna zostać zniesiona w przypadku wyroku, na mocy którego wydano nakaz zabezpieczający, bez względu na to, który sąd jest właściwy. |
| --- | --- |

5.1

W odniesieniu do kwestii czysto formalnych, Komitet zgadza się co do tego, że procedura egzekucyjna powinna zostać zniesiona w przypadku wyroku, na mocy którego wydano nakaz zabezpieczający, bez względu na to, który sąd jest właściwy.

| 5.2 | Komitet jest również zdania, że zasady dotyczące powiadamiania banku i domniemanego dłużnika przez sąd nie powinny pociągać za sobą niepotrzebnych formalności, o ile zasady te zapewniają autentyczność aktu i tożsamość dłużnika. Właściwe wydają się tu zasady określone już w rozporządzeniu (WE) nr 1348/2000 (14). Identyfikacja rachunków mających podlegać zajęciu powinna być jak najdokładniejsza, aby uniknąć ogólnego nakazu zajęcia. |
| --- | --- |

5.2

Komitet jest również zdania, że zasady dotyczące powiadamiania banku i domniemanego dłużnika przez sąd nie powinny pociągać za sobą niepotrzebnych formalności, o ile zasady te zapewniają autentyczność aktu i tożsamość dłużnika. Właściwe wydają się tu zasady określone już w rozporządzeniu (WE) nr 1348/2000 (14). Identyfikacja rachunków mających podlegać zajęciu powinna być jak najdokładniejsza, aby uniknąć ogólnego nakazu zajęcia.

| 5.3 | Komitet jest również zdania, że nakaz wydany przez sąd powinien zostać wykonany przez bank na warunkach określonych przez sąd, przy czym bank powinien zadbać o bezpieczeństwo wszelkich zgodnych z prawem operacji, które były już w toku, tj. uprzednich zobowiązań gwarantowanych pismem, wekslem lub czekiem, a także zobowiązań wobec uprzywilejowanych dłużników, takich jak państwo, system ubezpieczeń społecznych czy pracownicy. We wszystkich przypadkach bank powinien ponosić odpowiedzialność za stan konta w dniu otrzymania nakazu zajęcia oraz zadbać, aby konto zostało zamrożone automatycznie w chwili nadejścia nakazu, nawet poza godzinami pracy banku, drogą elektroniczną. Bank powinien ponosić odpowiedzialność w przypadku zaniedbania przejawiającego się zniknięciem kwot przeniesionych po nadejściu nakazu. |
| --- | --- |

5.3

Komitet jest również zdania, że nakaz wydany przez sąd powinien zostać wykonany przez bank na warunkach określonych przez sąd, przy czym bank powinien zadbać o bezpieczeństwo wszelkich zgodnych z prawem operacji, które były już w toku, tj. uprzednich zobowiązań gwarantowanych pismem, wekslem lub czekiem, a także zobowiązań wobec uprzywilejowanych dłużników, takich jak państwo, system ubezpieczeń społecznych czy pracownicy. We wszystkich przypadkach bank powinien ponosić odpowiedzialność za stan konta w dniu otrzymania nakazu zajęcia oraz zadbać, aby konto zostało zamrożone automatycznie w chwili nadejścia nakazu, nawet poza godzinami pracy banku, drogą elektroniczną. Bank powinien ponosić odpowiedzialność w przypadku zaniedbania przejawiającego się zniknięciem kwot przeniesionych po nadejściu nakazu.

| 5.4 | Komitet zgadza się co do tego, że należy wymagać od banków, aby natychmiastowo informowały sąd za pomocą jakiegokolwiek środka komunikacji, w tym drogą elektroniczną, o sposobie, w jaki zastosowały się do nakazu. |
| --- | --- |

5.4

Komitet zgadza się co do tego, że należy wymagać od banków, aby natychmiastowo informowały sąd za pomocą jakiegokolwiek środka komunikacji, w tym drogą elektroniczną, o sposobie, w jaki zastosowały się do nakazu.

| 5.5 | Prawo wspólnotowe nie powinno określać zasad ustalania kolejności spłaty wierzycieli rywalizujących o ten sam rachunek bankowy. Komitet przychyla się do zastosowania przepisów ustawodawstwa krajowego. |
| --- | --- |

5.5

Prawo wspólnotowe nie powinno określać zasad ustalania kolejności spłaty wierzycieli rywalizujących o ten sam rachunek bankowy. Komitet przychyla się do zastosowania przepisów ustawodawstwa krajowego.

| 5.6 | Komitet jest zdania, że praktyczny sposób wykonania nakazu powinien być regulowany przez prawo kraju, który posiada w tym zakresie jurysdykcję zgodnie z mającymi zastosowanie ogólnymi zasadami rozstrzygania sporów. |
| --- | --- |

5.6

Komitet jest zdania, że praktyczny sposób wykonania nakazu powinien być regulowany przez prawo kraju, który posiada w tym zakresie jurysdykcję zgodnie z mającymi zastosowanie ogólnymi zasadami rozstrzygania sporów.

| 5.7 | EKES szczególnie zwraca uwagę Komisji na konieczność ustanowienia mechanizmu tłumaczenia dokumentów związanych z funkcjonowaniem omawianego środka, na podobieństwo ustaleń zawartych w art. 21 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 1896/2006 z 12 grudnia 2006 r. |
| --- | --- |

5.7

EKES szczególnie zwraca uwagę Komisji na konieczność ustanowienia mechanizmu tłumaczenia dokumentów związanych z funkcjonowaniem omawianego środka, na podobieństwo ustaleń zawartych w art. 21 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 1896/2006 z 12 grudnia 2006 r.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  SEC(2006) 1341.

1

(2)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Bruksela I), Dz.U. L 12 z 16.1.2001. Opinia EKES-u w tej sprawie została sporządzona przez Henriego Malosse'a (CES 233/2000, 1 marca 2000 r., Dz.U. C 117 z 26.4.2000).

2

(3)  Obejmują one m.in.:

3

| — | komunikat Komisji „Plan działań w zakresie dostępu konsumentów do wymiaru sprawiedliwości i rozstrzygania sporów konsumenckich na rynku wewnętrznym”, 14 lutego 1996 r. (COM(96) 13 wersja ostateczna); |
| --- | --- |

—

komunikat Komisji „Plan działań w zakresie dostępu konsumentów do wymiaru sprawiedliwości i rozstrzygania sporów konsumenckich na rynku wewnętrznym”, 14 lutego 1996 r. (COM(96) 13 wersja ostateczna);

| — | komunikat Komisji „Na rzecz usprawnienia skuteczności otrzymywania i wykonywania wyroków w Unii Europejskiej” (COM(97) 609 wersja ostateczna, Dz.U. C 33 z 31.1.1998); |
| --- | --- |

—

komunikat Komisji „Na rzecz usprawnienia skuteczności otrzymywania i wykonywania wyroków w Unii Europejskiej” (COM(97) 609 wersja ostateczna, Dz.U. C 33 z 31.1.1998);

| — | zieloną księgę w sprawie dostępu konsumentów do wymiaru sprawiedliwości i rozstrzygania sporów konsumenckich na jednolitym rynku (COM(93) 576 wersja ostateczna); |
| --- | --- |

—

zieloną księgę w sprawie dostępu konsumentów do wymiaru sprawiedliwości i rozstrzygania sporów konsumenckich na jednolitym rynku (COM(93) 576 wersja ostateczna);

| — | zieloną księgę w sprawie alternatywnych sposobów rozstrzygania sporów w prawie cywilnym i handlowym (COM(2002) 196 wersja ostateczna z dnia 19.4.2002 r.); |
| --- | --- |

—

zieloną księgę w sprawie alternatywnych sposobów rozstrzygania sporów w prawie cywilnym i handlowym (COM(2002) 196 wersja ostateczna z dnia 19.4.2002 r.);

| — | zalecenie Komisji z dnia 12 maja 1995 r. w sprawie terminów płatności w transakcjach handlowych oraz związany z nim komunikat Komisji, opublikowane odpowiednio w Dz.U. L 127 z 10.6.1995 i Dz.U. C 144 z 10.6.1995; |
| --- | --- |

—

zalecenie Komisji z dnia 12 maja 1995 r. w sprawie terminów płatności w transakcjach handlowych oraz związany z nim komunikat Komisji, opublikowane odpowiednio w Dz.U. L 127 z 10.6.1995 i Dz.U. C 144 z 10.6.1995;

| — | dyrektywę 98/27/WE z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów opublikowaną w Dz.U. L 166 z 11.6.1998; |
| --- | --- |

—

dyrektywę 98/27/WE z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów opublikowaną w Dz.U. L 166 z 11.6.1998;

| — | dyrektywę 2000/35/WE z 29 czerwca 2000 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych opublikowaną w Dz.U. L 200 z 8.8.2000; |
| --- | --- |

—

dyrektywę 2000/35/WE z 29 czerwca 2000 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych opublikowaną w Dz.U. L 200 z 8.8.2000;

| — | rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Bruksela I), opublikowane w Dz.U. L 12 z 16.1.2001. Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Henri Malosse (CES 233/2000, 1 marca 2000 r., Dz.U. C 117 z 26.4.2000); |
| --- | --- |

—

rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Bruksela I), opublikowane w Dz.U. L 12 z 16.1.2001. Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Henri Malosse (CES 233/2000, 1 marca 2000 r., Dz.U. C 117 z 26.4.2000);

| — | rozporządzenie (WE) nr 805/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych, opublikowane w Dz.U. L 143 z 30.4.2004. Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Guido Ravoet (CESE 1348/2002, 11 grudnia 2002 r., Dz.U. C 85 z 8.4.2003); |
| --- | --- |

—

rozporządzenie (WE) nr 805/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych, opublikowane w Dz.U. L 143 z 30.4.2004. Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Guido Ravoet (CESE 1348/2002, 11 grudnia 2002 r., Dz.U. C 85 z 8.4.2003);

| — | rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych, opublikowane w Dz.U. L 174 z 27.6.2001. Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Bernardo Hernández Bataller (CESE 228/2001, 28 lutego 2001 r., Dz.U. C 139 z 11.5.2001); |
| --- | --- |

—

rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych, opublikowane w Dz.U. L 174 z 27.6.2001. Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Bernardo Hernández Bataller (CESE 228/2001, 28 lutego 2001 r., Dz.U. C 139 z 11.5.2001);

| — | program działań na rzecz realizacji zasady wzajemnego uznawania decyzji wydanych w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. C 12 z 15.1.2001); |
| --- | --- |

—

program działań na rzecz realizacji zasady wzajemnego uznawania decyzji wydanych w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. C 12 z 15.1.2001);

| — | rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. L 160 z 30.6.2000). Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Guido Ravoet (CESE 79/2001, 26 stycznia 2001 r., Dz.U. C 75 z 15.3.2000); |
| --- | --- |

—

rozporządzenie Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. L 160 z 30.6.2000). Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Guido Ravoet (CESE 79/2001, 26 stycznia 2001 r., Dz.U. C 75 z 15.3.2000);

| — | rozporządzenie Rady (WE) nr 1347/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich i w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej za dzieci obojga małżonków, idem. Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Paolo Braghin (CES 940/1999 z 20 października 1999 r., Dz.U. C 368 z 20.12.1999); |
| --- | --- |

—

rozporządzenie Rady (WE) nr 1347/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie jurysdykcji, uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich i w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej za dzieci obojga małżonków, idem. Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Paolo Braghin (CES 940/1999 z 20 października 1999 r., Dz.U. C 368 z 20.12.1999);

idem

| — | rozporządzenie Rady (WE) nr 1348/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie doręczania w państwach członkowskich sądowych i pozasądowych dokumentów w sprawach cywilnych i handlowych, idem. Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Bernardo Hernández Bataller (CES 947/1999, 21 października 1999 r., Dz.U. C 368 z 20.12.1999); |
| --- | --- |

—

rozporządzenie Rady (WE) nr 1348/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie doręczania w państwach członkowskich sądowych i pozasądowych dokumentów w sprawach cywilnych i handlowych, idem. Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Bernardo Hernández Bataller (CES 947/1999, 21 października 1999 r., Dz.U. C 368 z 20.12.1999);

idem

| — | decyzję Rady z dnia 28 maja 2001 r. ustanawiająca Europejską Sieć Sądową w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. L 174 z 27.6.2001). Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Daniel Retureau (CESE 227/2001, 28 lutego 2001 r., Dz.U. C 139 z 11.5.2001); |
| --- | --- |

—

decyzję Rady z dnia 28 maja 2001 r. ustanawiająca Europejską Sieć Sądową w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. L 174 z 27.6.2001). Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Daniel Retureau (CESE 227/2001, 28 lutego 2001 r., Dz.U. C 139 z 11.5.2001);

| — | rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 z 12 grudnia 2006 r. (Dz.U. L 399, z 30.12.2006) ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty. Sprawozdawcą opinii EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego tego rozporządzenia (COM(2004) 173 wersja ostateczna z 19.3.2004) był Jorge Pegado Liz (CESE 133/2005 z 22.2.2005, Dz.U. C 221 z 8.9.2005); |
| --- | --- |

—

rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 z 12 grudnia 2006 r. (Dz.U. L 399, z 30.12.2006) ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty. Sprawozdawcą opinii EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego tego rozporządzenia (COM(2004) 173 wersja ostateczna z 19.3.2004) był Jorge Pegado Liz (CESE 133/2005 z 22.2.2005, Dz.U. C 221 z 8.9.2005);

| — | wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń (COM(2005) 87 wersja ostateczna z 15.3.2005). Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Jorge Pegado Liz (CESE 243/2006 z 14.2.2006). |
| --- | --- |

—

wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń (COM(2005) 87 wersja ostateczna z 15.3.2005). Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Jorge Pegado Liz (CESE 243/2006 z 14.2.2006).

(4)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z 22.12.2000. Sprawozdawcą opinii EKES-u na ten temat był Henri Malosse (Dz.U. C 117 z 26.4.2000).

4

(5)  Rozporządzenie (WE) nr 805/2004 z dnia 21.4.2004 r. oparte na wniosku COM(2002) 159 wersja ostateczna z dnia 27.8.2002 r., w sprawie którego EKES wydał opinię CESE 1348/2002 z dnia 11 grudnia 2002 r., sprawozdawca: Guido Ravoet (Dz.U. C 85 z 8.4.2003).

5

(6)  W szczególności w swoim komunikacie „Na rzecz usprawnienia skuteczności otrzymywania i wykonywania wyroków w Unii Europejskiej” (Dz.U. C 33 z 31.1.1998).

6

(7)  Te dwa artykuły są bardzo obszerne, w związku z czym konieczne okazuje się zastosowanie wykładni pochodzącej z orzecznictwa sądowego, a mianowicie ze sprawy Denilauera (Wyrok C-125/79, z dnia 21.5.1980 r., zbiory orzecznictwa ETS, s. 1553), w odniesieniu do art. 31. Zagadnienia związane z limitem czasu, mechanizmami egzekucyjnymi, warunkami proceduralnymi (potrzeba udowodnienia fumus boni iuris i periculum in mora), środkami lub gwarancjami obrony oraz kwotami podlegającymi zajęciu lub zwolnieniu od zajęcia mogłyby stać się przedmiotem dwóch wspomnianych artykułów, rozszerzając w ten sposób ich zakres zastosowania i wypełniając tym samym cele zawarte we wniosku Komisji.

7

fumus boni iuris

periculum in mora

(8)  W celu pełniejszego zrozumienia treści zielonej księgi należy wziąć pod uwagę nie tylko dokument roboczy Komisji (SEC(2006) 1341) z dnia 24.10.2006 r., ale także opracowanie nr JAI/A3/2002/02 w wersji zaktualizowanej z dnia 18.2.2004 r., sporządzone przez prof. dr Burkharda Hessa, dyrektora Instytutu Międzynarodowego Prawa Porównawczego i Prywatnego na Uniwersytecie w Heidelbergu, które znajduje się pod adresem:

8

http://ec.europa.eu/justice_home/doc_centre/civil/studies/doc_civil_studies_en.htm

(9)  W tych, które najlepiej zna sprawozdawca. Niestety, pozostałe 15 języków nie jest dla niego zrozumiałe.

9

(10)  Angielski termin „attachment” jest wieloznaczny nawet w swoim znaczeniu techniczno-prawnym, ponieważ mógłby odnosić się do tego, co po portugalsku nazywa się „penhora” lub „arresto”. Nawet w języku angielskim, biorąc pod uwagę prawny charakter środka, lepiej byłoby użyć terminu „arrestment” lub „freezing order”, tak aby dokonać rozróżnienia od pojęcia „garnishment”. Ponadto tylko włoskie tłumaczenie — „sequestro conservativo” — prawidłowo oddaje zapobiegawczy i ograniczający charakter środka. Francuski termin „saisie” wraz z dodatkowym objaśnieniem, że może być „wydany przez sąd w postępowaniu uproszczonym” spełnia wymaganie. Hiszpański termin „embargo” wydaje się nieodpowiedni do wyrażenia celu środka. W języku portugalskim użycie słowa „penhora” jest jednak całkowicie błędne i słowo to powinno zostać zastąpione słowem „arresto”.

10

W języku portugalskim użycie słowa „penhora” jest jednak całkowicie błędne i słowo to powinno zostać zastąpione słowem „arresto”

(11)  Zdaniem Komitetu powinien on być ograniczony do długów natury cywilnej i handlowej.

11

(12)  Zob. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 17 listopada 1998 r. w sprawie Van Udem Maritime BV, Sprawa C-391/95 (Zbiory orzecznictwa Trybunału Europejskiego 1998 Strona I-07091).

12

(13)  Art. 7 stanowi, że: „W przypadku gdy orzeczenie zawiera wykonalną decyzję w sprawie kwoty kosztów związanych z postępowaniem sądowym, w tym odsetek, należy nadać mu zaświadczenie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego także w odniesieniu do kosztów, chyba że dłużnik wyraźnie sprzeciwił się obowiązkowi poniesienia tych kosztów w toku postępowania sądowego, zgodnie z przepisami prawa państwa członkowskiego wydania”.

13

(14)  Rozporządzenie (WE) nr 1348/2000 z dnia 29.5.2000 r., Dz.U. L 160 z 30.6.2000.

14

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/8 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/8

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie uproszczenia środowiska regulacyjnego w sektorze maszynowym

(2008/C 10/03)

Dnia 8 stycznia 2007 r. wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej Margot WALLSTRÖM oraz Günter VERHEUGEN zwrócili się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie Uproszczenia środowiska regulacyjnego w sektorze maszynowym.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 18 lipca 2007 r. Sprawozdawcą był Edgardo Maria IOZIA.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z 26 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 138 do 2 — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Europejski przemysł maszynowy stanowi wysoce rozwinięty sektor o strategicznym znaczeniu dla gospodarki europejskiej. W 2006 r. branża ta odnotowała ogółem obroty w wysokości kilkuset miliardów euro, wytworzone przez ponad 130 000 przedsiębiorstw eksportujących jedną trzecią produkcji. W Unii Europejskiej przemysł maszynowy i elektromaszynowy zatrudnia ponad 4 miliony pracowników obojga płci o wysokim poziomie wiedzy, którzy wnoszą znaczną wartość dodaną. |
| --- | --- |

1.1

Europejski przemysł maszynowy stanowi wysoce rozwinięty sektor o strategicznym znaczeniu dla gospodarki europejskiej. W 2006 r. branża ta odnotowała ogółem obroty w wysokości kilkuset miliardów euro, wytworzone przez ponad 130 000 przedsiębiorstw eksportujących jedną trzecią produkcji. W Unii Europejskiej przemysł maszynowy i elektromaszynowy zatrudnia ponad 4 miliony pracowników obojga płci o wysokim poziomie wiedzy, którzy wnoszą znaczną wartość dodaną.

| 1.2 | Przemysł maszynowy i elektromaszynowy bardziej niż inne branże może przyczynić się do realizacji celów agendy lizbońskiej poprzez rozwój ustawicznego kształcenia, wymianę doświadczeń i dobrych rozwiązań, utrzymanie najwyższego poziomu zdolności konkurencyjnej oraz zdolności penetracji światowych rynków. |
| --- | --- |

1.2

Przemysł maszynowy i elektromaszynowy bardziej niż inne branże może przyczynić się do realizacji celów agendy lizbońskiej poprzez rozwój ustawicznego kształcenia, wymianę doświadczeń i dobrych rozwiązań, utrzymanie najwyższego poziomu zdolności konkurencyjnej oraz zdolności penetracji światowych rynków.

| 1.3 | Komitet popiera inicjatywy Komisji mające na celu wzmocnienie konkurencyjności sektora, udoskonalenie jego ram prawnych dzięki lepszym i skuteczniejszym uregulowaniom, przy uwzględnieniu charakteru tej branży, w której występują dziesiątki tysięcy małych i średnich przedsiębiorstw. Lepsze stanowienie prawa nie oznacza przynajmniej w tym sektorze rezygnacji ze stanowienia prawa, ale polega na stworzeniu stabilnych i jasnych ram, które ułatwiałyby stosowanie przepisów oraz na obniżeniu jak najbardziej to możliwe kosztów administracyjnych. |
| --- | --- |

1.3

Komitet popiera inicjatywy Komisji mające na celu wzmocnienie konkurencyjności sektora, udoskonalenie jego ram prawnych dzięki lepszym i skuteczniejszym uregulowaniom, przy uwzględnieniu charakteru tej branży, w której występują dziesiątki tysięcy małych i średnich przedsiębiorstw. Lepsze stanowienie prawa nie oznacza przynajmniej w tym sektorze rezygnacji ze stanowienia prawa, ale polega na stworzeniu stabilnych i jasnych ram, które ułatwiałyby stosowanie przepisów oraz na obniżeniu jak najbardziej to możliwe kosztów administracyjnych.

| 1.4 | Komitet wyraża zadowolenie ze zlecenia mu przez Komisję tego delikatnego zadania polegającego na określeniu, przy możliwie najszerszej zgodzie, zakresu uproszczenia aktualnych przepisów wspólnotowych, wzorem działań, które inspirowały organy legislacyjne do pracy nad uproszczeniem i poprawą prawodawstwa. |
| --- | --- |

1.4

Komitet wyraża zadowolenie ze zlecenia mu przez Komisję tego delikatnego zadania polegającego na określeniu, przy możliwie najszerszej zgodzie, zakresu uproszczenia aktualnych przepisów wspólnotowych, wzorem działań, które inspirowały organy legislacyjne do pracy nad uproszczeniem i poprawą prawodawstwa.

| 1.5 | Komitet przyjmuje do wiadomości fakt, że obecnie prowadzonych jest wiele inicjatyw legislacyjnych dotyczących tego sektora, co wymaga pogodzenia różnych wchodzących w grę interesów o charakterze gospodarczym, społecznym i ekologicznym. Urzeczywistnienie rynku wewnętrznego nie może kłócić się z realizacją innych wartości wysoce zasługujących na uwagę, jak na przykład zdrowie i bezpieczeństwo pracowników, ochrona konsumentów, ochrona środowiska, realizowanych w kontekście celów agendy lizbońskiej. Zdaniem Komitetu potrzebna jest strategia łącząca i koordynująca te różnorodne inicjatywy. |
| --- | --- |

1.5

Komitet przyjmuje do wiadomości fakt, że obecnie prowadzonych jest wiele inicjatyw legislacyjnych dotyczących tego sektora, co wymaga pogodzenia różnych wchodzących w grę interesów o charakterze gospodarczym, społecznym i ekologicznym. Urzeczywistnienie rynku wewnętrznego nie może kłócić się z realizacją innych wartości wysoce zasługujących na uwagę, jak na przykład zdrowie i bezpieczeństwo pracowników, ochrona konsumentów, ochrona środowiska, realizowanych w kontekście celów agendy lizbońskiej. Zdaniem Komitetu potrzebna jest strategia łącząca i koordynująca te różnorodne inicjatywy.

| 1.6 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje propozycje Komisji zawarte w komunikacie z 17 lutego 2007 r., mające na celu zmianę nowego podejścia i wzmocnienie znaczenia działań państw członkowskich w zakresie nadzoru rynkowego, na który nie zawsze przeznaczają one wystarczające środki. Komitet oczekiwałby zwiększenia personelu Komisji zajmującego się koordynacją, monitoringiem i w pewnych przypadkach również kontrolą zarządzania w odniesieniu do działalności akredytacyjnej, działalności podmiotów notyfikujących i jakości wydawanych przez nich certyfikatów. Należy wspierać tworzenie „platformy komunikacji” między podmiotami gospodarczymi i poszczególnymi państwami członkowskimi, którzy powinni podejmować działania proporcjonalne do celów dyrektyw i polityki wspólnotowej oraz spójne z nimi, doprowadzając stopniowo do konwergencji systemów i modeli nadzoru rynkowego. |
| --- | --- |

1.6

Komitet z zadowoleniem przyjmuje propozycje Komisji zawarte w komunikacie z 17 lutego 2007 r., mające na celu zmianę nowego podejścia i wzmocnienie znaczenia działań państw członkowskich w zakresie nadzoru rynkowego, na który nie zawsze przeznaczają one wystarczające środki. Komitet oczekiwałby zwiększenia personelu Komisji zajmującego się koordynacją, monitoringiem i w pewnych przypadkach również kontrolą zarządzania w odniesieniu do działalności akredytacyjnej, działalności podmiotów notyfikujących i jakości wydawanych przez nich certyfikatów. Należy wspierać tworzenie „platformy komunikacji” między podmiotami gospodarczymi i poszczególnymi państwami członkowskimi, którzy powinni podejmować działania proporcjonalne do celów dyrektyw i polityki wspólnotowej oraz spójne z nimi, doprowadzając stopniowo do konwergencji systemów i modeli nadzoru rynkowego.

| 1.7 | Komitet wnioskuje, by w ramach działalności normalizacyjnej stworzyć warunki pozwalające wszystkim zainteresowanym podmiotom uczestniczyć ex ante w definiowaniu norm poprzez zwiększenie udziału w komitetach technicznych, przede wszystkim na szczeblu lokalnym, jak i przy pomocy oceny oddziaływania, ale bez nadużywania konsultacji drogą elektroniczną stanowiącą cenny instrument, który jednak nie może szczególnie w tej dziedzinie stanowić jedynej metody konsultacji z zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

1.7

Komitet wnioskuje, by w ramach działalności normalizacyjnej stworzyć warunki pozwalające wszystkim zainteresowanym podmiotom uczestniczyć ex ante w definiowaniu norm poprzez zwiększenie udziału w komitetach technicznych, przede wszystkim na szczeblu lokalnym, jak i przy pomocy oceny oddziaływania, ale bez nadużywania konsultacji drogą elektroniczną stanowiącą cenny instrument, który jednak nie może szczególnie w tej dziedzinie stanowić jedynej metody konsultacji z zainteresowanymi stronami.

| 1.8 | Jeżeli chodzi o „zharmonizowaną” normalizację Komitet uważa, że powinna ona zostać udostępniona bezpłatnie lub najwyżej za symboliczną opłatą, w szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom i wskazuje na nierówność traktowania przedsiębiorstw z innych krajów niż te, w których językach wydawane są normy (angielski, francuski i czasami niemiecki) a pozostałymi, które nie muszą ponosić ogromnych kosztów związanych z tłumaczeniem. |
| --- | --- |

1.8

Jeżeli chodzi o „zharmonizowaną” normalizację Komitet uważa, że powinna ona zostać udostępniona bezpłatnie lub najwyżej za symboliczną opłatą, w szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom i wskazuje na nierówność traktowania przedsiębiorstw z innych krajów niż te, w których językach wydawane są normy (angielski, francuski i czasami niemiecki) a pozostałymi, które nie muszą ponosić ogromnych kosztów związanych z tłumaczeniem.

| 1.9 | Komitet podkreśla, że należy wyeliminować wszelkie nieuzasadnione koszty administracyjne, by znacznie ograniczyć obciążenia dla systemu produkcyjnego. |
| --- | --- |

1.9

Komitet podkreśla, że należy wyeliminować wszelkie nieuzasadnione koszty administracyjne, by znacznie ograniczyć obciążenia dla systemu produkcyjnego.

| 1.10 | Komitet oczekuje, że Komisja weźmie poważnie pod uwagę potrzebę działań na rzecz stabilności przepisów i uwzględni również uwagi przekazane przez podmioty gospodarcze i główne zainteresowane strony. W kwestii ram prawnych i podstaw prawnych Komitet zaleca Komisji sprawdzenie przed wydaniem przepisów, czy te same cele nie mogłyby zostać osiągnięte w inny sposób, jak na przykład poprzez samoregulację lub współregulację, pod warunkiem, że zostanie zapewniony maksymalny poziom przejrzystości i uczestnictwa wszystkich zainteresowanych stron, oraz wnioskuje o uwzględnienie głównego przedmiotu przepisu i jego treści jako koniecznego odniesienia przy wyborze poszczególnych artykułów traktatu jako podstawy prawnej. |
| --- | --- |

1.10

Komitet oczekuje, że Komisja weźmie poważnie pod uwagę potrzebę działań na rzecz stabilności przepisów i uwzględni również uwagi przekazane przez podmioty gospodarcze i główne zainteresowane strony. W kwestii ram prawnych i podstaw prawnych Komitet zaleca Komisji sprawdzenie przed wydaniem przepisów, czy te same cele nie mogłyby zostać osiągnięte w inny sposób, jak na przykład poprzez samoregulację lub współregulację, pod warunkiem, że zostanie zapewniony maksymalny poziom przejrzystości i uczestnictwa wszystkich zainteresowanych stron, oraz wnioskuje o uwzględnienie głównego przedmiotu przepisu i jego treści jako koniecznego odniesienia przy wyborze poszczególnych artykułów traktatu jako podstawy prawnej.

| 1.11 | Komitet wnosi o usunięcie przeszkód technicznych niepozwalających na urzeczywistnienie rynku wewnętrznego. Nieuzasadnione przepisy krajowe i lokalne stanowią faktyczną i niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w swobodnym przepływie towarów. |
| --- | --- |

1.11

Komitet wnosi o usunięcie przeszkód technicznych niepozwalających na urzeczywistnienie rynku wewnętrznego. Nieuzasadnione przepisy krajowe i lokalne stanowią faktyczną i niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w swobodnym przepływie towarów.

| 1.12 | Komitet zaleca, by przyszłe prawodawstwo było zawsze odpowiednio poprzedzone sporządzeniem uważnej oceny oddziaływania ex ante, z uwzględnieniem stopnia proporcjonalności, a także rygorystycznie monitorowane ex post, w celu zaradzenia szkodom, które w przeciwnym wypadku miałyby nieodwracalne skutki dla przyszłości przedsiębiorstw tego sektora. |
| --- | --- |

1.12

Komitet zaleca, by przyszłe prawodawstwo było zawsze odpowiednio poprzedzone sporządzeniem uważnej oceny oddziaływania ex ante, z uwzględnieniem stopnia proporcjonalności, a także rygorystycznie monitorowane ex post, w celu zaradzenia szkodom, które w przeciwnym wypadku miałyby nieodwracalne skutki dla przyszłości przedsiębiorstw tego sektora.

| 1.13 | Europejski branżowy dialog społeczny będzie odgrywał zasadniczą rolę przy opracowaniu wszystkich wspólnych inicjatyw służących wspieraniu rozwoju zatrudnienia i konkurencyjności tej branży, przy poszanowaniu nieodzownych zasad bezpieczeństwa pracowników, obywateli i środowiska. Praktyki związane z odpowiedzialnością społeczną przedsiębiorstw mogą ułatwić ten stały dialog między przedsiębiorstwem a zainteresowanymi stronami, służący zapobieganiu niewłaściwemu użytkowaniu, podnoszeniu świadomości, rozwojowi ustawicznego szkolenia i nawiązywania pozytywnych relacji z odnośnym regionem i konsumentami końcowymi. |
| --- | --- |

1.13

Europejski branżowy dialog społeczny będzie odgrywał zasadniczą rolę przy opracowaniu wszystkich wspólnych inicjatyw służących wspieraniu rozwoju zatrudnienia i konkurencyjności tej branży, przy poszanowaniu nieodzownych zasad bezpieczeństwa pracowników, obywateli i środowiska. Praktyki związane z odpowiedzialnością społeczną przedsiębiorstw mogą ułatwić ten stały dialog między przedsiębiorstwem a zainteresowanymi stronami, służący zapobieganiu niewłaściwemu użytkowaniu, podnoszeniu świadomości, rozwojowi ustawicznego szkolenia i nawiązywania pozytywnych relacji z odnośnym regionem i konsumentami końcowymi.

2.   Treść wniosku Komisji

| 2.1 | Komisja Europejska na wniosek wiceprzewodniczących Margot WALLSTRÖM i Güntera VERHEUGENA zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej mającej na celu przeanalizowanie ogólnej spójności ram regulacyjnych sektora przemysłowego, w szczególności sektora maszynowego i określenie możliwego zakresu ich uproszczenia. Analiza powinna dotyczyć nie tylko uregulowań ściśle branżowych, ale także całości przepisów odnoszących się do sektora maszynowego. |
| --- | --- |

2.1

Komisja Europejska na wniosek wiceprzewodniczących Margot WALLSTRÖM i Güntera VERHEUGENA zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej mającej na celu przeanalizowanie ogólnej spójności ram regulacyjnych sektora przemysłowego, w szczególności sektora maszynowego i określenie możliwego zakresu ich uproszczenia. Analiza powinna dotyczyć nie tylko uregulowań ściśle branżowych, ale także całości przepisów odnoszących się do sektora maszynowego.

| 2.2 | Ze względu na zamiar zaangażowania zainteresowanych stron w proces uproszczenia, w szczególności w celu wskazania reguł stwarzających szczególne problemy przy ich stosowaniu, Komisja uznaje, że ze względu na znaczące i szerokie doświadczenie oraz prawdziwie pluralistyczny skład Komitet stanowi idealne miejsce do rozważenia i podsumowania poglądów podmiotów gospodarczych, pracowników i społeczeństwa obywatelskiego w Europie. |
| --- | --- |

2.2

Ze względu na zamiar zaangażowania zainteresowanych stron w proces uproszczenia, w szczególności w celu wskazania reguł stwarzających szczególne problemy przy ich stosowaniu, Komisja uznaje, że ze względu na znaczące i szerokie doświadczenie oraz prawdziwie pluralistyczny skład Komitet stanowi idealne miejsce do rozważenia i podsumowania poglądów podmiotów gospodarczych, pracowników i społeczeństwa obywatelskiego w Europie.

| 2.3 | Doceniając doświadczenie zdobyte przez Komitet dzięki licznym opiniom w sprawie lepszego stanowienia prawa i jego uproszczenia (1) oraz w myśl art. 8 protokołu o współpracy między Komisją Europejską a EKES-em, Komisja powierzyła to ważne zadanie Komitetowi. Jeżeli prace Komitetu okażą się owocne i przyniosą pozytywne wyniki, Komisja być może, jak zaznaczyła, zwróci się z podobnym wnioskiem w sprawie innych znaczących obszarów objętych programem Komisji i samego Komitetu na rzecz lepszego stanowienia prawa. |
| --- | --- |

2.3

Doceniając doświadczenie zdobyte przez Komitet dzięki licznym opiniom w sprawie lepszego stanowienia prawa i jego uproszczenia (1) oraz w myśl art. 8 protokołu o współpracy między Komisją Europejską a EKES-em, Komisja powierzyła to ważne zadanie Komitetowi. Jeżeli prace Komitetu okażą się owocne i przyniosą pozytywne wyniki, Komisja być może, jak zaznaczyła, zwróci się z podobnym wnioskiem w sprawie innych znaczących obszarów objętych programem Komisji i samego Komitetu na rzecz lepszego stanowienia prawa.

| 2.4 | Następnie Komisja wyjaśniła dokładniej swój punkt widzenia, uściślając, że poprawa uregulowań prawnych nie oznacza ich ograniczenia i że wręcz przeciwnie należy utrzymać przynajmniej taki sam jak obecnie poziom ochrony pracowników, konsumentów i środowiska naturalnego w celu zapewnienia ram regulacyjnych umożliwiających poprawę konkurencyjności. |
| --- | --- |

2.4

Następnie Komisja wyjaśniła dokładniej swój punkt widzenia, uściślając, że poprawa uregulowań prawnych nie oznacza ich ograniczenia i że wręcz przeciwnie należy utrzymać przynajmniej taki sam jak obecnie poziom ochrony pracowników, konsumentów i środowiska naturalnego w celu zapewnienia ram regulacyjnych umożliwiających poprawę konkurencyjności.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Na wstępie Komitet oświadcza, że jest wysoce zainteresowany podjęciem się zadania całościowego ujęcia różnych wchodzących w grę interesów w celu sformułowania propozycji udoskonalenia i uproszczenia obowiązujących ram regulacyjnych i legislacyjnych. Najlepsza tradycja Komitetu pokazuje, że jego zdolność wpływania na procesy decyzyjne wynika z poszukiwania możliwie największej zgody między przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, będącymi wyrazicielami różnych interesów. Wyraźna wierność zasadom i wartościom wspólnotowym, równowaga, wysoka jakość i innowacyjność wydawanych opinii czynią z Komitetu ważnego i stojącego na silnej pozycji partnera instytucji wspólnotowych. Wniosek Komisji stanowi bodziec i prawie wyzwanie dla całego Komitetu, by owocnie wykorzystując tę okazję, podkreślił rolę przyznaną przez traktaty społeczeństwu obywatelskiemu, a polegającą na nawiązywaniu kontaktów, dyskusji i konfrontacji. |
| --- | --- |

3.1

Na wstępie Komitet oświadcza, że jest wysoce zainteresowany podjęciem się zadania całościowego ujęcia różnych wchodzących w grę interesów w celu sformułowania propozycji udoskonalenia i uproszczenia obowiązujących ram regulacyjnych i legislacyjnych. Najlepsza tradycja Komitetu pokazuje, że jego zdolność wpływania na procesy decyzyjne wynika z poszukiwania możliwie największej zgody między przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, będącymi wyrazicielami różnych interesów. Wyraźna wierność zasadom i wartościom wspólnotowym, równowaga, wysoka jakość i innowacyjność wydawanych opinii czynią z Komitetu ważnego i stojącego na silnej pozycji partnera instytucji wspólnotowych. Wniosek Komisji stanowi bodziec i prawie wyzwanie dla całego Komitetu, by owocnie wykorzystując tę okazję, podkreślił rolę przyznaną przez traktaty społeczeństwu obywatelskiemu, a polegającą na nawiązywaniu kontaktów, dyskusji i konfrontacji.

| 3.2 | Okazja dana Komitetowi, by wskazał z góry obszary wymagające interwencji w celu udoskonalenia wspomnianych ram regulacyjnych, otwiera nowe możliwości w zakresie metod współpracy między instytucjami europejskimi. To oczywiste, że każda zainteresowana strona już sama zasygnalizowała Komisji swoje potrzeby i oczekiwania. Przedsiębiorstwa produkcyjne, użytkownicy, pracownicy i konsumenci, organy normalizacyjne oraz władze publiczne wypowiedzieli się już, w jaki sposób pragnęliby „poprawić” obowiązujące przepisy. Jednak przyjęte do tej pory metody konsultacji nie pozwoliły na całościowe ujęcie różnorodnych potrzeb, co spowodowało, że za każdym razem któraś ze stron miała wrażenie, że nie została w wystarczającym stopniu wysłuchana. |
| --- | --- |

3.2

Okazja dana Komitetowi, by wskazał z góry obszary wymagające interwencji w celu udoskonalenia wspomnianych ram regulacyjnych, otwiera nowe możliwości w zakresie metod współpracy między instytucjami europejskimi. To oczywiste, że każda zainteresowana strona już sama zasygnalizowała Komisji swoje potrzeby i oczekiwania. Przedsiębiorstwa produkcyjne, użytkownicy, pracownicy i konsumenci, organy normalizacyjne oraz władze publiczne wypowiedzieli się już, w jaki sposób pragnęliby „poprawić” obowiązujące przepisy. Jednak przyjęte do tej pory metody konsultacji nie pozwoliły na całościowe ujęcie różnorodnych potrzeb, co spowodowało, że za każdym razem któraś ze stron miała wrażenie, że nie została w wystarczającym stopniu wysłuchana.

| 3.3 | Komitet może dokonać takiego ujęcia zarówno ze względu na różnorodne i fachowe doświadczenia jego członków, jak i ze względu na fakt, że dysponują oni gęstą siecią cennych kontaktów, z których mogą skorzystać w celu wzbogacenia w znacznym stopniu posiadanej wiedzy. W tej kwestii Komitet już się częściowo wypowiedział w opinii z inicjatywy własnej w sprawie przemian przemysłowych w sektorze budowy maszyn (2). |
| --- | --- |

3.3

Komitet może dokonać takiego ujęcia zarówno ze względu na różnorodne i fachowe doświadczenia jego członków, jak i ze względu na fakt, że dysponują oni gęstą siecią cennych kontaktów, z których mogą skorzystać w celu wzbogacenia w znacznym stopniu posiadanej wiedzy. W tej kwestii Komitet już się częściowo wypowiedział w opinii z inicjatywy własnej w sprawie przemian przemysłowych w sektorze budowy maszyn (2).

| 3.4 | Komitet stwierdza, że są obecnie prowadzone lub zapowiedziane różnorodne inicjatywy dotyczące uregulowań wspólnotowych w dziedzinie produkcji przemysłowej, a w szczególności w podsektorze maszynowym. Inicjatywy te pociągają za sobą złożone i różnorodne problemy. Wydaje się właściwe przeanalizowanie tych problemów w sposób umożliwiający uwzględnienie różnych interesów chronionych przez uregulowania wspólnotowe: swobodny przepływ towarów, higiena i bezpieczeństwo pracy, ochrona konsumentów, ochrona środowiska naturalnego, cele strategii lizbońskiej, tak gospodarcze, jak i społeczne. Uregulowania te wywodzą się z różnych instrumentów legislacyjnych i nigdy wcześniej nie przeprowadzono podobnej analizy. Komitet uważa, że faktycznie nadszedł czas na zajęcie się tym tematem w sposób całościowy i zorganizowany. |
| --- | --- |

3.4

Komitet stwierdza, że są obecnie prowadzone lub zapowiedziane różnorodne inicjatywy dotyczące uregulowań wspólnotowych w dziedzinie produkcji przemysłowej, a w szczególności w podsektorze maszynowym. Inicjatywy te pociągają za sobą złożone i różnorodne problemy. Wydaje się właściwe przeanalizowanie tych problemów w sposób umożliwiający uwzględnienie różnych interesów chronionych przez uregulowania wspólnotowe: swobodny przepływ towarów, higiena i bezpieczeństwo pracy, ochrona konsumentów, ochrona środowiska naturalnego, cele strategii lizbońskiej, tak gospodarcze, jak i społeczne. Uregulowania te wywodzą się z różnych instrumentów legislacyjnych i nigdy wcześniej nie przeprowadzono podobnej analizy. Komitet uważa, że faktycznie nadszedł czas na zajęcie się tym tematem w sposób całościowy i zorganizowany.

| 3.5 | W dziedzinie produkcji i sprzedaży materiałów przemysłowych uregulowania wspólnotowe powstawały stopniowo. W ogólnym zarysie umożliwiły one harmonizację przepisów, co uprościło w dużym stopniu środowisko regulacyjne, w którym działają przedsiębiorstwa, choć należy podkreślić, że proces ten nie został jeszcze zakończony. |
| --- | --- |

3.5

W dziedzinie produkcji i sprzedaży materiałów przemysłowych uregulowania wspólnotowe powstawały stopniowo. W ogólnym zarysie umożliwiły one harmonizację przepisów, co uprościło w dużym stopniu środowisko regulacyjne, w którym działają przedsiębiorstwa, choć należy podkreślić, że proces ten nie został jeszcze zakończony.

| 3.6 | Uregulowania wspólnotowe, przyjmowane począwszy od drugiej połowy lat 80., opierają się na dwóch ważnych zbiorach przepisów: jedne dotyczą rynku, a inne miejsca pracy. Dla zapewnienia skuteczności tych przepisów w praktyce potrzebny jest udział licznych i różnorodnych podmiotów: organów normalizacyjnych i notyfikacyjnych, projektantów i producentów, importerów i podmiotów odpowiedzialnych za wprowadzenie do obrotu, zakładów montażowych i instalacyjnych, publicznych organów kontroli i organów karnych (w tym organów celnych i sądowych), przedsiębiorców, pracowników i przedstawicieli pracowników itd. Organizacje konsumentów wyraziły swoje szczególne zainteresowanie konkretnym i rzeczywistym udziałem, który do tej pory oceniano jako niewystarczający. Współpraca między tymi wszystkimi podmiotami ma zasadnicze znaczenie, tak samo jak współpraca między władzami publicznymi na szczeblu krajowym i europejskim. |
| --- | --- |

3.6

Uregulowania wspólnotowe, przyjmowane począwszy od drugiej połowy lat 80., opierają się na dwóch ważnych zbiorach przepisów: jedne dotyczą rynku, a inne miejsca pracy. Dla zapewnienia skuteczności tych przepisów w praktyce potrzebny jest udział licznych i różnorodnych podmiotów: organów normalizacyjnych i notyfikacyjnych, projektantów i producentów, importerów i podmiotów odpowiedzialnych za wprowadzenie do obrotu, zakładów montażowych i instalacyjnych, publicznych organów kontroli i organów karnych (w tym organów celnych i sądowych), przedsiębiorców, pracowników i przedstawicieli pracowników itd. Organizacje konsumentów wyraziły swoje szczególne zainteresowanie konkretnym i rzeczywistym udziałem, który do tej pory oceniano jako niewystarczający. Współpraca między tymi wszystkimi podmiotami ma zasadnicze znaczenie, tak samo jak współpraca między władzami publicznymi na szczeblu krajowym i europejskim.

| 3.7 | Nie wydaje się, by stosowanie tych uregulowań stwarzało ogromne trudności, niemniej ta ogólnie pozytywna ocena nie powinna przesłonić pewnej liczby konkretnych problemów. |
| --- | --- |

3.7

Nie wydaje się, by stosowanie tych uregulowań stwarzało ogromne trudności, niemniej ta ogólnie pozytywna ocena nie powinna przesłonić pewnej liczby konkretnych problemów.

4.   Wyższy, ale jeszcze niewystarczający poziom bezpieczeństwa

| 4.1 | Co roku w UE w wypadkach przy pracy ginie od 6 000 do 8 000 osób (z których 40 % w wieku poniżej 35 lat), a setki tysięcy pozostaje inwalidami. Część z tych wypadków jest spowodowana narzędziami pracy. W niektórych przypadkach częściowo odpowiedzialne są nieskuteczne materiały ochrony indywidualnej lub nieodpowiednie przeszkolenie. Około jednej czwartej pracowników UE stwierdza, że ma obowiązek stosowania materiałów ochrony indywidualnej dla zwiększenia swojego bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Podstawowe czynniki fizyczne stanowiące źródło zagrożenia w środowisku pracy są zazwyczaj związane z narzędziami pracy: hałas, wibracje, promieniowanie jonizujące i niejonizujące. W zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy zasadniczą rolę odgrywają czynniki ergonomiczne. W pewnych przypadkach, gdy pracownik narażony jest na działanie substancji chemicznych, narzędzia pracy mogą odgrywać ważną rolę. Wówczas skuteczność materiałów ochrony indywidualnej może mieć niejednokrotnie kluczowe znaczenie. |
| --- | --- |

4.1

Co roku w UE w wypadkach przy pracy ginie od 6 000 do 8 000 osób (z których 40 % w wieku poniżej 35 lat), a setki tysięcy pozostaje inwalidami. Część z tych wypadków jest spowodowana narzędziami pracy. W niektórych przypadkach częściowo odpowiedzialne są nieskuteczne materiały ochrony indywidualnej lub nieodpowiednie przeszkolenie. Około jednej czwartej pracowników UE stwierdza, że ma obowiązek stosowania materiałów ochrony indywidualnej dla zwiększenia swojego bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Podstawowe czynniki fizyczne stanowiące źródło zagrożenia w środowisku pracy są zazwyczaj związane z narzędziami pracy: hałas, wibracje, promieniowanie jonizujące i niejonizujące. W zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy zasadniczą rolę odgrywają czynniki ergonomiczne. W pewnych przypadkach, gdy pracownik narażony jest na działanie substancji chemicznych, narzędzia pracy mogą odgrywać ważną rolę. Wówczas skuteczność materiałów ochrony indywidualnej może mieć niejednokrotnie kluczowe znaczenie.

| 4.2 | Należy zwrócić szczególną uwagę na produkty przeznaczone do szerokiego użytku przez nieokreślony krąg odbiorców i z pewnością nieświadomych potencjalnego zagrożenia związanego z zakupioną czy wynajętą maszyną. Niestety wiele wypadków, nieuwzględnianych w statystykach, jest spowodowanych niewłaściwym użytkowaniem maszyny przez odbiorcę. |
| --- | --- |

4.2

Należy zwrócić szczególną uwagę na produkty przeznaczone do szerokiego użytku przez nieokreślony krąg odbiorców i z pewnością nieświadomych potencjalnego zagrożenia związanego z zakupioną czy wynajętą maszyną. Niestety wiele wypadków, nieuwzględnianych w statystykach, jest spowodowanych niewłaściwym użytkowaniem maszyny przez odbiorcę.

5.   Trudności we współpracy między różnymi podmiotami

| 5.1 | Stwierdza się, że współpraca pomiędzy podmiotami działającymi na jednolitym rynku napotyka realne trudności oraz że istnieją silne opory przed całkowicie przejrzystym sposobem działania ze strony podmiotów prywatnych ze względu na chęć zabezpieczenia się przed konkurencją lub ewentualnymi karami, a ze strony podmiotów publicznych ze względu na opieszałość biurokracji, czasami bardzo skostniałej. Na przykład wyraźnie widoczna jest konieczność wzmocnienia współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami produkującymi a przedsiębiorstwami użytkującymi maszyny oraz potrzeba większej przejrzystości w sposobie interpretacji zasadniczych wymogów dyrektyw „nowego podejścia” przez organy normalizacyjne, organy nadzoru, urzędy notyfikacyjne oraz konsultantów świadczących pomoc techniczną dla przedsiębiorców. |
| --- | --- |

5.1

Stwierdza się, że współpraca pomiędzy podmiotami działającymi na jednolitym rynku napotyka realne trudności oraz że istnieją silne opory przed całkowicie przejrzystym sposobem działania ze strony podmiotów prywatnych ze względu na chęć zabezpieczenia się przed konkurencją lub ewentualnymi karami, a ze strony podmiotów publicznych ze względu na opieszałość biurokracji, czasami bardzo skostniałej. Na przykład wyraźnie widoczna jest konieczność wzmocnienia współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami produkującymi a przedsiębiorstwami użytkującymi maszyny oraz potrzeba większej przejrzystości w sposobie interpretacji zasadniczych wymogów dyrektyw „nowego podejścia” przez organy normalizacyjne, organy nadzoru, urzędy notyfikacyjne oraz konsultantów świadczących pomoc techniczną dla przedsiębiorców.

| 5.2 | Problemem tym miała się zająć Komisja w ramach swojej niedawnej inicjatywy polegającej na przeglądzie „nowego podejścia”, zapowiedzianej 14 lutego 2007 r. i określonej jako nowy pakiet dotyczący przepływu towarów na rynku wewnętrznym. Składa się on z wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustalającego wymogi w zakresie akredytacji i nadzoru rynkowego odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu [COM (2007) 37 wersja ostateczna (3)] oraz wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu [COM (2007) 53 wersja ostateczna (4)]. Pakiet zakłada wzmocnienie struktur nadzoru rynkowego w celu wykluczenia towarów niebezpiecznych, wycofanie ich z całego rynku Wspólnoty oraz zwalczanie przedsiębiorstw działających niezgodnie z przepisami. Organy odpowiedzialne za weryfikację, certyfikację i inspekcje uczestniczące w testach na produktach będą podlegać bardziej ścisłej kontroli w formie akredytacji w celu zapewnienia wspólnego poziomu uregulowań tak dla przedsiębiorstw, jak i dla organów kontroli (w tym okresie działa w UE około 1 800 organów notyfikujących, tzn. laboratoriów, ośrodków inspekcyjnych i certyfikujących, podmiotów prawnych otrzymujących akredytację na prowadzenie działalności od organów administracji publicznej). Zastanawia fakt, że wśród tych „niezależnych” organów działają podmioty bezpośrednio powołane przez stowarzyszenia przedsiębiorstw produkcyjnych, a zatem tam konflikt interesów mógłby stać się naprawdę problematyczny! W jednym z państw członkowskich, na przykład, w samym sektorze wind uzyskało akredytację ponad 80 organów notyfikujących. |
| --- | --- |

5.2

Problemem tym miała się zająć Komisja w ramach swojej niedawnej inicjatywy polegającej na przeglądzie „nowego podejścia”, zapowiedzianej 14 lutego 2007 r. i określonej jako nowy pakiet dotyczący przepływu towarów na rynku wewnętrznym. Składa się on z wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustalającego wymogi w zakresie akredytacji i nadzoru rynkowego odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu [COM (2007) 37 wersja ostateczna (3)] oraz wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu [COM (2007) 53 wersja ostateczna (4)]. Pakiet zakłada wzmocnienie struktur nadzoru rynkowego w celu wykluczenia towarów niebezpiecznych, wycofanie ich z całego rynku Wspólnoty oraz zwalczanie przedsiębiorstw działających niezgodnie z przepisami. Organy odpowiedzialne za weryfikację, certyfikację i inspekcje uczestniczące w testach na produktach będą podlegać bardziej ścisłej kontroli w formie akredytacji w celu zapewnienia wspólnego poziomu uregulowań tak dla przedsiębiorstw, jak i dla organów kontroli (w tym okresie działa w UE około 1 800 organów notyfikujących, tzn. laboratoriów, ośrodków inspekcyjnych i certyfikujących, podmiotów prawnych otrzymujących akredytację na prowadzenie działalności od organów administracji publicznej). Zastanawia fakt, że wśród tych „niezależnych” organów działają podmioty bezpośrednio powołane przez stowarzyszenia przedsiębiorstw produkcyjnych, a zatem tam konflikt interesów mógłby stać się naprawdę problematyczny! W jednym z państw członkowskich, na przykład, w samym sektorze wind uzyskało akredytację ponad 80 organów notyfikujących.

| 5.2.1 | Po dwudziestu dwóch latach od wydania rezolucji Rady z 7 maja 1985 r. wprowadzającej zasady nowego podejścia, Komisja występuje z propozycją aktualizacji i wzmocnienia nadzoru rynkowego, by zwiększyć jeszcze bardziej wiarygodność oznakowania CE. Komitet uważa, że metoda nowego podejścia, którą zastosowano w dwudziestu pięciu dyrektywach, z których dwadzieścia jeden zawierało specyfikacje dotyczące przyznawania oznakowania, a cztery nie, przyniosła dobre rezultaty, przyczyniając się do rozwoju rynku wewnętrznego, ale jednocześnie uważa, że proponowany przegląd jest uzasadniony. Należy poszerzyć uprawnienia i zakres odpowiedzialności państw członkowskich, a także Komisji, która powinna zwiększyć swój personel, by móc zapewnić ciągłe monitorowanie działalności nadzoru rynkowego, sposobów akredytacji organów notyfikujących, a w niektórych przypadkach również działalności samych tych organów. Organizacje branżowe uczestniczące w badaniach Komisji wypowiedziały się w znacznej większości za takim wzmocnieniem roli władz krajowych, a zatem i europejskich. |
| --- | --- |

5.2.1

Po dwudziestu dwóch latach od wydania rezolucji Rady z 7 maja 1985 r. wprowadzającej zasady nowego podejścia, Komisja występuje z propozycją aktualizacji i wzmocnienia nadzoru rynkowego, by zwiększyć jeszcze bardziej wiarygodność oznakowania CE. Komitet uważa, że metoda nowego podejścia, którą zastosowano w dwudziestu pięciu dyrektywach, z których dwadzieścia jeden zawierało specyfikacje dotyczące przyznawania oznakowania, a cztery nie, przyniosła dobre rezultaty, przyczyniając się do rozwoju rynku wewnętrznego, ale jednocześnie uważa, że proponowany przegląd jest uzasadniony. Należy poszerzyć uprawnienia i zakres odpowiedzialności państw członkowskich, a także Komisji, która powinna zwiększyć swój personel, by móc zapewnić ciągłe monitorowanie działalności nadzoru rynkowego, sposobów akredytacji organów notyfikujących, a w niektórych przypadkach również działalności samych tych organów. Organizacje branżowe uczestniczące w badaniach Komisji wypowiedziały się w znacznej większości za takim wzmocnieniem roli władz krajowych, a zatem i europejskich.

| 5.3 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje tę inicjatywę, która ogranicza swobodę przy formułowaniu oceny i zmniejsza różnice w sposobie jej przeprowadzania, co stało na przeszkodzie rozwojowi wspólnego rynku oraz wpływało niekorzystnie na konkurencyjność podmiotów gospodarczych przestrzegających przepisów. Zakłócenie konkurencji wywołane takim „niedokładnym” nadzorem to pierwszoplanowy problem, który wskazuje na ograniczenia związane ze stosowaniem w praktyce nowego podejścia. Ponadto zasadnicze znaczenie ma prostota i jasność przepisów, w szczególności dotyczących małych i średnich przedsiębiorstw oraz wzmocnienie współpracy pomiędzy organami nadzoru rynkowego, tak w obszarze UE/EOG, jak i na arenie międzynarodowej. Należy wspierać tworzenie „platformy komunikacji” między podmiotami gospodarczymi i poszczególnymi państwami członkowskimi, którzy powinni podejmować działania proporcjonalne do celów dyrektyw i polityki wspólnotowej i spójne z nimi, doprowadzając stopniowo do konwergencji systemów i modeli nadzoru rynkowego. Szczególnie ważne jest zaangażowanie organów celnych w tę działalność. |
| --- | --- |

5.3

Komitet z zadowoleniem przyjmuje tę inicjatywę, która ogranicza swobodę przy formułowaniu oceny i zmniejsza różnice w sposobie jej przeprowadzania, co stało na przeszkodzie rozwojowi wspólnego rynku oraz wpływało niekorzystnie na konkurencyjność podmiotów gospodarczych przestrzegających przepisów. Zakłócenie konkurencji wywołane takim „niedokładnym” nadzorem to pierwszoplanowy problem, który wskazuje na ograniczenia związane ze stosowaniem w praktyce nowego podejścia. Ponadto zasadnicze znaczenie ma prostota i jasność przepisów, w szczególności dotyczących małych i średnich przedsiębiorstw oraz wzmocnienie współpracy pomiędzy organami nadzoru rynkowego, tak w obszarze UE/EOG, jak i na arenie międzynarodowej. Należy wspierać tworzenie „platformy komunikacji” między podmiotami gospodarczymi i poszczególnymi państwami członkowskimi, którzy powinni podejmować działania proporcjonalne do celów dyrektyw i polityki wspólnotowej i spójne z nimi, doprowadzając stopniowo do konwergencji systemów i modeli nadzoru rynkowego. Szczególnie ważne jest zaangażowanie organów celnych w tę działalność.

| 5.4 | Na szczeblu europejskim potrzebna byłaby ściślejsza współpraca między wszystkimi zainteresowanymi dyrekcjami (np. ENTR, ENV, EMPL, SANCO). Mogłyby one współdziałać przy opracowywaniu „przewodników” stosowania istniejących dyrektyw, które z pewnością nie zastępują przepisów, ale mogą stanowić istotną pomoc i przyczynić się do oszczędzenia wydatków na zbędne konsultacje. |
| --- | --- |

5.4

Na szczeblu europejskim potrzebna byłaby ściślejsza współpraca między wszystkimi zainteresowanymi dyrekcjami (np. ENTR, ENV, EMPL, SANCO). Mogłyby one współdziałać przy opracowywaniu „przewodników” stosowania istniejących dyrektyw, które z pewnością nie zastępują przepisów, ale mogą stanowić istotną pomoc i przyczynić się do oszczędzenia wydatków na zbędne konsultacje.

| 5.5 | Dla produktów sezonowych, jak na przykład maszyn ogrodowych, należy przewidzieć uproszczone szybkie procedury, by uniknąć zaprzepaszczenia możliwości pojawiających się na rynku. W tym celu Komitet proponuje utworzenie „instytutu mediacyjnego”, do którego można by się zwrócić ze szczególnymi i uzasadnionymi potrzebami, zapewniając jednak ścisłe stosowanie wszystkich norm, w szczególności dotyczących bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

5.5

Dla produktów sezonowych, jak na przykład maszyn ogrodowych, należy przewidzieć uproszczone szybkie procedury, by uniknąć zaprzepaszczenia możliwości pojawiających się na rynku. W tym celu Komitet proponuje utworzenie „instytutu mediacyjnego”, do którego można by się zwrócić ze szczególnymi i uzasadnionymi potrzebami, zapewniając jednak ścisłe stosowanie wszystkich norm, w szczególności dotyczących bezpieczeństwa.

6.   Nie zawsze uzasadnione obowiązki administracyjne

| 6.1 | Następny priorytet zapowiedziany przez Komisję to ograniczenie zbędnych obowiązków administracyjnych, które znacząco wpływają na konkurencyjność. Komitet z zainteresowaniem śledzi wysiłki Komisji na tym polu, które skonkretyzowały się w programie działania przedstawionym 24 stycznia 2007 r. mającym na celu zmniejszenie obowiązków administracyjnych przedsiębiorstw o jedną czwartą do 2012 r. |
| --- | --- |

6.1

Następny priorytet zapowiedziany przez Komisję to ograniczenie zbędnych obowiązków administracyjnych, które znacząco wpływają na konkurencyjność. Komitet z zainteresowaniem śledzi wysiłki Komisji na tym polu, które skonkretyzowały się w programie działania przedstawionym 24 stycznia 2007 r. mającym na celu zmniejszenie obowiązków administracyjnych przedsiębiorstw o jedną czwartą do 2012 r.

| 6.2 | Komisja mogłaby pomóc w praktycznym rozwiązaniu niektórych problemów związanych ze stosowaniem dyrektyw, np. centralizując u siebie wszystkie komunikaty, które obecnie muszą być wysyłane do poszczególnych państw członkowskich, co powoduje ogromne trudności, choćby tylko w znalezieniu właściwego adresu. Tak właśnie jest w przypadku dyrektywy 2000/14/WE w sprawie emisji hałasu przewidującej wysyłanie deklaracji zgodności do państwa członkowskiego i do Komisji lub dyrektywy 97/68/WE w sprawie emisji zanieczyszczeń z silników spalinowych w maszynach roboczych, według której w ramach „elastycznej” opcji przedsiębiorstwa powinny informować właściwe władze każdego państwa członkowskiego o uzyskanym zatwierdzeniu, raportując co sześć miesięcy. |
| --- | --- |

6.2

Komisja mogłaby pomóc w praktycznym rozwiązaniu niektórych problemów związanych ze stosowaniem dyrektyw, np. centralizując u siebie wszystkie komunikaty, które obecnie muszą być wysyłane do poszczególnych państw członkowskich, co powoduje ogromne trudności, choćby tylko w znalezieniu właściwego adresu. Tak właśnie jest w przypadku dyrektywy 2000/14/WE w sprawie emisji hałasu przewidującej wysyłanie deklaracji zgodności do państwa członkowskiego i do Komisji lub dyrektywy 97/68/WE w sprawie emisji zanieczyszczeń z silników spalinowych w maszynach roboczych, według której w ramach „elastycznej” opcji przedsiębiorstwa powinny informować właściwe władze każdego państwa członkowskiego o uzyskanym zatwierdzeniu, raportując co sześć miesięcy.

| 6.3 | Przedsiębiorstwa napotykają wiele trudności przy praktycznym stosowaniu dyrektyw w sprawie ochrony pracowników przed czynnikami fizycznymi. W szczególności, jeżeli chodzi o dyrektywę w sprawie wibracji 2002/44/WE, czy dyrektywę w sprawie narażenia na ryzyko promieniowania optycznego niejonizującego 2006/25/WE, pojawiają się problemy odczuwane zwłaszcza przez MŚP. Takie problemy mogą mieć miejsce przy stosowaniu przyszłej dyrektywy w sprawie sztucznego promieniowania optycznego. Potrzebne są wytyczne dotyczące praktycznego stosowania, w przeciwnym wypadku dyrektywy te nie osiągną założonych celów. Oczywiście w przypadku praktycznej niemożności poprawnego ich stosowania trzeba będzie przemyśleć i szybko opracować konieczne zmiany, by przedsiębiorstwa były w stanie przestrzegać nałożonych na nie obowiązków prawnych. |
| --- | --- |

6.3

Przedsiębiorstwa napotykają wiele trudności przy praktycznym stosowaniu dyrektyw w sprawie ochrony pracowników przed czynnikami fizycznymi. W szczególności, jeżeli chodzi o dyrektywę w sprawie wibracji 2002/44/WE, czy dyrektywę w sprawie narażenia na ryzyko promieniowania optycznego niejonizującego 2006/25/WE, pojawiają się problemy odczuwane zwłaszcza przez MŚP. Takie problemy mogą mieć miejsce przy stosowaniu przyszłej dyrektywy w sprawie sztucznego promieniowania optycznego. Potrzebne są wytyczne dotyczące praktycznego stosowania, w przeciwnym wypadku dyrektywy te nie osiągną założonych celów. Oczywiście w przypadku praktycznej niemożności poprawnego ich stosowania trzeba będzie przemyśleć i szybko opracować konieczne zmiany, by przedsiębiorstwa były w stanie przestrzegać nałożonych na nie obowiązków prawnych.

| 6.4 | W dziedzinie produkcji przemysłowej, a w szczególności w sektorze maszyn, podejmując temat obowiązków administracyjnych, należy uwzględnić różnorodne potrzeby. Możliwość zidentyfikowania działań poszczególnych podmiotów jest zasadniczym elementem tak dla bezpieczeństwa fizycznego użytkowników, jak i pewności prawnej stosunków umownych zawieranych na rynku. Należy zatem znaleźć wyważone rozwiązania, dzięki którym zostaną spełnione warunki, takie jak przejrzystość i identyfikowalność, bez zbędnego mnożenia kosztów administracyjnych. |
| --- | --- |

6.4

W dziedzinie produkcji przemysłowej, a w szczególności w sektorze maszyn, podejmując temat obowiązków administracyjnych, należy uwzględnić różnorodne potrzeby. Możliwość zidentyfikowania działań poszczególnych podmiotów jest zasadniczym elementem tak dla bezpieczeństwa fizycznego użytkowników, jak i pewności prawnej stosunków umownych zawieranych na rynku. Należy zatem znaleźć wyważone rozwiązania, dzięki którym zostaną spełnione warunki, takie jak przejrzystość i identyfikowalność, bez zbędnego mnożenia kosztów administracyjnych.

7.   Rola normalizacji

| 7.1 | Normalizacja techniczna spełnia ważną rolę dla ogólnego funkcjonowania uregulowań wspólnotowych i tworzy konkretny kontekst dla zasadniczych wymogów bezpieczeństwa zawartych w przepisach. Przestrzeganie norm pozwala założyć zgodność z dyrektywami. Certyfikacja, w razie potrzeby wydawana przez akredytowane organy notyfikujące jest nieodłączna od jednoczesnego obowiązywania ram prawnych składających się z konkretnych uregulowań. |
| --- | --- |

7.1

Normalizacja techniczna spełnia ważną rolę dla ogólnego funkcjonowania uregulowań wspólnotowych i tworzy konkretny kontekst dla zasadniczych wymogów bezpieczeństwa zawartych w przepisach. Przestrzeganie norm pozwala założyć zgodność z dyrektywami. Certyfikacja, w razie potrzeby wydawana przez akredytowane organy notyfikujące jest nieodłączna od jednoczesnego obowiązywania ram prawnych składających się z konkretnych uregulowań.

| 7.2 | Ogółem europejskie organy normalizacyjne wykonują bardzo pożyteczne zadania, działając w oparciu o mandat Komisji. Niemniej przy opracowywaniu norm powinna obowiązywać procedura, w której w większym stopniu uczestniczyłyby zainteresowane strony, co ułatwiłoby późniejsze ich porównanie, natomiast obecnie niezaprzeczalnie działalność ta pozostaje w rękach ograniczonej liczby podmiotów. Większa część zakładów będących użytkownikami maszyn nie posiada środków ani zasobów pozwalających regularnie śledzić tę działalność. Uczestnictwo pracowników czy konsumentów ma jeszcze bardziej marginalny charakter. Taka sytuacja utrudnia uwzględnienie doświadczenia nabytego w praktyce. Niektóre normy nie są w stanie rozwiązać ogółu problemów, jakie pojawiają się w miejscu pracy. Komitet oczekiwałby większego udziału zainteresowanych stron w komitetach technicznych, przede wszystkim na szczeblu lokalnym, w sektorze, w którym niewiele osób ma faktyczną władzę decyzyjną. Komitet z niepokojem stwierdza, że wzrost kosztów normalizacji może zahamować konkurencyjność, a także zmniejszyć bezpieczeństwo, w przypadkach gdy wybiera się ryzyko niewłaściwego zastosowania maszyny, w sposób niezgodny z normami. Niektóre MŚP w Europie Wschodniej wolą działać „w ciemno” lub „pomajstrować” przy urządzeniu. |
| --- | --- |

7.2

Ogółem europejskie organy normalizacyjne wykonują bardzo pożyteczne zadania, działając w oparciu o mandat Komisji. Niemniej przy opracowywaniu norm powinna obowiązywać procedura, w której w większym stopniu uczestniczyłyby zainteresowane strony, co ułatwiłoby późniejsze ich porównanie, natomiast obecnie niezaprzeczalnie działalność ta pozostaje w rękach ograniczonej liczby podmiotów. Większa część zakładów będących użytkownikami maszyn nie posiada środków ani zasobów pozwalających regularnie śledzić tę działalność. Uczestnictwo pracowników czy konsumentów ma jeszcze bardziej marginalny charakter. Taka sytuacja utrudnia uwzględnienie doświadczenia nabytego w praktyce. Niektóre normy nie są w stanie rozwiązać ogółu problemów, jakie pojawiają się w miejscu pracy. Komitet oczekiwałby większego udziału zainteresowanych stron w komitetach technicznych, przede wszystkim na szczeblu lokalnym, w sektorze, w którym niewiele osób ma faktyczną władzę decyzyjną. Komitet z niepokojem stwierdza, że wzrost kosztów normalizacji może zahamować konkurencyjność, a także zmniejszyć bezpieczeństwo, w przypadkach gdy wybiera się ryzyko niewłaściwego zastosowania maszyny, w sposób niezgodny z normami. Niektóre MŚP w Europie Wschodniej wolą działać „w ciemno” lub „pomajstrować” przy urządzeniu.

| 7.3 | Komitet z zadowoleniem wita inicjatywy zapowiedziane 15 marca 2007 r. w planie działania na rzecz normalizacji europejskiej, który wzywa wszystkie państwa członkowskie do relacjonowania na temat postępów w jej realizacji i na temat samych środków podjętych w celu wzmocnienia uczestnictwa wszystkich zainteresowanych stron w procesie normalizacji europejskiej i międzynarodowej. Komisja ze swojej strony powinna zebrać uwagi i propozycje w celu włączenia ich do normalizacji europejskiej. Udział MŚP w procedurach normalizacji ma zasadnicze znaczenie tak na szczeblu europejskim, jak i na szczeblu krajowym, a zatem należy umożliwić im wniesienie konkretnego i skutecznego wkładu w przyszłe procesy normalizacyjne. |
| --- | --- |

7.3

Komitet z zadowoleniem wita inicjatywy zapowiedziane 15 marca 2007 r. w planie działania na rzecz normalizacji europejskiej, który wzywa wszystkie państwa członkowskie do relacjonowania na temat postępów w jej realizacji i na temat samych środków podjętych w celu wzmocnienia uczestnictwa wszystkich zainteresowanych stron w procesie normalizacji europejskiej i międzynarodowej. Komisja ze swojej strony powinna zebrać uwagi i propozycje w celu włączenia ich do normalizacji europejskiej. Udział MŚP w procedurach normalizacji ma zasadnicze znaczenie tak na szczeblu europejskim, jak i na szczeblu krajowym, a zatem należy umożliwić im wniesienie konkretnego i skutecznego wkładu w przyszłe procesy normalizacyjne.

| 7.4 | W pewnych przypadkach przedsiębiorcy mogą mieć trudności z przestrzeganiem obowiązków wynikających z przepisów w zakresie higieny i bezpieczeństwa pracy. Ocena ryzyka w momencie pracy maszyny wymaga bowiem niezbędnego współdziałania między producentem a przedsiębiorstwem użytkującym. Mogą pojawić się problemy, jeżeli standardy nie przewidują przekazania odpowiedniej informacji na temat dodatkowych zagrożeń, które przedsiębiorstwo powinno wziąć pod uwagę. Jeżeli przedsiębiorcy nie są właściwie informowani na temat ryzyka szczątkowego związanego z nabywaną przez nich maszyną, mogą mieć trudności przy wypełnieniu obowiązku oceny ryzyka, nałożonego przez dyrektywę ramową 89/391/EWG oraz przez 19 szczegółowych dyrektyw uzupełniających w zakresie aktywnej i pasywnej ochrony pracowników. |
| --- | --- |

7.4

W pewnych przypadkach przedsiębiorcy mogą mieć trudności z przestrzeganiem obowiązków wynikających z przepisów w zakresie higieny i bezpieczeństwa pracy. Ocena ryzyka w momencie pracy maszyny wymaga bowiem niezbędnego współdziałania między producentem a przedsiębiorstwem użytkującym. Mogą pojawić się problemy, jeżeli standardy nie przewidują przekazania odpowiedniej informacji na temat dodatkowych zagrożeń, które przedsiębiorstwo powinno wziąć pod uwagę. Jeżeli przedsiębiorcy nie są właściwie informowani na temat ryzyka szczątkowego związanego z nabywaną przez nich maszyną, mogą mieć trudności przy wypełnieniu obowiązku oceny ryzyka, nałożonego przez dyrektywę ramową 89/391/EWG oraz przez 19 szczegółowych dyrektyw uzupełniających w zakresie aktywnej i pasywnej ochrony pracowników.

| 7.5 | Rozpowszechnianie norm może być problematyczne w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw ze względu na wysoki koszt ich nabycia. Jeżeli normy prowadzą do procedur certyfikacji, koszty administracyjne są zazwyczaj dużo wyższe niż to wynika bezpośrednio z przepisów. |
| --- | --- |

7.5

Rozpowszechnianie norm może być problematyczne w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw ze względu na wysoki koszt ich nabycia. Jeżeli normy prowadzą do procedur certyfikacji, koszty administracyjne są zazwyczaj dużo wyższe niż to wynika bezpośrednio z przepisów.

| 7.6 | Analiza ryzyka prowadzona przez specjalistów z Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) jest niezwykle ważna dla przedsiębiorców, którzy muszą ją uzupełnić szczegółową analizą związaną z praktycznym zastosowaniem maszyny w środowisku pracy. Koszt tych zharmonizowanych standardów jest wysoki, w szczególności dla MŚP. Komitet zaleca uwzględnienie propozycji, by „zharmonizowane” standardy wynikające z mandatu przyznanego przez Komisję Europejską Europejskiemu Komitetowi Normalizacyjnemu zostały udostępnione bezpłatnie lub po symbolicznej opłacie w celu umożliwienia wywiązania się z obowiązków nałożonych przepisami. Zresztą już teraz bezpłatne rozpowszechnianie w internecie jest stosowane z powodzeniem przez branżę telekomunikacyjną, która opublikowała bezpośrednio w sieci niektóre normy Europejskiego Instytutu Norm Telekomunikacyjnych (ETSI). |
| --- | --- |

7.6

Analiza ryzyka prowadzona przez specjalistów z Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) jest niezwykle ważna dla przedsiębiorców, którzy muszą ją uzupełnić szczegółową analizą związaną z praktycznym zastosowaniem maszyny w środowisku pracy. Koszt tych zharmonizowanych standardów jest wysoki, w szczególności dla MŚP. Komitet zaleca uwzględnienie propozycji, by „zharmonizowane” standardy wynikające z mandatu przyznanego przez Komisję Europejską Europejskiemu Komitetowi Normalizacyjnemu zostały udostępnione bezpłatnie lub po symbolicznej opłacie w celu umożliwienia wywiązania się z obowiązków nałożonych przepisami. Zresztą już teraz bezpłatne rozpowszechnianie w internecie jest stosowane z powodzeniem przez branżę telekomunikacyjną, która opublikowała bezpośrednio w sieci niektóre normy Europejskiego Instytutu Norm Telekomunikacyjnych (ETSI).

8.   Działanie na rzecz stabilności uregulowań

| 8.1 | Komitet podkreśla, że nie ma potrzeby zmiany dyrektyw, które się dobrze sprawdziły. Oczywiście przeprowadzona praca i jej wyniki, które pozwoliły ogólnie poprawić dyrektywę bazową 98/37/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich odnoszących się do maszyn, były szczególnie złożone i na koniec udało się osiągnąć doskonałą równowagę pomiędzy różnymi interesami. W niektórych przypadkach może lepiej byłoby nie pracować zbytnio nad tzw. „udoskonaleniami”, czego przykładem może być zmiana dyrektywy „niskiego napięcia” 73/23/WE lub wskazana przez stowarzyszenie producentów maszyn w swoich uwagach z 5 listopada 2004 r. niepotrzebna propozycja Komisji dotycząca połączenia dyrektyw 87/404/WE i dyrektywy PED w sprawie urządzeń ciśnieniowych 97/23. |
| --- | --- |

8.1

Komitet podkreśla, że nie ma potrzeby zmiany dyrektyw, które się dobrze sprawdziły. Oczywiście przeprowadzona praca i jej wyniki, które pozwoliły ogólnie poprawić dyrektywę bazową 98/37/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstwa państw członkowskich odnoszących się do maszyn, były szczególnie złożone i na koniec udało się osiągnąć doskonałą równowagę pomiędzy różnymi interesami. W niektórych przypadkach może lepiej byłoby nie pracować zbytnio nad tzw. „udoskonaleniami”, czego przykładem może być zmiana dyrektywy „niskiego napięcia” 73/23/WE lub wskazana przez stowarzyszenie producentów maszyn w swoich uwagach z 5 listopada 2004 r. niepotrzebna propozycja Komisji dotycząca połączenia dyrektyw 87/404/WE i dyrektywy PED w sprawie urządzeń ciśnieniowych 97/23.

| 8.2 | Rynek wykazał potrzebę stabilnych i jasnych ram legislacyjnych, które pozwalałyby spokojnie planować inwestycje i dostosować się do zrozumiałych przepisów, które nie podlegają częstym zmianom. Z drugiej strony istnieje w praktyce ryzyko, że „uproszczenie” może pociągnąć za sobą wzrost kosztów administracyjnych oraz wydatków związanych z bardziej złożonymi procedurami oceny zgodności. |
| --- | --- |

8.2

Rynek wykazał potrzebę stabilnych i jasnych ram legislacyjnych, które pozwalałyby spokojnie planować inwestycje i dostosować się do zrozumiałych przepisów, które nie podlegają częstym zmianom. Z drugiej strony istnieje w praktyce ryzyko, że „uproszczenie” może pociągnąć za sobą wzrost kosztów administracyjnych oraz wydatków związanych z bardziej złożonymi procedurami oceny zgodności.

| 8.3 | W kwestii stosowania art. 95 traktatu Komitet rozumie potrzeby przedsiębiorstw produkcyjnych, ale podkreśla, że ramy prawne, na których podstawie wydawane są dyrektywy, muszą być zgodne z podstawowymi zasadami traktatów, w szczególności jeżeli chodzi o podstawę prawną poszczególnych przepisów. To oczywiste, że nadrzędność celu i treści aktu to obiektywne odniesienia, którymi należy kierować się przy stosowaniu poszczególnych przepisów. Na ten temat wypowiadał się Trybunał Sprawiedliwości, w różnych wyrokach, również niedawno, wykluczając w każdym razie możliwość zastosowania mieszanej podstawy prawnej, gdy określone dla tych podstaw prawnych procedury są ze sobą niezgodne lub gdy ich połączenie powoduje ograniczenie uprawnień Parlamentu. Nie zawsze jest możliwe, tak jak by chciały przedsiębiorstwa, by w przypadku projektu wyrobów, gdy przeważa inny cel, odnosić się do art. 95 ust. 3 traktatu, który w sposób oczywisty ogranicza uprawnienia państw członkowskich do zaostrzania przepisów wspólnotowych, jak przewiduje to na przykład art. 137 lub art. 175 (5). Przedsiębiorstwa wskazują bowiem na koszty dodatkowe (które przenoszą na końcowego użytkownika) konieczne do wprowadzenia niezbędnych zmian w projekcie i w produkcji maszyny wskutek żądań każdego poszczególnego państwa członkowskiego. Trzeba zastanowić się nad uzupełniającymi się modelami legislacyjnymi, które się na siebie nie nakładają, natomiast ograniczają do niezbędnego minimum możliwość przyjmowania przez państwa członkowskie odrębnych i odmiennych środków, które powinny odwoływać się do zasady racjonalności i proporcjonalności. |
| --- | --- |

8.3

W kwestii stosowania art. 95 traktatu Komitet rozumie potrzeby przedsiębiorstw produkcyjnych, ale podkreśla, że ramy prawne, na których podstawie wydawane są dyrektywy, muszą być zgodne z podstawowymi zasadami traktatów, w szczególności jeżeli chodzi o podstawę prawną poszczególnych przepisów. To oczywiste, że nadrzędność celu i treści aktu to obiektywne odniesienia, którymi należy kierować się przy stosowaniu poszczególnych przepisów. Na ten temat wypowiadał się Trybunał Sprawiedliwości, w różnych wyrokach, również niedawno, wykluczając w każdym razie możliwość zastosowania mieszanej podstawy prawnej, gdy określone dla tych podstaw prawnych procedury są ze sobą niezgodne lub gdy ich połączenie powoduje ograniczenie uprawnień Parlamentu. Nie zawsze jest możliwe, tak jak by chciały przedsiębiorstwa, by w przypadku projektu wyrobów, gdy przeważa inny cel, odnosić się do art. 95 ust. 3 traktatu, który w sposób oczywisty ogranicza uprawnienia państw członkowskich do zaostrzania przepisów wspólnotowych, jak przewiduje to na przykład art. 137 lub art. 175 (5). Przedsiębiorstwa wskazują bowiem na koszty dodatkowe (które przenoszą na końcowego użytkownika) konieczne do wprowadzenia niezbędnych zmian w projekcie i w produkcji maszyny wskutek żądań każdego poszczególnego państwa członkowskiego. Trzeba zastanowić się nad uzupełniającymi się modelami legislacyjnymi, które się na siebie nie nakładają, natomiast ograniczają do niezbędnego minimum możliwość przyjmowania przez państwa członkowskie odrębnych i odmiennych środków, które powinny odwoływać się do zasady racjonalności i proporcjonalności.

| 8.4 | Niedawno przyjęta dyrektywa „Reach” stanowi przełom w dziedzinie ochrony konsumentów i pracowników. Komitet poparł przyjęte rozwiązania techniczne oraz perspektywę elastyczności związaną z możliwością uproszczenia, ale zaznacza z pewnym niepokojem, że małe i średnie przedsiębiorstwa mogłyby napotkać trudności, szczególnie gdyby kontrole importu nie były tak ścisłe, jak tego wymaga w praktyce ta zasadnicza dyrektywa. W tym względzie Komitet wzywa Komisję do uważnego monitorowania sposobu prowadzenia nadzoru rynkowego przez państwa członkowskie, które właśnie w omawianym przez nas sektorze miały w przeszłości pewne trudności w skutecznym wypełnianiu swojej roli, między innymi ze względu na poważny niedostatek środków, w jakie wyposażono wyznaczone organy nadzoru. W tym względzie można by pomyśleć, w oparciu o to, w którym państwie członkowskim dana produkcja jest przeważająca, o podziale zadań między organami nadzoru, na przykład według grup produktów (zawory, urządzenia do podnoszenia i przemieszczenia towarów, pompy i sprężarki, maszyny dla przemysłu wytwórczego itp.). |
| --- | --- |

8.4

Niedawno przyjęta dyrektywa „Reach” stanowi przełom w dziedzinie ochrony konsumentów i pracowników. Komitet poparł przyjęte rozwiązania techniczne oraz perspektywę elastyczności związaną z możliwością uproszczenia, ale zaznacza z pewnym niepokojem, że małe i średnie przedsiębiorstwa mogłyby napotkać trudności, szczególnie gdyby kontrole importu nie były tak ścisłe, jak tego wymaga w praktyce ta zasadnicza dyrektywa. W tym względzie Komitet wzywa Komisję do uważnego monitorowania sposobu prowadzenia nadzoru rynkowego przez państwa członkowskie, które właśnie w omawianym przez nas sektorze miały w przeszłości pewne trudności w skutecznym wypełnianiu swojej roli, między innymi ze względu na poważny niedostatek środków, w jakie wyposażono wyznaczone organy nadzoru. W tym względzie można by pomyśleć, w oparciu o to, w którym państwie członkowskim dana produkcja jest przeważająca, o podziale zadań między organami nadzoru, na przykład według grup produktów (zawory, urządzenia do podnoszenia i przemieszczenia towarów, pompy i sprężarki, maszyny dla przemysłu wytwórczego itp.).

| 8.5 | Pomimo, że przemysł maszynowy w zasadniczym stopniu przyczynia się do rozwoju całej gospodarki europejskiej, ma się wrażenie, że państwa członkowskie bardzo niewiele inwestują w przekazane im zadania. Komisja mogłaby zażądać tego typu danych w celu ich porównania z wynikami uzyskanymi w praktyce. Często o ilości i jakości kontroli decydują indywidualne zdolności i chęci, ale wiele zależy od dostępnych zasobów. |
| --- | --- |

8.5

Pomimo, że przemysł maszynowy w zasadniczym stopniu przyczynia się do rozwoju całej gospodarki europejskiej, ma się wrażenie, że państwa członkowskie bardzo niewiele inwestują w przekazane im zadania. Komisja mogłaby zażądać tego typu danych w celu ich porównania z wynikami uzyskanymi w praktyce. Często o ilości i jakości kontroli decydują indywidualne zdolności i chęci, ale wiele zależy od dostępnych zasobów.

9.   Usuwanie przeszkód technicznych uniemożliwiających pełny rozwój jednolitego rynku

| 9.1 | W przepisach krajowych pozostało wiele przeszkód technicznych stwarzających duże problemy przedsiębiorstwom. Na przykład branżą, której to dotyczy, jest branża maszyn samojezdnych nieporuszających się po drogach, gdy muszą przejechać po drogach publicznych. Ze względu na różnice w uregulowaniach polegające na tym, że niektóre państwa członkowskie przyjmują bardziej surowe przepisy, trzeba zaopatrzyć się w różne maszyny. Również w zakresie terminologii następuje pomieszanie pojęć, jak na przykład między „zakładem” a „przedsiębiorstwem”. Obowiązki przeglądu przewidziane w niektórych państwach członkowskich pociągają za sobą dodatkowe koszty, które często powielane są dla każdego państwa członkowskiego wymagającego inspekcji przez konkretny organ tak na etapie rozwoju, jak i na etapie testów czy transportu. Komitet oczekuje, że uda się doprowadzić do szybkiej harmonizacji przepisów w szczególności w zakresie środków bezpieczeństwa. Na przykład w odniesieniu do ciągników, oprócz aktualnych postanowień dotyczących lusterek wstecznych i ograniczeń prędkości, należy wprowadzić normy techniczne dotyczące świateł przednich i tylnych, ale przede wszystkim drogi hamowania. Obecnie po drogach europejskich jeżdżą nawet 40-letnie ciągniki. Stopniowe odnowienie parku pojazdów wprowadzonych do ruchu drogowego zapewniłoby znacznie wyższy poziom bezpieczeństwa aktywnego i pasywnego. |
| --- | --- |

9.1

W przepisach krajowych pozostało wiele przeszkód technicznych stwarzających duże problemy przedsiębiorstwom. Na przykład branżą, której to dotyczy, jest branża maszyn samojezdnych nieporuszających się po drogach, gdy muszą przejechać po drogach publicznych. Ze względu na różnice w uregulowaniach polegające na tym, że niektóre państwa członkowskie przyjmują bardziej surowe przepisy, trzeba zaopatrzyć się w różne maszyny. Również w zakresie terminologii następuje pomieszanie pojęć, jak na przykład między „zakładem” a „przedsiębiorstwem”. Obowiązki przeglądu przewidziane w niektórych państwach członkowskich pociągają za sobą dodatkowe koszty, które często powielane są dla każdego państwa członkowskiego wymagającego inspekcji przez konkretny organ tak na etapie rozwoju, jak i na etapie testów czy transportu. Komitet oczekuje, że uda się doprowadzić do szybkiej harmonizacji przepisów w szczególności w zakresie środków bezpieczeństwa. Na przykład w odniesieniu do ciągników, oprócz aktualnych postanowień dotyczących lusterek wstecznych i ograniczeń prędkości, należy wprowadzić normy techniczne dotyczące świateł przednich i tylnych, ale przede wszystkim drogi hamowania. Obecnie po drogach europejskich jeżdżą nawet 40-letnie ciągniki. Stopniowe odnowienie parku pojazdów wprowadzonych do ruchu drogowego zapewniłoby znacznie wyższy poziom bezpieczeństwa aktywnego i pasywnego.

| 9.2 | Komitet zaleca w szczególności w odniesieniu do uregulowań dotyczących użytkowania na drogach publicznych maszyn samojezdnych nieporuszających się po drogach:






  — | przyjęcie wniosku harmonizującego istniejące przepisy krajowe na temat użytkowania na drogach publicznych maszyn samojezdnych nieporuszających się po drogach; |
| --- | --- | --- |

9.2

Komitet zaleca w szczególności w odniesieniu do uregulowań dotyczących użytkowania na drogach publicznych maszyn samojezdnych nieporuszających się po drogach:

—

przyjęcie wniosku harmonizującego istniejące przepisy krajowe na temat użytkowania na drogach publicznych maszyn samojezdnych nieporuszających się po drogach;

| — | zastosowanie metodologii nowego podejścia; |
| --- | --- |

—

zastosowanie metodologii nowego podejścia;

| — | przewidzenie standardów odniesienia zakładających domniemanie zgodności z wymogami; |
| --- | --- |

—

przewidzenie standardów odniesienia zakładających domniemanie zgodności z wymogami;

| — | włączenie odpowiednich postanowień dotyczących oceny zgodności, wprowadzając w odniesieniu do niektórych części (układ kierowniczy, hamulcowy) bardziej surową ocenę zgodności. |
| --- | --- |

—

włączenie odpowiednich postanowień dotyczących oceny zgodności, wprowadzając w odniesieniu do niektórych części (układ kierowniczy, hamulcowy) bardziej surową ocenę zgodności.

10.   Przyszłe prawodawstwo: zaangażowanie i ocena oddziaływania

| 10.1 | Komitet wnioskuje, by w przyszłości zacieśniono współpracę pomiędzy organami regulacyjnymi a zainteresowanymi stronami w sprawie przyszłej polityki regulacyjnej dzięki rzeczywistemu dialogowi, unikając konsultacji ściśle drogą elektroniczną ze względu na potrzebę interakcji pomiędzy zainteresowanymi stronami. Zdaniem Komitetu w odniesieniu do niektórych konkretnych tematów regularne i częste konsultacje pozwalają zapobiegać problemom, zapewniając w ten sposób lepszą jakość prawodawstwa i większą skuteczność norm. |
| --- | --- |

10.1

Komitet wnioskuje, by w przyszłości zacieśniono współpracę pomiędzy organami regulacyjnymi a zainteresowanymi stronami w sprawie przyszłej polityki regulacyjnej dzięki rzeczywistemu dialogowi, unikając konsultacji ściśle drogą elektroniczną ze względu na potrzebę interakcji pomiędzy zainteresowanymi stronami. Zdaniem Komitetu w odniesieniu do niektórych konkretnych tematów regularne i częste konsultacje pozwalają zapobiegać problemom, zapewniając w ten sposób lepszą jakość prawodawstwa i większą skuteczność norm.

| 10.2 | Komitet uznaje za niezbędne opracowanie, wspólnej dla instytucji europejskich, Parlamentu, Rady i Komisji, metodologii oceny oddziaływania różnych opcji oraz odpowiedniego systemu kontroli jakości. |
| --- | --- |

10.2

Komitet uznaje za niezbędne opracowanie, wspólnej dla instytucji europejskich, Parlamentu, Rady i Komisji, metodologii oceny oddziaływania różnych opcji oraz odpowiedniego systemu kontroli jakości.

| 10.3 | Komisja powinna zastanowić się, czy wyznaczone cele faktycznie wymagają ram legislacyjnych, czy też może byłaby wystarczająca samoregulacja lub współregulacja. Komitet uważa, że wśród różnych opcji należy wybrać taką, która może zagwarantować osiągnięcie tych samych celów po niższych kosztach i przy mniejszym obciążeniu administracyjnym oraz zapewnia większą przejrzystość i największy możliwy udział zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

10.3

Komisja powinna zastanowić się, czy wyznaczone cele faktycznie wymagają ram legislacyjnych, czy też może byłaby wystarczająca samoregulacja lub współregulacja. Komitet uważa, że wśród różnych opcji należy wybrać taką, która może zagwarantować osiągnięcie tych samych celów po niższych kosztach i przy mniejszym obciążeniu administracyjnym oraz zapewnia większą przejrzystość i największy możliwy udział zainteresowanych stron.

| 10.4 | Zasadniczą rolę odgrywa branżowy dialog społeczny między partnerami. Wspólne interesy mogą skonkretyzować się w formie inicjatyw na rzecz organizacji specjalnych szkoleń szczególnie w dziedzinie bezpieczeństwa pracy, ale również na rzecz szkolenia ustawicznego rozwijającego nie tylko kompetencje, ale także wrażliwość na różne problemy z zakresu zarządzania i organizacji związane z lepszym i bezpieczniejszym stosowaniem urządzeń. Tematyka odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, dzięki praktyce poszerzonego dialogu z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i władz lokalnych, może wpłynąć korzystnie na rozwój kultury bezpiecznego i produktywnego przedsiębiorstwa, w szczególności w małych i średnich przedsiębiorstwach, gdzie trudności z zarządzaniem ryzykiem są ewidentnie większe. |
| --- | --- |

10.4

Zasadniczą rolę odgrywa branżowy dialog społeczny między partnerami. Wspólne interesy mogą skonkretyzować się w formie inicjatyw na rzecz organizacji specjalnych szkoleń szczególnie w dziedzinie bezpieczeństwa pracy, ale również na rzecz szkolenia ustawicznego rozwijającego nie tylko kompetencje, ale także wrażliwość na różne problemy z zakresu zarządzania i organizacji związane z lepszym i bezpieczniejszym stosowaniem urządzeń. Tematyka odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, dzięki praktyce poszerzonego dialogu z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i władz lokalnych, może wpłynąć korzystnie na rozwój kultury bezpiecznego i produktywnego przedsiębiorstwa, w szczególności w małych i średnich przedsiębiorstwach, gdzie trudności z zarządzaniem ryzykiem są ewidentnie większe.

| 10.5 | Komitet uważa, że przeprowadzenie refleksji pozwalającej wszystkim zainteresowanym stronom na podsumowanie zalet i słabości uregulowań wspólnotowych jest bardzo użyteczne. Takie podsumowanie pozwoliłoby na wyznaczenie wspólnego kierunku działań, tak by różne realizowane obecnie inicjatywy nie przynosiły częściowych lub sprzecznych rozwiązań. Decyzja podjęta przez Komisję, by przeanalizować wraz z zainteresowanymi stronami nową dyrektywę w sprawie maszyn, idzie we właściwym kierunku. Potrzebnych jest więcej tego typu inicjatyw. W szczególności Komitet podkreśla związki pomiędzy różnymi inicjatywami, jak tymi dotyczącymi programów działań na rzecz zmniejszenia zbędnych obowiązków administracyjnych i nowego podejścia (14 lutego 2007 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia oraz decyzji Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie ram przeglądu nowego podejścia w oparciu o konsultacje publiczne na temat przyszłości wspólnego rynku). Komitet jest przekonany, że dobre usystematyzowanie i koordynacja tych inicjatyw może skutkować realną poprawą istniejących uregulowań i spójnym ich stosowaniem w 27 państwach członkowskich. |
| --- | --- |

10.5

Komitet uważa, że przeprowadzenie refleksji pozwalającej wszystkim zainteresowanym stronom na podsumowanie zalet i słabości uregulowań wspólnotowych jest bardzo użyteczne. Takie podsumowanie pozwoliłoby na wyznaczenie wspólnego kierunku działań, tak by różne realizowane obecnie inicjatywy nie przynosiły częściowych lub sprzecznych rozwiązań. Decyzja podjęta przez Komisję, by przeanalizować wraz z zainteresowanymi stronami nową dyrektywę w sprawie maszyn, idzie we właściwym kierunku. Potrzebnych jest więcej tego typu inicjatyw. W szczególności Komitet podkreśla związki pomiędzy różnymi inicjatywami, jak tymi dotyczącymi programów działań na rzecz zmniejszenia zbędnych obowiązków administracyjnych i nowego podejścia (14 lutego 2007 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia oraz decyzji Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie ram przeglądu nowego podejścia w oparciu o konsultacje publiczne na temat przyszłości wspólnego rynku). Komitet jest przekonany, że dobre usystematyzowanie i koordynacja tych inicjatyw może skutkować realną poprawą istniejących uregulowań i spójnym ich stosowaniem w 27 państwach członkowskich.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Dz.U. C 24 z 31.1.2006 (sprawozdawca: Daniel RETUREAU) oraz Dz.U. z 16.12.2006 (sprawozdawca: Bryan CASSIDY).

1

(2)  Dz.U. C 267 z 27.10.2005 (sprawozdawca: Joost VAN IERSEL).

2

(3)  Opinia INT/352, obecnie w trakcie przygotowywania (sprawozdawca: Antonello PEZZINI).

3

(4)  Opinia INT/353, idem 3.

4

(5)  C-94/03 Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Komisja Europejska przeciwko Radzie Unii Europejskiej — Wybór podstawy prawnej.

5

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/15 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/15

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Ramy prawne podstawą dla zwiększania konkurencyjności przemysłu motoryzacyjnego w XXI w. Stanowisko Komisji w sprawie sprawozdania końcowego grupy wysokiego szczebla CARS 21. Wkład w strategię UE na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”

COM(2007) 22 wersja ostateczna

(2008/C 10/04)

Dnia 7 lutego 2007 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię 18 lipca 2007 r. Sprawozdawcą był Francis DAVOUST.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z dnia 26 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 144 głosami — 2 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie i główne zalecenia

| 1.1 | EKES wyraża zadowolenie, że celem Komisji Europejskiej jest dążenie do „lepszych uregulowań prawnych” i „wspieranie spójnego współdziałania różnych obszarów polityki, zapewnienie przewidywalności i zadbanie o ochronę interesu publicznego (np. w dziedzinie środowiska i bezpieczeństwa), a także podjęcie próby zmniejszenia obciążenia prawnego przemysłu”. Jest także zadowolony, że wyrażona została wola wypracowania całościowego podejścia i jednoczesnego uwzględnienia rozmaitych aspektów rozwoju sektora i jego konkurencyjności oraz włączenia różnych zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

1.1

EKES wyraża zadowolenie, że celem Komisji Europejskiej jest dążenie do „lepszych uregulowań prawnych” i „wspieranie spójnego współdziałania różnych obszarów polityki, zapewnienie przewidywalności i zadbanie o ochronę interesu publicznego (np. w dziedzinie środowiska i bezpieczeństwa), a także podjęcie próby zmniejszenia obciążenia prawnego przemysłu”. Jest także zadowolony, że wyrażona została wola wypracowania całościowego podejścia i jednoczesnego uwzględnienia rozmaitych aspektów rozwoju sektora i jego konkurencyjności oraz włączenia różnych zainteresowanych stron.

| 1.2 | Ogólniej rzecz biorąc, całościowe podejście inicjatywy CARS 21 jest wyrazem pragnienia odpowiedzialnych za politykę publiczną, by koordynować swe działania wzajemnie oraz z różnymi uczestnikami życia sektora, który zdaniem EKES-u zasługuje na pełne poparcie. Komunikat Komisji, w którym przedstawia się przeprowadzone już działania regulacyjne i określa środki do podjęcia w tym zakresie w przyszłości, ukazuje zarazem wagę takiego podejścia i trudności, jakie wiążą się z jego zastosowaniem. |
| --- | --- |

1.2

Ogólniej rzecz biorąc, całościowe podejście inicjatywy CARS 21 jest wyrazem pragnienia odpowiedzialnych za politykę publiczną, by koordynować swe działania wzajemnie oraz z różnymi uczestnikami życia sektora, który zdaniem EKES-u zasługuje na pełne poparcie. Komunikat Komisji, w którym przedstawia się przeprowadzone już działania regulacyjne i określa środki do podjęcia w tym zakresie w przyszłości, ukazuje zarazem wagę takiego podejścia i trudności, jakie wiążą się z jego zastosowaniem.

| 1.3 | Główne korzyści płynące z omawianego podejścia polegają na tym, że wszystkie zainteresowane strony miałyby jasność w kwestii wytycznych polityki europejskiej dotyczących przemysłu motoryzacyjnego. Polityka UE byłaby bardziej przewidywalna we wszystkich głównych dziedzinach i podobnie zmniejszyłoby się obciążenie przemysłu przepisami. |
| --- | --- |

1.3

Główne korzyści płynące z omawianego podejścia polegają na tym, że wszystkie zainteresowane strony miałyby jasność w kwestii wytycznych polityki europejskiej dotyczących przemysłu motoryzacyjnego. Polityka UE byłaby bardziej przewidywalna we wszystkich głównych dziedzinach i podobnie zmniejszyłoby się obciążenie przemysłu przepisami.

| 1.4 | W tym ujęciu bezpośrednią korzyścią z obranego podejścia jest redukcja obciążeń administracyjnych dzięki zastąpieniu 38 dyrektyw wspólnotowych regulaminami EKG ONZ. Podobnie przeprowadzone prace z zakresu ochrony środowiska i bezpieczeństwa ruchu drogowego pokazują, że realizacja podejścia zintegrowanego jest możliwa i zwiększa ono legitymację otoczenia regulacyjnego w oczach wszystkich zainteresowanych stron, jak również czyni je bardziej przewidywalnym dla przedstawicieli przemysłu. Podejście takie stanowi więc konsensus, na którym każdy może oprzeć swoje działania. |
| --- | --- |

1.4

W tym ujęciu bezpośrednią korzyścią z obranego podejścia jest redukcja obciążeń administracyjnych dzięki zastąpieniu 38 dyrektyw wspólnotowych regulaminami EKG ONZ. Podobnie przeprowadzone prace z zakresu ochrony środowiska i bezpieczeństwa ruchu drogowego pokazują, że realizacja podejścia zintegrowanego jest możliwa i zwiększa ono legitymację otoczenia regulacyjnego w oczach wszystkich zainteresowanych stron, jak również czyni je bardziej przewidywalnym dla przedstawicieli przemysłu. Podejście takie stanowi więc konsensus, na którym każdy może oprzeć swoje działania.

| 1.5 | Należy wszakże podkreślić trudności związane z wdrażaniem omawianego podejścia. Są one trojakie:






  i) | poszukiwanie konsensusu prowadzi do tego, że odkłada się na później podejmowanie różnych decyzji; |
| --- | --- | --- |

1.5

Należy wszakże podkreślić trudności związane z wdrażaniem omawianego podejścia. Są one trojakie:

i)

poszukiwanie konsensusu prowadzi do tego, że odkłada się na później podejmowanie różnych decyzji;

| ii) | treść analizy i zaleceń zależy w bardzo dużym stopniu od tego, jakie zainteresowane strony wzięły w udział w ich opracowaniu; |
| --- | --- |

ii)

treść analizy i zaleceń zależy w bardzo dużym stopniu od tego, jakie zainteresowane strony wzięły w udział w ich opracowaniu;

| iii) | wybór podejścia zintegrowanego może prowadzić do tego, że przy analizie postawionych pytań ulegną rozmyciu zakresy odpowiedzialności. |
| --- | --- |

iii)

wybór podejścia zintegrowanego może prowadzić do tego, że przy analizie postawionych pytań ulegną rozmyciu zakresy odpowiedzialności.

| 1.6 | Lista 39 środków lub zobowiązań rozważanych w komunikacie Komisji jest bardzo długa i każde z nich samo w sobie wydaje się uzasadnione. Wdrożenie wszystkich 39 punktów jest prawdopodobnie bardziej problematyczne i niesie z sobą nierozwiązane trudności dotyczące ich wzajemnej zgodności i harmonogramu. Przykładowo kwestie dotyczące środowiska i bezpieczeństwa ujęto w oparciu o podejście zintegrowane, jednak same w sobie nie są rozpatrywane w sposób zintegrowany. Bez wątpienia podniesienie kwestii ceny produktów spełniających wszystkie przewidziane wymogi, tak jak zostało to uczynione w sprawozdaniu grupy wysokiego szczebla, umożliwiłoby taką integrację, lecz doprowadziłoby także do uwidocznienia konieczności dokonywania wyborów. Podobnie grupa wysokiego szczebla pragnęła opatrzyć swoje wnioski „mapą drogową” obowiązującą wszystkich odpowiedzialnych za tworzenie polityki publicznej. Dokument ten stanowiłby wyraz zintegrowanego podejścia, do którego w intencji Komisji miała nakłaniać inicjatywa CARS 21. EKES-owi nie pozostaje nic innego jak wyrażenie żalu, że Komisja nie zaproponowała takiej mapy drogowej w swoim komunikacie, nawet w zmienionej formie. |
| --- | --- |

1.6

Lista 39 środków lub zobowiązań rozważanych w komunikacie Komisji jest bardzo długa i każde z nich samo w sobie wydaje się uzasadnione. Wdrożenie wszystkich 39 punktów jest prawdopodobnie bardziej problematyczne i niesie z sobą nierozwiązane trudności dotyczące ich wzajemnej zgodności i harmonogramu. Przykładowo kwestie dotyczące środowiska i bezpieczeństwa ujęto w oparciu o podejście zintegrowane, jednak same w sobie nie są rozpatrywane w sposób zintegrowany. Bez wątpienia podniesienie kwestii ceny produktów spełniających wszystkie przewidziane wymogi, tak jak zostało to uczynione w sprawozdaniu grupy wysokiego szczebla, umożliwiłoby taką integrację, lecz doprowadziłoby także do uwidocznienia konieczności dokonywania wyborów. Podobnie grupa wysokiego szczebla pragnęła opatrzyć swoje wnioski „mapą drogową” obowiązującą wszystkich odpowiedzialnych za tworzenie polityki publicznej. Dokument ten stanowiłby wyraz zintegrowanego podejścia, do którego w intencji Komisji miała nakłaniać inicjatywa CARS 21. EKES-owi nie pozostaje nic innego jak wyrażenie żalu, że Komisja nie zaproponowała takiej mapy drogowej w swoim komunikacie, nawet w zmienionej formie.

| 1.7 | Zasadniczo grupa wysokiego szczebla oparła znaczną część analizy na poglądach producentów samochodów, wynikiem czego wśród spraw do rozstrzygnięcia dominującą pozycję zajęły kwestie produktów i technologii. EKES podkreśla, że gdyby wykazano większą wrażliwość na interesy użytkowników samochodów, ta sama analiza przyniosłaby odmienne spojrzenie na sprawę. W przyszłości należałoby zatem zachować możliwość zmiany wykazu zainteresowanych stron uczestniczących w ewaluacji i ponownych ocenach, podczas ich prowadzenia. |
| --- | --- |

1.7

Zasadniczo grupa wysokiego szczebla oparła znaczną część analizy na poglądach producentów samochodów, wynikiem czego wśród spraw do rozstrzygnięcia dominującą pozycję zajęły kwestie produktów i technologii. EKES podkreśla, że gdyby wykazano większą wrażliwość na interesy użytkowników samochodów, ta sama analiza przyniosłaby odmienne spojrzenie na sprawę. W przyszłości należałoby zatem zachować możliwość zmiany wykazu zainteresowanych stron uczestniczących w ewaluacji i ponownych ocenach, podczas ich prowadzenia.

| 1.8 | Podejście zintegrowane czy całościowe wiąże się z ryzykiem, że każda z zainteresowanych stron będzie obstawać przy tym, że obowiązek dostosowania się spoczywa na innych. Przykładowo w kwestii środowiska naturalnego lub bezpieczeństwa ruchu drogowego producenci będą mogli utrzymywać, że to podmioty odpowiedzialne za infrastrukturę lub konsumenci przejawiają takie zachowania, które nie pozwalają na pełne wykorzystanie nakładów pracy producentów, szczególnie w dziedzinie technologii. |
| --- | --- |

1.8

Podejście zintegrowane czy całościowe wiąże się z ryzykiem, że każda z zainteresowanych stron będzie obstawać przy tym, że obowiązek dostosowania się spoczywa na innych. Przykładowo w kwestii środowiska naturalnego lub bezpieczeństwa ruchu drogowego producenci będą mogli utrzymywać, że to podmioty odpowiedzialne za infrastrukturę lub konsumenci przejawiają takie zachowania, które nie pozwalają na pełne wykorzystanie nakładów pracy producentów, szczególnie w dziedzinie technologii.

| 1.9 | Wszystkie te elementy pokazują, że komunikat Komisji nie wyczerpuje problematyki polityki publicznej w sektorze motoryzacyjnym i wyborów, które są z nią związane. EKES popiera w związku z tym przyjęte podejście: chodzi raczej o to, by podtrzymywać debatę publiczną na temat kierunków polityki w sektorze motoryzacyjnym, obejmującą wszystkich partnerów społecznych i szerzej, wszystkie zainteresowane strony, służącą wyjaśnieniu wyborów, których trzeba w różnych momentach dokonać, niż o to, by raz na zawsze określić listę wszystkich możliwych dróg postępu i pozostawić ekspertom i przedsiębiorcom decyzję o wyborze którejś z nich. |
| --- | --- |

1.9

Wszystkie te elementy pokazują, że komunikat Komisji nie wyczerpuje problematyki polityki publicznej w sektorze motoryzacyjnym i wyborów, które są z nią związane. EKES popiera w związku z tym przyjęte podejście: chodzi raczej o to, by podtrzymywać debatę publiczną na temat kierunków polityki w sektorze motoryzacyjnym, obejmującą wszystkich partnerów społecznych i szerzej, wszystkie zainteresowane strony, służącą wyjaśnieniu wyborów, których trzeba w różnych momentach dokonać, niż o to, by raz na zawsze określić listę wszystkich możliwych dróg postępu i pozostawić ekspertom i przedsiębiorcom decyzję o wyborze którejś z nich.

| 1.10 | Komisja zamyka swój komunikat słowami: „Stoimy obecnie przed wyjątkową szansą stworzenia szczególnej kultury tworzenia polityki w dziedzinie przemysłu. Zgodnie z opinią Komisji takie zasady, jak jakość prawodawstwa, jego uproszczenie, oceny wpływu, konsultacje z zainteresowanymi stronami, terminy realizacji i wybór instrumentów powinny być podstawą procesu tworzenia wniosków legislacyjnych”.
  EKES popiera takie podejście i za pomocą niniejszej opinii pragnie pomóc Komisji w jego pełnym wdrożeniu.
  W tym kontekście EKES formułuje następujące zalecenia:






  — | dać producentom czas na opracowanie technologii koniecznych do sprostania surowszym wymaganiom, unikając dzięki temu związanej z nimi znaczącej podwyżki cen i ostatecznego spowolnienia tempa wymiany parków samochodowych; |
| --- | --- | --- |

1.10

Komisja zamyka swój komunikat słowami: „Stoimy obecnie przed wyjątkową szansą stworzenia szczególnej kultury tworzenia polityki w dziedzinie przemysłu. Zgodnie z opinią Komisji takie zasady, jak jakość prawodawstwa, jego uproszczenie, oceny wpływu, konsultacje z zainteresowanymi stronami, terminy realizacji i wybór instrumentów powinny być podstawą procesu tworzenia wniosków legislacyjnych”.

EKES popiera takie podejście i za pomocą niniejszej opinii pragnie pomóc Komisji w jego pełnym wdrożeniu.

W tym kontekście EKES formułuje następujące zalecenia:

—

dać producentom czas na opracowanie technologii koniecznych do sprostania surowszym wymaganiom, unikając dzięki temu związanej z nimi znaczącej podwyżki cen i ostatecznego spowolnienia tempa wymiany parków samochodowych;

| — | nie ograniczać kwestii ochrony środowiska do emisji dwutlenku węgla, a także interesować się innymi niż techniczne rozwiązaniami w celu wypracowania bardziej całościowego podejścia, uwzględniającego pozycję sektora motoryzacyjnego i transportu drogowego w społeczeństwach europejskich; |
| --- | --- |

—

nie ograniczać kwestii ochrony środowiska do emisji dwutlenku węgla, a także interesować się innymi niż techniczne rozwiązaniami w celu wypracowania bardziej całościowego podejścia, uwzględniającego pozycję sektora motoryzacyjnego i transportu drogowego w społeczeństwach europejskich;

| — | zorganizować forum ds. restrukturyzacji, przegląd przewidziany na rok 2009 i analizy oddziaływania, na których powinien się on oprzeć, zachowując zintegrowane podejście, do którego zachęca się w ramach inicjatywy CARS 21 i czuwając nad tym, aby nadać mu większą legitymizację w okresie przygotowawczym (poprzez wybór uczestniczących zainteresowanych stron) i po zakończeniu (poprzez wcielenie zaleceń będących owocem pracy grup roboczych); |
| --- | --- |

—

zorganizować forum ds. restrukturyzacji, przegląd przewidziany na rok 2009 i analizy oddziaływania, na których powinien się on oprzeć, zachowując zintegrowane podejście, do którego zachęca się w ramach inicjatywy CARS 21 i czuwając nad tym, aby nadać mu większą legitymizację w okresie przygotowawczym (poprzez wybór uczestniczących zainteresowanych stron) i po zakończeniu (poprzez wcielenie zaleceń będących owocem pracy grup roboczych);

| — | wcześniej i w bardziej bezpośredni sposób angażować EKES, jako że ze względu na swój charakter i skład jest on powołany właśnie do takiego włączania różnych podmiotów społeczeństwa europejskiego w politykę prowadzoną na ich rzecz przez Komisję. |
| --- | --- |

—

wcześniej i w bardziej bezpośredni sposób angażować EKES, jako że ze względu na swój charakter i skład jest on powołany właśnie do takiego włączania różnych podmiotów społeczeństwa europejskiego w politykę prowadzoną na ich rzecz przez Komisję.

2.   Wniosek Komisji

2.1   Podejście Komisji: oryginalność i wzorcowy charakter CARS 21

| 2.1.1 | W ramach swej polityki doskonalenia jakości stanowienia prawa oraz by stawić czoła wyzwaniom zaostrzonej konkurencji światowej, w 2004 r. Komisja wezwała grupę wysokiego szczebla CARS 21, obejmującą najważniejsze zainteresowane strony (państwa członkowskie, przemysł, organizacje pozarządowe i członków Parlamentu Europejskiego), jak również trzech komisarzy najbardziej związanych z zagadnieniem (ds. przedsiębiorstw i przemysłu, środowiska oraz transportu), do przedstawienia zaleceń dla przyszłych polityk. |
| --- | --- |

2.1.1

W ramach swej polityki doskonalenia jakości stanowienia prawa oraz by stawić czoła wyzwaniom zaostrzonej konkurencji światowej, w 2004 r. Komisja wezwała grupę wysokiego szczebla CARS 21, obejmującą najważniejsze zainteresowane strony (państwa członkowskie, przemysł, organizacje pozarządowe i członków Parlamentu Europejskiego), jak również trzech komisarzy najbardziej związanych z zagadnieniem (ds. przedsiębiorstw i przemysłu, środowiska oraz transportu), do przedstawienia zaleceń dla przyszłych polityk.

| 2.1.2 | Ściślej rzecz biorąc, zakres zadań, które powierzono utworzonej wówczas grupie wysokiego szczebla był następujący: grupa została upoważniona do udzielania zaleceń w zakresie polityki publicznej i ram prawnych dotyczących europejskiego sektora motoryzacyjnego w krótkim, średnim i długim okresie, które umożliwiłyby poprawę ogólnej konkurencyjności sektora, zachowanie w nim miejsc pracy, przy jednoczesnym zapewnieniu dalszych postępów w zakresie poprawy bezpieczeństwa i ekologiczności samochodów oraz przy utrzymaniu wystarczająco niskich cen, pozwalających gospodarstwom domowym na zakup samochodów. |
| --- | --- |

2.1.2

Ściślej rzecz biorąc, zakres zadań, które powierzono utworzonej wówczas grupie wysokiego szczebla był następujący: grupa została upoważniona do udzielania zaleceń w zakresie polityki publicznej i ram prawnych dotyczących europejskiego sektora motoryzacyjnego w krótkim, średnim i długim okresie, które umożliwiłyby poprawę ogólnej konkurencyjności sektora, zachowanie w nim miejsc pracy, przy jednoczesnym zapewnieniu dalszych postępów w zakresie poprawy bezpieczeństwa i ekologiczności samochodów oraz przy utrzymaniu wystarczająco niskich cen, pozwalających gospodarstwom domowym na zakup samochodów.

| 2.1.3 | Komisja zamierzała w ten sposób uczynić z sektora motoryzacyjnego przykład modernizacji swoich działań w dziedzinie polityki przemysłowej, wpisując je bezpośrednio w ramy strategii lizbońskiej: w celu zapewnienia zrównoważonego rozwoju działalności produkcyjnej, cechującego się zarazem racjonalnością ekonomiczną, odpowiedzialnością społeczną i poszanowaniem środowiska, Komisja pragnie, by jej działania poprzedzał szeroko zakrojony proces konsultacji między zainteresowanymi stronami, pozwalający zarówno na wyjaśnienie sytuacji obecnej i przyszłej, jak i na osiągnięcie konsensusu w kwestii niezbędnych do podjęcia kroków. W omawianym wypadku stronami zainteresowanymi obecnymi w utworzonej grupie wysokiego szczebla byli producenci samochodów, paliw, sprzętu, dystrybutorzy samochodów i podmioty zajmujące się ich naprawą, ich użytkownicy, krajowe władze publiczne oraz trzy główne zainteresowane dyrekcje generalne (ds. środowiska, transportu i energii oraz przedsiębiorstw i przemysłu). DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu koordynowała prace, które trwały przez cały rok 2005. W kwietniu 2005 r. zorganizowano wysłuchanie publiczne. Sprawozdanie zostało przyjęte przez grupę roboczą w grudniu 2005 r. Zawarte w nim wnioski zostały poddane szeroko zakrojonym konsultacjom publicznym w 2006 r. Komunikat Komisji opiera się jednocześnie na sprawozdaniu grupy CARS 21 i na 34 opracowaniach, które napłynęły w 2006 r. |
| --- | --- |

2.1.3

Komisja zamierzała w ten sposób uczynić z sektora motoryzacyjnego przykład modernizacji swoich działań w dziedzinie polityki przemysłowej, wpisując je bezpośrednio w ramy strategii lizbońskiej: w celu zapewnienia zrównoważonego rozwoju działalności produkcyjnej, cechującego się zarazem racjonalnością ekonomiczną, odpowiedzialnością społeczną i poszanowaniem środowiska, Komisja pragnie, by jej działania poprzedzał szeroko zakrojony proces konsultacji między zainteresowanymi stronami, pozwalający zarówno na wyjaśnienie sytuacji obecnej i przyszłej, jak i na osiągnięcie konsensusu w kwestii niezbędnych do podjęcia kroków. W omawianym wypadku stronami zainteresowanymi obecnymi w utworzonej grupie wysokiego szczebla byli producenci samochodów, paliw, sprzętu, dystrybutorzy samochodów i podmioty zajmujące się ich naprawą, ich użytkownicy, krajowe władze publiczne oraz trzy główne zainteresowane dyrekcje generalne (ds. środowiska, transportu i energii oraz przedsiębiorstw i przemysłu). DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu koordynowała prace, które trwały przez cały rok 2005. W kwietniu 2005 r. zorganizowano wysłuchanie publiczne. Sprawozdanie zostało przyjęte przez grupę roboczą w grudniu 2005 r. Zawarte w nim wnioski zostały poddane szeroko zakrojonym konsultacjom publicznym w 2006 r. Komunikat Komisji opiera się jednocześnie na sprawozdaniu grupy CARS 21 i na 34 opracowaniach, które napłynęły w 2006 r.

| 2.1.4 | Sprawozdanie grupy CARS 21 nawiązuje do bardzo godnych pochwały działań Komisji zmierzających do uniknięcia rozpowszechniania się nieskoordynowanych, a zatem nie zawsze wzajemnie zgodnych inicjatyw prawodawczych. |
| --- | --- |

2.1.4

Sprawozdanie grupy CARS 21 nawiązuje do bardzo godnych pochwały działań Komisji zmierzających do uniknięcia rozpowszechniania się nieskoordynowanych, a zatem nie zawsze wzajemnie zgodnych inicjatyw prawodawczych.

| 2.1.5 | W tym celu, jak o tym wielokrotnie mowa w sprawozdaniu, grupa robocza pragnie przeforsować podejście, które sama nazywa całościowym i które polega na dążeniu do odtworzenia wzajemnych oddziaływań między różnymi elementami. Członkowie grupy roboczej pragną w ten sposób zwiększyć czytelność i przewidywalność uregulowań oraz uniknąć sytuacji, w której różne dyrekcje generalne Komisji podejmują środki, których konsekwencje nie są do końca przewidywalne i których wzajemna zgodność nie da się skontrolować. |
| --- | --- |

2.1.5

W tym celu, jak o tym wielokrotnie mowa w sprawozdaniu, grupa robocza pragnie przeforsować podejście, które sama nazywa całościowym i które polega na dążeniu do odtworzenia wzajemnych oddziaływań między różnymi elementami. Członkowie grupy roboczej pragną w ten sposób zwiększyć czytelność i przewidywalność uregulowań oraz uniknąć sytuacji, w której różne dyrekcje generalne Komisji podejmują środki, których konsekwencje nie są do końca przewidywalne i których wzajemna zgodność nie da się skontrolować.

| 2.1.6 | W swoim sprawozdaniu końcowym grupa robocza wyodrębniła listę 18 zaleceń zebranych w siedmiu rozdziałach: lepsze uregulowania prawne, środowisko, bezpieczeństwo ruchu drogowego, handel, badania i rozwój, opodatkowanie i zachęty podatkowe, własność intelektualna. Na zakończenie zaproponowano także swoistą mapę drogową dla twórców polityki publicznej i przepisów, które będą oddziaływać na przemysł motoryzacyjny w najbliższych 10 latach. Pozostając w całkowitej zgodności z celami wyznaczonymi przez Komisję, zadaniem powstałej w ten sposób mapy drogowej byłoby nadanie europejskiej polityce motoryzacyjnej spójności i przewidywalności, które potrzebne są prywatnym inwestorom w celu zapewnienia konkurencyjności sektora: wyznaczając tory jakimi potoczy się prawodawstwo w nadchodzących latach, dzięki tej mapie drogowej zapewniono by rzeczoną przewidywalność. |
| --- | --- |

2.1.6

W swoim sprawozdaniu końcowym grupa robocza wyodrębniła listę 18 zaleceń zebranych w siedmiu rozdziałach: lepsze uregulowania prawne, środowisko, bezpieczeństwo ruchu drogowego, handel, badania i rozwój, opodatkowanie i zachęty podatkowe, własność intelektualna. Na zakończenie zaproponowano także swoistą mapę drogową dla twórców polityki publicznej i przepisów, które będą oddziaływać na przemysł motoryzacyjny w najbliższych 10 latach. Pozostając w całkowitej zgodności z celami wyznaczonymi przez Komisję, zadaniem powstałej w ten sposób mapy drogowej byłoby nadanie europejskiej polityce motoryzacyjnej spójności i przewidywalności, które potrzebne są prywatnym inwestorom w celu zapewnienia konkurencyjności sektora: wyznaczając tory jakimi potoczy się prawodawstwo w nadchodzących latach, dzięki tej mapie drogowej zapewniono by rzeczoną przewidywalność.

| 2.1.7 | Komunikat stanowi odpowiedź Komisji na sprawozdanie sporządzone przez grupę CARS 21. Zawiera ona zarówno dokonaną przez Komisję ocenę zaleceń, jak i reakcje, które sprawozdanie grupy CARS 21 wzbudziło podczas konsultacji zorganizowanych w 2006 r. Komisja wskazała w nim kierunek przyszłej polityki w dziedzinie przemysłu motoryzacyjnego. Oto główne kierunki działania:






  — | Zmniejszenie obciążeń administracyjnych: Komisja proponuje zastąpienie 38 dyrektyw wspólnotowych międzynarodowymi regulaminami EKG ONZ (1) dotyczącymi np. opon, bezpiecznego oszklenia, świateł przeciwmgielnych oraz pasów bezpieczeństwa. W ten sposób przemysł motoryzacyjny mógłby korzystać z jednego dokumentu, obowiązującego na całym świecie. Aby zmniejszyć koszty przestrzegania przepisów oraz skrócić procedury i obniżyć ich koszty, wprowadzone zostanie samotestowanie lub testowanie wirtualne w odniesieniu do 25 dyrektyw i regulaminów EKG ONZ. |
| --- | --- | --- |

2.1.7

Komunikat stanowi odpowiedź Komisji na sprawozdanie sporządzone przez grupę CARS 21. Zawiera ona zarówno dokonaną przez Komisję ocenę zaleceń, jak i reakcje, które sprawozdanie grupy CARS 21 wzbudziło podczas konsultacji zorganizowanych w 2006 r. Komisja wskazała w nim kierunek przyszłej polityki w dziedzinie przemysłu motoryzacyjnego. Oto główne kierunki działania:

—

Zmniejszenie obciążeń administracyjnych: Komisja proponuje zastąpienie 38 dyrektyw wspólnotowych międzynarodowymi regulaminami EKG ONZ (1) dotyczącymi np. opon, bezpiecznego oszklenia, świateł przeciwmgielnych oraz pasów bezpieczeństwa. W ten sposób przemysł motoryzacyjny mógłby korzystać z jednego dokumentu, obowiązującego na całym świecie. Aby zmniejszyć koszty przestrzegania przepisów oraz skrócić procedury i obniżyć ich koszty, wprowadzone zostanie samotestowanie lub testowanie wirtualne w odniesieniu do 25 dyrektyw i regulaminów EKG ONZ.

| — | Redukcja emisji dwutlenku węgla: Strategia Komisji opiera się na zintegrowanym podejściu, obejmującym nie tylko technologie silnikowe, ale także udoskonalenia technologiczne (np. ustalenie minimalnych wymagań w zakresie wydajności energetycznej systemów klimatyzacji, wyznaczenie maksymalnych wartości oporu toczenia opon czy użycie sygnalizatorów zmiany biegów) oraz zwiększone zastosowanie biopaliw. Kładzie ona także nacisk na zobowiązanie się państw członkowskich do podejmowania dodatkowych starań m.in. w zakresie zarządzania ruchem, poprawy zachowań kierowców, infrastruktury oraz dalszej redukcji emisji dwutlenku węgla. |
| --- | --- |

—

Redukcja emisji dwutlenku węgla: Strategia Komisji opiera się na zintegrowanym podejściu, obejmującym nie tylko technologie silnikowe, ale także udoskonalenia technologiczne (np. ustalenie minimalnych wymagań w zakresie wydajności energetycznej systemów klimatyzacji, wyznaczenie maksymalnych wartości oporu toczenia opon czy użycie sygnalizatorów zmiany biegów) oraz zwiększone zastosowanie biopaliw. Kładzie ona także nacisk na zobowiązanie się państw członkowskich do podejmowania dodatkowych starań m.in. w zakresie zarządzania ruchem, poprawy zachowań kierowców, infrastruktury oraz dalszej redukcji emisji dwutlenku węgla.

| — | Bezpieczeństwo ruchu drogowego: Zdaniem Komisji podstawą skutecznej strategii w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego powinna być wzajemna kombinacja poprawy technologii pojazdów, infrastruktury drogowej, zachowania kierowców i egzekwowania przepisów. W tym celu zaproponowano w sumie 11 nowych środków, wśród nich obowiązkowe wprowadzenie elektronicznego systemu stabilizacji toru jazdy, systemu przypominania o zapięciu pasów bezpieczeństwa oraz obowiązek jazdy z włączonymi światłami w dzień dla nowych pojazdów. |
| --- | --- |

—

Bezpieczeństwo ruchu drogowego: Zdaniem Komisji podstawą skutecznej strategii w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego powinna być wzajemna kombinacja poprawy technologii pojazdów, infrastruktury drogowej, zachowania kierowców i egzekwowania przepisów. W tym celu zaproponowano w sumie 11 nowych środków, wśród nich obowiązkowe wprowadzenie elektronicznego systemu stabilizacji toru jazdy, systemu przypominania o zapięciu pasów bezpieczeństwa oraz obowiązek jazdy z włączonymi światłami w dzień dla nowych pojazdów.

| — | Polityka handlowa: W komunikacie zaproponowano ocenę możliwości zastosowania dwustronnych umów handlowych (zwłaszcza z krajami azjatyckimi) w celu poprawy dostępu do rynków. Jednocześnie podkreślono konieczność zadbania o to, by na całym świecie przestrzegano praw własności intelektualnej. |
| --- | --- |

—

Polityka handlowa: W komunikacie zaproponowano ocenę możliwości zastosowania dwustronnych umów handlowych (zwłaszcza z krajami azjatyckimi) w celu poprawy dostępu do rynków. Jednocześnie podkreślono konieczność zadbania o to, by na całym świecie przestrzegano praw własności intelektualnej.

| — | Badania i rozwój: Za zasadnicze priorytety uznano odnawialne i ekologiczne paliwa, ekologiczne pojazdy oraz inteligentne drogi i pojazdy. Przemysł motoryzacyjny, który inwestuje w badania i rozwój produktów średnio 20 mld EUR (ok. 5 % swoich obrotów) jest, biorąc pod uwagę wartości bezwzględne, największym przemysłowym inwestorem w dziedzinie badań i rozwoju w Europie. |
| --- | --- |

—

Badania i rozwój: Za zasadnicze priorytety uznano odnawialne i ekologiczne paliwa, ekologiczne pojazdy oraz inteligentne drogi i pojazdy. Przemysł motoryzacyjny, który inwestuje w badania i rozwój produktów średnio 20 mld EUR (ok. 5 % swoich obrotów) jest, biorąc pod uwagę wartości bezwzględne, największym przemysłowym inwestorem w dziedzinie badań i rozwoju w Europie.

3.   Uwagi Komitetu

Zanim w niniejszej opinii poruszone zostaną metoda oraz znaczenie i ograniczenia takiego nowego podejścia do polityki w dziedzinie przemysłu motoryzacyjnego i ogólnie polityki sektorowej, omówionych zostanie 5 szerokich dziedzin wraz z propozycjami przedstawionymi przez Komisję dla każdej z nich.

3.1   Rynek wewnętrzny, uproszczenie uregulowań prawnych i nadanie otoczeniu prawnemu charakteru międzynarodowego

| 3.1.1 | EKES popiera propozycję rozszerzenia dyrektywy ramowej w sprawie homologacji pojazdów silnikowych, tak aby obejmowała ona wszystkie kategorie pojazdów. W szczególności zwraca uwagę na znaczenie, jakie przepis ten ma dla oznakowania części zamiennych. |
| --- | --- |

3.1.1

EKES popiera propozycję rozszerzenia dyrektywy ramowej w sprawie homologacji pojazdów silnikowych, tak aby obejmowała ona wszystkie kategorie pojazdów. W szczególności zwraca uwagę na znaczenie, jakie przepis ten ma dla oznakowania części zamiennych.

| 3.1.2 | EKES podtrzymuje wyrażoną wcześniej wolę uproszczenia i umiędzynarodowienia otoczenia regulacyjnego, a zarazem pragnie, by dążenie do harmonizacji nie stanowiło absolutnego priorytetu, przeważającego nad wszelkimi innymi względami. |
| --- | --- |

3.1.2

EKES podtrzymuje wyrażoną wcześniej wolę uproszczenia i umiędzynarodowienia otoczenia regulacyjnego, a zarazem pragnie, by dążenie do harmonizacji nie stanowiło absolutnego priorytetu, przeważającego nad wszelkimi innymi względami.

| 3.1.3 | W związku z powyższym Komitet, podobnie jak Komisja uważając, że zasadniczo należy nadawać uprzywilejowaną pozycję zobowiązaniom wielostronnym, w pełni popiera Komisję, gdy ta stwierdza, że „jest świadoma konieczności utrzymania możliwości UE w zakresie tworzenia prawodawstwa niezależnie od systemu EKG ONZ w przypadku, gdy jest to niezbędne do osiągnięcia celów UE w takich dziedzinach polityki, jak ochrona zdrowia, środowiska i in.”. Zważywszy na potencjalnie zasadniczy charakter takich postanowień w dziedzinie handlu międzynarodowego i dostępu do rynków, należy faktycznie utrzymać takie zastrzeżenie, tak aby przemysł europejski mógł dysponować środkami reagowania na przyjęte w innych regionach świata przepisy, które mogłyby ograniczać jego konkurencyjność. |
| --- | --- |

3.1.3

W związku z powyższym Komitet, podobnie jak Komisja uważając, że zasadniczo należy nadawać uprzywilejowaną pozycję zobowiązaniom wielostronnym, w pełni popiera Komisję, gdy ta stwierdza, że „jest świadoma konieczności utrzymania możliwości UE w zakresie tworzenia prawodawstwa niezależnie od systemu EKG ONZ w przypadku, gdy jest to niezbędne do osiągnięcia celów UE w takich dziedzinach polityki, jak ochrona zdrowia, środowiska i in.”. Zważywszy na potencjalnie zasadniczy charakter takich postanowień w dziedzinie handlu międzynarodowego i dostępu do rynków, należy faktycznie utrzymać takie zastrzeżenie, tak aby przemysł europejski mógł dysponować środkami reagowania na przyjęte w innych regionach świata przepisy, które mogłyby ograniczać jego konkurencyjność.

3.2   Zrównoważony pod względem wpływu na środowisko transport drogowy

| 3.2.1 | EKES wyraża zadowolenie z powodu jakości podjętych i zaproponowanych środków, których celem jest osiągnięcie zrównoważonego pod względem wpływu na środowisko transportu drogowego. Nawiązując do zobowiązań ze strony Komisji, która podkreśla swoje pragnienie przeprowadzenia dokładnej analizy wpływu przyszłych działań prawodawczych w dziedzinie zatrudnienia i bezpieczeństwa, EKES chciałby uczulić Komisję na fakt, że należy dać producentom czas na opracowanie technologii koniecznych do sprostania surowszym wymaganiom, unikając dzięki temu związanej z nimi znaczącej podwyżki cen i ostatecznego spowolnienia tempa wymiany parków samochodowych. Wydaje się, że kwestię tę, której znaczenie podkreślono w sprawozdaniu grupy CARS 21, ujęto w komunikacie Komisji w sposób bardziej marginalny. |
| --- | --- |

3.2.1

EKES wyraża zadowolenie z powodu jakości podjętych i zaproponowanych środków, których celem jest osiągnięcie zrównoważonego pod względem wpływu na środowisko transportu drogowego. Nawiązując do zobowiązań ze strony Komisji, która podkreśla swoje pragnienie przeprowadzenia dokładnej analizy wpływu przyszłych działań prawodawczych w dziedzinie zatrudnienia i bezpieczeństwa, EKES chciałby uczulić Komisję na fakt, że należy dać producentom czas na opracowanie technologii koniecznych do sprostania surowszym wymaganiom, unikając dzięki temu związanej z nimi znaczącej podwyżki cen i ostatecznego spowolnienia tempa wymiany parków samochodowych. Wydaje się, że kwestię tę, której znaczenie podkreślono w sprawozdaniu grupy CARS 21, ujęto w komunikacie Komisji w sposób bardziej marginalny.

| 3.2.2 | W tym samym kontekście EKES z zainteresowaniem przyjmuje dążenie Komisji do tego, by w przyszłości zwracać większą uwagę na rzeczywiste emisje pochodzące z samochodów (punkt 8), i wyraża ubolewanie, że Komisja nie wyciąga konsekwencji z takiego otwarcia w zakresie kontroli, serwisowania i napraw pojazdów. |
| --- | --- |

3.2.2

W tym samym kontekście EKES z zainteresowaniem przyjmuje dążenie Komisji do tego, by w przyszłości zwracać większą uwagę na rzeczywiste emisje pochodzące z samochodów (punkt 8), i wyraża ubolewanie, że Komisja nie wyciąga konsekwencji z takiego otwarcia w zakresie kontroli, serwisowania i napraw pojazdów.

| 3.2.3 | EKES podkreśla, że postulowane przez Komisję zintegrowane podejście wyraża się w skupieniu uwagi na emisjach zanieczyszczeń, a przede wszystkim na emisjach dwutlenku węgla pochodzących z nowych pojazdów sprzedawanych w Europie w następnych latach. Komisja interesuje się bowiem tylko rozwiązaniami technologicznymi (biopaliwa, paliwo wodorowe, inteligentne pojazdy i systemy transportu) lub ekonomicznymi (ewentualne uwzględnienie sektora transportu drogowego), które zamierza wspierać. EKES żałuje, że Komisja nie bada w wystarczającym stopniu możliwości oferowanych przez podejście całościowe, w którym zwraca się większą uwagę na pozycję sektora motoryzacyjnego i transportu drogowego w społeczeństwach europejskich. |
| --- | --- |

3.2.3

EKES podkreśla, że postulowane przez Komisję zintegrowane podejście wyraża się w skupieniu uwagi na emisjach zanieczyszczeń, a przede wszystkim na emisjach dwutlenku węgla pochodzących z nowych pojazdów sprzedawanych w Europie w następnych latach. Komisja interesuje się bowiem tylko rozwiązaniami technologicznymi (biopaliwa, paliwo wodorowe, inteligentne pojazdy i systemy transportu) lub ekonomicznymi (ewentualne uwzględnienie sektora transportu drogowego), które zamierza wspierać. EKES żałuje, że Komisja nie bada w wystarczającym stopniu możliwości oferowanych przez podejście całościowe, w którym zwraca się większą uwagę na pozycję sektora motoryzacyjnego i transportu drogowego w społeczeństwach europejskich.

| 3.2.4 | EKES podkreśla tu, że autorzy sprawozdania grupy CARS 21 otwarcie wyrażali zaniepokojenie np. tempem odnowy parków i ukazywali je jako zmienną o kluczowym znaczeniu. Kładli również nacisk na znaczenie zatorów komunikacyjnych. EKES pragnąłby, żeby w przyszłości, na równi z rozwiązaniami technologicznymi, badano te właśnie sposoby wspierania bardziej przyjaznej środowisku motoryzacji, jak również inne, takie jak popularyzacja nowych form dostępu do motoryzacji. |
| --- | --- |

3.2.4

EKES podkreśla tu, że autorzy sprawozdania grupy CARS 21 otwarcie wyrażali zaniepokojenie np. tempem odnowy parków i ukazywali je jako zmienną o kluczowym znaczeniu. Kładli również nacisk na znaczenie zatorów komunikacyjnych. EKES pragnąłby, żeby w przyszłości, na równi z rozwiązaniami technologicznymi, badano te właśnie sposoby wspierania bardziej przyjaznej środowisku motoryzacji, jak również inne, takie jak popularyzacja nowych form dostępu do motoryzacji.

| 3.2.5 | EKES pragnie podkreślić, że należy pobudzać popyt na bezpieczniejsze i bardziej ekologiczne pojazdy. Komisja powinna dążyć do opracowywania skoordynowanych, neutralnych z technicznego punktu widzenia i możliwie najpełniej zharmonizowanych zachęt podatkowych w stosunku do niektórych pojazdów i paliw, kierując się na przykład poziomem emitowanego przez nie CO2; przyczyniłoby się to do zmniejszenia emisji tego gazu przez pojazdy poprzez bezpośrednie oddziaływanie na konsumentów i na popyt. |
| --- | --- |

3.2.5

EKES pragnie podkreślić, że należy pobudzać popyt na bezpieczniejsze i bardziej ekologiczne pojazdy. Komisja powinna dążyć do opracowywania skoordynowanych, neutralnych z technicznego punktu widzenia i możliwie najpełniej zharmonizowanych zachęt podatkowych w stosunku do niektórych pojazdów i paliw, kierując się na przykład poziomem emitowanego przez nie CO2; przyczyniłoby się to do zmniejszenia emisji tego gazu przez pojazdy poprzez bezpośrednie oddziaływanie na konsumentów i na popyt.

3.3   Zwiększanie bezpieczeństwa ruchu drogowego w Europie

| 3.3.1 | EKES popiera podejście całościowe do kwestii bezpieczeństwa ruchu drogowego, którego rzecznikiem jest Komisja i którego główną zasadą jest „wzajemne oddziaływanie na siebie następujących czynników: doskonalenie technologii budowy pojazdów i infrastruktury drogowej, zmiany zachowania kierowców i poprawa egzekwowania przepisów”. |
| --- | --- |

3.3.1

EKES popiera podejście całościowe do kwestii bezpieczeństwa ruchu drogowego, którego rzecznikiem jest Komisja i którego główną zasadą jest „wzajemne oddziaływanie na siebie następujących czynników: doskonalenie technologii budowy pojazdów i infrastruktury drogowej, zmiany zachowania kierowców i poprawa egzekwowania przepisów”.

| 3.3.2 | Ponownie pojawiają się tu te same kwestie, które pojawiły się przy rozpatrywaniu zagadnień dotyczących środowiska. Jednym z kluczowych sformułowań sprawozdania grupy CARS 21, pozwalającym pokazać, że czasami należy rozstrzygać na niekorzyść parametrów pojazdów dotyczących ochrony środowiska i bezpieczeństwa, było wyrażenie: „po cenie przystępnej dla konsumenta” (ang. „at a price affordable to the consumer”). Sformułowanie to nie zostało powtórzone w komunikacie. |
| --- | --- |

3.3.2

Ponownie pojawiają się tu te same kwestie, które pojawiły się przy rozpatrywaniu zagadnień dotyczących środowiska. Jednym z kluczowych sformułowań sprawozdania grupy CARS 21, pozwalającym pokazać, że czasami należy rozstrzygać na niekorzyść parametrów pojazdów dotyczących ochrony środowiska i bezpieczeństwa, było wyrażenie: „po cenie przystępnej dla konsumenta” (ang. „at a price affordable to the consumer”). Sformułowanie to nie zostało powtórzone w komunikacie.

| 3.3.3 | Jeśli zatem chodzi o bezpieczeństwo ruchu drogowego, propozycje w komunikacie Komisji są następujące (2):






  — | wprowadzenie obowiązku umieszczania systemów do mocowania fotelików dla dzieci Isofix we wszystkich nowych pojazdach typu M1; |
| --- | --- | --- |

3.3.3

Jeśli zatem chodzi o bezpieczeństwo ruchu drogowego, propozycje w komunikacie Komisji są następujące (2):

—

wprowadzenie obowiązku umieszczania systemów do mocowania fotelików dla dzieci Isofix we wszystkich nowych pojazdach typu M1;

| — | wprowadzenie obowiązku jazdy z włączonymi światłami w dzień (publiczne konsultacje w tej sprawie rozpoczęto w dniu 1 sierpnia 2006 r.); |
| --- | --- |

—

wprowadzenie obowiązku jazdy z włączonymi światłami w dzień (publiczne konsultacje w tej sprawie rozpoczęto w dniu 1 sierpnia 2006 r.);

| — | wprowadzenie obowiązku umieszczania elektronicznego systemu stabilizacji toru jazdy, w pierwszej kolejności dotyczącego samochodów ciężarowych o dużej ładowności, a następnie samochodów osobowych i samochodów ciężarowych o małej ładowności, niezwłocznie po opracowaniu metody badania; |
| --- | --- |

—

wprowadzenie obowiązku umieszczania elektronicznego systemu stabilizacji toru jazdy, w pierwszej kolejności dotyczącego samochodów ciężarowych o dużej ładowności, a następnie samochodów osobowych i samochodów ciężarowych o małej ładowności, niezwłocznie po opracowaniu metody badania;

| — | wprowadzenie obowiązku umieszczania we wszystkich nowych pojazdach systemu przypominania o zapięciu pasów bezpieczeństwa; |
| --- | --- |

—

wprowadzenie obowiązku umieszczania we wszystkich nowych pojazdach systemu przypominania o zapięciu pasów bezpieczeństwa;

| — | wprowadzenie zmian w wymogach II fazy dyrektywy dotyczącej ochrony pieszych w celu udoskonalenia przepisów dyrektywy 2003/102/WE (3). |
| --- | --- |

—

wprowadzenie zmian w wymogach II fazy dyrektywy dotyczącej ochrony pieszych w celu udoskonalenia przepisów dyrektywy 2003/102/WE (3).

| 3.3.4 | W trosce o to, by powyższe propozycje prowadziły do rozsądnego wzrostu cen nowych pojazdów, EKES zaleca podejście silniej skoncentrowane na cenach pojazdów i wpływie, który mogą one wywierać na tempo odnowy parków, a więc także na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Zwraca uwagę na opóźnienie w drugiej fazie projektu dyrektywy w sprawie ochrony pieszych, co oznacza skrócenie okresu przewidzianego na wprowadzenie jej w życie przez producentów oraz utrudnienia w planowaniu środków, które należy podjąć. Ponadto Komitet podkreśla potrzebę pilnego uściślenia harmonogramu wprowadzenia w życie dyrektywy oraz szczegółowych wymogów, którym muszą sprostać producenci. Wnosi, by Komisja wzięła pod uwagę, że bezpieczeństwo ruchu drogowego oznacza także, że użytkownicy dbają o swoje pojazdy także wtedy, gdy są one już stare. Zaleca przeprowadzenie oceny i klasyfikacji planowanych środków pod kątem stosunku kosztów do korzyści płynących z każdego z nich, kiedy porówna się to, ile kosztują one użytkownika i jaki mogą mieć wpływ na liczbę wypadków i ich skutki w postaci śmierci lub poważnych następstw dla użytkowników dróg. W tym samym kontekście Komitet zachęca Komisję do rozpatrzenia nie tylko wprowadzanych technologii, lecz do wyraźniejszego włączenia wszystkich sposobów oddziaływania na zachowanie użytkowników dróg (edukacja, prewencja, sygnalizacja, ...). Z tego punktu widzenia EKES podkreśla, że w przyszłości należałoby zwrócić szczególną uwagę na wpływ, jaki na te kwestie będą miały zmiany demograficzne i fakt, że kierowcy w wieku podeszłym lub bardzo zaawansowanym stanowić będą rosnącą grupę użytkowników dróg i pojazdów. |
| --- | --- |

3.3.4

W trosce o to, by powyższe propozycje prowadziły do rozsądnego wzrostu cen nowych pojazdów, EKES zaleca podejście silniej skoncentrowane na cenach pojazdów i wpływie, który mogą one wywierać na tempo odnowy parków, a więc także na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Zwraca uwagę na opóźnienie w drugiej fazie projektu dyrektywy w sprawie ochrony pieszych, co oznacza skrócenie okresu przewidzianego na wprowadzenie jej w życie przez producentów oraz utrudnienia w planowaniu środków, które należy podjąć. Ponadto Komitet podkreśla potrzebę pilnego uściślenia harmonogramu wprowadzenia w życie dyrektywy oraz szczegółowych wymogów, którym muszą sprostać producenci. Wnosi, by Komisja wzięła pod uwagę, że bezpieczeństwo ruchu drogowego oznacza także, że użytkownicy dbają o swoje pojazdy także wtedy, gdy są one już stare. Zaleca przeprowadzenie oceny i klasyfikacji planowanych środków pod kątem stosunku kosztów do korzyści płynących z każdego z nich, kiedy porówna się to, ile kosztują one użytkownika i jaki mogą mieć wpływ na liczbę wypadków i ich skutki w postaci śmierci lub poważnych następstw dla użytkowników dróg. W tym samym kontekście Komitet zachęca Komisję do rozpatrzenia nie tylko wprowadzanych technologii, lecz do wyraźniejszego włączenia wszystkich sposobów oddziaływania na zachowanie użytkowników dróg (edukacja, prewencja, sygnalizacja, ...). Z tego punktu widzenia EKES podkreśla, że w przyszłości należałoby zwrócić szczególną uwagę na wpływ, jaki na te kwestie będą miały zmiany demograficzne i fakt, że kierowcy w wieku podeszłym lub bardzo zaawansowanym stanowić będą rosnącą grupę użytkowników dróg i pojazdów.

| 3.3.5 | W tym samym kontekście i zgodnie z tezami sprawozdania CARS 21, EKES podkreśla znaczenie zachęt podatkowych skierowanych na wspieranie popytu na bezpieczniejsze pojazdy. Należy pobudzać popyt na bezpieczniejsze pojazdy oraz ich podaż. |
| --- | --- |

3.3.5

W tym samym kontekście i zgodnie z tezami sprawozdania CARS 21, EKES podkreśla znaczenie zachęt podatkowych skierowanych na wspieranie popytu na bezpieczniejsze pojazdy. Należy pobudzać popyt na bezpieczniejsze pojazdy oraz ich podaż.

3.4   Handel i rynki pozaeuropejskie

EKES popiera wypracowane przez Komisję podejście do kwestii handlu międzynarodowego, a zwłaszcza fakt, że Komisja zwraca szczególną uwagę zarazem na dwustronne umowy międzynarodowe, pozataryfowe bariery handlowe oraz na kwestię praw własności intelektualnej w szczególności w odniesieniu do Azji. Przy wyborze krajów, z którymi planuje się podpisanie umów o wolnym handlu, należy w większym stopniu uwzględniać kryteria gospodarcze, takie jak wielkość potencjalnego rynku i jego perspektywy na przyszłość, wzajemność znoszenia barier handlowych przez jedną i drugą stronę itp. Poza sprawami interesującymi producentów EKES zwraca uwagę Komisji na konieczność wyraźniejszego uwzględnienia kwestii rynku części zamiennych w celu zarówno zharmonizowania sposobu jego traktowania przez różne państwa europejskie, jak i opracowania strategii wobec Chin, Indii czy Rosji.

3.5   Nauka i rozwój

EKES w pełni aprobuje wsparcie Komisji dla BR i zgadza się z jej przekonaniem, że trzy filary zrównoważonego rozwoju mogą tworzyć spójną całość tylko pod warunkiem, że zostaną podtrzymane i pogłębione wysiłki sektora prywatnego i publicznego w dziedzinie badań. Podobnie jak w punkcie 3.4 EKES zwraca wszakże uwagę na konieczność uwzględnienia w tych działaniach całego sektora, w tym jego części poprodukcyjnej. Należy jak najprędzej podjąć kwestie związane z kosztami postępu technologicznego i związaną z nim naprawialnością produktów oraz kwestie szkoleń niezbędnych, by dostosować do niego naprawy i infrastrukturę, Komisja zaś powinna podjąć w tym celu zdecydowane środki. Powinna ona ukierunkować odpowiednią część siódmego programu ramowego na inne działania, w pierwszym rzędzie dotyczące zintegrowanego podejścia do bezpieczeństwa drogowego, w tym infrastruktury, obejmującej na przykład systemy łączności elektronicznej itp.

3.6   Opodatkowanie i zachęty podatkowe

EKES popiera Komisję, która „wzywa Parlament i Radę do jak najszybszego przyjęcia tej dyrektywy (4)”. Skoro już Parlament przyjął przywołany wniosek dotyczący dyrektywy, w którym zachęca się do harmonizacji podatków, pozostaje tylko przekonać Radę, że nadarzyła się okazja do zbliżenia przepisów, które obecnie tworzą zakłócenia między rynkami pojazdów i rynkami usług samochodowych w Unii.

3.7   Rynek części zamiennych

EKES, wyrażając ubolewanie, że kwestiom tym nie poświęcono — proporcjonalnie do ich wagi — więcej miejsca w rozważaniach Komisji, broni w dalszym ciągu rozporządzenia nr 1400/2002 (5) i podtrzymuje swój zamiar, by doprowadzić do zapewnienia jego jednolitego stosowania w całej Unii. EKES zgadza się z Komisją, kiedy ta deklaruje, że poprze przepisy gwarantujące wolny dostęp do informacji technicznych. EKES podkreśla w tym względzie, jak ważne jest uważne śledzenie wdrażania przepisów wynikających z przyjęcia formatu OASIS.

3.8   Metoda CARS 21 i jej zastosowanie przez Komisję

| 3.8.1 | EKES wyraża zadowolenie, że celem Komisji Europejskiej jest dążenie do „lepszych uregulowań prawnych” i „wspieranie spójnego współdziałania różnych obszarów polityki, zapewnienie przewidywalności i zadbanie o ochronę interesu publicznego (np. w dziedzinie środowiska i bezpieczeństwa), a także podjęcie próby zmniejszenia obciążenia prawnego przemysłu”. Jest także zadowolony, że wyrażona została wola wypracowania całościowego podejścia i jednoczesnego uwzględnienia rozmaitych aspektów rozwoju sektora i jego konkurencyjności oraz włączenia różnych zainteresowanych stron. |
| --- | --- |

3.8.1

EKES wyraża zadowolenie, że celem Komisji Europejskiej jest dążenie do „lepszych uregulowań prawnych” i „wspieranie spójnego współdziałania różnych obszarów polityki, zapewnienie przewidywalności i zadbanie o ochronę interesu publicznego (np. w dziedzinie środowiska i bezpieczeństwa), a także podjęcie próby zmniejszenia obciążenia prawnego przemysłu”. Jest także zadowolony, że wyrażona została wola wypracowania całościowego podejścia i jednoczesnego uwzględnienia rozmaitych aspektów rozwoju sektora i jego konkurencyjności oraz włączenia różnych zainteresowanych stron.

| 3.8.2 | Co się tyczy zagadnień społecznych i przemysłowych przedstawionych na pierwszych stronach sprawozdania, EKES podobnie jak Komisja pragnie je wzajemnie powiązać, skoro zatrudnienie wiąże się bezpośrednio z konkurencyjnością całego europejskiego przemysłu z jednej strony i różnych lokalizacji z drugiej. Z tego punktu widzenia EKES całkowicie zgadza się z zaproponowaną analizą sytuacji tej branży w Europie. |
| --- | --- |

3.8.2

Co się tyczy zagadnień społecznych i przemysłowych przedstawionych na pierwszych stronach sprawozdania, EKES podobnie jak Komisja pragnie je wzajemnie powiązać, skoro zatrudnienie wiąże się bezpośrednio z konkurencyjnością całego europejskiego przemysłu z jednej strony i różnych lokalizacji z drugiej. Z tego punktu widzenia EKES całkowicie zgadza się z zaproponowaną analizą sytuacji tej branży w Europie.

| 3.8.3 | Wyraża zadowolenie z faktu, że zdaniem Komisji „wydaje się, że [...] montaż pojazdów przeznaczonych na europejski rynek będzie się odbywać przede wszystkim w Europie”, sądzi zarazem, podobnie jak Komisja, że prawdopodobnie nie jest to równoznaczne ze stabilnością zatrudnienia. |
| --- | --- |

3.8.3

Wyraża zadowolenie z faktu, że zdaniem Komisji „wydaje się, że [...] montaż pojazdów przeznaczonych na europejski rynek będzie się odbywać przede wszystkim w Europie”, sądzi zarazem, podobnie jak Komisja, że prawdopodobnie nie jest to równoznaczne ze stabilnością zatrudnienia.

| 3.8.4 | EKES zachęca Komisję do ożywienia dialogu pomiędzy partnerami społecznymi po to, aby przewidywać ruchy delokalizacyjne i relokalizacyjne w zakresie zatrudnienia w Unii i poza nią, tak jak to opisano w sprawozdaniu CARS 21, oraz by nimi zarządzać. Wzywa Komisję do podjęcia w tym samym kontekście rozważań nad skutkami przemian w sektorze dla podwykonawców drugiego stopnia i dalszych, szczególnie zagrożonych podczas zachodzących obecnie przekształceń. |
| --- | --- |

3.8.4

EKES zachęca Komisję do ożywienia dialogu pomiędzy partnerami społecznymi po to, aby przewidywać ruchy delokalizacyjne i relokalizacyjne w zakresie zatrudnienia w Unii i poza nią, tak jak to opisano w sprawozdaniu CARS 21, oraz by nimi zarządzać. Wzywa Komisję do podjęcia w tym samym kontekście rozważań nad skutkami przemian w sektorze dla podwykonawców drugiego stopnia i dalszych, szczególnie zagrożonych podczas zachodzących obecnie przekształceń.

| 3.8.5 | Podobnie, Komitet w pełni popiera mechanizmy pomocy przewidziane w komunikacie i pomysł organizacji forum ds. restrukturyzacji sektora motoryzacyjnego, tak aby „sprostać tym wyzwaniom, precyzyjniej przewidywać zmiany i lepiej się do nich przystosowywać”. EKES zachęca Komisję do wykorzystania tej okazji, by w tych pracach i mechanizmach pomocy, które mogą im towarzyszyć, uwzględnić cały sektor, a zwłaszcza podmioty działające w fazie poprodukcyjnej. Inicjatywy takie są w istocie zgodne z ideą prowadzenia w obrębie sektora wspólnych konsultacji i strategicznych rozważań, których potrzeba różnym podmiotom. EKES podkreśla, że jego zadaniem jest odgrywanie istotnej roli w tych pracach i debatach, a w szczególności umożliwienie tego, by bardziej wyraźnie byli w nich reprezentowani wszyscy partnerzy społeczni, a w szerszym ujęciu, wszystkie zainteresowane strony. |
| --- | --- |

3.8.5

Podobnie, Komitet w pełni popiera mechanizmy pomocy przewidziane w komunikacie i pomysł organizacji forum ds. restrukturyzacji sektora motoryzacyjnego, tak aby „sprostać tym wyzwaniom, precyzyjniej przewidywać zmiany i lepiej się do nich przystosowywać”. EKES zachęca Komisję do wykorzystania tej okazji, by w tych pracach i mechanizmach pomocy, które mogą im towarzyszyć, uwzględnić cały sektor, a zwłaszcza podmioty działające w fazie poprodukcyjnej. Inicjatywy takie są w istocie zgodne z ideą prowadzenia w obrębie sektora wspólnych konsultacji i strategicznych rozważań, których potrzeba różnym podmiotom. EKES podkreśla, że jego zadaniem jest odgrywanie istotnej roli w tych pracach i debatach, a w szczególności umożliwienie tego, by bardziej wyraźnie byli w nich reprezentowani wszyscy partnerzy społeczni, a w szerszym ujęciu, wszystkie zainteresowane strony.

| 3.8.6 | Przykładowo zapotrzebowanie na szkolenia jest większe i często w mniejszym stopniu zaspokojone w MŚP lub mikroprzedsiębiorstwach, a również te podmioty sektora powinny korzystać z funduszy strukturalnych i innych instrumentów wsparcia dla restrukturyzacji. |
| --- | --- |

3.8.6

Przykładowo zapotrzebowanie na szkolenia jest większe i często w mniejszym stopniu zaspokojone w MŚP lub mikroprzedsiębiorstwach, a również te podmioty sektora powinny korzystać z funduszy strukturalnych i innych instrumentów wsparcia dla restrukturyzacji.

| 3.8.7 | Komisja kończy swój komunikat słowami:

  „Stoimy obecnie przed wyjątkową szansą stworzenia

  szczególnej kultury tworzenia polityki w dziedzinie przemysłu

  . Zgodnie z opinią Komisji takie zasady, jak jakość prawodawstwa, jego uproszczenie, oceny wpływu, konsultacje z zainteresowanymi stronami, terminy realizacji i wybór instrumentów powinny być podstawą procesu tworzenia wniosków legislacyjnych”. |
| --- | --- |

3.8.7

Komisja kończy swój komunikat słowami:

„Stoimy obecnie przed wyjątkową szansą stworzenia

  szczególnej kultury tworzenia polityki w dziedzinie przemysłu

  . Zgodnie z opinią Komisji takie zasady, jak jakość prawodawstwa, jego uproszczenie, oceny wpływu, konsultacje z zainteresowanymi stronami, terminy realizacji i wybór instrumentów powinny być podstawą procesu tworzenia wniosków legislacyjnych”.

| 3.8.8 | EKES popiera takie podejście i ma nadzieję, że niniejsza opinia pomoże Komisji w jego pełnym wdrożeniu. W tym celu zwraca Komisji uwagę na miejscami fragmentaryczny charakter wypracowanego podejścia. Ściślej mówiąc, wydaje się, że — choć o nich nie zapomniano — analizy przedstawione w sprawozdaniu grupy CARS 21 i wnioski, jakie wyciąga z nich Komisja, cechuje fakt niedostatecznego uwzględnienia konsumentów i podmiotów fazy poprodukcyjnej w debacie. Wynika stąd traktowanie sektora motoryzacyjnego w ogólności i zagadnień środowiska oraz bezpieczeństwa w sposób, który EKES-owi wydaje się niewystarczająco całościowy: prezentuje on wizję sektora nadmiernie skupioną na produkcie i technologiach, a niewystarczająco uwzględniającą kwestie parków samochodowych i użytkowania samochodów. |
| --- | --- |

3.8.8

EKES popiera takie podejście i ma nadzieję, że niniejsza opinia pomoże Komisji w jego pełnym wdrożeniu. W tym celu zwraca Komisji uwagę na miejscami fragmentaryczny charakter wypracowanego podejścia. Ściślej mówiąc, wydaje się, że — choć o nich nie zapomniano — analizy przedstawione w sprawozdaniu grupy CARS 21 i wnioski, jakie wyciąga z nich Komisja, cechuje fakt niedostatecznego uwzględnienia konsumentów i podmiotów fazy poprodukcyjnej w debacie. Wynika stąd traktowanie sektora motoryzacyjnego w ogólności i zagadnień środowiska oraz bezpieczeństwa w sposób, który EKES-owi wydaje się niewystarczająco całościowy: prezentuje on wizję sektora nadmiernie skupioną na produkcie i technologiach, a niewystarczająco uwzględniającą kwestie parków samochodowych i użytkowania samochodów.

| 3.8.9 | Zdaniem EKES-u w przeglądzie, który ma być przeprowadzony w 2009 r., należy wziąć pod uwagę niniejszą opinię i w większym stopniu niż dotąd uwzględnić punkt widzenia podmiotów fazy poprodukcyjnej oraz użytkowników. W tym celu trzeba utrzymać otwarte „konsultacje z zainteresowanymi stronami”, lepiej je organizować, tak aby rozpatrywany system motoryzacyjny nie ograniczał się do producentów i aby można było przeprowadzać kolejne „oceny wpływu” w nowym świetle. Ich jakość należy poprawić. Powinny one być obiektywne i neutralne i mieć kompleksowy charakter oparty na faktycznych i sprawdzonych danych. Nie jest właściwe, by służby Komisji odpowiedzialne za sporządzenie opinii o charakterze politycznym na dany temat jednocześnie przeprowadzały ocenę wpływu dotyczącą tej samej kwestii. Komitet popiera wniosek w sprawie utworzenia Rady ds. Oceny Wpływu i wzywa Komisję do włączenia tych zainteresowanych stron, o których chętnie zapominają prywatni architekci systemu motoryzacyjnego, który ma zostać uregulowany. |
| --- | --- |

3.8.9

Zdaniem EKES-u w przeglądzie, który ma być przeprowadzony w 2009 r., należy wziąć pod uwagę niniejszą opinię i w większym stopniu niż dotąd uwzględnić punkt widzenia podmiotów fazy poprodukcyjnej oraz użytkowników. W tym celu trzeba utrzymać otwarte „konsultacje z zainteresowanymi stronami”, lepiej je organizować, tak aby rozpatrywany system motoryzacyjny nie ograniczał się do producentów i aby można było przeprowadzać kolejne „oceny wpływu” w nowym świetle. Ich jakość należy poprawić. Powinny one być obiektywne i neutralne i mieć kompleksowy charakter oparty na faktycznych i sprawdzonych danych. Nie jest właściwe, by służby Komisji odpowiedzialne za sporządzenie opinii o charakterze politycznym na dany temat jednocześnie przeprowadzały ocenę wpływu dotyczącą tej samej kwestii. Komitet popiera wniosek w sprawie utworzenia Rady ds. Oceny Wpływu i wzywa Komisję do włączenia tych zainteresowanych stron, o których chętnie zapominają prywatni architekci systemu motoryzacyjnego, który ma zostać uregulowany.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Europejska Komisja Gospodarcza ONZ (UNECE).

1

(2)  COM(2007) 22 wersja ostateczna, s. 15.

2

(3)  Dyrektywa 2003/102/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. odnosząca się do ochrony pieszych i innych niechronionych użytkowników dróg przed i w razie zderzenia z pojazdem silnikowym i zmieniająca dyrektywę Rady 70/156/EWG (Dz.U. L 321 z 6.12.2003, s. 15) Opinia EKES-u: Dz.U. C 234 z 30.9.2003, s. 10.

3

(4)  Wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie podatków związanych z samochodami osobowymi (COM(2005) 261 wersja ostateczna); Opinia EKES-u: Dz.U. C 195 z 18.8.2006, s. 80.

4

(5)  Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1400/2002 z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze motoryzacyjnym (Dz.U. L 203 z 1.8.2002, s. 30).

5

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/21 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/21

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie konstrukcji zabezpieczających przy przewróceniu w kołowych ciągnikach rolniczych lub leśnych (wersja skodyfikowana)

COM(2007) 310 wersja ostateczna — 2007/0107 (COD)

(2008/C 10/05)

Dnia 2 lipca 2007 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z dnia 26 września 2007 r.) Komitet 172 głosami — 4 osoby wstrzymały się od głosu — postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/21 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/21

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie urządzenia sprzęgającego oraz biegu wstecznego kołowych ciągników rolniczych lub leśnych (wersja skodyfikowana)

COM(2007) 319 wersja ostateczna — 2007/0117 (COD)

(2008/C 10/06)

Dnia 2 lipca 2007 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z dnia 26 września) Komitet stosunkiem głosów 163 do 1 — 5 osób wstrzymało się od głosu — postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/22 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/22

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie tabliczek znamionowych i oznakowania identyfikacyjnego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz sposobu i miejsca ich umieszczania

COM(2007) 344 wersja ostateczna — 2007/0119 (COD)

(2008/C 10/07)

Dnia 13 lipca 2007 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i nie wymaga żadnego komentarza ze strony EKES-u, na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z dnia 26 września 2007 r.) Komitet 165 głosami — 8 osób wstrzymało się od głosu — postanowił wydać pozytywną opinię na temat proponowanego tekstu.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/22 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/22

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji „Plan działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii: sposoby wykorzystania potencjału”

COM (2006) 545 wersja ostateczna

(2008/C 10/08)

Dnia 19 października 2006 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu wspomnianego powyżej.

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 5 września 2007 r. Sprawozdawcą był Edgardo Maria IOZIA.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26 i 27 września 2007 r. (posiedzenie z dnia 27 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 145 do 1 — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię.

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny docenia i popiera cele oraz środki zaproponowane przez Komisję Europejską. Racjonalizacja zużycia energii jest pierwszym, najważniejszym obszarem, w którym należy podjąć działania, by udało się zrealizować cele przewidziane w europejskiej polityce energetycznej (EPE). Do celów tych należy ograniczenie emisji gazów cieplarnianych zmierzające również do zwalczenia nienaturalnego ocieplenia klimatu planety, zmniejszenie zależności zewnętrznej oraz ochrona konkurencyjności europejskiego systemu gospodarczego wraz z utrzymaniem dostępności energii po rozsądnych cenach. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny docenia i popiera cele oraz środki zaproponowane przez Komisję Europejską. Racjonalizacja zużycia energii jest pierwszym, najważniejszym obszarem, w którym należy podjąć działania, by udało się zrealizować cele przewidziane w europejskiej polityce energetycznej (EPE). Do celów tych należy ograniczenie emisji gazów cieplarnianych zmierzające również do zwalczenia nienaturalnego ocieplenia klimatu planety, zmniejszenie zależności zewnętrznej oraz ochrona konkurencyjności europejskiego systemu gospodarczego wraz z utrzymaniem dostępności energii po rozsądnych cenach.

| 1.2 | Chociaż, między innymi w świetle niedawnego raportu Międzyrządowego Panelu ONZ ds. Zmian Klimatycznych (ICCP), Komitet uważa za pożądane, by podejmować wszelkie wysiłki w celu zmniejszenia zużycia energii i uzyskania technicznie osiągalnych oszczędności powyżej 20 %, uznaje on wyznaczony cel za realistyczny. By go zrealizować, muszą mu towarzyszyć plany krajowe, zróżnicowane pod względem wstępnych warunków finansowych i technologicznych, tak by zagwarantować równy podział celów między państwa członkowskie zgodnie z ich potencjałem. Stosowne będzie wyznaczenie również celów pośrednich, na przykład na lata 2012-2016, tak by móc wzmocnić przyjęte środki w wypadku znaczących odchyleń. |
| --- | --- |

1.2

Chociaż, między innymi w świetle niedawnego raportu Międzyrządowego Panelu ONZ ds. Zmian Klimatycznych (ICCP), Komitet uważa za pożądane, by podejmować wszelkie wysiłki w celu zmniejszenia zużycia energii i uzyskania technicznie osiągalnych oszczędności powyżej 20 %, uznaje on wyznaczony cel za realistyczny. By go zrealizować, muszą mu towarzyszyć plany krajowe, zróżnicowane pod względem wstępnych warunków finansowych i technologicznych, tak by zagwarantować równy podział celów między państwa członkowskie zgodnie z ich potencjałem. Stosowne będzie wyznaczenie również celów pośrednich, na przykład na lata 2012-2016, tak by móc wzmocnić przyjęte środki w wypadku znaczących odchyleń.

| 1.3 | Komitet uznaje za celowe zaproponowanie Komisji, by zainicjowała specjalną dyskusję na temat „stylu życia” i tzw. „jakości życia”. Komitet zwraca się do Komisji z pytaniem, czy uważa za realistyczne utrzymanie w przyszłości, dla przyszłych pokoleń, obecnego stylu życia charakteryzującego się coraz większym zużyciem energii, a także coraz większymi emisjami. Świadomość, że nie jest to możliwe sugeruje, iż wyzwanie to można pokonać jedynie poprzez zdecydowane, odważne i podjęte na czas działania. Problem leży również w przyjęciu założenia, że gdy oszczędnościom energii towarzyszy bezpośredni wzrost siły nabywczej społeczeństwa, nie powinny one służyć do finansowania dalszego zużycia energii poprzez efekt odbicia (ang. rebound). |
| --- | --- |

1.3

Komitet uznaje za celowe zaproponowanie Komisji, by zainicjowała specjalną dyskusję na temat „stylu życia” i tzw. „jakości życia”. Komitet zwraca się do Komisji z pytaniem, czy uważa za realistyczne utrzymanie w przyszłości, dla przyszłych pokoleń, obecnego stylu życia charakteryzującego się coraz większym zużyciem energii, a także coraz większymi emisjami. Świadomość, że nie jest to możliwe sugeruje, iż wyzwanie to można pokonać jedynie poprzez zdecydowane, odważne i podjęte na czas działania. Problem leży również w przyjęciu założenia, że gdy oszczędnościom energii towarzyszy bezpośredni wzrost siły nabywczej społeczeństwa, nie powinny one służyć do finansowania dalszego zużycia energii poprzez efekt odbicia (ang. rebound).

| 1.4 | Komitet proponuje dodatkowe działanie priorytetowe polegające na wprowadzeniu rejonowych sieci grzewczych i chłodniczych, które pozwoliłyby uniknąć utraty 33 % energii spowodowanej przekształceniem energii pierwotnej. |
| --- | --- |

1.4

Komitet proponuje dodatkowe działanie priorytetowe polegające na wprowadzeniu rejonowych sieci grzewczych i chłodniczych, które pozwoliłyby uniknąć utraty 33 % energii spowodowanej przekształceniem energii pierwotnej.

| 1.5 | Komitet zaleca przyjęcie pozytywnych działań priorytetowych, sprzyjających powstawaniu i rozwojowi nowych zawodów związanych z dziedziną racjonalizacji zużycia energii, rozpowszechnianiu nowych zintegrowanych usług energetycznych, promowaniu B+R, rozwojowi recyklingu i unieszkodliwianiu stałych odpadów komunalnych, które można zagospodarować na różny sposób, oraz promowaniu działań z zakresu CSR. Pierwszorzędną wagę mają zachęty do podejmowania nauki w dziedzinie energetyki w ramach kształcenia wyższego i uniwersyteckiego. |
| --- | --- |

1.5

Komitet zaleca przyjęcie pozytywnych działań priorytetowych, sprzyjających powstawaniu i rozwojowi nowych zawodów związanych z dziedziną racjonalizacji zużycia energii, rozpowszechnianiu nowych zintegrowanych usług energetycznych, promowaniu B+R, rozwojowi recyklingu i unieszkodliwianiu stałych odpadów komunalnych, które można zagospodarować na różny sposób, oraz promowaniu działań z zakresu CSR. Pierwszorzędną wagę mają zachęty do podejmowania nauki w dziedzinie energetyki w ramach kształcenia wyższego i uniwersyteckiego.

| 1.6 | W celu realizacji 75 inicjatyw przewidzianych w planie działania, prowadzenia monitoringu i oceny skuteczności wszystkich zaproponowanych instrumentów konieczne jest zwiększenie kadr Komisji, które będą monitorować rozwój tych działań. Komitet zaleca wnikliwą analizę potrzeb oraz odpowiednie dostosowanie zasobów ludzkich i finansowych. |
| --- | --- |

1.6

W celu realizacji 75 inicjatyw przewidzianych w planie działania, prowadzenia monitoringu i oceny skuteczności wszystkich zaproponowanych instrumentów konieczne jest zwiększenie kadr Komisji, które będą monitorować rozwój tych działań. Komitet zaleca wnikliwą analizę potrzeb oraz odpowiednie dostosowanie zasobów ludzkich i finansowych.

| 1.7 | Zdaniem Komitetu konieczne jest wzmocnienie zdolności Unii do zajmowania w kontaktach międzynarodowych jednolitego stanowiska w sprawie efektywności energetycznej. W tym celu zaleca Komisji rozważenie, czy konieczne będzie wprowadzenie zmian do traktatów, tak by umożliwić silniejszą wspólną reprezentację zewnętrzną, przy zachowaniu autonomii państw członkowskich w podejmowaniu decyzji o udziale energii z poszczególnych źródeł najbardziej odpowiadającym ich potrzebom. |
| --- | --- |

1.7

Zdaniem Komitetu konieczne jest wzmocnienie zdolności Unii do zajmowania w kontaktach międzynarodowych jednolitego stanowiska w sprawie efektywności energetycznej. W tym celu zaleca Komisji rozważenie, czy konieczne będzie wprowadzenie zmian do traktatów, tak by umożliwić silniejszą wspólną reprezentację zewnętrzną, przy zachowaniu autonomii państw członkowskich w podejmowaniu decyzji o udziale energii z poszczególnych źródeł najbardziej odpowiadającym ich potrzebom.

| 1.8 | Co się tyczy polityki podatkowej związanej ze wsparciem inwestycji służących osiągnięciu celów wytyczonych w planie, Komitet zaleca, by brano w niej pod uwagę najsłabsze warstwy społeczne, bezrobotnych, emerytów i pracowników. Zarówno w wypadku „podatków energetycznych”, jak i zachęt podatkowych, konieczne będzie objęcie tych grup ochroną. |
| --- | --- |

1.8

Co się tyczy polityki podatkowej związanej ze wsparciem inwestycji służących osiągnięciu celów wytyczonych w planie, Komitet zaleca, by brano w niej pod uwagę najsłabsze warstwy społeczne, bezrobotnych, emerytów i pracowników. Zarówno w wypadku „podatków energetycznych”, jak i zachęt podatkowych, konieczne będzie objęcie tych grup ochroną.

| 1.9 | Komitet ubolewa nad niewystarczającą koordynacją polityki transportowej i energetycznej, których logika oraz problematyka techniczna i przemysłowa w sposób nieunikniony wzajemnie się uzupełniają, tak samo jak w wypadku polityki środowiskowej i przemysłowej oraz wyraża głębokie zaniepokojenie, że ze względu na brak takiej koordynacji dokument Komisji traci w większości swą potencjalną skuteczność. |
| --- | --- |

1.9

Komitet ubolewa nad niewystarczającą koordynacją polityki transportowej i energetycznej, których logika oraz problematyka techniczna i przemysłowa w sposób nieunikniony wzajemnie się uzupełniają, tak samo jak w wypadku polityki środowiskowej i przemysłowej oraz wyraża głębokie zaniepokojenie, że ze względu na brak takiej koordynacji dokument Komisji traci w większości swą potencjalną skuteczność.

| 1.10 | Obszarem, na którym należy najpierw podjąć działania, jest mieszkalnictwo. Istnieje możliwość dokonania dużych oszczędności, pod warunkiem wyraźnego podjęcia niektórych zasadniczych kwestii, takich jak drastyczne zmniejszenie obciążeń podatkowych spowodowanych działaniami na rzecz racjonalizacji zużycia energii, zniesienie obciążeń administracyjnych (licencji, zezwoleń), rozwój wiedzy i poprawa kształcenia podmiotów z branży, między innymi poprzez wsparcie publiczne. Mieszkania otrzymujące certyfikat energetyczny powinny korzystać z uprzywilejowanego traktowania w dziedzinie podatkowej, a wypadku, gdy właściciel nie ma dochodów podlegających opodatkowaniu — z bonusa energetycznego na zakup energii elektrycznej. Należy zaplanować preferencyjne taryfy do pewnego poziomu rocznego zużycia energii. Branża budowlana i wszyscy w tej branży pracujący potrzebują przeszkolenia na temat działań pozwalających osiągnąć znacznie wyższy poziom efektywności energetycznej budynków oraz nowych zachęt do ich realizacji. |
| --- | --- |

1.10

Obszarem, na którym należy najpierw podjąć działania, jest mieszkalnictwo. Istnieje możliwość dokonania dużych oszczędności, pod warunkiem wyraźnego podjęcia niektórych zasadniczych kwestii, takich jak drastyczne zmniejszenie obciążeń podatkowych spowodowanych działaniami na rzecz racjonalizacji zużycia energii, zniesienie obciążeń administracyjnych (licencji, zezwoleń), rozwój wiedzy i poprawa kształcenia podmiotów z branży, między innymi poprzez wsparcie publiczne. Mieszkania otrzymujące certyfikat energetyczny powinny korzystać z uprzywilejowanego traktowania w dziedzinie podatkowej, a wypadku, gdy właściciel nie ma dochodów podlegających opodatkowaniu — z bonusa energetycznego na zakup energii elektrycznej. Należy zaplanować preferencyjne taryfy do pewnego poziomu rocznego zużycia energii. Branża budowlana i wszyscy w tej branży pracujący potrzebują przeszkolenia na temat działań pozwalających osiągnąć znacznie wyższy poziom efektywności energetycznej budynków oraz nowych zachęt do ich realizacji.

| 1.11 | Komitet uważa, że finansowanie potrzebnych inwestycji powinno zostać podzielone między sektor publiczny i prywatny. Zważywszy na niektóre pozytywne rozwiązania przyjęte już w kilku państwach członkowskich, można by upowszechnić tworzenie odpowiednich funduszy przy wykorzystaniu niewielkiej części zysków osiąganych przez przedsiębiorstwa działające w tym sektorze, zapewniając jednocześnie, że nie doprowadzi to do wzrostu ceny dla użytkowników końcowych lub do zmniejszenia ogromnych inwestycji potrzebnych w dziedzinie produkcji. |
| --- | --- |

1.11

Komitet uważa, że finansowanie potrzebnych inwestycji powinno zostać podzielone między sektor publiczny i prywatny. Zważywszy na niektóre pozytywne rozwiązania przyjęte już w kilku państwach członkowskich, można by upowszechnić tworzenie odpowiednich funduszy przy wykorzystaniu niewielkiej części zysków osiąganych przez przedsiębiorstwa działające w tym sektorze, zapewniając jednocześnie, że nie doprowadzi to do wzrostu ceny dla użytkowników końcowych lub do zmniejszenia ogromnych inwestycji potrzebnych w dziedzinie produkcji.

| 1.12 | Komitet uważa, że niezbędne jest zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego, organizacji przedsiębiorców oraz organizacji związkowych i ekologicznych w konfrontację z tym dużym wyzwaniem. Jedynie zbiorowe działania na skalę masową oraz powszechna świadomość i wiedza umożliwią osiągnięcie znaczących wyników, zważywszy, że użytkownicy końcowi są w rzeczywistości najważniejszymi użytkownikami energii. Mieszkania, transport prywatny i aktywność zawodowa dotyczą bezpośrednio obywateli. Edukacja w zakresie „odpowiedzialnego zużycia energii” ma zasadnicze znaczenie, począwszy od pierwszych lat nauczania szkolnego. Całe społeczeństwo powinno się zaangażować w ten wysiłek, który jest również i powinien stać się dla wszystkich symbolem nowej cywilizacji. Każda Europejka i każdy Europejczyk powinni się czuć zaangażowani w starania na rzecz oszczędności, co umożliwi również przyszłym pokoleniom korzystanie z dóbr naturalnych, obecnie poważnie narażonych na szkody spowodowane zanieczyszczeniem i związanymi z nim zmianami klimatu. |
| --- | --- |

1.12

Komitet uważa, że niezbędne jest zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego, organizacji przedsiębiorców oraz organizacji związkowych i ekologicznych w konfrontację z tym dużym wyzwaniem. Jedynie zbiorowe działania na skalę masową oraz powszechna świadomość i wiedza umożliwią osiągnięcie znaczących wyników, zważywszy, że użytkownicy końcowi są w rzeczywistości najważniejszymi użytkownikami energii. Mieszkania, transport prywatny i aktywność zawodowa dotyczą bezpośrednio obywateli. Edukacja w zakresie „odpowiedzialnego zużycia energii” ma zasadnicze znaczenie, począwszy od pierwszych lat nauczania szkolnego. Całe społeczeństwo powinno się zaangażować w ten wysiłek, który jest również i powinien stać się dla wszystkich symbolem nowej cywilizacji. Każda Europejka i każdy Europejczyk powinni się czuć zaangażowani w starania na rzecz oszczędności, co umożliwi również przyszłym pokoleniom korzystanie z dóbr naturalnych, obecnie poważnie narażonych na szkody spowodowane zanieczyszczeniem i związanymi z nim zmianami klimatu.

| 1.13 | Komitet podkreśla pozytywne wyniki osiągnięte w przemyśle sprzętu gospodarstwa domowego dzięki oznakowaniu. Oszczędności do 70 % w wypadku lodówek i do 60 % w wypadku pralek automatycznych wskazują na skuteczność tej metody. Komitet wnosi, by przykładem ekoprojektowania objąć również sektor budownictwa publicznego i mieszkaniowego oraz transport publiczny i prywatny, czyli sektory o najwyższym zużyciu energii (ponad 70 % całkowitego zużycia). |
| --- | --- |

1.13

Komitet podkreśla pozytywne wyniki osiągnięte w przemyśle sprzętu gospodarstwa domowego dzięki oznakowaniu. Oszczędności do 70 % w wypadku lodówek i do 60 % w wypadku pralek automatycznych wskazują na skuteczność tej metody. Komitet wnosi, by przykładem ekoprojektowania objąć również sektor budownictwa publicznego i mieszkaniowego oraz transport publiczny i prywatny, czyli sektory o najwyższym zużyciu energii (ponad 70 % całkowitego zużycia).

| 1.14 | Komitet zaleca poświęcenie dużej uwagi stratom w obszarze generacji, przesyłu i dystrybucji energii. Ponad jedna trzecia energii, czyli 480Mtoe, ulega zmarnowaniu. Przy przesyle prądem stałym o wysokim napięciu straty mocy zostają ograniczone z ponad 10 % do 3 % co 1 000 km. Technologia ta przynosi ponadto korzyści, jeżeli chodzi o narażenie ludności na pole elektryczne i magnetyczne oraz eliminuje emisję fal elektromagnetycznych ELF związanych z przesyłem prądem zmiennym. |
| --- | --- |

1.14

Komitet zaleca poświęcenie dużej uwagi stratom w obszarze generacji, przesyłu i dystrybucji energii. Ponad jedna trzecia energii, czyli 480Mtoe, ulega zmarnowaniu. Przy przesyle prądem stałym o wysokim napięciu straty mocy zostają ograniczone z ponad 10 % do 3 % co 1 000 km. Technologia ta przynosi ponadto korzyści, jeżeli chodzi o narażenie ludności na pole elektryczne i magnetyczne oraz eliminuje emisję fal elektromagnetycznych ELF związanych z przesyłem prądem zmiennym.

| 1.15 | Uwzględniając doskonałe rezultaty uzyskiwane w dziedzinie termodynamicznej energii słonecznej, Komitet zwraca się do Komisji i Rady o promowanie i wspieranie rozpowszechniania tej technologii. |
| --- | --- |

1.15

Uwzględniając doskonałe rezultaty uzyskiwane w dziedzinie termodynamicznej energii słonecznej, Komitet zwraca się do Komisji i Rady o promowanie i wspieranie rozpowszechniania tej technologii.

| 1.16 | Komitet popiera zamiar Komisji, by wzmocnić rozwój elektrociepłowni, chociaż uważa, że należy przyspieszyć przyjęcie jednolitych przepisów w zakresie pomiaru ich wydajności. Zdaniem Komitetu korzystne byłoby zainwestowanie w programy upowszechniające trójgenerację, którą można by zasilać również przy użyciu biomasy. Należy promować jednostki mikrokogeneracji (dyrektywa 2004/8/WE — jednostki o maksymalnej zdolności poniżej 50 kWe), dopuszczając je do programów zachęt na rzecz oszczędności energii i mniejszego wpływu na środowisko oraz włączając je z większą łatwością niż obecnie do krajowych sieci w dziedzinie rozwoju rozproszonej generacji energii. Konieczne jest niemniej zapewnienie wsparcia dla przedsiębiorstw ze względu na wyższe koszty, których system ten wymaga w celu przeprowadzenia zmian w obecnych sieciach przesyłowych. |
| --- | --- |

1.16

Komitet popiera zamiar Komisji, by wzmocnić rozwój elektrociepłowni, chociaż uważa, że należy przyspieszyć przyjęcie jednolitych przepisów w zakresie pomiaru ich wydajności. Zdaniem Komitetu korzystne byłoby zainwestowanie w programy upowszechniające trójgenerację, którą można by zasilać również przy użyciu biomasy. Należy promować jednostki mikrokogeneracji (dyrektywa 2004/8/WE — jednostki o maksymalnej zdolności poniżej 50 kWe), dopuszczając je do programów zachęt na rzecz oszczędności energii i mniejszego wpływu na środowisko oraz włączając je z większą łatwością niż obecnie do krajowych sieci w dziedzinie rozwoju rozproszonej generacji energii. Konieczne jest niemniej zapewnienie wsparcia dla przedsiębiorstw ze względu na wyższe koszty, których system ten wymaga w celu przeprowadzenia zmian w obecnych sieciach przesyłowych.

| 1.17 | Rynki gazu i energii elektrycznej nie zostały w pełni zliberalizowane. Konieczne jest oddzielenie prawne przedsiębiorstw sprawujących monopol techniczny od przedsiębiorstw prowadzących działalność w systemie wolnej konkurencji. |
| --- | --- |

1.17

Rynki gazu i energii elektrycznej nie zostały w pełni zliberalizowane. Konieczne jest oddzielenie prawne przedsiębiorstw sprawujących monopol techniczny od przedsiębiorstw prowadzących działalność w systemie wolnej konkurencji.

| 1.18 | Komitet uważa, że interesującym pomysłem jest przyjęcie liczników elektronicznych, co umożliwiałoby system zdalnego sterowania w dystrybucji energii, optymalizując kontrolę obciążenia sieci. Liczniki te są uznawane za odpowiedni instrument zgodny z wymogami przewidzianymi w dyrektywach europejskich w sprawie efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

1.18

Komitet uważa, że interesującym pomysłem jest przyjęcie liczników elektronicznych, co umożliwiałoby system zdalnego sterowania w dystrybucji energii, optymalizując kontrolę obciążenia sieci. Liczniki te są uznawane za odpowiedni instrument zgodny z wymogami przewidzianymi w dyrektywach europejskich w sprawie efektywności energetycznej.

| 1.19 | Sektor transportu poczynił dużo wysiłków na rzecz zmniejszenia zużycia energii i zanieczyszczających emisji. Jednakże stały wzrost emisji CO2 wywołany przede wszystkim rozpowszechnieniem transportu prywatnego, jak również innych rodzajów transportu, wymaga podjęcia jeszcze większych wysiłków (emisje spowodowane transportem drogowym wzrosły w latach 1990-2004 o 26 %). Komisja bada wnikliwie ocenę oddziaływania dotyczącą ustalenia na drodze prawnej procedur w zakresie realizacji celu 120 g CO2/km. Komitet zaleca przyjęcie wszystkich środków koniecznych do osiągnięcia celu, jednakże przy szczególnym uwzględnieniu faktu, że muszą być one rozsądne i wykonalne pod względem technicznym oraz produkcyjnym. |
| --- | --- |

1.19

Sektor transportu poczynił dużo wysiłków na rzecz zmniejszenia zużycia energii i zanieczyszczających emisji. Jednakże stały wzrost emisji CO2 wywołany przede wszystkim rozpowszechnieniem transportu prywatnego, jak również innych rodzajów transportu, wymaga podjęcia jeszcze większych wysiłków (emisje spowodowane transportem drogowym wzrosły w latach 1990-2004 o 26 %). Komisja bada wnikliwie ocenę oddziaływania dotyczącą ustalenia na drodze prawnej procedur w zakresie realizacji celu 120 g CO2/km. Komitet zaleca przyjęcie wszystkich środków koniecznych do osiągnięcia celu, jednakże przy szczególnym uwzględnieniu faktu, że muszą być one rozsądne i wykonalne pod względem technicznym oraz produkcyjnym.

| 1.20 | Komitet uznaje za celowe zasygnalizowanie, że masowe zastąpienie paliw kopalnych biopaliwami pociąga za sobą ryzyko wywołania zjawiska konkurencji między różnymi przeznaczeniami terenów rolnych: pod uprawę żywności czy pod uprawy energetyczne, co może poskutkować wzrostem cen żywności do poziomu cen upraw energetycznych, które ze swojej strony mogą równać do cen paliw kopalnych. Zatem na koniec oznaczałoby to konkurencję (1) między posiadaczami samochodów z północy a głodnymi mieszkańcami południa. |
| --- | --- |

1.20

Komitet uznaje za celowe zasygnalizowanie, że masowe zastąpienie paliw kopalnych biopaliwami pociąga za sobą ryzyko wywołania zjawiska konkurencji między różnymi przeznaczeniami terenów rolnych: pod uprawę żywności czy pod uprawy energetyczne, co może poskutkować wzrostem cen żywności do poziomu cen upraw energetycznych, które ze swojej strony mogą równać do cen paliw kopalnych. Zatem na koniec oznaczałoby to konkurencję (1) między posiadaczami samochodów z północy a głodnymi mieszkańcami południa.

| 1.21 | Komitet wyraża swoje pełne poparcie dla zachęt oraz strategii finansowych i podatkowych zaproponowanych przez Komisję, docenia szczególnie zaangażowanie EBI i EBOR, ale również uwrażliwienie europejskiego sektora bankowego na potrzebę udzielenia niezbędnego wsparcia finansowego na rzecz realizacji krajowych planów energetycznych. Komitet ma nadzieję, że zostanie zwołana specjalna konferencja europejska na temat finansowania działań na rzecz racjonalizacji zużycia energii w celu uwrażliwienia zainteresowanych stron i zachęcenia europejskiego sektora bankowego do udziału w realizacji wielkiego projektu modernizacji europejskiej gospodarki. |
| --- | --- |

1.21

Komitet wyraża swoje pełne poparcie dla zachęt oraz strategii finansowych i podatkowych zaproponowanych przez Komisję, docenia szczególnie zaangażowanie EBI i EBOR, ale również uwrażliwienie europejskiego sektora bankowego na potrzebę udzielenia niezbędnego wsparcia finansowego na rzecz realizacji krajowych planów energetycznych. Komitet ma nadzieję, że zostanie zwołana specjalna konferencja europejska na temat finansowania działań na rzecz racjonalizacji zużycia energii w celu uwrażliwienia zainteresowanych stron i zachęcenia europejskiego sektora bankowego do udziału w realizacji wielkiego projektu modernizacji europejskiej gospodarki.

| 1.22 | Komitet wspiera zawarcie „porozumienia między burmistrzami”, lecz uważa, że cel objęcia nim jedynie 20 najważniejszych miast europejskich jest bardzo skromny. Porozumienie to powinno zostać poszerzone na dużo większą liczbę miast, a doświadczenia lokalne powinny być lepiej wykorzystane. Specjalny portal lub inne formy komunikacji poświęcone wymianie doświadczeń pomiędzy dużymi, średnimi i małymi miastami Unii Europejskiej, gdzie żyje ponad 80 % mieszkańców Europy, mogłyby stanowić doskonałe narzędzie pozwalające na nawiązanie kontaktów pomiędzy urzędnikami lokalnymi odpowiedzialnymi za politykę w zakresie transportu miejskiego i urzędnikami odpowiedzialnymi za działalność na rzecz lokalnych społeczności mającą bezpośredni wpływ na opinię publiczną. |
| --- | --- |

1.22

Komitet wspiera zawarcie „porozumienia między burmistrzami”, lecz uważa, że cel objęcia nim jedynie 20 najważniejszych miast europejskich jest bardzo skromny. Porozumienie to powinno zostać poszerzone na dużo większą liczbę miast, a doświadczenia lokalne powinny być lepiej wykorzystane. Specjalny portal lub inne formy komunikacji poświęcone wymianie doświadczeń pomiędzy dużymi, średnimi i małymi miastami Unii Europejskiej, gdzie żyje ponad 80 % mieszkańców Europy, mogłyby stanowić doskonałe narzędzie pozwalające na nawiązanie kontaktów pomiędzy urzędnikami lokalnymi odpowiedzialnymi za politykę w zakresie transportu miejskiego i urzędnikami odpowiedzialnymi za działalność na rzecz lokalnych społeczności mającą bezpośredni wpływ na opinię publiczną.

| 1.23 | Komitet wyraża ubolewanie, że plan działań nie bierze pod uwagę istotnej roli, jaką partnerzy społeczni i dialog społeczny mogą odgrywać na wszystkich szczeblach w dokonaniu oceny, promowaniu i rozwijaniu obszarów polityki w zakresie oszczędności energii. Komitet ma nadzieję, że Komisja podejmie działania wspierające włączenie tematów ochrony środowiska naturalnego w istniejące struktury dialogu społecznego na różnych szczeblach, w szczególności w struktury branżowe oraz w europejskich radach zakładowych. Organizacje związkowe mogą odegrać ponadto zasadniczą rolę w rozpowszechnianiu wiedzy i świadomości tak na szczeblu europejskim, jak i krajowym, przyczyniając się do popularyzacji dobrych rozwiązań. |
| --- | --- |

1.23

Komitet wyraża ubolewanie, że plan działań nie bierze pod uwagę istotnej roli, jaką partnerzy społeczni i dialog społeczny mogą odgrywać na wszystkich szczeblach w dokonaniu oceny, promowaniu i rozwijaniu obszarów polityki w zakresie oszczędności energii. Komitet ma nadzieję, że Komisja podejmie działania wspierające włączenie tematów ochrony środowiska naturalnego w istniejące struktury dialogu społecznego na różnych szczeblach, w szczególności w struktury branżowe oraz w europejskich radach zakładowych. Organizacje związkowe mogą odegrać ponadto zasadniczą rolę w rozpowszechnianiu wiedzy i świadomości tak na szczeblu europejskim, jak i krajowym, przyczyniając się do popularyzacji dobrych rozwiązań.

| 1.24 | Zasadnicze znaczenie ma połączenie kwestii oszczędności energii z dobrymi rozwiązaniami w dziedzinie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, szczególnie przedsiębiorstw międzynarodowych; wymaga to wzmocnionego dialogu społecznego, by podjąć wszystkie zagadnienia związane z racjonalizacją zużycia energii. |
| --- | --- |

1.24

Zasadnicze znaczenie ma połączenie kwestii oszczędności energii z dobrymi rozwiązaniami w dziedzinie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, szczególnie przedsiębiorstw międzynarodowych; wymaga to wzmocnionego dialogu społecznego, by podjąć wszystkie zagadnienia związane z racjonalizacją zużycia energii.

| 1.25 | Komisja doskonale podkreśla międzynarodowy wymiar problemu zmniejszenia energochłonności. Komitet popiera propozycje zawierania partnerstw oraz realizacji międzynarodowego porozumienia ramowego. W odniesieniu do zapowiedzianej konferencji międzynarodowej na rzecz racjonalizacji zużycia energii Komitet zaleca, by nie lekceważyć możliwości uczestnictwa w niej krajów objętych programami AKP, Euromed i EPS. Współpraca międzynarodowa jest niezbędna do sprostania wyzwaniu, jakim jest rozwój zrównoważony i w czasie konferencji, która rozpocznie się w tym roku na Bali, trzeba będzie nasilić wysiłki dyplomatyczne w celu ratyfikacji do 2009 r. nowego protokołu międzynarodowego będącego kontynuacją protokołu z Kioto. |
| --- | --- |

1.25

Komisja doskonale podkreśla międzynarodowy wymiar problemu zmniejszenia energochłonności. Komitet popiera propozycje zawierania partnerstw oraz realizacji międzynarodowego porozumienia ramowego. W odniesieniu do zapowiedzianej konferencji międzynarodowej na rzecz racjonalizacji zużycia energii Komitet zaleca, by nie lekceważyć możliwości uczestnictwa w niej krajów objętych programami AKP, Euromed i EPS. Współpraca międzynarodowa jest niezbędna do sprostania wyzwaniu, jakim jest rozwój zrównoważony i w czasie konferencji, która rozpocznie się w tym roku na Bali, trzeba będzie nasilić wysiłki dyplomatyczne w celu ratyfikacji do 2009 r. nowego protokołu międzynarodowego będącego kontynuacją protokołu z Kioto.

2.   Komunikat Komisji

| 2.1 | Komisja wydała komunikat „Plan działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii: sposoby wykorzystania potencjału” na podstawie mandatu otrzymanego od Rady Europejskiej obradującej wiosną 2006 r., która zatwierdziła zalecenia wynikające z zielonej księgi„Europejska strategia na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii”. |
| --- | --- |

2.1

Komisja wydała komunikat „Plan działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii: sposoby wykorzystania potencjału” na podstawie mandatu otrzymanego od Rady Europejskiej obradującej wiosną 2006 r., która zatwierdziła zalecenia wynikające z zielonej księgi„Europejska strategia na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii”.

| 2.2 | Podsumowując, celem propozycji omówionych w komunikacie jest osiągnięcie do 2020 r. oszczędności energii powyżej 20 % w porównaniu z przewidzianym zużyciem przy założeniu danego poziomu wzrostu PKB i w sytuacji, gdyby nie podjęto żadnych działań. Jeżeli ten plan zostanie zrealizowany, powinniśmy zaoszczędzić aż do 390 Mtoe rocznie i ograniczyć emisje CO2 o 780 Mt rocznie. Pod względem całkowitego zużycia, proponowane środki powinny gwarantować jego zmniejszenie o 1 % rocznie przy wzroście PKB wynoszącym 2,3 %, co w sytuacji braku nowych działań oznaczałoby wzrost zużycia o 0,5 % rocznie. Niezbędne inwestycje powinny zostać skompensowane przez około 100 mld euro rocznych oszczędności paliwa. |
| --- | --- |

2.2

Podsumowując, celem propozycji omówionych w komunikacie jest osiągnięcie do 2020 r. oszczędności energii powyżej 20 % w porównaniu z przewidzianym zużyciem przy założeniu danego poziomu wzrostu PKB i w sytuacji, gdyby nie podjęto żadnych działań. Jeżeli ten plan zostanie zrealizowany, powinniśmy zaoszczędzić aż do 390 Mtoe rocznie i ograniczyć emisje CO2 o 780 Mt rocznie. Pod względem całkowitego zużycia, proponowane środki powinny gwarantować jego zmniejszenie o 1 % rocznie przy wzroście PKB wynoszącym 2,3 %, co w sytuacji braku nowych działań oznaczałoby wzrost zużycia o 0,5 % rocznie. Niezbędne inwestycje powinny zostać skompensowane przez około 100 mld euro rocznych oszczędności paliwa.

| 2.3 | Z debaty wywołanej zieloną księgą w sprawie racjonalizacji zużycia energii „Uzyskać więcej mniejszym nakładem środków” wyniknęły propozycje stanowiące złożony i rozbudowany „pakiet” omawianego komunikatu obejmujący 75 działań we wszystkich dziedzinach, gdzie można osiągnąć potencjalne oszczędności. Sektory wymagające w pierwszym rzędzie interwencji to budownictwo i transport, który jest odpowiedzialny za najwyższe zużycie produktów naftowych, ale równie dużą uwagę poświęcono oszczędnościom, jakie można uzyskać przy produkcji, przesyle i przetwarzaniu energii oraz w przemyśle. |
| --- | --- |

2.3

Z debaty wywołanej zieloną księgą w sprawie racjonalizacji zużycia energii „Uzyskać więcej mniejszym nakładem środków” wyniknęły propozycje stanowiące złożony i rozbudowany „pakiet” omawianego komunikatu obejmujący 75 działań we wszystkich dziedzinach, gdzie można osiągnąć potencjalne oszczędności. Sektory wymagające w pierwszym rzędzie interwencji to budownictwo i transport, który jest odpowiedzialny za najwyższe zużycie produktów naftowych, ale równie dużą uwagę poświęcono oszczędnościom, jakie można uzyskać przy produkcji, przesyle i przetwarzaniu energii oraz w przemyśle.

| 2.4 | Plan opracowany przez Komisję przewiduje działania natychmiastowe oraz inne działania rozłożone na okres 6 lat. Przewiduje się już, że do zrealizowania celu 20 % oszczędności do 2020 r. będzie potrzebny kolejny plan działania. |
| --- | --- |

2.4

Plan opracowany przez Komisję przewiduje działania natychmiastowe oraz inne działania rozłożone na okres 6 lat. Przewiduje się już, że do zrealizowania celu 20 % oszczędności do 2020 r. będzie potrzebny kolejny plan działania.

| 2.5 | Analiza potencjalnych oszczędności wskazuje na interesujące możliwości w sektorach odbiorców końcowych: 25 % jest osiągalne w przemyśle wytwórczym, w szczególności w dziedzinie urządzeń peryferyjnych (silniki, wentylatory, oświetlenie); 26 % w sektorze transportu dzięki wspieraniu transportu kombinowanego oraz przechodzenia na inne formy transportu wskazane w przeglądzie śródokresowym białej księgi w sprawie transportu i 27 % w sektorze budownictwa mieszkaniowego dzięki na przykład izolacji ścian i dachów, systemowi oświetlenia oraz większej wydajności sprzętu gospodarstwa domowego. Natomiast w budownictwie handlowym oszczędności mogłyby sięgnąć 30 % dzięki ogólnemu udoskonaleniu systemów zarządzania energią. |
| --- | --- |

2.5

Analiza potencjalnych oszczędności wskazuje na interesujące możliwości w sektorach odbiorców końcowych: 25 % jest osiągalne w przemyśle wytwórczym, w szczególności w dziedzinie urządzeń peryferyjnych (silniki, wentylatory, oświetlenie); 26 % w sektorze transportu dzięki wspieraniu transportu kombinowanego oraz przechodzenia na inne formy transportu wskazane w przeglądzie śródokresowym białej księgi w sprawie transportu i 27 % w sektorze budownictwa mieszkaniowego dzięki na przykład izolacji ścian i dachów, systemowi oświetlenia oraz większej wydajności sprzętu gospodarstwa domowego. Natomiast w budownictwie handlowym oszczędności mogłyby sięgnąć 30 % dzięki ogólnemu udoskonaleniu systemów zarządzania energią.

| 2.6 | Oczekuje się, że zmiany strukturalne, skutki wdrożonych uprzednio polityk oraz nowe technologie powinny przynieść spadek energochłonności o 1,8 % rocznie (470 Mtoe rocznie), co oznacza, że ogólna energochłonność, uwzględniając realizację celu 20 % poprzez nowe proponowane działania (ich wpływ w latach 2005-2020 to 1,5 % rocznie lub 390 Mtoe rocznie), spadnie o 3,3 % rocznie. Przy oczekiwanym rocznym wzroście PKB równym 2,3 %, całkowite oszczędności energii wyniosłyby 1 % rocznie. |
| --- | --- |

2.6

Oczekuje się, że zmiany strukturalne, skutki wdrożonych uprzednio polityk oraz nowe technologie powinny przynieść spadek energochłonności o 1,8 % rocznie (470 Mtoe rocznie), co oznacza, że ogólna energochłonność, uwzględniając realizację celu 20 % poprzez nowe proponowane działania (ich wpływ w latach 2005-2020 to 1,5 % rocznie lub 390 Mtoe rocznie), spadnie o 3,3 % rocznie. Przy oczekiwanym rocznym wzroście PKB równym 2,3 %, całkowite oszczędności energii wyniosłyby 1 % rocznie.

| 2.7 | Korzyści płynące z planu działania dotyczą ochrony środowiska, ograniczenia importu paliw kopalnych, zmniejszenia zależności od krajów trzecich, poprawy rentowności i konkurencyjności przemysłu europejskiego, także dzięki innowacjom technologicznym pobudzanym przez wywołane procesy, co wpłynie pozytywnie również na zatrudnienie. |
| --- | --- |

2.7

Korzyści płynące z planu działania dotyczą ochrony środowiska, ograniczenia importu paliw kopalnych, zmniejszenia zależności od krajów trzecich, poprawy rentowności i konkurencyjności przemysłu europejskiego, także dzięki innowacjom technologicznym pobudzanym przez wywołane procesy, co wpłynie pozytywnie również na zatrudnienie.

| 2.8 | Plan dzieli się na dziesięć pilnych działań priorytetowych. Komisja wzywa państwa członkowskie, władze lokalne i regionalne oraz wszystkie zainteresowane strony do podjęcia dodatkowych inicjatyw, by uzyskać jeszcze lepsze wyniki. Przewidziane środki mają charakter sektorowy i horyzontalny. |
| --- | --- |

2.8

Plan dzieli się na dziesięć pilnych działań priorytetowych. Komisja wzywa państwa członkowskie, władze lokalne i regionalne oraz wszystkie zainteresowane strony do podjęcia dodatkowych inicjatyw, by uzyskać jeszcze lepsze wyniki. Przewidziane środki mają charakter sektorowy i horyzontalny.

| 2.9 | Między innymi wskazuje się na celowość określenia dynamicznych wymagań w zakresie efektywności energetycznej różnych produktów i usług, działań na rzecz poprawy wydajności nowej i istniejącej zdolności produkcyjnej oraz ograniczenia strat związanych z przesyłem i dystrybucją w sektorze przetwarzania energii, a także przyjęcia kompleksowego podejścia w sektorze transportu ukierunkowanego na wszystkie zainteresowane podmioty. |
| --- | --- |

2.9

Między innymi wskazuje się na celowość określenia dynamicznych wymagań w zakresie efektywności energetycznej różnych produktów i usług, działań na rzecz poprawy wydajności nowej i istniejącej zdolności produkcyjnej oraz ograniczenia strat związanych z przesyłem i dystrybucją w sektorze przetwarzania energii, a także przyjęcia kompleksowego podejścia w sektorze transportu ukierunkowanego na wszystkie zainteresowane podmioty.

| 2.10 | Strategiczny plan technologii w dziedzinie energetyki, który powinien zostać przyjęty w 2007 r., spowoduje dalszą poprawę efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

2.10

Strategiczny plan technologii w dziedzinie energetyki, który powinien zostać przyjęty w 2007 r., spowoduje dalszą poprawę efektywności energetycznej.

| 2.11 | Trzeba będzie zwrócić dużą uwagę na „sygnały cenowe”, które przyczyniają się do podniesienia ogólnej świadomości. Oprócz tego konieczne jest przygotowanie odpowiednich instrumentów finansowych, na wszystkich poziomach oraz polityk opartych o bodźce ekonomiczne, także podatkowe, skierowanych do producentów i konsumentów. |
| --- | --- |

2.11

Trzeba będzie zwrócić dużą uwagę na „sygnały cenowe”, które przyczyniają się do podniesienia ogólnej świadomości. Oprócz tego konieczne jest przygotowanie odpowiednich instrumentów finansowych, na wszystkich poziomach oraz polityk opartych o bodźce ekonomiczne, także podatkowe, skierowanych do producentów i konsumentów.

| 2.12 | Wyzwanie polegające na racjonalizacji zużycia energii ma wymiar światowy, a zatem niezbędne są porozumienia i partnerstwa międzynarodowe. |
| --- | --- |

2.12

Wyzwanie polegające na racjonalizacji zużycia energii ma wymiar światowy, a zatem niezbędne są porozumienia i partnerstwa międzynarodowe.

| 2.13 | Ścisłe stosowanie obowiązujących dyrektyw i rozporządzeń, m.in. ostatniej dyrektywy w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych, dyrektywy w sprawie oznakowania i jej ośmiu dyrektyw wykonawczych, dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, dyrektywy w sprawie ekoprojektu, rozporządzenia w sprawie Energy Star (wspólnotowego programu znakowania sprawności energetycznej urządzeń biurowych), przyczyni się do zrealizowania wytyczonych celów. |
| --- | --- |

2.13

Ścisłe stosowanie obowiązujących dyrektyw i rozporządzeń, m.in. ostatniej dyrektywy w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych, dyrektywy w sprawie oznakowania i jej ośmiu dyrektyw wykonawczych, dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, dyrektywy w sprawie ekoprojektu, rozporządzenia w sprawie Energy Star (wspólnotowego programu znakowania sprawności energetycznej urządzeń biurowych), przyczyni się do zrealizowania wytyczonych celów.

2.14   Działania priorytetowe

| 2.14.1 | Przepisy w zakresie oznakowania oraz minimalne wymagania w zakresie efektywności energetycznej urządzeń gospodarstwa domowego i sprzętu. Aktualizacja dyrektywy ramowej nr 92/75/WE zgodna z nowymi i dynamicznymi normami eksploatacyjnymi dla urządzeń gospodarstwa domowego. Szczególna uwaga zostanie poświęcona ograniczaniu strat w trybie „standby” (gotowości zasilania). Działania zostaną rozpoczęte od 14 grup produktów. Dąży się do tego, by do 2010 r. większość produktów odpowiedzialnych za znaczną część całkowitego zużycia energii zostało objętych minimalnymi wymaganiami przewidzianymi w dyrektywie w sprawie ekoprojektu oraz systemami oceny oznakowania. |
| --- | --- |

2.14.1

Przepisy w zakresie oznakowania oraz minimalne wymagania w zakresie efektywności energetycznej urządzeń gospodarstwa domowego i sprzętu. Aktualizacja dyrektywy ramowej nr 92/75/WE zgodna z nowymi i dynamicznymi normami eksploatacyjnymi dla urządzeń gospodarstwa domowego. Szczególna uwaga zostanie poświęcona ograniczaniu strat w trybie „standby” (gotowości zasilania). Działania zostaną rozpoczęte od 14 grup produktów. Dąży się do tego, by do 2010 r. większość produktów odpowiedzialnych za znaczną część całkowitego zużycia energii zostało objętych minimalnymi wymaganiami przewidzianymi w dyrektywie w sprawie ekoprojektu oraz systemami oceny oznakowania.

| 2.14.2 | Wymagania w zakresie efektywności energetycznej dla budynków i dla budynków o bardzo niskim zużyciu energii („budynków pasywnych”). Rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (obecnie obowiązującej dla budynków o powierzchni przekraczającej 1000 m2) i przygotowanie w 2009 r. nowej dyrektywy w sprawie minimalnych wymagań eksploatacyjnych UE dla nowych i odnowionych budynków (kWh/m2). Zostaną opracowane ukierunkowane strategie przy udziale branży budowlanej, mające na celu upowszechnianie domów o bardzo niskim zużyciu energii. |
| --- | --- |

2.14.2

Wymagania w zakresie efektywności energetycznej dla budynków i dla budynków o bardzo niskim zużyciu energii („budynków pasywnych”). Rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (obecnie obowiązującej dla budynków o powierzchni przekraczającej 1000 m2) i przygotowanie w 2009 r. nowej dyrektywy w sprawie minimalnych wymagań eksploatacyjnych UE dla nowych i odnowionych budynków (kWh/m2). Zostaną opracowane ukierunkowane strategie przy udziale branży budowlanej, mające na celu upowszechnianie domów o bardzo niskim zużyciu energii.

| 2.14.3 | Zwiększanie efektywności energetycznej produkcji i dystrybucji energii. Sektor przetwarzania energii wykorzystuje około jedną trzecią całej energii pierwotnej przy wydajności przetwarzania około 40 %. Dzięki nowym zdolnościom produkcyjnymi poziom ten może wzrosnąć do 60 %. Można w znacznym stopniu ograniczyć straty w fazie przesyłu i dystrybucji sięgające obecnie około 10 %. Zostaną określone minimalne wymagania w zakresie energooszczędności dla nowych urządzeń wytwarzających energię oraz instalacji do ogrzewania i chłodzenia o mocy poniżej 20 MW. Dalsze postępy może przynieść wdrożenie dyrektywy (2004/8/WE) w sprawie wspierania kogeneracji. Wreszcie zostaną wprowadzone minimalne wymagania i uregulowania eksploatacyjne dla ciepłownictwa komunalnego. |
| --- | --- |

2.14.3

Zwiększanie efektywności energetycznej produkcji i dystrybucji energii. Sektor przetwarzania energii wykorzystuje około jedną trzecią całej energii pierwotnej przy wydajności przetwarzania około 40 %. Dzięki nowym zdolnościom produkcyjnymi poziom ten może wzrosnąć do 60 %. Można w znacznym stopniu ograniczyć straty w fazie przesyłu i dystrybucji sięgające obecnie około 10 %. Zostaną określone minimalne wymagania w zakresie energooszczędności dla nowych urządzeń wytwarzających energię oraz instalacji do ogrzewania i chłodzenia o mocy poniżej 20 MW. Dalsze postępy może przynieść wdrożenie dyrektywy (2004/8/WE) w sprawie wspierania kogeneracji. Wreszcie zostaną wprowadzone minimalne wymagania i uregulowania eksploatacyjne dla ciepłownictwa komunalnego.

| 2.14.4 | Paliwooszczędne samochody. W celu ograniczenia emisji CO2 Komisja, jeżeli to będzie konieczne, zaproponuje w 2007 r. przepisy zapewniające osiągnięcie celu 120 g CO2/km do 2012 r. Rozważana jest również możliwość zastosowania instrumentów podatkowych związanych z emisją CO2. Także sektor produkcji opon może przyczynić się do podniesienia energooszczędności (nawet do 5 %) zarówno dzięki normom dotyczącym oporu toczenia, jak i systemom właściwego ciśnienia powietrza. Komisja zamierza opublikować zieloną księgę w sprawie transportu miejskiego w celu zachęcenia do korzystania z publicznych środków transportu oraz wprowadzić inne instrumenty mogące przynieść radykalne rozwiązania problemu, szczególnie na obszarach o dużym zagęszczeniu ruchu drogowego. |
| --- | --- |

2.14.4

Paliwooszczędne samochody. W celu ograniczenia emisji CO2 Komisja, jeżeli to będzie konieczne, zaproponuje w 2007 r. przepisy zapewniające osiągnięcie celu 120 g CO2/km do 2012 r. Rozważana jest również możliwość zastosowania instrumentów podatkowych związanych z emisją CO2. Także sektor produkcji opon może przyczynić się do podniesienia energooszczędności (nawet do 5 %) zarówno dzięki normom dotyczącym oporu toczenia, jak i systemom właściwego ciśnienia powietrza. Komisja zamierza opublikować zieloną księgę w sprawie transportu miejskiego w celu zachęcenia do korzystania z publicznych środków transportu oraz wprowadzić inne instrumenty mogące przynieść radykalne rozwiązania problemu, szczególnie na obszarach o dużym zagęszczeniu ruchu drogowego.

| 2.14.5 | Ułatwianie właściwego finansowania inwestycji w dziedzinie energooszczędności dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz przedsiębiorstw świadczących usługi energetyczne. Komisja zwróci się do sektora bankowego o oferowanie specjalnych pakietów finansowych celem promowania oszczędności energetycznych. W celu promowania innowacji ekologicznych środki wspólnotowe, jak zielone fundusze inwestycyjne i program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji, zostaną udostępnione w szczególności MŚP. |
| --- | --- |

2.14.5

Ułatwianie właściwego finansowania inwestycji w dziedzinie energooszczędności dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz przedsiębiorstw świadczących usługi energetyczne. Komisja zwróci się do sektora bankowego o oferowanie specjalnych pakietów finansowych celem promowania oszczędności energetycznych. W celu promowania innowacji ekologicznych środki wspólnotowe, jak zielone fundusze inwestycyjne i program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji, zostaną udostępnione w szczególności MŚP.

| 2.14.6 | Promowanie energooszczędności w nowych państwach członkowskich. Komisja zwróci się o skierowanie w większym stopniu funduszy przeznaczonych na realizację polityki spójności na ważne projekty w zakresie efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

2.14.6

Promowanie energooszczędności w nowych państwach członkowskich. Komisja zwróci się o skierowanie w większym stopniu funduszy przeznaczonych na realizację polityki spójności na ważne projekty w zakresie efektywności energetycznej.

| 2.14.7 | Spójne stosowanie opodatkowania. Do najbliższej zielonej księgi w sprawie podatków pośrednich oraz do przeglądu dyrektywy w sprawie opodatkowania energii elektrycznej zostanie włączona kwestia racjonalizacji zużycia energii i aspektów środowiskowych. Rozważana jest możliwość wykorzystania kredytów podatkowych jako zachęty dla przedsiębiorstw, by produkowały energooszczędny sprzęt gospodarstwa domowego i inne urządzenia oraz dla użytkowników, by z nich korzystali. |
| --- | --- |

2.14.7

Spójne stosowanie opodatkowania. Do najbliższej zielonej księgi w sprawie podatków pośrednich oraz do przeglądu dyrektywy w sprawie opodatkowania energii elektrycznej zostanie włączona kwestia racjonalizacji zużycia energii i aspektów środowiskowych. Rozważana jest możliwość wykorzystania kredytów podatkowych jako zachęty dla przedsiębiorstw, by produkowały energooszczędny sprzęt gospodarstwa domowego i inne urządzenia oraz dla użytkowników, by z nich korzystali.

| 2.14.8 | Podnoszenie świadomości w zakresie racjonalizacji zużycia energii. Zostaną wprowadzone ułatwienia na rzecz rozwoju kompetencji oraz szkoleń i kampanii informacyjnych przeznaczonych dla osób odpowiedzialnych za zarządzanie energią w zakładach przemysłowych i usługach użyteczności publicznej. Szkoły otrzymają odpowiednie materiały dydaktyczne. |
| --- | --- |

2.14.8

Podnoszenie świadomości w zakresie racjonalizacji zużycia energii. Zostaną wprowadzone ułatwienia na rzecz rozwoju kompetencji oraz szkoleń i kampanii informacyjnych przeznaczonych dla osób odpowiedzialnych za zarządzanie energią w zakładach przemysłowych i usługach użyteczności publicznej. Szkoły otrzymają odpowiednie materiały dydaktyczne.

| 2.14.9 | Energooszczędność na terenach zabudowanych. W 2007 r. Komisja powoła „porozumienie między burmistrzami” obejmujące 20 największych miast europejskich przodujących w dziedzinie energooszczędności w celu wymiany najlepszych rozwiązań. |
| --- | --- |

2.14.9

Energooszczędność na terenach zabudowanych. W 2007 r. Komisja powoła „porozumienie między burmistrzami” obejmujące 20 największych miast europejskich przodujących w dziedzinie energooszczędności w celu wymiany najlepszych rozwiązań.

| 2.14.10 | Zwiększanie energooszczędności na świecie. Celem jest zawarcie porozumienia ramowego z krajami będącymi głównymi partnerami handlowymi i z najważniejszymi organizacjami międzynarodowymi w sprawie racjonalizacji zużycia energii w sektorach użytkowników końcowych i przetwarzania energii. |
| --- | --- |

2.14.10

Zwiększanie energooszczędności na świecie. Celem jest zawarcie porozumienia ramowego z krajami będącymi głównymi partnerami handlowymi i z najważniejszymi organizacjami międzynarodowymi w sprawie racjonalizacji zużycia energii w sektorach użytkowników końcowych i przetwarzania energii.

Wnioski

Komisja podsumowuje swój dokument, zapowiadając przegląd śródokresowy swego planu działania w 2009 r. i zwracając się o silne poparcie dla jego realizacji ze strony Rady i Parlamentu oraz decydentów na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | W zaproponowanym planie działania Komisja stara się podejść w sposób kompleksowy do inicjatyw koniecznych do osiągnięcia ambitnego celu wskazanego w dokumencie, czyli 20 % oszczędności energii do 2020 r. i wynikającego z tego ograniczenia emisji CO2 o 780 Mt rocznie. Chociaż, między innymi w świetle niedawnego raportu Międzyrządowego Panelu ONZ ds. Zmian Klimatycznych (ICCP), Komitet uważa za pożądane, by podejmować wszelkie wysiłki w celu zmniejszenia zużycia energii i uzyskania technicznie osiągalnych oszczędności powyżej 20 %, to uznaje on wyznaczony cel za realistyczny. Temu celowi powinny być poświęcone plany krajowe, które razem pozwoliłyby osiągnąć zamierzony rezultat i które byłyby zróżnicowane pod względem wyjściowych warunków finansowych i technologicznych, tak by zagwarantować równy podział celów między państwa członkowskie zgodnie z ich potencjałem. |
| --- | --- |

3.1

W zaproponowanym planie działania Komisja stara się podejść w sposób kompleksowy do inicjatyw koniecznych do osiągnięcia ambitnego celu wskazanego w dokumencie, czyli 20 % oszczędności energii do 2020 r. i wynikającego z tego ograniczenia emisji CO2 o 780 Mt rocznie. Chociaż, między innymi w świetle niedawnego raportu Międzyrządowego Panelu ONZ ds. Zmian Klimatycznych (ICCP), Komitet uważa za pożądane, by podejmować wszelkie wysiłki w celu zmniejszenia zużycia energii i uzyskania technicznie osiągalnych oszczędności powyżej 20 %, to uznaje on wyznaczony cel za realistyczny. Temu celowi powinny być poświęcone plany krajowe, które razem pozwoliłyby osiągnąć zamierzony rezultat i które byłyby zróżnicowane pod względem wyjściowych warunków finansowych i technologicznych, tak by zagwarantować równy podział celów między państwa członkowskie zgodnie z ich potencjałem.

| 3.2 | Konieczne będzie określenie również celów średniookresowych, na przykład od 2012 do 2016 r., by móc ewentualnie wzmóc działania na wypadek pojawienia się znaczących odchyleń od harmonogramu prac. Przegląd w 2009 r. wydaje się zaplanowany na zbyt bliską przyszłość, by można było wówczas sformułować wyważony osąd. Komitet zaleca również wskazanie opcji zawierającej cel długoterminowy (2040/2050), by zapewnić kontynuację starań na rzecz oszczędności energetycznej. W ciągu kilku lat inwestycje w dziedzinie produkcji energii z paliw kopalnych, szacowane na miliardy euro, staną się przestarzałe. Konieczne jest zastąpienie tych urządzeń w jak najbardziej skuteczny i szybki sposób. Będzie to epokowe wyzwanie przeciwne panującej obecnie tendencji do wznoszenia szklanych wieżowców o wysokości do 120 pięter oświetlonych przez całą dobę lub wykorzystywania terenu do tworzenia infrastruktur transportowych. Władze powinny jak najszybciej zdać sobie sprawę z powagi problemu, którym jest zastąpienie źródeł energii. |
| --- | --- |

3.2

Konieczne będzie określenie również celów średniookresowych, na przykład od 2012 do 2016 r., by móc ewentualnie wzmóc działania na wypadek pojawienia się znaczących odchyleń od harmonogramu prac. Przegląd w 2009 r. wydaje się zaplanowany na zbyt bliską przyszłość, by można było wówczas sformułować wyważony osąd. Komitet zaleca również wskazanie opcji zawierającej cel długoterminowy (2040/2050), by zapewnić kontynuację starań na rzecz oszczędności energetycznej. W ciągu kilku lat inwestycje w dziedzinie produkcji energii z paliw kopalnych, szacowane na miliardy euro, staną się przestarzałe. Konieczne jest zastąpienie tych urządzeń w jak najbardziej skuteczny i szybki sposób. Będzie to epokowe wyzwanie przeciwne panującej obecnie tendencji do wznoszenia szklanych wieżowców o wysokości do 120 pięter oświetlonych przez całą dobę lub wykorzystywania terenu do tworzenia infrastruktur transportowych. Władze powinny jak najszybciej zdać sobie sprawę z powagi problemu, którym jest zastąpienie źródeł energii.

| 3.3 | Komisja proponuje plan, który jednocześnie spowoduje ograniczenie zużycia energii oraz pozwoli zachować niezmieniony poziom jakości życia. W oparciu o tak sformułowany cel, przy stałym wzroście PKB o 2,3 %, przewiduje się do 2020 r. ograniczenie energochłonności o 3,3 % poprzez rzeczywisty spadek zużycia energii o 1 % rocznie, odpowiadający całkowitemu zmniejszeniu zużycia energii o 14 % w latach 2005-2020. Komitet uznaje za celowe zaproponowanie Komisji, by zainicjowała specjalną dyskusję na temat „stylu życia” i tzw. „jakości życia”. Szczególnie w świetle oczekiwań poprawy jakości życia, którą niektórzy oceniają na podstawie liczby urządzeń gospodarstwa domowego, telefonów komórkowych czy samochodów na osobę, inni natomiast na podstawie emisji CO2, drobnych cząstek i pyłów, korków drogowych oraz czasu przejazdu, jakości usług publicznych. To oczywiste, że w odniesieniu ściśle do efektywności i oszczędności energetycznej, nawet najskromniejsza zmiana idąca w kierunku stylu życia bardziej przyjaznego dla środowiska, przyspieszy realizację wyznaczonych celów. Komitet zwraca się do Komisji z pytaniem, czy uważa za realistyczne utrzymanie w przyszłości, dla przyszłych pokoleń, obecnego stylu życia charakteryzującego się coraz większym zużyciem energii, a także coraz większymi emisjami? Problem leży w zrozumieniu, że oszczędności nie powinny służyć do finansowania dalszego zużycia energii poprzez efekt odbicia (ang. rebound). Należy zatem przewidzieć w najbliższym czasie potrzebę reorganizacji systemu gospodarczego, promując wprowadzanie stosownych infrastruktur i proponując nowym pokoleniom odpowiedni system wartości, np. (2):






  — | ograniczyć zużycie zasobów naturalnych i energii, |
| --- | --- | --- |

3.3

Komisja proponuje plan, który jednocześnie spowoduje ograniczenie zużycia energii oraz pozwoli zachować niezmieniony poziom jakości życia. W oparciu o tak sformułowany cel, przy stałym wzroście PKB o 2,3 %, przewiduje się do 2020 r. ograniczenie energochłonności o 3,3 % poprzez rzeczywisty spadek zużycia energii o 1 % rocznie, odpowiadający całkowitemu zmniejszeniu zużycia energii o 14 % w latach 2005-2020. Komitet uznaje za celowe zaproponowanie Komisji, by zainicjowała specjalną dyskusję na temat „stylu życia” i tzw. „jakości życia”. Szczególnie w świetle oczekiwań poprawy jakości życia, którą niektórzy oceniają na podstawie liczby urządzeń gospodarstwa domowego, telefonów komórkowych czy samochodów na osobę, inni natomiast na podstawie emisji CO2, drobnych cząstek i pyłów, korków drogowych oraz czasu przejazdu, jakości usług publicznych. To oczywiste, że w odniesieniu ściśle do efektywności i oszczędności energetycznej, nawet najskromniejsza zmiana idąca w kierunku stylu życia bardziej przyjaznego dla środowiska, przyspieszy realizację wyznaczonych celów. Komitet zwraca się do Komisji z pytaniem, czy uważa za realistyczne utrzymanie w przyszłości, dla przyszłych pokoleń, obecnego stylu życia charakteryzującego się coraz większym zużyciem energii, a także coraz większymi emisjami? Problem leży w zrozumieniu, że oszczędności nie powinny służyć do finansowania dalszego zużycia energii poprzez efekt odbicia (ang. rebound). Należy zatem przewidzieć w najbliższym czasie potrzebę reorganizacji systemu gospodarczego, promując wprowadzanie stosownych infrastruktur i proponując nowym pokoleniom odpowiedni system wartości, np. (2):

—

ograniczyć zużycie zasobów naturalnych i energii,

| — | zapobiegać zanieczyszczeniu powietrza, wody i gleby, |
| --- | --- |

—

zapobiegać zanieczyszczeniu powietrza, wody i gleby,

| — | ograniczać u źródła powstawanie odpadów, |
| --- | --- |

—

ograniczać u źródła powstawanie odpadów,

| — | minimalizować zagrożenia dla ludności i środowiska. |
| --- | --- |

—

minimalizować zagrożenia dla ludności i środowiska.

| 3.3.1 | Należy rozpowszechnić odpowiedzialność za racjonalizację zużycia energii na wszystkich szczeblach, dołączając do planów krajowych plany terytorialne i lokalne. Władze regionalne powinny być również zaangażowane w konfrontację z tym dużym wyzwaniem. Zasięg i znaczenie planu stanowią w istocie prawdziwe wyzwanie. Konieczne będzie porzucenie niektórych aspektów stylu życia związanych z postępem osiągniętym w XX w., a samo pojęcie estetyki będzie musiało obejmować osąd etyczny dotyczący dopuszczalności danego postępowania pod względem efektywności energetycznej, jak jest już w wypadku futer rzadkich zwierząt lub wyrobów z kości słoniowej — na tej samej zasadzie wieżowiec pokryty szklaną powierzchnią czy samochód typu SUV (Sport Utility Vehicle) będą musiały zostać uznane za niedopuszczalne. Tak głęboka przemiana panującego systemu wartości wymaga współpracy również ze strony prywatnego sektora przemysłowego, który powinien skorzystać z okazji, by przyspieszyć swe przekształcenie w kierunku promowania efektywności energetycznej w celu wyciągnięcia z tego korzyści na szczeblu światowym, wykorzystując nowe wartości również w reklamie zamiast — co się często zdarza — nadawania odmiennych przekazów, które podkreślają masę i zbędną siłę jako atrybut statusu społecznego. |
| --- | --- |

3.3.1

Należy rozpowszechnić odpowiedzialność za racjonalizację zużycia energii na wszystkich szczeblach, dołączając do planów krajowych plany terytorialne i lokalne. Władze regionalne powinny być również zaangażowane w konfrontację z tym dużym wyzwaniem. Zasięg i znaczenie planu stanowią w istocie prawdziwe wyzwanie. Konieczne będzie porzucenie niektórych aspektów stylu życia związanych z postępem osiągniętym w XX w., a samo pojęcie estetyki będzie musiało obejmować osąd etyczny dotyczący dopuszczalności danego postępowania pod względem efektywności energetycznej, jak jest już w wypadku futer rzadkich zwierząt lub wyrobów z kości słoniowej — na tej samej zasadzie wieżowiec pokryty szklaną powierzchnią czy samochód typu SUV (Sport Utility Vehicle) będą musiały zostać uznane za niedopuszczalne. Tak głęboka przemiana panującego systemu wartości wymaga współpracy również ze strony prywatnego sektora przemysłowego, który powinien skorzystać z okazji, by przyspieszyć swe przekształcenie w kierunku promowania efektywności energetycznej w celu wyciągnięcia z tego korzyści na szczeblu światowym, wykorzystując nowe wartości również w reklamie zamiast — co się często zdarza — nadawania odmiennych przekazów, które podkreślają masę i zbędną siłę jako atrybut statusu społecznego.

| 3.4 | Plan działania wyznacza dziesięć priorytetowych działań w ramach czterech obszarów: przetwarzanie, przesyłanie i dystrybucja energii; budownictwo mieszkaniowe, handlowe i biurowe; transport; wykorzystanie energii w przemyśle i w rolnictwie. Obszary te są odpowiedzialne za ponad 90 % zużycia energii. Kolejne inicjatywy zostaną podjęte w takich obszarach, jak porozumienia międzynarodowe w celu ustanawiania partnerstw w zakresie definicji norm w dziedzinie kształcenia, informacji i komunikacji, tak by rozwinąć jak najwięcej synergii oraz w obszarze pogłębienia współodpowiedzialności wszystkich zainteresowanych podmiotów. |
| --- | --- |

3.4

Plan działania wyznacza dziesięć priorytetowych działań w ramach czterech obszarów: przetwarzanie, przesyłanie i dystrybucja energii; budownictwo mieszkaniowe, handlowe i biurowe; transport; wykorzystanie energii w przemyśle i w rolnictwie. Obszary te są odpowiedzialne za ponad 90 % zużycia energii. Kolejne inicjatywy zostaną podjęte w takich obszarach, jak porozumienia międzynarodowe w celu ustanawiania partnerstw w zakresie definicji norm w dziedzinie kształcenia, informacji i komunikacji, tak by rozwinąć jak najwięcej synergii oraz w obszarze pogłębienia współodpowiedzialności wszystkich zainteresowanych podmiotów.

| 3.5 | Komitet proponuje dodanie kolejnej działalności priorytetowej, by wprowadzić środki na rzecz ograniczenia zużycia paliw kopalnych do celów ogrzewania i chłodzenia oraz odnotowuje, że wniosek Komisji nie przewiduje możliwości utworzenia rejonowych sieci ogrzewania i chłodzenia, co pozwoliłoby uniknąć 33 % strat związanych z przetwarzaniem energii pierwotnej. Ten potencjał mógłby wręcz ulec podwojeniu, jeżeli działania te zostałyby połączone z wykorzystaniem energii odnawialnej lub unieszkodliwianiem odpadów, dzięki czemu można by zaoszczędzić do 50.7 Mtoe rocznie. Komitet proponuje podjęcie, oprócz działań priorytetowych, również pozytywnych inicjatyw priorytetowych sprzyjających powstawaniu i rozwojowi nowych zawodów związanych z dziedziną racjonalizacji zużycia energii, rozpowszechnianiu nowych zintegrowanych usług energetycznych oraz promocji nowych produktów pozwalających oszczędzać energię i mniej zanieczyszczających środowisko. Kolejne proponowane działania to propagowanie badań i rozwoju naukowego tak na szczeblu krajowym, jak i europejskim oraz znaczne zwiększenie asygnowanego na ich cel finansowania, a także wykorzystanie wszystkich dostępnych już zasobów technologicznych. Kolejne potencjalne obszary działań to: rozwój recyklingu i unieszkodliwiania stałych odpadów komunalnych, które można zagospodarować na różny sposób, oraz promowanie działań z zakresu CSR, dobrowolnych porozumień w przedsiębiorstwach przy aktywnym zaangażowaniu pracowników i zastosowaniu procedur EMAS. |
| --- | --- |

3.5

Komitet proponuje dodanie kolejnej działalności priorytetowej, by wprowadzić środki na rzecz ograniczenia zużycia paliw kopalnych do celów ogrzewania i chłodzenia oraz odnotowuje, że wniosek Komisji nie przewiduje możliwości utworzenia rejonowych sieci ogrzewania i chłodzenia, co pozwoliłoby uniknąć 33 % strat związanych z przetwarzaniem energii pierwotnej. Ten potencjał mógłby wręcz ulec podwojeniu, jeżeli działania te zostałyby połączone z wykorzystaniem energii odnawialnej lub unieszkodliwianiem odpadów, dzięki czemu można by zaoszczędzić do 50.7 Mtoe rocznie. Komitet proponuje podjęcie, oprócz działań priorytetowych, również pozytywnych inicjatyw priorytetowych sprzyjających powstawaniu i rozwojowi nowych zawodów związanych z dziedziną racjonalizacji zużycia energii, rozpowszechnianiu nowych zintegrowanych usług energetycznych oraz promocji nowych produktów pozwalających oszczędzać energię i mniej zanieczyszczających środowisko. Kolejne proponowane działania to propagowanie badań i rozwoju naukowego tak na szczeblu krajowym, jak i europejskim oraz znaczne zwiększenie asygnowanego na ich cel finansowania, a także wykorzystanie wszystkich dostępnych już zasobów technologicznych. Kolejne potencjalne obszary działań to: rozwój recyklingu i unieszkodliwiania stałych odpadów komunalnych, które można zagospodarować na różny sposób, oraz promowanie działań z zakresu CSR, dobrowolnych porozumień w przedsiębiorstwach przy aktywnym zaangażowaniu pracowników i zastosowaniu procedur EMAS.

| 3.6 | W swoim dokumencie Komisja zapowiada wiele środków legislacyjnych, takich jak nowe dyrektywy i rozporządzenia oraz przegląd istniejących instrumentów w celu zaostrzenia obecnych norm (zapowiedź z 7 lutego 2007 r. o pułapie emisji CO2 w przemyśle motoryzacyjnym). Komitet przyjmuje do wiadomości propozycje Komisji oraz decyzje powzięte na marcowym posiedzeniu Rady, niemniej uważa za swój obowiązek podkreślić, że po rozszerzeniu w maju 2004 r. i styczniu 2007 r. do nowych państw członkowskich wwieziono ogromną liczbę używanych samochodów. Napływ ten nadal trwa, a wręcz uległ nasileniu. Komitet uważa, że na przeprowadzenie pełnej wymiany parku samochodowego w nowych krajach potrzeba wielu lat i nie można sądzić, że uda się tego dokonać wskutek ustanowienia obowiązkowych przepisów w odniesieniu do pojazdów już wprowadzonych do ruchu drogowego. |
| --- | --- |

3.6

W swoim dokumencie Komisja zapowiada wiele środków legislacyjnych, takich jak nowe dyrektywy i rozporządzenia oraz przegląd istniejących instrumentów w celu zaostrzenia obecnych norm (zapowiedź z 7 lutego 2007 r. o pułapie emisji CO2 w przemyśle motoryzacyjnym). Komitet przyjmuje do wiadomości propozycje Komisji oraz decyzje powzięte na marcowym posiedzeniu Rady, niemniej uważa za swój obowiązek podkreślić, że po rozszerzeniu w maju 2004 r. i styczniu 2007 r. do nowych państw członkowskich wwieziono ogromną liczbę używanych samochodów. Napływ ten nadal trwa, a wręcz uległ nasileniu. Komitet uważa, że na przeprowadzenie pełnej wymiany parku samochodowego w nowych krajach potrzeba wielu lat i nie można sądzić, że uda się tego dokonać wskutek ustanowienia obowiązkowych przepisów w odniesieniu do pojazdów już wprowadzonych do ruchu drogowego.

| 3.7 | W dokumencie nie rozważa się celowości wzmocnienia odpowiedzialności i kompetencji Wspólnoty, by zapewnić osiągnięcie celów oraz umożliwić zajmowanie wspólnego stanowiska wobec partnerów międzynarodowych. Komitet ocenia pozytywnie treść dokumentu Rady Europejskiej oraz przyjęcie europejskiej polityki energetycznej (EPE) uznającej politykę w zakresie energii za jeden z priorytetów dla przyszłości Unii oraz wzmacniającej współpracę i politykę zagraniczną Unii. Ograniczenia prawne wynikające z obowiązujących traktatów, zastrzegających dla państw członkowskich prawo do podejmowania decyzji w dziedzinie polityki energetycznej, zostają w pewien sposób przezwyciężone dzięki prawdziwemu wzmocnieniu kompetencji Wspólnoty w zakresie występowania wobec państw trzecich, chociaż art. 174 ust. 4 ustanawia kompetencje dzielone oraz szczególną rolę w zakresie współpracy z organizacjami międzynarodowymi. To oczywiste, że im ściślejsza będzie koordynacja realizowanej polityki, tym bardziej wzrośnie zdolność negocjacyjna Wspólnoty. Komitet wzywa Parlament Europejski, Radę i Komisję do rozważenia — jeżeli to konieczne — możliwości zmiany traktatów, tak by przyznać Wspólnocie większe niż obecnie uprawnienia w zakresie jednolitej reprezentacji wobec partnerów zewnętrznych. |
| --- | --- |

3.7

W dokumencie nie rozważa się celowości wzmocnienia odpowiedzialności i kompetencji Wspólnoty, by zapewnić osiągnięcie celów oraz umożliwić zajmowanie wspólnego stanowiska wobec partnerów międzynarodowych. Komitet ocenia pozytywnie treść dokumentu Rady Europejskiej oraz przyjęcie europejskiej polityki energetycznej (EPE) uznającej politykę w zakresie energii za jeden z priorytetów dla przyszłości Unii oraz wzmacniającej współpracę i politykę zagraniczną Unii. Ograniczenia prawne wynikające z obowiązujących traktatów, zastrzegających dla państw członkowskich prawo do podejmowania decyzji w dziedzinie polityki energetycznej, zostają w pewien sposób przezwyciężone dzięki prawdziwemu wzmocnieniu kompetencji Wspólnoty w zakresie występowania wobec państw trzecich, chociaż art. 174 ust. 4 ustanawia kompetencje dzielone oraz szczególną rolę w zakresie współpracy z organizacjami międzynarodowymi. To oczywiste, że im ściślejsza będzie koordynacja realizowanej polityki, tym bardziej wzrośnie zdolność negocjacyjna Wspólnoty. Komitet wzywa Parlament Europejski, Radę i Komisję do rozważenia — jeżeli to konieczne — możliwości zmiany traktatów, tak by przyznać Wspólnocie większe niż obecnie uprawnienia w zakresie jednolitej reprezentacji wobec partnerów zewnętrznych.

| 3.8 | Dyrektywa nr 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii odnosi się nie tylko do strategii opartej na upowszechnieniu białych certyfikatów, ale również do krajowych planów działania, które będą poddane ocenie Komisji. Sam plan działania zakłada znaczne zwiększenie zadań Komisji tak w zakresie inicjatyw legislacyjnych i regulacyjnych, jak i w zakresie kontroli. Komitet uważa, że nabyte do tej pory doświadczenie okazało się pozytywne, choć pojawiły się pewne niedociągnięcia przy tworzeniu rynku białych certyfikatów, co było spowodowane między innymi różnicami w przepisach poszczególnych państw członkowskich. Do realizacji działań potrzebnych do osiągnięcia celów omawianej dyrektywy, a mówiąc ogólniej do zapewnienia skuteczności prac Komisji w tej dziedzinie, niezbędne jest zwiększenie personelu Komisji, któremu zostaną powierzone te zadania. Komisja ocenia swoje potrzeby na około 20 osób. Komitet zaleca przeprowadzenie bardziej dokładnej oceny potrzebnych zasobów i wyraża nadzieję na powiększenie obecnych zasobów. |
| --- | --- |

3.8

Dyrektywa nr 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii odnosi się nie tylko do strategii opartej na upowszechnieniu białych certyfikatów, ale również do krajowych planów działania, które będą poddane ocenie Komisji. Sam plan działania zakłada znaczne zwiększenie zadań Komisji tak w zakresie inicjatyw legislacyjnych i regulacyjnych, jak i w zakresie kontroli. Komitet uważa, że nabyte do tej pory doświadczenie okazało się pozytywne, choć pojawiły się pewne niedociągnięcia przy tworzeniu rynku białych certyfikatów, co było spowodowane między innymi różnicami w przepisach poszczególnych państw członkowskich. Do realizacji działań potrzebnych do osiągnięcia celów omawianej dyrektywy, a mówiąc ogólniej do zapewnienia skuteczności prac Komisji w tej dziedzinie, niezbędne jest zwiększenie personelu Komisji, któremu zostaną powierzone te zadania. Komisja ocenia swoje potrzeby na około 20 osób. Komitet zaleca przeprowadzenie bardziej dokładnej oceny potrzebnych zasobów i wyraża nadzieję na powiększenie obecnych zasobów.

| 3.9 | Realizacja analizowanych postanowień przyniesie oszczędności i związane z tym zmniejszenie wpływów z tytułu VAT, co mogłoby odbić się na budżecie wspólnotowym, ale efekt ten zostanie złagodzony dzięki rozwojowi działań związanych z polityką na rzecz racjonalizacji zużycia energii. Komitet zwraca się do Komisji z wnioskiem o przeanalizowanie tego scenariusza, gdyż uznaje, że w ocenie oddziaływania ta kwestia nie została uwzględniona. Komitet uważa, że obecne zasoby Unii nie są w żadnym wypadku wystarczające do sfinansowania całości programów wspólnotowych, które ponoszą skutki ciągłych cięć środków na szczególnie interesujące projekty, między innymi poświęcone energooszczędności. Ewentualne wprowadzenie „podatku energetycznego” należy wpisać w ramy polityki podatkowej uwzględniającej słabe warstwy społeczne i podatek ten nie powinien wpłynąć negatywnie na poziom bezpieczeństwa socjalnego i oferowanych usług publicznych. |
| --- | --- |

3.9

Realizacja analizowanych postanowień przyniesie oszczędności i związane z tym zmniejszenie wpływów z tytułu VAT, co mogłoby odbić się na budżecie wspólnotowym, ale efekt ten zostanie złagodzony dzięki rozwojowi działań związanych z polityką na rzecz racjonalizacji zużycia energii. Komitet zwraca się do Komisji z wnioskiem o przeanalizowanie tego scenariusza, gdyż uznaje, że w ocenie oddziaływania ta kwestia nie została uwzględniona. Komitet uważa, że obecne zasoby Unii nie są w żadnym wypadku wystarczające do sfinansowania całości programów wspólnotowych, które ponoszą skutki ciągłych cięć środków na szczególnie interesujące projekty, między innymi poświęcone energooszczędności. Ewentualne wprowadzenie „podatku energetycznego” należy wpisać w ramy polityki podatkowej uwzględniającej słabe warstwy społeczne i podatek ten nie powinien wpłynąć negatywnie na poziom bezpieczeństwa socjalnego i oferowanych usług publicznych.

| 3.10 | Na planie działania odbijają się trudności napotkane przy realizacji celów wyznaczonych w białej księdze w sprawie transportu. Komisja w przeglądzie śródokresowym przyjmuje do wiadomości, że napotkane dotąd przeszkody i opory nie pozwoliły na pełną realizację celu zwiększenia transportu kolejowego i morskiego, co przyniosłoby znaczne oszczędności energetyczne. Rozwój w tym zakresie należy uznać za absolutny priorytet, zważywszy na czas konieczny zarówno do wprowadzenia infrastruktury, jak i do zmiany przyzwyczajeń ludności. Należy zwrócić większą uwagę na poprawę jakości dojazdu pracowników, którzy są obecnie bardzo pokrzywdzeni przez politykę ukierunkowaną w większym stopniu na wymóg osiągnięcia natychmiastowego wyniku gospodarczego niż na zaspokojenie potrzeb transportu publicznego, jak w wypadku uprzywilejowania inwestycji w pociągi dużej prędkości. Ułatwienie dojazdu do pracy nie tylko zmniejsza zużycie energii, ale także znacznie podnosi jakość życia. Niezbędne inwestycje publiczne na rzecz rozwoju środków transportu zbiorowego nie mogły zostać przeprowadzone również ze względu na pięcioletni kryzys gospodarczy, który odbił się na budżetach wielu państw członkowskich. Niewprowadzenie potrzebnych infrastruktur, zmniejszenie środków wspólnotowych na strategiczne plany dotyczące korytarzy sieci transeuropejskiej TEN (z 20 na 7,5 miliarda euro), strategie wielkiego europejskiego przemysłu motoryzacyjnego uczyniły plan nieaktualnym. Komitet kończy w tym momencie procedurę przyjmowania ważnej opinii w sprawie transportu na obszarach miejskich, gdzie wskazuje się, że stopniowo coraz mniej osób korzysta z transportu publicznego i podaje są rozwiązania w celu ograniczenia transportu prywatnego (3). Komitet ubolewa nad niewystarczającą koordynacją polityki transportowej i energetycznej, których logika oraz problematyka techniczna i przemysłowa w sposób nieunikniony wzajemnie się uzupełniają, wraz z polityką środowiskową i przemysłową, oraz wyraża głębokie zaniepokojenie, że przy braku takiej koordynacji dokument Komisji straci w sporej części swą potencjalną skuteczność. |
| --- | --- |

3.10

Na planie działania odbijają się trudności napotkane przy realizacji celów wyznaczonych w białej księdze w sprawie transportu. Komisja w przeglądzie śródokresowym przyjmuje do wiadomości, że napotkane dotąd przeszkody i opory nie pozwoliły na pełną realizację celu zwiększenia transportu kolejowego i morskiego, co przyniosłoby znaczne oszczędności energetyczne. Rozwój w tym zakresie należy uznać za absolutny priorytet, zważywszy na czas konieczny zarówno do wprowadzenia infrastruktury, jak i do zmiany przyzwyczajeń ludności. Należy zwrócić większą uwagę na poprawę jakości dojazdu pracowników, którzy są obecnie bardzo pokrzywdzeni przez politykę ukierunkowaną w większym stopniu na wymóg osiągnięcia natychmiastowego wyniku gospodarczego niż na zaspokojenie potrzeb transportu publicznego, jak w wypadku uprzywilejowania inwestycji w pociągi dużej prędkości. Ułatwienie dojazdu do pracy nie tylko zmniejsza zużycie energii, ale także znacznie podnosi jakość życia. Niezbędne inwestycje publiczne na rzecz rozwoju środków transportu zbiorowego nie mogły zostać przeprowadzone również ze względu na pięcioletni kryzys gospodarczy, który odbił się na budżetach wielu państw członkowskich. Niewprowadzenie potrzebnych infrastruktur, zmniejszenie środków wspólnotowych na strategiczne plany dotyczące korytarzy sieci transeuropejskiej TEN (z 20 na 7,5 miliarda euro), strategie wielkiego europejskiego przemysłu motoryzacyjnego uczyniły plan nieaktualnym. Komitet kończy w tym momencie procedurę przyjmowania ważnej opinii w sprawie transportu na obszarach miejskich, gdzie wskazuje się, że stopniowo coraz mniej osób korzysta z transportu publicznego i podaje są rozwiązania w celu ograniczenia transportu prywatnego (3). Komitet ubolewa nad niewystarczającą koordynacją polityki transportowej i energetycznej, których logika oraz problematyka techniczna i przemysłowa w sposób nieunikniony wzajemnie się uzupełniają, wraz z polityką środowiskową i przemysłową, oraz wyraża głębokie zaniepokojenie, że przy braku takiej koordynacji dokument Komisji straci w sporej części swą potencjalną skuteczność.

| 3.11 | Trudności te widoczne są przy opracowywaniu przepisów, komunikatów i zaleceń Komisji. W Brukseli jesteśmy świadkami takich samych problemów, jak na szczeblu krajowym, z tym dodatkowym utrudnieniem, że na poziomie europejskim trzeba koordynować poszczególne polityki krajowe (a nie odwrotnie). |
| --- | --- |

3.11

Trudności te widoczne są przy opracowywaniu przepisów, komunikatów i zaleceń Komisji. W Brukseli jesteśmy świadkami takich samych problemów, jak na szczeblu krajowym, z tym dodatkowym utrudnieniem, że na poziomie europejskim trzeba koordynować poszczególne polityki krajowe (a nie odwrotnie).

| 3.12 | Europejska polityka energetyczna powinna być realizowana w taki sposób, by mogły jej podołać wszystkie warstwy społeczne, nie powinna różnicować warunków w zakresie dostępu do usług oferowanych przez przedsiębiorstwa dostarczające energię, zakupu najbardziej efektywnego sprzętu gospodarstwa domowego czy wynajmu mieszkań. Polityka ta powinna przynieść dodatnie saldo w odniesieniu do zatrudnienia, z pewnością możliwe do osiągnięcia w bliskiej przyszłości w dziedzinie mieszkalnictwa. W wypadku każdego rodzaju działania mającego na celu zwiększenie efektywności energetycznej ułatwienia będą musiały być ukierunkowane na ukazanie korzyści z niej wynikających dla użytkownika, tak by czas potrzebny na amortyzację kosztów był względnie krótki i łatwy do określenia. |
| --- | --- |

3.12

Europejska polityka energetyczna powinna być realizowana w taki sposób, by mogły jej podołać wszystkie warstwy społeczne, nie powinna różnicować warunków w zakresie dostępu do usług oferowanych przez przedsiębiorstwa dostarczające energię, zakupu najbardziej efektywnego sprzętu gospodarstwa domowego czy wynajmu mieszkań. Polityka ta powinna przynieść dodatnie saldo w odniesieniu do zatrudnienia, z pewnością możliwe do osiągnięcia w bliskiej przyszłości w dziedzinie mieszkalnictwa. W wypadku każdego rodzaju działania mającego na celu zwiększenie efektywności energetycznej ułatwienia będą musiały być ukierunkowane na ukazanie korzyści z niej wynikających dla użytkownika, tak by czas potrzebny na amortyzację kosztów był względnie krótki i łatwy do określenia.

| 3.13 | Finansowanie nie powinno obciążać wyłącznie budżetów publicznych. Biorąc pod uwagę wysokie zyski osiągane przez przemysł energetyczny i elektryczny, można przeznaczyć ich małą część na utworzenie funduszu, co stanowi rozwiązanie przetestowane już w niektórych państwach członkowskich, przy czym nie może to prowadzić do wzrostu cen dla użytkowników końcowych czy do mniejszych inwestycji strategicznych przedsiębiorstw. Należy oczywiście brać pod uwagę ogromne inwestycje, którym branża produkcyjna musi sprostać w celu zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania o coraz wyższych kosztach, podczas gdy w wypadku innych zasobów kopalnych cena wiąże się z kształtowaniem się ceny ropy naftowej, lecz koszty badań są o wiele niższe, tak jak w wypadku branży dystrybucyjnej. Dlatego wkład do funduszu powinien odzwierciedlać te znaczące różnice kosztów, jakie ponoszone są na rzecz badań. Można przewidzieć zróżnicowanie między różnymi państwami członkowskimi w zależności od różnych przepisów obowiązujących w zakresie wymogu inwestowania przez przemysł energetyczny w badania nad racjonalizacją zużycia energii i w kontrolę poziomu cen. Pozwoliłoby ono drobnym właścicielom nieposiadającym odpowiednich zasobów finansowych na zwiększenie efektywności energetycznej ich nieruchomości, uruchamiając mechanizm tworzący zatrudnienie. |
| --- | --- |

3.13

Finansowanie nie powinno obciążać wyłącznie budżetów publicznych. Biorąc pod uwagę wysokie zyski osiągane przez przemysł energetyczny i elektryczny, można przeznaczyć ich małą część na utworzenie funduszu, co stanowi rozwiązanie przetestowane już w niektórych państwach członkowskich, przy czym nie może to prowadzić do wzrostu cen dla użytkowników końcowych czy do mniejszych inwestycji strategicznych przedsiębiorstw. Należy oczywiście brać pod uwagę ogromne inwestycje, którym branża produkcyjna musi sprostać w celu zaspokojenia rosnącego zapotrzebowania o coraz wyższych kosztach, podczas gdy w wypadku innych zasobów kopalnych cena wiąże się z kształtowaniem się ceny ropy naftowej, lecz koszty badań są o wiele niższe, tak jak w wypadku branży dystrybucyjnej. Dlatego wkład do funduszu powinien odzwierciedlać te znaczące różnice kosztów, jakie ponoszone są na rzecz badań. Można przewidzieć zróżnicowanie między różnymi państwami członkowskimi w zależności od różnych przepisów obowiązujących w zakresie wymogu inwestowania przez przemysł energetyczny w badania nad racjonalizacją zużycia energii i w kontrolę poziomu cen. Pozwoliłoby ono drobnym właścicielom nieposiadającym odpowiednich zasobów finansowych na zwiększenie efektywności energetycznej ich nieruchomości, uruchamiając mechanizm tworzący zatrudnienie.

| 3.14 | Ulgi podatkowe należy stosować z ogromną ostrożnością, uwzględniając sytuację najbiedniejszych grup społecznych, które — jako że nie płacą podatków — nie zostałyby objęte ewentualnymi przepisami mającymi na celu promowanie i pobudzanie efektywnej polityki energetycznej, poprzez przyznawanie bonusów za racjonalne użytkowanie energii także tym osobom, które ze względu na niskie dochody nie podlegają bezpośredniemu opodatkowaniu. |
| --- | --- |

3.14

Ulgi podatkowe należy stosować z ogromną ostrożnością, uwzględniając sytuację najbiedniejszych grup społecznych, które — jako że nie płacą podatków — nie zostałyby objęte ewentualnymi przepisami mającymi na celu promowanie i pobudzanie efektywnej polityki energetycznej, poprzez przyznawanie bonusów za racjonalne użytkowanie energii także tym osobom, które ze względu na niskie dochody nie podlegają bezpośredniemu opodatkowaniu.

| 3.15 | Komitet uznaje, że niezbędne jest prowadzenie kampanii uświadamiających na szczeblu europejskim, krajowym i terytorialnym, ewentualnie uzgadniając każdorazowo tematykę (np. w jednym miesiącu w Europie mówi się o żarówkach, w innym o rozwoju transportu publicznego, w kolejnym o efektywnych i ekokompatybilnych systemach ogrzewania/chłodzenia itd.). Można inicjować kampanie propagujące nowe pomysły i propozycje, dbając o ciągłe rozpowszechnianie wśród obywateli świadomości o takiej nieuniknionej potrzebie. Tylko dzięki masowej świadomości będzie można osiągnąć konkretne rezultaty. Demokratyczna debata, zaangażowanie wszystkich przedstawicieli różnorodnych interesów wchodzących w grę, rola organów publicznych będą miały zasadnicze znaczenie dla skutecznej realizacji planowanych działań. Państwa członkowskie o większej liczbie konsultantów technicznych w dziedzinie racjonalizacji zużycia energii powinny zająć się przeszkoleniem konsultantów w innych państwach Unii w celu zagwarantowania jednolitego szerzenia wiedzy potrzebnej do pomyślnej realizacji planu. W państwach członkowskich konieczne będzie zachęcanie do podejmowania nauki w dziedzinie energetyki na szczeblu uniwersyteckim i szczeblu szkół wyższych poprzez wspieranie współpracy międzyregionalnej. Komisja mogłaby odgrywać skuteczną rolę w zakresie koordynacji. |
| --- | --- |

3.15

Komitet uznaje, że niezbędne jest prowadzenie kampanii uświadamiających na szczeblu europejskim, krajowym i terytorialnym, ewentualnie uzgadniając każdorazowo tematykę (np. w jednym miesiącu w Europie mówi się o żarówkach, w innym o rozwoju transportu publicznego, w kolejnym o efektywnych i ekokompatybilnych systemach ogrzewania/chłodzenia itd.). Można inicjować kampanie propagujące nowe pomysły i propozycje, dbając o ciągłe rozpowszechnianie wśród obywateli świadomości o takiej nieuniknionej potrzebie. Tylko dzięki masowej świadomości będzie można osiągnąć konkretne rezultaty. Demokratyczna debata, zaangażowanie wszystkich przedstawicieli różnorodnych interesów wchodzących w grę, rola organów publicznych będą miały zasadnicze znaczenie dla skutecznej realizacji planowanych działań. Państwa członkowskie o większej liczbie konsultantów technicznych w dziedzinie racjonalizacji zużycia energii powinny zająć się przeszkoleniem konsultantów w innych państwach Unii w celu zagwarantowania jednolitego szerzenia wiedzy potrzebnej do pomyślnej realizacji planu. W państwach członkowskich konieczne będzie zachęcanie do podejmowania nauki w dziedzinie energetyki na szczeblu uniwersyteckim i szczeblu szkół wyższych poprzez wspieranie współpracy międzyregionalnej. Komisja mogłaby odgrywać skuteczną rolę w zakresie koordynacji.

| 3.16 | Ogromną uwagę należy poświęcić poszukiwaniu niezbędnej równowagi pomiędzy koniecznością wprowadzenia wszystkich potrzebnych ulepszeń a zdolnością systemu gospodarczego i produkcyjnego do zmierzenia się ze zbyt gwałtownymi zmianami. Istnieje rzeczywiste niebezpieczeństwo, że wobec wygórowanych kosztów przemysł intensywnie energochłonny delokalizuje swoją działalność na mniej „wymagające” tereny. Szybkość wprowadzania zmian musi być ściśle dostosowana do możliwości adaptacyjnych i do zarządzania kosztami. Należy poszukiwać środków, które umożliwiałyby zawarcie umów długoterminowych gwarantujących stałe i stabilne ceny energii w zamian za starania na rzecz dokonywania inwestycji w zakresie innowacji, technologii lub infrastruktury produkcyjnej, transportowej i dystrybucyjnej. Inwestycje powinny być oceniane po kątem racjonalizacji zużycia energii. Stosowanie dobrowolnych porozumień należy postrzegać w pozytywnym świetle, lecz wymaga ono również rzeczywistej i dokonywanej w odpowiednim czasie kontroli ze strony organów regionalnych, jak też chęci zastąpienia tychże porozumień wiążącymi zobowiązaniami w sytuacji, gdy dowiedziono ich nieskuteczności. |
| --- | --- |

3.16

Ogromną uwagę należy poświęcić poszukiwaniu niezbędnej równowagi pomiędzy koniecznością wprowadzenia wszystkich potrzebnych ulepszeń a zdolnością systemu gospodarczego i produkcyjnego do zmierzenia się ze zbyt gwałtownymi zmianami. Istnieje rzeczywiste niebezpieczeństwo, że wobec wygórowanych kosztów przemysł intensywnie energochłonny delokalizuje swoją działalność na mniej „wymagające” tereny. Szybkość wprowadzania zmian musi być ściśle dostosowana do możliwości adaptacyjnych i do zarządzania kosztami. Należy poszukiwać środków, które umożliwiałyby zawarcie umów długoterminowych gwarantujących stałe i stabilne ceny energii w zamian za starania na rzecz dokonywania inwestycji w zakresie innowacji, technologii lub infrastruktury produkcyjnej, transportowej i dystrybucyjnej. Inwestycje powinny być oceniane po kątem racjonalizacji zużycia energii. Stosowanie dobrowolnych porozumień należy postrzegać w pozytywnym świetle, lecz wymaga ono również rzeczywistej i dokonywanej w odpowiednim czasie kontroli ze strony organów regionalnych, jak też chęci zastąpienia tychże porozumień wiążącymi zobowiązaniami w sytuacji, gdy dowiedziono ich nieskuteczności.

| 3.17 | Wyznaczone działania powinny zawsze uwzględniać kontekst rynku, który przybiera coraz bardziej globalny charakter. Potencjalny wzrost cen energii może nastręczać olbrzymich problemów sektorom o wysokim zużyciu energii, takim jak na przykład przemysł aluminiowy czy cementowy. Konieczne jest stałe uwzględnianie celów lizbońskich i gwarantowanie konkurencyjności europejskiego systemu gospodarczego, któremu należy zapewnić możliwość korzystania z cen energii odpowiadających globalnemu systemowi gospodarczemu. Z drugiej strony Europa nie może tolerować stałego zagrożenia delokalizacją ze strony niektórych sektorów bądź przedsiębiorstw. Przedsiębiorstwa przeprowadzające delokalizację jedynie po to, by móc zwiększyć swe zyski, powinny ponieść negatywne konsekwencje, gdyż oprócz nieuniknionych — a czasami dramatycznych — problemów społecznych obciążających miejscową ludność powodują one zniekształcenia rynku wewnętrznego, zakłócając konkurencję, to znaczy wprowadzając na rynek towary wyprodukowane w bardziej tolerancyjnych krajach, w których nie ma takich samych ograniczeń. |
| --- | --- |

3.17

Wyznaczone działania powinny zawsze uwzględniać kontekst rynku, który przybiera coraz bardziej globalny charakter. Potencjalny wzrost cen energii może nastręczać olbrzymich problemów sektorom o wysokim zużyciu energii, takim jak na przykład przemysł aluminiowy czy cementowy. Konieczne jest stałe uwzględnianie celów lizbońskich i gwarantowanie konkurencyjności europejskiego systemu gospodarczego, któremu należy zapewnić możliwość korzystania z cen energii odpowiadających globalnemu systemowi gospodarczemu. Z drugiej strony Europa nie może tolerować stałego zagrożenia delokalizacją ze strony niektórych sektorów bądź przedsiębiorstw. Przedsiębiorstwa przeprowadzające delokalizację jedynie po to, by móc zwiększyć swe zyski, powinny ponieść negatywne konsekwencje, gdyż oprócz nieuniknionych — a czasami dramatycznych — problemów społecznych obciążających miejscową ludność powodują one zniekształcenia rynku wewnętrznego, zakłócając konkurencję, to znaczy wprowadzając na rynek towary wyprodukowane w bardziej tolerancyjnych krajach, w których nie ma takich samych ograniczeń.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | EKES nie zamierza analizować każdego poszczególnego proponowanego działania (jest ich około 75) z oczywistych przyczyn merytorycznych i metodologicznych, ale uważa, że powinien przedstawić swoją ocenę najważniejszych postanowień i najistotniejszych propozycji zawartych w dokumencie i załącznikach. W czasie wysłuchania, które odbyło się w siedzibie Komitetu, przemawiający dostarczyli nowych istotnych wskazówek, które przyczyniły się do wzbogacenia wiedzy, wnosząc znaczący wkład do przemyśleń Komitetu. |
| --- | --- |

4.1

EKES nie zamierza analizować każdego poszczególnego proponowanego działania (jest ich około 75) z oczywistych przyczyn merytorycznych i metodologicznych, ale uważa, że powinien przedstawić swoją ocenę najważniejszych postanowień i najistotniejszych propozycji zawartych w dokumencie i załącznikach. W czasie wysłuchania, które odbyło się w siedzibie Komitetu, przemawiający dostarczyli nowych istotnych wskazówek, które przyczyniły się do wzbogacenia wiedzy, wnosząc znaczący wkład do przemyśleń Komitetu.

| 4.2 | Wstępnie zaznacza się, że przyjęte do tej pory rozwiązania dotyczące dynamicznych wymagań w zakresie charakterystyki energetycznej dla produktów zużywających energię, budynków i usług energetycznych przyniosły dobre wyniki oraz wzbudziły zainteresowanie producentów i konsumentów, którzy okazali się skłonni do poszerzenia podaży i popytu na coraz bardziej efektywne nowe produkty. Natychmiastowa widoczność potencjalnych oszczędności, coraz powszechniejsza edukacja i wrażliwość ekologiczna pozwalają przypuszczać, że tego rodzaju polityka jest już w tym momencie realistyczna i może przynieść oczekiwane wyniki. Projektowanie przy uwzględnieniu aspektów środowiskowych (ekoprojekt) to warunek sukcesu i powodzenia u konsumentów, którzy zwracają coraz większą uwagę na zawartość oferty. Należy wspierać tendencję producentów, po części już widoczną, do kładzenia nacisku na racjonalizację zużycia energii i do dostarczania konsumentom szczegółowych wskazówek dotyczących racjonalnego pod względem energetycznym wykorzystania ich produktów. Należy ponadto wziąć pod uwagę model amerykański, w ramach którego przeznaczono specjalne zachęty dla przedsiębiorstw zaangażowanych w ekoprojektowanie, co przynosi bardzo zachęcające rezultaty. Komitet uważa, że wspieranie systemu przedsiębiorstw poprzez kredyty podatkowe przyznawane przedsiębiorstwom rozwijającym i wytwarzającym produkty o wysokim stopniu racjonalizacji zużycia energii przyniesie pozytywny wynik pod warunkiem, że systemowi temu towarzyszyć będzie skuteczny i istotny nadzór rynku oraz produktów analogicznie do tego, co zrealizowano w sektorze maszynowym. Taki nadzór powinien być uważany za gwarancję dla „wzorowych” producentów, że ich inwestycje w dziedzinie efektywności energetycznej nie zostaną zmarnotrawione i należy go zalecić władzom regionalnym za niego odpowiedzialnym. |
| --- | --- |

4.2

Wstępnie zaznacza się, że przyjęte do tej pory rozwiązania dotyczące dynamicznych wymagań w zakresie charakterystyki energetycznej dla produktów zużywających energię, budynków i usług energetycznych przyniosły dobre wyniki oraz wzbudziły zainteresowanie producentów i konsumentów, którzy okazali się skłonni do poszerzenia podaży i popytu na coraz bardziej efektywne nowe produkty. Natychmiastowa widoczność potencjalnych oszczędności, coraz powszechniejsza edukacja i wrażliwość ekologiczna pozwalają przypuszczać, że tego rodzaju polityka jest już w tym momencie realistyczna i może przynieść oczekiwane wyniki. Projektowanie przy uwzględnieniu aspektów środowiskowych (ekoprojekt) to warunek sukcesu i powodzenia u konsumentów, którzy zwracają coraz większą uwagę na zawartość oferty. Należy wspierać tendencję producentów, po części już widoczną, do kładzenia nacisku na racjonalizację zużycia energii i do dostarczania konsumentom szczegółowych wskazówek dotyczących racjonalnego pod względem energetycznym wykorzystania ich produktów. Należy ponadto wziąć pod uwagę model amerykański, w ramach którego przeznaczono specjalne zachęty dla przedsiębiorstw zaangażowanych w ekoprojektowanie, co przynosi bardzo zachęcające rezultaty. Komitet uważa, że wspieranie systemu przedsiębiorstw poprzez kredyty podatkowe przyznawane przedsiębiorstwom rozwijającym i wytwarzającym produkty o wysokim stopniu racjonalizacji zużycia energii przyniesie pozytywny wynik pod warunkiem, że systemowi temu towarzyszyć będzie skuteczny i istotny nadzór rynku oraz produktów analogicznie do tego, co zrealizowano w sektorze maszynowym. Taki nadzór powinien być uważany za gwarancję dla „wzorowych” producentów, że ich inwestycje w dziedzinie efektywności energetycznej nie zostaną zmarnotrawione i należy go zalecić władzom regionalnym za niego odpowiedzialnym.

| 4.2.1 | Oznakowanie to dobry wybór, który należałoby rozpowszechniać i propagować w odniesieniu do jak największej liczby produktów, obejmując nim jak najszybciej również sektor samochodowy i budowlany. EKES popiera propozycję i zachęca Komisję do poddania 14 wskazanych wyrobów minimalnym wymaganiom w zakresie efektywności energetycznej, zwracając szczególną uwagę na konkretne segmenty rynku w celu uniknięcia zakłóceń konkurencji wywołanych nowym systemem regulacyjnym. Należy również wskazać inne produkty przeznaczone dla użytkowników końcowych, które powinny zostać poddane minimalnym wymogom. Komitet w pełni popiera nadanie rangi priorytetu kwestii ograniczenia zużycia energii w systemach „stand-by” i „sleep”, ponieważ przypisuje duże znaczenie działaniom, które mogłyby przyczynić się do zmniejszenia zużycia energii w tym trybie pracy aż do 70 % dzięki stopniowej wymianie aktualnie stosowanych urządzeń. Komitet uważa ponadto, że umowa „Energy Star” powinna ustanawiać dla UE obowiązek rejestracji (już istniejący w Stanach Zjednoczonych) w ramach przetargów na urządzenia biurowe i oczekuje się, że sama Komisja będzie w tym względzie dobrym przykładem (4). Komitet sądzi, że umowa ta powinna być przedmiotem negocjacji również z innymi znaczącymi producentami ze wschodniej Azji, którzy już posiadają znaczne udziały w rynku elektroniki użytkowej. |
| --- | --- |

4.2.1

Oznakowanie to dobry wybór, który należałoby rozpowszechniać i propagować w odniesieniu do jak największej liczby produktów, obejmując nim jak najszybciej również sektor samochodowy i budowlany. EKES popiera propozycję i zachęca Komisję do poddania 14 wskazanych wyrobów minimalnym wymaganiom w zakresie efektywności energetycznej, zwracając szczególną uwagę na konkretne segmenty rynku w celu uniknięcia zakłóceń konkurencji wywołanych nowym systemem regulacyjnym. Należy również wskazać inne produkty przeznaczone dla użytkowników końcowych, które powinny zostać poddane minimalnym wymogom. Komitet w pełni popiera nadanie rangi priorytetu kwestii ograniczenia zużycia energii w systemach „stand-by” i „sleep”, ponieważ przypisuje duże znaczenie działaniom, które mogłyby przyczynić się do zmniejszenia zużycia energii w tym trybie pracy aż do 70 % dzięki stopniowej wymianie aktualnie stosowanych urządzeń. Komitet uważa ponadto, że umowa „Energy Star” powinna ustanawiać dla UE obowiązek rejestracji (już istniejący w Stanach Zjednoczonych) w ramach przetargów na urządzenia biurowe i oczekuje się, że sama Komisja będzie w tym względzie dobrym przykładem (4). Komitet sądzi, że umowa ta powinna być przedmiotem negocjacji również z innymi znaczącymi producentami ze wschodniej Azji, którzy już posiadają znaczne udziały w rynku elektroniki użytkowej.

| 4.2.2 | Co się tyczy sprzętu gospodarstwa domowego, istnieje ryzyko, że brak szybkich procedur kontroli prawdziwości oznakowania i sankcji za nieprzestrzeganie przepisów może bardzo pokrzywdzić „porządne” sektory przemysłu, które inwestują w racjonalizację zużycia energii, i spowodować wprowadzenie na rynek nieodpowiednich produktów. Należy przede wszystkim zachęcać do wymiany starszego elektrosprzętu (szacuje się, że w Europie znajduje się w użyciu 200 mln ponaddziesięcioletnich urządzeń gospodarstwa domowego), co pozwala na większe oszczędności i należy zapobiegać temu, by przestarzały, nieenergooszczędny elektrosprzęt był wprowadzany na rynek produktów „z drugiej ręki” w krajach rozwijających się. Stosowne jest sprawdzenie, czy inicjatywy w zakresie finansowania zakupu elektrosprzętu są zarezerwowane dla bardziej energooszczędnych produktów. |
| --- | --- |

4.2.2

Co się tyczy sprzętu gospodarstwa domowego, istnieje ryzyko, że brak szybkich procedur kontroli prawdziwości oznakowania i sankcji za nieprzestrzeganie przepisów może bardzo pokrzywdzić „porządne” sektory przemysłu, które inwestują w racjonalizację zużycia energii, i spowodować wprowadzenie na rynek nieodpowiednich produktów. Należy przede wszystkim zachęcać do wymiany starszego elektrosprzętu (szacuje się, że w Europie znajduje się w użyciu 200 mln ponaddziesięcioletnich urządzeń gospodarstwa domowego), co pozwala na większe oszczędności i należy zapobiegać temu, by przestarzały, nieenergooszczędny elektrosprzęt był wprowadzany na rynek produktów „z drugiej ręki” w krajach rozwijających się. Stosowne jest sprawdzenie, czy inicjatywy w zakresie finansowania zakupu elektrosprzętu są zarezerwowane dla bardziej energooszczędnych produktów.

| 4.2.2.1 | Należy w związku z tym zaakcentować, że odmawiając przestrzegania dobrowolnego kodeksu samoregulacji, przemysł sprzętu gospodarstwa domowego deklaruje potrzebę obowiązkowych środków regulacji rynku. Brak sankcji dla pozbawionych skrupułów producentów i importerów, którzy do klasy A zaliczają produkty niezgodne z określonymi środkami oszczędności energetycznej, w rzeczywistości ułatwił rozpowszechnianie na rynku „fałszywego” elektrosprzętu o niskim zużyciu energii. Ograniczenie ujawnione przez przedsiębiorstwa europejskie, które domagają się „przepisów”, skłania do refleksji nad skutecznością dobrowolnych porozumień. |
| --- | --- |

4.2.2.1

Należy w związku z tym zaakcentować, że odmawiając przestrzegania dobrowolnego kodeksu samoregulacji, przemysł sprzętu gospodarstwa domowego deklaruje potrzebę obowiązkowych środków regulacji rynku. Brak sankcji dla pozbawionych skrupułów producentów i importerów, którzy do klasy A zaliczają produkty niezgodne z określonymi środkami oszczędności energetycznej, w rzeczywistości ułatwił rozpowszechnianie na rynku „fałszywego” elektrosprzętu o niskim zużyciu energii. Ograniczenie ujawnione przez przedsiębiorstwa europejskie, które domagają się „przepisów”, skłania do refleksji nad skutecznością dobrowolnych porozumień.

| 4.2.3 | W branży budowlanej możliwe są ogromnie duże oszczędności i już obecnie dostępne są materiały, metody budowlane, rozwiązania alternatywne wobec tradycyjnego ogrzewania, na przykład piece kondensacyjne pozwalające oszczędzić od 6 % do 11 % paliwa, wykorzystując utajone ciepło, które normalnie ulega rozproszeniu. Zużycie energii na klimatyzację powietrza mogłoby zostać ograniczone poprzez zastosowanie ochrony przez światłem słonecznym zainstalowanej po części zewnętrznej budynków, gdyż ochrona wewnętrzna osłania przed światłem, lecz zatrzymuje większą część energii cieplnej. Należy przede wszystkim zachęcać do rozpowszechnienia tzw. „budynków pasywnych” (czyli budynków o bardzo niskim zużyciu energii): do tej kategorii należą na przykład budynki zużywające nie więcej niż 15 kWh/m2 rocznie (w okresie zima-lato), jeżeli chodzi o podstawowe zużycie energii na ogrzewanie i chłodzenie. Należy również wskazać ogólne zużycie (sufficiency) oraz limit całkowitego zużycia pierwotnego (oświetlenie, sprzęt domowy, łącznie z suszarką bielizny — na wysuszenie 1 kg bielizny potrzeba 3-4 więcej energii niż na jedno pranie). Jeżeli przyjmiemy, że potencjalnie zużycie energii można ograniczyć ze średniej 180 kWh/m2 do około 15 kWh/m2, jesteśmy w stanie uzyskać do 90 % oszczędności (efficiency + sufficiency) (22 domy, wioska PH Wiesbaden 1997, średnie zużycie 13,4 kWh/m2 rocznie lub 32 domy pasywne, Kronsberg 1998, średnie zużycie 14,9 kWh/m2 rocznie). Należy zachęcać do otwarcia europejskiego rynku tego rodzaju produktów, tak by sprzyjać powszechnej dostępności tych technologii po rozsądnych cenach. |
| --- | --- |

4.2.3

W branży budowlanej możliwe są ogromnie duże oszczędności i już obecnie dostępne są materiały, metody budowlane, rozwiązania alternatywne wobec tradycyjnego ogrzewania, na przykład piece kondensacyjne pozwalające oszczędzić od 6 % do 11 % paliwa, wykorzystując utajone ciepło, które normalnie ulega rozproszeniu. Zużycie energii na klimatyzację powietrza mogłoby zostać ograniczone poprzez zastosowanie ochrony przez światłem słonecznym zainstalowanej po części zewnętrznej budynków, gdyż ochrona wewnętrzna osłania przed światłem, lecz zatrzymuje większą część energii cieplnej. Należy przede wszystkim zachęcać do rozpowszechnienia tzw. „budynków pasywnych” (czyli budynków o bardzo niskim zużyciu energii): do tej kategorii należą na przykład budynki zużywające nie więcej niż 15 kWh/m2 rocznie (w okresie zima-lato), jeżeli chodzi o podstawowe zużycie energii na ogrzewanie i chłodzenie. Należy również wskazać ogólne zużycie (sufficiency) oraz limit całkowitego zużycia pierwotnego (oświetlenie, sprzęt domowy, łącznie z suszarką bielizny — na wysuszenie 1 kg bielizny potrzeba 3-4 więcej energii niż na jedno pranie). Jeżeli przyjmiemy, że potencjalnie zużycie energii można ograniczyć ze średniej 180 kWh/m2 do około 15 kWh/m2, jesteśmy w stanie uzyskać do 90 % oszczędności (efficiency + sufficiency) (22 domy, wioska PH Wiesbaden 1997, średnie zużycie 13,4 kWh/m2 rocznie lub 32 domy pasywne, Kronsberg 1998, średnie zużycie 14,9 kWh/m2 rocznie). Należy zachęcać do otwarcia europejskiego rynku tego rodzaju produktów, tak by sprzyjać powszechnej dostępności tych technologii po rozsądnych cenach.

| 4.2.4 | Komitet uznaje za celowe zasygnalizowanie potrzeby inwestycji publicznych na rzecz efektywności energetycznej w budynkach użyteczności publicznej i socjalnych połączonej z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii szczególnie w nowych państwach członkowskich, gdyż pozwalają one uzyskać znaczące wyniki pod względem oszczędności energii. Oprócz takich działań, jak programy ujednolicania przepisów, szkolenia przygotowujące wyspecjalizowanych techników, Komitet wnioskuje, by na te cele ukierunkować część funduszy strukturalnych i zwraca się do europejskich instytucji finansowych o pobudzanie inwestycji w zakresie modernizacji energetycznej budynków. |
| --- | --- |

4.2.4

Komitet uznaje za celowe zasygnalizowanie potrzeby inwestycji publicznych na rzecz efektywności energetycznej w budynkach użyteczności publicznej i socjalnych połączonej z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii szczególnie w nowych państwach członkowskich, gdyż pozwalają one uzyskać znaczące wyniki pod względem oszczędności energii. Oprócz takich działań, jak programy ujednolicania przepisów, szkolenia przygotowujące wyspecjalizowanych techników, Komitet wnioskuje, by na te cele ukierunkować część funduszy strukturalnych i zwraca się do europejskich instytucji finansowych o pobudzanie inwestycji w zakresie modernizacji energetycznej budynków.

| 4.2.4.1 | Właściwe domy pasywne wymagają pewnych rozwiązań konstrukcyjnych (optymalna izolacja ścian i podłóg, przewody wentylacyjne doprowadzające świeże powietrze poprowadzone pod samym domem), które utrudniają, ze względu na wzrost kosztów, pełne dostosowanie istniejących mieszkań do tego standardu. To oznacza, że być może najlepszym wyjściem byłoby skupienie wysiłków na wprowadzeniu standardu pasywnego w jak większej liczbie nowych budynków, przede wszystkim w budynkach publicznych, dla których powinien się on stopniowo stać obowiązkowy. Ponadto niezmiernie istotne jest wprowadzenie na dużą skalę efektywnych energetycznie rozwiązań charakterystycznych dla domów pasywnych w trakcie prac remontowych i konserwacyjnych budynków prywatnych, korzystając między innymi z niskooprocentowanych kredytów odnawialnych. Należy w gruncie rzeczy uznać, że już istniejące budynki będą stanowić większą część budynków użytkowanych w 2020 r. Jeżeli chodzi o budynki do wynajmu, w wypadku właścicieli należy rozwiązać problem atrakcyjności ekonomicznej ogromnych inwestycji w oszczędność energetyczną mieszkań, gdyż bezpośrednie korzyści czerpią z nich zazwyczaj lokatorzy. |
| --- | --- |

4.2.4.1

Właściwe domy pasywne wymagają pewnych rozwiązań konstrukcyjnych (optymalna izolacja ścian i podłóg, przewody wentylacyjne doprowadzające świeże powietrze poprowadzone pod samym domem), które utrudniają, ze względu na wzrost kosztów, pełne dostosowanie istniejących mieszkań do tego standardu. To oznacza, że być może najlepszym wyjściem byłoby skupienie wysiłków na wprowadzeniu standardu pasywnego w jak większej liczbie nowych budynków, przede wszystkim w budynkach publicznych, dla których powinien się on stopniowo stać obowiązkowy. Ponadto niezmiernie istotne jest wprowadzenie na dużą skalę efektywnych energetycznie rozwiązań charakterystycznych dla domów pasywnych w trakcie prac remontowych i konserwacyjnych budynków prywatnych, korzystając między innymi z niskooprocentowanych kredytów odnawialnych. Należy w gruncie rzeczy uznać, że już istniejące budynki będą stanowić większą część budynków użytkowanych w 2020 r. Jeżeli chodzi o budynki do wynajmu, w wypadku właścicieli należy rozwiązać problem atrakcyjności ekonomicznej ogromnych inwestycji w oszczędność energetyczną mieszkań, gdyż bezpośrednie korzyści czerpią z nich zazwyczaj lokatorzy.

| 4.2.4.2 | W ocenie oddziaływania SEC(2006) 1175 Komisja stwierdza, że zmiany dyrektywy nr 2002/91 WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, polegające na ograniczeniu metrażu (1 000 m2), do którego stosują się minimalne wymogi (zaostrzono je dla budynków publicznych oraz upowszechniono system certyfikatów wydajności energetycznej — białych certyfikatów), mogą przynieść oszczędności w wysokości 140 Mtoe. EKES wyraża wątpliwości, czy cel ten jest możliwy do osiągnięcia w najbliższym czasie (5). Komitet uważa, że państwa członkowskie powinny wprowadzić jednolite instrumenty pozwalające ocenić wpływ uregulowań (np. jakość izolacji termicznej) i należałoby je zobowiązać do przyjęcia konkretnych instrumentów kontroli (proszę zwrócić uwagę na różnice na przykład pomiędzy Francją, gdzie jest niedużo kontroli a regionem Flandrii, gdzie kontrole te są bardzo surowe). Rada i Parlament powinny rozważyć, czy istnieją podstawy prawne pozwalające upoważnić Komisję do wydania rozporządzenia mogącego zastąpić wniosek dotyczący nowej dyrektywy, uchylając po prostu dyrektywę nr 2002/91 po 2009 r. |
| --- | --- |

4.2.4.2

W ocenie oddziaływania SEC(2006) 1175 Komisja stwierdza, że zmiany dyrektywy nr 2002/91 WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, polegające na ograniczeniu metrażu (1 000 m2), do którego stosują się minimalne wymogi (zaostrzono je dla budynków publicznych oraz upowszechniono system certyfikatów wydajności energetycznej — białych certyfikatów), mogą przynieść oszczędności w wysokości 140 Mtoe. EKES wyraża wątpliwości, czy cel ten jest możliwy do osiągnięcia w najbliższym czasie (5). Komitet uważa, że państwa członkowskie powinny wprowadzić jednolite instrumenty pozwalające ocenić wpływ uregulowań (np. jakość izolacji termicznej) i należałoby je zobowiązać do przyjęcia konkretnych instrumentów kontroli (proszę zwrócić uwagę na różnice na przykład pomiędzy Francją, gdzie jest niedużo kontroli a regionem Flandrii, gdzie kontrole te są bardzo surowe). Rada i Parlament powinny rozważyć, czy istnieją podstawy prawne pozwalające upoważnić Komisję do wydania rozporządzenia mogącego zastąpić wniosek dotyczący nowej dyrektywy, uchylając po prostu dyrektywę nr 2002/91 po 2009 r.

| 4.2.4.3 | W niedawno opublikowanej pracy magisterskiej (6) ukazano, że:






  1) | „Kiedy rozwiązuje się kwestię poprawy efektywności energetycznej w wypadku istniejącego budynku, bez względu na to, czy jest on przeznaczony na mieszkania, usługi czy działalność edukacyjną, nie zawsze można osiągnąć cel niskiego zużycia energii czy pasywności [...]. |
| --- | --- | --- |

4.2.4.3

W niedawno opublikowanej pracy magisterskiej (6) ukazano, że:

1)

„Kiedy rozwiązuje się kwestię poprawy efektywności energetycznej w wypadku istniejącego budynku, bez względu na to, czy jest on przeznaczony na mieszkania, usługi czy działalność edukacyjną, nie zawsze można osiągnąć cel niskiego zużycia energii czy pasywności [...].

| 2) | By przeprowadzić modernizację, konieczna jest inwestycja, która może być ciężarem dla osoby indywidualnej: jeżeli brakuje środków finansowych, nawet potencjalnie najbardziej dochodowa inwestycja nie zostanie wzięta pod uwagę. |
| --- | --- |

2)

By przeprowadzić modernizację, konieczna jest inwestycja, która może być ciężarem dla osoby indywidualnej: jeżeli brakuje środków finansowych, nawet potencjalnie najbardziej dochodowa inwestycja nie zostanie wzięta pod uwagę.

| 3) | By poprzez lepszą izolację osiągnąć poziom zapotrzebowania na energię charakterystyczny dla budynków pasywnych, konieczna jest specjalistyczna wiedza techniczna, która nie jest z pewnością niemożliwa do przyswojenia. Takie koncepcje nie powinny być częścią jedynie etapu projektowania, lecz również i przede wszystkim etapu operacyjnego. |
| --- | --- |

3)

By poprzez lepszą izolację osiągnąć poziom zapotrzebowania na energię charakterystyczny dla budynków pasywnych, konieczna jest specjalistyczna wiedza techniczna, która nie jest z pewnością niemożliwa do przyswojenia. Takie koncepcje nie powinny być częścią jedynie etapu projektowania, lecz również i przede wszystkim etapu operacyjnego.

| 4) | Sposoby wykorzystania energii odpowiadają podstawowym potrzebom użytkowników i z pewnością nie są elastyczne: nawet nagłe zróżnicowanie cen energii nie oznacza równie gwałtownej zmiany postawy w krótkim czasie. Ograniczenie zużycia lub poszukiwanie alternatywnych źródeł energii to reakcje wynikające z dostosowania do nowej równowagi w perspektywie długoterminowej, w której elastyczność krzywej zapotrzebowania na energię zwiększa się jedynie w niewielkim stopniu”. |
| --- | --- |

4)

Sposoby wykorzystania energii odpowiadają podstawowym potrzebom użytkowników i z pewnością nie są elastyczne: nawet nagłe zróżnicowanie cen energii nie oznacza równie gwałtownej zmiany postawy w krótkim czasie. Ograniczenie zużycia lub poszukiwanie alternatywnych źródeł energii to reakcje wynikające z dostosowania do nowej równowagi w perspektywie długoterminowej, w której elastyczność krzywej zapotrzebowania na energię zwiększa się jedynie w niewielkim stopniu”.

| 4.2.4.4 | Z tej analizy wyłania się spostrzeżenie, że odpowiednio gruby izolator (przynajmniej ponad 16 cm) przynosi oszczędności, które zawsze usprawiedliwiają inwestycję dokonaną w celu osiągnięcia pasywności, przede wszystkim w porównaniu z tradycyjnymi budynkami. Z operacyjnego punktu widzenia izolacja całej powłoki budynku ma pierwszeństwo wobec innych działań, podczas gdy całościowa analiza działań umożliwia optymalizację wartości bieżącej netto danej inwestycji. |
| --- | --- |

4.2.4.4

Z tej analizy wyłania się spostrzeżenie, że odpowiednio gruby izolator (przynajmniej ponad 16 cm) przynosi oszczędności, które zawsze usprawiedliwiają inwestycję dokonaną w celu osiągnięcia pasywności, przede wszystkim w porównaniu z tradycyjnymi budynkami. Z operacyjnego punktu widzenia izolacja całej powłoki budynku ma pierwszeństwo wobec innych działań, podczas gdy całościowa analiza działań umożliwia optymalizację wartości bieżącej netto danej inwestycji.

| 4.2.5 | Odnośnie do białych certyfikatów z jednej strony mamy pozytywne — aczkolwiek ograniczone — doświadczenia państw, które wprowadziły je w życie, zaś z drugiej — opóźnienia w zakresie innowacyjności przemysłowej w niektórych państwach Unii. Chcąc stworzyć skuteczny system certyfikatów wydajności energetycznej trzeba wyznaczyć sobie realistyczne cele w stosunku do swojego potencjału techniczno-gospodarczego, trzeba dysponować szerokim wachlarzem możliwych sposobów ich realizacji (sektory, projekty, podmioty realizujące, koszty), zapewnić funkcjonowanie rynku (struktura popytu i podaży, warunki otoczenia), dysponować jasnymi, przejrzystymi, prostymi i niedyskryminującymi zasadami (warunki dostępu do rynku, reguły funkcjonowania rynku), przewidzieć wiarygodne kary. Czy takie warunki spełnia potencjalny europejski rynek certyfikatów wydajności energetycznej? Ewentualne rozpowszechnienie białych certyfikatów powinno się zatem odbywać przy zachowaniu potrzebnej ostrożności. |
| --- | --- |

4.2.5

Odnośnie do białych certyfikatów z jednej strony mamy pozytywne — aczkolwiek ograniczone — doświadczenia państw, które wprowadziły je w życie, zaś z drugiej — opóźnienia w zakresie innowacyjności przemysłowej w niektórych państwach Unii. Chcąc stworzyć skuteczny system certyfikatów wydajności energetycznej trzeba wyznaczyć sobie realistyczne cele w stosunku do swojego potencjału techniczno-gospodarczego, trzeba dysponować szerokim wachlarzem możliwych sposobów ich realizacji (sektory, projekty, podmioty realizujące, koszty), zapewnić funkcjonowanie rynku (struktura popytu i podaży, warunki otoczenia), dysponować jasnymi, przejrzystymi, prostymi i niedyskryminującymi zasadami (warunki dostępu do rynku, reguły funkcjonowania rynku), przewidzieć wiarygodne kary. Czy takie warunki spełnia potencjalny europejski rynek certyfikatów wydajności energetycznej? Ewentualne rozpowszechnienie białych certyfikatów powinno się zatem odbywać przy zachowaniu potrzebnej ostrożności.

| 4.3 | Straty na etapie przetwarzania są równe całkowitemu zużyciu pierwotnemu energii w budynkach mieszkaniowych i w przemyśle 33 %, czyli ponad 580 Mtoe. Komitet uważa, że właśnie w tym obszarze należy w pierwszym rzędzie podjąć działania. Straty w fazie przesyłu na duże odległości są ważnym czynnikiem. Sektor oferujący pewne perspektywy rozwoju to nowoczesne linie przesyłowe prądu stałego o wysokim napięciu, gdzie straty wynoszą tylko około 3 % mocy na każde 1 000 km sieci. Technologia ta nie tylko daje znaczne oszczędności, ale również pozwala uniknąć skutków elektromagnetycznych wywołanych prądem zmiennym, takich jak emisje fal elektromagnetycznych o bardzo niskiej częstotliwości ELF związanych z przesyłem prądem zmiennym. Obecne technologie pozwoliły już zmniejszyć koszty tego typu przesyłu na duże odległości (są wykorzystywane od dziesięcioleci w Szwecji oraz Stanach Zjednoczonych i budowane na całym świecie), natomiast na małe odległości koszt urządzeń przetwarzających dla prądu zmiennego o niskim napięciu jest uznawany za zbyt wysoki, by stosować je na szczeblu lokalnym. Należałoby zachęcać do starań na rzecz ograniczenia tych kosztów przy pomocy specjalnych programów badawczych (7). |
| --- | --- |

4.3

Straty na etapie przetwarzania są równe całkowitemu zużyciu pierwotnemu energii w budynkach mieszkaniowych i w przemyśle 33 %, czyli ponad 580 Mtoe. Komitet uważa, że właśnie w tym obszarze należy w pierwszym rzędzie podjąć działania. Straty w fazie przesyłu na duże odległości są ważnym czynnikiem. Sektor oferujący pewne perspektywy rozwoju to nowoczesne linie przesyłowe prądu stałego o wysokim napięciu, gdzie straty wynoszą tylko około 3 % mocy na każde 1 000 km sieci. Technologia ta nie tylko daje znaczne oszczędności, ale również pozwala uniknąć skutków elektromagnetycznych wywołanych prądem zmiennym, takich jak emisje fal elektromagnetycznych o bardzo niskiej częstotliwości ELF związanych z przesyłem prądem zmiennym. Obecne technologie pozwoliły już zmniejszyć koszty tego typu przesyłu na duże odległości (są wykorzystywane od dziesięcioleci w Szwecji oraz Stanach Zjednoczonych i budowane na całym świecie), natomiast na małe odległości koszt urządzeń przetwarzających dla prądu zmiennego o niskim napięciu jest uznawany za zbyt wysoki, by stosować je na szczeblu lokalnym. Należałoby zachęcać do starań na rzecz ograniczenia tych kosztów przy pomocy specjalnych programów badawczych (7).

| 4.3.1 | Kolejny obszar działania to wsparcie dla wprowadzania termodynamicznej technologii słonecznej, co można by zrealizować w ramach partnerstwa z krajami Euromedu dysponującymi znacznymi terenami pustynnymi oraz stałym i silnym nasłonecznieniem. W ostatnim sprawozdaniu zleconym przez Ministerstwo Środowiska Republiki Federalnej Niemiec podkreśla się strategiczne znaczenie tej technologii, opracowanej przez laureata nagrody Nobla Włocha Carla Rubbię i obecnie testowanej w Grenadzie. ENEL, we współpracy z ENEA, niedawno rozpoczął projekt umożliwiający zastosowanie po raz pierwszy na świecie połączenia cyklu skojarzonego na gaz z termodynamiczną elektrownią słoneczną. Wykorzystując nowatorską i niepowtarzalną technologię, opracowaną przez ENEA, Archimede produkuje stale energię elektryczną ze światła słonecznego. Projekt ten niemniej posiada inne unikatowe na świecie cechy, jak też wykorzystuje pięć nowych patentów, takich jak stopione sole, czyli płyny, które po podgrzaniu emitują ciepło służące do produkcji energii. Dotychczas wykorzystywane płyny mogły być podgrzane do 300 stopni, natomiast te wykorzystywane przez Archimede — do 550 stopni, co jest równe temperaturze pary wytwarzanej przy użyciu paliwa kopalnego, umożliwiając tym samym połączenie z tradycyjnymi elektrowniami, a zatem przyczyniając się do zagwarantowania stabilności systemu energetycznego. |
| --- | --- |

4.3.1

Kolejny obszar działania to wsparcie dla wprowadzania termodynamicznej technologii słonecznej, co można by zrealizować w ramach partnerstwa z krajami Euromedu dysponującymi znacznymi terenami pustynnymi oraz stałym i silnym nasłonecznieniem. W ostatnim sprawozdaniu zleconym przez Ministerstwo Środowiska Republiki Federalnej Niemiec podkreśla się strategiczne znaczenie tej technologii, opracowanej przez laureata nagrody Nobla Włocha Carla Rubbię i obecnie testowanej w Grenadzie. ENEL, we współpracy z ENEA, niedawno rozpoczął projekt umożliwiający zastosowanie po raz pierwszy na świecie połączenia cyklu skojarzonego na gaz z termodynamiczną elektrownią słoneczną. Wykorzystując nowatorską i niepowtarzalną technologię, opracowaną przez ENEA, Archimede produkuje stale energię elektryczną ze światła słonecznego. Projekt ten niemniej posiada inne unikatowe na świecie cechy, jak też wykorzystuje pięć nowych patentów, takich jak stopione sole, czyli płyny, które po podgrzaniu emitują ciepło służące do produkcji energii. Dotychczas wykorzystywane płyny mogły być podgrzane do 300 stopni, natomiast te wykorzystywane przez Archimede — do 550 stopni, co jest równe temperaturze pary wytwarzanej przy użyciu paliwa kopalnego, umożliwiając tym samym połączenie z tradycyjnymi elektrowniami, a zatem przyczyniając się do zagwarantowania stabilności systemu energetycznego.

| 4.3.2 | Komitet zaleca instytucjom europejskim silne zaangażowanie w działania idące w tym właśnie kierunku poprzez wprowadzenie w życie odpowiednich środków wsparcia rozwoju termodynamicznej energii słonecznej. |
| --- | --- |

4.3.2

Komitet zaleca instytucjom europejskim silne zaangażowanie w działania idące w tym właśnie kierunku poprzez wprowadzenie w życie odpowiednich środków wsparcia rozwoju termodynamicznej energii słonecznej.

| 4.3.3 | Skojarzona produkcja energii cieplnej i elektrycznej, czy to poprzez wykorzystanie ciepła odpadowego powstałego z wytwarzania energii elektrycznej do celów grzewczych, czy też poprzez wykorzystanie ciepła odpadowego (np. w piecach) do produkcji energii elektrycznej, pozwoliłaby na ogromny wzrost (od około 35 % do 70 %) efektywności w wykorzystaniu paliw. Należy uwzględnić dodatkowe koszty ponoszone przez zarządzających sieciami związanymi z rozproszoną generacją energii i z aktywną dystrybucją, zachęcając do koniecznych inwestycji i biorąc pod uwagę również odmienne warunki wyjściowe panujące w poszczególnych państwach członkowskich. Komitet popiera zamiar Komisji, by rozwinąć wysoko wydajne systemy kogeneracji, chociaż harmonizacja metod obliczeniowych została przesunięta na rok 2010 i nie zawsze można sprawdzić, czy wydawane gwarancje pochodzenia odpowiadają minimalnym wymogom. Komitet zastanawia się, czy nie można skrócić czasu przeznaczonego na harmonizację metod obliczeniowych, które umożliwiłyby rozwój jednolitego rynku urządzeń kogenerancyjnych, co dzisiaj nie jest jeszcze możliwe ze względu na różnice w przepisach w poszczególnych państwach. Każde państwo ma obecnie swobodę stosowania własnych metod obliczeniowych do oceny wydajności urządzeń i wprowadzenia ich do systemu wspólnotowego, w zgodzie z postanowieniami dyrektywy. Jednak w praktyce tak się nie dzieje i urządzenia mają bardzo różną wydajność, skoro podlegają odmiennym metodom obliczeniowym w poszczególnych państwach członkowskich. Harmonizacja to instrument skuteczny również do zwalczania nadużyć. Należy wzmóc zaangażowanie Unii ze względu na fakt, że wyniki pierwszej weryfikacji z 21 lutego 2007 r. nie pokrywają się z celami strategicznymi, jak można wywnioskować z dokumentów oceniających przedstawionych przez państwa członkowskie na temat postępów w dziedzinie rozwoju systemów kogeneracji w celu zwiększenia udziału kogeneracji w produkcji energii elektrycznej. |
| --- | --- |

4.3.3

Skojarzona produkcja energii cieplnej i elektrycznej, czy to poprzez wykorzystanie ciepła odpadowego powstałego z wytwarzania energii elektrycznej do celów grzewczych, czy też poprzez wykorzystanie ciepła odpadowego (np. w piecach) do produkcji energii elektrycznej, pozwoliłaby na ogromny wzrost (od około 35 % do 70 %) efektywności w wykorzystaniu paliw. Należy uwzględnić dodatkowe koszty ponoszone przez zarządzających sieciami związanymi z rozproszoną generacją energii i z aktywną dystrybucją, zachęcając do koniecznych inwestycji i biorąc pod uwagę również odmienne warunki wyjściowe panujące w poszczególnych państwach członkowskich. Komitet popiera zamiar Komisji, by rozwinąć wysoko wydajne systemy kogeneracji, chociaż harmonizacja metod obliczeniowych została przesunięta na rok 2010 i nie zawsze można sprawdzić, czy wydawane gwarancje pochodzenia odpowiadają minimalnym wymogom. Komitet zastanawia się, czy nie można skrócić czasu przeznaczonego na harmonizację metod obliczeniowych, które umożliwiłyby rozwój jednolitego rynku urządzeń kogenerancyjnych, co dzisiaj nie jest jeszcze możliwe ze względu na różnice w przepisach w poszczególnych państwach. Każde państwo ma obecnie swobodę stosowania własnych metod obliczeniowych do oceny wydajności urządzeń i wprowadzenia ich do systemu wspólnotowego, w zgodzie z postanowieniami dyrektywy. Jednak w praktyce tak się nie dzieje i urządzenia mają bardzo różną wydajność, skoro podlegają odmiennym metodom obliczeniowym w poszczególnych państwach członkowskich. Harmonizacja to instrument skuteczny również do zwalczania nadużyć. Należy wzmóc zaangażowanie Unii ze względu na fakt, że wyniki pierwszej weryfikacji z 21 lutego 2007 r. nie pokrywają się z celami strategicznymi, jak można wywnioskować z dokumentów oceniających przedstawionych przez państwa członkowskie na temat postępów w dziedzinie rozwoju systemów kogeneracji w celu zwiększenia udziału kogeneracji w produkcji energii elektrycznej.

| 4.3.4 | Komitet wnosi, by Komisja i Rada poczyniły większe wysiłki na rzecz wspierania programów „trójgeneracji”, wykorzystujących ciepło odpadowe również w celu chłodzenia. Współczynniki wydajności chłodniczej tych urządzeń, to znaczy stosunek uchodzącej energii chłodniczej do wpływającej energii cieplnej, są szczególnie znaczące. Porównując widzimy, że współczynniki wydajności chłodniczej tradycyjnych urządzeń wynoszą 2,0, natomiast współczynniki wydajności urządzeń trójgeneracyjnych sięgają 0,7-1,3 w zależności od wykorzystanego ciepła (8). Są już w sprzedaży regeneratory na odpady z drewna, które mogą wykorzystywać produkty przetwórstwa owocowego (orzechy, łupiny) i rolnego (wytłoczyny z oliwek, kolby kukurydzy), odpady z tartaków i z obróbki drewna, gałęzie obcięte z drzew, zdartą korę drzew, łuski kawy, resztki palmy, odpady przemysłowe i porzucone opakowania. 100 kg tych odpadów jest źródłem 70 kW stałej mocy elektrycznej (80 wartości szczytowej) i 130 kW ciepła oraz chłodu. Tona odpadów drewna w koszcie 70 euro zastępuje 160 litrów oleju napędowego w koszcie 175 euro. |
| --- | --- |

4.3.4

Komitet wnosi, by Komisja i Rada poczyniły większe wysiłki na rzecz wspierania programów „trójgeneracji”, wykorzystujących ciepło odpadowe również w celu chłodzenia. Współczynniki wydajności chłodniczej tych urządzeń, to znaczy stosunek uchodzącej energii chłodniczej do wpływającej energii cieplnej, są szczególnie znaczące. Porównując widzimy, że współczynniki wydajności chłodniczej tradycyjnych urządzeń wynoszą 2,0, natomiast współczynniki wydajności urządzeń trójgeneracyjnych sięgają 0,7-1,3 w zależności od wykorzystanego ciepła (8). Są już w sprzedaży regeneratory na odpady z drewna, które mogą wykorzystywać produkty przetwórstwa owocowego (orzechy, łupiny) i rolnego (wytłoczyny z oliwek, kolby kukurydzy), odpady z tartaków i z obróbki drewna, gałęzie obcięte z drzew, zdartą korę drzew, łuski kawy, resztki palmy, odpady przemysłowe i porzucone opakowania. 100 kg tych odpadów jest źródłem 70 kW stałej mocy elektrycznej (80 wartości szczytowej) i 130 kW ciepła oraz chłodu. Tona odpadów drewna w koszcie 70 euro zastępuje 160 litrów oleju napędowego w koszcie 175 euro.

| 4.3.5 | Komitet wskazuje na celowość rozpoczęcia kampanii i podjęcia innych środków na rzecz ograniczenia stosowania opakowań, które powinny nadawać się do recyklingu. Zużycie energii potrzebne do ich wyprodukowania, a następnie unieszkodliwienia, jest nadmierne, zważywszy na to, że większość tych opakowań nie podlega biodegradacji i jest poważną przyczyną zanieczyszczenia środowiska. |
| --- | --- |

4.3.5

Komitet wskazuje na celowość rozpoczęcia kampanii i podjęcia innych środków na rzecz ograniczenia stosowania opakowań, które powinny nadawać się do recyklingu. Zużycie energii potrzebne do ich wyprodukowania, a następnie unieszkodliwienia, jest nadmierne, zważywszy na to, że większość tych opakowań nie podlega biodegradacji i jest poważną przyczyną zanieczyszczenia środowiska.

4.4   Funkcjonowanie rynku

| 4.4.1 | Obecnie rynek energetyczny nie wykorzystuje w pełni istniejącego potencjału w zakresie efektywności i potrzebna jest większa przejrzystość na temat faktycznej wydajności elektrowni i strat w sieciach przesyłu. Rynki gazu i elektryczności nie zostały w pełni zliberalizowane. W niektórych przypadkach brak przejrzystości w ustalaniu cen i samym procesie liberalizacji stanowi przeszkodę na drodze do skutecznej polityki na rzecz efektywności energetycznej. W związku z tym stosowne wydaje się wzmocnienie koncepcji rozdziału prawnego między przedsiębiorstwami sprawującymi monopol techniczny a przedsiębiorstwami prowadzącymi działalność w systemie wolnej konkurencji, przewidzianego przez dyrektywy w sprawie liberalizacji — odpowiednio — rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego (dyrektywa 2003/54/WE i 2003/55/WE) wraz z bardziej zaostrzoną koncepcją rozdziału własności. |
| --- | --- |

4.4.1

Obecnie rynek energetyczny nie wykorzystuje w pełni istniejącego potencjału w zakresie efektywności i potrzebna jest większa przejrzystość na temat faktycznej wydajności elektrowni i strat w sieciach przesyłu. Rynki gazu i elektryczności nie zostały w pełni zliberalizowane. W niektórych przypadkach brak przejrzystości w ustalaniu cen i samym procesie liberalizacji stanowi przeszkodę na drodze do skutecznej polityki na rzecz efektywności energetycznej. W związku z tym stosowne wydaje się wzmocnienie koncepcji rozdziału prawnego między przedsiębiorstwami sprawującymi monopol techniczny a przedsiębiorstwami prowadzącymi działalność w systemie wolnej konkurencji, przewidzianego przez dyrektywy w sprawie liberalizacji — odpowiednio — rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego (dyrektywa 2003/54/WE i 2003/55/WE) wraz z bardziej zaostrzoną koncepcją rozdziału własności.

| 4.4.2 | Polityka cenowa w tym sektorze powinna zachęcać do oszczędności i efektywności energetycznej szczególnie w odniesieniu do paliw kopalnych oraz promować odnawialne źródła energii. Szczególną uwagę należy zwrócić na wrażliwe grupy konsumentów zgodnie z zasadą, że należy im zagwarantować dostępność energii niezbędnej do zaspokojenia podstawowego zapotrzebowania, zachowując niemniej ich zainteresowanie ekonomiczne oszczędnością energii: na przykład korzystne mogłoby być zagwarantowanie taryf socjalnych dla najmniej zamożnych, lecz tylko do pewnego poziomu zużycia, albo zapewnić ekonomiczne wsparcie dla rodzin. |
| --- | --- |

4.4.2

Polityka cenowa w tym sektorze powinna zachęcać do oszczędności i efektywności energetycznej szczególnie w odniesieniu do paliw kopalnych oraz promować odnawialne źródła energii. Szczególną uwagę należy zwrócić na wrażliwe grupy konsumentów zgodnie z zasadą, że należy im zagwarantować dostępność energii niezbędnej do zaspokojenia podstawowego zapotrzebowania, zachowując niemniej ich zainteresowanie ekonomiczne oszczędnością energii: na przykład korzystne mogłoby być zagwarantowanie taryf socjalnych dla najmniej zamożnych, lecz tylko do pewnego poziomu zużycia, albo zapewnić ekonomiczne wsparcie dla rodzin.

| 4.4.3 | Ciekawym eksperymentem mającym na celu zwiększenie oszczędności energii jest przyjęcie liczników energii elektrycznej, co umożliwia system zdalnego sterowania w dystrybucji energii, optymalizując zarządzanie obciążeniem sieci. Zdaniem ENEL-u (największego przedsiębiorstwa energetycznego we Włoszech), który dostarczył bezpłatnie licznik energii elektrycznej swym 30 milionom klientów, racjonalizacja pobierania energii, między innymi poprzez przyjęcie specjalnej polityki taryfowej, pozwala na jak najlepsze wykorzystanie produkcji, zwłaszcza w godzinach najmniejszego obciążenia. „Licznik energii elektrycznej pomaga podnieść świadomość użytkownika końcowego, sprzyjając bardziej racjonalnemu wykorzystaniu zasobów”. Został on uznany za instrument efektywności energetycznej w rozumieniu dyrektywy w sprawie usług energetycznych i bezpieczeństwa dostaw. |
| --- | --- |

4.4.3

Ciekawym eksperymentem mającym na celu zwiększenie oszczędności energii jest przyjęcie liczników energii elektrycznej, co umożliwia system zdalnego sterowania w dystrybucji energii, optymalizując zarządzanie obciążeniem sieci. Zdaniem ENEL-u (największego przedsiębiorstwa energetycznego we Włoszech), który dostarczył bezpłatnie licznik energii elektrycznej swym 30 milionom klientów, racjonalizacja pobierania energii, między innymi poprzez przyjęcie specjalnej polityki taryfowej, pozwala na jak najlepsze wykorzystanie produkcji, zwłaszcza w godzinach najmniejszego obciążenia. „Licznik energii elektrycznej pomaga podnieść świadomość użytkownika końcowego, sprzyjając bardziej racjonalnemu wykorzystaniu zasobów”. Został on uznany za instrument efektywności energetycznej w rozumieniu dyrektywy w sprawie usług energetycznych i bezpieczeństwa dostaw.

| 4.4.4 | Model rozproszonej generacji energii, to znaczy duża liczba producentów, w tym również bardzo małych, pociąga za sobą szereg nowych problemów związanych ze sposobami eksploatacji sieci o średnim i niskim napięciu, które zostały zaprojektowane wyłącznie do użytku jednokierunkowego. Konieczne są duże inwestycje na odnowienie sieci w celu dostosowania do nowych sposobów produkcji. Oczywiście zdecentralizowana produkcja powoduje mniejsze straty na etapie przesyłu, ale potrzebne nakłady są bardzo wysokie, a ponadto istnieją duże opory na terenach, na których miałyby być zlokalizowane nawet małe elektrownie. |
| --- | --- |

4.4.4

Model rozproszonej generacji energii, to znaczy duża liczba producentów, w tym również bardzo małych, pociąga za sobą szereg nowych problemów związanych ze sposobami eksploatacji sieci o średnim i niskim napięciu, które zostały zaprojektowane wyłącznie do użytku jednokierunkowego. Konieczne są duże inwestycje na odnowienie sieci w celu dostosowania do nowych sposobów produkcji. Oczywiście zdecentralizowana produkcja powoduje mniejsze straty na etapie przesyłu, ale potrzebne nakłady są bardzo wysokie, a ponadto istnieją duże opory na terenach, na których miałyby być zlokalizowane nawet małe elektrownie.

| 4.5 | Branża transportowa również poświęca dużo starań ograniczeniu zużycia paliwa i ograniczeniu emisji zanieczyszczeń, ale należałoby zażądać dodatkowego wysiłku z jej strony ze względu na fakt, że jest to sektor o największym wzroście zużycia paliwa oraz jedno z głównych źródeł emisji gazów cieplarnianych. Emisje CO2 spowodowane przez środki transportu drogowego wzrosły bowiem o 26 % w okresie od 1990 do 2004 r. Zależność od państw trzecich w zakresie zaopatrzenia w paliwo transportowe (w 98 % są to paliwa kopalne) zwiększa odpowiedzialność przemysłu europejskiego, którego zadaniem jest wniesienie wkładu w działania na rzecz efektywności energetycznej, ograniczenia emisji, zmniejszenia importu produktów naftowych i gazu. |
| --- | --- |

4.5

Branża transportowa również poświęca dużo starań ograniczeniu zużycia paliwa i ograniczeniu emisji zanieczyszczeń, ale należałoby zażądać dodatkowego wysiłku z jej strony ze względu na fakt, że jest to sektor o największym wzroście zużycia paliwa oraz jedno z głównych źródeł emisji gazów cieplarnianych. Emisje CO2 spowodowane przez środki transportu drogowego wzrosły bowiem o 26 % w okresie od 1990 do 2004 r. Zależność od państw trzecich w zakresie zaopatrzenia w paliwo transportowe (w 98 % są to paliwa kopalne) zwiększa odpowiedzialność przemysłu europejskiego, którego zadaniem jest wniesienie wkładu w działania na rzecz efektywności energetycznej, ograniczenia emisji, zmniejszenia importu produktów naftowych i gazu.

| 4.5.1 | Zdecydowanym sygnałem dla rynku jest niedawna decyzja Komisji o przyjęciu przepisów na rzecz realizacji celu 120 g CO2/km, o wprowadzeniu oznakowania opon pojazdów drogowych zgodnie z maksymalnymi limitami oporu toczenia oraz zmiana wymogów dotyczących paliw, wprowadzenie mieszanek benzyny o wysokiej zawartości etanolu, biopaliw, paliw o niskiej zawartości węgla oraz oleju napędowego o bardzo niskiej zwartości siarki. Europejscy dostawcy będą musieli ograniczyć o 10 % emisje gazów cieplarnianych wytwarzanych przez ich paliwa w fazie rafinacji, transportu i wykorzystania w okresie 2011-2020, pod koniec którego zostanie odnotowane zmniejszenie emisji CO2 o 500 milionów ton. Decyzje te są uzasadnione faktem, że od 1995 r. do 2004 r. emisje spadły od 186 g CO2/km do 163 g CO2/km, czyli tylko o 12,4 %, a jednocześnie silnie wzrosła przeciętna moc silnika, a przy wysokiej mocy trudniej jest ograniczyć szkodliwe emisje. Ta sprzeczność sugeruje zasadność podwyższenia podatku od luksusowych samochodów, które nie są wydajne pod względem energetycznym, co uczyniły już niektóre państwa członkowskie. Komisja ocenia skutki dla emisji CO2 w 2020 r. na dodatkowe 400 milionów ton.
  ACEA (Stowarzyszenie Producentów Samochodów) zwróciło się o zmianę terminu z 2012 r. na co najmniej 2015 r. i o zaangażowanie wszystkich podmiotów, zgodnie z zaleceniami grupy wysokiego szczebla Cars 21. Europejscy producenci są zdania, że jeżeli te środki nie zostaną połączone z długofalowym planowaniem zmiany modeli, będą się one wiązać z kosztami przewyższającymi możliwości europejskich przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.5.1

Zdecydowanym sygnałem dla rynku jest niedawna decyzja Komisji o przyjęciu przepisów na rzecz realizacji celu 120 g CO2/km, o wprowadzeniu oznakowania opon pojazdów drogowych zgodnie z maksymalnymi limitami oporu toczenia oraz zmiana wymogów dotyczących paliw, wprowadzenie mieszanek benzyny o wysokiej zawartości etanolu, biopaliw, paliw o niskiej zawartości węgla oraz oleju napędowego o bardzo niskiej zwartości siarki. Europejscy dostawcy będą musieli ograniczyć o 10 % emisje gazów cieplarnianych wytwarzanych przez ich paliwa w fazie rafinacji, transportu i wykorzystania w okresie 2011-2020, pod koniec którego zostanie odnotowane zmniejszenie emisji CO2 o 500 milionów ton. Decyzje te są uzasadnione faktem, że od 1995 r. do 2004 r. emisje spadły od 186 g CO2/km do 163 g CO2/km, czyli tylko o 12,4 %, a jednocześnie silnie wzrosła przeciętna moc silnika, a przy wysokiej mocy trudniej jest ograniczyć szkodliwe emisje. Ta sprzeczność sugeruje zasadność podwyższenia podatku od luksusowych samochodów, które nie są wydajne pod względem energetycznym, co uczyniły już niektóre państwa członkowskie. Komisja ocenia skutki dla emisji CO2 w 2020 r. na dodatkowe 400 milionów ton.

ACEA (Stowarzyszenie Producentów Samochodów) zwróciło się o zmianę terminu z 2012 r. na co najmniej 2015 r. i o zaangażowanie wszystkich podmiotów, zgodnie z zaleceniami grupy wysokiego szczebla Cars 21. Europejscy producenci są zdania, że jeżeli te środki nie zostaną połączone z długofalowym planowaniem zmiany modeli, będą się one wiązać z kosztami przewyższającymi możliwości europejskich przedsiębiorstw.

| 4.5.2 | Komitet uznaje za celowe zasygnalizowanie, że masowe zastąpienie paliw kopalnych biopaliwami pociąga za sobą ryzyko wywołania zjawiska konkurencji między różnymi przeznaczeniami terenów rolnych: pod uprawę żywności czy pod uprawy energetyczne, co może poskutkować wzrostem cen żywności do poziomu cen upraw energetycznych, które ze swojej strony mogą równać do cen paliw kopalnych. Zatem na koniec oznaczałoby to konkurencję (9) między posiadaczami samochodów z północy a głodnymi mieszkańcami południa. Obiektywnie należy przyznać, że istnieje problem etyczny dotyczący wykorzystania przez państwa północy do produkcji paliwa upraw, które mogłyby uratować życie milionom istnień ludzkich na ubogim południu. Cała produkcja kukurydzy w stanie Iowa mogłaby zostać przeznaczona na produkcję etanolu. Jeżeli pomyślimy, że do napełnienia zbiornika paliwa samochodu typu SUV, o pojemności 25 galonów, czyli 94,5 litra, potrzeba rocznej racji żywności dla jednej osoby, wówczas łatwiej uzmysłowić sobie problem i zrozumieć, że wymaga on jakiejś odpowiedzi. Komitet niedługo wyda specjalną opinię w tej sprawie (10). |
| --- | --- |

4.5.2

Komitet uznaje za celowe zasygnalizowanie, że masowe zastąpienie paliw kopalnych biopaliwami pociąga za sobą ryzyko wywołania zjawiska konkurencji między różnymi przeznaczeniami terenów rolnych: pod uprawę żywności czy pod uprawy energetyczne, co może poskutkować wzrostem cen żywności do poziomu cen upraw energetycznych, które ze swojej strony mogą równać do cen paliw kopalnych. Zatem na koniec oznaczałoby to konkurencję (9) między posiadaczami samochodów z północy a głodnymi mieszkańcami południa. Obiektywnie należy przyznać, że istnieje problem etyczny dotyczący wykorzystania przez państwa północy do produkcji paliwa upraw, które mogłyby uratować życie milionom istnień ludzkich na ubogim południu. Cała produkcja kukurydzy w stanie Iowa mogłaby zostać przeznaczona na produkcję etanolu. Jeżeli pomyślimy, że do napełnienia zbiornika paliwa samochodu typu SUV, o pojemności 25 galonów, czyli 94,5 litra, potrzeba rocznej racji żywności dla jednej osoby, wówczas łatwiej uzmysłowić sobie problem i zrozumieć, że wymaga on jakiejś odpowiedzi. Komitet niedługo wyda specjalną opinię w tej sprawie (10).

| 4.5.3 | Komitet zauważa, że Komisja z jednej strony popiera dobrowolne porozumienia, a z drugiej zapowiada wprowadzenie środków obowiązkowych. Ta sama Komisja uznaje, że samoregulacja odgrywa zasadniczą rolę, gdy „pozwala osiągnąć cele szybciej i taniej niż uczyniłyby to przepisy. Dobrowolne porozumienia mogą posiadać zalety w porównaniu do uregulowań prawnych. Mogą spowodować szybkie postępy dzięki natychmiastowej i taniej realizacji. Umożliwiają proces dostosowania elastyczny i spójny z możliwościami technologicznymi i tendencjami rynkowymi”. Komitet wnioskuje do Komisji o uważną ocenę przyczyn niewielkiego postępu w dziedzinie ograniczenia emisji CO2 w europejskim przemyśle motoryzacyjnym, który zajmuje pierwsze miejsce pod względem inwestycji w badania i rozwój. Komitet zgadza się ze stwierdzeniem Komisji, że obowiązkowe normy nie zawsze pozwalają na pełny rozwój potencjału badawczego i możliwy postęp w poszukiwaniu właściwych rozwiązań. |
| --- | --- |

4.5.3

Komitet zauważa, że Komisja z jednej strony popiera dobrowolne porozumienia, a z drugiej zapowiada wprowadzenie środków obowiązkowych. Ta sama Komisja uznaje, że samoregulacja odgrywa zasadniczą rolę, gdy „pozwala osiągnąć cele szybciej i taniej niż uczyniłyby to przepisy. Dobrowolne porozumienia mogą posiadać zalety w porównaniu do uregulowań prawnych. Mogą spowodować szybkie postępy dzięki natychmiastowej i taniej realizacji. Umożliwiają proces dostosowania elastyczny i spójny z możliwościami technologicznymi i tendencjami rynkowymi”. Komitet wnioskuje do Komisji o uważną ocenę przyczyn niewielkiego postępu w dziedzinie ograniczenia emisji CO2 w europejskim przemyśle motoryzacyjnym, który zajmuje pierwsze miejsce pod względem inwestycji w badania i rozwój. Komitet zgadza się ze stwierdzeniem Komisji, że obowiązkowe normy nie zawsze pozwalają na pełny rozwój potencjału badawczego i możliwy postęp w poszukiwaniu właściwych rozwiązań.

| 4.5.4 | Branża budowlana ma do odegrania kluczową rolę we wprowadzaniu rozwiązań z zakresu efektywności energetycznej tak w nowych budynkach, jak i w budynkach już istniejących poprzez ich adaptację. Jednak w wielu krajach branża ta powoli przystosowuje się do udoskonalonych metod i opiera się wprowadzaniu wyższych standardów. Należy podjąć istotne starania na rzecz przeszkolenia wszystkich zainteresowanych osób z branży na temat potrzeby i wykonalności wprowadzenia wyższych standardów oraz przekonania ich, że powinni nieustannie przewodzić we wprowadzaniu wyższych standardów efektywności energetycznej, a nie opierać się zmianom. Projektanci, menedżerowie oraz pracownicy różnych zawodów z branży budowlanej potrzebują nowego przeszkolenia na temat tego, co można dokonać w dziedzinie efektywności energetycznej i nowych zachęt do osiągnięcia tak wysokiego poziomu efektywności. |
| --- | --- |

4.5.4

Branża budowlana ma do odegrania kluczową rolę we wprowadzaniu rozwiązań z zakresu efektywności energetycznej tak w nowych budynkach, jak i w budynkach już istniejących poprzez ich adaptację. Jednak w wielu krajach branża ta powoli przystosowuje się do udoskonalonych metod i opiera się wprowadzaniu wyższych standardów. Należy podjąć istotne starania na rzecz przeszkolenia wszystkich zainteresowanych osób z branży na temat potrzeby i wykonalności wprowadzenia wyższych standardów oraz przekonania ich, że powinni nieustannie przewodzić we wprowadzaniu wyższych standardów efektywności energetycznej, a nie opierać się zmianom. Projektanci, menedżerowie oraz pracownicy różnych zawodów z branży budowlanej potrzebują nowego przeszkolenia na temat tego, co można dokonać w dziedzinie efektywności energetycznej i nowych zachęt do osiągnięcia tak wysokiego poziomu efektywności.

| 4.6 | Komitet wyraża swoje pełne poparcie dla zachęt, strategii finansowych i podatkowych zaproponowanych przez Komisję, w szczególności dla zamiaru zaangażowania EBI i EBOR, ale również dla zamiaru uwrażliwienia europejskiego sektora bankowego na potrzebę udzielenia niezbędnego wsparcia finansowego na rzecz realizacji krajowych planów energetycznych. Szczególnego znaczenia pod tym względem nabiera ostateczne usunięcie istniejących jeszcze do tej pory przeszkód, niepozwalających na osiągnięcie pewności prawnej przez przedsiębiorstwa oferujące rozwiązania z zakresu efektywności energetycznej (przedsiębiorstwa usług energetycznych — ESCO). |
| --- | --- |

4.6

Komitet wyraża swoje pełne poparcie dla zachęt, strategii finansowych i podatkowych zaproponowanych przez Komisję, w szczególności dla zamiaru zaangażowania EBI i EBOR, ale również dla zamiaru uwrażliwienia europejskiego sektora bankowego na potrzebę udzielenia niezbędnego wsparcia finansowego na rzecz realizacji krajowych planów energetycznych. Szczególnego znaczenia pod tym względem nabiera ostateczne usunięcie istniejących jeszcze do tej pory przeszkód, niepozwalających na osiągnięcie pewności prawnej przez przedsiębiorstwa oferujące rozwiązania z zakresu efektywności energetycznej (przedsiębiorstwa usług energetycznych — ESCO).

| 4.6.1 | Komitet ma nadzieję, że zostanie zwołana specjalna konferencja na temat finansowania działań na rzecz efektywności energetycznej w celu uwrażliwienia zainteresowanych stron i zachęcenia europejskiego sektora bankowego do udziału w realizacji wielkiego projektu modernizacji europejskiej gospodarki. Banki mogłyby zobowiązać się do realizacji swego rodzaju „millenium challenge”, w ramach którego premiowano by instytucje kredytowe, które przyjęły najlepsze rozwiązania dla finansowania projektów efektywności energetycznej. |
| --- | --- |

4.6.1

Komitet ma nadzieję, że zostanie zwołana specjalna konferencja na temat finansowania działań na rzecz efektywności energetycznej w celu uwrażliwienia zainteresowanych stron i zachęcenia europejskiego sektora bankowego do udziału w realizacji wielkiego projektu modernizacji europejskiej gospodarki. Banki mogłyby zobowiązać się do realizacji swego rodzaju „millenium challenge”, w ramach którego premiowano by instytucje kredytowe, które przyjęły najlepsze rozwiązania dla finansowania projektów efektywności energetycznej.

| 4.7 | Zdaniem Komitetu podstawowe znaczenie mają działania uwrażliwiające opinię publiczną, które mogłyby być realizowane przez władze krajowe i lokalne, przez przedsiębiorstwa wytwórcze oraz dostawców energii. Należy położyć nacisk na rolę władz regionalnych jako „neutralnego” informatora służącego społeczeństwu. Konieczne jest szerokie nagłośnienie pozytywnych wyników osiągniętych dzięki inicjatywom w zakresie oszczędności energii. Jakość efektywności energetycznej i poszanowanie środowiska naturalnego powinny zostać uwypuklone w reklamach jako naprawdę istotny aspekt produktów, tak by promować zmianę pojęcia „atrybutu statusu społecznego” (ang. „status symbol”) na bardziej odpowiedni, gdyż obecnie jest on wyraźnie i zbyt często kojarzony z produktami, które są nieenergooszczędne w użyciu. Komitet popiera zawarcie „porozumienia między burmistrzami”, ale uznaje, że cel objęcia nim pierwszych 20 miast europejskich jest zbyt skromny. Powinien być on bardziej ambitny i należałoby odpowiednio spożytkować doświadczenia lokalne. Specjalny portal poświęcony wymianie pozytywnych doświadczeń pomiędzy dużymi, średnimi i małymi miastami Unii Europejskiej, gdzie żyje ponad 80 % mieszkańców Europy, mógłby stanowić doskonałe narzędzie pozwalające na nawiązanie kontaktów pomiędzy urzędnikami lokalnymi, odpowiedzialnymi za najważniejsze polityki, na przykład w zakresie transportu miejskiego i za wszelkie działania prowadzone na szczeblu lokalnym, które mają bezpośredni wpływ na opinię publiczną. Przyznanie specjalnego certyfikatu gminie uzyskującej wysokie wyniki pod względem racjonalnego zużycia energii (1. tytuł został przyznany małej gminie włoskiej Varese Ligure) stanowi z pewnością silny bodziec do wdrożenia na szczeblu lokalnym polityk na rzecz racjonalizacji zużycia energii. Komisja mogłaby ogłosić „Europejski konkurs na rzecz efektywności energetycznej” dla szkół europejskich, nagradzając autorów rozwiązań łączących oszczędność i jakość, pozwalających osiągnąć najlepsze wyniki. |
| --- | --- |

4.7

Zdaniem Komitetu podstawowe znaczenie mają działania uwrażliwiające opinię publiczną, które mogłyby być realizowane przez władze krajowe i lokalne, przez przedsiębiorstwa wytwórcze oraz dostawców energii. Należy położyć nacisk na rolę władz regionalnych jako „neutralnego” informatora służącego społeczeństwu. Konieczne jest szerokie nagłośnienie pozytywnych wyników osiągniętych dzięki inicjatywom w zakresie oszczędności energii. Jakość efektywności energetycznej i poszanowanie środowiska naturalnego powinny zostać uwypuklone w reklamach jako naprawdę istotny aspekt produktów, tak by promować zmianę pojęcia „atrybutu statusu społecznego” (ang. „status symbol”) na bardziej odpowiedni, gdyż obecnie jest on wyraźnie i zbyt często kojarzony z produktami, które są nieenergooszczędne w użyciu. Komitet popiera zawarcie „porozumienia między burmistrzami”, ale uznaje, że cel objęcia nim pierwszych 20 miast europejskich jest zbyt skromny. Powinien być on bardziej ambitny i należałoby odpowiednio spożytkować doświadczenia lokalne. Specjalny portal poświęcony wymianie pozytywnych doświadczeń pomiędzy dużymi, średnimi i małymi miastami Unii Europejskiej, gdzie żyje ponad 80 % mieszkańców Europy, mógłby stanowić doskonałe narzędzie pozwalające na nawiązanie kontaktów pomiędzy urzędnikami lokalnymi, odpowiedzialnymi za najważniejsze polityki, na przykład w zakresie transportu miejskiego i za wszelkie działania prowadzone na szczeblu lokalnym, które mają bezpośredni wpływ na opinię publiczną. Przyznanie specjalnego certyfikatu gminie uzyskującej wysokie wyniki pod względem racjonalnego zużycia energii (1. tytuł został przyznany małej gminie włoskiej Varese Ligure) stanowi z pewnością silny bodziec do wdrożenia na szczeblu lokalnym polityk na rzecz racjonalizacji zużycia energii. Komisja mogłaby ogłosić „Europejski konkurs na rzecz efektywności energetycznej” dla szkół europejskich, nagradzając autorów rozwiązań łączących oszczędność i jakość, pozwalających osiągnąć najlepsze wyniki.

| 4.7.1 | Komitet żałuje, że plan działań nie bierze pod uwagę ważnej roli, jaką partnerzy społeczni oraz dialog społeczny mogliby odegrać na wszystkich ważnych szczeblach w zakresie oceny, promowania i rozwoju polityki na rzecz oszczędności energetycznej. Komitet ma nadzieję, że Komisja podejmie działania wspierające włączenie tematów ochrony środowiska naturalnego w istniejące struktury dialogu społecznego na różnych szczeblach, w szczególności struktury branżowe oraz w europejskich radach zakładowych. Środowisko miejsca pracy, poprzez poprawę informacji, konsultacji i aktywnego udziału pracowników może okazać się kopalnią złota pod względem możliwych oszczędności energetycznych, jeżeli tylko pomyślimy o procesach produkcyjnych i nowych technologiach przemysłowych, o problemach związanych z mobilnością pracowników, o recyklingu i telepracy, by wymienić tylko najważniejsze z nich. Dlatego niezwykle ważne jest zaangażowanie przedstawicieli pracowników w strategie na rzecz efektywności energetycznej. Partnerzy społeczni powinni poświęcić uwagę takim obszarom, jak układy zbiorowe, które rozdzielają wśród pracowników część oszczędności osiągniętych w przedsiębiorstwie, na zasadach prawdziwej współpracy i partnerstwa. Organizacje związkowe mogą ponadto odegrać zasadniczą rolę w rozpowszechnianiu wiedzy i świadomości tak na szczeblu europejskim, jak i krajowym, przyczyniając się do popularyzacji dobrych praktyk. |
| --- | --- |

4.7.1

Komitet żałuje, że plan działań nie bierze pod uwagę ważnej roli, jaką partnerzy społeczni oraz dialog społeczny mogliby odegrać na wszystkich ważnych szczeblach w zakresie oceny, promowania i rozwoju polityki na rzecz oszczędności energetycznej. Komitet ma nadzieję, że Komisja podejmie działania wspierające włączenie tematów ochrony środowiska naturalnego w istniejące struktury dialogu społecznego na różnych szczeblach, w szczególności struktury branżowe oraz w europejskich radach zakładowych. Środowisko miejsca pracy, poprzez poprawę informacji, konsultacji i aktywnego udziału pracowników może okazać się kopalnią złota pod względem możliwych oszczędności energetycznych, jeżeli tylko pomyślimy o procesach produkcyjnych i nowych technologiach przemysłowych, o problemach związanych z mobilnością pracowników, o recyklingu i telepracy, by wymienić tylko najważniejsze z nich. Dlatego niezwykle ważne jest zaangażowanie przedstawicieli pracowników w strategie na rzecz efektywności energetycznej. Partnerzy społeczni powinni poświęcić uwagę takim obszarom, jak układy zbiorowe, które rozdzielają wśród pracowników część oszczędności osiągniętych w przedsiębiorstwie, na zasadach prawdziwej współpracy i partnerstwa. Organizacje związkowe mogą ponadto odegrać zasadniczą rolę w rozpowszechnianiu wiedzy i świadomości tak na szczeblu europejskim, jak i krajowym, przyczyniając się do popularyzacji dobrych praktyk.

| 4.7.2 | Zasadniczą wagę ma powiązanie zagadnienia oszczędności energii z dobrymi rozwiązaniami w dziedzinie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, zwłaszcza przedsiębiorstw międzynarodowych, co wymaga wzmocnionego dialogu społecznego w celu rozwiązania wszystkich kwestii związanych z efektywnością energetyczną, które pomagają poczynić postępy na drodze do opracowania umiarkowanej strategii europejskiej w dziedzinie zużycia węgla, biorąc po uwagę wszystkie szkodliwe skutki dla zdrowia, takie jak pył drobnocząsteczkowy, które w wielu europejskich miastach wywołują obecnie sytuację alarmową. Rozpowszechnienie dobrych rozwiązań, takich jak na przykład wyeliminowanie węgla z drukarek, lub inne inicjatywy przyczyniają się do pobudzenia świadomości i do kształtowania pozytywnych postaw wobec polityki na rzecz zrównoważonego rozwoju. |
| --- | --- |

4.7.2

Zasadniczą wagę ma powiązanie zagadnienia oszczędności energii z dobrymi rozwiązaniami w dziedzinie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, zwłaszcza przedsiębiorstw międzynarodowych, co wymaga wzmocnionego dialogu społecznego w celu rozwiązania wszystkich kwestii związanych z efektywnością energetyczną, które pomagają poczynić postępy na drodze do opracowania umiarkowanej strategii europejskiej w dziedzinie zużycia węgla, biorąc po uwagę wszystkie szkodliwe skutki dla zdrowia, takie jak pył drobnocząsteczkowy, które w wielu europejskich miastach wywołują obecnie sytuację alarmową. Rozpowszechnienie dobrych rozwiązań, takich jak na przykład wyeliminowanie węgla z drukarek, lub inne inicjatywy przyczyniają się do pobudzenia świadomości i do kształtowania pozytywnych postaw wobec polityki na rzecz zrównoważonego rozwoju.

| 4.8 | Komisja doskonale podkreśla wymiar międzynarodowy działań na rzecz zmniejszenia energochłonności. Komitet popiera propozycje zawierania partnerstw oraz realizacji międzynarodowego porozumienia ramowego. W odniesieniu do zapowiedzianej konferencji międzynarodowej na rzecz efektywności energetycznej Komitet zaleca, by nie lekceważyć znaczenia uczestnictwa w niej krajów objętych programami AKP, Euromed i EPS. Współpraca międzynarodowa jest niezbędna do sprostania wyzwaniu, jakim jest rozwój zrównoważony i w czasie konferencji, która rozpoczyna się w tym roku na Bali, trzeba będzie nasilić wysiłki dyplomatyczne w celu ratyfikacji do 2009 r. nowego protokołu międzynarodowego będącego kontynuacją protokołu z Kioto. |
| --- | --- |

4.8

Komisja doskonale podkreśla wymiar międzynarodowy działań na rzecz zmniejszenia energochłonności. Komitet popiera propozycje zawierania partnerstw oraz realizacji międzynarodowego porozumienia ramowego. W odniesieniu do zapowiedzianej konferencji międzynarodowej na rzecz efektywności energetycznej Komitet zaleca, by nie lekceważyć znaczenia uczestnictwa w niej krajów objętych programami AKP, Euromed i EPS. Współpraca międzynarodowa jest niezbędna do sprostania wyzwaniu, jakim jest rozwój zrównoważony i w czasie konferencji, która rozpoczyna się w tym roku na Bali, trzeba będzie nasilić wysiłki dyplomatyczne w celu ratyfikacji do 2009 r. nowego protokołu międzynarodowego będącego kontynuacją protokołu z Kioto.

| 4.9 | Europejski przemysł, który opracowuje ważne technologie przynoszące oszczędności energetyczne, może poprzez współpracę przemysłową w dużym stopniu pomóc innym krajom w takich sprawach, jak poprawa jakości produkcji energii elektrycznej, zużycie energii oraz związane z tym emisje gazów cieplarnianych, przyczyniając się do ogólnego zmniejszenia zużycia energii. |
| --- | --- |

4.9

Europejski przemysł, który opracowuje ważne technologie przynoszące oszczędności energetyczne, może poprzez współpracę przemysłową w dużym stopniu pomóc innym krajom w takich sprawach, jak poprawa jakości produkcji energii elektrycznej, zużycie energii oraz związane z tym emisje gazów cieplarnianych, przyczyniając się do ogólnego zmniejszenia zużycia energii.

Bruksela, 27 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  L. Brown, www.earthpolicy.org oraz raport FAO 2005 r.

1

(2)  Factor Four: Doubling Wealth, Halving Resource Use. Ernst. U von Weizsäcker, A.Lovins i inni.

2

Factor Four: Doubling Wealth, Halving Resource Use

(3)  Transport na obszarach miejskich i metropolitalnych TEN/276, sprawozdawca: Lutz Ribbe.

3

(4)  Znakowanie efektywności energetycznej urządzeń biurowych, sprawozdawca: Ivan Voles.

4

(5)  Analizowana dyrektywa w art. 15 ustęp 2 przewiduje okres 3-letniego moratorium przed jej wprowadzeniem w życie, tzn. daje państwom członkowskim możliwość przesunięcia w czasie wprowadzenia certyfikatów energetycznych oraz inspekcji kotłów i systemów klimatyzacji, jeśli dany kraj udowodni brak wykwalifikowanych i akredytowanych ekspertów. Oznacza to, że przed 2009 r. trudno będzie, by Rada okazała się skłonna do ponownego zajęcia się tematem (i sama Komisja o tym informuje), a zanim środki mające przynieść oczekiwane wyniki zaczną działać muszą upłynąć kolejne lata potrzebne do przyjęcia nowej dyrektywy w tej dziedzinie.

5

(6)  „Porównanie modeli służących ewaluacji oceny oddziaływania energetycznego i makroekonomicznego standardu domu pasywnego”, Giulio Scapin, Uniwersytet w Padwie (2005-2006), 30.5.2007 r., Tesi on line.it.

6

(7)  Należy również pamiętać, że wiele stosowanych transformatorów zawiera substancję uznawaną za jedną z najbardziej szkodliwych dla ludzi: PCB (polichlorek bifenylu), i obecnie prowadzi się kampanie na rzecz ich zastępowania i dekontaminacji (ocenia się, że tylko we Włoszech ok. 200 000 transformatorów na ogółem 600 000 stosuje PCB lub zostało nim zanieczyszczonych). Ze względu na doskonałe właściwości tej substancji jako izolatora termicznego, stosowano go na masową skalę, gdyż w owym czasie nie znano jego niebezpiecznych właściwości chemiczno-fizycznych w razie pożaru. Dlatego należałoby zaplanować wymianę tych transformatorów.

7

(8)  Z Wikipedii: „Szczególnym obszarem systemów kogeneracji jest trójgeneracja, która oprócz wytwarzania energii elektrycznej umożliwia wykorzystanie energii cieplnej odzyskanej z procesu przemiany również w celu wytworzenia chłodu użytkowego, czyli schłodzonej wody do klimatyzacji bądź procesów przemysłowych. Przemiana energii cieplnej w chłodniczą możliwa jest dzięki zastosowaniu absorpcyjnego cyklu chłodzenia, którego funkcjonowanie opiera się na przemianie stanu płynu chłodniczego w połączeniu z substancją stosowaną jako absorbent” (tłumaczenie z jęz. włoskiego).

8

(9)  L. Brown, www.earthpolicy.org oraz raport FAO 2005 r.

9

(10)  TEN/286 w sprawie postępu w zakresie użycia biopaliw (sprawozdawca: Edgardo Maria IOZIA).

10

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/35 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/35

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opłat lotniskowych

COM(2006) 820 wersja ostateczna — 2007/0013 (COD)

(2008/C 10/09)

Dnia 1 marca 2007 r. Rada, działając na podstawie art. 80 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Transportu, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 5 września 2007 r. Sprawozdawcą był Thomas McDONOGH.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z 26 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 143 do 2 — 2 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Zalecenia

| 1.1 | Komisja powinna ustalić kryteria projektowe dla różnych typów portów lotniczych, tak by były one praktyczne oraz funkcjonalne i by ich działanie było uzasadnione z komercyjnego punktu widzenia w wypadku, gdy koszty są pokrywane przez opłaty lotniskowe. |
| --- | --- |

1.1

Komisja powinna ustalić kryteria projektowe dla różnych typów portów lotniczych, tak by były one praktyczne oraz funkcjonalne i by ich działanie było uzasadnione z komercyjnego punktu widzenia w wypadku, gdy koszty są pokrywane przez opłaty lotniskowe.

| 1.2 | Państwo powinno pokrywać koszty zapewnienia bezpieczeństwa w portach lotniczych. Jest to problem bezpieczeństwa narodowego. |
| --- | --- |

1.2

Państwo powinno pokrywać koszty zapewnienia bezpieczeństwa w portach lotniczych. Jest to problem bezpieczeństwa narodowego.

| 1.3 | Należy zachęcać do budowania i eksploatacji regionalnych portów lotniczych. Odgrywają one istotną rolę w gospodarce regionalnej. Zmniejszają one również zatłoczenie w największych portach lotniczych, jak też często udzielają cennej pomocy w operacjach ratowniczych. |
| --- | --- |

1.3

Należy zachęcać do budowania i eksploatacji regionalnych portów lotniczych. Odgrywają one istotną rolę w gospodarce regionalnej. Zmniejszają one również zatłoczenie w największych portach lotniczych, jak też często udzielają cennej pomocy w operacjach ratowniczych.

| 1.4 | Porty lotnicze należy uznać za podstawową infrastrukturę użyteczności publicznej, która niekoniecznie musi przynosić dochód i może potrzebować pomocy finansowej stosownie do okoliczności. Pomoc taka jest dosyć częstym zjawiskiem w transporcie publicznym. |
| --- | --- |

1.4

Porty lotnicze należy uznać za podstawową infrastrukturę użyteczności publicznej, która niekoniecznie musi przynosić dochód i może potrzebować pomocy finansowej stosownie do okoliczności. Pomoc taka jest dosyć częstym zjawiskiem w transporcie publicznym.

| 1.5 | Komisja powinna ustalić kryteria projektowe dotyczące obsługi naziemnej (np. odprawa, kontrola pasażerów), a następnie rozważyć wpływ zmiany regulacji na dynamikę wspomnianych kluczowych elementów obsługi naziemnej oraz związane z tym oddziaływanie na zasoby personalne i koszty operatorów, by nadal wywiązywali się z umów o poziomie świadczonych usług, a szczególnie kryteriów dotyczących czasu rozładunku i ponownego załadunku poszczególnych linii lotniczych. |
| --- | --- |

1.5

Komisja powinna ustalić kryteria projektowe dotyczące obsługi naziemnej (np. odprawa, kontrola pasażerów), a następnie rozważyć wpływ zmiany regulacji na dynamikę wspomnianych kluczowych elementów obsługi naziemnej oraz związane z tym oddziaływanie na zasoby personalne i koszty operatorów, by nadal wywiązywali się z umów o poziomie świadczonych usług, a szczególnie kryteriów dotyczących czasu rozładunku i ponownego załadunku poszczególnych linii lotniczych.

| 1.6 | Komisja powinna uznać konieczność pobierania wysokich opłat w celu osiągnięcia zgodności z obowiązującymi przepisami w przypadku najmniejszych portów lotniczych, gdzie liczba pasażerów może nie być wystarczająca dla zapewnienia opłacalności. |
| --- | --- |

1.6

Komisja powinna uznać konieczność pobierania wysokich opłat w celu osiągnięcia zgodności z obowiązującymi przepisami w przypadku najmniejszych portów lotniczych, gdzie liczba pasażerów może nie być wystarczająca dla zapewnienia opłacalności.

| 1.7 | Porty lotnicze są zobowiązane do stałego przestrzegania określonych minimalnych wymogów ustawowych. Naciski ze strony tanich linii lotniczych, które oczekują niższego poziomu usług i, co za tym idzie, niższych opłat lotniskowych, nie zawsze mogą być uwzględnione, biorąc pod uwagę koszty dostosowania do obowiązujących przepisów. Porty lotnicze powinny zatem mieć prawo do odzwierciedlenia kosztów lotniskowych w swej strukturze opłat i do ich pokrycia w ten sposób bez względu na poziom usług wymagany przez linię lotniczą. |
| --- | --- |

1.7

Porty lotnicze są zobowiązane do stałego przestrzegania określonych minimalnych wymogów ustawowych. Naciski ze strony tanich linii lotniczych, które oczekują niższego poziomu usług i, co za tym idzie, niższych opłat lotniskowych, nie zawsze mogą być uwzględnione, biorąc pod uwagę koszty dostosowania do obowiązujących przepisów. Porty lotnicze powinny zatem mieć prawo do odzwierciedlenia kosztów lotniskowych w swej strukturze opłat i do ich pokrycia w ten sposób bez względu na poziom usług wymagany przez linię lotniczą.

| 1.8 | Duże subwencje państwowe dla portów lotniczych mogą zakłócać konkurencję. |
| --- | --- |

1.8

Duże subwencje państwowe dla portów lotniczych mogą zakłócać konkurencję.

| 1.9 | Należy zapewnić odpowiednią infrastrukturę dla ładunków. |
| --- | --- |

1.9

Należy zapewnić odpowiednią infrastrukturę dla ładunków.

| 1.10 | Należy wprowadzić biometryczne systemy kontroli bezpieczeństwa, tak by umożliwić szybką obsługę osobom często podróżującym. Jeżeli to konieczne, można wprowadzić stosowną opłatę. |
| --- | --- |

1.10

Należy wprowadzić biometryczne systemy kontroli bezpieczeństwa, tak by umożliwić szybką obsługę osobom często podróżującym. Jeżeli to konieczne, można wprowadzić stosowną opłatę.

| 1.11 | Zgodnie z obowiązującym europejskim prawodawstwem porty lotnicze muszą zadbać o to, by wyposażenie i usługi odpowiadały szczególnym potrzebom pasażerów niepełnosprawnych i niedołężnych. |
| --- | --- |

1.11

Zgodnie z obowiązującym europejskim prawodawstwem porty lotnicze muszą zadbać o to, by wyposażenie i usługi odpowiadały szczególnym potrzebom pasażerów niepełnosprawnych i niedołężnych.

2.   Wstęp

| 2.1 | Główne zadanie i główna działalność handlowa portów lotniczych polegają na zapewnianiu obsługi statków powietrznych od momentu lądowania do startu oraz obsługi pasażerów i ładunków, w celu umożliwienia przewoźnikom lotniczym świadczenia usług transportu lotniczego. W tym celu porty lotnicze oferują szereg urządzeń i usług związanych z eksploatacją statków powietrznych oraz obsługą pasażerów i ładunków, których koszty pokrywane są na ogół z opłat lotniskowych. |
| --- | --- |

2.1

Główne zadanie i główna działalność handlowa portów lotniczych polegają na zapewnianiu obsługi statków powietrznych od momentu lądowania do startu oraz obsługi pasażerów i ładunków, w celu umożliwienia przewoźnikom lotniczym świadczenia usług transportu lotniczego. W tym celu porty lotnicze oferują szereg urządzeń i usług związanych z eksploatacją statków powietrznych oraz obsługą pasażerów i ładunków, których koszty pokrywane są na ogół z opłat lotniskowych.

| 2.2 | Niezbędne jest stworzenie wspólnych ram regulujących najważniejsze czynniki opłat lotniskowych oraz sposób ich ustalania, ponieważ przy braku takich ram może dojść do nieprzestrzegania podstawowych wymogów w stosunkach między zarządzającymi portami lotniczymi a dostawcami usług lotniskowych (np. liniami lotniczymi, agentami obsługi naziemnej i innymi usługodawcami). |
| --- | --- |

2.2

Niezbędne jest stworzenie wspólnych ram regulujących najważniejsze czynniki opłat lotniskowych oraz sposób ich ustalania, ponieważ przy braku takich ram może dojść do nieprzestrzegania podstawowych wymogów w stosunkach między zarządzającymi portami lotniczymi a dostawcami usług lotniskowych (np. liniami lotniczymi, agentami obsługi naziemnej i innymi usługodawcami).

| 2.3 | Omawiana dyrektywa powinna mieć zastosowanie do portów lotniczych na terytorium Wspólnoty, obsługujących ponad milion pasażerów rocznie. |
| --- | --- |

2.3

Omawiana dyrektywa powinna mieć zastosowanie do portów lotniczych na terytorium Wspólnoty, obsługujących ponad milion pasażerów rocznie.

| 2.4 | Opłaty lotniskowe powinny być stosowane w sposób wolny od dyskryminacji. Ma to zastosowanie zarówno do usług, jak i dostawców. |
| --- | --- |

2.4

Opłaty lotniskowe powinny być stosowane w sposób wolny od dyskryminacji. Ma to zastosowanie zarówno do usług, jak i dostawców.

| 2.5 | W każdym państwie członkowskim należy utworzyć niezależny organ regulacyjny, tak by zapewnić bezstronność jego decyzji oraz właściwe i skuteczne stosowanie omawianej dyrektywy. Nieodzowne jest, by użytkownicy portów lotniczych regularnie i zgodnie z zasadami przejrzystości otrzymywali od zarządzających portami lotniczymi informacje o podstawie i sposobie kalkulacji opłat lotniskowych. |
| --- | --- |

2.5

W każdym państwie członkowskim należy utworzyć niezależny organ regulacyjny, tak by zapewnić bezstronność jego decyzji oraz właściwe i skuteczne stosowanie omawianej dyrektywy. Nieodzowne jest, by użytkownicy portów lotniczych regularnie i zgodnie z zasadami przejrzystości otrzymywali od zarządzających portami lotniczymi informacje o podstawie i sposobie kalkulacji opłat lotniskowych.

| 2.6 | Porty lotnicze powinny informować dostawców usług lotniskowych o dużych projektach infrastrukturalnych, ponieważ mają one istotny wpływ na poziom opłat lotniskowych. |
| --- | --- |

2.6

Porty lotnicze powinny informować dostawców usług lotniskowych o dużych projektach infrastrukturalnych, ponieważ mają one istotny wpływ na poziom opłat lotniskowych.

| 2.7 | Z uwagi na pojawienie się przewoźników lotniczych realizujących usługi transportu lotniczego po niskich kosztach, porty lotnicze obsługujące tych przewoźników powinny mieć możliwość pobierania opłat dostosowanych do infrastruktury i/lub poziomu świadczonych usług, jako że przewoźnicy lotniczy mają uzasadniony interes w tym, by wymagać od portu lotniczego usług odpowiadających stosunkowi ceny do jakości. Jednak dostęp do tego rodzaju infrastruktury lub usług o obniżonym standardzie powinien być otwarty, w sposób wolny od dyskryminacji, dla wszystkich przewoźników lotniczych pragnących z nich korzystać. |
| --- | --- |

2.7

Z uwagi na pojawienie się przewoźników lotniczych realizujących usługi transportu lotniczego po niskich kosztach, porty lotnicze obsługujące tych przewoźników powinny mieć możliwość pobierania opłat dostosowanych do infrastruktury i/lub poziomu świadczonych usług, jako że przewoźnicy lotniczy mają uzasadniony interes w tym, by wymagać od portu lotniczego usług odpowiadających stosunkowi ceny do jakości. Jednak dostęp do tego rodzaju infrastruktury lub usług o obniżonym standardzie powinien być otwarty, w sposób wolny od dyskryminacji, dla wszystkich przewoźników lotniczych pragnących z nich korzystać.

| 2.8 | Ponieważ we Wspólnocie stosuje się różne sposoby ustalania i pobierania opłat na pokrycie kosztów zapewnienia bezpieczeństwa, konieczna jest harmonizacja podstawy pobierania takich opłat w tych wspólnotowych portach lotniczych, w których koszty zapewnienia bezpieczeństwa znajdują odzwierciedlenie w wysokości pobieranych opłat lotniskowych. |
| --- | --- |

2.8

Ponieważ we Wspólnocie stosuje się różne sposoby ustalania i pobierania opłat na pokrycie kosztów zapewnienia bezpieczeństwa, konieczna jest harmonizacja podstawy pobierania takich opłat w tych wspólnotowych portach lotniczych, w których koszty zapewnienia bezpieczeństwa znajdują odzwierciedlenie w wysokości pobieranych opłat lotniskowych.

| 2.9 | Dostawcy usług lotniskowych powinni mieć prawo do minimalnego poziomu usług w zamian za uiszczane przez siebie opłaty. W tym celu poziom usług powinien być przedmiotem porozumień zawieranych w regularnych odstępach czasu pomiędzy zarządzającym portem lotniczym a stowarzyszeniem lub stowarzyszeniami reprezentującymi dostawców usług lotniskowych danego portu lotniczego. |
| --- | --- |

2.9

Dostawcy usług lotniskowych powinni mieć prawo do minimalnego poziomu usług w zamian za uiszczane przez siebie opłaty. W tym celu poziom usług powinien być przedmiotem porozumień zawieranych w regularnych odstępach czasu pomiędzy zarządzającym portem lotniczym a stowarzyszeniem lub stowarzyszeniami reprezentującymi dostawców usług lotniskowych danego portu lotniczego.

| 2.10 | Celów podjętego działania nie można osiągnąć w wystarczający sposób na szczeblu państw członkowskich, zatem ze względu na skalę i skutek działania można je lepiej zrealizować na poziomie wspólnotowym. |
| --- | --- |

2.10

Celów podjętego działania nie można osiągnąć w wystarczający sposób na szczeblu państw członkowskich, zatem ze względu na skalę i skutek działania można je lepiej zrealizować na poziomie wspólnotowym.

| 2.11 | Państwa członkowskie zapewniają konsultacje zarządzających portami lotniczymi z dostawcami usług lotniskowych przed sfinalizowaniem planów dotyczących nowych projektów infrastrukturalnych. |
| --- | --- |

2.11

Państwa członkowskie zapewniają konsultacje zarządzających portami lotniczymi z dostawcami usług lotniskowych przed sfinalizowaniem planów dotyczących nowych projektów infrastrukturalnych.

| 2.12 | W celu zapewnienia bezproblemowego i wydajnego funkcjonowania portu lotniczego państwa członkowskie zapewniają podjęcie przez zarządzającego portem lotniczym oraz stowarzyszenie lub stowarzyszenia reprezentujące dostawców usług lotniskowych negocjacji w celu zawarcia umowy usługowej dotyczącej jakości usług świadczonych w terminalu lub terminalach portu lotniczego. Umowy takie zawiera się przynajmniej raz na dwa lata, informując o tym niezależny organ regulacyjny danego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

2.12

W celu zapewnienia bezproblemowego i wydajnego funkcjonowania portu lotniczego państwa członkowskie zapewniają podjęcie przez zarządzającego portem lotniczym oraz stowarzyszenie lub stowarzyszenia reprezentujące dostawców usług lotniskowych negocjacji w celu zawarcia umowy usługowej dotyczącej jakości usług świadczonych w terminalu lub terminalach portu lotniczego. Umowy takie zawiera się przynajmniej raz na dwa lata, informując o tym niezależny organ regulacyjny danego państwa członkowskiego.

| 2.13 | Państwa członkowskie podejmą niezbędne środki, aby umożliwić zarządzającym portami lotniczymi zróżnicowanie jakości i zakresu poszczególnych usług oferowanych przez port lotniczy oraz terminali lub ich części, celem udostępnienia usług dostosowanych do indywidualnych potrzeb bądź zaoferowania dedykowanych terminali lub ich części. Wysokość opłat lotniskowych może być zróżnicowana stosownie do jakości i zakresu omawianych usług. |
| --- | --- |

2.13

Państwa członkowskie podejmą niezbędne środki, aby umożliwić zarządzającym portami lotniczymi zróżnicowanie jakości i zakresu poszczególnych usług oferowanych przez port lotniczy oraz terminali lub ich części, celem udostępnienia usług dostosowanych do indywidualnych potrzeb bądź zaoferowania dedykowanych terminali lub ich części. Wysokość opłat lotniskowych może być zróżnicowana stosownie do jakości i zakresu omawianych usług.

| 2.14 | Państwa członkowskie wyznaczają lub powołują niezależny podmiot jako swój krajowy niezależny organ regulacyjny w celu zapewnienia prawidłowego stosowania środków podejmowanych w ramach wykonywania omawianej dyrektywy. |
| --- | --- |

2.14

Państwa członkowskie wyznaczają lub powołują niezależny podmiot jako swój krajowy niezależny organ regulacyjny w celu zapewnienia prawidłowego stosowania środków podejmowanych w ramach wykonywania omawianej dyrektywy.

| 2.15 | Państwa członkowskie gwarantują niezależność niezależnego organu regulacyjnego zapewniając jego prawną odrębność i funkcjonalną niezależność od jakiegokolwiek zarządzającego portem lotniczym lub przewoźnika lotniczego. |
| --- | --- |

2.15

Państwa członkowskie gwarantują niezależność niezależnego organu regulacyjnego zapewniając jego prawną odrębność i funkcjonalną niezależność od jakiegokolwiek zarządzającego portem lotniczym lub przewoźnika lotniczego.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Z zadowoleniem należy przyjąć fakt, że Komisja zamierza ustanowić podstawowe zasady i kryteria zarządzania oraz kierowania portami lotniczymi we Wspólnocie. |
| --- | --- |

3.1

Z zadowoleniem należy przyjąć fakt, że Komisja zamierza ustanowić podstawowe zasady i kryteria zarządzania oraz kierowania portami lotniczymi we Wspólnocie.

| 3.2 | Jest istotne, by opłaty pobierane przez porty lotnicze były jasne i przejrzyste, gdyż w wielu wypadkach porty lotnicze mają charakter monopolu. |
| --- | --- |

3.2

Jest istotne, by opłaty pobierane przez porty lotnicze były jasne i przejrzyste, gdyż w wielu wypadkach porty lotnicze mają charakter monopolu.

| 3.3 | Stanowiska postojowe przy terminalach muszą być przydzielane w sposób racjonalny i wolny od dyskryminacji, jeżeli mają istnieć równe warunki konkurowania dla wszystkich linii lotniczych. Niekorzystanie z cennych okienek czasowych postoju przy terminalu przez dłuższy okres powinno prowadzić do utraty takich praw. |
| --- | --- |

3.3

Stanowiska postojowe przy terminalach muszą być przydzielane w sposób racjonalny i wolny od dyskryminacji, jeżeli mają istnieć równe warunki konkurowania dla wszystkich linii lotniczych. Niekorzystanie z cennych okienek czasowych postoju przy terminalu przez dłuższy okres powinno prowadzić do utraty takich praw.

| 3.4 | Stałe osiąganie przez linie lotnicze złych wyników w odniesieniu do okienek czasowych postoju samolotów oraz regularne opóźnienia, które mogą wraz z upływem czasu doprowadzić do zakłócenia przepływu ruchu lotniczego, powinny zostać rozwiązane przy pomocy mandatów i kar. |
| --- | --- |

3.4

Stałe osiąganie przez linie lotnicze złych wyników w odniesieniu do okienek czasowych postoju samolotów oraz regularne opóźnienia, które mogą wraz z upływem czasu doprowadzić do zakłócenia przepływu ruchu lotniczego, powinny zostać rozwiązane przy pomocy mandatów i kar.

| 3.5 | „Dziedziczenie” praw w największych portach lotniczych powinno zostać zniesione, a okienka czasowe powinny być co kilka lat sprzedawane w drodze licytacji. |
| --- | --- |

3.5

„Dziedziczenie” praw w największych portach lotniczych powinno zostać zniesione, a okienka czasowe powinny być co kilka lat sprzedawane w drodze licytacji.

| 3.6 | Wszystkie porty lotnicze w UE powinny — na ile to możliwe — stosować tę samą zasadę naliczania opłat za lądowanie, parkowanie itp. Opłaty za lądowanie powinny zawsze odzwierciedlać wartość najlepszych okienek czasowych w najbardziej pożądanych porach, tak by zachęcić do bardziej równomiernego wykorzystania infrastruktury portu lotniczego. |
| --- | --- |

3.6

Wszystkie porty lotnicze w UE powinny — na ile to możliwe — stosować tę samą zasadę naliczania opłat za lądowanie, parkowanie itp. Opłaty za lądowanie powinny zawsze odzwierciedlać wartość najlepszych okienek czasowych w najbardziej pożądanych porach, tak by zachęcić do bardziej równomiernego wykorzystania infrastruktury portu lotniczego.

| 3.7 | W celu przyspieszenia ruchu lotniczego i zwiększenia przepustowości powinno się zachęcać porty lotnicze do instalowania najnowocześniejszych urządzeń nawigacyjnych. Powinno się dążyć do tego, by pasy startowe miały przepustowość umożliwiającą lądowanie lub start co 35 sekund. Większa efektywność w tym zakresie ograniczy czasy oczekiwania w porach szczytu, a zatem wpłynie pozytywnie na poziom emisji. |
| --- | --- |

3.7

W celu przyspieszenia ruchu lotniczego i zwiększenia przepustowości powinno się zachęcać porty lotnicze do instalowania najnowocześniejszych urządzeń nawigacyjnych. Powinno się dążyć do tego, by pasy startowe miały przepustowość umożliwiającą lądowanie lub start co 35 sekund. Większa efektywność w tym zakresie ograniczy czasy oczekiwania w porach szczytu, a zatem wpłynie pozytywnie na poziom emisji.

| 3.8 | Krajowe organy regulujące ruch lotniczy powinny być monitorowane i kontrolowane przez Komisję, tak by sprawdzać, czy wykonują swe obowiązki w stanowczy i bezstronny sposób. |
| --- | --- |

3.8

Krajowe organy regulujące ruch lotniczy powinny być monitorowane i kontrolowane przez Komisję, tak by sprawdzać, czy wykonują swe obowiązki w stanowczy i bezstronny sposób.

| 3.9 | Koszty dostosowania do przepisów w zakresie bezpieczeństwa i inne związane z tym koszty powinny być pokrywane przez państwo, tak jak w wypadku innych środków transportu, np. kolei. Powinny one być ściśle monitorowane, gdyż instalowanie wysokiej klasy urządzeń może być kosztowne dla małych oraz średnich portów lotniczych i nieuzasadnione z ekonomicznego punktu widzenia. |
| --- | --- |

3.9

Koszty dostosowania do przepisów w zakresie bezpieczeństwa i inne związane z tym koszty powinny być pokrywane przez państwo, tak jak w wypadku innych środków transportu, np. kolei. Powinny one być ściśle monitorowane, gdyż instalowanie wysokiej klasy urządzeń może być kosztowne dla małych oraz średnich portów lotniczych i nieuzasadnione z ekonomicznego punktu widzenia.

| 3.10 | Organ regulujący powinien zapewnić, że ceny w sklepach detalicznych znajdujących się na terenie portu lotniczego nie będą odbiegały zbytnio od cen obowiązujących w okolicznych miastach. |
| --- | --- |

3.10

Organ regulujący powinien zapewnić, że ceny w sklepach detalicznych znajdujących się na terenie portu lotniczego nie będą odbiegały zbytnio od cen obowiązujących w okolicznych miastach.

| 3.11 | Trudno będzie ustanowić i przyjąć wspólne ramy regulujące najważniejsze czynniki opłat lotniskowych oraz sposób ich ustalania w sytuacji, gdy koszty zatrudnienia, budowy i eksploatacji infrastruktury, jak też polityka i przepisy w zakresie planowania różnią się w zależności od państwa. |
| --- | --- |

3.11

Trudno będzie ustanowić i przyjąć wspólne ramy regulujące najważniejsze czynniki opłat lotniskowych oraz sposób ich ustalania w sytuacji, gdy koszty zatrudnienia, budowy i eksploatacji infrastruktury, jak też polityka i przepisy w zakresie planowania różnią się w zależności od państwa.

| 3.12 | Tam, gdzie proponuje się, by omawiana dyrektywa miała zastosowanie do znajdujących się na terytorium Wspólnoty lokalnych portów lotniczych powyżej określonego rozmiaru, należy wyjaśnić termin „określony rozmiar”. |
| --- | --- |

3.12

Tam, gdzie proponuje się, by omawiana dyrektywa miała zastosowanie do znajdujących się na terytorium Wspólnoty lokalnych portów lotniczych powyżej określonego rozmiaru, należy wyjaśnić termin „określony rozmiar”.

| 3.13 | Należy zezwolić portom lotniczym na pobieranie opłat w celu osiągania rozsądnej wysokości zysków, tak by mogły reinwestować w infrastrukturę i inne urządzenia. |
| --- | --- |

3.13

Należy zezwolić portom lotniczym na pobieranie opłat w celu osiągania rozsądnej wysokości zysków, tak by mogły reinwestować w infrastrukturę i inne urządzenia.

| 3.14 | Jeżeli tanie linie lotnicze uparcie nie chcą płacić portowi lotniczemu, utrudnia to pokrywanie kosztów zapewnienia zgodności z przepisami, bezpieczeństwa itp. w porcie lotniczym! |
| --- | --- |

3.14

Jeżeli tanie linie lotnicze uparcie nie chcą płacić portowi lotniczemu, utrudnia to pokrywanie kosztów zapewnienia zgodności z przepisami, bezpieczeństwa itp. w porcie lotniczym!

| 3.15 | W celu zapewnienia sprawnego i wydajnego funkcjonowania portu lotniczego linie lotnicze powinny być zobowiązane do podpisania z portem lotniczym umowy usługowej dotyczącej jakości świadczonych usług, tak by zagwarantować portowi lotniczemu odpowiedni poziom usług. |
| --- | --- |

3.15

W celu zapewnienia sprawnego i wydajnego funkcjonowania portu lotniczego linie lotnicze powinny być zobowiązane do podpisania z portem lotniczym umowy usługowej dotyczącej jakości świadczonych usług, tak by zagwarantować portowi lotniczemu odpowiedni poziom usług.

| 3.16 | Port lotniczy ma pewną liczbę potencjalnych klientów wśród linii lotniczych, z których nie wszystkie są tanimi liniami. W niektórych wypadkach proporcje w tym zakresie mają krytyczne znaczenie dla zachowania strumieni dochodów różniących się w zależności od profilu pasażera. Nadmierna przewaga tanich przewoźników w mniejszych portach lotniczych zagraża strumieniom dochodów. |
| --- | --- |

3.16

Port lotniczy ma pewną liczbę potencjalnych klientów wśród linii lotniczych, z których nie wszystkie są tanimi liniami. W niektórych wypadkach proporcje w tym zakresie mają krytyczne znaczenie dla zachowania strumieni dochodów różniących się w zależności od profilu pasażera. Nadmierna przewaga tanich przewoźników w mniejszych portach lotniczych zagraża strumieniom dochodów.

| 3.17 | Należy zdefiniować i znormalizować urządzenia wykorzystywane do kontroli bezpieczeństwa pasażerów i bagażu. Społeczeństwo szybko straci zaufanie do systemu zabezpieczeń, jeżeli systemy nie zostaną ujednolicone. W zależności od portu lotniczego ten sam obiekt może bez problemu przejść przez kontrolę bezpieczeństwa lub spowodować włączenie się alarmu. Pewne przedsiębiorstwo oferuje na coraz większej liczbie amerykańskich lotnisk program rejestrowania podróżnych. Za roczną opłatę wysokości 99,95 dolarów przedsiębiorstwo to wydaje biometryczną kartę tożsamości osobom, które przeszły kontrolę rządową, tym samym upoważniając jej posiadaczy do przechodzenia szybszej kontroli bezpieczeństwa. Jest to przykład tego, w jaki sposób udoskonalenia technologiczne mogą ułatwić podróż pasażerom i skrócić czas oczekiwania w kolejkach. |
| --- | --- |

3.17

Należy zdefiniować i znormalizować urządzenia wykorzystywane do kontroli bezpieczeństwa pasażerów i bagażu. Społeczeństwo szybko straci zaufanie do systemu zabezpieczeń, jeżeli systemy nie zostaną ujednolicone. W zależności od portu lotniczego ten sam obiekt może bez problemu przejść przez kontrolę bezpieczeństwa lub spowodować włączenie się alarmu. Pewne przedsiębiorstwo oferuje na coraz większej liczbie amerykańskich lotnisk program rejestrowania podróżnych. Za roczną opłatę wysokości 99,95 dolarów przedsiębiorstwo to wydaje biometryczną kartę tożsamości osobom, które przeszły kontrolę rządową, tym samym upoważniając jej posiadaczy do przechodzenia szybszej kontroli bezpieczeństwa. Jest to przykład tego, w jaki sposób udoskonalenia technologiczne mogą ułatwić podróż pasażerom i skrócić czas oczekiwania w kolejkach.

| 3.18 | Należy wyznaczyć obszary wokół portów lotniczych oraz w ich okolicy ze względu na wartość rynkową gruntów, by unikać spekulacji i zniechęcać do takich praktyk. |
| --- | --- |

3.18

Należy wyznaczyć obszary wokół portów lotniczych oraz w ich okolicy ze względu na wartość rynkową gruntów, by unikać spekulacji i zniechęcać do takich praktyk.

| 3.19 | Pomimo iż ochrona w portach lotniczych wydaje się ścisła, nadal często dochodzi do okradania bagażu pasażerów. Kwestią tą należy się niezwłocznie zająć. |
| --- | --- |

3.19

Pomimo iż ochrona w portach lotniczych wydaje się ścisła, nadal często dochodzi do okradania bagażu pasażerów. Kwestią tą należy się niezwłocznie zająć.

| 3.20 | Należy wyraźnie określić co oznacza możliwość zakupu bez podatku i cła w sklepach na terenie portu lotniczego i wyeksponować w widocznym miejscu informację na ten temat, by uświadomić klientom związane z tym koszty. |
| --- | --- |

3.20

Należy wyraźnie określić co oznacza możliwość zakupu bez podatku i cła w sklepach na terenie portu lotniczego i wyeksponować w widocznym miejscu informację na ten temat, by uświadomić klientom związane z tym koszty.

| 3.21 | Komisja powinna utworzyć stronę internetową mającą na celu ochronę podróżujących, tak by mogli poznać opłaty pobierane w różnych portach lotniczych, takie jak opłaty za lądowanie itp., które są wyszczególnione na biletach i nakładane na podróżujących. |
| --- | --- |

3.21

Komisja powinna utworzyć stronę internetową mającą na celu ochronę podróżujących, tak by mogli poznać opłaty pobierane w różnych portach lotniczych, takie jak opłaty za lądowanie itp., które są wyszczególnione na biletach i nakładane na podróżujących.

4.   Projektowanie portów lotniczych

| 4.1 | Porty lotnicze powinny być przyjazne dla użytkowników, tj. linii lotniczych i pasażerów, i projektowane we współpracy z nimi. |
| --- | --- |

4.1

Porty lotnicze powinny być przyjazne dla użytkowników, tj. linii lotniczych i pasażerów, i projektowane we współpracy z nimi.

| 4.2 | Komisja powinna określić kryteria dotyczące minimalnej przestrzeni, jaką należy przeznaczyć na odbiór bagażu, kontrolę bezpieczeństwa i kontrolę paszportową. |
| --- | --- |

4.2

Komisja powinna określić kryteria dotyczące minimalnej przestrzeni, jaką należy przeznaczyć na odbiór bagażu, kontrolę bezpieczeństwa i kontrolę paszportową.

| 4.3 | Projekt powinien zapewniać bezproblemowy dojazd na lotnisko i wyjazd z niego, jak również gwarantować. że lotniska będą przyjazne dla użytkowników. |
| --- | --- |

4.3

Projekt powinien zapewniać bezproblemowy dojazd na lotnisko i wyjazd z niego, jak również gwarantować. że lotniska będą przyjazne dla użytkowników.

| 4.4 | Dobrym pomysłem jest zapewnienie bardziej wyszukanych udogodnień tym liniom lotniczym, które się na nie zdecydują i będą gotowe za nie zapłacić. |
| --- | --- |

4.4

Dobrym pomysłem jest zapewnienie bardziej wyszukanych udogodnień tym liniom lotniczym, które się na nie zdecydują i będą gotowe za nie zapłacić.

| 4.5 | Oznakowanie w portach lotniczych ma olbrzymie znaczenie i musi zostać ujednolicone, ponieważ w wielu wypadkach jest źródłem zamieszania. |
| --- | --- |

4.5

Oznakowanie w portach lotniczych ma olbrzymie znaczenie i musi zostać ujednolicone, ponieważ w wielu wypadkach jest źródłem zamieszania.

| 4.6 | Pasażerom należy zapewnić odpowiednie miejsca siedzące i poczekalnie. Dostęp do terminali powinien być możliwie najłatwiejszy, zwłaszcza dla pasażerów niepełnosprawnych i mających szczególne potrzeby, w tym np. dla podróżujących z małymi dziećmi. |
| --- | --- |

4.6

Pasażerom należy zapewnić odpowiednie miejsca siedzące i poczekalnie. Dostęp do terminali powinien być możliwie najłatwiejszy, zwłaszcza dla pasażerów niepełnosprawnych i mających szczególne potrzeby, w tym np. dla podróżujących z małymi dziećmi.

| 4.7 | Zasadnicze elementy terminali projektowane są w oparciu o natężenie ruchu pasażerskiego w godzinach szczytowych, dlatego też należy badać i publikować jako punkt odniesienia dla sektora lotniczego kryteria godzinowe odnoszące się do takich najważniejszych etapów obsługi pasażerów, jak odprawa czy kontrola bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

4.7

Zasadnicze elementy terminali projektowane są w oparciu o natężenie ruchu pasażerskiego w godzinach szczytowych, dlatego też należy badać i publikować jako punkt odniesienia dla sektora lotniczego kryteria godzinowe odnoszące się do takich najważniejszych etapów obsługi pasażerów, jak odprawa czy kontrola bezpieczeństwa.

| 4.8 | Należy podnieść minimalne kryteria operacyjne, zgodnie z właściwymi normami projektowymi. Należy unikać sytuacji, w których linie lotnicze korzystające z portu lotniczego określają swoje kryteria minimalne na poziomie wykraczającym poza normy projektowe. |
| --- | --- |

4.8

Należy podnieść minimalne kryteria operacyjne, zgodnie z właściwymi normami projektowymi. Należy unikać sytuacji, w których linie lotnicze korzystające z portu lotniczego określają swoje kryteria minimalne na poziomie wykraczającym poza normy projektowe.

| 4.9 | Porty lotnicze muszą zadbać o to, by wyposażenie i usługi, za które są one odpowiedzialne same lub we współpracy z przewoźnikami lotniczymi, odpowiadały szczególnym potrzebom pasażerów niepełnosprawnych i niedołężnych. EKES, w oparciu o rozważania, które przedstawił już wcześniej (TEN/215 — opinia dotycząca praw osób o ograniczonej możliwości poruszania się podróżujących drogą lotniczą), jest zdania, że porty lotnicze wypełniają te zobowiązania, postępując zgodnie z wymaganiami wprowadzonymi rozporządzeniem (WE) nr 1107/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw osób niepełnosprawnych oraz osób o ograniczonej sprawności ruchowej podróżujących drogą lotniczą (patrz zwłaszcza art. 9 i załącznik 1 do tego rozporządzenia). |
| --- | --- |

4.9

Porty lotnicze muszą zadbać o to, by wyposażenie i usługi, za które są one odpowiedzialne same lub we współpracy z przewoźnikami lotniczymi, odpowiadały szczególnym potrzebom pasażerów niepełnosprawnych i niedołężnych. EKES, w oparciu o rozważania, które przedstawił już wcześniej (TEN/215 — opinia dotycząca praw osób o ograniczonej możliwości poruszania się podróżujących drogą lotniczą), jest zdania, że porty lotnicze wypełniają te zobowiązania, postępując zgodnie z wymaganiami wprowadzonymi rozporządzeniem (WE) nr 1107/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw osób niepełnosprawnych oraz osób o ograniczonej sprawności ruchowej podróżujących drogą lotniczą (patrz zwłaszcza art. 9 i załącznik 1 do tego rozporządzenia).

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/39 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/39

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Zrównoważona produkcja energii z paliw kopalnych: cel — Niemal zerowa emisja ze spalania węgla po 2020 r.”

COM(2006) 843 wersja ostateczna

(2008/C 10/10)

Dnia 10 stycznia 2007 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 5 września 2007 r. Sprawozdawcą był Josef ZBOŘIL.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z 27 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 135 do 1 — 4 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji i zgadza się z analizą oraz opisem przedstawionymi w tym dokumencie. Skuteczne reagowanie na zagrożenia związane ze zmianami klimatu na skalę światową, przy równoczesnym dalszym zaspokajaniu wysokich potrzeb energetycznych stanowi ważny problem międzynarodowy. |
| --- | --- |

1.1

EKES z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji i zgadza się z analizą oraz opisem przedstawionymi w tym dokumencie. Skuteczne reagowanie na zagrożenia związane ze zmianami klimatu na skalę światową, przy równoczesnym dalszym zaspokajaniu wysokich potrzeb energetycznych stanowi ważny problem międzynarodowy.

| 1.2 | Emisje CO2 z elektrowni węglowych stanowią 24 % wszystkich emisji CO2 w UE. Z tego względu elektrownie tego rodzaju są najodpowiedniejsze do instalowania urządzeń do wychwytywania i trwałego składowania dwutlenku węgla (CCS). Oznacza to zastosowanie systemów CCS. |
| --- | --- |

1.2

Emisje CO2 z elektrowni węglowych stanowią 24 % wszystkich emisji CO2 w UE. Z tego względu elektrownie tego rodzaju są najodpowiedniejsze do instalowania urządzeń do wychwytywania i trwałego składowania dwutlenku węgla (CCS). Oznacza to zastosowanie systemów CCS.

| 1.3 | W nadchodzących dziesięcioleciach węgiel najprawdopodobniej pozostanie źródłem energii w Europie. Szczególne cechy węgla — jego dostępność, przystępna cena i znaczenie dla stabilizacji rynków energii — gwarantują, że będzie on nadal najważniejszym surowcem w ekonomicznej produkcji energii elektrycznej. Zarówno na świecie, jak i w UE rozkład zasobów węgla jest nierówny. W ramach technologii węglowej istnieje możliwość znacznego ograniczenia emisji CO2. (1) W krótkim lub średnim okresie wymagałoby to stworzenia warunków rynkowych i prawnych sprzyjających inwestycjom w najnowocześniejsze technologie, które pozwolą poprawić wydajność produkcji energii elektrycznej z węgla i w ten sposób zredukować związaną z tym emisję CO2. |
| --- | --- |

1.3

W nadchodzących dziesięcioleciach węgiel najprawdopodobniej pozostanie źródłem energii w Europie. Szczególne cechy węgla — jego dostępność, przystępna cena i znaczenie dla stabilizacji rynków energii — gwarantują, że będzie on nadal najważniejszym surowcem w ekonomicznej produkcji energii elektrycznej. Zarówno na świecie, jak i w UE rozkład zasobów węgla jest nierówny. W ramach technologii węglowej istnieje możliwość znacznego ograniczenia emisji CO2. (1) W krótkim lub średnim okresie wymagałoby to stworzenia warunków rynkowych i prawnych sprzyjających inwestycjom w najnowocześniejsze technologie, które pozwolą poprawić wydajność produkcji energii elektrycznej z węgla i w ten sposób zredukować związaną z tym emisję CO2.

| 1.4 | Nie istnieją obecnie sprawdzone i opłacalne sposoby usuwania i wychwytywania znacznej części emisji CO2 z elektrowni węglowych — technologia ta jest wciąż w fazie rozwoju. Jednakże perspektywy opracowania i skomercjalizowania tego rodzaju technologii węglowych o niemal zerowej emisji w ciągu najbliższych dwudziestu lat są obiecujące. |
| --- | --- |

1.4

Nie istnieją obecnie sprawdzone i opłacalne sposoby usuwania i wychwytywania znacznej części emisji CO2 z elektrowni węglowych — technologia ta jest wciąż w fazie rozwoju. Jednakże perspektywy opracowania i skomercjalizowania tego rodzaju technologii węglowych o niemal zerowej emisji w ciągu najbliższych dwudziestu lat są obiecujące.

| 1.5 | EKES potwierdza wyrażone wcześniej zdanie, że skala problemu niezbędnych ograniczeń emisji oznacza, że wszelkie potencjalnie opłacalne źródła energii i technologie jej pozyskiwania muszą zostać rozwinięte w celu osiągnięcia maksymalnego praktycznego i komercyjnego potencjału. Przejście na zrównoważone źródła energii przewiduje ważną rolę węgla, innych paliw kopalnych, a także energii jądrowej i odnawialnej oraz oszczędności energii, przy czym każdy z tych elementów przyczyni się do tego w czasie i zakresie podyktowanym wykonalnością techniczną i przystępnością cenową. |
| --- | --- |

1.5

EKES potwierdza wyrażone wcześniej zdanie, że skala problemu niezbędnych ograniczeń emisji oznacza, że wszelkie potencjalnie opłacalne źródła energii i technologie jej pozyskiwania muszą zostać rozwinięte w celu osiągnięcia maksymalnego praktycznego i komercyjnego potencjału. Przejście na zrównoważone źródła energii przewiduje ważną rolę węgla, innych paliw kopalnych, a także energii jądrowej i odnawialnej oraz oszczędności energii, przy czym każdy z tych elementów przyczyni się do tego w czasie i zakresie podyktowanym wykonalnością techniczną i przystępnością cenową.

| 1.6 | EKES docenia, że w dłuższym okresie, po 2020 r., wychwytywanie i składowanie CO2 może oferować możliwość niemal zerowej jego emisji z elektrowni węglowych. Istnieje potrzeba stworzenia nowych obiektów generujących ok. 350 GW energii elektrycznej ze spalania węgla do 2020 r. oraz ok. 500 GW do 2030 r. Szacowany koszt inwestycji to około 600-800 mld EUR. Zrealizowanie tej możliwości wymaga już teraz skoordynowanych badań naukowych, rozwoju i demonstracji. |
| --- | --- |

1.6

EKES docenia, że w dłuższym okresie, po 2020 r., wychwytywanie i składowanie CO2 może oferować możliwość niemal zerowej jego emisji z elektrowni węglowych. Istnieje potrzeba stworzenia nowych obiektów generujących ok. 350 GW energii elektrycznej ze spalania węgla do 2020 r. oraz ok. 500 GW do 2030 r. Szacowany koszt inwestycji to około 600-800 mld EUR. Zrealizowanie tej możliwości wymaga już teraz skoordynowanych badań naukowych, rozwoju i demonstracji.

| 1.7 | Przy stałym zwiększaniu wydajności elektrowni oraz opracowaniu technologii niemal zerowej emisji węgiel przyczyni się do spełnienia wymogów zapobiegawczej ochrony klimatu. Jednakże obiecujące doświadczenia związane z zastosowaniem CCS nie powinny doprowadzić do sytuacji, w której już teraz strategie i cele polityki energetycznej są przyjmowane jako „środki obowiązujące” na podstawie szerokiego zastosowania technologii CCS. |
| --- | --- |

1.7

Przy stałym zwiększaniu wydajności elektrowni oraz opracowaniu technologii niemal zerowej emisji węgiel przyczyni się do spełnienia wymogów zapobiegawczej ochrony klimatu. Jednakże obiecujące doświadczenia związane z zastosowaniem CCS nie powinny doprowadzić do sytuacji, w której już teraz strategie i cele polityki energetycznej są przyjmowane jako „środki obowiązujące” na podstawie szerokiego zastosowania technologii CCS.

| 1.8 | Uproszczenie procedur udzielania zezwoleń, a także ich stopniowe zharmonizowanie poprzez współpracę krajowych organów nadzoru potrzebne jest dla maksymalnego skrócenia długiego okresu realizacji projektów inwestycyjnych bez naruszania najwyższych standardów bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

1.8

Uproszczenie procedur udzielania zezwoleń, a także ich stopniowe zharmonizowanie poprzez współpracę krajowych organów nadzoru potrzebne jest dla maksymalnego skrócenia długiego okresu realizacji projektów inwestycyjnych bez naruszania najwyższych standardów bezpieczeństwa.

| 1.9 | EKES zwraca uwagę na fakt, że choć węgiel jest najważniejszym paliwem w produkcji energii elektrycznej oraz ważnym elementem procesu produkcji stali i innych procesów przemysłowych, to będzie miał on do odegrania ważną rolę w zaspokajaniu zapotrzebowania na energię w przyszłości jako wsparcie w przejściu do gospodarki opartej na wodorze. Dzięki skraplaniu węgiel może zastąpić ropę naftową, może też służyć jako surowiec do produkcji gazu syntetycznego. |
| --- | --- |

1.9

EKES zwraca uwagę na fakt, że choć węgiel jest najważniejszym paliwem w produkcji energii elektrycznej oraz ważnym elementem procesu produkcji stali i innych procesów przemysłowych, to będzie miał on do odegrania ważną rolę w zaspokajaniu zapotrzebowania na energię w przyszłości jako wsparcie w przejściu do gospodarki opartej na wodorze. Dzięki skraplaniu węgiel może zastąpić ropę naftową, może też służyć jako surowiec do produkcji gazu syntetycznego.

| 1.10 | Eksploatacja miejscowych złóż lignitu i węgla kamiennego nadal wymaga odpowiednich warunków politycznych i gospodarczych. Wydobycie węgla i przekształcanie energii może istotnie przyczynić się do poprawy miejscowych warunków gospodarczych i zwiększenia zatrudnienia. Utrzymanie udziału energii produkowanej z paliw kopalnych (węgla) na obecnym poziomie jest również niezwykle ważne z uwagi na uwarunkowania społeczne panujące w nowych państwach członkowskich — spośród 286 500 pracowników fizycznych w górnictwie węglowym w UE, w nowych państwach członkowskich zatrudnionych jest aż 212 100 osób w tym sektorze. Znaczne polepszenie niezwykle ciężkich warunków pracy górników, zwiększenie ich umiejętności oraz poprawa bezpieczeństwa pracy i środowiska pracy muszą leżeć w centrum uwagi operatorów kopalń w całym sektorze przemysłu węglowego na terenie UE. |
| --- | --- |

1.10

Eksploatacja miejscowych złóż lignitu i węgla kamiennego nadal wymaga odpowiednich warunków politycznych i gospodarczych. Wydobycie węgla i przekształcanie energii może istotnie przyczynić się do poprawy miejscowych warunków gospodarczych i zwiększenia zatrudnienia. Utrzymanie udziału energii produkowanej z paliw kopalnych (węgla) na obecnym poziomie jest również niezwykle ważne z uwagi na uwarunkowania społeczne panujące w nowych państwach członkowskich — spośród 286 500 pracowników fizycznych w górnictwie węglowym w UE, w nowych państwach członkowskich zatrudnionych jest aż 212 100 osób w tym sektorze. Znaczne polepszenie niezwykle ciężkich warunków pracy górników, zwiększenie ich umiejętności oraz poprawa bezpieczeństwa pracy i środowiska pracy muszą leżeć w centrum uwagi operatorów kopalń w całym sektorze przemysłu węglowego na terenie UE.

| 1.11 | EKES jest również zdania, że dokument Komisji, a także określony w nim harmonogram, wyrażają duży optymizm w kwestii ram czasowych CCS oraz czasu potrzebnego na jego wprowadzenie. Komisja powinna obecnie skoncentrować się na środkach, które ułatwiłyby uruchomienie 10-12 obiektów demonstracyjnych w 2015 r. oraz stworzenie niezawodnych, obejmujących najważniejsze zagrożenia i jednocześnie niezbyt restrykcyjnych ram dla CCS. Przejściowy etap wyższej wydajności w produkcji energii jest niezwykle pożądany, natomiast nadmierny pośpiech i zbyt restrykcyjne ramy prawne mogłyby poważnie zaszkodzić tej mającej globalne znaczenie koncepcji. |
| --- | --- |

1.11

EKES jest również zdania, że dokument Komisji, a także określony w nim harmonogram, wyrażają duży optymizm w kwestii ram czasowych CCS oraz czasu potrzebnego na jego wprowadzenie. Komisja powinna obecnie skoncentrować się na środkach, które ułatwiłyby uruchomienie 10-12 obiektów demonstracyjnych w 2015 r. oraz stworzenie niezawodnych, obejmujących najważniejsze zagrożenia i jednocześnie niezbyt restrykcyjnych ram dla CCS. Przejściowy etap wyższej wydajności w produkcji energii jest niezwykle pożądany, natomiast nadmierny pośpiech i zbyt restrykcyjne ramy prawne mogłyby poważnie zaszkodzić tej mającej globalne znaczenie koncepcji.

| 1.12 | EKES opowiada się również za intensyfikacją badań naukowych i rozwoju w dziedzinie odnawialnych i alternatywnych źródeł energii, co powinno przyczynić się do bezpiecznej kombinacji źródeł energii w UE. Jednocześnie należy bezzwłocznie zakończyć tworzenie zintegrowanego rynku energetycznego UE. |
| --- | --- |

1.12

EKES opowiada się również za intensyfikacją badań naukowych i rozwoju w dziedzinie odnawialnych i alternatywnych źródeł energii, co powinno przyczynić się do bezpiecznej kombinacji źródeł energii w UE. Jednocześnie należy bezzwłocznie zakończyć tworzenie zintegrowanego rynku energetycznego UE.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Komitet wypowiadał się już na temat kwestii paliw kopalnych w kilku innych opiniach, a ostatnio w opinii rozpoznawczej „Zaopatrzenie UE w energię — strategia optymalizacji” (2), zgodnie z którą UE powinna poważnie zaangażować się w technologie czystego węgla, czyli zwiększenie efektywności elektrowni i komercyjnych zastosowań wychwytywania i składowania dwutlenku węgla. Wykorzystanie gazu zwiększyło się i nadal się zwiększa również z powodu decyzji politycznych. Problemy związane z utrzymaniem się tej tendencji są dziś oczywiste. Nie można na dłuższą metę zastąpić węgla gazem, a ze względu na emisje nie można nim też zastąpić energii jądrowej, ponieważ — podobnie jak ropa — jest on cennym surowcem przemysłowym, wnoszącym znaczną wartość dodaną. |
| --- | --- |

2.1

Komitet wypowiadał się już na temat kwestii paliw kopalnych w kilku innych opiniach, a ostatnio w opinii rozpoznawczej „Zaopatrzenie UE w energię — strategia optymalizacji” (2), zgodnie z którą UE powinna poważnie zaangażować się w technologie czystego węgla, czyli zwiększenie efektywności elektrowni i komercyjnych zastosowań wychwytywania i składowania dwutlenku węgla. Wykorzystanie gazu zwiększyło się i nadal się zwiększa również z powodu decyzji politycznych. Problemy związane z utrzymaniem się tej tendencji są dziś oczywiste. Nie można na dłuższą metę zastąpić węgla gazem, a ze względu na emisje nie można nim też zastąpić energii jądrowej, ponieważ — podobnie jak ropa — jest on cennym surowcem przemysłowym, wnoszącym znaczną wartość dodaną.

| 2.2 | Omawiany dokument dotyczący zrównoważonej produkcji energii z paliw kopalnych został przedstawiony przez Komisję w ramach pakietu energetycznego i klimatycznego „Europejska polityka energetyczna — potrzeba działania” w dniu 10 stycznia 2007 r. |
| --- | --- |

2.2

Omawiany dokument dotyczący zrównoważonej produkcji energii z paliw kopalnych został przedstawiony przez Komisję w ramach pakietu energetycznego i klimatycznego „Europejska polityka energetyczna — potrzeba działania” w dniu 10 stycznia 2007 r.

| 2.3 | W pozostałych częściach pakietu znalazł się wniosek dotyczący dążenia w związku ze zmianami klimatycznymi do obniżenia o 30 % emisji gazów cieplarnianych w krajach rozwiniętych, a w każdym razie o 20 % w samej UE. Pakiet dotyczy również rynku wewnętrznego gazu i energii elektrycznej, połączeń pomiędzy sieciami przesyłu energii elektrycznej i gazu, przyszłej roli energii jądrowej w proponowanym ramowym programie energetyki jądrowej, planu działania na rzecz energii odnawialnej, zwłaszcza stosowania biopaliw w transporcie, oraz przyszłego europejskiego strategicznego planu w dziedzinie technologii energetycznych. Rada Europejska poparła w dniu 9 marca 2007 r. cele i najważniejsze założenia polityczne pakietu. |
| --- | --- |

2.3

W pozostałych częściach pakietu znalazł się wniosek dotyczący dążenia w związku ze zmianami klimatycznymi do obniżenia o 30 % emisji gazów cieplarnianych w krajach rozwiniętych, a w każdym razie o 20 % w samej UE. Pakiet dotyczy również rynku wewnętrznego gazu i energii elektrycznej, połączeń pomiędzy sieciami przesyłu energii elektrycznej i gazu, przyszłej roli energii jądrowej w proponowanym ramowym programie energetyki jądrowej, planu działania na rzecz energii odnawialnej, zwłaszcza stosowania biopaliw w transporcie, oraz przyszłego europejskiego strategicznego planu w dziedzinie technologii energetycznych. Rada Europejska poparła w dniu 9 marca 2007 r. cele i najważniejsze założenia polityczne pakietu.

| 2.4 | Omawiany komunikat służy pokazaniu z perspektywy globalnej działań koniecznych dla zachowania udziału paliw kopalnych, w szczególności węgla, w celu zapewnienia bezpieczeństwa i dywersyfikacji dostaw energii w Europie oraz na świecie w sposób zgodny z celami strategii zrównoważonego rozwoju i polityki przeciwdziałania zmianom klimatycznym. Uwzględniono w nim wyniki prac i opinie zebrane w 2006 r. w ramach działań Drugiego Europejskiego Programu Zmian Klimatycznych (ECCPII), Grupy Wysokiego Szczebla ds. Konkurencyjności, Energii i Środowiska (HLG), prac przygotowawczych do siódmego programu ramowego w dziedzinie badań (FP7) oraz Platformy Technologicznej na rzecz Elektrowni na Paliwa Kopalne z Zerową Emisją. |
| --- | --- |

2.4

Omawiany komunikat służy pokazaniu z perspektywy globalnej działań koniecznych dla zachowania udziału paliw kopalnych, w szczególności węgla, w celu zapewnienia bezpieczeństwa i dywersyfikacji dostaw energii w Europie oraz na świecie w sposób zgodny z celami strategii zrównoważonego rozwoju i polityki przeciwdziałania zmianom klimatycznym. Uwzględniono w nim wyniki prac i opinie zebrane w 2006 r. w ramach działań Drugiego Europejskiego Programu Zmian Klimatycznych (ECCPII), Grupy Wysokiego Szczebla ds. Konkurencyjności, Energii i Środowiska (HLG), prac przygotowawczych do siódmego programu ramowego w dziedzinie badań (FP7) oraz Platformy Technologicznej na rzecz Elektrowni na Paliwa Kopalne z Zerową Emisją.

3.   Dokument Komisji

| 3.1 | Dokument Komisji zawiera analizę roli paliw kopalnych w produkcji energii oraz stwierdza, że paliwa kopalne stanowią ważne źródło energii w Unii Europejskiej i wielu innych krajach. Mają one szczególne znaczenie dla produkcji energii elektrycznej — obecnie ponad 50 % energii elektrycznej w UE wytwarza się z paliw kopalnych, głównie węgla i gazu ziemnego; w niektórych państwach udział ten sięga 80 % (Polska, Grecja). Węgiel jest i pozostanie głównym czynnikiem gwarantującym bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej w UE. Jest on paliwem kopalnym charakteryzującym się obecnie największymi i najbardziej rozprzestrzenionymi zasobami na świecie, które — według szacunków — wystarczą na 130 lat w przypadku lignitu oraz na 200 lat w przypadku węgla kamiennego. |
| --- | --- |

3.1

Dokument Komisji zawiera analizę roli paliw kopalnych w produkcji energii oraz stwierdza, że paliwa kopalne stanowią ważne źródło energii w Unii Europejskiej i wielu innych krajach. Mają one szczególne znaczenie dla produkcji energii elektrycznej — obecnie ponad 50 % energii elektrycznej w UE wytwarza się z paliw kopalnych, głównie węgla i gazu ziemnego; w niektórych państwach udział ten sięga 80 % (Polska, Grecja). Węgiel jest i pozostanie głównym czynnikiem gwarantującym bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej w UE. Jest on paliwem kopalnym charakteryzującym się obecnie największymi i najbardziej rozprzestrzenionymi zasobami na świecie, które — według szacunków — wystarczą na 130 lat w przypadku lignitu oraz na 200 lat w przypadku węgla kamiennego.

| 3.2 | Jednakże węgiel będzie mógł nadal w dużym stopniu przyczyniać się do zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii oraz gospodarki UE i całego świata jedynie w wypadku zastosowania technologii umożliwiających radykalne zmniejszenie emisji dwutlenku węgla powstającego przy jego spalaniu. Jeżeli takie technologie zostaną opracowane na wystarczającą skalę, będą one mogły zostać wykorzystane w rozwiązywaniu problemów spalania innych paliw kopalnych, np. w elektrowniach opalanych gazem. W związku z tym UE powinna opracować rozwiązania technologiczne na rzecz zrównoważonego wykorzystania węgla nie tylko w celu jego utrzymania jako źródła energii w Europie, ale także zagwarantowania możliwości wzrostu zużycia węgla na świecie bez nieodwracalnych szkód dla globalnego klimatu. |
| --- | --- |

3.2

Jednakże węgiel będzie mógł nadal w dużym stopniu przyczyniać się do zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii oraz gospodarki UE i całego świata jedynie w wypadku zastosowania technologii umożliwiających radykalne zmniejszenie emisji dwutlenku węgla powstającego przy jego spalaniu. Jeżeli takie technologie zostaną opracowane na wystarczającą skalę, będą one mogły zostać wykorzystane w rozwiązywaniu problemów spalania innych paliw kopalnych, np. w elektrowniach opalanych gazem. W związku z tym UE powinna opracować rozwiązania technologiczne na rzecz zrównoważonego wykorzystania węgla nie tylko w celu jego utrzymania jako źródła energii w Europie, ale także zagwarantowania możliwości wzrostu zużycia węgla na świecie bez nieodwracalnych szkód dla globalnego klimatu.

| 3.3 | Opracowanie technologii „czystego węgla”, które są obecnie szeroko stosowane w sektorze energetycznym, przyczyniło się w istotnym stopniu do redukcji emisji SO2, NOx, cząstek stałych i pyłów z elektrowni węglowych. Technologie czystego węgla pozwalają ponadto stale podnosić sprawność energetyczną przemiany węgla w energię elektryczną. Dokonania takie stanowią ważny krok w kierunku przyszłych nowych rozwiązań technologicznych określanych jako zrównoważone technologie węglowe, które uwzględniają koncepcje wychwytywania i składowania CO2 („CCS”) w elektrowniach węglowych. |
| --- | --- |

3.3

Opracowanie technologii „czystego węgla”, które są obecnie szeroko stosowane w sektorze energetycznym, przyczyniło się w istotnym stopniu do redukcji emisji SO2, NOx, cząstek stałych i pyłów z elektrowni węglowych. Technologie czystego węgla pozwalają ponadto stale podnosić sprawność energetyczną przemiany węgla w energię elektryczną. Dokonania takie stanowią ważny krok w kierunku przyszłych nowych rozwiązań technologicznych określanych jako zrównoważone technologie węglowe, które uwzględniają koncepcje wychwytywania i składowania CO2 („CCS”) w elektrowniach węglowych.

| 3.4 | Komisja dostrzega szansę osiągnięcia opłacalności komercyjnej zrównoważonych technologii węglowych w ciągu najbliższych 10-15 lat. Wymagać to jednak będzie znacznych inwestycji w przemyśle w postaci szeregu obiektów demonstracyjnych na terytorium UE i poza nim, a także powiązanych inicjatyw politycznych realizowanych długoterminowo, od chwili obecnej prawdopodobnie do 2020 r. lub nawet dłużej. |
| --- | --- |

3.4

Komisja dostrzega szansę osiągnięcia opłacalności komercyjnej zrównoważonych technologii węglowych w ciągu najbliższych 10-15 lat. Wymagać to jednak będzie znacznych inwestycji w przemyśle w postaci szeregu obiektów demonstracyjnych na terytorium UE i poza nim, a także powiązanych inicjatyw politycznych realizowanych długoterminowo, od chwili obecnej prawdopodobnie do 2020 r. lub nawet dłużej.

| 3.5 | Dla ułatwienia tych zmian Komisja znacznie zwiększy fundusze na prace badawczo-rozwojowe w sektorze energetycznym, zaś wprowadzenie technologii wykazujących skuteczność trwałych paliw kopalnych jest jednym z priorytetów na lata 2007-2013. Europejski strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych będzie instrumentem umożliwiającym ogólną koordynację prac badawczo-rozwojowych i działań demonstracyjnych, a dzięki temu umożliwi zwiększenie synergii na szczeblu UE i krajowym. Komisja określi do 2015 r., w oparciu o pozytywne wyniki projektów B+R, najodpowiedniejsze metody wspierania projektów, budowy i eksploatacji dla 12 wielkoskalowych obiektów demonstrujących zrównoważone technologie paliw kopalnych w energetyce komercyjnej. |
| --- | --- |

3.5

Dla ułatwienia tych zmian Komisja znacznie zwiększy fundusze na prace badawczo-rozwojowe w sektorze energetycznym, zaś wprowadzenie technologii wykazujących skuteczność trwałych paliw kopalnych jest jednym z priorytetów na lata 2007-2013. Europejski strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych będzie instrumentem umożliwiającym ogólną koordynację prac badawczo-rozwojowych i działań demonstracyjnych, a dzięki temu umożliwi zwiększenie synergii na szczeblu UE i krajowym. Komisja określi do 2015 r., w oparciu o pozytywne wyniki projektów B+R, najodpowiedniejsze metody wspierania projektów, budowy i eksploatacji dla 12 wielkoskalowych obiektów demonstrujących zrównoważone technologie paliw kopalnych w energetyce komercyjnej.

| 3.6 | Na podstawie obecnych i planowanych inwestycji Komisja oceni, czy nowe elektrownie zasilane paliwami kopalnymi, które są i mają być budowane w UE, wykorzystują najbardziej wydajne z dostępnych technologii, i jeśli obiekty te nie będą wyposażone w CCS, czy nowe instalacje zasilane węglem i gazem będą przystosowane do zastosowania technologii CCS w późniejszym terminie („gotowość do zainstalowania”). Jeżeli okaże się, że tak nie jest, Komisja rozważy wnioski o wprowadzenie instrumentów prawnie obowiązujących tak szybko, jak to możliwe, po przeprowadzeniu odpowiedniej oceny wpływu. |
| --- | --- |

3.6

Na podstawie obecnych i planowanych inwestycji Komisja oceni, czy nowe elektrownie zasilane paliwami kopalnymi, które są i mają być budowane w UE, wykorzystują najbardziej wydajne z dostępnych technologii, i jeśli obiekty te nie będą wyposażone w CCS, czy nowe instalacje zasilane węglem i gazem będą przystosowane do zastosowania technologii CCS w późniejszym terminie („gotowość do zainstalowania”). Jeżeli okaże się, że tak nie jest, Komisja rozważy wnioski o wprowadzenie instrumentów prawnie obowiązujących tak szybko, jak to możliwe, po przeprowadzeniu odpowiedniej oceny wpływu.

| 3.7 | W 2007 r. Komisja oceni potencjalne ryzyko związane z CCS i ustanowi wymogi udzielania pozwoleń na działalność związaną z CCS oraz reguły zarządzania określonym ryzykiem i jego konsekwencjami. Po ustanowieniu odpowiedniego systemu zarządzania można go będzie połączyć ze zmianami istniejących uregulowań w obszarze środowiska naturalnego na szczeblu UE, tak aby zlikwidować wszelkie niepotrzebne przeszkody w stosowaniu technologii CCS. Komisja oceni ponadto, czy konieczna jest zmiana istniejących instrumentów (np. dyrektywy dotyczącej oceny oddziaływania na środowisko oraz dyrektywy dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli), lub będzie wnioskować o niezależne uregulowania prawne. Komisja oceni także, które aspekty ram prawnych należałoby uregulować na szczeblu UE, a które na szczeblu krajowym. |
| --- | --- |

3.7

W 2007 r. Komisja oceni potencjalne ryzyko związane z CCS i ustanowi wymogi udzielania pozwoleń na działalność związaną z CCS oraz reguły zarządzania określonym ryzykiem i jego konsekwencjami. Po ustanowieniu odpowiedniego systemu zarządzania można go będzie połączyć ze zmianami istniejących uregulowań w obszarze środowiska naturalnego na szczeblu UE, tak aby zlikwidować wszelkie niepotrzebne przeszkody w stosowaniu technologii CCS. Komisja oceni ponadto, czy konieczna jest zmiana istniejących instrumentów (np. dyrektywy dotyczącej oceny oddziaływania na środowisko oraz dyrektywy dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli), lub będzie wnioskować o niezależne uregulowania prawne. Komisja oceni także, które aspekty ram prawnych należałoby uregulować na szczeblu UE, a które na szczeblu krajowym.

| 3.8 | Komisja stwierdza, że niezbędne są długoterminowe, jasne i przewidywalne ramy, aby ułatwić płynne i szybkie przejście do energetyki węglowej opartej na CCS. Jest to niezbędne, aby umożliwić spółkom energetycznym podjęcie koniecznych inwestycji i badań w poczuciu pewności, że konkurencja będzie podążała w podobnym kierunku. W oparciu o obecnie dostępne informacje Komisja jest zdania, że od 2020 r. wszystkie nowe elektrownie węglowe powinny być wyposażane w urządzenia CCS. Istniejące elektrownie powinny wówczas stopniowo dostosowywać się do tego modelu. Komisja określi najlepszy harmonogram doposażenia elektrowni na paliwa kopalne w okresie następującym po wykazaniu opłacalności ekonomicznej zrównoważonych technologii węglowych. |
| --- | --- |

3.8

Komisja stwierdza, że niezbędne są długoterminowe, jasne i przewidywalne ramy, aby ułatwić płynne i szybkie przejście do energetyki węglowej opartej na CCS. Jest to niezbędne, aby umożliwić spółkom energetycznym podjęcie koniecznych inwestycji i badań w poczuciu pewności, że konkurencja będzie podążała w podobnym kierunku. W oparciu o obecnie dostępne informacje Komisja jest zdania, że od 2020 r. wszystkie nowe elektrownie węglowe powinny być wyposażane w urządzenia CCS. Istniejące elektrownie powinny wówczas stopniowo dostosowywać się do tego modelu. Komisja określi najlepszy harmonogram doposażenia elektrowni na paliwa kopalne w okresie następującym po wykazaniu opłacalności ekonomicznej zrównoważonych technologii węglowych.

| 3.9 | Szacunki kosztów wychwytywania CO2 powstałego przy produkcji energii elektrycznej i późniejszego jego składowania na obecnym poziomie rozwoju technologicznego sięgają 70 EUR za tonę CO2, co powoduje, że obecnie wykorzystanie tej technologii na dużą skalę byłoby niezwykle kosztowne. W dostępnych modelach i analizach obejmujących perspektywę średnio-i długookresową szacuje się koszty CCS w 2020 r. na 20-30 EUR za tonę CO2. Oznaczałoby to w modelach kosztów energetyki węglowej wykorzystującej CCS w 2020 r., lub krótko później, nakłady przekraczające o 10 % aktualne poziomy lub nawet im równe. |
| --- | --- |

3.9

Szacunki kosztów wychwytywania CO2 powstałego przy produkcji energii elektrycznej i późniejszego jego składowania na obecnym poziomie rozwoju technologicznego sięgają 70 EUR za tonę CO2, co powoduje, że obecnie wykorzystanie tej technologii na dużą skalę byłoby niezwykle kosztowne. W dostępnych modelach i analizach obejmujących perspektywę średnio-i długookresową szacuje się koszty CCS w 2020 r. na 20-30 EUR za tonę CO2. Oznaczałoby to w modelach kosztów energetyki węglowej wykorzystującej CCS w 2020 r., lub krótko później, nakłady przekraczające o 10 % aktualne poziomy lub nawet im równe.

| 3.10 | Potencjalnie niekorzystny wpływ na środowisko naturalne dalszego stosowania paliw kopalnych i zastosowania technologii CCS wiąże się przede wszystkim z możliwością uwalniania się składowanego CO2. Wpływ takiego zjawiska może mieć charakter lokalny (biosfera miejscowa) i globalny (klimat). Międzynarodowa Grupa ds. Zmian Klimatycznych (IPCC) opublikowała w tej sprawie sprawozdanie, z którego wynika, że na podstawie obecnych doświadczeń ilość CO2 zatrzymywanego w odpowiednio wybranych i zarządzanych miejscach składowania będzie najpewniej przekraczać 99 % w ciągu 100 lat. Wybór miejsca składowania i zarządzanie są zatem podstawowymi czynnikami pozwalającymi zmniejszać ryzyko. W ocenie wpływu przeprowadzonej w celu ustanowienia ram prawnych Komisja określi wszystkie potencjalne zagrożenia i zaproponuje odpowiednie zabezpieczenia. |
| --- | --- |

3.10

Potencjalnie niekorzystny wpływ na środowisko naturalne dalszego stosowania paliw kopalnych i zastosowania technologii CCS wiąże się przede wszystkim z możliwością uwalniania się składowanego CO2. Wpływ takiego zjawiska może mieć charakter lokalny (biosfera miejscowa) i globalny (klimat). Międzynarodowa Grupa ds. Zmian Klimatycznych (IPCC) opublikowała w tej sprawie sprawozdanie, z którego wynika, że na podstawie obecnych doświadczeń ilość CO2 zatrzymywanego w odpowiednio wybranych i zarządzanych miejscach składowania będzie najpewniej przekraczać 99 % w ciągu 100 lat. Wybór miejsca składowania i zarządzanie są zatem podstawowymi czynnikami pozwalającymi zmniejszać ryzyko. W ocenie wpływu przeprowadzonej w celu ustanowienia ram prawnych Komisja określi wszystkie potencjalne zagrożenia i zaproponuje odpowiednie zabezpieczenia.

| 3.11 | Oczekuje się, że zrównoważone technologie paliw kopalnych, a w szczególności CCS, przyniosą znaczne korzyści. Pozwolą one skutecznie wyeliminować do 90 % emisji CO2 z elektrowni zasilanych paliwami kopalnymi. Do 2030 r. oznaczać to może całkowitą redukcję emisji CO2 w 27 państwach UE o 25-30 % w porównaniu z 2000 r. Wczesne zaangażowanie krajów trzecich w rozwój i stosowanie zrównoważonych technologii węglowych, a w szczególności ich elementów związanych z CCS, jest niezbędne do zrównoważonego rozwoju gospodarczego na świecie i zapobiegania zmianom klimatycznym w ramach scenariusza zakładającego zwiększone wykorzystanie zasobów węgla na świecie. Powodzenie zrównoważonych technologii węglowych, a przede wszystkim komercjalizacji CCS na dużą skalę, zapewni ponadto większą dostępność energii w najbiedniejszych rejonach świata, które wciąż są jej pozbawione. |
| --- | --- |

3.11

Oczekuje się, że zrównoważone technologie paliw kopalnych, a w szczególności CCS, przyniosą znaczne korzyści. Pozwolą one skutecznie wyeliminować do 90 % emisji CO2 z elektrowni zasilanych paliwami kopalnymi. Do 2030 r. oznaczać to może całkowitą redukcję emisji CO2 w 27 państwach UE o 25-30 % w porównaniu z 2000 r. Wczesne zaangażowanie krajów trzecich w rozwój i stosowanie zrównoważonych technologii węglowych, a w szczególności ich elementów związanych z CCS, jest niezbędne do zrównoważonego rozwoju gospodarczego na świecie i zapobiegania zmianom klimatycznym w ramach scenariusza zakładającego zwiększone wykorzystanie zasobów węgla na świecie. Powodzenie zrównoważonych technologii węglowych, a przede wszystkim komercjalizacji CCS na dużą skalę, zapewni ponadto większą dostępność energii w najbiedniejszych rejonach świata, które wciąż są jej pozbawione.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | EKES z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji i zgadza się z analizą oraz opisem przedstawionymi w dokumencie. Skuteczne reagowanie na zagrożenia związane ze zmianami klimatu na skalę światową, przy równoczesnym dalszym zaspokajaniu wysokich potrzeb energetycznych gospodarek rozwijających się stanowi ważny problem międzynarodowy. |
| --- | --- |

4.1

EKES z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji i zgadza się z analizą oraz opisem przedstawionymi w dokumencie. Skuteczne reagowanie na zagrożenia związane ze zmianami klimatu na skalę światową, przy równoczesnym dalszym zaspokajaniu wysokich potrzeb energetycznych gospodarek rozwijających się stanowi ważny problem międzynarodowy.

| 4.2 | Emisje CO2 z elektrowni węglowych stanowią 24 % wszystkich emisji CO2 w UE. Emisje pochodzące z produkcji energii w elektrowniach zasilanych paliwami kopalnymi są wysoce skoncentrowane ze względu na znaczne zużycie paliwa w dużych obiektach spalania i z tego względu elektrownie tego rodzaju są najodpowiedniejsze do instalowania urządzeń do CCS. Oznacza to zastosowanie systemów wychwytywania i trwałego składowania CO2. Systemy tego rodzaju działają na trzech niezależnych etapach:






  a) | wychwycenie i wydzielenie CO2 z gazów kominowych w miejscu wydzielania (zwykle za kotłem), |
| --- | --- | --- |

4.2

Emisje CO2 z elektrowni węglowych stanowią 24 % wszystkich emisji CO2 w UE. Emisje pochodzące z produkcji energii w elektrowniach zasilanych paliwami kopalnymi są wysoce skoncentrowane ze względu na znaczne zużycie paliwa w dużych obiektach spalania i z tego względu elektrownie tego rodzaju są najodpowiedniejsze do instalowania urządzeń do CCS. Oznacza to zastosowanie systemów wychwytywania i trwałego składowania CO2. Systemy tego rodzaju działają na trzech niezależnych etapach:

a)

wychwycenie i wydzielenie CO2 z gazów kominowych w miejscu wydzielania (zwykle za kotłem),

| b) | przetransportowanie CO2 do miejsca jego trwałego składowania (głównie rurociągami), |
| --- | --- |

b)

przetransportowanie CO2 do miejsca jego trwałego składowania (głównie rurociągami),

| c) | ostateczne i trwałe składowanie CO2 (w odpowiednich formacjach geologicznych lub w morzu), przy uwzględnieniu najostrzejszych wymogów bezpieczeństwa składowania. |
| --- | --- |

c)

ostateczne i trwałe składowanie CO2 (w odpowiednich formacjach geologicznych lub w morzu), przy uwzględnieniu najostrzejszych wymogów bezpieczeństwa składowania.

| 4.3 | W nadchodzących dziesięcioleciach węgiel najprawdopodobniej pozostanie źródłem energii w Europie. Szczególne cechy węgla — jego dostępność, przystępna cena i znaczenie dla stabilizacji rynków energii — gwarantują, że będzie on nadal najważniejszym paliwem w ekonomicznej produkcji energii elektrycznej. Zarówno na świecie, jak i w UE rozkład zasobów węgla jest nierówny. Ogólnie pocieszające jest, że największe zasoby znajdują się w stabilnych politycznie krajach o rozwiniętej gospodarce. Złoża znajdujące się w krajach rozwiniętych UE zostały w dużym stopniu wyczerpane w wyniku wieloletniego wydobycia w ostatnim okresie i dlatego kilka krajów UE zdecydowało się na stopniowe ograniczanie, a nawet zaprzestanie wydobycia węgla. |
| --- | --- |

4.3

W nadchodzących dziesięcioleciach węgiel najprawdopodobniej pozostanie źródłem energii w Europie. Szczególne cechy węgla — jego dostępność, przystępna cena i znaczenie dla stabilizacji rynków energii — gwarantują, że będzie on nadal najważniejszym paliwem w ekonomicznej produkcji energii elektrycznej. Zarówno na świecie, jak i w UE rozkład zasobów węgla jest nierówny. Ogólnie pocieszające jest, że największe zasoby znajdują się w stabilnych politycznie krajach o rozwiniętej gospodarce. Złoża znajdujące się w krajach rozwiniętych UE zostały w dużym stopniu wyczerpane w wyniku wieloletniego wydobycia w ostatnim okresie i dlatego kilka krajów UE zdecydowało się na stopniowe ograniczanie, a nawet zaprzestanie wydobycia węgla.

| 4.4 | Jedna trzecia krajów Unii może w całości polegać na własnych złożach węgla, podczas gdy pozostałe dwie trzecie krajów są w dużej mierze uzależnione od importu węgla kamiennego. Wydobycie węgla kamiennego w UE wyniosło w 2006 r. 161,6 mln ton, podczas gdy 235,3 mln ton zostało przywiezionych. Zużycie lignitu osiągnęło w tym samym roku poziom 373,8 mln ton i zostało w całości pokryte z zasobów własnych. Z tego względu konieczne jest opracowanie i przyjęcie na szeroką skalę opłacalnych sposobów znacznego obniżenia emisji CO2 z elektrowni węglowych. |
| --- | --- |

4.4

Jedna trzecia krajów Unii może w całości polegać na własnych złożach węgla, podczas gdy pozostałe dwie trzecie krajów są w dużej mierze uzależnione od importu węgla kamiennego. Wydobycie węgla kamiennego w UE wyniosło w 2006 r. 161,6 mln ton, podczas gdy 235,3 mln ton zostało przywiezionych. Zużycie lignitu osiągnęło w tym samym roku poziom 373,8 mln ton i zostało w całości pokryte z zasobów własnych. Z tego względu konieczne jest opracowanie i przyjęcie na szeroką skalę opłacalnych sposobów znacznego obniżenia emisji CO2 z elektrowni węglowych.

| 4.5 | W ramach technologii węglowej istnieje możliwość znacznego ograniczenia emisji CO2
   (3). W krótkim lub średnim okresie wymagałoby to stworzenia warunków rynkowych i prawnych sprzyjających inwestycjom w najnowocześniejsze technologie, które pozwolą poprawić wydajność produkcji energii elektrycznej z węgla i w ten sposób zredukować związaną z tym emisję CO2. Konieczne są także wspólne działania Komisji, rządów państw członkowskich i przemysłu, aby wesprzeć skoordynowane na całym świecie badania naukowe, rozwój i demonstracje technologii czystego węgla, takich jak wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla, które w dłuższym okresie doprowadzą do niemal zerowej emisji CO2 ze stosowania węgla. |
| --- | --- |

4.5

W ramach technologii węglowej istnieje możliwość znacznego ograniczenia emisji CO2
   (3). W krótkim lub średnim okresie wymagałoby to stworzenia warunków rynkowych i prawnych sprzyjających inwestycjom w najnowocześniejsze technologie, które pozwolą poprawić wydajność produkcji energii elektrycznej z węgla i w ten sposób zredukować związaną z tym emisję CO2. Konieczne są także wspólne działania Komisji, rządów państw członkowskich i przemysłu, aby wesprzeć skoordynowane na całym świecie badania naukowe, rozwój i demonstracje technologii czystego węgla, takich jak wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla, które w dłuższym okresie doprowadzą do niemal zerowej emisji CO2 ze stosowania węgla.

| 4.6 | Nie istnieją obecnie sprawdzone i opłacalne sposoby usuwania i wychwytywania znacznej części emisji CO2 z elektrowni węglowych — technologia ta jest wciąż w fazie rozwoju. Jednakże perspektywy opracowania i skomercjalizowania tego rodzaju technologii węglowych o niemal zerowej emisji w ciągu najbliższych dwudziestu lat są obiecujące. Instalacje CCS w elektrowniach prawdopodobnie zmniejszają wydajność produkcji energii, ponieważ same ją zużywają. Ogólna wydajność zależy od stosowanej technologii: preferowana technologia OXYFUEL pochłania 8-10 % produkowanej energii elektrycznej, a w przypadku innych technologii zużycie to jest jeszcze wyższe. Oznacza to, że na dostarczenie do sieci jednej MWh energii elektrycznej potrzeba byłoby więcej paliwa, a zatem niezbędna jest wyższa wydajność produkcji. Przyszłe wyposażenia CCS charakteryzowałyby się jeszcze większym wewnętrznym zużyciem energii dla potrzeb ich eksploatacji. |
| --- | --- |

4.6

Nie istnieją obecnie sprawdzone i opłacalne sposoby usuwania i wychwytywania znacznej części emisji CO2 z elektrowni węglowych — technologia ta jest wciąż w fazie rozwoju. Jednakże perspektywy opracowania i skomercjalizowania tego rodzaju technologii węglowych o niemal zerowej emisji w ciągu najbliższych dwudziestu lat są obiecujące. Instalacje CCS w elektrowniach prawdopodobnie zmniejszają wydajność produkcji energii, ponieważ same ją zużywają. Ogólna wydajność zależy od stosowanej technologii: preferowana technologia OXYFUEL pochłania 8-10 % produkowanej energii elektrycznej, a w przypadku innych technologii zużycie to jest jeszcze wyższe. Oznacza to, że na dostarczenie do sieci jednej MWh energii elektrycznej potrzeba byłoby więcej paliwa, a zatem niezbędna jest wyższa wydajność produkcji. Przyszłe wyposażenia CCS charakteryzowałyby się jeszcze większym wewnętrznym zużyciem energii dla potrzeb ich eksploatacji.

| 4.7 | W międzyczasie opłacalnym sposobem ograniczenia wzrostu emisji CO2 jest poprawa wydajności istniejących i nowych elektrowni węglowych. Zastosowanie najlepszych dostępnych technologii powinno być priorytetem przy planowaniu znacznej części nowych instalacji węglowych, które muszą zostać wybudowane w najbliższej przyszłości. Pożądane jest, aby w miarę możliwości obiekty te były projektowane w sposób pozwalający na niezbyt kosztowne doposażenie w instalacje CCS, gdy technologia ta stanie się dostępna dla zastosowań komercyjnych. |
| --- | --- |

4.7

W międzyczasie opłacalnym sposobem ograniczenia wzrostu emisji CO2 jest poprawa wydajności istniejących i nowych elektrowni węglowych. Zastosowanie najlepszych dostępnych technologii powinno być priorytetem przy planowaniu znacznej części nowych instalacji węglowych, które muszą zostać wybudowane w najbliższej przyszłości. Pożądane jest, aby w miarę możliwości obiekty te były projektowane w sposób pozwalający na niezbyt kosztowne doposażenie w instalacje CCS, gdy technologia ta stanie się dostępna dla zastosowań komercyjnych.

| 4.8 | EKES potwierdza wyrażone wcześniej zdanie, że skala problemu niezbędnych ograniczeń emisji oznacza, że wszelkie potencjalnie opłacalne źródła energii i technologie jej pozyskiwania muszą zostać rozwinięte w celu osiągnięcia maksymalnego praktycznego i komercyjnego potencjału. Przejście na zrównoważone źródła energii przewiduje ważną rolę węgla, innych paliw kopalnych, a także energii jądrowej i odnawialnej oraz oszczędności energii, przy czym każdy z tych elementów przyczyni się do tego w czasie i zakresie podyktowanym wykonalnością techniczną i przystępnością cenową. |
| --- | --- |

4.8

EKES potwierdza wyrażone wcześniej zdanie, że skala problemu niezbędnych ograniczeń emisji oznacza, że wszelkie potencjalnie opłacalne źródła energii i technologie jej pozyskiwania muszą zostać rozwinięte w celu osiągnięcia maksymalnego praktycznego i komercyjnego potencjału. Przejście na zrównoważone źródła energii przewiduje ważną rolę węgla, innych paliw kopalnych, a także energii jądrowej i odnawialnej oraz oszczędności energii, przy czym każdy z tych elementów przyczyni się do tego w czasie i zakresie podyktowanym wykonalnością techniczną i przystępnością cenową.

| 4.9 | Mimo iż doświadczenia związane z zastosowaniem CCS mogą zostać zasadnie uznane za obiecujące, nie powinny doprowadzić do sytuacji, w której już teraz strategie i cele polityki energetycznej są przyjmowane jako „środki obowiązujące” na podstawie szerokiego zastosowania technologii CCS. |
| --- | --- |

4.9

Mimo iż doświadczenia związane z zastosowaniem CCS mogą zostać zasadnie uznane za obiecujące, nie powinny doprowadzić do sytuacji, w której już teraz strategie i cele polityki energetycznej są przyjmowane jako „środki obowiązujące” na podstawie szerokiego zastosowania technologii CCS.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | Węgiel odgrywa bardzo ważną rolę w produkcji energii elektrycznej w Europie, jednakże 70 % energii pochodzącej z węgla produkowane jest w elektrowniach wybudowanych ponad 20 lat temu. Niewielkie zwiększenie zużycia energii oraz zbliżające się zakończenie technicznej/ekonomicznej przydatności większości istniejących elektrowni spowoduje konieczność stworzenia nowych obiektów generujących ok. 350 GW energii elektrycznej do 2020 r. oraz ok. 500 GW do 2030 r. Obliczenie kosztów wybudowania w UE elektrowni węglowych z instalacją CCS opiera się na optymistycznym kosztorysie budowy nowej elektrowni o mocy 300 MW, wynoszącym 500 mln EUR (ok. 1,7 mln EUR na 1 MW instalacji). Na doposażenie nowoczesnej elektrowni wybudowanej od dnia dzisiejszego do 2020 r. potrzeba 0,5-0,7 mln EUR na 1 MW instalacji, zaś koszt doposażenia istniejących obiektów osiąga poziom aż 1 mln EUR na 1 MW instalacji. Jeżeli do 2030 r. możliwości produkcyjne w wymiarze 500 GW zostałyby doprowadzone do najbardziej zaawansowanego stanu technologicznego z instalacjami CCS, szacowany koszt inwestycji wyniesie 600-800 mld EUR. |
| --- | --- |

5.1

Węgiel odgrywa bardzo ważną rolę w produkcji energii elektrycznej w Europie, jednakże 70 % energii pochodzącej z węgla produkowane jest w elektrowniach wybudowanych ponad 20 lat temu. Niewielkie zwiększenie zużycia energii oraz zbliżające się zakończenie technicznej/ekonomicznej przydatności większości istniejących elektrowni spowoduje konieczność stworzenia nowych obiektów generujących ok. 350 GW energii elektrycznej do 2020 r. oraz ok. 500 GW do 2030 r. Obliczenie kosztów wybudowania w UE elektrowni węglowych z instalacją CCS opiera się na optymistycznym kosztorysie budowy nowej elektrowni o mocy 300 MW, wynoszącym 500 mln EUR (ok. 1,7 mln EUR na 1 MW instalacji). Na doposażenie nowoczesnej elektrowni wybudowanej od dnia dzisiejszego do 2020 r. potrzeba 0,5-0,7 mln EUR na 1 MW instalacji, zaś koszt doposażenia istniejących obiektów osiąga poziom aż 1 mln EUR na 1 MW instalacji. Jeżeli do 2030 r. możliwości produkcyjne w wymiarze 500 GW zostałyby doprowadzone do najbardziej zaawansowanego stanu technologicznego z instalacjami CCS, szacowany koszt inwestycji wyniesie 600-800 mld EUR.

| 5.2 | EKES docenia, że w dłuższym okresie, po 2020 r., wychwytywanie i składowanie CO2 może oferować możliwość niemal zerowej jego emisji z elektrowni węglowych. Zrealizowanie tej możliwości wymaga już teraz skoordynowanych badań naukowych, rozwoju i demonstracji. |
| --- | --- |

5.2

EKES docenia, że w dłuższym okresie, po 2020 r., wychwytywanie i składowanie CO2 może oferować możliwość niemal zerowej jego emisji z elektrowni węglowych. Zrealizowanie tej możliwości wymaga już teraz skoordynowanych badań naukowych, rozwoju i demonstracji.

| 5.2.1 | W ciągu następnego dziesięciolecia opłacalna redukcja emisji CO2 może być wynikiem wyższej wydajności spalania węgla osiągniętej dzięki bardziej powszechnemu stosowaniu najnowocześniejszych technologii w zakresie elektrowni węglowych. |
| --- | --- |

5.2.1

W ciągu następnego dziesięciolecia opłacalna redukcja emisji CO2 może być wynikiem wyższej wydajności spalania węgla osiągniętej dzięki bardziej powszechnemu stosowaniu najnowocześniejszych technologii w zakresie elektrowni węglowych.

| 5.2.2 | Strategie te wzajemnie się uzupełniają i opierają na technicznych rozwiązaniach, które muszą zostać sprawdzone, takich jak: stosowanie w krótkim i średnim okresie nowoczesnych, wydajnych technologii produkcji energii z węgla może w dłuższym okresie pozwolić na ograniczenie kosztów wychwytywania dwutlenku węgla, jeżeli elektrownie te zostaną zaprojektowane w sposób pozwalający na niedrogie doposażenie w urządzenia do wychwytywania dwutlenku węgla, kiedy technologia ta stanie się dostępna dla zastosowań komercyjnych. |
| --- | --- |

5.2.2

Strategie te wzajemnie się uzupełniają i opierają na technicznych rozwiązaniach, które muszą zostać sprawdzone, takich jak: stosowanie w krótkim i średnim okresie nowoczesnych, wydajnych technologii produkcji energii z węgla może w dłuższym okresie pozwolić na ograniczenie kosztów wychwytywania dwutlenku węgla, jeżeli elektrownie te zostaną zaprojektowane w sposób pozwalający na niedrogie doposażenie w urządzenia do wychwytywania dwutlenku węgla, kiedy technologia ta stanie się dostępna dla zastosowań komercyjnych.

| 5.2.3 | W ramach siódmego programu ramowego przewiduje się, że radykalne przekształcenie systemu energetycznego w system o mniejszej lub zerowej emisji dwutlenku węgla, który byłby solidny, konkurencyjny i trwały, wymaga nowych technologii i materiałów. Ryzyko jest zbyt duże, a zyski zbyt niepewne, by prywatne firmy mogły zapewnić całość inwestycji niezbędnych dla badań, rozwoju, demonstracji i wdrożenia. Budżet siódmego programu ramowego w wysokości 2,35 mld na lata 2007-2013 obejmuje CCS i technologie czystego węgla. |
| --- | --- |

5.2.3

W ramach siódmego programu ramowego przewiduje się, że radykalne przekształcenie systemu energetycznego w system o mniejszej lub zerowej emisji dwutlenku węgla, który byłby solidny, konkurencyjny i trwały, wymaga nowych technologii i materiałów. Ryzyko jest zbyt duże, a zyski zbyt niepewne, by prywatne firmy mogły zapewnić całość inwestycji niezbędnych dla badań, rozwoju, demonstracji i wdrożenia. Budżet siódmego programu ramowego w wysokości 2,35 mld na lata 2007-2013 obejmuje CCS i technologie czystego węgla.

| 5.2.4 | Pojęcie „gotowości do zainstalowania” powinno zostać należycie zdefiniowane. Pomyślne wdrożenie wymaga współpracy ze strony organów prawodawczych i przemysłu — rynek komercyjny nie może działać prawidłowo bez odpowiednich i stabilnych ram politycznych. |
| --- | --- |

5.2.4

Pojęcie „gotowości do zainstalowania” powinno zostać należycie zdefiniowane. Pomyślne wdrożenie wymaga współpracy ze strony organów prawodawczych i przemysłu — rynek komercyjny nie może działać prawidłowo bez odpowiednich i stabilnych ram politycznych.

| 5.2.5 | EKES dostrzega pilną potrzebę zwiększenia możliwości produkcyjnych i modernizacji elektrowni. Z uwagi na planowany wzrost wykorzystania energii przywożonej do 69 % do 2030 r. szerokie zróżnicowanie źródeł energii jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii. Ustabilizowanie udziału węgla w produkcji energii może w istotnym stopniu przyczynić się do zabezpieczenia dostaw energii w UE. |
| --- | --- |

5.2.5

EKES dostrzega pilną potrzebę zwiększenia możliwości produkcyjnych i modernizacji elektrowni. Z uwagi na planowany wzrost wykorzystania energii przywożonej do 69 % do 2030 r. szerokie zróżnicowanie źródeł energii jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii. Ustabilizowanie udziału węgla w produkcji energii może w istotnym stopniu przyczynić się do zabezpieczenia dostaw energii w UE.

| 5.2.6 | Przy stałym zwiększaniu wydajności elektrowni oraz opracowaniu technologii niemal zerowej emisji węgiel przyczyni się do spełnienia wymogów zapobiegawczej ochrony klimatu. Podczas ustalania reguł handlu prawami do emisji w każdym państwie członkowskim UE należy skoncentrować się na poprawie wydajności w celu obniżenia poziomu emisji gazów cieplarnianych. |
| --- | --- |

5.2.6

Przy stałym zwiększaniu wydajności elektrowni oraz opracowaniu technologii niemal zerowej emisji węgiel przyczyni się do spełnienia wymogów zapobiegawczej ochrony klimatu. Podczas ustalania reguł handlu prawami do emisji w każdym państwie członkowskim UE należy skoncentrować się na poprawie wydajności w celu obniżenia poziomu emisji gazów cieplarnianych.

| 5.2.7 | Uproszczenie procedur udzielania zezwoleń, a także ich stopniowe zharmonizowanie poprzez współpracę krajowych organów nadzoru potrzebne jest dla maksymalnego skrócenia długiego okresu realizacji projektów inwestycyjnych bez naruszania najwyższych standardów bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

5.2.7

Uproszczenie procedur udzielania zezwoleń, a także ich stopniowe zharmonizowanie poprzez współpracę krajowych organów nadzoru potrzebne jest dla maksymalnego skrócenia długiego okresu realizacji projektów inwestycyjnych bez naruszania najwyższych standardów bezpieczeństwa.

| 5.3 | EKES zwraca także uwagę na fakt, że choć węgiel jest najważniejszym paliwem w produkcji energii elektrycznej oraz ważnym elementem procesu produkcji stali i innych procesów przemysłowych, to będzie miał on do odegrania ważną rolę w zaspokajaniu zapotrzebowania na energię w przyszłości jako wsparcie w przejściu do gospodarki opartej na wodorze. Dzięki skraplaniu węgiel może zastąpić ropę naftową, może też służyć jako surowiec do produkcji gazu syntetycznego. Tego rodzaju technologie i zastosowania będą z czasem odgrywać również ważną rolę w zapewnieniu zrównoważonego doboru źródeł energii. Komisja w swoim dokumencie nie omówiła tych ważnych elementów obecnego i przyszłego zastosowania węgla. |
| --- | --- |

5.3

EKES zwraca także uwagę na fakt, że choć węgiel jest najważniejszym paliwem w produkcji energii elektrycznej oraz ważnym elementem procesu produkcji stali i innych procesów przemysłowych, to będzie miał on do odegrania ważną rolę w zaspokajaniu zapotrzebowania na energię w przyszłości jako wsparcie w przejściu do gospodarki opartej na wodorze. Dzięki skraplaniu węgiel może zastąpić ropę naftową, może też służyć jako surowiec do produkcji gazu syntetycznego. Tego rodzaju technologie i zastosowania będą z czasem odgrywać również ważną rolę w zapewnieniu zrównoważonego doboru źródeł energii. Komisja w swoim dokumencie nie omówiła tych ważnych elementów obecnego i przyszłego zastosowania węgla.

| 5.4 | Tocząca się obecnie ożywiona debata na temat możliwości wykorzystania węgla w nadchodzących dziesięcioleciach doprowadziła do odsunięcia na drugi plan zagadnień związanych z wydobyciem węgla. Tymczasem eksploatacja miejscowych złóż lignitu i węgla kamiennego nadal wymaga odpowiednich warunków politycznych i gospodarczych. Wydobycie i przekształcanie energii może istotnie przyczynić się do poprawy miejscowych warunków gospodarczych i zwiększenia zatrudnienia. Przy spalaniu własnego węgla dodatkowa wartość związana z wydobyciem, przekształcaniem i dystrybucją pozostaje wewnątrz UE. W przypadku użycia ropy i gazu około 75 % ceny przeznaczone jest na pokrycie kosztów przywozu. |
| --- | --- |

5.4

Tocząca się obecnie ożywiona debata na temat możliwości wykorzystania węgla w nadchodzących dziesięcioleciach doprowadziła do odsunięcia na drugi plan zagadnień związanych z wydobyciem węgla. Tymczasem eksploatacja miejscowych złóż lignitu i węgla kamiennego nadal wymaga odpowiednich warunków politycznych i gospodarczych. Wydobycie i przekształcanie energii może istotnie przyczynić się do poprawy miejscowych warunków gospodarczych i zwiększenia zatrudnienia. Przy spalaniu własnego węgla dodatkowa wartość związana z wydobyciem, przekształcaniem i dystrybucją pozostaje wewnątrz UE. W przypadku użycia ropy i gazu około 75 % ceny przeznaczone jest na pokrycie kosztów przywozu.

| 5.5 | Utrzymanie udziału energii produkowanej z paliw kopalnych (węgla) na obecnym poziomie jest również niezwykle ważne z uwagi na uwarunkowania społeczne panujące w nowych państwach członkowskich — spośród 286 500 pracowników fizycznych zatrudnionych ogółem w górnictwie węglowym w UE, w nowych państwach członkowskich w tym sektorze zatrudnionych jest 212 100 osób. Należy mieć szczególne baczenie na niezwykle ciężkie warunki pracy górników w UE. |
| --- | --- |

5.5

Utrzymanie udziału energii produkowanej z paliw kopalnych (węgla) na obecnym poziomie jest również niezwykle ważne z uwagi na uwarunkowania społeczne panujące w nowych państwach członkowskich — spośród 286 500 pracowników fizycznych zatrudnionych ogółem w górnictwie węglowym w UE, w nowych państwach członkowskich w tym sektorze zatrudnionych jest 212 100 osób. Należy mieć szczególne baczenie na niezwykle ciężkie warunki pracy górników w UE.

| 5.6 | Zmniejszenie obszarów wydobycia węgla w ramach planowania regionalnego, a także nadmierne obciążenie przepisami z zakresu ochrony środowiska naturalnego wielokrotnie prowadziły w przeszłości do niepotrzebnych opóźnień i dodatkowego obciążania kopalń. Umiejscowienie złóż oraz mobilność prac górniczych w trakcie wydobycia surowców wiążą się ze szczególnymi trudnościami w porównaniu z innymi gałęziami przemysłu. Należy uwzględnić te szczególne uwarunkowania, przede wszystkim podczas tworzenia ram prawnych w kwestiach ochrony środowiska naturalnego, np. w prawodawstwie dotyczącym odpadów, ochrony gleby i wody. |
| --- | --- |

5.6

Zmniejszenie obszarów wydobycia węgla w ramach planowania regionalnego, a także nadmierne obciążenie przepisami z zakresu ochrony środowiska naturalnego wielokrotnie prowadziły w przeszłości do niepotrzebnych opóźnień i dodatkowego obciążania kopalń. Umiejscowienie złóż oraz mobilność prac górniczych w trakcie wydobycia surowców wiążą się ze szczególnymi trudnościami w porównaniu z innymi gałęziami przemysłu. Należy uwzględnić te szczególne uwarunkowania, przede wszystkim podczas tworzenia ram prawnych w kwestiach ochrony środowiska naturalnego, np. w prawodawstwie dotyczącym odpadów, ochrony gleby i wody.

| 5.7 | EKES jest również zdania, że dokument Komisji, a także określony w nim harmonogram, wyrażają duży optymizm w kwestii ram czasowych CCS oraz czasu potrzebnego na jego wprowadzenie. Mimo że znane są ogólne zasady, rozwiązania technologiczne wymagają dłuższego czasu i nie należy oczekiwać przełomowych osiągnięć, które zastąpiłyby ciągłe i intensywne prace nad wdrożeniem omawianej koncepcji. Komisja powinna obecnie skoncentrować się na środkach, które ułatwiłyby uruchomienie 10-12 obiektów demonstracyjnych w 2015 r. oraz stworzenie niezawodnych i jednocześnie niezbyt restrykcyjnych ram dla CCS, obejmujących najważniejsze zagrożenia. Przejściowy etap wyższej wydajności w produkcji energii jest niezwykle pożądany, natomiast nadmierny pośpiech i zbyt restrykcyjne ramy prawne mogłyby poważnie zaszkodzić tej ważnej koncepcji. |
| --- | --- |

5.7

EKES jest również zdania, że dokument Komisji, a także określony w nim harmonogram, wyrażają duży optymizm w kwestii ram czasowych CCS oraz czasu potrzebnego na jego wprowadzenie. Mimo że znane są ogólne zasady, rozwiązania technologiczne wymagają dłuższego czasu i nie należy oczekiwać przełomowych osiągnięć, które zastąpiłyby ciągłe i intensywne prace nad wdrożeniem omawianej koncepcji. Komisja powinna obecnie skoncentrować się na środkach, które ułatwiłyby uruchomienie 10-12 obiektów demonstracyjnych w 2015 r. oraz stworzenie niezawodnych i jednocześnie niezbyt restrykcyjnych ram dla CCS, obejmujących najważniejsze zagrożenia. Przejściowy etap wyższej wydajności w produkcji energii jest niezwykle pożądany, natomiast nadmierny pośpiech i zbyt restrykcyjne ramy prawne mogłyby poważnie zaszkodzić tej ważnej koncepcji.

| 5.8 | EKES opowiada się również za intensyfikacją badań naukowych i rozwoju w dziedzinie odnawialnych i alternatywnych źródeł energii, co powinno przyczynić się do bezpiecznej kombinacji źródeł energii w UE. Jednocześnie należy bezzwłocznie zakończyć tworzenie zintegrowanego rynku energetycznego UE. |
| --- | --- |

5.8

EKES opowiada się również za intensyfikacją badań naukowych i rozwoju w dziedzinie odnawialnych i alternatywnych źródeł energii, co powinno przyczynić się do bezpiecznej kombinacji źródeł energii w UE. Jednocześnie należy bezzwłocznie zakończyć tworzenie zintegrowanego rynku energetycznego UE.

Bruksela, 27 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  IPPC, 2005: Specjalny raport IPCC w sprawie przechwytywania i składowania dwutlenku węgla, przygotowany przez III Grupę Roboczą Międzyrządowego Panelu ds. Zmian Klimatu (Metz B., O. Davidson, H. C. de Coninck, M. Loos i L. A. Meyer (wyd.)), Cambridge University Press, Cambridge (Wielka Brytania), Nowy Jork (NY, USA), s. 442.

1

(2)  Dz.U. C 318 z 23.12.2006, s. 185-194.

2

(3)  IPPC, 2005: Specjalny raport IPCC w sprawie przechwytywania i składowania dwutlenku węgla, przygotowany przez III Grupę Roboczą Międzyrządowego Panelu ds. Zmian Klimatu (Metz B., O. Davidson, H. C. de Coninck, M. Loos i L. A. Meyer (wyd.)), Cambridge University Press, Cambridge (Wielka Brytania), Nowy Jork (NY, USA), s. 442.

3

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/44 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/44

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych zasad dostępu do rynku dla usług autokarowych i autobusowych (przekształcenie)

COM(2007) 264 wersja ostateczna — 2007/0097 (COD)

(2008/C 10/11)

Dnia 16 lipca 2007 r. Rada, działając na podstawie art. 175 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 5 września 2007 r. Sprawozdawcą był Frank ALLEN.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z 26 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 150 do 1 — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje nowo zaproponowane rozporządzenie. Przyjęcie tego wniosku doprowadzi do uchylenia rozporządzenia nr 684/92 i rozporządzenia nr 12/98. |
| --- | --- |

1.1

Komitet z zadowoleniem przyjmuje nowo zaproponowane rozporządzenie. Przyjęcie tego wniosku doprowadzi do uchylenia rozporządzenia nr 684/92 i rozporządzenia nr 12/98.

| 1.2 | Również w przypadku usług autobusowych i autokarowych bezpieczeństwo pasażerów musi być absolutnym priorytetem. Wszystkie inne kwestie należy uznać za mniej ważne. |
| --- | --- |

1.2

Również w przypadku usług autobusowych i autokarowych bezpieczeństwo pasażerów musi być absolutnym priorytetem. Wszystkie inne kwestie należy uznać za mniej ważne.

| 1.3 | Nowe rozporządzenie powinno się przyczynić do bezpieczeństwa drogowego ze względu na ściślejsze kontrolowanie międzynarodowych przewoźników autobusowych i autokarowych, którzy świadczą usługi w kilku państwach członkowskich. |
| --- | --- |

1.3

Nowe rozporządzenie powinno się przyczynić do bezpieczeństwa drogowego ze względu na ściślejsze kontrolowanie międzynarodowych przewoźników autobusowych i autokarowych, którzy świadczą usługi w kilku państwach członkowskich.

| 1.4 | Komitet pochwala ten wniosek, gdyż wchodzi on w zakres programu „lepszego stanowienia prawa” i jest zgodny ze zobowiązaniem do uproszczenia i aktualizacji wspólnotowego dorobku prawnego. |
| --- | --- |

1.4

Komitet pochwala ten wniosek, gdyż wchodzi on w zakres programu „lepszego stanowienia prawa” i jest zgodny ze zobowiązaniem do uproszczenia i aktualizacji wspólnotowego dorobku prawnego.

| 1.5 | Komitet zaleca: |
| --- | --- |

1.5

Komitet zaleca:

| 1.5.1 | Doprecyzowanie sformułowania: „poważne naruszenie lub powtarzające się drobne naruszenia wspólnotowych przepisów w zakresie transportu drogowego”. Co jest drobnym naruszeniem? Ile drobnych naruszeń prowadzi do kary administracyjnej? |
| --- | --- |

1.5.1

Doprecyzowanie sformułowania: „poważne naruszenie lub powtarzające się drobne naruszenia wspólnotowych przepisów w zakresie transportu drogowego”. Co jest drobnym naruszeniem? Ile drobnych naruszeń prowadzi do kary administracyjnej?

| 1.5.2 | Należy również sporządzić wykaz poważnych naruszeń. |
| --- | --- |

1.5.2

Należy również sporządzić wykaz poważnych naruszeń.

| 1.5.3 | Zasada pomocniczości nie może być wykorzystywana jako środek dyskryminacji wobec przewoźników nieposiadających siedziby w państwie członkowskim i wniosek powinien przewidywać większą ochronę w tym zakresie. |
| --- | --- |

1.5.3

Zasada pomocniczości nie może być wykorzystywana jako środek dyskryminacji wobec przewoźników nieposiadających siedziby w państwie członkowskim i wniosek powinien przewidywać większą ochronę w tym zakresie.

| 1.5.4 | Pierwszorzędne znaczenie musi mieć utworzenie ogólnounijnej bazy danych, tak by ułatwić wymianę informacji i by szczegóły dotyczące licencji i związane z tym informacje mogły być sprawdzone. |
| --- | --- |

1.5.4

Pierwszorzędne znaczenie musi mieć utworzenie ogólnounijnej bazy danych, tak by ułatwić wymianę informacji i by szczegóły dotyczące licencji i związane z tym informacje mogły być sprawdzone.

| 1.5.5 | Na mocy art. 23 ust. 3 przewoźnikowi, na którego przyjmujące państwo członkowskie nakłada karę administracyjną w wypadku przewozu kabotażowego, należy umożliwić korzystanie ze specjalnego systemu odwoławczego. Nie narusza to postępowania karnego. |
| --- | --- |

1.5.5

Na mocy art. 23 ust. 3 przewoźnikowi, na którego przyjmujące państwo członkowskie nakłada karę administracyjną w wypadku przewozu kabotażowego, należy umożliwić korzystanie ze specjalnego systemu odwoławczego. Nie narusza to postępowania karnego.

2.   Wstęp

| 2.1 | Dyrektywa 96/26/WE w sprawie dostępu do zawodu przewoźnika drogowego wraz z rozporządzeniem (EWG) nr 684/92 i rozporządzeniem (WE) nr 12/98 w sprawie dostępu do rynku usług autokarowych i autobusowych stanowiły początkowo główny element rynku wewnętrznego międzynarodowych usług drogowego transportu pasażerskiego. |
| --- | --- |

2.1

Dyrektywa 96/26/WE w sprawie dostępu do zawodu przewoźnika drogowego wraz z rozporządzeniem (EWG) nr 684/92 i rozporządzeniem (WE) nr 12/98 w sprawie dostępu do rynku usług autokarowych i autobusowych stanowiły początkowo główny element rynku wewnętrznego międzynarodowych usług drogowego transportu pasażerskiego.

| 2.2 | Dyrektywa wprowadziła minimalne standardy jakościowe, które należy spełnić w celu wykonywania zawodu, natomiast dwa rozporządzenia zliberalizowały międzynarodowe okazjonalne przewozy drogowe osób, ustanowiły specjalną procedurę wydawania zezwoleń na międzynarodowe regularne usługi przewozu osób, jak również dopuściły wykonywanie usług kabotażowych w ramach takich międzynarodowych usług. |
| --- | --- |

2.2

Dyrektywa wprowadziła minimalne standardy jakościowe, które należy spełnić w celu wykonywania zawodu, natomiast dwa rozporządzenia zliberalizowały międzynarodowe okazjonalne przewozy drogowe osób, ustanowiły specjalną procedurę wydawania zezwoleń na międzynarodowe regularne usługi przewozu osób, jak również dopuściły wykonywanie usług kabotażowych w ramach takich międzynarodowych usług.

| 2.3 | Zasady te należy obecnie uczynić spójnymi z nowymi ramami prawnymi wynikającymi z rozporządzenia w sprawie usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego, które zostanie niebawem przyjęte przez Parlament Europejski i Radę. Zasady te należy także doprecyzować, a w niektórych wypadkach uprościć, gdyż z doświadczenia wynika, że pewne przepisy prawne pociągają za sobą zbędne obciążenia administracyjne. |
| --- | --- |

2.3

Zasady te należy obecnie uczynić spójnymi z nowymi ramami prawnymi wynikającymi z rozporządzenia w sprawie usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego, które zostanie niebawem przyjęte przez Parlament Europejski i Radę. Zasady te należy także doprecyzować, a w niektórych wypadkach uprościć, gdyż z doświadczenia wynika, że pewne przepisy prawne pociągają za sobą zbędne obciążenia administracyjne.

| 2.4 | Przewoźnicy uczestniczący w międzynarodowym przewozie osób autokarem i autobusem muszą posiadać międzynarodową licencję przewoźników pasażerskiego transportu drogowego wydaną przez właściwy organ państwa członkowskiego, w którym przewoźnik ma siedzibę, chyba że zostali z tego zwolnieni. |
| --- | --- |

2.4

Przewoźnicy uczestniczący w międzynarodowym przewozie osób autokarem i autobusem muszą posiadać międzynarodową licencję przewoźników pasażerskiego transportu drogowego wydaną przez właściwy organ państwa członkowskiego, w którym przewoźnik ma siedzibę, chyba że zostali z tego zwolnieni.

| 2.5 | Rozporządzenie nr 684/92 otwiera dostęp do rynku międzynarodowego przewozu osób autokarem i autobusem, zaś rozporządzenie nr 12/98 ustanawia warunki wykonywania usług przez przewoźników nieposiadających siedziby w danym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

2.5

Rozporządzenie nr 684/92 otwiera dostęp do rynku międzynarodowego przewozu osób autokarem i autobusem, zaś rozporządzenie nr 12/98 ustanawia warunki wykonywania usług przez przewoźników nieposiadających siedziby w danym państwie członkowskim.

3.   Streszczenie wniosku

| 3.1 | Celem wniosku jest dokonanie przeglądu i konsolidacji rozporządzeń nr 684/92 i 12/98 w sprawie dostępu do rynku usług autokarowych i autobusowych. Wyjaśnia on obecne przepisy prawne i zmienia je w niektórych aspektach w celu zwiększenia ogólnej spójności i zmniejszenia obciążeń administracyjnych. |
| --- | --- |

3.1

Celem wniosku jest dokonanie przeglądu i konsolidacji rozporządzeń nr 684/92 i 12/98 w sprawie dostępu do rynku usług autokarowych i autobusowych. Wyjaśnia on obecne przepisy prawne i zmienia je w niektórych aspektach w celu zwiększenia ogólnej spójności i zmniejszenia obciążeń administracyjnych.

| 3.2 | Dla celów omawianego rozporządzenia stosować się będą następujące definicje: |
| --- | --- |

3.2

Dla celów omawianego rozporządzenia stosować się będą następujące definicje:

| 3.2.1 | Termin „usługi regularne” oznacza usługi polegające na przewozie osób w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, przy założeniu, że pasażerowie wsiadają i wysiadają na z góry określonych przystankach. Usługa ta wymaga zezwolenia od własnego państwa członkowskiego, w którym przewoźnik ma swoją siedzibę i w którym pojazd (pojazdy) jest zarejestrowany. Zezwolenie upoważnia posiadacza (posiadaczy) do świadczenia regularnych usług na terytorium wszystkich państw członkowskich, przez które przebiega trasa usług. |
| --- | --- |

3.2.1

Termin „usługi regularne” oznacza usługi polegające na przewozie osób w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, przy założeniu, że pasażerowie wsiadają i wysiadają na z góry określonych przystankach. Usługa ta wymaga zezwolenia od własnego państwa członkowskiego, w którym przewoźnik ma swoją siedzibę i w którym pojazd (pojazdy) jest zarejestrowany. Zezwolenie upoważnia posiadacza (posiadaczy) do świadczenia regularnych usług na terytorium wszystkich państw członkowskich, przez które przebiega trasa usług.

| 3.2.2 | Termin „specjalne usługi regularne” oznacza regularne usługi zapewniające przewóz określonych kategorii pasażerów, z wyłączeniem innych pasażerów. Należą do nich:






  a) | przewóz pracowników pomiędzy miejscem pracy a miejscem zamieszkania, |
| --- | --- | --- |

3.2.2

Termin „specjalne usługi regularne” oznacza regularne usługi zapewniające przewóz określonych kategorii pasażerów, z wyłączeniem innych pasażerów. Należą do nich:

a)

przewóz pracowników pomiędzy miejscem pracy a miejscem zamieszkania,

| b) | przewóz uczniów i studentów do i z placówek kształcenia. |
| --- | --- |

b)

przewóz uczniów i studentów do i z placówek kształcenia.

Usługi te nie wymagają zezwolenia (licencji na trasę) pod warunkiem, że są objęte umową zawartą pomiędzy organizatorem a przewoźnikiem.

| 3.2.3 | „Usługi okazjonalne” oznacza usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym specjalnych usług regularnych, oraz które w szczególności charakteryzują się tym, że przewożone grupy zbierają się z inicjatywy zleceniodawcy lub przewoźnika. Usługa ta nie wymaga zezwolenia (licencji na trasę). |
| --- | --- |

3.2.3

„Usługi okazjonalne” oznacza usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym specjalnych usług regularnych, oraz które w szczególności charakteryzują się tym, że przewożone grupy zbierają się z inicjatywy zleceniodawcy lub przewoźnika. Usługa ta nie wymaga zezwolenia (licencji na trasę).

| 3.2.4 | „Działalność transportowa prowadzona na potrzeby własne” oznacza działalność prowadzoną przez przedsiębiorstwo dla jego własnych pracowników lub przez organizację o charakterze niezarobkowym w celu przewozu jej członków w związku z działalnością społeczną, pod warunkiem że:






  a) | działalność transportowa jest jedynie działalnością podrzędną dla przedsiębiorstwa lub organizacji, |
| --- | --- | --- |

3.2.4

„Działalność transportowa prowadzona na potrzeby własne” oznacza działalność prowadzoną przez przedsiębiorstwo dla jego własnych pracowników lub przez organizację o charakterze niezarobkowym w celu przewozu jej członków w związku z działalnością społeczną, pod warunkiem że:

a)

działalność transportowa jest jedynie działalnością podrzędną dla przedsiębiorstwa lub organizacji,

| b) | używane pojazdy są własnością przedsiębiorstwa lub organizacji lub są przedmiotem długoterminowej umowy leasingowej oraz pojazdy te są prowadzone przez pracownika przedsiębiorstwa lub organizacji. |
| --- | --- |

b)

używane pojazdy są własnością przedsiębiorstwa lub organizacji lub są przedmiotem długoterminowej umowy leasingowej oraz pojazdy te są prowadzone przez pracownika przedsiębiorstwa lub organizacji.

Działalność ta jest zwolniona z jakiegokolwiek systemu zezwoleń, ale podlega systemowi zaświadczeń wydawanych przez właściwe organy państwa członkowskiego, w którym pojazd jest zarejestrowany.

| 3.2.5 | „Kabotaż” oznacza krajowe przewozy drogowe osób wykonywane przez przewoźników nieposiadających siedziby na podstawie zezwoleń tymczasowych. |
| --- | --- |

3.2.5

„Kabotaż” oznacza krajowe przewozy drogowe osób wykonywane przez przewoźników nieposiadających siedziby na podstawie zezwoleń tymczasowych.

| 3.2.6 | Zezwala się na wykonywanie przewozów kabotażowych dla następujących usług:






  a) | specjalne usługi regularne, pod warunkiem że są one objęte umową zawartą między organizatorem a przewoźnikiem, |
| --- | --- | --- |

3.2.6

Zezwala się na wykonywanie przewozów kabotażowych dla następujących usług:

a)

specjalne usługi regularne, pod warunkiem że są one objęte umową zawartą między organizatorem a przewoźnikiem,

| b) | usługi okazjonalne, |
| --- | --- |

b)

usługi okazjonalne,

| c) | usługi regularne wykonywane przez przewoźnika nieposiadającego siedziby w przyjmującym państwie członkowskim w ramach świadczenia międzynarodowych usług regularnych zgodnie z omawianym rozporządzeniem, z wyjątkiem obszarów miejskich i ich okolic. Wykonywanie przewozów kabotażowych nie odbywa się niezależnie od takich usług międzynarodowych. |
| --- | --- |

c)

usługi regularne wykonywane przez przewoźnika nieposiadającego siedziby w przyjmującym państwie członkowskim w ramach świadczenia międzynarodowych usług regularnych zgodnie z omawianym rozporządzeniem, z wyjątkiem obszarów miejskich i ich okolic. Wykonywanie przewozów kabotażowych nie odbywa się niezależnie od takich usług międzynarodowych.

Krajowe przepisy ustawowe i wykonawcze są stosowane przez państwa członkowskie do przewoźników nieposiadających siedziby w państwie członkowskim na takich samych warunkach, które nałożono na ich obywateli.

4.   Uwagi ogólne

| 4.1 | Art. 8 upraszcza procedurę otrzymania zezwolenia (licencji na trasę). Co się tyczy dostępu do rynku, będzie tylko jeden powód odmowy, a mianowicie fakt, że wykonywana usługa w poważny sposób wpływałaby na wykonywanie porównywalnej usługi w ramach zamówienia publicznego na usługi na liniach bezpośrednio związanych z trasą usług drogowych. Jest to rozsądne podejście. |
| --- | --- |

4.1

Art. 8 upraszcza procedurę otrzymania zezwolenia (licencji na trasę). Co się tyczy dostępu do rynku, będzie tylko jeden powód odmowy, a mianowicie fakt, że wykonywana usługa w poważny sposób wpływałaby na wykonywanie porównywalnej usługi w ramach zamówienia publicznego na usługi na liniach bezpośrednio związanych z trasą usług drogowych. Jest to rozsądne podejście.

| 4.2 | Kraje tranzytu, na których terytorium nie wsiadają ani nie wysiadają żadne osoby, nie będą proszone o opinię, lecz informowane po wydaniu zezwolenia na wykonywanie usługi. Zwiększy to wydajność systemu. |
| --- | --- |

4.2

Kraje tranzytu, na których terytorium nie wsiadają ani nie wysiadają żadne osoby, nie będą proszone o opinię, lecz informowane po wydaniu zezwolenia na wykonywanie usługi. Zwiększy to wydajność systemu.

| 4.3 | Zasada pomocniczości ma zastosowanie, gdyż wniosek nie wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji Wspólnoty. Niemniej jednak niezbędne są zabezpieczenia, by przewoźnicy nieposiadający siedziby w danym państwie nie byli dyskryminowani. |
| --- | --- |

4.3

Zasada pomocniczości ma zastosowanie, gdyż wniosek nie wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji Wspólnoty. Niemniej jednak niezbędne są zabezpieczenia, by przewoźnicy nieposiadający siedziby w danym państwie nie byli dyskryminowani.

| 4.4 | Art. 18 ust. 2, który dotyczy biletów transportowych, wymaga dalszych wyjaśnień. |
| --- | --- |

4.4

Art. 18 ust. 2, który dotyczy biletów transportowych, wymaga dalszych wyjaśnień.

| 4.5 | Przewoźnik musi zapewnić bilety transportowe, indywidualne lub zbiorowe. Jeżeli w czasie kontroli przez upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych (w sytuacji, gdy bilety zostały uprzednio wystawione przez przewoźnika) pasażer (pasażerowie) nie posiada ważnego biletu (biletów), przewoźnik nie ponosi za to odpowiedzialności. Od chwili wystawienia biletów pasażerowie muszą być odpowiedzialni za okazywanie biletu upoważnionemu funkcjonariuszowi służb kontrolnych. |
| --- | --- |

4.5

Przewoźnik musi zapewnić bilety transportowe, indywidualne lub zbiorowe. Jeżeli w czasie kontroli przez upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych (w sytuacji, gdy bilety zostały uprzednio wystawione przez przewoźnika) pasażer (pasażerowie) nie posiada ważnego biletu (biletów), przewoźnik nie ponosi za to odpowiedzialności. Od chwili wystawienia biletów pasażerowie muszą być odpowiedzialni za okazywanie biletu upoważnionemu funkcjonariuszowi służb kontrolnych.

5.   Uwagi szczegółowe

| 5.1 | Ogólnie rzecz ujmując, omawiany wniosek spełnia cele wyznaczone przez Komisję. |
| --- | --- |

5.1

Ogólnie rzecz ujmując, omawiany wniosek spełnia cele wyznaczone przez Komisję.

| 5.2 | Kwestie związane zarówno z poważnymi, jak i drobnymi naruszeniami, oraz kary administracyjne, które mogą obowiązywać, wymagają dalszych wyjaśnień. Charakter oraz rodzaj naruszeń, które należą do różnych kategorii, muszą być zdefiniowane i spójne na całym obszarze Wspólnoty. |
| --- | --- |

5.2

Kwestie związane zarówno z poważnymi, jak i drobnymi naruszeniami, oraz kary administracyjne, które mogą obowiązywać, wymagają dalszych wyjaśnień. Charakter oraz rodzaj naruszeń, które należą do różnych kategorii, muszą być zdefiniowane i spójne na całym obszarze Wspólnoty.

| 5.3 | W wypadku poważnych naruszeń lub powtarzających się drobnych naruszeń przyjmujące państwo członkowskie może się zwrócić do państwa członkowskiego, które wydało międzynarodową licencję transportową, o nałożenie kar administracyjnych na posiadacza licencji (takiej jak cofnięcie tymczasowo lub na stałe niektórych bądź wszystkich poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii licencji lub cofnięcie tymczasowo bądź na stałe licencji). Nie narusza to jakiegokolwiek postępowania karnego w przyjmującym państwie członkowskim. |
| --- | --- |

5.3

W wypadku poważnych naruszeń lub powtarzających się drobnych naruszeń przyjmujące państwo członkowskie może się zwrócić do państwa członkowskiego, które wydało międzynarodową licencję transportową, o nałożenie kar administracyjnych na posiadacza licencji (takiej jak cofnięcie tymczasowo lub na stałe niektórych bądź wszystkich poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii licencji lub cofnięcie tymczasowo bądź na stałe licencji). Nie narusza to jakiegokolwiek postępowania karnego w przyjmującym państwie członkowskim.

| 5.4 | Chociaż wspomina się system odwołań, w którym nakłada się kary bądź odmawia się wydania zezwolenia, to wszystkie strony muszą postrzegać takie odwołania jako sprawiedliwe i niedyskryminacyjne. |
| --- | --- |

5.4

Chociaż wspomina się system odwołań, w którym nakłada się kary bądź odmawia się wydania zezwolenia, to wszystkie strony muszą postrzegać takie odwołania jako sprawiedliwe i niedyskryminacyjne.

| 5.5 | Musi zostać utworzona ogólnounijna baza danych, by ułatwić szybką i skuteczną wymianę informacji pomiędzy państwami członkowskimi w zakresie usług autobusowych i autokarowych. Ponadto w czasie kontroli pojazdu przez upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych, możliwe powinno być wpisanie numeru międzynarodowej licencji transportowej (licencji wspólnotowej) i niezwłoczne otrzymanie wszystkich odpowiednich informacji w celu sprawdzenia ważności licencji. |
| --- | --- |

5.5

Musi zostać utworzona ogólnounijna baza danych, by ułatwić szybką i skuteczną wymianę informacji pomiędzy państwami członkowskimi w zakresie usług autobusowych i autokarowych. Ponadto w czasie kontroli pojazdu przez upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych, możliwe powinno być wpisanie numeru międzynarodowej licencji transportowej (licencji wspólnotowej) i niezwłoczne otrzymanie wszystkich odpowiednich informacji w celu sprawdzenia ważności licencji.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/47 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/47

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne

COM(2007) 51 wersja ostateczna — 2007/0022 (COD)

(2008/C 10/12)

Dnia 28 lutego 2007 r. Rada, działając na podstawie art. 174 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 6 września 2007 r. Sprawozdawcą był Daniel RETUREAU.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26 i 27 września 2007 r. (posiedzenie z dnia 26 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 149 do 3 — 10 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię.

1.   Wnioski

| 1.1 | Komitet ponownie zgadza się z zamysłem, by poważne przestępstwa przeciwko środowisku mogły zostać objęte systemem sankcji karnych. Powtarza, że jego zdaniem Komisja powinna posiadać kompetencje umożliwiające jej zmuszanie państw członkowskich do zastosowania proporcjonalnych i odstraszających sankcji karnych, ilekroć jest to konieczne do zapewnienia realizacji polityki wspólnotowej, zwłaszcza w dziedzinie ochrony środowiska przed poważnymi przestępstwami, przy czym sankcje te powinny być stosowane w ramach systemu prawa karnego poszczególnych państw członkowskich. Komisja powinna wreszcie być uprawniona do kontroli skuteczności prawa karnego stosowanego w tej dziedzinie i aktywnie wykorzystywać te uprawnienia. |
| --- | --- |

1.1

Komitet ponownie zgadza się z zamysłem, by poważne przestępstwa przeciwko środowisku mogły zostać objęte systemem sankcji karnych. Powtarza, że jego zdaniem Komisja powinna posiadać kompetencje umożliwiające jej zmuszanie państw członkowskich do zastosowania proporcjonalnych i odstraszających sankcji karnych, ilekroć jest to konieczne do zapewnienia realizacji polityki wspólnotowej, zwłaszcza w dziedzinie ochrony środowiska przed poważnymi przestępstwami, przy czym sankcje te powinny być stosowane w ramach systemu prawa karnego poszczególnych państw członkowskich. Komisja powinna wreszcie być uprawniona do kontroli skuteczności prawa karnego stosowanego w tej dziedzinie i aktywnie wykorzystywać te uprawnienia.

| 1.2 | Omawiany wniosek w sprawie dyrektywy dotyczy przede wszystkim przestępstw popełnionych w ramach przestępczości zorganizowanej (co we wniosku uznano za okoliczność obciążającą). Komitet jest przekonany, że czyny takie powinny być przedmiotem sankcji, włącznie ze zbliżeniem przepisów prawa karnego państw członkowskich, ale traktat i orzecznictwo zawierają jasne postanowienia co do zwalczania czynów popełnionych w ramach przestępczości zorganizowanej: zbliżenie przepisów prawa karnego państw członkowskich może w zasadzie odbywać się tylko w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, ustanowionej w tytule VI traktatu o Unii Europejskiej, a nie w ramach postanowień traktatu o WE, jak to proponuje Komisja. |
| --- | --- |

1.2

Omawiany wniosek w sprawie dyrektywy dotyczy przede wszystkim przestępstw popełnionych w ramach przestępczości zorganizowanej (co we wniosku uznano za okoliczność obciążającą). Komitet jest przekonany, że czyny takie powinny być przedmiotem sankcji, włącznie ze zbliżeniem przepisów prawa karnego państw członkowskich, ale traktat i orzecznictwo zawierają jasne postanowienia co do zwalczania czynów popełnionych w ramach przestępczości zorganizowanej: zbliżenie przepisów prawa karnego państw członkowskich może w zasadzie odbywać się tylko w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, ustanowionej w tytule VI traktatu o Unii Europejskiej, a nie w ramach postanowień traktatu o WE, jak to proponuje Komisja.

| 1.3 | Komitet zastanawia się też, czy narzucanie rozwiązania polegającego na tym, aby sankcją za niektóre wykroczenia była kara pozbawienia wolności, nie wykracza poza kompetencje wynikające z pierwszego filaru, ze względu na ingerowanie w wybór najwłaściwszych sankcji, który zasadniczo nadal powinien należeć do kompetencji państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.3

Komitet zastanawia się też, czy narzucanie rozwiązania polegającego na tym, aby sankcją za niektóre wykroczenia była kara pozbawienia wolności, nie wykracza poza kompetencje wynikające z pierwszego filaru, ze względu na ingerowanie w wybór najwłaściwszych sankcji, który zasadniczo nadal powinien należeć do kompetencji państw członkowskich.

| 1.4 | Komitet jest zdania, że kompetencje wspólnotowe powinny ograniczać się do zdefiniowania obowiązków, których należy przestrzegać, oraz do określenia sankcji karnych. Aby podjąć dalsze kroki i określać system sankcji, należałoby skorzystać z decyzji ramowej opartej na tytule VI traktatu o UE. |
| --- | --- |

1.4

Komitet jest zdania, że kompetencje wspólnotowe powinny ograniczać się do zdefiniowania obowiązków, których należy przestrzegać, oraz do określenia sankcji karnych. Aby podjąć dalsze kroki i określać system sankcji, należałoby skorzystać z decyzji ramowej opartej na tytule VI traktatu o UE.

| 1.5 | W tym samym duchu Komitet ma wątpliwości co do tego, czy prawo wspólnotowe może ustalać tak daleko idące zagadnienia, jak maksymalny poziom sankcji. |
| --- | --- |

1.5

W tym samym duchu Komitet ma wątpliwości co do tego, czy prawo wspólnotowe może ustalać tak daleko idące zagadnienia, jak maksymalny poziom sankcji.

| 1.6 | Komitet pragnąłby, aby oczywiste kwestie polityczne związane z podziałem kompetencji i rolą, którą zdaniem Komitetu powinien odgrywać Parlament w odniesieniu do wszelkiego prawodawstwa obejmującego elementy prawa karnego, mogły stać się przedmiotem precyzyjniejszego orzecznictwa Trybunału bądź też porozumienia międzyinstytucjonalnego lub reformy, które mogłyby zostać włączone do reformy traktatów przez trwającą konferencję międzyrządową. Ta ostatnia możliwość byłaby według Komitetu najkorzystniejsza, ze względu na pilną potrzebę przyjęcia skutecznych sankcji w celu chronienia środowiska. |
| --- | --- |

1.6

Komitet pragnąłby, aby oczywiste kwestie polityczne związane z podziałem kompetencji i rolą, którą zdaniem Komitetu powinien odgrywać Parlament w odniesieniu do wszelkiego prawodawstwa obejmującego elementy prawa karnego, mogły stać się przedmiotem precyzyjniejszego orzecznictwa Trybunału bądź też porozumienia międzyinstytucjonalnego lub reformy, które mogłyby zostać włączone do reformy traktatów przez trwającą konferencję międzyrządową. Ta ostatnia możliwość byłaby według Komitetu najkorzystniejsza, ze względu na pilną potrzebę przyjęcia skutecznych sankcji w celu chronienia środowiska.

2.   Wstęp

| 2.1 | W 1998 r. Rada Europy przyjęła Konwencję w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne, którą miały następnie podpisać poszczególne państwa. Był to ważny krok, gdyż po raz pierwszy w międzynarodowej konwencji uznano za przestępstwo działania powodujące bądź mogące spowodować szkody dla środowiska. Niemniej jednak Niemcy, a następnie Francja i Zjednoczone Królestwo niechętnie odniosły się do aktu podpisania Konwencji. W wyniku tej sytuacji Dania i niezależnie od niej Komisja przedłożyły odrębne inicjatywy zmierzające do ochrony środowiska poprzez prawo karne. |
| --- | --- |

2.1

W 1998 r. Rada Europy przyjęła Konwencję w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne, którą miały następnie podpisać poszczególne państwa. Był to ważny krok, gdyż po raz pierwszy w międzynarodowej konwencji uznano za przestępstwo działania powodujące bądź mogące spowodować szkody dla środowiska. Niemniej jednak Niemcy, a następnie Francja i Zjednoczone Królestwo niechętnie odniosły się do aktu podpisania Konwencji. W wyniku tej sytuacji Dania i niezależnie od niej Komisja przedłożyły odrębne inicjatywy zmierzające do ochrony środowiska poprzez prawo karne.

| 2.2 | Ramowa decyzja Rady, przyjęta na wniosek Danii przez Radę wbrew opinii i wnioskom Komisji, określała pewną liczbę wykroczeń w stosunku do środowiska naturalnego, za które państwa członkowskie miałyby przewidzieć sankcje karne. Przepisy te zainspirowane były w dużej mierze postanowieniami Konwencji Rady Europy w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne z dnia 8 listopada 1998 r., która do dnia dzisiejszego została podpisana przez dziesięć państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.2

Ramowa decyzja Rady, przyjęta na wniosek Danii przez Radę wbrew opinii i wnioskom Komisji, określała pewną liczbę wykroczeń w stosunku do środowiska naturalnego, za które państwa członkowskie miałyby przewidzieć sankcje karne. Przepisy te zainspirowane były w dużej mierze postanowieniami Konwencji Rady Europy w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne z dnia 8 listopada 1998 r., która do dnia dzisiejszego została podpisana przez dziesięć państw członkowskich.

| 2.3 | Komisja wypowiedziała się przed Radą w różnych jej składach przeciw wybranej podstawie prawnej. Wyraziła ona pogląd, że właściwą podstawą prawną w tym wypadku jest art. 175 ust.1 traktatu o WE, a następnie dnia 15 marca 2001 r. przedstawiła wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne, opierając się na tym artykule (1), choć w art. 174 traktatu o WE nie przewidziano wyposażenia Wspólnoty w jakiekolwiek kompetencje w zakresie prawa karnego. |
| --- | --- |

2.3

Komisja wypowiedziała się przed Radą w różnych jej składach przeciw wybranej podstawie prawnej. Wyraziła ona pogląd, że właściwą podstawą prawną w tym wypadku jest art. 175 ust.1 traktatu o WE, a następnie dnia 15 marca 2001 r. przedstawiła wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne, opierając się na tym artykule (1), choć w art. 174 traktatu o WE nie przewidziano wyposażenia Wspólnoty w jakiekolwiek kompetencje w zakresie prawa karnego.

| 2.4 | Dnia 9 kwietnia 2002 r. Parlament Europejski wypowiedział się zarazem w sprawie propozycji dyrektywy oraz wstępnej decyzji ramowej. Poparł wówczas podejście proponowane przez Komisję (dyrektywa i decyzja ramowa). |
| --- | --- |

2.4

Dnia 9 kwietnia 2002 r. Parlament Europejski wypowiedział się zarazem w sprawie propozycji dyrektywy oraz wstępnej decyzji ramowej. Poparł wówczas podejście proponowane przez Komisję (dyrektywa i decyzja ramowa).

| 2.5 | Niemniej jednak Rada nie przyjęła dyrektywy ani decyzji ramowej w wersji proponowanej przez Komisję, lecz własny projekt zmienionej decyzji ramowej na mocy art. 34 Traktatu o Unii Europejskiej, który jest jej zdaniem właściwym instrumentem, by nałożyć na państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia sankcji karnych. Rada podkreśliła jednocześnie, że większość państw członkowskich sprzeciwia się przyznaniu kompetencji karnych Wspólnocie i jest przekonana, że zagadnienia te podlegają współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, przewidzianej w tytule VI TUE. |
| --- | --- |

2.5

Niemniej jednak Rada nie przyjęła dyrektywy ani decyzji ramowej w wersji proponowanej przez Komisję, lecz własny projekt zmienionej decyzji ramowej na mocy art. 34 Traktatu o Unii Europejskiej, który jest jej zdaniem właściwym instrumentem, by nałożyć na państwa członkowskie obowiązek wprowadzenia sankcji karnych. Rada podkreśliła jednocześnie, że większość państw członkowskich sprzeciwia się przyznaniu kompetencji karnych Wspólnocie i jest przekonana, że zagadnienia te podlegają współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, przewidzianej w tytule VI TUE.

| 2.6 | Sprawę wniesiono do Trybunału Sprawiedliwości, który wydał wyrok dnia 13 września 2005 r. (2) |
| --- | --- |

2.6

Sprawę wniesiono do Trybunału Sprawiedliwości, który wydał wyrok dnia 13 września 2005 r. (2)

| 2.7 | Parlament, podobnie jak Trybunał i Rzecznik Generalny Trybunału, uważa, że nie ma ogólnej kompetencji wspólnotowej w zakresie harmonizacji prawa karnego, jednak w niektórych ściśle określonych dziedzinach, w tym właśnie w omawianym przypadku ochrony środowiska, Wspólnota mogłaby narzucić państwom członkowskim obowiązek wprowadzenia sankcji karnych.
  Ze swej strony Komisja zinterpretowała ten wyrok w sposób bardzo szeroki, przyznając sobie daleko idące uprawnienia w wielu obszarach polityki wspólnotowej innych niż polityka w zakresie środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

2.7

Parlament, podobnie jak Trybunał i Rzecznik Generalny Trybunału, uważa, że nie ma ogólnej kompetencji wspólnotowej w zakresie harmonizacji prawa karnego, jednak w niektórych ściśle określonych dziedzinach, w tym właśnie w omawianym przypadku ochrony środowiska, Wspólnota mogłaby narzucić państwom członkowskim obowiązek wprowadzenia sankcji karnych.

Ze swej strony Komisja zinterpretowała ten wyrok w sposób bardzo szeroki, przyznając sobie daleko idące uprawnienia w wielu obszarach polityki wspólnotowej innych niż polityka w zakresie środowiska naturalnego.

| 2.8 | W następstwie wyroku wydanego przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnoty Europejskiej i ze względu na anulowanie decyzji ramowej Komisja przedstawiła nowy wniosek dotyczący dyrektywy. Trybunał orzekł, że mimo tego, iż zarówno przepisy prawa karnego, jak i zasady procedury karnej nie należą w zasadzie do kompetencji Wspólnoty, to w przypadku gdy stosowanie przez właściwe władze krajowe skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji stanowi działanie niezbędne do zwalczania ciężkich przestępstw przeciwko środowisku, to ostatnie stwierdzenie nie może powstrzymać ustawodawcy wspólnotowego od „wydania przepisów z zakresu prawa karnego państw członkowskich”, koniecznych do zapewnienia pełnej skuteczności prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie ochrony środowiska (3). Komitet przypomina, że Trybunał podkreślił fakt, iż Wspólnota w zasadzie nie ma kompetencji w sprawach karnych, uważanych w traktacie UE za dziedzinę wyłącznych kompetencji państw członkowskich. Przytoczone wyżej sformułowanie: „wydanie przepisów z zakresu prawa karnego państw członkowskich”, jest na tyle niejasne, że może otworzyć drogę do wszelkiego rodzaju interpretacji, często sprzecznych. |
| --- | --- |

2.8

W następstwie wyroku wydanego przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnoty Europejskiej i ze względu na anulowanie decyzji ramowej Komisja przedstawiła nowy wniosek dotyczący dyrektywy. Trybunał orzekł, że mimo tego, iż zarówno przepisy prawa karnego, jak i zasady procedury karnej nie należą w zasadzie do kompetencji Wspólnoty, to w przypadku gdy stosowanie przez właściwe władze krajowe skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji stanowi działanie niezbędne do zwalczania ciężkich przestępstw przeciwko środowisku, to ostatnie stwierdzenie nie może powstrzymać ustawodawcy wspólnotowego od „wydania przepisów z zakresu prawa karnego państw członkowskich”, koniecznych do zapewnienia pełnej skuteczności prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie ochrony środowiska (3). Komitet przypomina, że Trybunał podkreślił fakt, iż Wspólnota w zasadzie nie ma kompetencji w sprawach karnych, uważanych w traktacie UE za dziedzinę wyłącznych kompetencji państw członkowskich. Przytoczone wyżej sformułowanie: „wydanie przepisów z zakresu prawa karnego państw członkowskich”, jest na tyle niejasne, że może otworzyć drogę do wszelkiego rodzaju interpretacji, często sprzecznych.

| 2.9 | Opierając się właśnie na tym wyroku Komisja przedstawiła zmieniony wniosek dotyczący dyrektywy (4), zawierający zarówno zakres karalności, jak i sankcje prawne. Komisja uważa bowiem, że same tylko sankcje administracyjne lub niektóre sankcje karne, przewidziane przez niektóre kraje, są zbyt rozbieżne lub zbyt słabe, by mieć wystarczająco zniechęcający charakter, zwłaszcza wobec zorganizowanej przestępczości, i że w związku z tym właściwe byłoby przeprowadzenie minimalnej harmonizacji prawa karnego mającego zastosowanie do poważnych naruszeń wobec środowiska naturalnego bez względu na to, czy wynikają one ze świadomie popełnionego wykroczenia czy przestępstwa, czy też z poważnego zaniedbania. |
| --- | --- |

2.9

Opierając się właśnie na tym wyroku Komisja przedstawiła zmieniony wniosek dotyczący dyrektywy (4), zawierający zarówno zakres karalności, jak i sankcje prawne. Komisja uważa bowiem, że same tylko sankcje administracyjne lub niektóre sankcje karne, przewidziane przez niektóre kraje, są zbyt rozbieżne lub zbyt słabe, by mieć wystarczająco zniechęcający charakter, zwłaszcza wobec zorganizowanej przestępczości, i że w związku z tym właściwe byłoby przeprowadzenie minimalnej harmonizacji prawa karnego mającego zastosowanie do poważnych naruszeń wobec środowiska naturalnego bez względu na to, czy wynikają one ze świadomie popełnionego wykroczenia czy przestępstwa, czy też z poważnego zaniedbania.

| 2.10 | W swojej wcześniejszej opinii (5) Komitet poparł pierwszy wniosek Komisji dotyczący dyrektywy (jak również jej projekt decyzji ramowej), który przewidywał, że państwa członkowskie powinny przyjąć skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje karne, mające służyć do zwalczania ciężkich przestępstw przeciwko środowisku. Poparł także wszczętą przez Komisję i popartą przez Parlament skargę o stwierdzenie nieważności decyzji ramowej Rady, ale we wstępnym postanowieniu proceduralnym Trybunał Sprawiedliwości odrzucił wniosek EKES-u o przystąpienie do postępowania w charakterze interwenienta. |
| --- | --- |

2.10

W swojej wcześniejszej opinii (5) Komitet poparł pierwszy wniosek Komisji dotyczący dyrektywy (jak również jej projekt decyzji ramowej), który przewidywał, że państwa członkowskie powinny przyjąć skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje karne, mające służyć do zwalczania ciężkich przestępstw przeciwko środowisku. Poparł także wszczętą przez Komisję i popartą przez Parlament skargę o stwierdzenie nieważności decyzji ramowej Rady, ale we wstępnym postanowieniu proceduralnym Trybunał Sprawiedliwości odrzucił wniosek EKES-u o przystąpienie do postępowania w charakterze interwenienta.

| 2.11 | Chodzi więc o sprawdzenie, czy:






  — | nowe propozycje mieszczą się w ramach ustalonych przez Trybunał Sprawiedliwości, |
| --- | --- | --- |

2.11

Chodzi więc o sprawdzenie, czy:

—

nowe propozycje mieszczą się w ramach ustalonych przez Trybunał Sprawiedliwości,

| — | proponowane sankcje odpowiadają wyznaczonemu celowi skuteczności prawa w zakresie ochrony środowiska i lepszemu poziomowi harmonizacji krajowych systemów prawnych (obowiązek ustanowienia wystarczająco odstraszających sankcji karnych, aby zagwarantować skuteczność stosowanych przepisów). |
| --- | --- |

—

proponowane sankcje odpowiadają wyznaczonemu celowi skuteczności prawa w zakresie ochrony środowiska i lepszemu poziomowi harmonizacji krajowych systemów prawnych (obowiązek ustanowienia wystarczająco odstraszających sankcji karnych, aby zagwarantować skuteczność stosowanych przepisów).

| 2.12 | Gorąca debata, która od wydania tego wyroku wywiązała się na szczeblu politycznym i w kręgach prawniczych, dotycząca „konstytucyjności” lub „niekonstytucyjności” rozszerzenia kompetencji Wspólnoty w sprawach karnych na wdrażanie polityk wspólnotowych, oraz debata co do „wyższości” TWE nad TUE w tej dziedzinie, muszą zostać uwzględnione przez Komitet (6) w odniesieniu do licznych wniosków legislacyjnych, które Komisja zamierza znowelizować, podobnie jak to zrobiła np. w zakresie własności intelektualnej (7). |
| --- | --- |

2.12

Gorąca debata, która od wydania tego wyroku wywiązała się na szczeblu politycznym i w kręgach prawniczych, dotycząca „konstytucyjności” lub „niekonstytucyjności” rozszerzenia kompetencji Wspólnoty w sprawach karnych na wdrażanie polityk wspólnotowych, oraz debata co do „wyższości” TWE nad TUE w tej dziedzinie, muszą zostać uwzględnione przez Komitet (6) w odniesieniu do licznych wniosków legislacyjnych, które Komisja zamierza znowelizować, podobnie jak to zrobiła np. w zakresie własności intelektualnej (7).

| 2.13 | Wiele państw członkowskich sprzeciwia się dość szerokiej interpretacji tego wyroku przez Komisję zarówno w zakresie treści nowych wniosków dotyczących środowiska, jak i wprowadzenia „minimalnego” aspektu karnego w celu skutecznego wdrażania wszystkich polityk wspólnotowych (a nie tylko polityki o oczywistym charakterze przekrojowym, takiej jak polityka środowiska), podczas gdy nic nie jest wyraźnie zapisane w traktacie o WE. Zdaniem tych państw członkowskich odwołanie do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości powinno ograniczać się do polityki środowiska ze względu na przekrojowy i transgraniczny charakter środowiska naturalnego, a także do brzmienia wyroku wydanego przez Trybunał, nie należy zaś traktować go jako podpisu in blanco udzielonego Komisji w odniesieniu do wszystkich dziedzin polityki wspólnotowej. |
| --- | --- |

2.13

Wiele państw członkowskich sprzeciwia się dość szerokiej interpretacji tego wyroku przez Komisję zarówno w zakresie treści nowych wniosków dotyczących środowiska, jak i wprowadzenia „minimalnego” aspektu karnego w celu skutecznego wdrażania wszystkich polityk wspólnotowych (a nie tylko polityki o oczywistym charakterze przekrojowym, takiej jak polityka środowiska), podczas gdy nic nie jest wyraźnie zapisane w traktacie o WE. Zdaniem tych państw członkowskich odwołanie do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości powinno ograniczać się do polityki środowiska ze względu na przekrojowy i transgraniczny charakter środowiska naturalnego, a także do brzmienia wyroku wydanego przez Trybunał, nie należy zaś traktować go jako podpisu in blanco udzielonego Komisji w odniesieniu do wszystkich dziedzin polityki wspólnotowej.

| 2.14 | Komitet wypowie się w tym konkretnym wypadku jedynie w sprawie wniosków dotyczących środowiska naturalnego — dziedziny, której bezpośrednio dotyczy wyrok Trybunału. |
| --- | --- |

2.14

Komitet wypowie się w tym konkretnym wypadku jedynie w sprawie wniosków dotyczących środowiska naturalnego — dziedziny, której bezpośrednio dotyczy wyrok Trybunału.

| 2.15 | Podsumowując, Komisja zdecydowała się zaproponować, by w wypadku „przestępstw przeciwko środowisku” stosowano zasięgu karalności i sankcji karnych — z określeniem minimalnego poziomu kar — wobec wszelkich osób fizycznych i prawnych, które popełniają poważne naruszenia wobec środowiska naturalnego, stają się ich współsprawcami lub podżegają do nich lub które dopuszczają się takich naruszeń poprzez poważne zaniedbania. Przewidziano kary pozbawienia wolności lub grzywny oraz kary dodatkowe (art. 5), które mogą zostać rozszerzone lub uzupełnione dodatkowymi zarzutami i karami z tytułu prawa krajowego. |
| --- | --- |

2.15

Podsumowując, Komisja zdecydowała się zaproponować, by w wypadku „przestępstw przeciwko środowisku” stosowano zasięgu karalności i sankcji karnych — z określeniem minimalnego poziomu kar — wobec wszelkich osób fizycznych i prawnych, które popełniają poważne naruszenia wobec środowiska naturalnego, stają się ich współsprawcami lub podżegają do nich lub które dopuszczają się takich naruszeń poprzez poważne zaniedbania. Przewidziano kary pozbawienia wolności lub grzywny oraz kary dodatkowe (art. 5), które mogą zostać rozszerzone lub uzupełnione dodatkowymi zarzutami i karami z tytułu prawa krajowego.

3.   Uwagi Komitetu

| 3.1 | Komitet wyraża rozczarowanie faktem, że sankcje karne w dziedzinie środowiska, których zasadę i poziom popiera — tak jak to uczynił w odniesieniu do wniosku dotyczącego dyrektywy i wniosku dotyczącego decyzji ramowej Komisji w 2005 r. — od lat są i być może jeszcze długo będą odkładane z powodu braku porozumienia między instytucjami w sprawie podziału kompetencji zapisanych w Traktacie WE i Traktacie o UE. Wyraża nadzieję, że instytucje szybko znajdą polityczne rozwiązanie, także w kwestii udziału Parlamentu, i że traktatom będzie można nadać jaśniejsze brzmienie dzięki konferencji międzyrządowej, która właśnie rozpoczęła swe prace, lub w przeciwnym razie dzięki dalszym orzeczeniom Trybunału. |
| --- | --- |

3.1

Komitet wyraża rozczarowanie faktem, że sankcje karne w dziedzinie środowiska, których zasadę i poziom popiera — tak jak to uczynił w odniesieniu do wniosku dotyczącego dyrektywy i wniosku dotyczącego decyzji ramowej Komisji w 2005 r. — od lat są i być może jeszcze długo będą odkładane z powodu braku porozumienia między instytucjami w sprawie podziału kompetencji zapisanych w Traktacie WE i Traktacie o UE. Wyraża nadzieję, że instytucje szybko znajdą polityczne rozwiązanie, także w kwestii udziału Parlamentu, i że traktatom będzie można nadać jaśniejsze brzmienie dzięki konferencji międzyrządowej, która właśnie rozpoczęła swe prace, lub w przeciwnym razie dzięki dalszym orzeczeniom Trybunału.

| 3.2 | Kwalifikacja „poważnego zniszczenia” jako naruszenia wobec środowiska podlegającego sankcjom karnym musi jeszcze zostać zinterpretowana na etapie transpozycji do prawa wewnętrznego i do orzecznictwa karnego poszczególnych państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.2

Kwalifikacja „poważnego zniszczenia” jako naruszenia wobec środowiska podlegającego sankcjom karnym musi jeszcze zostać zinterpretowana na etapie transpozycji do prawa wewnętrznego i do orzecznictwa karnego poszczególnych państw członkowskich.

| 3.3 | Komitet zauważa, że dyrektywa dotyczy w pierwszym rzędzie „poważnych naruszeń”, zwłaszcza tych popełnionych przez organizacje przestępcze lub na wielką skalę przez osoby prawne, oraz że zmierza do zbliżenia sankcji stosowanych na szczeblu wspólnotowym w celu uniknięcia luk prawnych wykorzystywanych przez przestępców. Jednak kwestie związane z przestępczością zorganizowaną podlegają postanowieniom tytułu VI Traktatu o UE, dotyczącego współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, i powinny w związku z tym być przedmiotem odpowiedniego instrumentu prawnego, takiego jak np. decyzja ramowa. |
| --- | --- |

3.3

Komitet zauważa, że dyrektywa dotyczy w pierwszym rzędzie „poważnych naruszeń”, zwłaszcza tych popełnionych przez organizacje przestępcze lub na wielką skalę przez osoby prawne, oraz że zmierza do zbliżenia sankcji stosowanych na szczeblu wspólnotowym w celu uniknięcia luk prawnych wykorzystywanych przez przestępców. Jednak kwestie związane z przestępczością zorganizowaną podlegają postanowieniom tytułu VI Traktatu o UE, dotyczącego współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, i powinny w związku z tym być przedmiotem odpowiedniego instrumentu prawnego, takiego jak np. decyzja ramowa.

| 3.4 | Obszerny zasięg karalności spowodował, że brytyjska prasa bulwarowa zastanawiała się, czy zbieranie dzikich kwiatów mogłoby doprowadzić do wyroku skazującego osoby prywatne na karę pozbawienia wolności, jeśli w bukiecie znalazłby się okaz rośliny chronionej. Trzeba podkreślić, że sankcje karne przewidziane są tylko w wypadkach „poważnych naruszeń” i muszą pozostać skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Sędzia sądu karnego, stosując przepisy, powinien dysponować pełną swobodą oceny w celu oszacowania wagi czynu zabronionego i wymierzenia proporcjonalnej kary w konkretnych przypadkach, tak aby poszanowana została niezawisłość władzy sędziowskiej. |
| --- | --- |

3.4

Obszerny zasięg karalności spowodował, że brytyjska prasa bulwarowa zastanawiała się, czy zbieranie dzikich kwiatów mogłoby doprowadzić do wyroku skazującego osoby prywatne na karę pozbawienia wolności, jeśli w bukiecie znalazłby się okaz rośliny chronionej. Trzeba podkreślić, że sankcje karne przewidziane są tylko w wypadkach „poważnych naruszeń” i muszą pozostać skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Sędzia sądu karnego, stosując przepisy, powinien dysponować pełną swobodą oceny w celu oszacowania wagi czynu zabronionego i wymierzenia proporcjonalnej kary w konkretnych przypadkach, tak aby poszanowana została niezawisłość władzy sędziowskiej.

| 3.5 | Komitet ze swej strony wyraża zadowolenie, że wniosek dotyczący dyrektywy jasno wylicza (w art. 3) objęte nią czyny bezprawne, co jest zgodne z ogólną zasadą prawa nulla poena sine lege
   (8), wymagającą, by przepisy prawa karnego były jasne i precyzyjne, tak aby osoby, których one dotyczą, znały wynikające z niego prawa i obowiązki. Innymi słowy: nie ma kary bez ustawy. |
| --- | --- |

3.5

Komitet ze swej strony wyraża zadowolenie, że wniosek dotyczący dyrektywy jasno wylicza (w art. 3) objęte nią czyny bezprawne, co jest zgodne z ogólną zasadą prawa nulla poena sine lege
   (8), wymagającą, by przepisy prawa karnego były jasne i precyzyjne, tak aby osoby, których one dotyczą, znały wynikające z niego prawa i obowiązki. Innymi słowy: nie ma kary bez ustawy.

| 3.6 | Wyraźnie widać, że system sankcji karnych proponowanych przez Komisję dotyczy pogwałceń wszelkich uregulowań prawnych na poziomie krajowym, wspólnotowym czy międzynarodowym. Taki szczególnie szeroki zakres zastosowania mógłby stwarzać trudności prawne w odniesieniu do krajowej podstawy prawa powszechnego lub niezależnych instrumentów kontroli w ramach prawa międzynarodowego. Ścigane są „poważne naruszenia” popełnione zarówno w ramach działań krajowych, jak i transgranicznych. Niemniej jednak Komitet popiera taki terytorialny i rzeczowy zakres stosowania, wynikający z samego charakteru ochrony środowiska, gdyż skutki przestępstw w tej dziedzinie najczęściej odbijają się na środowisku jako całości, niezależnie od granic państwowych. |
| --- | --- |

3.6

Wyraźnie widać, że system sankcji karnych proponowanych przez Komisję dotyczy pogwałceń wszelkich uregulowań prawnych na poziomie krajowym, wspólnotowym czy międzynarodowym. Taki szczególnie szeroki zakres zastosowania mógłby stwarzać trudności prawne w odniesieniu do krajowej podstawy prawa powszechnego lub niezależnych instrumentów kontroli w ramach prawa międzynarodowego. Ścigane są „poważne naruszenia” popełnione zarówno w ramach działań krajowych, jak i transgranicznych. Niemniej jednak Komitet popiera taki terytorialny i rzeczowy zakres stosowania, wynikający z samego charakteru ochrony środowiska, gdyż skutki przestępstw w tej dziedzinie najczęściej odbijają się na środowisku jako całości, niezależnie od granic państwowych.

| 3.7 | W stosunku do osób prawnych przewidziano sankcje karne i pozakarne, jednak możliwość zastosowania sankcji karnej wobec osób fizycznych, np. szefa odnośnego przedsiębiorstwa czy spółki, nie jest jasna. Sankcje dotyczą jedynie osób związanych z osobą prawną, które bezpośrednio są autorami lub podżegały do czynów ściganych. Komitet uważa, że dyrektywa powinna uwzględniać, choćby poprzez zastosowanie sankcji dodatkowych, dyrektorów przedsiębiorstw, którzy po prostu zaniedbali kontroli wobec działań swych podwładnych. |
| --- | --- |

3.7

W stosunku do osób prawnych przewidziano sankcje karne i pozakarne, jednak możliwość zastosowania sankcji karnej wobec osób fizycznych, np. szefa odnośnego przedsiębiorstwa czy spółki, nie jest jasna. Sankcje dotyczą jedynie osób związanych z osobą prawną, które bezpośrednio są autorami lub podżegały do czynów ściganych. Komitet uważa, że dyrektywa powinna uwzględniać, choćby poprzez zastosowanie sankcji dodatkowych, dyrektorów przedsiębiorstw, którzy po prostu zaniedbali kontroli wobec działań swych podwładnych.

| 3.7.1 | Komitet odnotowuje, że w art. 7 omawianego wniosku określa się najniższe kwoty maksymalnych grzywien, jednak państwa członkowskie mogą ustalić w razie potrzeby cięższe kary, dokonując transpozycji. Takie postanowienie ogranicza się do zapewnienia wspólnego minimum, lecz może prowadzić do powstania różnic w podejściu zastosowanym w krajowych przepisach prawa karnego. Komitet opowiada się za bardziej stanowczą harmonizacją prawa karnego w celu uniknięcia pokusy wyboru najkorzystniejszego miejsca procesu (ang. forum shopping), nawet gdyby miano podnieść najniższe kwoty maksymalnych kar pieniężnych. |
| --- | --- |

3.7.1

Komitet odnotowuje, że w art. 7 omawianego wniosku określa się najniższe kwoty maksymalnych grzywien, jednak państwa członkowskie mogą ustalić w razie potrzeby cięższe kary, dokonując transpozycji. Takie postanowienie ogranicza się do zapewnienia wspólnego minimum, lecz może prowadzić do powstania różnic w podejściu zastosowanym w krajowych przepisach prawa karnego. Komitet opowiada się za bardziej stanowczą harmonizacją prawa karnego w celu uniknięcia pokusy wyboru najkorzystniejszego miejsca procesu (ang. forum shopping), nawet gdyby miano podnieść najniższe kwoty maksymalnych kar pieniężnych.

| 3.8 | A zatem, według analizy oddziaływania przeprowadzonej przez Komisję, państwom członkowskim pozostawiono dużą elastyczność we wdrażaniu dyrektywy. Zdaniem Komitetu, z racji tego, że rozbieżności w transpozycji mogą stać się przeszkodą w skutecznym ujednolicaniu prawa karnego w zakresie środowiska, należałoby zagwarantować systematyczne monitorowanie praktyk stosowanych w poszczególnych krajach. Zwykły zakres swobody państw członkowskich zasadniczo powinien pozwolić uniknąć tworzenia „tańszych” stref zanieczyszczeń. W związku z tym Komitet zgadza się na proponowaną podstawę prawną (art. 175 TWE). |
| --- | --- |

3.8

A zatem, według analizy oddziaływania przeprowadzonej przez Komisję, państwom członkowskim pozostawiono dużą elastyczność we wdrażaniu dyrektywy. Zdaniem Komitetu, z racji tego, że rozbieżności w transpozycji mogą stać się przeszkodą w skutecznym ujednolicaniu prawa karnego w zakresie środowiska, należałoby zagwarantować systematyczne monitorowanie praktyk stosowanych w poszczególnych krajach. Zwykły zakres swobody państw członkowskich zasadniczo powinien pozwolić uniknąć tworzenia „tańszych” stref zanieczyszczeń. W związku z tym Komitet zgadza się na proponowaną podstawę prawną (art. 175 TWE).

| 3.9 | W odniesieniu do kary pozbawienia wolności Komitet zauważa, że zaproponowano zbliżenie na podstawie trójstopniowej skali, zgodnie z konkluzjami Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych z 25-26 kwietnia 2002 r. Ponadto przewidziano sankcje alternatywne, poza wyrównaniem wyrządzonych szkód, takie jak zakaz wykonywania zawodu. Obecnie większość poważnych wykroczeń popełnionych na szkodę środowiska naturalnego podlega już postanowieniom decyzji ramowej 2005/212/JAI w sprawie konfiskaty korzyści, narzędzi i mienia pochodzących z przestępstwa lub czynu zabronionego. |
| --- | --- |

3.9

W odniesieniu do kary pozbawienia wolności Komitet zauważa, że zaproponowano zbliżenie na podstawie trójstopniowej skali, zgodnie z konkluzjami Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych z 25-26 kwietnia 2002 r. Ponadto przewidziano sankcje alternatywne, poza wyrównaniem wyrządzonych szkód, takie jak zakaz wykonywania zawodu. Obecnie większość poważnych wykroczeń popełnionych na szkodę środowiska naturalnego podlega już postanowieniom decyzji ramowej 2005/212/JAI w sprawie konfiskaty korzyści, narzędzi i mienia pochodzących z przestępstwa lub czynu zabronionego.

| 3.10 | Poza tym ustalanie maksymalnej kary wynoszącej od dwóch do pięciu lat może wprowadzać zamęt; lepiej byłoby bowiem wybrać określony dolny próg kary maksymalnej, w interesie większej harmonizacji, zwłaszcza że w żadnym wypadku nie ograniczyłoby to marginesu oceny indywidualnej sędziów. |
| --- | --- |

3.10

Poza tym ustalanie maksymalnej kary wynoszącej od dwóch do pięciu lat może wprowadzać zamęt; lepiej byłoby bowiem wybrać określony dolny próg kary maksymalnej, w interesie większej harmonizacji, zwłaszcza że w żadnym wypadku nie ograniczyłoby to marginesu oceny indywidualnej sędziów.

| 3.11 | Niemniej jednak Komisja uważa, że granice zakresu swobody wyboru państw członkowskich w transpozycji są sprzeczne z celem dyrektywy. Istnieje tu konflikt między logiką prawa karnego, za którą opowiada się Komitet, a tą, którą preferuje Komisja. Bez wątpienia trzeba będzie — ze względu na rzeczywiste warunki zastosowania — położyć nacisk na jedną z nich, żeby osiągnąć cele wniosku. |
| --- | --- |

3.11

Niemniej jednak Komisja uważa, że granice zakresu swobody wyboru państw członkowskich w transpozycji są sprzeczne z celem dyrektywy. Istnieje tu konflikt między logiką prawa karnego, za którą opowiada się Komitet, a tą, którą preferuje Komisja. Bez wątpienia trzeba będzie — ze względu na rzeczywiste warunki zastosowania — położyć nacisk na jedną z nich, żeby osiągnąć cele wniosku.

| 3.12 | EKES zdaje sobie sprawę z faktu, że na obecnym etapie integracji wspólnotowej nie jest możliwe zastosowanie rozporządzenia w tej dziedzinie. Istotne są jednak dwie kwestie: potrzeba jasnego podziału na sankcje administracyjne i przestępstwa oraz niedopuszczenie do tego, by z transpozycji wynikły znaczne rozbieżności między prawodawstwem różnych państw członkowskich; nielogiczna byłaby bowiem sytuacja, że dany czyn byłby karalny w jednym państwie członkowskim, a w innych nie. |
| --- | --- |

3.12

EKES zdaje sobie sprawę z faktu, że na obecnym etapie integracji wspólnotowej nie jest możliwe zastosowanie rozporządzenia w tej dziedzinie. Istotne są jednak dwie kwestie: potrzeba jasnego podziału na sankcje administracyjne i przestępstwa oraz niedopuszczenie do tego, by z transpozycji wynikły znaczne rozbieżności między prawodawstwem różnych państw członkowskich; nielogiczna byłaby bowiem sytuacja, że dany czyn byłby karalny w jednym państwie członkowskim, a w innych nie.

| 3.13 | Sprawozdanie oceniające wdrażanie omawianej dyrektywy powinno być także przedstawione EKES-owi (art. 8). |
| --- | --- |

3.13

Sprawozdanie oceniające wdrażanie omawianej dyrektywy powinno być także przedstawione EKES-owi (art. 8).

| 3.14 | Należy uwzględnić wcześniej wyrażone uwagi EKES-u (9), w szczególności te, które dotyczą:






  — | ius standi (prawa występowania z roszczeniami w celu wszczęcia publicznego postępowania karnego), aby organy i organizacje pozarządowe mogły występować do sądów z opartym na dyrektywie powództwem; system konwencji z Aarhus mógłby dostarczyć modelu realizacji tego prawa przez akredytowane organizacje pozarządowe — modelu bardziej pożądanego niż jakikolwiek system pozwów zbiorowych; |
| --- | --- | --- |

3.14

Należy uwzględnić wcześniej wyrażone uwagi EKES-u (9), w szczególności te, które dotyczą:

—

ius standi (prawa występowania z roszczeniami w celu wszczęcia publicznego postępowania karnego), aby organy i organizacje pozarządowe mogły występować do sądów z opartym na dyrektywie powództwem; system konwencji z Aarhus mógłby dostarczyć modelu realizacji tego prawa przez akredytowane organizacje pozarządowe — modelu bardziej pożądanego niż jakikolwiek system pozwów zbiorowych;

| — | wzmocnienia mechanizmów współpracy i działań śledczych władz sądowniczych w celu ścigania przestępstw przeciwko środowisku, a także wspierania tworzenia prokuratur wyspecjalizowanych w dziedzinie środowiska naturalnego; |
| --- | --- |

—

wzmocnienia mechanizmów współpracy i działań śledczych władz sądowniczych w celu ścigania przestępstw przeciwko środowisku, a także wspierania tworzenia prokuratur wyspecjalizowanych w dziedzinie środowiska naturalnego;

| — | wykorzystanie europejskich sieci wymiaru sprawiedliwości w celu uruchomienia niezbędnej współpracy w przypadku przestępstw transgranicznych. |
| --- | --- |

—

wykorzystanie europejskich sieci wymiaru sprawiedliwości w celu uruchomienia niezbędnej współpracy w przypadku przestępstw transgranicznych.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Dz.U. C 180, s. 238.

1

(2)  Wyrok nr C 176/03 z 13.9.2005.

2

(3)  Punkt 48 ww. wyroku.

3

(4)  Dyrektywa (wniosek) COM(2007) 51 wersja ostateczna z 9 lutego 2007 r.

4

(5)  Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej dostępu do wymiaru sprawiedliwości w przypadku zagadnień środowiska naturalnego (COM(2003)624 wersja ostateczna), Dz.U. C 117 z 30.4.2004, s. 55.

5

(6)  Należy zauważyć, że w mandacie dotyczącym reformy traktatów przewidziano równość znowelizowanych TWE i TUE.

6

(7)  Opinia CESE 981/2007 (nieopublikowana jeszcze w Dz.U.).

7

(8)  Wyrok Trybunału z dnia 8 lutego 2007 r., sprawa C 3/06 P — Groupe Danone.

8

(9)  Zob. CES 463/2001 z 31 lipca 2001 r. (NAT/114).

9

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/51 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/51

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady określającego wspólnotowe procedury ustanawiania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości substancji farmakologicznie czynnych w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego oraz uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2377/90

COM(2007) 194 wersja ostateczna — 2007/0064 (COD)

(2008/C 10/13)

Dnia 22 maja 2007 r. Rada, działając na podstawie art. 37 i art. 152 ust. 4 lit. b) Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 4 lipca 2007 r. Sprawozdawcą był Hervé COUPEAU.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z 26 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 151 głosami za — 6 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje do wiadomości środki podjęte przez Komisję Europejską. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje do wiadomości środki podjęte przez Komisję Europejską.

| 1.2 | Komitet pragnie, żeby wszelkie substancje farmakologiczne przeznaczone do stosowania u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność, musiały uzyskać opinię Europejskiej Agencji Leków (EMEA), a najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (NDP) podlegały ocenie Komitetu ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych (CVMP). |
| --- | --- |

1.2

Komitet pragnie, żeby wszelkie substancje farmakologiczne przeznaczone do stosowania u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność, musiały uzyskać opinię Europejskiej Agencji Leków (EMEA), a najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (NDP) podlegały ocenie Komitetu ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych (CVMP).

| 1.3 | Każde przedsiębiorstwo oferujące produkty farmakologiczne przeznaczone do stosowania u zwierząt powinno uzyskać zezwolenie od EMEA i ocenę NDP dokonaną przez CVMP. |
| --- | --- |

1.3

Każde przedsiębiorstwo oferujące produkty farmakologiczne przeznaczone do stosowania u zwierząt powinno uzyskać zezwolenie od EMEA i ocenę NDP dokonaną przez CVMP.

| 1.4 | W celu uniknięcia jakichkolwiek utrudnień w swobodnym przepływie towarów w obrębie Wspólnoty Europejskiej, zezwolenia te będą ważne we wszystkich państwach członkowskich. |
| --- | --- |

1.4

W celu uniknięcia jakichkolwiek utrudnień w swobodnym przepływie towarów w obrębie Wspólnoty Europejskiej, zezwolenia te będą ważne we wszystkich państwach członkowskich.

| 1.5 | Należy uprościć procedurę dopuszczania towarów do obrotu, zachowując jednocześnie wysoki poziom ochrony konsumentów. |
| --- | --- |

1.5

Należy uprościć procedurę dopuszczania towarów do obrotu, zachowując jednocześnie wysoki poziom ochrony konsumentów.

| 1.6 | Uproszczenie i czytelność dokumentów europejskich służyłyby dobru wszystkich obywateli. Ich dostępność umożliwiłaby każdemu z nich poznanie i zrozumienie wkładu Europy w życie codzienne. |
| --- | --- |

1.6

Uproszczenie i czytelność dokumentów europejskich służyłyby dobru wszystkich obywateli. Ich dostępność umożliwiłaby każdemu z nich poznanie i zrozumienie wkładu Europy w życie codzienne.

2.   Cel wniosku

| 2.1 | Celem jest dalsze ograniczanie poziomu narażenia konsumentów na substancje farmakologicznie czynne. |
| --- | --- |

2.1

Celem jest dalsze ograniczanie poziomu narażenia konsumentów na substancje farmakologicznie czynne.

| 2.2 | Zachowując wysoki poziom ochrony konsumentów, we wniosku należy także przewidzieć uproszczenie prawodawstwa. |
| --- | --- |

2.2

Zachowując wysoki poziom ochrony konsumentów, we wniosku należy także przewidzieć uproszczenie prawodawstwa.

| 2.3 | W celu osiągnięcia zamierzonego celu należy mieć na uwadze cele szczegółowe, takie jak:






  a) | poprawa dostępności weterynaryjnych produktów leczniczych przeznaczonych do stosowania u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność, w celu zapewnienia zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz zapobieżenia nielegalnemu stosowaniu substancji, |
| --- | --- | --- |

2.3

W celu osiągnięcia zamierzonego celu należy mieć na uwadze cele szczegółowe, takie jak:

a)

poprawa dostępności weterynaryjnych produktów leczniczych przeznaczonych do stosowania u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność, w celu zapewnienia zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz zapobieżenia nielegalnemu stosowaniu substancji,

| b) | uproszczenie istniejącego prawodawstwa poprzez zwiększenie czytelności przepisów dotyczących najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości w odniesieniu do użytkowników końcowych, |
| --- | --- |

b)

uproszczenie istniejącego prawodawstwa poprzez zwiększenie czytelności przepisów dotyczących najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości w odniesieniu do użytkowników końcowych,

| c) | zapewnienie jasnych punktów odniesienia na potrzeby kontroli poziomów pozostałości substancji farmakologicznie czynnych w środkach spożywczych w celu poprawy ochrony zdrowia konsumentów oraz funkcjonowania wspólnego rynku, |
| --- | --- |

c)

zapewnienie jasnych punktów odniesienia na potrzeby kontroli poziomów pozostałości substancji farmakologicznie czynnych w środkach spożywczych w celu poprawy ochrony zdrowia konsumentów oraz funkcjonowania wspólnego rynku,

| d) | jaśniejsze sformułowanie wspólnotowych procedur ustanawiania NDP poprzez zapewnienie zgodności z międzynarodowymi normami. |
| --- | --- |

d)

jaśniejsze sformułowanie wspólnotowych procedur ustanawiania NDP poprzez zapewnienie zgodności z międzynarodowymi normami.

3.   Aktualny kontekst

| 3.1 | Wskutek obowiązywania obecnych ram prawnych dotyczących NDP zaistniały pewne szczególne problemy:






  a) | dostępność weterynaryjnych środków leczniczych spadła do poziomu powodującego niekorzystne skutki dla zdrowia publicznego oraz zdrowia i dobrostanu zwierząt, |
| --- | --- | --- |

3.1

Wskutek obowiązywania obecnych ram prawnych dotyczących NDP zaistniały pewne szczególne problemy:

a)

dostępność weterynaryjnych środków leczniczych spadła do poziomu powodującego niekorzystne skutki dla zdrowia publicznego oraz zdrowia i dobrostanu zwierząt,

| b) | międzynarodowe normy, popierane przez UE, nie mogą być włączane do prawodawstwa wspólnotowego bez dokonania nowej oceny naukowej przez Europejską Agencję Leków, |
| --- | --- |

b)

międzynarodowe normy, popierane przez UE, nie mogą być włączane do prawodawstwa wspólnotowego bez dokonania nowej oceny naukowej przez Europejską Agencję Leków,

| c) | służbom kontrolnym państw członkowskich brakuje punktów odniesienia, szczególnie w przypadku substancji wykrywanych w żywności pochodzącej z krajów trzecich, |
| --- | --- |

c)

służbom kontrolnym państw członkowskich brakuje punktów odniesienia, szczególnie w przypadku substancji wykrywanych w żywności pochodzącej z krajów trzecich,

| d) | obecne prawodawstwo jest trudno zrozumiałe. |
| --- | --- |

d)

obecne prawodawstwo jest trudno zrozumiałe.

4.   Proponowane środki

| 4.1 | Główne zmiany proponowane we wniosku są następujące:






  a) | wprowadzenie obowiązkowej oceny możliwości ekstrapolacji w ramach ogólnej oceny naukowej oraz stworzenie podstawy prawnej umożliwiającej Komisji określenie zasad stosowania ekstrapolacji, |
| --- | --- | --- |

4.1

Główne zmiany proponowane we wniosku są następujące:

a)

wprowadzenie obowiązkowej oceny możliwości ekstrapolacji w ramach ogólnej oceny naukowej oraz stworzenie podstawy prawnej umożliwiającej Komisji określenie zasad stosowania ekstrapolacji,

| b) | wprowadzenie obowiązku adaptacji prawodawstwa Wspólnoty poprzez uwzględnienie NDP ustanowionych w Kodeksie żywnościowym z poparciem UE, |
| --- | --- |

b)

wprowadzenie obowiązku adaptacji prawodawstwa Wspólnoty poprzez uwzględnienie NDP ustanowionych w Kodeksie żywnościowym z poparciem UE,

| c) | stworzenie konkretnych ram prawnych dla ustanowienia najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości substancji farmakologicznie czynnych, które nie mają być dopuszczone jako weterynaryjne środki lecznicze, w szczególności dla celów kontrolnych i w odniesieniu do żywności importowanej. |
| --- | --- |

c)

stworzenie konkretnych ram prawnych dla ustanowienia najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości substancji farmakologicznie czynnych, które nie mają być dopuszczone jako weterynaryjne środki lecznicze, w szczególności dla celów kontrolnych i w odniesieniu do żywności importowanej.

| 4.2 | Komisja zadała sobie trud skonsultowania się z zainteresowanymi stronami w celu dokonania oceny niezbędnych zmian. |
| --- | --- |

4.2

Komisja zadała sobie trud skonsultowania się z zainteresowanymi stronami w celu dokonania oceny niezbędnych zmian.

5.   Zalecenia

| 5.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje do wiadomości środki podjęte przez Komisję Europejską. |
| --- | --- |

5.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje do wiadomości środki podjęte przez Komisję Europejską.

| 5.2 | Komitet pragnie, żeby wszelkie substancje farmakologiczne przeznaczone do stosowania u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność, musiały uzyskać opinię Europejskiej Agencji Leków (EMEA), a najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości podlegały ocenie Komitetu ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych (CVMP). |
| --- | --- |

5.2

Komitet pragnie, żeby wszelkie substancje farmakologiczne przeznaczone do stosowania u zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność, musiały uzyskać opinię Europejskiej Agencji Leków (EMEA), a najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości podlegały ocenie Komitetu ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych (CVMP).

| 5.3 | Każde przedsiębiorstwo oferujące produkty farmakologiczne przeznaczone do stosowania u zwierząt powinno uzyskać zezwolenie od EMEA i ocenę NDP dokonaną przez CVMP. |
| --- | --- |

5.3

Każde przedsiębiorstwo oferujące produkty farmakologiczne przeznaczone do stosowania u zwierząt powinno uzyskać zezwolenie od EMEA i ocenę NDP dokonaną przez CVMP.

| 5.4 | W celu uniknięcia jakichkolwiek utrudnień w swobodnym przepływie towarów we Wspólnocie Europejskiej, zezwolenia te będą ważne na całym jej terytorium. |
| --- | --- |

5.4

W celu uniknięcia jakichkolwiek utrudnień w swobodnym przepływie towarów we Wspólnocie Europejskiej, zezwolenia te będą ważne na całym jej terytorium.

| 5.5 | Należy uprościć procedurę dopuszczania towarów do obrotu, zachowując jednocześnie wysoki poziom ochrony konsumentów. |
| --- | --- |

5.5

Należy uprościć procedurę dopuszczania towarów do obrotu, zachowując jednocześnie wysoki poziom ochrony konsumentów.

| 5.6 | Postęp wiedzy naukowej pozwoli na stwierdzenie nieszkodliwości produktów, ustanowienie okresu karencji między podaniem zwierzęciu leku a ubojem tegoż zwierzęcia przed jego konsumpcją. |
| --- | --- |

5.6

Postęp wiedzy naukowej pozwoli na stwierdzenie nieszkodliwości produktów, ustanowienie okresu karencji między podaniem zwierzęciu leku a ubojem tegoż zwierzęcia przed jego konsumpcją.

| 5.7 | Rozwój wiedzy naukowej pozwoli także Radzie na ustalenie najwyższego dopuszczalnego poziomu pozostałości. |
| --- | --- |

5.7

Rozwój wiedzy naukowej pozwoli także Radzie na ustalenie najwyższego dopuszczalnego poziomu pozostałości.

| 5.8 | Wnioski w sprawie procedur: obecna procedura się sprawdziła, zatem nadal powinny być rozpatrywane wnioski o wydanie zezwolenia. |
| --- | --- |

5.8

Wnioski w sprawie procedur: obecna procedura się sprawdziła, zatem nadal powinny być rozpatrywane wnioski o wydanie zezwolenia.

| 5.9 | Klasyfikacja substancji farmakologicznie czynnych powinna wyglądać następująco:






  a) | najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości, |
| --- | --- | --- |

5.9

Klasyfikacja substancji farmakologicznie czynnych powinna wyglądać następująco:

a)

najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości,

| b) | brak najwyższego dopuszczalnego poziomu pozostałości, |
| --- | --- |

b)

brak najwyższego dopuszczalnego poziomu pozostałości,

| c) | zakaz stosowania substancji. |
| --- | --- |

c)

zakaz stosowania substancji.

| 5.10 | EMEA powinna zasięgać opinii laboratoriów referencyjnych, ustalać przebieg procesu związanego z analizą laboratoryjną pozostałości. |
| --- | --- |

5.10

EMEA powinna zasięgać opinii laboratoriów referencyjnych, ustalać przebieg procesu związanego z analizą laboratoryjną pozostałości.

| 5.11 | Przepływ środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego w Unii Europejskiej nie może być utrudniony. |
| --- | --- |

5.11

Przepływ środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego w Unii Europejskiej nie może być utrudniony.

| 5.12 | Uproszczenie i czytelność dokumentów europejskich służyłyby dobru wszystkich obywateli. Ich dostępność umożliwiłaby każdemu z nich poznanie i zrozumienie wkładu Europy w życie codzienne. |
| --- | --- |

5.12

Uproszczenie i czytelność dokumentów europejskich służyłyby dobru wszystkich obywateli. Ich dostępność umożliwiłaby każdemu z nich poznanie i zrozumienie wkładu Europy w życie codzienne.

| 5.13 | Pochodzące spoza Wspólnoty produkty zwierzęce, w których zastosowano leki nieujęte w wykazie europejskim, powinny być przedmiotem badania naukowego zmierzającego do wykazania ich nieszkodliwości i uzyskać opinię EMEA, następnie zaś powinny zostać zatwierdzone pod względem NDP przez CVMP, tak aby zapewnić pełną ochronę konsumenta. |
| --- | --- |

5.13

Pochodzące spoza Wspólnoty produkty zwierzęce, w których zastosowano leki nieujęte w wykazie europejskim, powinny być przedmiotem badania naukowego zmierzającego do wykazania ich nieszkodliwości i uzyskać opinię EMEA, następnie zaś powinny zostać zatwierdzone pod względem NDP przez CVMP, tak aby zapewnić pełną ochronę konsumenta.

| 5.14 | Komisja powinna zająć się kwestią dostępności substancji o własnościach leczniczych przeznaczonych dla pewnych gatunków zwierząt (kozy, króliki itp.), które to substancje ze względu na niedochodowość nie są opracowywane w laboratoriach. |
| --- | --- |

5.14

Komisja powinna zająć się kwestią dostępności substancji o własnościach leczniczych przeznaczonych dla pewnych gatunków zwierząt (kozy, króliki itp.), które to substancje ze względu na niedochodowość nie są opracowywane w laboratoriach.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/53 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/53

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady dotyczącego ustanowienia wspólnotowych ram dla gromadzenia danych, zarządzania danymi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa oraz wsparcia doradztwa naukowego w zakresie wspólnej polityki rybackiej

COM(2007) 196 wersja ostateczna — 2007/0070 (CNS)

(2008/C 10/14)

Dnia 1 czerwca 2007 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 6 września 2007 r. (sprawozdawca: Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE).

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z 26 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 150 do 1 — 4 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet zasadniczo z zadowoleniem przyjmuje omawiany wniosek dotyczący rozporządzenia. |
| --- | --- |

1.1

Komitet zasadniczo z zadowoleniem przyjmuje omawiany wniosek dotyczący rozporządzenia.

| 1.2 | EKES ma pewne wątpliwości co do tego, czy proponowane rozporządzenie faktycznie spowoduje uproszczenie w stosunku do obecnie obowiązującego rozporządzenia, polegające na korzystnym zmniejszeniu obciążeń administracyjnych, zarówno dla państw członkowskich, jak i dla podmiotów, których te wymogi dotyczą. |
| --- | --- |

1.2

EKES ma pewne wątpliwości co do tego, czy proponowane rozporządzenie faktycznie spowoduje uproszczenie w stosunku do obecnie obowiązującego rozporządzenia, polegające na korzystnym zmniejszeniu obciążeń administracyjnych, zarówno dla państw członkowskich, jak i dla podmiotów, których te wymogi dotyczą.

| 1.3 | Komitet jest zdania, że przedstawiona przez Komisję Europejską definicja pojęcia „użytkowników finalnych” jest nieprecyzyjna, gdyż zgodnie z nią każda osoba może być uznana za użytkownika finalnego. Dlatego też proponuje Komisji Europejskiej, aby zmieniła tę definicję i znacznie bardziej ją uściśliła. |
| --- | --- |

1.3

Komitet jest zdania, że przedstawiona przez Komisję Europejską definicja pojęcia „użytkowników finalnych” jest nieprecyzyjna, gdyż zgodnie z nią każda osoba może być uznana za użytkownika finalnego. Dlatego też proponuje Komisji Europejskiej, aby zmieniła tę definicję i znacznie bardziej ją uściśliła.

| 1.4 | EKES uważa, że gromadzenie danych środowiskowych powinno raczej odbywać się głównie w ramach badań na morzu przeprowadzanych przez państwa członkowskie z wykorzystaniem połowów badawczych. |
| --- | --- |

1.4

EKES uważa, że gromadzenie danych środowiskowych powinno raczej odbywać się głównie w ramach badań na morzu przeprowadzanych przez państwa członkowskie z wykorzystaniem połowów badawczych.

| 1.5 | Komitet jest zdania, że Komisja powinna jaśniej i precyzyjniej określić przyczyny nieprawidłowości, które pociągają za sobą sankcje dla państw członkowskich, oraz odpowiednio dostosować związane z nimi korekty finansowe. |
| --- | --- |

1.5

Komitet jest zdania, że Komisja powinna jaśniej i precyzyjniej określić przyczyny nieprawidłowości, które pociągają za sobą sankcje dla państw członkowskich, oraz odpowiednio dostosować związane z nimi korekty finansowe.

| 1.6 | EKES zwraca się do Komisji o usunięcie wzmianki o wolnym dostępie do siedzib przedsiębiorstw osób pobierających próbki danych ekonomicznych, ze względu na problemy prawne, jakie może to wywoływać. |
| --- | --- |

1.6

EKES zwraca się do Komisji o usunięcie wzmianki o wolnym dostępie do siedzib przedsiębiorstw osób pobierających próbki danych ekonomicznych, ze względu na problemy prawne, jakie może to wywoływać.

| 1.7 | EKES uważa, że Komisja powinna wyraźnie uwzględnić finansowanie za pośrednictwem państw członkowskich programów związanych z obecnością obserwatorów na morzu oraz ograniczyć do niezbędnego minimum programy pobierania próbek przez załogi statków, gdyż może to zbytnio obciążyć je obowiązkami. |
| --- | --- |

1.7

EKES uważa, że Komisja powinna wyraźnie uwzględnić finansowanie za pośrednictwem państw członkowskich programów związanych z obecnością obserwatorów na morzu oraz ograniczyć do niezbędnego minimum programy pobierania próbek przez załogi statków, gdyż może to zbytnio obciążyć je obowiązkami.

| 1.8 | Co się tyczy oceny wpływu działalności połowowej na środowisko naturalne, Komitet jest zdania, że Komisja powinna jasno określić, jakie dane będą potrzebne oraz kto ma je zbierać. |
| --- | --- |

1.8

Co się tyczy oceny wpływu działalności połowowej na środowisko naturalne, Komitet jest zdania, że Komisja powinna jasno określić, jakie dane będą potrzebne oraz kto ma je zbierać.

| 1.9 | Komitet uważa, że gromadzenie danych umożliwiających ocenę stopnia współzależności między gatunkami jest trudne do przeprowadzenia w praktyce, w związku z czym proponuje usunięcie odnośnego zapisu. |
| --- | --- |

1.9

Komitet uważa, że gromadzenie danych umożliwiających ocenę stopnia współzależności między gatunkami jest trudne do przeprowadzenia w praktyce, w związku z czym proponuje usunięcie odnośnego zapisu.

| 1.10 | W odniesieniu do zarządzania zgromadzonymi danymi i ich wykorzystywania, Komitet pragnie podkreślić znaczenie poufnego charakteru tych danych dla wszystkich, którzy — zgodnie z treścią wniosku dotyczącego rozporządzenia — mają do nich dostęp. |
| --- | --- |

1.10

W odniesieniu do zarządzania zgromadzonymi danymi i ich wykorzystywania, Komitet pragnie podkreślić znaczenie poufnego charakteru tych danych dla wszystkich, którzy — zgodnie z treścią wniosku dotyczącego rozporządzenia — mają do nich dostęp.

| 1.11 | Komitet jest zdania, że praktycznie niemożliwe jest uruchomienie programów wspólnotowych i krajowych w roku 2008, w związku z czym zaleca Komisji, aby nastąpiło to w roku 2009. |
| --- | --- |

1.11

Komitet jest zdania, że praktycznie niemożliwe jest uruchomienie programów wspólnotowych i krajowych w roku 2008, w związku z czym zaleca Komisji, aby nastąpiło to w roku 2009.

2.   Uzasadnienie

| 2.1 | Systematyczne gromadzenie wiarygodnych danych podstawowych dotyczących rybołówstwa jest podstawą oceny zasobów rybnych i doradztwa naukowego, dlatego też ma kluczowe znaczenie dla wdrażania wspólnej polityki rybackiej (WPRyb). |
| --- | --- |

2.1

Systematyczne gromadzenie wiarygodnych danych podstawowych dotyczących rybołówstwa jest podstawą oceny zasobów rybnych i doradztwa naukowego, dlatego też ma kluczowe znaczenie dla wdrażania wspólnej polityki rybackiej (WPRyb).

| 2.2 | Komisja Europejska poddała analizie — po wielu latach stosowania — system ustanowiony przez obecne ramy wspólnotowe w zakresie zbierania danych (1) i stwierdziła, że należy go poddać przeglądowi, tak aby można było odpowiednio uwzględnić oparte na flocie podejście do zarządzania rybołówstwem, konieczność opracowania podejścia opartego na ekosystemie, potrzebę poprawy jakości, kompletności danych dotyczących rybołówstwa i szerszego dostępu do nich, bardziej wydajne wsparcie dla dostarczania opinii naukowych i wspierania współpracy między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

2.2

Komisja Europejska poddała analizie — po wielu latach stosowania — system ustanowiony przez obecne ramy wspólnotowe w zakresie zbierania danych (1) i stwierdziła, że należy go poddać przeglądowi, tak aby można było odpowiednio uwzględnić oparte na flocie podejście do zarządzania rybołówstwem, konieczność opracowania podejścia opartego na ekosystemie, potrzebę poprawy jakości, kompletności danych dotyczących rybołówstwa i szerszego dostępu do nich, bardziej wydajne wsparcie dla dostarczania opinii naukowych i wspierania współpracy między państwami członkowskimi.

| 2.3 | Z tego względu Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia Rady dotyczącego ustanowienia wspólnotowych ram dla gromadzenia danych, zarządzania danymi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa oraz wsparcia doradztwa naukowego w zakresie wspólnej polityki rybackiej (2), co jest przedmiotem niniejszej opinii. Celem wniosku jest opracowanie długoterminowych, dobrze zintegrowanych regionalnych programów pobierania próbek obejmujących dane biologiczne, ekonomiczne, środowiskowe i społeczne. Poprawione rozporządzenie ma być odpowiedzią na nowe potrzeby wynikające z konieczności dążenia do zmienionego zarządzania rybołówstwem oraz do zarządzania rybołówstwem opartego na ekosystemie. |
| --- | --- |

2.3

Z tego względu Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia Rady dotyczącego ustanowienia wspólnotowych ram dla gromadzenia danych, zarządzania danymi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa oraz wsparcia doradztwa naukowego w zakresie wspólnej polityki rybackiej (2), co jest przedmiotem niniejszej opinii. Celem wniosku jest opracowanie długoterminowych, dobrze zintegrowanych regionalnych programów pobierania próbek obejmujących dane biologiczne, ekonomiczne, środowiskowe i społeczne. Poprawione rozporządzenie ma być odpowiedzią na nowe potrzeby wynikające z konieczności dążenia do zmienionego zarządzania rybołówstwem oraz do zarządzania rybołówstwem opartego na ekosystemie.

| 2.4 | Celem wniosku jest, by nowy system gromadzenia danych objął cały proces — od gromadzenia danych na morzu do ich wykorzystania przez użytkowników końcowych. Ponadto innowacyjnymi elementami wniosku są: dołączenie gromadzenia danych środowiskowych w celu poznania wpływu działalności połowowej na ekosystem morski, wprowadzenie kar finansowych wobec państw członkowskich łamiących zasady, poprawa dostępu do danych i ich wykorzystywania oraz zmniejszenie obciążenia administracyjnego dla wszystkich zainteresowanych stron (uproszczenie). |
| --- | --- |

2.4

Celem wniosku jest, by nowy system gromadzenia danych objął cały proces — od gromadzenia danych na morzu do ich wykorzystania przez użytkowników końcowych. Ponadto innowacyjnymi elementami wniosku są: dołączenie gromadzenia danych środowiskowych w celu poznania wpływu działalności połowowej na ekosystem morski, wprowadzenie kar finansowych wobec państw członkowskich łamiących zasady, poprawa dostępu do danych i ich wykorzystywania oraz zmniejszenie obciążenia administracyjnego dla wszystkich zainteresowanych stron (uproszczenie).

3.   Uwagi ogólne

| 3.1 | Aby poprawić jakość doradztwa naukowego, wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawia zasady dotyczące gromadzenia — w ramach programów wieloletnich — danych biologicznych, środowiskowych, ekonomicznych i społecznych dotyczących sektora rybołówstwa i zarządzania tymi danymi oraz ich wykorzystywania w ramach WPRyb. |
| --- | --- |

3.1

Aby poprawić jakość doradztwa naukowego, wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawia zasady dotyczące gromadzenia — w ramach programów wieloletnich — danych biologicznych, środowiskowych, ekonomicznych i społecznych dotyczących sektora rybołówstwa i zarządzania tymi danymi oraz ich wykorzystywania w ramach WPRyb.

| 3.2 | Te podstawowe dane dotyczące rybołówstwa powinny umożliwić ocenę działalności różnych flot rybackich, sporządzanie podsumowań z wykorzystaniem danych gromadzonych zgodnie z postanowieniami innych przepisów wspólnotowych dotyczących WPRyb, obliczanie łącznej wielkości połowów i odrzutów według zasobów rybnych i grup statków, klasyfikację połowów według obszarów geograficznych i okresów, oszacowanie obfitości i rozmieszczenia zasobów rybnych, ocenę wpływu działalności połowowej na środowisko naturalne oraz ocenę sytuacji społeczno-gospodarczej w sektorze rybołówstwa, monitorowanie cen związanych z wyładunkami statków wspólnotowych i z przywozem oraz ocenę kondycji ekonomicznej i społecznej branży. |
| --- | --- |

3.2

Te podstawowe dane dotyczące rybołówstwa powinny umożliwić ocenę działalności różnych flot rybackich, sporządzanie podsumowań z wykorzystaniem danych gromadzonych zgodnie z postanowieniami innych przepisów wspólnotowych dotyczących WPRyb, obliczanie łącznej wielkości połowów i odrzutów według zasobów rybnych i grup statków, klasyfikację połowów według obszarów geograficznych i okresów, oszacowanie obfitości i rozmieszczenia zasobów rybnych, ocenę wpływu działalności połowowej na środowisko naturalne oraz ocenę sytuacji społeczno-gospodarczej w sektorze rybołówstwa, monitorowanie cen związanych z wyładunkami statków wspólnotowych i z przywozem oraz ocenę kondycji ekonomicznej i społecznej branży.

| 3.3 | Zasady finansowania tych działań zostały określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 861/2006 z dnia 22 maja 2006 r. ustanawiającym wspólnotowe środki finansowe na rzecz wdrażania wspólnej polityki rybołówstwa oraz w obszarze prawa morza (3), na temat którego Komitet wydał już swą opinię (4). |
| --- | --- |

3.3

Zasady finansowania tych działań zostały określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 861/2006 z dnia 22 maja 2006 r. ustanawiającym wspólnotowe środki finansowe na rzecz wdrażania wspólnej polityki rybołówstwa oraz w obszarze prawa morza (3), na temat którego Komitet wydał już swą opinię (4).

| 3.4 | We wniosku dotyczącym rozporządzenia ze szczególną uwagą potraktowano kwestię kontroli jakości i zatwierdzania zgromadzonych danych, uzależniając zatwierdzenie przyznania wspólnotowych środków finansowych od kontroli jakości i wypełnienia przyjętych norm jakości. |
| --- | --- |

3.4

We wniosku dotyczącym rozporządzenia ze szczególną uwagą potraktowano kwestię kontroli jakości i zatwierdzania zgromadzonych danych, uzależniając zatwierdzenie przyznania wspólnotowych środków finansowych od kontroli jakości i wypełnienia przyjętych norm jakości.

| 3.5 | W zakresie gromadzenia danych dotyczących rybołówstwa i zarządzania nimi istnieje szereg innych rozporządzeń wspólnotowych, obejmujących przepisy dotyczące gromadzenia danych odnoszących się do statków rybackich, ich działalności i połowów oraz zarządzania tymi danymi, a także przepisy dotyczące monitorowania cen, przypadkowych połowów waleni i warunków mających zastosowanie do połowów dalekomorskich, które to rozporządzenia powinny być uwzględnione w proponowanym rozporządzeniu, jeżeli zamierza się ustanowić całościowy i spójny system gromadzenia danych. |
| --- | --- |

3.5

W zakresie gromadzenia danych dotyczących rybołówstwa i zarządzania nimi istnieje szereg innych rozporządzeń wspólnotowych, obejmujących przepisy dotyczące gromadzenia danych odnoszących się do statków rybackich, ich działalności i połowów oraz zarządzania tymi danymi, a także przepisy dotyczące monitorowania cen, przypadkowych połowów waleni i warunków mających zastosowanie do połowów dalekomorskich, które to rozporządzenia powinny być uwzględnione w proponowanym rozporządzeniu, jeżeli zamierza się ustanowić całościowy i spójny system gromadzenia danych.

| 3.6 | Komitet zasadniczo z zadowoleniem przyjmuje omawiany wniosek dotyczący rozporządzenia. Niemniej jednak z zatroskaniem obserwuje stale rosnącą liczbę przepisów wspólnotowych, pociągających za sobą coraz większe nakłady pracy administracyjnej. W związku z tym EKES ma pewne wątpliwości co do tego, czy proponowane rozporządzenie faktycznie spowoduje uproszczenie polegające na korzystnym zmniejszeniu obciążeń administracyjnych, zarówno dla państw członkowskich, jak i dla podmiotów, których te wymogi dotyczą. |
| --- | --- |

3.6

Komitet zasadniczo z zadowoleniem przyjmuje omawiany wniosek dotyczący rozporządzenia. Niemniej jednak z zatroskaniem obserwuje stale rosnącą liczbę przepisów wspólnotowych, pociągających za sobą coraz większe nakłady pracy administracyjnej. W związku z tym EKES ma pewne wątpliwości co do tego, czy proponowane rozporządzenie faktycznie spowoduje uproszczenie polegające na korzystnym zmniejszeniu obciążeń administracyjnych, zarówno dla państw członkowskich, jak i dla podmiotów, których te wymogi dotyczą.

| 3.7 | EKES wyraża zadowolenie z faktu, że wniosek jest ściśle związany z aspektami środowiskowymi działalności połowowej i że pozwoli na uzyskanie danych koniecznych do zastosowania w zarządzaniu rybołówstwem podejścia opartego na ekosystemie. |
| --- | --- |

3.7

EKES wyraża zadowolenie z faktu, że wniosek jest ściśle związany z aspektami środowiskowymi działalności połowowej i że pozwoli na uzyskanie danych koniecznych do zastosowania w zarządzaniu rybołówstwem podejścia opartego na ekosystemie.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1 | Na początku wniosku dotyczącego rozporządzenia zamieszczono definicje niektórych kluczowych pojęć, takich jak: sektor rybołówstwa, rybołówstwo rekreacyjne, regiony morskie, dane pierwotne, dane szczegółowe, dane sumaryczne, pobieranie próbek oparte na flocie, wspólnotowy statek rybacki i użytkownicy finalni. Zdaniem EKES-u, definicja ostatniego z nich jest nieprecyzyjna, gdyż mówi o „osobach fizycznych lub prawnych lub organizacjach zainteresowanych naukową analizą danych dotyczących sektora rybołówstwa”. Komitet uważa, że zgodnie z tą definicją każdy może być użytkownikiem finalnym. Dlatego też proponuje Komisji Europejskiej, aby ją zmieniła i znacznie bardziej uściśliła, kto jest faktycznym użytkownikiem końcowym. |
| --- | --- |

4.1

Na początku wniosku dotyczącego rozporządzenia zamieszczono definicje niektórych kluczowych pojęć, takich jak: sektor rybołówstwa, rybołówstwo rekreacyjne, regiony morskie, dane pierwotne, dane szczegółowe, dane sumaryczne, pobieranie próbek oparte na flocie, wspólnotowy statek rybacki i użytkownicy finalni. Zdaniem EKES-u, definicja ostatniego z nich jest nieprecyzyjna, gdyż mówi o „osobach fizycznych lub prawnych lub organizacjach zainteresowanych naukową analizą danych dotyczących sektora rybołówstwa”. Komitet uważa, że zgodnie z tą definicją każdy może być użytkownikiem finalnym. Dlatego też proponuje Komisji Europejskiej, aby ją zmieniła i znacznie bardziej uściśliła, kto jest faktycznym użytkownikiem końcowym.

| 4.2 | W celu gromadzenia danych Komisja ma określić wieloletni program wspólnotowy dotyczący:






  — | połowów przemysłowych prowadzonych przez statki wspólnotowe na wodach wspólnotowych i poza nimi; |
| --- | --- | --- |

4.2

W celu gromadzenia danych Komisja ma określić wieloletni program wspólnotowy dotyczący:

—

połowów przemysłowych prowadzonych przez statki wspólnotowe na wodach wspólnotowych i poza nimi;

| — | rybołówstwa rekreacyjnego prowadzonego na wodach wspólnotowych; |
| --- | --- |

—

rybołówstwa rekreacyjnego prowadzonego na wodach wspólnotowych;

| — | akwakultury na terytorium państw członkowskich i na wodach wspólnotowych; |
| --- | --- |

—

akwakultury na terytorium państw członkowskich i na wodach wspólnotowych;

| — | przemysłu przetwórczego produktów rybołówstwa. |
| --- | --- |

—

przemysłu przetwórczego produktów rybołówstwa.

| 4.3 | Państwa członkowskie opracują zgodne z programem wspólnotowym krajowe programy gromadzenia danych, obejmujące procedury i metody, które powinny być stosowane przy gromadzeniu i analizowaniu danych oraz przy ocenie ich prawidłowości i dokładności. Krajowe programy obejmą w szczególności:






  — | krajowe programy pobierania próbek; |
| --- | --- | --- |

4.3

Państwa członkowskie opracują zgodne z programem wspólnotowym krajowe programy gromadzenia danych, obejmujące procedury i metody, które powinny być stosowane przy gromadzeniu i analizowaniu danych oraz przy ocenie ich prawidłowości i dokładności. Krajowe programy obejmą w szczególności:

—

krajowe programy pobierania próbek;

| — | program dla obserwatorów na statkach, jeśli to konieczne; |
| --- | --- |

—

program dla obserwatorów na statkach, jeśli to konieczne;

| — | program badań na morzu. |
| --- | --- |

—

program badań na morzu.

| 4.4 | Komisja przewiduje w swoim wniosku, że programy wspólnotowe i programy krajowe powinny być opracowywane na okresy trzyletnie. Pierwsze programy powinny objąć okres od roku 2008 do 2010 włącznie. Komitet jest zdania, że praktycznie niemożliwe jest uruchomienie tych programów w roku 2008, i dlatego zaleca Komisji, aby wymóg ten zaczął obowiązywać w roku 2009. |
| --- | --- |

4.4

Komisja przewiduje w swoim wniosku, że programy wspólnotowe i programy krajowe powinny być opracowywane na okresy trzyletnie. Pierwsze programy powinny objąć okres od roku 2008 do 2010 włącznie. Komitet jest zdania, że praktycznie niemożliwe jest uruchomienie tych programów w roku 2008, i dlatego zaleca Komisji, aby wymóg ten zaczął obowiązywać w roku 2009.

| 4.5 | Państwa członkowskie skoordynują swoje programy krajowe z innymi państwami członkowskimi w tym samym regionie morskim i będą się starały koordynować swoje działania z krajami trzecimi sprawującymi władzę lub jurysdykcję nad wodami w tym samym regionie morskim, jak ma to miejsce w ramach regionalnych organizacji rybackich. |
| --- | --- |

4.5

Państwa członkowskie skoordynują swoje programy krajowe z innymi państwami członkowskimi w tym samym regionie morskim i będą się starały koordynować swoje działania z krajami trzecimi sprawującymi władzę lub jurysdykcję nad wodami w tym samym regionie morskim, jak ma to miejsce w ramach regionalnych organizacji rybackich.

| 4.6 | Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa (STECF) oceni programy krajowe, ewentualne zmiany do nich i przydatność naukową danych, które mają być gromadzone. Komisja zatwierdzi programy krajowe na podstawie oceny przeprowadzonej przez STECF. |
| --- | --- |

4.6

Komitet Naukowo-Techniczny i Ekonomiczny ds. Rybołówstwa (STECF) oceni programy krajowe, ewentualne zmiany do nich i przydatność naukową danych, które mają być gromadzone. Komisja zatwierdzi programy krajowe na podstawie oceny przeprowadzonej przez STECF.

| 4.7 | Komitet wyraża aprobatę dla planu gromadzenia danych i zarządzania nimi w ramach programów wieloletnich; jednakże pragnie zwrócić uwagę Komisji, że z lektury przedstawionego wniosku dotyczącego rozporządzenia nie można wywnioskować, jaki wpływ na normalną pracę statku rybackiego będzie mieć gromadzenie danych dotyczących rybołówstwa, zwłaszcza danych odnoszących się do wpływu działalności sektora rybołówstwa na środowisko naturalne. W związku z tym EKES uważa, że gromadzenie danych środowiskowych powinno odbywać się głównie w ramach badań na morzu przeprowadzanych przez państwa członkowskie z wykorzystaniem połowów badawczych. |
| --- | --- |

4.7

Komitet wyraża aprobatę dla planu gromadzenia danych i zarządzania nimi w ramach programów wieloletnich; jednakże pragnie zwrócić uwagę Komisji, że z lektury przedstawionego wniosku dotyczącego rozporządzenia nie można wywnioskować, jaki wpływ na normalną pracę statku rybackiego będzie mieć gromadzenie danych dotyczących rybołówstwa, zwłaszcza danych odnoszących się do wpływu działalności sektora rybołówstwa na środowisko naturalne. W związku z tym EKES uważa, że gromadzenie danych środowiskowych powinno odbywać się głównie w ramach badań na morzu przeprowadzanych przez państwa członkowskie z wykorzystaniem połowów badawczych.

| 4.8 | Nowatorskim aspektem wniosku Komisji jest stosowana w wypadku nieprzestrzegania przepisów zawartych w przygotowywanym rozporządzeniu możliwość nakładania na państwa członkowskie kar polegających na redukcji lub nawet zawieszeniu pomocy finansowej dla krajowych programów tych państw. Komitet uważa tę propozycję za słuszną i ufa, że państwa członkowskie będą wypełniać swoje obowiązki, aby uniknąć sankcji. Niemniej jednak jest zdania, że Komisja powinna jaśniej i precyzyjniej określić przyczyny nieprawidłowości, które pociągają za sobą sankcje, oraz odpowiednio dostosować związane z nimi korekty finansowe. |
| --- | --- |

4.8

Nowatorskim aspektem wniosku Komisji jest stosowana w wypadku nieprzestrzegania przepisów zawartych w przygotowywanym rozporządzeniu możliwość nakładania na państwa członkowskie kar polegających na redukcji lub nawet zawieszeniu pomocy finansowej dla krajowych programów tych państw. Komitet uważa tę propozycję za słuszną i ufa, że państwa członkowskie będą wypełniać swoje obowiązki, aby uniknąć sankcji. Niemniej jednak jest zdania, że Komisja powinna jaśniej i precyzyjniej określić przyczyny nieprawidłowości, które pociągają za sobą sankcje, oraz odpowiednio dostosować związane z nimi korekty finansowe.

| 4.9 | Jak już wspomniano w punkcie 4.3, krajowe wieloletnie programy pobierania próbek mają zawierać:






  — | plan pobierania próbek danych biologicznych dostosowany do pobierania próbek ukierunkowanego na flotę oraz — tam gdzie stosowne — na rybołówstwo rekreacyjne; |
| --- | --- | --- |

4.9

Jak już wspomniano w punkcie 4.3, krajowe wieloletnie programy pobierania próbek mają zawierać:

—

plan pobierania próbek danych biologicznych dostosowany do pobierania próbek ukierunkowanego na flotę oraz — tam gdzie stosowne — na rybołówstwo rekreacyjne;

| — | plan pobierania próbek danych dotyczących ekosystemu, które pozwalają na dokonanie oceny stopnia współzależności między gatunkami i wpływu sektora rybołówstwa na środowisko; |
| --- | --- |

—

plan pobierania próbek danych dotyczących ekosystemu, które pozwalają na dokonanie oceny stopnia współzależności między gatunkami i wpływu sektora rybołówstwa na środowisko;

| — | plan pobierania próbek danych ekonomicznych i społecznych, które pozwolą na dokonanie oceny sytuacji społeczno-gospodarczej w sektorze rybołówstwa. |
| --- | --- |

—

plan pobierania próbek danych ekonomicznych i społecznych, które pozwolą na dokonanie oceny sytuacji społeczno-gospodarczej w sektorze rybołówstwa.

| 4.10 | Komitet ponownie staje na stanowisku, wyrażonym już w opinii w sprawie rozporządzenia (WE) nr 861/2006, że dla rozwoju doradztwa naukowego należałoby stworzyć możliwość finansowania, za pośrednictwem państw członkowskich, kosztów poniesionych przez sektor rybołówstwa UE na wykonanie analiz oceniających sytuację społeczno-gospodarczą w sektorze oraz wpływ działalności połowowej na środowisko naturalne. |
| --- | --- |

4.10

Komitet ponownie staje na stanowisku, wyrażonym już w opinii w sprawie rozporządzenia (WE) nr 861/2006, że dla rozwoju doradztwa naukowego należałoby stworzyć możliwość finansowania, za pośrednictwem państw członkowskich, kosztów poniesionych przez sektor rybołówstwa UE na wykonanie analiz oceniających sytuację społeczno-gospodarczą w sektorze oraz wpływ działalności połowowej na środowisko naturalne.

| 4.11 | Zgodnie z wnioskiem Komisji państwa członkowskie powinny zagwarantować, że w celu wykonywania swoich obowiązków osoby pobierające próbki będą miały dostęp do:






  — | wszystkich miejsc wyładunków, w tym — jeśli to stosowne — miejsc przeładunków i transferu do akwakultury; |
| --- | --- | --- |

4.11

Zgodnie z wnioskiem Komisji państwa członkowskie powinny zagwarantować, że w celu wykonywania swoich obowiązków osoby pobierające próbki będą miały dostęp do:

—

wszystkich miejsc wyładunków, w tym — jeśli to stosowne — miejsc przeładunków i transferu do akwakultury;

| — | siedzib przedsiębiorstw, w celu gromadzenia danych ekonomicznych. |
| --- | --- |

—

siedzib przedsiębiorstw, w celu gromadzenia danych ekonomicznych.

| 4.12 | EKES pragnie zwrócić uwagę Komisji na prawne trudności związane z wolnym dostępem osób pobierających próbki danych ekonomicznych do siedzib przedsiębiorstw; dlatego też zwraca się do Komisji o usunięcie odnośnej wzmianki. |
| --- | --- |

4.12

EKES pragnie zwrócić uwagę Komisji na prawne trudności związane z wolnym dostępem osób pobierających próbki danych ekonomicznych do siedzib przedsiębiorstw; dlatego też zwraca się do Komisji o usunięcie odnośnej wzmianki.

| 4.13 | Wreszcie gromadzenie danych w ramach programów krajowych wymaga, po pierwsze, zaokrętowania obserwatorów na statki, kiedy jest to konieczne do gromadzenia danych, a ponadto prowadzenia badań naukowych na morzu w celu oszacowania obfitości zasobów i ich rozmieszczenia, niezależnie od oceny rybołówstwa przemysłowego, aby ocenić wpływ działalności połowowej na środowisko. |
| --- | --- |

4.13

Wreszcie gromadzenie danych w ramach programów krajowych wymaga, po pierwsze, zaokrętowania obserwatorów na statki, kiedy jest to konieczne do gromadzenia danych, a ponadto prowadzenia badań naukowych na morzu w celu oszacowania obfitości zasobów i ich rozmieszczenia, niezależnie od oceny rybołówstwa przemysłowego, aby ocenić wpływ działalności połowowej na środowisko.

| 4.14 | EKES sądzi, że oba te systemy są konieczne, aby uzupełnić system gromadzenia danych dotyczących rybołówstwa oraz uważa, że Komisja powinna w wyraźny sposób przewidzieć finansowanie za pośrednictwem państw członkowskich programów związanych z obecnością obserwatorów na morzu. Komitet pragnie zwrócić uwagę Komisji na fakt, że w sytuacji gdy nie będzie można zaokrętować obserwatorów na statek rybacki, z powodu widocznego braku miejsca na statku lub ze względów bezpieczeństwa, programy gromadzenia próbek, które powinni prowadzić członkowie załogi, mogą zbytnio obciążać ich obowiązkami. |
| --- | --- |

4.14

EKES sądzi, że oba te systemy są konieczne, aby uzupełnić system gromadzenia danych dotyczących rybołówstwa oraz uważa, że Komisja powinna w wyraźny sposób przewidzieć finansowanie za pośrednictwem państw członkowskich programów związanych z obecnością obserwatorów na morzu. Komitet pragnie zwrócić uwagę Komisji na fakt, że w sytuacji gdy nie będzie można zaokrętować obserwatorów na statek rybacki, z powodu widocznego braku miejsca na statku lub ze względów bezpieczeństwa, programy gromadzenia próbek, które powinni prowadzić członkowie załogi, mogą zbytnio obciążać ich obowiązkami.

| 4.15 | Co się tyczy oceny wpływu działalności połowowej na środowisko naturalne, Komitet jest zdania, że Komisja powinna jasno określić, jakie dane będą potrzebne, oraz kto ma je zbierać. |
| --- | --- |

4.15

Co się tyczy oceny wpływu działalności połowowej na środowisko naturalne, Komitet jest zdania, że Komisja powinna jasno określić, jakie dane będą potrzebne, oraz kto ma je zbierać.

| 4.16 | Wniosek dotyczący rozporządzenia stanowi, że bezpieczne przechowywanie i zachowanie poufności danych pierwotnych zgromadzonych w komputerowych bazach danych ma się odbywać na odpowiedzialność każdego państwa członkowskiego. Ponadto państwa członkowskie będą odpowiedzialne za jakość i kompletność zgromadzonych danych pierwotnych oraz danych szczegółowych i sumarycznych z nich uzyskanych. |
| --- | --- |

4.16

Wniosek dotyczący rozporządzenia stanowi, że bezpieczne przechowywanie i zachowanie poufności danych pierwotnych zgromadzonych w komputerowych bazach danych ma się odbywać na odpowiedzialność każdego państwa członkowskiego. Ponadto państwa członkowskie będą odpowiedzialne za jakość i kompletność zgromadzonych danych pierwotnych oraz danych szczegółowych i sumarycznych z nich uzyskanych.

| 4.17 | Komitet uważa za słuszne obciążenie państw członkowskich tą odpowiedzialnością, gdyż poufność jest sprawą niezwykle ważną dla przedsiębiorstw rybackich. |
| --- | --- |

4.17

Komitet uważa za słuszne obciążenie państw członkowskich tą odpowiedzialnością, gdyż poufność jest sprawą niezwykle ważną dla przedsiębiorstw rybackich.

| 4.18 | Poufność danych jest sprawą niezwykle ważną, gdyż w krajowych komputerowych bazach danych umieszczone są wszelkie dane pierwotne odnoszące się do:






  — | rozporządzenia Rady (EWG) nr 2847/93 ustanawiającego system kontroli mający zastosowanie do wspólnej polityki rybołówstwa; |
| --- | --- | --- |

4.18

Poufność danych jest sprawą niezwykle ważną, gdyż w krajowych komputerowych bazach danych umieszczone są wszelkie dane pierwotne odnoszące się do:

—

rozporządzenia Rady (EWG) nr 2847/93 ustanawiającego system kontroli mający zastosowanie do wspólnej polityki rybołówstwa;

| — | rozporządzenia (WE) nr 779/1997 dotyczącego zarządzania nakładem połowowym na Morzu Bałtyckim; |
| --- | --- |

—

rozporządzenia (WE) nr 779/1997 dotyczącego zarządzania nakładem połowowym na Morzu Bałtyckim;

| — | rozporządzenia (WE) nr 104/2000 w sprawie wspólnej organizacji rynków produktów rybołówstwa i akwakultury; |
| --- | --- |

—

rozporządzenia (WE) nr 104/2000 w sprawie wspólnej organizacji rynków produktów rybołówstwa i akwakultury;

| — | rozporządzenia (WE) nr 2347/2002 ustanawiającego szczególne wymagania dostępu oraz warunki z tym związane mające zastosowanie do połowów zasobów głębokowodnych; |
| --- | --- |

—

rozporządzenia (WE) nr 2347/2002 ustanawiającego szczególne wymagania dostępu oraz warunki z tym związane mające zastosowanie do połowów zasobów głębokowodnych;

| — | rozporządzenia (WE) nr 812/2004 ustanawiającego środki dotyczące przypadkowych odłowów waleni na łowiskach; |
| --- | --- |

—

rozporządzenia (WE) nr 812/2004 ustanawiającego środki dotyczące przypadkowych odłowów waleni na łowiskach;

a także dane przewidziane w niniejszym wniosku dotyczącym rozporządzenia, a mianowicie:

| — | dane dotyczące działalności statków, w oparciu o informacje uzyskane z monitorowania satelitarnego i innych systemów monitorowania; |
| --- | --- |

—

dane dotyczące działalności statków, w oparciu o informacje uzyskane z monitorowania satelitarnego i innych systemów monitorowania;

| — | dane dotyczące całkowitej objętości połowów poszczególnych gatunków przez poszczególne segmenty floty statków przemysłowych, w tym odrzutów i — jeśli to stosowne — danych odnoszących się do połowów w rybołówstwie rekreacyjnym; |
| --- | --- |

—

dane dotyczące całkowitej objętości połowów poszczególnych gatunków przez poszczególne segmenty floty statków przemysłowych, w tym odrzutów i — jeśli to stosowne — danych odnoszących się do połowów w rybołówstwie rekreacyjnym;

| — | dane biologiczne konieczne do monitorowania stanu zasobów; |
| --- | --- |

—

dane biologiczne konieczne do monitorowania stanu zasobów;

| — | dane dotyczące ekosystemu konieczne do dokonania oceny wpływu rybołówstwa i akwakultury na środowisko; |
| --- | --- |

—

dane dotyczące ekosystemu konieczne do dokonania oceny wpływu rybołówstwa i akwakultury na środowisko;

| — | dane umożliwiające dokonanie oceny stopnia współzależności między gatunkami; |
| --- | --- |

—

dane umożliwiające dokonanie oceny stopnia współzależności między gatunkami;

| — | dane ekonomiczne i społeczne dotyczące floty i przemysłu przetwórczego. |
| --- | --- |

—

dane ekonomiczne i społeczne dotyczące floty i przemysłu przetwórczego.

| 4.19 | Co się tyczy danych umożliwiających ocenę stopnia współzależności między gatunkami, Komitet uważa, że oceny takiej nie uda się przeprowadzić, ze względu na jej niejednoznaczność i brak precyzji, w związku z czym proponuje usunięcie dotyczącego jej zapisu. |
| --- | --- |

4.19

Co się tyczy danych umożliwiających ocenę stopnia współzależności między gatunkami, Komitet uważa, że oceny takiej nie uda się przeprowadzić, ze względu na jej niejednoznaczność i brak precyzji, w związku z czym proponuje usunięcie dotyczącego jej zapisu.

| 4.20 | Państwa członkowskie mają przetwarzać dane pierwotne na zbiory danych szczegółowych i sumarycznych zgodnie z odpowiednimi normami międzynarodowymi i protokołami uzgodnionymi na poziomie regionalnym, a następnie, na podstawie umów z Komisją, udostępniać je samej Komisji i odpowiednim organizacjom naukowym. |
| --- | --- |

4.20

Państwa członkowskie mają przetwarzać dane pierwotne na zbiory danych szczegółowych i sumarycznych zgodnie z odpowiednimi normami międzynarodowymi i protokołami uzgodnionymi na poziomie regionalnym, a następnie, na podstawie umów z Komisją, udostępniać je samej Komisji i odpowiednim organizacjom naukowym.

| 4.21 | Państwa członkowskie przekazują dane szczegółowe i sumaryczne w bezpiecznym formacie elektronicznym. |
| --- | --- |

4.21

Państwa członkowskie przekazują dane szczegółowe i sumaryczne w bezpiecznym formacie elektronicznym.

| 4.22 | Państwa członkowskie mogą odmówić przekazania odpowiednich danych szczegółowych i sumarycznych jedynie wtedy, gdy istnieje ryzyko identyfikacji osób fizycznych lub prawnych bądź w wypadku gdy użytkownicy finalni nie wypełniają obowiązków, jakie nakłada na nich wniosek dotyczący rozporządzenia. |
| --- | --- |

4.22

Państwa członkowskie mogą odmówić przekazania odpowiednich danych szczegółowych i sumarycznych jedynie wtedy, gdy istnieje ryzyko identyfikacji osób fizycznych lub prawnych bądź w wypadku gdy użytkownicy finalni nie wypełniają obowiązków, jakie nakłada na nich wniosek dotyczący rozporządzenia.

| 4.23 | W odniesieniu do zarządzania zgromadzonymi danymi i ich wykorzystywania, Komitet pragnie podkreślić znaczenie poufnego charakteru zgromadzonych danych pierwotnych, a szczególnie danych dotyczących działalności statków, opartych na informacjach pochodzących z monitorowania satelitarnego, i dlatego zwraca się do Komisji o traktowanie ich w odrębny sposób. |
| --- | --- |

4.23

W odniesieniu do zarządzania zgromadzonymi danymi i ich wykorzystywania, Komitet pragnie podkreślić znaczenie poufnego charakteru zgromadzonych danych pierwotnych, a szczególnie danych dotyczących działalności statków, opartych na informacjach pochodzących z monitorowania satelitarnego, i dlatego zwraca się do Komisji o traktowanie ich w odrębny sposób.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1543/2000 z dnia 29 czerwca 2000 r. ustanawiające ramy wspólnotowe w zakresie zbierania i zarządzania danymi niezbędnymi do prowadzenia wspólnej polityki rybołówstwa (Dz.U. L 176 z 15.7.2000 r.), a także pozostałe rozporządzenia w sprawie zbierania danych i zarządzania nimi z zakresu rybołówstwa.

1

(2)  COM(2007) 196 wersja ostateczna z 18.4.2007

2

(3)  Dz.U. L 160 z 14.6.2006.

3

(4)  NAT/280 — CESE 1490/2005 — Dz.U. C 65 z 17.3.2006.

4

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/57 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/57

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 96/22/WE dotyczącą zakazu stosowania w gospodarstwach hodowlanych niektórych związków o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i ß-agonistycznym

COM(2007) 292 wersja ostateczna — 2007/0102 (COD)

(2008/C 10/15)

Dnia 2 lipca 2007 r. Rada, działając na podstawie art. 152 ust. 4 lit. b) Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 6 września 2007 r. Sprawozdawcą był Ludvík JÍROVEC.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z 26 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 152 do 1 — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski

| 1.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje do wiadomości środki proponowane przez Komisję Europejską. |
| --- | --- |

1.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje do wiadomości środki proponowane przez Komisję Europejską.

| 1.2 | EKES popiera starania o uproszczenie i jaśniejsze sformułowanie przepisów prawnych zarówno z myślą o obywatelach, jak i przedsiębiorstwach, które oferują środki farmakologiczne dla zwierząt. |
| --- | --- |

1.2

EKES popiera starania o uproszczenie i jaśniejsze sformułowanie przepisów prawnych zarówno z myślą o obywatelach, jak i przedsiębiorstwach, które oferują środki farmakologiczne dla zwierząt.

| 1.3 | Wniosek dotyczący dyrektywy jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ wprowadza tylko ograniczone zmiany na podstawie najnowszych danych naukowych i opinii specjalistów. |
| --- | --- |

1.3

Wniosek dotyczący dyrektywy jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ wprowadza tylko ograniczone zmiany na podstawie najnowszych danych naukowych i opinii specjalistów.

| 1.4 | Proponowana dyrektywa dotyczy także importu z krajów trzecich zwierząt przeznaczonych do produkcji żywności. |
| --- | --- |

1.4

Proponowana dyrektywa dotyczy także importu z krajów trzecich zwierząt przeznaczonych do produkcji żywności.

| 1.5 | Proponowana dyrektywa nie narusza zobowiązań w ramach WTO. |
| --- | --- |

1.5

Proponowana dyrektywa nie narusza zobowiązań w ramach WTO.

| 1.6 | Przyszła niedostępność estradiolu 17ß i jego pochodnych estrowych praktycznie nie będzie miała znaczenia dla rolników i nie wpłynie na dobrostan zwierząt. |
| --- | --- |

1.6

Przyszła niedostępność estradiolu 17ß i jego pochodnych estrowych praktycznie nie będzie miała znaczenia dla rolników i nie wpłynie na dobrostan zwierząt.

| 1.7 | Nie ma potrzeby ustalania maksymalnych limitów pozostałości. |
| --- | --- |

1.7

Nie ma potrzeby ustalania maksymalnych limitów pozostałości.

| 1.8 | Wpływ na małe i średnie przedsiębiorstwa także będzie znikomy. |
| --- | --- |

1.8

Wpływ na małe i średnie przedsiębiorstwa także będzie znikomy.

2.   Cel wniosku

| 2.1 | Celem wniosku jest zmiana dyrektywy 96/22/WE z 29 kwietnia 1996 r., zmienionej dyrektywą 2003/74/WE. Proponowana dyrektywa zakazuje wprowadzania na rynek substancji w celu podawania ich zwierzętom, z których pozyskuje się mięso i produkty przeznaczone do spożycia przez ludzi, w wypadkach innych niż przewidziane w art. 4 ust. 2.
  Lista substancji zakazanych:
  Lista A:






  — | związki o działaniu tyreostatycznym, |
| --- | --- | --- |

2.1

Celem wniosku jest zmiana dyrektywy 96/22/WE z 29 kwietnia 1996 r., zmienionej dyrektywą 2003/74/WE. Proponowana dyrektywa zakazuje wprowadzania na rynek substancji w celu podawania ich zwierzętom, z których pozyskuje się mięso i produkty przeznaczone do spożycia przez ludzi, w wypadkach innych niż przewidziane w art. 4 ust. 2.

Lista substancji zakazanych:

Lista A:

—

związki o działaniu tyreostatycznym,

| — | stylbeny, pochodne stylbenów, ich sole i estry, |
| --- | --- |

—

stylbeny, pochodne stylbenów, ich sole i estry,

| — | estradiol 17β i jego pochodne estrowe. |
| --- | --- |

—

estradiol 17β i jego pochodne estrowe.

Lista B:

| — | agoniści receptorów beta. |
| --- | --- |

—

agoniści receptorów beta.

| 2.2 | Proponowane są następujące zmiany:






  a) | wyłączenie zwierząt domowych z zakresu stosowania tego prawodawstwa, |
| --- | --- | --- |

2.2

Proponowane są następujące zmiany:

a)

wyłączenie zwierząt domowych z zakresu stosowania tego prawodawstwa,

| b) | absolutny zakaz stosowania estradiolu 17ß u zwierząt, z których pozyskuje się żywność. |
| --- | --- |

b)

absolutny zakaz stosowania estradiolu 17ß u zwierząt, z których pozyskuje się żywność.

| 2.3 | Komisja proponuje wprowadzenie jedynie bardzo niewielkich zmian w celu uniknięcia dalszych cierpień zwierząt domowych z powodu niedostępności właściwego leczenia oraz uwzględnia opinie naukowców i ekspertów dotyczące estradiolu 17ß (1). |
| --- | --- |

2.3

Komisja proponuje wprowadzenie jedynie bardzo niewielkich zmian w celu uniknięcia dalszych cierpień zwierząt domowych z powodu niedostępności właściwego leczenia oraz uwzględnia opinie naukowców i ekspertów dotyczące estradiolu 17ß (1).

3.   Kontekst ogólny

| 3.1 | Artykuł 2 lit. a) dyrektywy Rady 96/22/WE zabrania w szczególności wprowadzania na rynek substancji wymienionych w załączniku II przeznaczonych do podawania „wszelkim gatunkom” zwierząt. |
| --- | --- |

3.1

Artykuł 2 lit. a) dyrektywy Rady 96/22/WE zabrania w szczególności wprowadzania na rynek substancji wymienionych w załączniku II przeznaczonych do podawania „wszelkim gatunkom” zwierząt.

| 3.2 | Porównanie cen preparatów o działaniu tyreostatycznym pokazuje, że ich stosowanie u zwierząt przeznaczonych do produkcji żywności nie jest korzystne ekonomicznie. |
| --- | --- |

3.2

Porównanie cen preparatów o działaniu tyreostatycznym pokazuje, że ich stosowanie u zwierząt przeznaczonych do produkcji żywności nie jest korzystne ekonomicznie.

| 3.3 | Nielegalne stosowanie wiąże się z nielegalną produkcją lub nielegalnym przywozem. W ciągu ostatnich pięciu lat nie stwierdzono żadnych przypadków nielegalnego stosowania stylbenów, pochodnych stylbenów, ich soli i estrów. |
| --- | --- |

3.3

Nielegalne stosowanie wiąże się z nielegalną produkcją lub nielegalnym przywozem. W ciągu ostatnich pięciu lat nie stwierdzono żadnych przypadków nielegalnego stosowania stylbenów, pochodnych stylbenów, ich soli i estrów.

| 3.4 | Wspomniana dyrektywa uniemożliwia udzielanie zezwoleń na wprowadzanie do obrotu produktów zawierających substancje leczące nadczynność tarczycy u zwierząt domowych. |
| --- | --- |

3.4

Wspomniana dyrektywa uniemożliwia udzielanie zezwoleń na wprowadzanie do obrotu produktów zawierających substancje leczące nadczynność tarczycy u zwierząt domowych.

| 3.5 | W 1981 r., dyrektywą 81/602/EWG, Unia Europejska wprowadziła zakaz stosowania substancji o działaniu hormonalnym, w tym także estradiolu 17ß, w celu poprawy wzrostu zwierząt hodowlanych. |
| --- | --- |

3.5

W 1981 r., dyrektywą 81/602/EWG, Unia Europejska wprowadziła zakaz stosowania substancji o działaniu hormonalnym, w tym także estradiolu 17ß, w celu poprawy wzrostu zwierząt hodowlanych.

| 3.6 | Dyrektywa 96/22/WE miała zakazać stosowania estradiolu 17ß oraz jego pochodnych estrowych do wszystkich celów, ograniczyła jednak tylko okoliczności ich podawania w celach innych niż poprawa wzrostu. Substancja ta jest środkiem rakotwórczym, ma działanie zarówno inicjujące tworzenie się nowotworów jak i sprzyjające ich rozwojowi. |
| --- | --- |

3.6

Dyrektywa 96/22/WE miała zakazać stosowania estradiolu 17ß oraz jego pochodnych estrowych do wszystkich celów, ograniczyła jednak tylko okoliczności ich podawania w celach innych niż poprawa wzrostu. Substancja ta jest środkiem rakotwórczym, ma działanie zarówno inicjujące tworzenie się nowotworów jak i sprzyjające ich rozwojowi.

| 3.7 | Sprawozdanie przedstawione Radzie i Parlamentowi 11 października 2005 r. stwierdza, że powszechne stosowanie alternatywnych produktów, takich jak prostaglandyny, umożliwia wyeliminowanie wyżej wspominanych substancji ze stosowania u zwierząt przeznaczonych do produkcji żywności. |
| --- | --- |

3.7

Sprawozdanie przedstawione Radzie i Parlamentowi 11 października 2005 r. stwierdza, że powszechne stosowanie alternatywnych produktów, takich jak prostaglandyny, umożliwia wyeliminowanie wyżej wspominanych substancji ze stosowania u zwierząt przeznaczonych do produkcji żywności.

| 3.8 | Zwierzęta domowe często cierpią z powodu nadczynności tarczycy ze względu na ciągłą niedostępność właściwego leczenia. |
| --- | --- |

3.8

Zwierzęta domowe często cierpią z powodu nadczynności tarczycy ze względu na ciągłą niedostępność właściwego leczenia.

4.   Uwagi

| 4.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje do wiadomości rozwiązania proponowane przez Komisję Europejską. |
| --- | --- |

4.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje do wiadomości rozwiązania proponowane przez Komisję Europejską.

| 4.2 | Zmiany proponowane w odniesieniu do estradiolu 17ß wynikają bezpośrednio ze środków wymaganych na podstawie art. 11a dyrektywy 2003/74/WE. |
| --- | --- |

4.2

Zmiany proponowane w odniesieniu do estradiolu 17ß wynikają bezpośrednio ze środków wymaganych na podstawie art. 11a dyrektywy 2003/74/WE.

| 4.3 | Wprowadzone zmiany są niewielkie i niezbędne w celu uniknięcia dalszych cierpień zwierząt domowych spowodowanych niedostępnością właściwego leczenia. |
| --- | --- |

4.3

Wprowadzone zmiany są niewielkie i niezbędne w celu uniknięcia dalszych cierpień zwierząt domowych spowodowanych niedostępnością właściwego leczenia.

| 4.4 | Wniosek wpływa na sytuację właścicieli zwierząt, praktykujących lekarzy weterynarii, przemysłu farmaceutycznego produkującego leki weterynaryjne i organów państw członkowskich udzielających zezwoleń. |
| --- | --- |

4.4

Wniosek wpływa na sytuację właścicieli zwierząt, praktykujących lekarzy weterynarii, przemysłu farmaceutycznego produkującego leki weterynaryjne i organów państw członkowskich udzielających zezwoleń.

| 4.5 | Wniosek przyczyni się do osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego. |
| --- | --- |

4.5

Wniosek przyczyni się do osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego.

| 4.6 | W każdej nowej procedurze udzielania zezwoleń należy uwzględnić potencjalne nadużycia w stosowaniu. Można zatem odrzucić te postaci produktu, które stwarzają prawdopodobieństwo nadużyć. |
| --- | --- |

4.6

W każdej nowej procedurze udzielania zezwoleń należy uwzględnić potencjalne nadużycia w stosowaniu. Można zatem odrzucić te postaci produktu, które stwarzają prawdopodobieństwo nadużyć.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Prevention and Control of Animal Diseases

1

Prevention and Control of Animal Diseases

(http://ec.europa.eu/food/animal/resources/publications_en.htm).

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/58 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/58

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności

COM(2007) 368 wersja ostateczna — 2007/0128 (COD)

(2008/C 10/16)

Dnia 26 lipca 2007 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Uznawszy, że treść wniosku jest w zupełności zadowalająca i że ponadto była ona już przedmiotem opinii EKES-u CESE 308/2004 i CESE 1571/2006 przyjętych odpowiednio 26 lutego 2004 r. i 13 grudnia 2006 r. (1), na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. Komitet stosunkiem głosów 163 do 1 — 7 osób wstrzymało się od głosu — postanowił wydać pozytywną opinię w sprawie wniosku i odwołać się do stanowiska, które zajął w ww. dokumentach.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności — COM(2003) 424 wersja ostateczna — 2003/0165 COD (Dz.U. C 110 z 30.4.2004) oraz w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr .../... w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności — COM(2006) 607 wersja ostateczna — 2006/0195 COD (Dz.U. C 325 z 30.12.2006).

1

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/59 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/59

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Integracja handlu światowego i outsourcing. Jak stawić czoła nowym wyzwaniom?”

(2008/C 10/17)

Dnia 16 lutego 2007 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej: „Integracja handlu światowego i outsourcing. Jak stawić czoła nowym wyzwaniom?”

Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 12 września 2007 r. Sprawozdawcą był Gustav ZÖHRER, współsprawozdawcą był Göran LAGERHOLM.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z 26 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 151 do 1 — 8 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Streszczenie

| 1.1 | Zmiany w dziedzinie handlu oraz rosnąca integracja gospodarek narodowych ze światowym systemem handlu wynikają z szeregu różnych czynników. Jednym z najważniejszych jest rozwój międzynarodowego podziału produkcji, w wyniku którego na różnych etapach procesu produkcyjnego następuje obrót coraz większą liczbą produktów pośrednich (dóbr i usług). Handel produktami pośrednimi jest jednym z najważniejszych motorów przemian w przemyśle i stanowi szczególną formę międzynarodowego podziału pracy. |
| --- | --- |

1.1

Zmiany w dziedzinie handlu oraz rosnąca integracja gospodarek narodowych ze światowym systemem handlu wynikają z szeregu różnych czynników. Jednym z najważniejszych jest rozwój międzynarodowego podziału produkcji, w wyniku którego na różnych etapach procesu produkcyjnego następuje obrót coraz większą liczbą produktów pośrednich (dóbr i usług). Handel produktami pośrednimi jest jednym z najważniejszych motorów przemian w przemyśle i stanowi szczególną formę międzynarodowego podziału pracy.

| 1.2 | Outsourcing mierzy się w tym kontekście za pomocą zewnętrznych strumieni handlu produktami pośrednimi, co różni się od jego zwyczajowej definicji i pokrywa się częściowo z tzw. offshoringiem, dlatego dla rozróżnienia można by mówić także o „offshore outsourcingu”. |
| --- | --- |

1.2

Outsourcing mierzy się w tym kontekście za pomocą zewnętrznych strumieni handlu produktami pośrednimi, co różni się od jego zwyczajowej definicji i pokrywa się częściowo z tzw. offshoringiem, dlatego dla rozróżnienia można by mówić także o „offshore outsourcingu”.

| 1.3 | Offshore outsourcing ma wiele przyczyn. W debacie na ten temat najważniejsze są niskie koszty pracy (niższy poziom płac i/lub zabezpieczenia społecznego). Ponadto istotną rolę odgrywają ceny surowców oraz bliskość nowych, szybko rozwijających się rynków. Siłą napędową offshore outsourcingu może być również przewaga kosztowa wynikająca z mniej rygorystycznych przepisów w zakresie ochrony środowiska lub zachęt podatkowych. |
| --- | --- |

1.3

Offshore outsourcing ma wiele przyczyn. W debacie na ten temat najważniejsze są niskie koszty pracy (niższy poziom płac i/lub zabezpieczenia społecznego). Ponadto istotną rolę odgrywają ceny surowców oraz bliskość nowych, szybko rozwijających się rynków. Siłą napędową offshore outsourcingu może być również przewaga kosztowa wynikająca z mniej rygorystycznych przepisów w zakresie ochrony środowiska lub zachęt podatkowych.

| 1.3.1 | Zjawisko offshore outsourcingu nie jest nowe, lecz jest synonimem organizacji produkcji opartej na podziale pracy, w której przedsiębiorstwa specjalizują się w tym, co umieją produkować najlepiej i najbardziej opłacalnie. Technologie informatyczne i tania komunikacja powodują przyspieszenie tego zjawiska i umożliwiają handel transgraniczny w wielu nowych dziedzinach — przede wszystkim w sektorze usług. |
| --- | --- |

1.3.1

Zjawisko offshore outsourcingu nie jest nowe, lecz jest synonimem organizacji produkcji opartej na podziale pracy, w której przedsiębiorstwa specjalizują się w tym, co umieją produkować najlepiej i najbardziej opłacalnie. Technologie informatyczne i tania komunikacja powodują przyspieszenie tego zjawiska i umożliwiają handel transgraniczny w wielu nowych dziedzinach — przede wszystkim w sektorze usług.

| 1.3.2 | Podstawowym warunkiem offshore outsourcingu jest opłacalny i efektywny system transportu. |
| --- | --- |

1.3.2

Podstawowym warunkiem offshore outsourcingu jest opłacalny i efektywny system transportu.

| 1.4 | Wielkość obrotu towarami, którymi handluje się dziś w skali światowej, jest 15 razy wyższa niż w 1950 r., a jego udział w światowym PKB zwiększył się trzykrotnie. Światowy handel usługami osiąga obecnie podobne stopy wzrostu jak handel towarami i rośnie szybciej niż PKB. Udział usług w handlu międzynarodowym wynosi prawie 20 %. |
| --- | --- |

1.4

Wielkość obrotu towarami, którymi handluje się dziś w skali światowej, jest 15 razy wyższa niż w 1950 r., a jego udział w światowym PKB zwiększył się trzykrotnie. Światowy handel usługami osiąga obecnie podobne stopy wzrostu jak handel towarami i rośnie szybciej niż PKB. Udział usług w handlu międzynarodowym wynosi prawie 20 %.

| 1.5 | W latach 1992-2003 nastąpił wzrost udziału produktów pośrednich (z 52,9 do 54,1 %) oraz dóbr kapitałowych (z 14,9 do 16,6 %) w całkowitym imporcie, natomiast udział dóbr konsumpcyjnych nieznacznie spadł. W obrębie produktów pośrednich nastąpiło wyraźne przesunięcie w kierunku części i komponentów. |
| --- | --- |

1.5

W latach 1992-2003 nastąpił wzrost udziału produktów pośrednich (z 52,9 do 54,1 %) oraz dóbr kapitałowych (z 14,9 do 16,6 %) w całkowitym imporcie, natomiast udział dóbr konsumpcyjnych nieznacznie spadł. W obrębie produktów pośrednich nastąpiło wyraźne przesunięcie w kierunku części i komponentów.

| 1.6 | Również na poziomie regionalnym występują różne tendencje. Podczas gdy udział produktów pośrednich w imporcie UE-15, Japonii i USA spadł, w Chinach, Azji Południowo-Wschodniej oraz w nowych państwach członkowskich UE (UE-10) wzrósł. |
| --- | --- |

1.6

Również na poziomie regionalnym występują różne tendencje. Podczas gdy udział produktów pośrednich w imporcie UE-15, Japonii i USA spadł, w Chinach, Azji Południowo-Wschodniej oraz w nowych państwach członkowskich UE (UE-10) wzrósł.

| 1.7 | Szybki wzrost handlu usługami nastąpił przede wszystkim w kategorii „Inne usługi”. Obejmuje ona usługi dla przedsiębiorstw. Szczególnie wysoką dynamikę wykazują tutaj usługi finansowe, komputerowe i informacyjne. Najbardziej na outsourcingu usług zyskują USA, UE-15 i Indie, przy czym Indie odniosły relatywnie największe korzyści. |
| --- | --- |

1.7

Szybki wzrost handlu usługami nastąpił przede wszystkim w kategorii „Inne usługi”. Obejmuje ona usługi dla przedsiębiorstw. Szczególnie wysoką dynamikę wykazują tutaj usługi finansowe, komputerowe i informacyjne. Najbardziej na outsourcingu usług zyskują USA, UE-15 i Indie, przy czym Indie odniosły relatywnie największe korzyści.

| 1.8 | UE utrzymała z powodzeniem swoją pozycję lidera w handlu światowym, zarówno w sektorze towarów, jak i usług. Gospodarka europejska jest liderem rynku w wielu gałęziach przemysłu o średnim poziomie zaawansowania technologicznego oraz w sferze dóbr kapitałochłonnych. Powodem do niepokoju jest rosnący deficyt bilansu handlowego z Azją oraz dość słabe wyniki UE w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT). |
| --- | --- |

1.8

UE utrzymała z powodzeniem swoją pozycję lidera w handlu światowym, zarówno w sektorze towarów, jak i usług. Gospodarka europejska jest liderem rynku w wielu gałęziach przemysłu o średnim poziomie zaawansowania technologicznego oraz w sferze dóbr kapitałochłonnych. Powodem do niepokoju jest rosnący deficyt bilansu handlowego z Azją oraz dość słabe wyniki UE w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT).

| 1.9 | W wyniku offshore outsourcingu zwiększa się handel, co prowadzi do ogólnego wzrostu dobrobytu. Komitet jest jednak świadomy, że w tym wypadku występują nie tylko wygrani, lecz także przegrani, przy czym zwykle łatwiej jest zidentyfikować przegranych, ponieważ oddziaływanie jest tutaj natychmiastowe (np. pracownicy, którzy tracą swoje miejsca pracy). |
| --- | --- |

1.9

W wyniku offshore outsourcingu zwiększa się handel, co prowadzi do ogólnego wzrostu dobrobytu. Komitet jest jednak świadomy, że w tym wypadku występują nie tylko wygrani, lecz także przegrani, przy czym zwykle łatwiej jest zidentyfikować przegranych, ponieważ oddziaływanie jest tutaj natychmiastowe (np. pracownicy, którzy tracą swoje miejsca pracy).

| 1.10 | Uwzględniając fakt, że ogólnie tendencje w handlu produktami pośrednimi są dla UE pozytywne, popiera się pozytywne i aktywne stanowisko UE wobec wolnego, lecz sprawiedliwego handlu światowego oraz aktywną strategię w zakresie globalizacji. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę na zapewnienie podziału korzyści w ramach UE. |
| --- | --- |

1.10

Uwzględniając fakt, że ogólnie tendencje w handlu produktami pośrednimi są dla UE pozytywne, popiera się pozytywne i aktywne stanowisko UE wobec wolnego, lecz sprawiedliwego handlu światowego oraz aktywną strategię w zakresie globalizacji. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę na zapewnienie podziału korzyści w ramach UE.

| 1.11 | UE musi działać na rzecz sprawiedliwych warunków oraz zrównoważonego (pod względem gospodarczym, społecznym i ekologicznym) rozwoju w handlu światowym. |
| --- | --- |

1.11

UE musi działać na rzecz sprawiedliwych warunków oraz zrównoważonego (pod względem gospodarczym, społecznym i ekologicznym) rozwoju w handlu światowym.

| 1.12 | UE powinna być świadoma swoich mocnych stron i starać się je rozbudowywać. Właśnie wyżej wspomniane dziedziny o średnim poziomie zaawansowania technologicznego mają często wysoki potencjał innowacyjny. Ponadto konieczne są inwestycje w zasoby i pomysły w nowych dziedzinach. |
| --- | --- |

1.12

UE powinna być świadoma swoich mocnych stron i starać się je rozbudowywać. Właśnie wyżej wspomniane dziedziny o średnim poziomie zaawansowania technologicznego mają często wysoki potencjał innowacyjny. Ponadto konieczne są inwestycje w zasoby i pomysły w nowych dziedzinach.

| 1.13 | W obliczu rozwoju offshore outsourcingu pilnie potrzeba liczniejszych i bardziej szczegółowych analiz. Komitet zaleca Komisji przeprowadzenie analiz obejmujących także możliwe scenariusze w średnim i krótkim okresie oraz zaangażowanie zainteresowanych podmiotów. Analizy te mogą być częścią badań sektorowych w ramach nowej polityki przemysłowej i mogłyby służyć za podstawę do dyskusji w sektorowym dialogu społecznym. |
| --- | --- |

1.13

W obliczu rozwoju offshore outsourcingu pilnie potrzeba liczniejszych i bardziej szczegółowych analiz. Komitet zaleca Komisji przeprowadzenie analiz obejmujących także możliwe scenariusze w średnim i krótkim okresie oraz zaangażowanie zainteresowanych podmiotów. Analizy te mogą być częścią badań sektorowych w ramach nowej polityki przemysłowej i mogłyby służyć za podstawę do dyskusji w sektorowym dialogu społecznym.

| 1.14 | Istotne odpowiedzi na wyzwania dla Europy, jakie wynikają z integracji handlu światowego oraz rosnącego offshoringu produkcji europejskiej, daje strategia lizbońska. Komitet podkreśla przy tym następujące punkty jako decydujące o zdolnościach dostosowawczych i konkurencyjności Europy w procesie globalizacji:






  — | pełne urzeczywistnienie i wzmocnienie rynku wewnętrznego, |
| --- | --- | --- |

1.14

Istotne odpowiedzi na wyzwania dla Europy, jakie wynikają z integracji handlu światowego oraz rosnącego offshoringu produkcji europejskiej, daje strategia lizbońska. Komitet podkreśla przy tym następujące punkty jako decydujące o zdolnościach dostosowawczych i konkurencyjności Europy w procesie globalizacji:

—

pełne urzeczywistnienie i wzmocnienie rynku wewnętrznego,

| — | promowanie innowacji, |
| --- | --- |

—

promowanie innowacji,

| — | stymulowanie zatrudnienia. |
| --- | --- |

—

stymulowanie zatrudnienia.

2.   Uzasadnienie i kontekst opinii

| 2.1 | Zmiany w dziedzinie handlu oraz rosnąca integracja gospodarek narodowych ze światowym systemem handlu powodowane są przez wiele czynników (liberalizacja handlu, malejące koszty transportu i komunikacji, rosnące dochody, zwiększający się międzynarodowy podział pracy itd.). Jednym z najważniejszych czynników jest rozwój międzynarodowego podziału produkcji, w wyniku którego na różnych etapach procesu produkcyjnego następuje obrót coraz większą liczbą produktów pośrednich (dóbr i usług). Ten wzrost pośrednictwa handlowego, określanego tutaj jako outsourcing, wskazuje na zmianę struktury wielu procesów produkcyjnych na poziomie globalnym i regionalnym oraz daje się zauważyć w wielu obszarach sektora usług. |
| --- | --- |

2.1

Zmiany w dziedzinie handlu oraz rosnąca integracja gospodarek narodowych ze światowym systemem handlu powodowane są przez wiele czynników (liberalizacja handlu, malejące koszty transportu i komunikacji, rosnące dochody, zwiększający się międzynarodowy podział pracy itd.). Jednym z najważniejszych czynników jest rozwój międzynarodowego podziału produkcji, w wyniku którego na różnych etapach procesu produkcyjnego następuje obrót coraz większą liczbą produktów pośrednich (dóbr i usług). Ten wzrost pośrednictwa handlowego, określanego tutaj jako outsourcing, wskazuje na zmianę struktury wielu procesów produkcyjnych na poziomie globalnym i regionalnym oraz daje się zauważyć w wielu obszarach sektora usług.

| 2.2 | Tradycyjne przewagi komparatywne krajów uprzemysłowionych pod względem wykwalifikowanej siły roboczej i wiedzy technicznej w zakresie produktów i procesów produkcyjnych narażone są na coraz większą presję z różnych kierunków. UE znalazła się w szybko zmieniającym się otoczeniu wśród nowych konkurentów, którzy pojawili się w wielu dziedzinach gospodarki i sektorze usług o wysokiej wartości dodanej. W związku z tym gwałtownie rosną wyzwania dla przedsiębiorstw z UE. |
| --- | --- |

2.2

Tradycyjne przewagi komparatywne krajów uprzemysłowionych pod względem wykwalifikowanej siły roboczej i wiedzy technicznej w zakresie produktów i procesów produkcyjnych narażone są na coraz większą presję z różnych kierunków. UE znalazła się w szybko zmieniającym się otoczeniu wśród nowych konkurentów, którzy pojawili się w wielu dziedzinach gospodarki i sektorze usług o wysokiej wartości dodanej. W związku z tym gwałtownie rosną wyzwania dla przedsiębiorstw z UE.

| 2.3 | Handel produktami pośrednimi jest jednym z najważniejszych motorów zmian przemysłowych i stanowi szczególną formę międzynarodowego podziału pracy, który szybko wypiera bardziej tradycyjne formy umiędzynarodowienia. Oczywiste jest, że globalizacja rynków związana z postępem technicznym umożliwia podział procesu produkcji danego towaru na liczne następujące po sobie etapy produkcji, dystrybucji i sprzedaży, zazwyczaj rozłożone pomiędzy kilka państw. |
| --- | --- |

2.3

Handel produktami pośrednimi jest jednym z najważniejszych motorów zmian przemysłowych i stanowi szczególną formę międzynarodowego podziału pracy, który szybko wypiera bardziej tradycyjne formy umiędzynarodowienia. Oczywiste jest, że globalizacja rynków związana z postępem technicznym umożliwia podział procesu produkcji danego towaru na liczne następujące po sobie etapy produkcji, dystrybucji i sprzedaży, zazwyczaj rozłożone pomiędzy kilka państw.

| 2.4 | Z jednej strony opinia ma na celu zbadanie, w jaki sposób zjawisko outsourcingu dóbr i usług na świecie jest stymulowane przez rozwój w krajach azjatyckich (szczególnie w Chinach i Indiach) oraz przez integrację nowych państw członkowskich UE. Z drugiej strony należy rozważyć, czy — a jeśli tak, to w jakim stopniu — UE jest wrażliwa na pojawienie się nowych potęg handlowych działających na skalę globalną oraz na związane z tym zmiany przewag komparatywnych na świecie, w szczególności biorąc pod uwagę rynki, na których UE zajmuje obecnie pozycję lidera. W pierwszej kolejności są to rynki, które charakteryzują się dobrami średnio zaawansowanymi technologicznie oraz kapitałochłonnymi, jak na przykład przemysł samochodowy i farmaceutyczny oraz produkcja sprzętu specjalistycznego. |
| --- | --- |

2.4

Z jednej strony opinia ma na celu zbadanie, w jaki sposób zjawisko outsourcingu dóbr i usług na świecie jest stymulowane przez rozwój w krajach azjatyckich (szczególnie w Chinach i Indiach) oraz przez integrację nowych państw członkowskich UE. Z drugiej strony należy rozważyć, czy — a jeśli tak, to w jakim stopniu — UE jest wrażliwa na pojawienie się nowych potęg handlowych działających na skalę globalną oraz na związane z tym zmiany przewag komparatywnych na świecie, w szczególności biorąc pod uwagę rynki, na których UE zajmuje obecnie pozycję lidera. W pierwszej kolejności są to rynki, które charakteryzują się dobrami średnio zaawansowanymi technologicznie oraz kapitałochłonnymi, jak na przykład przemysł samochodowy i farmaceutyczny oraz produkcja sprzętu specjalistycznego.

| 2.5 | Zjawisko delokalizacji nie będzie omawiane w niniejszej opinii, ponieważ było ono już przedmiotem innych opinii Komitetu. |
| --- | --- |

2.5

Zjawisko delokalizacji nie będzie omawiane w niniejszej opinii, ponieważ było ono już przedmiotem innych opinii Komitetu.

| 2.6 | Podsumowując, mamy tu do czynienia z interesującym zjawiskiem przemysłowym, które zmusi przedsiębiorstwa w UE do poprawy swoich przewag komparatywnych, jakimi się dotąd cieszyły, ale których istnienie nie jest już pewne, nawet w zupełnie nowych dziedzinach, takich jak gospodarka usługowa. Analiza przebiegających obecnie procesów pozwoliłaby określić, które sektory są obecnie lub mogą być w przyszłości szczególnie słabe oraz z wyprzedzeniem wskazać europejskiemu przemysłowi właściwą drogę postępowania. |
| --- | --- |

2.6

Podsumowując, mamy tu do czynienia z interesującym zjawiskiem przemysłowym, które zmusi przedsiębiorstwa w UE do poprawy swoich przewag komparatywnych, jakimi się dotąd cieszyły, ale których istnienie nie jest już pewne, nawet w zupełnie nowych dziedzinach, takich jak gospodarka usługowa. Analiza przebiegających obecnie procesów pozwoliłaby określić, które sektory są obecnie lub mogą być w przyszłości szczególnie słabe oraz z wyprzedzeniem wskazać europejskiemu przemysłowi właściwą drogę postępowania.

3.   Rozwój handlu światowego

| 3.1 | Podstawą do dalszej analizy jest badanie opublikowane w październiku 2006 r. w „Economic Papers” nr 259 Dyrekcji Generalnej ds. Gospodarczych i Finansowych Komisji Europejskiej (1). |
| --- | --- |

3.1

Podstawą do dalszej analizy jest badanie opublikowane w październiku 2006 r. w „Economic Papers” nr 259 Dyrekcji Generalnej ds. Gospodarczych i Finansowych Komisji Europejskiej (1).

| 3.1.1 | W badaniu tym uwzględniono okres od 1990 r. do 2003 r. Jest to okres istotny, ponieważ na początku lat 90. w handlu światowym nastąpiły decydujące zmiany mające wpływ na Europę. ChRL włączyła się do handlu międzynarodowego ze wzmocnioną pozycją, co doprowadziło w końcu do przystąpienia tego kraju do Światowej Organizacji Handlu. Dalsze urzeczywistnianie wspólnego rynku doprowadziło do pogłębienia integracji w ramach UE. Polityczne i gospodarcze otwarcie krajów Europy Środkowej i Wschodniej oraz ich integracja z UE doprowadziły do rozszerzenia rynku wewnętrznego. Na początku tego okresu UE obejmowała 12 państw członkowskich, obecnie jest ich 27. |
| --- | --- |

3.1.1

W badaniu tym uwzględniono okres od 1990 r. do 2003 r. Jest to okres istotny, ponieważ na początku lat 90. w handlu światowym nastąpiły decydujące zmiany mające wpływ na Europę. ChRL włączyła się do handlu międzynarodowego ze wzmocnioną pozycją, co doprowadziło w końcu do przystąpienia tego kraju do Światowej Organizacji Handlu. Dalsze urzeczywistnianie wspólnego rynku doprowadziło do pogłębienia integracji w ramach UE. Polityczne i gospodarcze otwarcie krajów Europy Środkowej i Wschodniej oraz ich integracja z UE doprowadziły do rozszerzenia rynku wewnętrznego. Na początku tego okresu UE obejmowała 12 państw członkowskich, obecnie jest ich 27.

| 3.1.2 | Jednocześnie istotne zmiany nastąpiły także w Indiach, Rosji i Ameryce Łacińskiej (przede wszystkim w Brazylii) i umocniły pozycję tych regionów w handlu światowym. |
| --- | --- |

3.1.2

Jednocześnie istotne zmiany nastąpiły także w Indiach, Rosji i Ameryce Łacińskiej (przede wszystkim w Brazylii) i umocniły pozycję tych regionów w handlu światowym.

| 3.1.3 | Ze względu na brak wiarygodnych danych za okres po 2003 r. w chwili ukończenia badania, nie ma podstaw do uzasadnionych wypowiedzi na temat późniejszej sytuacji. Należy jednak zakładać, że w wypadku gdy w analizie mówi się o EU-10, można także zauważyć podobne trendy dla Bułgarii i Rumunii. Przykład przemysłu tekstylnego pokazuje, że tempo rozwoju raczej rośnie. |
| --- | --- |

3.1.3

Ze względu na brak wiarygodnych danych za okres po 2003 r. w chwili ukończenia badania, nie ma podstaw do uzasadnionych wypowiedzi na temat późniejszej sytuacji. Należy jednak zakładać, że w wypadku gdy w analizie mówi się o EU-10, można także zauważyć podobne trendy dla Bułgarii i Rumunii. Przykład przemysłu tekstylnego pokazuje, że tempo rozwoju raczej rośnie.

| 3.2 | Wielkość obrotu towarami, którymi handluje się dziś w skali światowej, jest 15 razy wyższa niż w 1950 r., a udział tego obrotu w światowym PKB zwiększył się trzykrotnie. Światowy handel usługami osiąga obecnie podobne stopy wzrostu jak handel towarami (średnio o ok. 6 % rocznie od 1990 r.) i rośnie szybciej niż PKB. Udział usług w handlu międzynarodowym wynosi prawie 20 %. |
| --- | --- |

3.2

Wielkość obrotu towarami, którymi handluje się dziś w skali światowej, jest 15 razy wyższa niż w 1950 r., a udział tego obrotu w światowym PKB zwiększył się trzykrotnie. Światowy handel usługami osiąga obecnie podobne stopy wzrostu jak handel towarami (średnio o ok. 6 % rocznie od 1990 r.) i rośnie szybciej niż PKB. Udział usług w handlu międzynarodowym wynosi prawie 20 %.

| 3.2.1 | Ogólnie rzecz biorąc, trend ten jest stabilny, jednak można stwierdzić wyraźne różnice tempa wzrostu w poszczególnych kategoriach produktów i usług. |
| --- | --- |

3.2.1

Ogólnie rzecz biorąc, trend ten jest stabilny, jednak można stwierdzić wyraźne różnice tempa wzrostu w poszczególnych kategoriach produktów i usług.

| 3.2.2 | Jak już wspomniano we wstępie, międzynarodowy podział pracy jest jednym z najważniejszych motorów rozwoju handlu światowego. Ten podział pracy prowadzi do stałego wzrostu pośrednictwa handlowego (w przypadku towarów i usług). To rosnące pośrednictwo handlowe (np. w zakresie półproduktów, części i komponentów) czy „outsourcing” odzwierciedla nową organizację wielu procesów produkcyjnych na skalę globalną i regionalną w przeciwieństwie do bazy krajowej i jest odbiciem ogromnego wzrostu strumieni bezpośrednich inwestycji zagranicznych z niespełna 5 % światowego PKB w 1980 r. do ponad 15 % pod koniec lat 90. Przy tym nie wszystkie bezpośrednie inwestycje zagraniczne wiążą się automatycznie z outsourcingiem. |
| --- | --- |

3.2.2

Jak już wspomniano we wstępie, międzynarodowy podział pracy jest jednym z najważniejszych motorów rozwoju handlu światowego. Ten podział pracy prowadzi do stałego wzrostu pośrednictwa handlowego (w przypadku towarów i usług). To rosnące pośrednictwo handlowe (np. w zakresie półproduktów, części i komponentów) czy „outsourcing” odzwierciedla nową organizację wielu procesów produkcyjnych na skalę globalną i regionalną w przeciwieństwie do bazy krajowej i jest odbiciem ogromnego wzrostu strumieni bezpośrednich inwestycji zagranicznych z niespełna 5 % światowego PKB w 1980 r. do ponad 15 % pod koniec lat 90. Przy tym nie wszystkie bezpośrednie inwestycje zagraniczne wiążą się automatycznie z outsourcingiem.

| 3.2.3 | Globalne systemy produkcji w powiązaniu z rozwojem efektywnych technologii informatycznych i komunikacyjnych, które prowadzą do outsourcingu lub — innymi słowy — do specjalizacji pionowej, wpływają również na wiele obszarów sektora usług. |
| --- | --- |

3.2.3

Globalne systemy produkcji w powiązaniu z rozwojem efektywnych technologii informatycznych i komunikacyjnych, które prowadzą do outsourcingu lub — innymi słowy — do specjalizacji pionowej, wpływają również na wiele obszarów sektora usług.

| 3.2.4 | Umiędzynarodowienie procesów produkcji na poziomie regionalnym lub globalnym prowadzi do wzrostu handlu między poszczególnymi sektorami przemysłu i przedsiębiorstwami. Eksport danej branży przemysłowej kraju coraz bardziej zależy od importu produktów pośrednich, które są produkowane przez tę samą branżę lub spółki zależne przedsiębiorstw międzynarodowych. |
| --- | --- |

3.2.4

Umiędzynarodowienie procesów produkcji na poziomie regionalnym lub globalnym prowadzi do wzrostu handlu między poszczególnymi sektorami przemysłu i przedsiębiorstwami. Eksport danej branży przemysłowej kraju coraz bardziej zależy od importu produktów pośrednich, które są produkowane przez tę samą branżę lub spółki zależne przedsiębiorstw międzynarodowych.

3.3   Przegląd handlu według etapów produkcji

| 3.3.1 | Przy użyciu „Klasyfikacji szerokich kategorii ekonomicznych” (Broad Economic Categories Classification) ONZ-u można wyróżnić dobra według ich ostatecznego zastosowania (np. produkty pośrednie, dobra konsumpcyjne, dobra kapitałowe). |
| --- | --- |

3.3.1

Przy użyciu „Klasyfikacji szerokich kategorii ekonomicznych” (Broad Economic Categories Classification) ONZ-u można wyróżnić dobra według ich ostatecznego zastosowania (np. produkty pośrednie, dobra konsumpcyjne, dobra kapitałowe).

| 3.3.2 | W latach 1992-2003 nastąpił wzrost udziału produktów pośrednich (z 52,9 % do 54,1 %) oraz dóbr kapitałowych (z 14,9 % do 16,6 %) w całkowitym imporcie, a udział dóbr konsumpcyjnych nieznacznie spadł. W obrębie produktów pośrednich nastąpiło wyraźne przesunięcie do kategorii części i komponentów. Jest to szczególnie widoczne w branży technologii ICT i samochodowej. |
| --- | --- |

3.3.2

W latach 1992-2003 nastąpił wzrost udziału produktów pośrednich (z 52,9 % do 54,1 %) oraz dóbr kapitałowych (z 14,9 % do 16,6 %) w całkowitym imporcie, a udział dóbr konsumpcyjnych nieznacznie spadł. W obrębie produktów pośrednich nastąpiło wyraźne przesunięcie do kategorii części i komponentów. Jest to szczególnie widoczne w branży technologii ICT i samochodowej.

| 3.3.3 | Również na poziomie regionalnym występują różne trendy. Podczas gdy udział produktów pośrednich w imporcie UE (15), Japonii i USA spadł, w Chinach, Azji Południowo-Wschodniej oraz w nowych państwach członkowskich UE (UE-10) wzrósł. |
| --- | --- |

3.3.3

Również na poziomie regionalnym występują różne trendy. Podczas gdy udział produktów pośrednich w imporcie UE (15), Japonii i USA spadł, w Chinach, Azji Południowo-Wschodniej oraz w nowych państwach członkowskich UE (UE-10) wzrósł.

| 3.4 | Nie uwzględnia się tutaj handlu i trendów w UE-15. Należy jednak zauważyć, że stanowi to znacznie większą część handlu poszczególnych państw członkowskich UE (dwie trzecie do 80 %). Outsourcing mierzy się w tym kontekście jedynie za pomocą zewnętrznych strumieni handlu produktami pośrednimi, co różni się od jego zwykłej definicji i pokrywa się częściowo z tzw. offshoringiem, dlatego dla rozróżnienia można by mówić także o „offshore outsourcingu”. |
| --- | --- |

3.4

Nie uwzględnia się tutaj handlu i trendów w UE-15. Należy jednak zauważyć, że stanowi to znacznie większą część handlu poszczególnych państw członkowskich UE (dwie trzecie do 80 %). Outsourcing mierzy się w tym kontekście jedynie za pomocą zewnętrznych strumieni handlu produktami pośrednimi, co różni się od jego zwykłej definicji i pokrywa się częściowo z tzw. offshoringiem, dlatego dla rozróżnienia można by mówić także o „offshore outsourcingu”.

4.   Przyczyny wzrostu offshore outsourcingu

| 4.1 | Firma może zdecydować się na przeniesienie swojej działalności lub jej części za granicę z wielu powodów. Najważniejszym z nich wydaje się obecnie niższy koszt pracy. Czynniki takie jak niskie ceny surowców oraz bliskość szybko rozwijającego się rynku także mogą odgrywać ważną rolę. Na decyzję taką negatywnie wpłynąć mogą: niska wydajność, niestabilne systemy prawne, niedostatecznie rozwinięta infrastruktura, niekorzystne warunki handlowe (np. cła, normy) oraz brak możliwości kontroli i reagowania na problemy. |
| --- | --- |

4.1

Firma może zdecydować się na przeniesienie swojej działalności lub jej części za granicę z wielu powodów. Najważniejszym z nich wydaje się obecnie niższy koszt pracy. Czynniki takie jak niskie ceny surowców oraz bliskość szybko rozwijającego się rynku także mogą odgrywać ważną rolę. Na decyzję taką negatywnie wpłynąć mogą: niska wydajność, niestabilne systemy prawne, niedostatecznie rozwinięta infrastruktura, niekorzystne warunki handlowe (np. cła, normy) oraz brak możliwości kontroli i reagowania na problemy.

| 4.2 | Przenoszenie zakładów produkcyjnych lub zaopatrywanie się w produkty uprzednio produkowane przez firmy we własnym zakresie nie jest nowym zjawiskiem. Zastępowanie krajowej siły roboczej zagraniczną to praktyka powszechna od wielu lat we wszystkich krajach uprzemysłowionych. Zjawisko outsourcingu jest właściwie równoznaczne z podziałem pracy i zachowaniem konkurencyjności oraz efektywności kosztowej przez firmy jednocześnie specjalizujące się w tym, co robią najlepiej. Nowe jest jednak to, że technologie informatyczne i komunikacyjne (ICT) umożliwiły outsourcing nowych typów usług i produkcji towarów. Technologie informatyczne i tania komunikacja ułatwiają dziś firmom outsourcing większości procesów, które mogą być powielane/przeprowadzane w formie cyfrowej, jak na przykład wsparcie informatyczne, zaplecze administracyjne, centra telefoniczne, tworzenie oprogramowania i niektóre usługi w zakresie badań i rozwoju. |
| --- | --- |

4.2

Przenoszenie zakładów produkcyjnych lub zaopatrywanie się w produkty uprzednio produkowane przez firmy we własnym zakresie nie jest nowym zjawiskiem. Zastępowanie krajowej siły roboczej zagraniczną to praktyka powszechna od wielu lat we wszystkich krajach uprzemysłowionych. Zjawisko outsourcingu jest właściwie równoznaczne z podziałem pracy i zachowaniem konkurencyjności oraz efektywności kosztowej przez firmy jednocześnie specjalizujące się w tym, co robią najlepiej. Nowe jest jednak to, że technologie informatyczne i komunikacyjne (ICT) umożliwiły outsourcing nowych typów usług i produkcji towarów. Technologie informatyczne i tania komunikacja ułatwiają dziś firmom outsourcing większości procesów, które mogą być powielane/przeprowadzane w formie cyfrowej, jak na przykład wsparcie informatyczne, zaplecze administracyjne, centra telefoniczne, tworzenie oprogramowania i niektóre usługi w zakresie badań i rozwoju.

| 4.2.1 | ICT umożliwiły również dodatkowy outsourcing produkcji towarów, ponieważ produkty pośrednie mogą być obecnie bez problemu uzyskiwane od wielu dostawców. Produkcja w systemie „dokładnie na czas”, by zapewnić jednoczesną koordynację wytwarzania i dostaw poszczególnych części i komponentów od różnych producentów na mniejsze lub większe odległości, jest silnie zależna od technologii ICT. |
| --- | --- |

4.2.1

ICT umożliwiły również dodatkowy outsourcing produkcji towarów, ponieważ produkty pośrednie mogą być obecnie bez problemu uzyskiwane od wielu dostawców. Produkcja w systemie „dokładnie na czas”, by zapewnić jednoczesną koordynację wytwarzania i dostaw poszczególnych części i komponentów od różnych producentów na mniejsze lub większe odległości, jest silnie zależna od technologii ICT.

| 4.3 | To, co może podlegać outsourcingowi, zazwyczaj może także podlegać offshoringowi. Offshoring może przyjmować formę transferu poszczególnych zadań w ramach organizacji do oddziałów zagranicznych lub do niezależnego dostawcy.
  Jak już wspomniano, nie jest to całkowicie nowe zjawisko, lecz szybki rozwój w dziedzinie ICT oraz towarzysząca mu obniżka kosztów komunikacji umożliwiły nową wymianę transgraniczną, szczególnie w zakresie wielu usług. Obecnie za granicę można delegować takie zadania jak rysunek techniczny w architekturze, odczytywanie zdjęć rentgenowskich czy niektóre usługi prawnicze. Tym samym rozwój technologii ICT spowodował ekspansję handlu międzynarodowego poprzez obniżenie kosztów transakcyjnych i umożliwienie handlu zupełnie nowymi produktami. Podobna sytuacja miała miejsce w latach 50., kiedy to wprowadzenie międzynarodowego systemu kontenerowego również wywołało wzrost handlu międzynarodowego (2). |
| --- | --- |

4.3

To, co może podlegać outsourcingowi, zazwyczaj może także podlegać offshoringowi. Offshoring może przyjmować formę transferu poszczególnych zadań w ramach organizacji do oddziałów zagranicznych lub do niezależnego dostawcy.

Jak już wspomniano, nie jest to całkowicie nowe zjawisko, lecz szybki rozwój w dziedzinie ICT oraz towarzysząca mu obniżka kosztów komunikacji umożliwiły nową wymianę transgraniczną, szczególnie w zakresie wielu usług. Obecnie za granicę można delegować takie zadania jak rysunek techniczny w architekturze, odczytywanie zdjęć rentgenowskich czy niektóre usługi prawnicze. Tym samym rozwój technologii ICT spowodował ekspansję handlu międzynarodowego poprzez obniżenie kosztów transakcyjnych i umożliwienie handlu zupełnie nowymi produktami. Podobna sytuacja miała miejsce w latach 50., kiedy to wprowadzenie międzynarodowego systemu kontenerowego również wywołało wzrost handlu międzynarodowego (2).

| 4.4 | W tej opinii koncentrujemy się na offshore outsourcingu, jednak w ogólnej debacie politycznej jest on często łączony z kwestią bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Na przykład niektóre zjawiska przedstawiane są jako formy outsourcingu/offshoringu, lecz w rzeczywistości stanowią one część ekspansji działalności gospodarczej za granicę w celu obsługi rynków lokalnych. Aby określić, czy dane przeniesienie zakładu produkcyjnego jest przykładem offshoringu, należy stwierdzić, który rynek będzie obsługiwany. Ekspansja działalności gospodarczej za granicę jedynie w celu obsługi rynków zagranicznych (horyzontalne BIZ) nie musi — nawet w krótkim okresie — wpływać negatywnie na zatrudnienie w kraju. Wręcz przeciwnie, może ona mieć bardzo pozytywne konsekwencje zarówno pod względem rentowności, jak i zatrudnienia w głównej siedzibie firmy. |
| --- | --- |

4.4

W tej opinii koncentrujemy się na offshore outsourcingu, jednak w ogólnej debacie politycznej jest on często łączony z kwestią bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ). Na przykład niektóre zjawiska przedstawiane są jako formy outsourcingu/offshoringu, lecz w rzeczywistości stanowią one część ekspansji działalności gospodarczej za granicę w celu obsługi rynków lokalnych. Aby określić, czy dane przeniesienie zakładu produkcyjnego jest przykładem offshoringu, należy stwierdzić, który rynek będzie obsługiwany. Ekspansja działalności gospodarczej za granicę jedynie w celu obsługi rynków zagranicznych (horyzontalne BIZ) nie musi — nawet w krótkim okresie — wpływać negatywnie na zatrudnienie w kraju. Wręcz przeciwnie, może ona mieć bardzo pozytywne konsekwencje zarówno pod względem rentowności, jak i zatrudnienia w głównej siedzibie firmy.

| 4.5 | Oczywiście niższe koszty pracy (niższy poziom płac i/lub zabezpieczenia społecznego) i potrzeba zbliżenia się do rynków nie są jedynymi przyczynami przenoszenia produkcji przez firmy. Powodem mogą być także niższe koszty, wynikające np. z mniej rygorystycznych przepisów w dziedzinie ochrony środowiska lub korzyści podatkowych. Interesujący przykład offshoringu w ostatnim czasie, który może to zilustrować, miał miejsce w europejskim przemyśle cementowym. Ze względu na bardzo gwałtowny wzrost cen energii w Europie — częściowo spowodowany przez system handlu emisjami CO2 w UE — oraz bezpośrednie ograniczenie dopuszczalnych emisji CO2 w przemyśle, niektórzy europejscy producenci cementu dokonali outsourcingu produkcji klinkieru do Chin. |
| --- | --- |

4.5

Oczywiście niższe koszty pracy (niższy poziom płac i/lub zabezpieczenia społecznego) i potrzeba zbliżenia się do rynków nie są jedynymi przyczynami przenoszenia produkcji przez firmy. Powodem mogą być także niższe koszty, wynikające np. z mniej rygorystycznych przepisów w dziedzinie ochrony środowiska lub korzyści podatkowych. Interesujący przykład offshoringu w ostatnim czasie, który może to zilustrować, miał miejsce w europejskim przemyśle cementowym. Ze względu na bardzo gwałtowny wzrost cen energii w Europie — częściowo spowodowany przez system handlu emisjami CO2 w UE — oraz bezpośrednie ograniczenie dopuszczalnych emisji CO2 w przemyśle, niektórzy europejscy producenci cementu dokonali outsourcingu produkcji klinkieru do Chin.

| 4.6 | Wreszcie opłacalny i wydajny system transportowy jest warunkiem wstępnym offshore outsourcingu. |
| --- | --- |

4.6

Wreszcie opłacalny i wydajny system transportowy jest warunkiem wstępnym offshore outsourcingu.

5.   Outsourcing produkcji towarów

| 5.1 | Outsourcing, zdefiniowany w badaniu jako zlecanie części produkcji zewnętrznym dostawcom lub własnym filiom założonym poza UE, widoczny jest w następujących trendach:






  — | Strumienie handlu światowego zwiększają się w wyniku umiędzynarodowienia struktur produkcji oraz wzrostu bezpośrednich inwestycji zagranicznych w skali globalnej. |
| --- | --- | --- |

5.1

Outsourcing, zdefiniowany w badaniu jako zlecanie części produkcji zewnętrznym dostawcom lub własnym filiom założonym poza UE, widoczny jest w następujących trendach:

—

Strumienie handlu światowego zwiększają się w wyniku umiędzynarodowienia struktur produkcji oraz wzrostu bezpośrednich inwestycji zagranicznych w skali globalnej.

| — | Rośnie udział produktów pośrednich (przede wszystkim części i komponentów) oraz dóbr kapitałowych w światowym imporcie. Przez to zwiększa się wymiana międzygałęziowa i między przedsiębiorstwami. |
| --- | --- |

—

Rośnie udział produktów pośrednich (przede wszystkim części i komponentów) oraz dóbr kapitałowych w światowym imporcie. Przez to zwiększa się wymiana międzygałęziowa i między przedsiębiorstwami.

| — | Wyraźny jest wzrost uzupełniających się wzajemnie strumieni handlu pomiędzy krajami uprzemysłowionymi i krajami rozwijającymi się czy „wschodzącymi”. Udział produktów pośrednich w imporcie do UE-15, USA i Japonii spada, gdy tymczasem u mniej rozwiniętych partnerów regionalnych wzrasta. |
| --- | --- |

—

Wyraźny jest wzrost uzupełniających się wzajemnie strumieni handlu pomiędzy krajami uprzemysłowionymi i krajami rozwijającymi się czy „wschodzącymi”. Udział produktów pośrednich w imporcie do UE-15, USA i Japonii spada, gdy tymczasem u mniej rozwiniętych partnerów regionalnych wzrasta.

| — | Outsourcing etapów produkcji jest szczególnie charakterystyczny dla branży samochodowej i ICT, w których występują przedsiębiorstwa działające na skalę globalną. |
| --- | --- |

—

Outsourcing etapów produkcji jest szczególnie charakterystyczny dla branży samochodowej i ICT, w których występują przedsiębiorstwa działające na skalę globalną.

6.   Outsourcing usług

| 6.1 | Światowy handel usługami od połowy lat 90. szybko wzrastał. Osiągnął on podobne stopy wzrostu jak handel towarami i rośnie tym samym o wiele szybciej niż PKB. Udział usług w łącznym PKB wzrósł z 3,8 % w 1992 r. do 5,7 % w 2003 r. |
| --- | --- |

6.1

Światowy handel usługami od połowy lat 90. szybko wzrastał. Osiągnął on podobne stopy wzrostu jak handel towarami i rośnie tym samym o wiele szybciej niż PKB. Udział usług w łącznym PKB wzrósł z 3,8 % w 1992 r. do 5,7 % w 2003 r.

| 6.2 | Podczas gdy kategorie transportu i turystyki odnotowały wzrost podobny do PKB, szybki wzrost handlu usługami nastąpił w kategorii „Inne usługi”. Kategoria ta obejmuje usługi dla przedsiębiorstw. Tutaj znowu szczególnie wysoką dynamikę wykazują usługi finansowe, komputerowe i informacyjne. |
| --- | --- |

6.2

Podczas gdy kategorie transportu i turystyki odnotowały wzrost podobny do PKB, szybki wzrost handlu usługami nastąpił w kategorii „Inne usługi”. Kategoria ta obejmuje usługi dla przedsiębiorstw. Tutaj znowu szczególnie wysoką dynamikę wykazują usługi finansowe, komputerowe i informacyjne.

| 6.3 | Z porównania wyników netto (eksport minus import) wynika, że najbardziej z outsourcingu usług korzystają USA, UE-15 i Indie, przy czym Indie odnoszą relatywnie największe korzyści. |
| --- | --- |

6.3

Z porównania wyników netto (eksport minus import) wynika, że najbardziej z outsourcingu usług korzystają USA, UE-15 i Indie, przy czym Indie odnoszą relatywnie największe korzyści.

7.   Mocne i słabe strony UE

| 7.1 | W okresie od 1990 r. UE ogólnie udało się utrzymać pozycję lidera w handlu światowym, zarówno w sektorze dóbr, jak i usług. Wynika to częściowo z tego, że na początku lat 90. w fazie globalnego nadrabiania zaległości charakteryzującej się intensywnymi inwestycjami preferowano gałęzie przemysłu wytwarzające dobra kapitałochłonne, w których UE zajmuje dość silną pozycję. UE jest liderem rynku w wielu gałęziach przemysłu o średnim poziomie zaawansowania technologicznego oraz w sferze dóbr kapitałochłonnych. Szczególnie mocne strony stanowią: produkcja samochodów na skalę światową, przemysł farmaceutyczny, sprzęt specjalistyczny oraz dziedzina finansów i usług gospodarczych. |
| --- | --- |

7.1

W okresie od 1990 r. UE ogólnie udało się utrzymać pozycję lidera w handlu światowym, zarówno w sektorze dóbr, jak i usług. Wynika to częściowo z tego, że na początku lat 90. w fazie globalnego nadrabiania zaległości charakteryzującej się intensywnymi inwestycjami preferowano gałęzie przemysłu wytwarzające dobra kapitałochłonne, w których UE zajmuje dość silną pozycję. UE jest liderem rynku w wielu gałęziach przemysłu o średnim poziomie zaawansowania technologicznego oraz w sferze dóbr kapitałochłonnych. Szczególnie mocne strony stanowią: produkcja samochodów na skalę światową, przemysł farmaceutyczny, sprzęt specjalistyczny oraz dziedzina finansów i usług gospodarczych.

| 7.1.1 | Nadwyżka handlu zagranicznego UE w okresie od 1992 do 2003 r. wzrosła z 0,5 % do 1,5 % PKB i przyczynia się znacznie do wzrostu PKB. |
| --- | --- |

7.1.1

Nadwyżka handlu zagranicznego UE w okresie od 1992 do 2003 r. wzrosła z 0,5 % do 1,5 % PKB i przyczynia się znacznie do wzrostu PKB.

| 7.1.2 | Istotnym atutem UE jest też bez wątpienia własny wspólny rynek, który nie tylko oferuje stabilne ramy prawne, lecz także stanowi odpowiednio duży rynek wewnętrzny. W wyniku rozszerzenia UE część outsourcingu miała miejsce w nowych państwach członkowskich. |
| --- | --- |

7.1.2

Istotnym atutem UE jest też bez wątpienia własny wspólny rynek, który nie tylko oferuje stabilne ramy prawne, lecz także stanowi odpowiednio duży rynek wewnętrzny. W wyniku rozszerzenia UE część outsourcingu miała miejsce w nowych państwach członkowskich.

| 7.1.3 | Badania wskazują, że w niektórych obszarach produkcji, jak na przykład w przemyśle samochodowym, offshore outsourcing wykazuje tendencje do koncentracji regionalnej (z UE-15 do nowych państw członkowskich, z USA do Meksyku i Brazylii, z Japonii do Azji Południowo-Wschodniej i Chin). Można to wyjaśnić przede wszystkich kosztami związanymi z odległością geograficzną (np. koszty transportu). W dziedzinie nowych technologii i usług koszty te odgrywają jednak mniejszą rolę. |
| --- | --- |

7.1.3

Badania wskazują, że w niektórych obszarach produkcji, jak na przykład w przemyśle samochodowym, offshore outsourcing wykazuje tendencje do koncentracji regionalnej (z UE-15 do nowych państw członkowskich, z USA do Meksyku i Brazylii, z Japonii do Azji Południowo-Wschodniej i Chin). Można to wyjaśnić przede wszystkich kosztami związanymi z odległością geograficzną (np. koszty transportu). W dziedzinie nowych technologii i usług koszty te odgrywają jednak mniejszą rolę.

| 7.2 | Jednocześnie badania wskazują na pewne dziedziny, które mogą dawać powody do niepokoju. Pod względem geograficznym jest to ogólnie rosnący deficyt bilansu handlowego z Azją, a pod względem technologicznym dość słabe wyniki UE w dziedzinie technologii informatycznych i komunikacyjnych (ICT). Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że niektóre kraje rozwijające się dążą do szybkiego awansu w łańcuchu wartości i dlatego dużo inwestują w badania i rozwój oraz edukację. |
| --- | --- |

7.2

Jednocześnie badania wskazują na pewne dziedziny, które mogą dawać powody do niepokoju. Pod względem geograficznym jest to ogólnie rosnący deficyt bilansu handlowego z Azją, a pod względem technologicznym dość słabe wyniki UE w dziedzinie technologii informatycznych i komunikacyjnych (ICT). Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że niektóre kraje rozwijające się dążą do szybkiego awansu w łańcuchu wartości i dlatego dużo inwestują w badania i rozwój oraz edukację.

| 7.2.1 | Dotychczas Azja odnosiła sukcesy w handlu światowym przede wszystkim w zakresie produktów takich jak ICT, które z perspektywy europejskiej były mniej ważne w porównaniu np. z przemysłem samochodowym, farmaceutycznym czy chemicznym. W ciągu ostatnich piętnastu lat wiele krajów azjatyckich wyspecjalizowało się w eksporcie produktów z zakresu ICT (3). Należy zakładać, że kraje te, w ramach swojego przyszłego rozwoju, zwrócą się ku tym gałęziom przemysłu, które do tej pory były zdominowane przez UE (co pokazuje przykład przemysłu tekstylnego). |
| --- | --- |

7.2.1

Dotychczas Azja odnosiła sukcesy w handlu światowym przede wszystkim w zakresie produktów takich jak ICT, które z perspektywy europejskiej były mniej ważne w porównaniu np. z przemysłem samochodowym, farmaceutycznym czy chemicznym. W ciągu ostatnich piętnastu lat wiele krajów azjatyckich wyspecjalizowało się w eksporcie produktów z zakresu ICT (3). Należy zakładać, że kraje te, w ramach swojego przyszłego rozwoju, zwrócą się ku tym gałęziom przemysłu, które do tej pory były zdominowane przez UE (co pokazuje przykład przemysłu tekstylnego).

| 7.2.2 | Struktury gospodarcze UE i Chin są w dużym stopniu komplementarne. UE specjalizuje się w technologiach średniozaawansowanych i dobrach kapitałowych, natomiast Chiny skupiają się na obszarach produktów o niskim poziomie zaawansowania technologicznego, pracochłonnych i związanych z ICT. Ten wzór komplementarności przekłada się bezpośrednio na korzystne dla UE trendy w zakresie warunków wymiany handlowej, przy czym wiele państw członkowskich UE osiąga znaczne korzyści w zakresie możliwości kształtowania cen w porównaniu z rynkami wschodzącymi takimi jak Chiny. Wyniki te wskazują, że proces nadrabiania dystansu przez duże gospodarki wschodzące takie jak Chiny może być wzajemnie korzystny i przynosić duże zyski w zakresie dochodu na mieszkańca zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się. |
| --- | --- |

7.2.2

Struktury gospodarcze UE i Chin są w dużym stopniu komplementarne. UE specjalizuje się w technologiach średniozaawansowanych i dobrach kapitałowych, natomiast Chiny skupiają się na obszarach produktów o niskim poziomie zaawansowania technologicznego, pracochłonnych i związanych z ICT. Ten wzór komplementarności przekłada się bezpośrednio na korzystne dla UE trendy w zakresie warunków wymiany handlowej, przy czym wiele państw członkowskich UE osiąga znaczne korzyści w zakresie możliwości kształtowania cen w porównaniu z rynkami wschodzącymi takimi jak Chiny. Wyniki te wskazują, że proces nadrabiania dystansu przez duże gospodarki wschodzące takie jak Chiny może być wzajemnie korzystny i przynosić duże zyski w zakresie dochodu na mieszkańca zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się.

| 7.2.3 | Outsourcing usług do Indii ma obecnie (jeszcze) małe znaczenie pod względem makroekonomicznym. |
| --- | --- |

7.2.3

Outsourcing usług do Indii ma obecnie (jeszcze) małe znaczenie pod względem makroekonomicznym.

| 7.3 | W związku z tym w handlu zagranicznym UE pojawiają się następujące problemy średnio- i długookresowe: |
| --- | --- |

7.3

W związku z tym w handlu zagranicznym UE pojawiają się następujące problemy średnio- i długookresowe:

| 7.3.1 | Dobre wyniki UE w latach 90. wiązały się w dużej mierze z korzyściami wypracowanymi na początkowym etapie liberalizacji handlu światowego, charakteryzującym się intensywnością inwestycji. Sytuacja ta jednak nie będzie trwała wiecznie. |
| --- | --- |

7.3.1

Dobre wyniki UE w latach 90. wiązały się w dużej mierze z korzyściami wypracowanymi na początkowym etapie liberalizacji handlu światowego, charakteryzującym się intensywnością inwestycji. Sytuacja ta jednak nie będzie trwała wiecznie.

| 7.3.2 | Słabą stronę UE stanowi dziedzina zaawansowanych technologii, a szczególnie branża ICT. |
| --- | --- |

7.3.2

Słabą stronę UE stanowi dziedzina zaawansowanych technologii, a szczególnie branża ICT.

| 7.3.3 | Azja staje się potencjalnym konkurentem w niektórych głównych gałęziach gospodarki UE. Chińscy producenci wytwarzający po niskich kosztach prawdopodobnie opanują znaczną część przemysłu pracochłonnego o niskim poziomie technologicznym. Konsekwencje tego będą większe dla UE niż dla USA czy Japonii. |
| --- | --- |

7.3.3

Azja staje się potencjalnym konkurentem w niektórych głównych gałęziach gospodarki UE. Chińscy producenci wytwarzający po niskich kosztach prawdopodobnie opanują znaczną część przemysłu pracochłonnego o niskim poziomie technologicznym. Konsekwencje tego będą większe dla UE niż dla USA czy Japonii.

8.   Wygrani i przegrani offshore outsourcingu

| 8.1 | Offshore outsourcing pociąga za sobą więcej handlu, często nowymi typami produktów i w nowych sektorach. Wiemy z teorii i badań empirycznych, że handel tworzy bogactwo, dlatego offshore outsourcing powinien teoretycznie powiększać dobrobyt na świecie. Sprawę komplikuje oczywiście fakt, że przewaga kosztowa skłaniająca do offshoringu niektórych typów produkcji może wynikać z mniej rygorystycznych przepisów w zakresie ochrony środowiska, co może mieć skutki ekologiczne o charakterze globalnym. Lecz jeżeli tak nie jest, możemy założyć, że offshoring powiększa dobrobyt na świecie. Wiemy jednak także, że handel często ma swoich wygranych i przegranych, powstaje więc pytanie, kto w Europie będzie należał do wygranych, a kto do przegranych w kontekście zwiększającego się offshoringu. |
| --- | --- |

8.1

Offshore outsourcing pociąga za sobą więcej handlu, często nowymi typami produktów i w nowych sektorach. Wiemy z teorii i badań empirycznych, że handel tworzy bogactwo, dlatego offshore outsourcing powinien teoretycznie powiększać dobrobyt na świecie. Sprawę komplikuje oczywiście fakt, że przewaga kosztowa skłaniająca do offshoringu niektórych typów produkcji może wynikać z mniej rygorystycznych przepisów w zakresie ochrony środowiska, co może mieć skutki ekologiczne o charakterze globalnym. Lecz jeżeli tak nie jest, możemy założyć, że offshoring powiększa dobrobyt na świecie. Wiemy jednak także, że handel często ma swoich wygranych i przegranych, powstaje więc pytanie, kto w Europie będzie należał do wygranych, a kto do przegranych w kontekście zwiększającego się offshoringu.

| 8.1.1 | Decyzja firmy o offshoringu danego zadania może oczywiście okazać się zła z punktu widzenia firmy. Przyczyn może być wiele. Klienci mogą nie być zadowoleni, że są obsługiwani przez centra telefoniczne z zagranicy, firmy mogą nie otrzymać dóbr pośrednich wymaganej jakości w określonym czasie, mogą też wystąpić nieporozumienia na tle międzykulturowym pomiędzy firmami a klientami oraz konflikty międzynarodowe, lub zastrzeżone informacje mogą przeniknąć do konkurencji. |
| --- | --- |

8.1.1

Decyzja firmy o offshoringu danego zadania może oczywiście okazać się zła z punktu widzenia firmy. Przyczyn może być wiele. Klienci mogą nie być zadowoleni, że są obsługiwani przez centra telefoniczne z zagranicy, firmy mogą nie otrzymać dóbr pośrednich wymaganej jakości w określonym czasie, mogą też wystąpić nieporozumienia na tle międzykulturowym pomiędzy firmami a klientami oraz konflikty międzynarodowe, lub zastrzeżone informacje mogą przeniknąć do konkurencji.

| 8.1.2 | Jednak najpierw musimy założyć, że realizacja decyzji firmy (lub rządu) o offshoringu lub offshore outsourcingu danego zadania przebiega pomyślnie. Kto zatem należy do wygranych i przegranych? |
| --- | --- |

8.1.2

Jednak najpierw musimy założyć, że realizacja decyzji firmy (lub rządu) o offshoringu lub offshore outsourcingu danego zadania przebiega pomyślnie. Kto zatem należy do wygranych i przegranych?

8.2   Wygrani

| 8.2.1 | Firmy europejskie stosujące offshoring i offshore outsourcing
  Mogą one korzystać z potencjalnie znacznej oszczędności kosztów, wynikającej przede wszystkim z niższych kosztów pracy. W długim okresie firmy te zyskują również dostęp do nowych zasobów wykwalifikowanej siły roboczej, zarówno bezpośrednio, poprzez własne zakłady, które uległy offshoringowi, jak i pośrednio, poprzez offshore outsourcing ze strony lokalnych dostawców. Ponadto w przypadku firm mających siedzibę w krajach europejskich o dobrze uregulowanych rynkach pracy lokalizacja za granicą będzie niekiedy pozwalać na bardziej elastyczne zarządzanie stanem siły roboczej. Przeniesienie zakładu zagranicznego w dane miejsce może także zapoczątkować rozwój nowych rynków. Takie lokalne zakłady produkcyjne mogą pozwolić firmom europejskim na produkcję dóbr i usług po cenach, które umożliwiają sprzedaż w krajach o niskim poziomie zarobków. |
| --- | --- |

8.2.1

Firmy europejskie stosujące offshoring i offshore outsourcing

Mogą one korzystać z potencjalnie znacznej oszczędności kosztów, wynikającej przede wszystkim z niższych kosztów pracy. W długim okresie firmy te zyskują również dostęp do nowych zasobów wykwalifikowanej siły roboczej, zarówno bezpośrednio, poprzez własne zakłady, które uległy offshoringowi, jak i pośrednio, poprzez offshore outsourcing ze strony lokalnych dostawców. Ponadto w przypadku firm mających siedzibę w krajach europejskich o dobrze uregulowanych rynkach pracy lokalizacja za granicą będzie niekiedy pozwalać na bardziej elastyczne zarządzanie stanem siły roboczej. Przeniesienie zakładu zagranicznego w dane miejsce może także zapoczątkować rozwój nowych rynków. Takie lokalne zakłady produkcyjne mogą pozwolić firmom europejskim na produkcję dóbr i usług po cenach, które umożliwiają sprzedaż w krajach o niskim poziomie zarobków.

| 8.2.2 | Kraje europejskie, które zapewniają produkty i usługi w ramach offshoringu lub offshore outsourcingu
  Od czasu przystąpienia 12 nowych państw członkowskich w 2004 i 2007 r. Unia Europejska obejmuje obecnie kilku dużych dostawców produktów i usług w ramach offshoringu lub offshore outsourcingu. Jednak niektóre kraje UE-15, szczególnie Irlandia, także skorzystały jako „lokalizacje produkcji typu offshore”. Korzyści dla krajów-dostawców są oczywiste — w krótkim okresie są to nowe miejsca pracy i zdobyte inwestycje, natomiast korzyści długookresowe wiążą się z transferem technologii i umiejętności na rzecz ludności lokalnej, który towarzyszy decyzjom firm o offshoringu i offshore outsourcingu. |
| --- | --- |

8.2.2

Kraje europejskie, które zapewniają produkty i usługi w ramach offshoringu lub offshore outsourcingu

Od czasu przystąpienia 12 nowych państw członkowskich w 2004 i 2007 r. Unia Europejska obejmuje obecnie kilku dużych dostawców produktów i usług w ramach offshoringu lub offshore outsourcingu. Jednak niektóre kraje UE-15, szczególnie Irlandia, także skorzystały jako „lokalizacje produkcji typu offshore”. Korzyści dla krajów-dostawców są oczywiste — w krótkim okresie są to nowe miejsca pracy i zdobyte inwestycje, natomiast korzyści długookresowe wiążą się z transferem technologii i umiejętności na rzecz ludności lokalnej, który towarzyszy decyzjom firm o offshoringu i offshore outsourcingu.

| 8.2.3 | Konsumenci produkcji lub usług, które uległy offshoringowi lub offshore outsourcingowi
  Konsumenci końcowi dóbr i usług, które uległy offshoringowi, mogą skorzystać z niższych cen. Oszacowano, że np. 10-30 % spadku cen półprzewodników i układów pamięci w latach 90. wynikało z globalizacji sektora sprzętu informatycznego. Konsumenci mogą również skorzystać z dłuższych godzin pracy w różnych branżach usługowych, np. możliwości zadzwonienia na infolinię w Bangalurze po 17.00 czasu środkowoeuropejskiego. Obniżenie cen, w zależności od udziału offshoringu i offshore outsourcingu w całości obrotu, spowoduje spadek inflacji i tym samym doprowadzi do wzrostu siły nabywczej. |
| --- | --- |

8.2.3

Konsumenci produkcji lub usług, które uległy offshoringowi lub offshore outsourcingowi

Konsumenci końcowi dóbr i usług, które uległy offshoringowi, mogą skorzystać z niższych cen. Oszacowano, że np. 10-30 % spadku cen półprzewodników i układów pamięci w latach 90. wynikało z globalizacji sektora sprzętu informatycznego. Konsumenci mogą również skorzystać z dłuższych godzin pracy w różnych branżach usługowych, np. możliwości zadzwonienia na infolinię w Bangalurze po 17.00 czasu środkowoeuropejskiego. Obniżenie cen, w zależności od udziału offshoringu i offshore outsourcingu w całości obrotu, spowoduje spadek inflacji i tym samym doprowadzi do wzrostu siły nabywczej.

8.3   Przegrani

| 8.3.1 | Pracownicy europejscy, którzy stracą pracę w wyniku offshoringu i offshore outsourcingu
  Pracownicy, którzy stracą pracę w wyniku offshoringu i offshore outsourcingu, są oczywistymi i bezpośrednimi przegranymi. Osoby, które straciły pracę, stanowią małą i skoncentrowaną grupę, która poniosła duże straty. Grupa wygranych w wyniku offshoringu i offshore outsourcingu jest natomiast liczniejsza i bardziej zróżnicowana, lecz korzyści dla poszczególnych jednostek (z ewentualnym wyjątkiem firm) są stosunkowo małe. Ta asymetria pomiędzy wygranymi i przegranymi sprawia, że ekonomia polityczna offshoringu przypomina większość debat dotyczących wolnego handlu i konkurencji w zakresie importu. Dzięki Europejskiemu Funduszowi Dostosowania do Globalizacji, utworzonemu przez Radę wskutek nalegań Komisji, UE zyskała instrument pozwalający na wspieranie tej grupy, nawet jeśli środki w tym zakresie są ograniczone. |
| --- | --- |

8.3.1

Pracownicy europejscy, którzy stracą pracę w wyniku offshoringu i offshore outsourcingu

Pracownicy, którzy stracą pracę w wyniku offshoringu i offshore outsourcingu, są oczywistymi i bezpośrednimi przegranymi. Osoby, które straciły pracę, stanowią małą i skoncentrowaną grupę, która poniosła duże straty. Grupa wygranych w wyniku offshoringu i offshore outsourcingu jest natomiast liczniejsza i bardziej zróżnicowana, lecz korzyści dla poszczególnych jednostek (z ewentualnym wyjątkiem firm) są stosunkowo małe. Ta asymetria pomiędzy wygranymi i przegranymi sprawia, że ekonomia polityczna offshoringu przypomina większość debat dotyczących wolnego handlu i konkurencji w zakresie importu. Dzięki Europejskiemu Funduszowi Dostosowania do Globalizacji, utworzonemu przez Radę wskutek nalegań Komisji, UE zyskała instrument pozwalający na wspieranie tej grupy, nawet jeśli środki w tym zakresie są ograniczone.

| 8.3.2 | Firmy europejskie, które nie są w stanie przyjąć „najlepszych wzorców” w zakresie offshoringu i offshore outsourcingu.
  Podstawowym problemem w Europie jest obecnie niski wzrost produktywności. Wraz z przyśpieszeniem procesów globalizacyjnych w coraz większej liczbie branż strategie offshoringu i offshore outsourcingu stają się konieczne do zachowania konkurencyjności przedsiębiorstw. Firmy, które nie są w stanie dokonać restrukturyzacji swojej działalności poprzez offshoring lub offshore outsourcing poszczególnych produktów pośrednich lub zadań, nie będą miały przewagi konkurencyjnej wobec stosujących te praktyki konkurentów, zarówno spoza UE, jak i należących do UE. Oznacza to, że ryzykują one niższy wzrost i mogą zostać ostatecznie całkowicie wyparte z rynku lub zmuszone do przeniesienia całości swojej produkcji poza swój kraj pochodzenia — w obu tych przypadkach nastąpi prawdopodobnie większa utrata miejsc pracy niż w wypadku dokonanego wcześniej offshoringu lub offshore outsourcingu. |
| --- | --- |

8.3.2

Firmy europejskie, które nie są w stanie przyjąć „najlepszych wzorców” w zakresie offshoringu i offshore outsourcingu.

Podstawowym problemem w Europie jest obecnie niski wzrost produktywności. Wraz z przyśpieszeniem procesów globalizacyjnych w coraz większej liczbie branż strategie offshoringu i offshore outsourcingu stają się konieczne do zachowania konkurencyjności przedsiębiorstw. Firmy, które nie są w stanie dokonać restrukturyzacji swojej działalności poprzez offshoring lub offshore outsourcing poszczególnych produktów pośrednich lub zadań, nie będą miały przewagi konkurencyjnej wobec stosujących te praktyki konkurentów, zarówno spoza UE, jak i należących do UE. Oznacza to, że ryzykują one niższy wzrost i mogą zostać ostatecznie całkowicie wyparte z rynku lub zmuszone do przeniesienia całości swojej produkcji poza swój kraj pochodzenia — w obu tych przypadkach nastąpi prawdopodobnie większa utrata miejsc pracy niż w wypadku dokonanego wcześniej offshoringu lub offshore outsourcingu.

9.   Potrzeba działania i zalecenia

| 9.1 | Komitet wielokrotnie wypowiadał się w przeszłości ogólnie na temat handlu światowego i globalizacji (4). Ostatnio miało to miejsce w opinii „Wyzwania i szanse stojące przed UE w kontekście globalizacji” (REX/228 — sprawozdawca: Henri Malosse). W tej opinii Komitet opowiada się między innymi za wspólną strategią w zakresie globalizacji, globalnym państwem prawa, zrównoważonym i odpowiedzialnym otwarciem handlu, przyspieszonym tempem integracji, a także globalizacją z ludzką twarzą. |
| --- | --- |

9.1

Komitet wielokrotnie wypowiadał się w przeszłości ogólnie na temat handlu światowego i globalizacji (4). Ostatnio miało to miejsce w opinii „Wyzwania i szanse stojące przed UE w kontekście globalizacji” (REX/228 — sprawozdawca: Henri Malosse). W tej opinii Komitet opowiada się między innymi za wspólną strategią w zakresie globalizacji, globalnym państwem prawa, zrównoważonym i odpowiedzialnym otwarciem handlu, przyspieszonym tempem integracji, a także globalizacją z ludzką twarzą.

| 9.1.1 | Uwzględniając fakt, że tendencje w handlu produktami pośrednimi są dla UE na ogół pozytywne, popiera się pozytywne i aktywne stanowisko UE wobec wolnego handlu światowego oraz aktywną strategię w zakresie globalizacji. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę zarówno na zapewnienie podziału korzyści, jak i na debatę polityczną. UE musi przy tym działać na rzecz sprawiedliwych warunków oraz zrównoważonego (pod względem gospodarczym, społecznym i ekologicznym) rozwoju w handlu światowym. |
| --- | --- |

9.1.1

Uwzględniając fakt, że tendencje w handlu produktami pośrednimi są dla UE na ogół pozytywne, popiera się pozytywne i aktywne stanowisko UE wobec wolnego handlu światowego oraz aktywną strategię w zakresie globalizacji. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę zarówno na zapewnienie podziału korzyści, jak i na debatę polityczną. UE musi przy tym działać na rzecz sprawiedliwych warunków oraz zrównoważonego (pod względem gospodarczym, społecznym i ekologicznym) rozwoju w handlu światowym.

| 9.1.2 | Polityka handlowa UE musi być bardziej ukierunkowana na poprawę standardów społecznych oraz standardów ochrony środowiska w skali światowej, a także opracowanie strategii politycznej, łączącej solidarność z własnymi interesami oraz przynoszącej korzyści dla wszystkich. Należy kontynuować znoszenie barier pozataryfowych w handlu, przede wszystkim tam, gdzie występuje dyskryminacja wobec przedsiębiorstw europejskich. W związku z offshore outsourcingiem Komitet podkreśla swoje wezwanie do lepszej ochrony praw własności intelektualnej. |
| --- | --- |

9.1.2

Polityka handlowa UE musi być bardziej ukierunkowana na poprawę standardów społecznych oraz standardów ochrony środowiska w skali światowej, a także opracowanie strategii politycznej, łączącej solidarność z własnymi interesami oraz przynoszącej korzyści dla wszystkich. Należy kontynuować znoszenie barier pozataryfowych w handlu, przede wszystkim tam, gdzie występuje dyskryminacja wobec przedsiębiorstw europejskich. W związku z offshore outsourcingiem Komitet podkreśla swoje wezwanie do lepszej ochrony praw własności intelektualnej.

| 9.1.3 | Aktualna debata na temat zmian klimatycznych, emisji gazów cieplarnianych i rozwoju zrównoważonego będzie w coraz większym stopniu prowadziła do ponownej oceny wielu aspektów globalizacji, łącznie z handlem. Kraje rozwijające się już poszukują większego wsparcia czy też „budowania potencjału” w zakresie wykorzystania czystszych technologii. Większa uwaga zostanie poświęcona w stosownych przypadkach czystszemu i bardziej energooszczędnemu wykorzystaniu transportu, w szczególności transportu morskiego. Aspekty ekologiczne będą miały większe znaczenie w podejmowaniu decyzji dotyczących przyszłej lokalizacji fabryk i późniejszej dystrybucji towarów. Dlatego Komitet zwraca się do Komisji, aby przeprowadziła — tam gdzie jeszcze tego nie zrobiono — odrębne badania na temat aspektów handlowych w szerszej debacie dotyczącej zmian klimatycznych. |
| --- | --- |

9.1.3

Aktualna debata na temat zmian klimatycznych, emisji gazów cieplarnianych i rozwoju zrównoważonego będzie w coraz większym stopniu prowadziła do ponownej oceny wielu aspektów globalizacji, łącznie z handlem. Kraje rozwijające się już poszukują większego wsparcia czy też „budowania potencjału” w zakresie wykorzystania czystszych technologii. Większa uwaga zostanie poświęcona w stosownych przypadkach czystszemu i bardziej energooszczędnemu wykorzystaniu transportu, w szczególności transportu morskiego. Aspekty ekologiczne będą miały większe znaczenie w podejmowaniu decyzji dotyczących przyszłej lokalizacji fabryk i późniejszej dystrybucji towarów. Dlatego Komitet zwraca się do Komisji, aby przeprowadziła — tam gdzie jeszcze tego nie zrobiono — odrębne badania na temat aspektów handlowych w szerszej debacie dotyczącej zmian klimatycznych.

| 9.2 | UE powinna być przede wszystkim świadoma swoich mocnych stron i starać się je rozbudowywać. Właśnie wyżej wymienione dziedziny o średnim poziomie zaawansowania technologicznego mają często wysoki potencjał innowacyjny. Ponadto konieczne są inwestycje (w zasoby i pomysły) w nowych dziedzinach. 7. program ramowy (2007-2012) wskazuje przy tym na niektóre z tych możliwości. To podejście należy kontynuować i wzmacniać (5). |
| --- | --- |

9.2

UE powinna być przede wszystkim świadoma swoich mocnych stron i starać się je rozbudowywać. Właśnie wyżej wymienione dziedziny o średnim poziomie zaawansowania technologicznego mają często wysoki potencjał innowacyjny. Ponadto konieczne są inwestycje (w zasoby i pomysły) w nowych dziedzinach. 7. program ramowy (2007-2012) wskazuje przy tym na niektóre z tych możliwości. To podejście należy kontynuować i wzmacniać (5).

| 9.3 | W obliczu bardzo szybkiego rozwoju, szczególnie w zakresie offshore outsourcingu, pilnie potrzeba więcej i bardziej szczegółowych analiz (dotyczących sektorów i regionów). Tym bardziej że wspomniane w opinii badania dają tylko ogólny obraz i nie uwzględniają najnowszych wydarzeń. |
| --- | --- |

9.3

W obliczu bardzo szybkiego rozwoju, szczególnie w zakresie offshore outsourcingu, pilnie potrzeba więcej i bardziej szczegółowych analiz (dotyczących sektorów i regionów). Tym bardziej że wspomniane w opinii badania dają tylko ogólny obraz i nie uwzględniają najnowszych wydarzeń.

| 9.3.1 | Najnowsze rozszerzenia UE stworzyły nowe możliwości dla outsourcingu do nowych państw członkowskich. Zjawisko to wymaga bardzo uważnej analizy, ponieważ zarówno wygrani, jak i przegrani należą do UE. Jeżeli uznamy, że offshore outsourcing do nowych i przyszłych państw członkowskich ma pozytywny wpływ na strategię spójności, logiczne jest przeprowadzenie analizy tego wpływu w kontekście przyszłej orientacji odpowiednich instrumentów finansowych UE. |
| --- | --- |

9.3.1

Najnowsze rozszerzenia UE stworzyły nowe możliwości dla outsourcingu do nowych państw członkowskich. Zjawisko to wymaga bardzo uważnej analizy, ponieważ zarówno wygrani, jak i przegrani należą do UE. Jeżeli uznamy, że offshore outsourcing do nowych i przyszłych państw członkowskich ma pozytywny wpływ na strategię spójności, logiczne jest przeprowadzenie analizy tego wpływu w kontekście przyszłej orientacji odpowiednich instrumentów finansowych UE.

| 9.3.2 | Nie ma także szczegółowych badań na temat dalszego oddziaływania outsourcingu na zatrudnienie i kwalifikacje zawodowe. |
| --- | --- |

9.3.2

Nie ma także szczegółowych badań na temat dalszego oddziaływania outsourcingu na zatrudnienie i kwalifikacje zawodowe.

| 9.3.3 | Komitet zaleca Komisji przeprowadzenie analiz obejmujących także możliwe scenariusze w średnim i krótkim okresie oraz uwzględniających zainteresowane podmioty. Ankiety wśród decydentów w przedsiębiorstwach dają czasami obraz inny niż ten, który wynika ze statystyk dotyczących handlu. |
| --- | --- |

9.3.3

Komitet zaleca Komisji przeprowadzenie analiz obejmujących także możliwe scenariusze w średnim i krótkim okresie oraz uwzględniających zainteresowane podmioty. Ankiety wśród decydentów w przedsiębiorstwach dają czasami obraz inny niż ten, który wynika ze statystyk dotyczących handlu.

| 9.3.4 | Takie analizy mogą być także częścią badań sektorowych w ramach nowej polityki przemysłowej. Mogłyby one służyć za podstawę do debaty w sektorowym dialogu społecznym, który zyskałby w ten sposób dodatkowy instrument przewidywania zmian i radzenia sobie z nimi (patrz: różne opinie CCMI i EKES-u). |
| --- | --- |

9.3.4

Takie analizy mogą być także częścią badań sektorowych w ramach nowej polityki przemysłowej. Mogłyby one służyć za podstawę do debaty w sektorowym dialogu społecznym, który zyskałby w ten sposób dodatkowy instrument przewidywania zmian i radzenia sobie z nimi (patrz: różne opinie CCMI i EKES-u).

| 9.4 | Istotne odpowiedzi na wyzwania dla Europy, jakie wynikają z integracji handlu światowego oraz rosnącego offshoringu produkcji europejskiej, daje strategia lizbońska. CCMI wskazuje, że następujące warunki zadecydują o tym, czy w procesie globalizacji Europa zachowa zdolność dostosowania się do zmian i konkurencyjność:






  — | pełne urzeczywistnienie i wzmocnienie rynku wewnętrznego, |
| --- | --- | --- |

9.4

Istotne odpowiedzi na wyzwania dla Europy, jakie wynikają z integracji handlu światowego oraz rosnącego offshoringu produkcji europejskiej, daje strategia lizbońska. CCMI wskazuje, że następujące warunki zadecydują o tym, czy w procesie globalizacji Europa zachowa zdolność dostosowania się do zmian i konkurencyjność:

—

pełne urzeczywistnienie i wzmocnienie rynku wewnętrznego,

| — | promowanie innowacji, |
| --- | --- |

—

promowanie innowacji,

| — | stymulowanie zatrudnienia. |
| --- | --- |

—

stymulowanie zatrudnienia.

| 9.4.1 | Dalszy rozwój i rozszerzanie rynku wewnętrznego w celu optymalizacji swobodnego przepływu towarów, usług, osób i kapitału przyczyni się znacznie do wzmocnienia konkurencji, a tym samym będzie stymulować przedsiębiorczość, innowacje i wzrost. |
| --- | --- |

9.4.1

Dalszy rozwój i rozszerzanie rynku wewnętrznego w celu optymalizacji swobodnego przepływu towarów, usług, osób i kapitału przyczyni się znacznie do wzmocnienia konkurencji, a tym samym będzie stymulować przedsiębiorczość, innowacje i wzrost.

| 9.4.2 | Rynek wewnętrzny może zostać w pełni urzeczywistniony dopiero wtedy, gdy prawodawstwo zostanie faktycznie i prawidłowo wdrożone i wejdzie w życie. Komisja i Rada muszą zadbać o to, aby państwa członkowskie nie opóźniały tego procesu. |
| --- | --- |

9.4.2

Rynek wewnętrzny może zostać w pełni urzeczywistniony dopiero wtedy, gdy prawodawstwo zostanie faktycznie i prawidłowo wdrożone i wejdzie w życie. Komisja i Rada muszą zadbać o to, aby państwa członkowskie nie opóźniały tego procesu.

| 9.4.3 | Rozwój technologii i sprzyjanie innowacjom w Unii Europejskiej mają decydujące znaczenie dla utrzymania się Europy na rynku światowym. W ten sposób wzrośnie w Europie liczba miejsc pracy dla wysoko wykwalifikowanych pracowników, a UE stanie się atrakcyjniejsza dla przedsiębiorstw i inwestorów. |
| --- | --- |

9.4.3

Rozwój technologii i sprzyjanie innowacjom w Unii Europejskiej mają decydujące znaczenie dla utrzymania się Europy na rynku światowym. W ten sposób wzrośnie w Europie liczba miejsc pracy dla wysoko wykwalifikowanych pracowników, a UE stanie się atrakcyjniejsza dla przedsiębiorstw i inwestorów.

| 9.4.4 | Do promowania innowacji niezbędne są opłacalne i proste procedury patentowe. Obecnie uzyskanie patentu zapewniającego ochronę wynalazków w całej UE jest o wiele droższe i bardziej skomplikowane niż w przypadku patentu w USA. Należy wprowadzić opłacalny patent wspólnotowy. |
| --- | --- |

9.4.4

Do promowania innowacji niezbędne są opłacalne i proste procedury patentowe. Obecnie uzyskanie patentu zapewniającego ochronę wynalazków w całej UE jest o wiele droższe i bardziej skomplikowane niż w przypadku patentu w USA. Należy wprowadzić opłacalny patent wspólnotowy.

| 9.4.5 | Należy podjąć wspólny wysiłek na rzecz jak najszybszego osiągnięcia ustalonego w Lizbonie celu przeznaczenia 3 % PKB na krajowe wydatki w dziedzinie badań i rozwoju. Jak wskazują opublikowane przez Komisję 11 czerwca 2007 r. kluczowe dane dotyczące nauki, technologii i innowacji, 85 % opóźnień w osiągnięciu tego celu wynika z niskich inwestycji przedsiębiorstw. Jednocześnie jednak można zwiększyć aktywność w zakresie badań i rozwoju, gdy znacznemu zaangażowaniu sektora prywatnego będzie towarzyszył wysoki poziom inwestycji publicznych. Sektor publiczny w UE (państwa członkowskie) musi zatem nadal inwestować w badania i rozwój, aby pozwolić na dalszy rozwój działań gospodarki prywatnej w tym zakresie. Rządy powinny ponadto realizować innowacyjną politykę finansowania, aby pobudzać inwestycje w dziedzinie badań i rozwoju. |
| --- | --- |

9.4.5

Należy podjąć wspólny wysiłek na rzecz jak najszybszego osiągnięcia ustalonego w Lizbonie celu przeznaczenia 3 % PKB na krajowe wydatki w dziedzinie badań i rozwoju. Jak wskazują opublikowane przez Komisję 11 czerwca 2007 r. kluczowe dane dotyczące nauki, technologii i innowacji, 85 % opóźnień w osiągnięciu tego celu wynika z niskich inwestycji przedsiębiorstw. Jednocześnie jednak można zwiększyć aktywność w zakresie badań i rozwoju, gdy znacznemu zaangażowaniu sektora prywatnego będzie towarzyszył wysoki poziom inwestycji publicznych. Sektor publiczny w UE (państwa członkowskie) musi zatem nadal inwestować w badania i rozwój, aby pozwolić na dalszy rozwój działań gospodarki prywatnej w tym zakresie. Rządy powinny ponadto realizować innowacyjną politykę finansowania, aby pobudzać inwestycje w dziedzinie badań i rozwoju.

| 9.4.6 | Inwestycje w technologie informatyczne i komunikacyjne wzmocniłyby efektywność administracji oraz szybkich połączeń pomiędzy konsumentami i rynkami w Europie. Utworzenie kompleksowej sieci internetowych łącz szerokopasmowych musi stać się priorytetem. |
| --- | --- |

9.4.6

Inwestycje w technologie informatyczne i komunikacyjne wzmocniłyby efektywność administracji oraz szybkich połączeń pomiędzy konsumentami i rynkami w Europie. Utworzenie kompleksowej sieci internetowych łącz szerokopasmowych musi stać się priorytetem.

| 9.5 | Polityka zatrudnienia ma w tym procesie szczególne znaczenie. Chodzi tutaj z jednej strony o znalezienie nowych możliwości zatrudnienia dla osób, które utraciły swoje miejsce pracy w wyniku offshore outsourcingu, z drugiej zaś strony należy zachować wymogi w zakresie kwalifikacji zawodowych i zdolności adaptacyjnych pracowników. To właśnie pracownicy, którzy w wyniku outsourcingu tracą swoje miejsce zatrudnienia, mają coraz większe trudności ze znalezieniem nowej pracy. Jeszcze kilka lat temu możliwe było w zasadzie znalezienie nowego miejsca pracy w ciągu 3-4 miesięcy. Obecnie proces ten może trwać kilka lat, ponieważ coraz więcej produkcji pracochłonnej ulega delokalizacji i dlatego trudno jest znaleźć odpowiednią alternatywę. Elastyczna, dobrze wykształcona siła robocza o wysokiej motywacji jest kluczem do konkurencyjności gospodarczej Europy. |
| --- | --- |

9.5

Polityka zatrudnienia ma w tym procesie szczególne znaczenie. Chodzi tutaj z jednej strony o znalezienie nowych możliwości zatrudnienia dla osób, które utraciły swoje miejsce pracy w wyniku offshore outsourcingu, z drugiej zaś strony należy zachować wymogi w zakresie kwalifikacji zawodowych i zdolności adaptacyjnych pracowników. To właśnie pracownicy, którzy w wyniku outsourcingu tracą swoje miejsce zatrudnienia, mają coraz większe trudności ze znalezieniem nowej pracy. Jeszcze kilka lat temu możliwe było w zasadzie znalezienie nowego miejsca pracy w ciągu 3-4 miesięcy. Obecnie proces ten może trwać kilka lat, ponieważ coraz więcej produkcji pracochłonnej ulega delokalizacji i dlatego trudno jest znaleźć odpowiednią alternatywę. Elastyczna, dobrze wykształcona siła robocza o wysokiej motywacji jest kluczem do konkurencyjności gospodarczej Europy.

| 9.5.1 | Dlatego Komitet podkreśla również w tym kontekście wnioski raportu Wima Koka (6) dotyczące:






  — | podwyższenia zdolności adaptacyjnych pracowników i przedsiębiorstw, co zwiększy ich szanse na przewidywanie zmian, |
| --- | --- | --- |

9.5.1

Dlatego Komitet podkreśla również w tym kontekście wnioski raportu Wima Koka (6) dotyczące:

—

podwyższenia zdolności adaptacyjnych pracowników i przedsiębiorstw, co zwiększy ich szanse na przewidywanie zmian,

| — | włączenia większej ilości osób w rynek pracy, |
| --- | --- |

—

włączenia większej ilości osób w rynek pracy,

| — | większych i bardziej efektywnych inwestycji w kapitał ludzki. |
| --- | --- |

—

większych i bardziej efektywnych inwestycji w kapitał ludzki.

| 9.5.2 | W świecie szybkich zmian technologie szybko się pojawiają i szybko dezaktualizują. Rządy europejskie muszą zapewnić swoim obywatelom zdolność dostosowania się do tego nowego otoczenia, aby zagwarantować szanse dla wszystkich. Pilnie potrzebna jest nowoczesna polityka społeczna i polityka rynku pracy, ukierunkowana na promowanie szans i zdolności do znalezienia zatrudnienia poprzez oferowanie umiejętności i środków wzmacniających zdolności siły roboczej do przystosowania się, przekwalifikowania i do mobilności geograficznej. Decydujące znaczenie dla tego ambitnego wyzwania jest to, aby państwa członkowskie tworzyły i wdrażały krajowe strategie w zakresie kształcenia i umiejętności, oparte na inwestycjach w edukację i uczenie się przez całe życie, aby dostarczyć ludziom umiejętności przystosowania się do zmian i nowych dziedzin przewag konkurencyjnych. Jak podkreślono w strategii lizbońskiej, należy uwzględnić „nowe umiejętności podstawowe, takie jak umiejętności informatyczne, znajomość języków obcych, kultura techniczna, przedsiębiorczość i umiejętności społeczne”. |
| --- | --- |

9.5.2

W świecie szybkich zmian technologie szybko się pojawiają i szybko dezaktualizują. Rządy europejskie muszą zapewnić swoim obywatelom zdolność dostosowania się do tego nowego otoczenia, aby zagwarantować szanse dla wszystkich. Pilnie potrzebna jest nowoczesna polityka społeczna i polityka rynku pracy, ukierunkowana na promowanie szans i zdolności do znalezienia zatrudnienia poprzez oferowanie umiejętności i środków wzmacniających zdolności siły roboczej do przystosowania się, przekwalifikowania i do mobilności geograficznej. Decydujące znaczenie dla tego ambitnego wyzwania jest to, aby państwa członkowskie tworzyły i wdrażały krajowe strategie w zakresie kształcenia i umiejętności, oparte na inwestycjach w edukację i uczenie się przez całe życie, aby dostarczyć ludziom umiejętności przystosowania się do zmian i nowych dziedzin przewag konkurencyjnych. Jak podkreślono w strategii lizbońskiej, należy uwzględnić „nowe umiejętności podstawowe, takie jak umiejętności informatyczne, znajomość języków obcych, kultura techniczna, przedsiębiorczość i umiejętności społeczne”.

| 9.6 | Obok kwalifikacji pracowników duże znaczenie ma zapobieganie dodatkowemu odpływowi know-how w wyniku offshore outsourcingu. Należy zapewnić odpowiednie warunki, aby Europa była atrakcyjnym miejscem lokalizacji dla badań i rozwoju. W tym celu należy na nowo rozważyć rolę uniwersytetów (przede wszystkim kierunków przyrodniczych i technicznych), ich powiązań w Europie oraz współpracy z podmiotami gospodarczymi. |
| --- | --- |

9.6

Obok kwalifikacji pracowników duże znaczenie ma zapobieganie dodatkowemu odpływowi know-how w wyniku offshore outsourcingu. Należy zapewnić odpowiednie warunki, aby Europa była atrakcyjnym miejscem lokalizacji dla badań i rozwoju. W tym celu należy na nowo rozważyć rolę uniwersytetów (przede wszystkim kierunków przyrodniczych i technicznych), ich powiązań w Europie oraz współpracy z podmiotami gospodarczymi.

| 9.7 | Konkurencyjność Europy będzie zasadzać się przede wszystkim na innowacyjnej gospodarce opartej na wiedzy oraz solidarnym modelu społecznym o dużej spójności. Europa nie może wygrać konkurencji za pomocą niskich standardów społecznych i ekologicznych. |
| --- | --- |

9.7

Konkurencyjność Europy będzie zasadzać się przede wszystkim na innowacyjnej gospodarce opartej na wiedzy oraz solidarnym modelu społecznym o dużej spójności. Europa nie może wygrać konkurencji za pomocą niskich standardów społecznych i ekologicznych.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  „Economic Papers” nr 259: Global trade integration and outsourcing: How well is the EU coping with the new challenges, Karel Havik i Kierian McMorrow.

1

Global trade integration and outsourcing: How well is the EU coping with the new challenges

(2)  Konteneryzacja to intermodalny system transportowania ładunków drobnicowych lub partii produktów z wykorzystaniem kontenerów spełniających standardy ISO. Towary można łatwo przemieszczać z jednego miejsca na drugie w kontenerach, które ładuje się w stanie nienaruszonym na kontenerowce, samochody ciężarowe, pociągi, samochody i samoloty. Konteneryzacja, która w XX wieku zrewolucjonizowała system przeładunkowy i znacznie obniżyła koszty przewozu, jest uważana za kluczową innowację w dziedzinie logistyki.

2

(3)  Tanie miejsca lokalizacji produkcji, w których często przetwarzane są także kosztowne i zaawansowane technologicznie produkty lub know-how z USA lub Europy, spowodowały, że produkty takie jak komputery czy telefony komórkowe trafiają na rynek w przystępnej cenie i tym samym są one dostępne dla szerokiej rzeszy konsumentów.

3

(4)

4

| — | REX/182 — „Społeczny wymiar globalizacji” z marca 2005 r. |
| --- | --- |

—

REX/182 — „Społeczny wymiar globalizacji” z marca 2005 r.

| — | REX/198 — „Przygotowania do VI konferencji ministerialnej WTO” z października 2005 r. |
| --- | --- |

—

REX/198 — „Przygotowania do VI konferencji ministerialnej WTO” z października 2005 r.

| — | SOC/232 — „Jakość życia zawodowego, wydajność oraz zatrudnienie w kontekście globalizacji i przemian demograficznych” z września 2006 r. |
| --- | --- |

—

SOC/232 — „Jakość życia zawodowego, wydajność oraz zatrudnienie w kontekście globalizacji i przemian demograficznych” z września 2006 r.

| — | REX/228 — „Wyzwania i szanse stojące przed UE w kontekście globalizacji” z maja 2007 r. |
| --- | --- |

—

REX/228 — „Wyzwania i szanse stojące przed UE w kontekście globalizacji” z maja 2007 r.

(5)  Zob. opinia EKES-u: INT/269 — „Siódmy program ramowy BRT” z grudnia 2005 r.

5

(6)  Raport Grupy Roboczej ds. Zatrudnienia pod przewodnictwem Wima Koka, listopad 2003 r.

6

Grupa rozpoczęła prace w kwietniu 2003 r. i przekazała swój raport Komisji w dniu 26 listopada 2003 r. Komisja i Rada uwzględniły wnioski końcowe raportu w swoim wspólnym raporcie w sprawie zatrudnienia przygotowanym na wiosenny szczyt Rady w 2004 r., na którym potwierdzono potrzebę podjęcia zdecydowanych działań przez państwa członkowskie zgodnie z wytycznymi zaproponowanymi przez grupę roboczą.

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/67 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/67

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie praw pacjenta

(2008/C 10/18)

Dnia 14 lipca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie: Prawa pacjenta.

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 17 lipca 2007 r. Sprawozdawcą był Lucien BOUIS.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z dnia 26 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 108 głosami za — 2 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Uzasadnienie i zalecenia

| 1.1 | Na przestrzeni lat kraje europejskie i Wspólnota Europejska poświęciły wiele uwagi zagadnieniu praw osób korzystających z usług służby zdrowia i przyjęły odpowiednie karty czy też prawdziwy arsenał legislacyjny pozwalający na potwierdzenie tych praw (1). Zależą one rzecz jasna od jakości systemu opieki zdrowotnej i od organizacji usług. Ich przestrzeganie zależy jednak także od zachowania pracowników służby zdrowia i samych pacjentów i ich współpracy. W związku z tym możliwa jest szybka poprawa sytuacji. |
| --- | --- |

1.1

Na przestrzeni lat kraje europejskie i Wspólnota Europejska poświęciły wiele uwagi zagadnieniu praw osób korzystających z usług służby zdrowia i przyjęły odpowiednie karty czy też prawdziwy arsenał legislacyjny pozwalający na potwierdzenie tych praw (1). Zależą one rzecz jasna od jakości systemu opieki zdrowotnej i od organizacji usług. Ich przestrzeganie zależy jednak także od zachowania pracowników służby zdrowia i samych pacjentów i ich współpracy. W związku z tym możliwa jest szybka poprawa sytuacji.

| 1.1.1 | Europejska karta praw pacjenta została zaproponowana w 2002 r. przez „Active Citizenship Network”. Prawa te, oparte na Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 35) są istotne w kontekście stosunków, jakie obywatele europejscy utrzymują z ich systemem opieki zdrowotnej. Pomimo tego badania przeprowadzone przez organizacje obywatelskie w 14 krajach Unii Europejskiej wykazują, że poziom ochrony tych praw różni się znacznie w zależności od kraju. Ten stan rzeczy prowadzi do zakwestionowania zobowiązań Komisji Europejskiej do zapewnienia wszystkim obywatelom europejskim rzeczywistego dostępu do usług zdrowotnych, zgodnie z zasadą solidarności. |
| --- | --- |

1.1.1

Europejska karta praw pacjenta została zaproponowana w 2002 r. przez „Active Citizenship Network”. Prawa te, oparte na Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 35) są istotne w kontekście stosunków, jakie obywatele europejscy utrzymują z ich systemem opieki zdrowotnej. Pomimo tego badania przeprowadzone przez organizacje obywatelskie w 14 krajach Unii Europejskiej wykazują, że poziom ochrony tych praw różni się znacznie w zależności od kraju. Ten stan rzeczy prowadzi do zakwestionowania zobowiązań Komisji Europejskiej do zapewnienia wszystkim obywatelom europejskim rzeczywistego dostępu do usług zdrowotnych, zgodnie z zasadą solidarności.

| 1.1.2 | Zaobserwować można obecnie zmiany w polityce publicznej, która dąży do coraz większego uczestnictwa obywateli i prowadzi do rozwoju odpowiednich metod w różnych krajach Europy: konferencje konsensualne w Danii, obywatelskie konsultacyjne ławy przysięgłych w wielu państwach europejskich, stany generalne itp. Również Rada Europy i Parlament Europejski promują podejście oparte o zasady uczestnictwa. |
| --- | --- |

1.1.2

Zaobserwować można obecnie zmiany w polityce publicznej, która dąży do coraz większego uczestnictwa obywateli i prowadzi do rozwoju odpowiednich metod w różnych krajach Europy: konferencje konsensualne w Danii, obywatelskie konsultacyjne ławy przysięgłych w wielu państwach europejskich, stany generalne itp. Również Rada Europy i Parlament Europejski promują podejście oparte o zasady uczestnictwa.

| 1.1.3 | Uwzględniając europejską Kartę praw podstawowych, komunikat Komisji w sprawie konsultacji dotyczącej działań wspólnotowych w dziedzinie usług zdrowotnych, deklarację Rady Europejskiej ds. zdrowia z 1 czerwca 2006 r. w sprawie wspólnych wartości i zasad dotyczących systemów opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej, orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dotyczące mobilności pacjentów, sprawozdanie Parlamentu Europejskiego w sprawie mobilności pacjentów i przemian w zakresie opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej oraz rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 15 marca 2007 r., EKES zwraca się do Komisji Europejskiej o podjęcie inicjatyw pozwalających na wdrożenie polityki zdrowotnej opracowanej z poszanowaniem praw pacjenta, co wymaga takich kroków jak:






  — | zestawienie porównawcze zobowiązań prawnych i zasad deontologicznych stosowanych w poszczególnych państwach członkowskich Unii Europejskiej i ich analiza, |
| --- | --- | --- |

1.1.3

Uwzględniając europejską Kartę praw podstawowych, komunikat Komisji w sprawie konsultacji dotyczącej działań wspólnotowych w dziedzinie usług zdrowotnych, deklarację Rady Europejskiej ds. zdrowia z 1 czerwca 2006 r. w sprawie wspólnych wartości i zasad dotyczących systemów opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej, orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dotyczące mobilności pacjentów, sprawozdanie Parlamentu Europejskiego w sprawie mobilności pacjentów i przemian w zakresie opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej oraz rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 15 marca 2007 r., EKES zwraca się do Komisji Europejskiej o podjęcie inicjatyw pozwalających na wdrożenie polityki zdrowotnej opracowanej z poszanowaniem praw pacjenta, co wymaga takich kroków jak:

—

zestawienie porównawcze zobowiązań prawnych i zasad deontologicznych stosowanych w poszczególnych państwach członkowskich Unii Europejskiej i ich analiza,

| — | odpowiednie sformułowanie wspólnotowych zasad postępowania do wdrożenia w poszczególnych krajach, |
| --- | --- |

—

odpowiednie sformułowanie wspólnotowych zasad postępowania do wdrożenia w poszczególnych krajach,

| — | planowa ocena stosowania przyjętych tekstów i działań, |
| --- | --- |

—

planowa ocena stosowania przyjętych tekstów i działań,

| — | rozpowszechnianie wyników tych prac wśród decydentów krajowych i przedstawicieli poszczególnych kategorii społeczno-zawodowych oraz zainteresowanych użytkowników, |
| --- | --- |

—

rozpowszechnianie wyników tych prac wśród decydentów krajowych i przedstawicieli poszczególnych kategorii społeczno-zawodowych oraz zainteresowanych użytkowników,

| — | ustanowienie europejskiego dnia praw pacjenta. |
| --- | --- |

—

ustanowienie europejskiego dnia praw pacjenta.

| 1.1.4 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zajął się sprawą praw pacjenta, aby zwrócić uwagę instancji europejskich na konieczność ich poszanowania, szczególnie w świetle prawa obywateli do mobilności między 27 krajami Unii i równych szans na korzystanie z usług wysokiej jakości tak w kraju pochodzenia, jak i w kraju pobytu, a także aby zachęcić do konkretnej realizacji tych praw we wszystkich państwach Wspólnoty Europejskiej. Ponadto zagwarantowanie tych praw zakłada zmiany w codziennych kontaktach między wszystkimi pracownikami i strukturami służby zdrowia a pacjentami. |
| --- | --- |

1.1.4

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zajął się sprawą praw pacjenta, aby zwrócić uwagę instancji europejskich na konieczność ich poszanowania, szczególnie w świetle prawa obywateli do mobilności między 27 krajami Unii i równych szans na korzystanie z usług wysokiej jakości tak w kraju pochodzenia, jak i w kraju pobytu, a także aby zachęcić do konkretnej realizacji tych praw we wszystkich państwach Wspólnoty Europejskiej. Ponadto zagwarantowanie tych praw zakłada zmiany w codziennych kontaktach między wszystkimi pracownikami i strukturami służby zdrowia a pacjentami.

| 1.1.5 | Kwestie te wymagają często refleksji etycznej, a rozwiązania zależą od systemu politycznego i społecznego danego kraju. Jednakże pomimo różnic związanych z organizacją systemów opieki zdrowotnej i różnorodnością dyskusji, zauważyć można podobne przemiany w problematyce zdrowotnej we wszystkich państwach europejskich, a także ogólną i nieuniknioną ewolucję w kierunku potwierdzenia praw osób korzystających z opieki zdrowotnej. |
| --- | --- |

1.1.5

Kwestie te wymagają często refleksji etycznej, a rozwiązania zależą od systemu politycznego i społecznego danego kraju. Jednakże pomimo różnic związanych z organizacją systemów opieki zdrowotnej i różnorodnością dyskusji, zauważyć można podobne przemiany w problematyce zdrowotnej we wszystkich państwach europejskich, a także ogólną i nieuniknioną ewolucję w kierunku potwierdzenia praw osób korzystających z opieki zdrowotnej.

| 1.2 | W istocie, widoczna jest zmiana potrzeb zdrowotnych i oczekiwań ludności oraz — w kontekście wykraczającym poza system opieki zdrowotnej — ewolucja polityczna prowadząca do coraz częstszego udzielania głosu jednostce. |
| --- | --- |

1.2

W istocie, widoczna jest zmiana potrzeb zdrowotnych i oczekiwań ludności oraz — w kontekście wykraczającym poza system opieki zdrowotnej — ewolucja polityczna prowadząca do coraz częstszego udzielania głosu jednostce.

| 1.3 | Postępy medycyny i stworzenie systemów opieki społecznej spowodowały ogólną ewolucję sytuacji epidemiologicznej, która polega na mniejszej liczbie przypadków leczenia krótkotrwałego oraz na wzroście liczby zapadnięć na choroby przewlekłe. Zjawisko to jest spotęgowane starzeniem się ludności. Leczenie osób dotkniętych chorobami przewlekłymi wymaga długiego czasu. Chorzy ci nabywają w związku z tym wiedzę poprzez doświadczenia w kontaktach z systemem opieki zdrowotnej i poprzez doświadczenia związane z chorobą. |
| --- | --- |

1.3

Postępy medycyny i stworzenie systemów opieki społecznej spowodowały ogólną ewolucję sytuacji epidemiologicznej, która polega na mniejszej liczbie przypadków leczenia krótkotrwałego oraz na wzroście liczby zapadnięć na choroby przewlekłe. Zjawisko to jest spotęgowane starzeniem się ludności. Leczenie osób dotkniętych chorobami przewlekłymi wymaga długiego czasu. Chorzy ci nabywają w związku z tym wiedzę poprzez doświadczenia w kontaktach z systemem opieki zdrowotnej i poprzez doświadczenia związane z chorobą.

| 1.4 | Pojawienie się nowych technologii informacyjnych, a szczególnie rozwój internetu, spotęgowało to zjawisko nabywania przez pacjentów wiedzy, zwiększając ich zdolność do dyskusji i zwracania się do specjalistów z prośbą o wyjaśnienia. W niektórych przypadkach osoby posiadają szeroką wiedzę o ich chorobie i fakt ten powinien zostać uwzględniony przez specjalistów. |
| --- | --- |

1.4

Pojawienie się nowych technologii informacyjnych, a szczególnie rozwój internetu, spotęgowało to zjawisko nabywania przez pacjentów wiedzy, zwiększając ich zdolność do dyskusji i zwracania się do specjalistów z prośbą o wyjaśnienia. W niektórych przypadkach osoby posiadają szeroką wiedzę o ich chorobie i fakt ten powinien zostać uwzględniony przez specjalistów.

| 1.5 | Ogólnie, oczekiwania pacjentów wobec pracowników służby zdrowia nie ograniczają się wyłącznie do technicznych kwestii leczenia, ale dotyczą również kontaktów międzyludzkich wymiaru ludzkiego. |
| --- | --- |

1.5

Ogólnie, oczekiwania pacjentów wobec pracowników służby zdrowia nie ograniczają się wyłącznie do technicznych kwestii leczenia, ale dotyczą również kontaktów międzyludzkich wymiaru ludzkiego.

| 1.6 | Ponadto życie z przewlekłą chorobą lub inwalidztwem powoduje nowe potrzeby i oczekiwania ze strony dotkniętych nimi osób. Cel leczenia zmienił się: nie chodzi już o wyleczenie za wszelką cenę, ale raczej o życie z chorobą i jednocześnie ciągłe staranie o zwalczanie bólu.
  W związku z powyższym coraz częściej osoby chore przyjmują aktywną postawę wobec trybu leczenia, z nowymi oczekiwaniami i potrzebami. |
| --- | --- |

1.6

Ponadto życie z przewlekłą chorobą lub inwalidztwem powoduje nowe potrzeby i oczekiwania ze strony dotkniętych nimi osób. Cel leczenia zmienił się: nie chodzi już o wyleczenie za wszelką cenę, ale raczej o życie z chorobą i jednocześnie ciągłe staranie o zwalczanie bólu.

W związku z powyższym coraz częściej osoby chore przyjmują aktywną postawę wobec trybu leczenia, z nowymi oczekiwaniami i potrzebami.

| 1.7 | Ta zmiana potrzeb i oczekiwań wobec leczenia wpisuje się zresztą w głębsze przemiany w społeczeństwie polegające na promowaniu modelu niezależności osoby i na potwierdzaniu jej praw. |
| --- | --- |

1.7

Ta zmiana potrzeb i oczekiwań wobec leczenia wpisuje się zresztą w głębsze przemiany w społeczeństwie polegające na promowaniu modelu niezależności osoby i na potwierdzaniu jej praw.

| 1.8 | Wszystkie wymienione wyżej czynniki pozwalają wysunąć wniosek o wyczerpaniu się paternalistycznego modelu relacji między lekarzem a pacjentem, co wymaga przemyślenia miejsca pacjenta w jego stosunkach z systemem oraz przyznania i wdrożenia nowych praw i obowiązków. |
| --- | --- |

1.8

Wszystkie wymienione wyżej czynniki pozwalają wysunąć wniosek o wyczerpaniu się paternalistycznego modelu relacji między lekarzem a pacjentem, co wymaga przemyślenia miejsca pacjenta w jego stosunkach z systemem oraz przyznania i wdrożenia nowych praw i obowiązków.

| 1.9 | W niniejszej opinii skoncentrowano się na prawach pacjentów tj., zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia, osób korzystających z systemu opieki zdrowotnej, niezależnie od tego czy są zdrowe czy chore. |
| --- | --- |

1.9

W niniejszej opinii skoncentrowano się na prawach pacjentów tj., zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia, osób korzystających z systemu opieki zdrowotnej, niezależnie od tego czy są zdrowe czy chore.

2.   Kontekst opinii

| 2.1 | Przemiany w zakresie medycyny, a także w zakresie potrzeb zdrowotnych i oczekiwań zainteresowanych prowadzą do spojrzenia na osobę w kontekście jej życia, co zakłada nie tylko zainteresowanie dla jednostki, ale również dla jej środowiska rodzinnego, a nawet zawodowego i towarzyskiego. Pojęcie „życia z chorobą” oznacza uwzględnienie jakości życia, co wymaga działania wielu specjalistów, nie tylko z wąsko pojętej służby medycznej. |
| --- | --- |

2.1

Przemiany w zakresie medycyny, a także w zakresie potrzeb zdrowotnych i oczekiwań zainteresowanych prowadzą do spojrzenia na osobę w kontekście jej życia, co zakłada nie tylko zainteresowanie dla jednostki, ale również dla jej środowiska rodzinnego, a nawet zawodowego i towarzyskiego. Pojęcie „życia z chorobą” oznacza uwzględnienie jakości życia, co wymaga działania wielu specjalistów, nie tylko z wąsko pojętej służby medycznej.

| 2.2 | Choć lekarz nadal odgrywa główną rolę w leczeniu, to szczególną relację lekarz — pacjent należy rozpatrywać w kontekście całego systemu obejmującego ogół pracowników służby zdrowia i sektora medyczno-socjalnego. |
| --- | --- |

2.2

Choć lekarz nadal odgrywa główną rolę w leczeniu, to szczególną relację lekarz — pacjent należy rozpatrywać w kontekście całego systemu obejmującego ogół pracowników służby zdrowia i sektora medyczno-socjalnego.

| 2.2.1 | Pacjent ma zaufanie do pracowników służby zdrowia, dlatego też lekarz i inni pracownicy muszą zwracać uwagę na jego zachowania, co pozwoli im odpowiednio dostosować ich sposób wyrażania się oraz metody leczenia i sposób ich objaśniania. Kontakt nawiązywany jest zarówno poprzez wysłuchanie i rozmowę, jak i poprzez same zabiegi. Pozwala to na zbudowanie solidnej relacji, koniecznej do walki z chorobą. |
| --- | --- |

2.2.1

Pacjent ma zaufanie do pracowników służby zdrowia, dlatego też lekarz i inni pracownicy muszą zwracać uwagę na jego zachowania, co pozwoli im odpowiednio dostosować ich sposób wyrażania się oraz metody leczenia i sposób ich objaśniania. Kontakt nawiązywany jest zarówno poprzez wysłuchanie i rozmowę, jak i poprzez same zabiegi. Pozwala to na zbudowanie solidnej relacji, koniecznej do walki z chorobą.

| 2.2.2 | Medycyna, stojąc w obliczu takich zagadnień, musi podjąć autentyczne działania społeczne i, wychodząc poza niezbędny i ściśle pojęty gest techniczny, odpowiedzieć na potrzeby ludności, która oczekuje całościowego i dostosowanego do każdej osoby podejścia do leczenia. |
| --- | --- |

2.2.2

Medycyna, stojąc w obliczu takich zagadnień, musi podjąć autentyczne działania społeczne i, wychodząc poza niezbędny i ściśle pojęty gest techniczny, odpowiedzieć na potrzeby ludności, która oczekuje całościowego i dostosowanego do każdej osoby podejścia do leczenia.

| 2.2.2.1 | Zespół medyczno-socjalny powinien być doradcą pacjenta, jednocześnie nie uciekając od własnej odpowiedzialności. Jego zadaniem jest więc leczenie, informowanie i wspieranie. Opracowuje on strategię terapeutyczną opartą na analizie symptomów i na relacji z pacjentem. Słusznie wymaga się zatem od pracowników służby zdrowia indywidualnego podejścia do pacjenta, które powinno pozwolić na podjęcie leczenia jak najbardziej adekwatnego tak na płaszczyźnie technicznej, jak i psychologicznej. |
| --- | --- |

2.2.2.1

Zespół medyczno-socjalny powinien być doradcą pacjenta, jednocześnie nie uciekając od własnej odpowiedzialności. Jego zadaniem jest więc leczenie, informowanie i wspieranie. Opracowuje on strategię terapeutyczną opartą na analizie symptomów i na relacji z pacjentem. Słusznie wymaga się zatem od pracowników służby zdrowia indywidualnego podejścia do pacjenta, które powinno pozwolić na podjęcie leczenia jak najbardziej adekwatnego tak na płaszczyźnie technicznej, jak i psychologicznej.

| 2.2.3 | Wynik walki z chorobą i starań o jak najlepsze leczenie zależy w dużym stopniu od kontaktu nawiązanego między pacjentem a specjalistami; jest on równie ważny dla leczących, co dla leczonych. Oznacza to również potrzebę mediacji, tak aby uwzględnić ograniczenia natury społecznej (życie zawodowe, ograniczenia finansowe, uznanie praw itp.), a także kwestie uczuciowe i rodzinne. W tym kontekście podstawowa jest rola osób bliskich i stowarzyszeń pacjentów. |
| --- | --- |

2.2.3

Wynik walki z chorobą i starań o jak najlepsze leczenie zależy w dużym stopniu od kontaktu nawiązanego między pacjentem a specjalistami; jest on równie ważny dla leczących, co dla leczonych. Oznacza to również potrzebę mediacji, tak aby uwzględnić ograniczenia natury społecznej (życie zawodowe, ograniczenia finansowe, uznanie praw itp.), a także kwestie uczuciowe i rodzinne. W tym kontekście podstawowa jest rola osób bliskich i stowarzyszeń pacjentów.

| 2.3 | Uwzględniając taki kontekst można w pełni zdać sobie sprawę ze znaczenia spotkania między pacjentami a specjalistami. |
| --- | --- |

2.3

Uwzględniając taki kontekst można w pełni zdać sobie sprawę ze znaczenia spotkania między pacjentami a specjalistami.

| 2.3.1 | Niektóre osoby wskazują na utratę zaufania w związku z zanikiem tradycyjnie pojmowanej relacji lekarz — pacjent. A przecież zmiana ta oznacza raczej przejście od ślepego zaufania do zaufania budowanego w procesie spotkania i rozmowy między daną osobą, jej otoczeniem i specjalistami. |
| --- | --- |

2.3.1

Niektóre osoby wskazują na utratę zaufania w związku z zanikiem tradycyjnie pojmowanej relacji lekarz — pacjent. A przecież zmiana ta oznacza raczej przejście od ślepego zaufania do zaufania budowanego w procesie spotkania i rozmowy między daną osobą, jej otoczeniem i specjalistami.

3.   Niezbywalne prawa

| 3.1 | Potwierdzenie praw pacjentów wywodzi się z praw człowieka i ma na celu doprowadzenie do ich niezależności. Prawa te są zatem często ściśle ze sobą związane. Europejska karta praw pacjenta, zredagowana w 2002 r. przez Active Citizenship Network, zawiera 14 praw, które EKES docenia i uznaje. Według Komitetu trzy z nich mają charakter przekrojowy i warunkują inne prawa. |
| --- | --- |

3.1

Potwierdzenie praw pacjentów wywodzi się z praw człowieka i ma na celu doprowadzenie do ich niezależności. Prawa te są zatem często ściśle ze sobą związane. Europejska karta praw pacjenta, zredagowana w 2002 r. przez Active Citizenship Network, zawiera 14 praw, które EKES docenia i uznaje. Według Komitetu trzy z nich mają charakter przekrojowy i warunkują inne prawa.

3.2   Prawo do informacji

| 3.2.1 | Informowanie dotyczy w pierwszym rzędzie pacjenta poddającego się leczeniu. Informacja powinna odnosić się do choroby, rokowań, różnych możliwości terapeutycznych z ich korzyściami i zagrożeniami, danych o strukturach i specjalistach prowadzących dany typ leczenia oraz wpływu choroby i leczenia na życie chorego. Jest to szczególnie istotne w wypadku chorób przewlekłych, niesamodzielności, inwalidztwa i przewlekłego leczenia wiążących się z reorganizacją życia codziennego danej osoby i jej otoczenia. |
| --- | --- |

3.2.1

Informowanie dotyczy w pierwszym rzędzie pacjenta poddającego się leczeniu. Informacja powinna odnosić się do choroby, rokowań, różnych możliwości terapeutycznych z ich korzyściami i zagrożeniami, danych o strukturach i specjalistach prowadzących dany typ leczenia oraz wpływu choroby i leczenia na życie chorego. Jest to szczególnie istotne w wypadku chorób przewlekłych, niesamodzielności, inwalidztwa i przewlekłego leczenia wiążących się z reorganizacją życia codziennego danej osoby i jej otoczenia.

| 3.2.1.1 | W trosce o lepszy stan zdrowia ludności zapobieganie jest działaniem pierwszej potrzeby. Dlatego też kampanie informacyjne powinny być prowadzone równolegle do tworzenia struktur koniecznych do przeprowadzania badań diagnostycznych i do stosownego leczenia. |
| --- | --- |

3.2.1.1

W trosce o lepszy stan zdrowia ludności zapobieganie jest działaniem pierwszej potrzeby. Dlatego też kampanie informacyjne powinny być prowadzone równolegle do tworzenia struktur koniecznych do przeprowadzania badań diagnostycznych i do stosownego leczenia.

| 3.2.2 | Informacja nie jest celem sama w sobie, ale środkiem pozwalającym osobie zainteresowanej na dokonanie wolnego i opartego na wiedzy wyboru. Dlatego też sposoby jej przekazywania są równie ważne co ona sama. Wpisują się one w proces, który obejmuje różne źródła informacji, w tym internet i konsultacje telefoniczne stowarzyszeń. Pacjent będzie się kontaktował z wieloma specjalistami, z których każdy ma do odegrania specyficzną rolę. Podstawowe jest przekazywanie informacji drogą ustną. Lekarz musi systematycznie upewniać się, że pacjent zrozumiał przekaz i że go on satysfakcjonuje. |
| --- | --- |

3.2.2

Informacja nie jest celem sama w sobie, ale środkiem pozwalającym osobie zainteresowanej na dokonanie wolnego i opartego na wiedzy wyboru. Dlatego też sposoby jej przekazywania są równie ważne co ona sama. Wpisują się one w proces, który obejmuje różne źródła informacji, w tym internet i konsultacje telefoniczne stowarzyszeń. Pacjent będzie się kontaktował z wieloma specjalistami, z których każdy ma do odegrania specyficzną rolę. Podstawowe jest przekazywanie informacji drogą ustną. Lekarz musi systematycznie upewniać się, że pacjent zrozumiał przekaz i że go on satysfakcjonuje.

| 3.2.3 | Obok samej osoby zainteresowanej również otoczenie pacjenta powinno być uwzględnione w procesie informowania, szczególnie jeśli pacjentem jest dziecko lub niesamodzielna osoba starsza. Jest oczywiste, że zakres informowania otoczenia zależy od stanu zdrowia pacjenta i od jego zdolności do podejmowania decyzji. |
| --- | --- |

3.2.3

Obok samej osoby zainteresowanej również otoczenie pacjenta powinno być uwzględnione w procesie informowania, szczególnie jeśli pacjentem jest dziecko lub niesamodzielna osoba starsza. Jest oczywiste, że zakres informowania otoczenia zależy od stanu zdrowia pacjenta i od jego zdolności do podejmowania decyzji.

| 3.2.3.1 | Każdy pacjent winien być informowany w swym własnym języku. Ponadto uwzględnić należy wszelkie szczególne jego ograniczenia. |
| --- | --- |

3.2.3.1

Każdy pacjent winien być informowany w swym własnym języku. Ponadto uwzględnić należy wszelkie szczególne jego ograniczenia.

| 3.2.4 | Wyrażenie zgody musi się zawsze opierać na wiedzy, a przyzwolenie na podjęcie ryzyka musi mieć podstawy. Informacja jest zwieńczeniem relacji lekarz — pacjent, w której wyłącznie liczyć się musi poprawa zdrowia i dobre samopoczucie chorego. |
| --- | --- |

3.2.4

Wyrażenie zgody musi się zawsze opierać na wiedzy, a przyzwolenie na podjęcie ryzyka musi mieć podstawy. Informacja jest zwieńczeniem relacji lekarz — pacjent, w której wyłącznie liczyć się musi poprawa zdrowia i dobre samopoczucie chorego.

| 3.2.5 | Taki dostęp do zindywidualizowanej informacji jest niezbędnym etapem na drodze do zredukowania nierówności w sytuacji zaburzeń, chorób i podejmowania leczenia oraz do poprawy dostępu wszystkich obywateli do systemu opieki zdrowotnej.
  Jest pożądane, by dane dotyczące stanu zdrowia danej osoby, zabiegów diagnostycznych i leczniczych wraz z ich wynikami można było prześledzić w dokumentacji medycznej. Dostęp do tych dokumentów bezpośrednio pacjenta lub, na jego życzenie, wybranego przez niego lekarza również wpisuje się w proces informowania i dążenia do niezależności. We wszystkich staraniach dotyczących większego dostępu do informacji oraz przejrzystości należy jednak, poprzez odpowiednie ramy prawne, zagwarantować zapobieganie nadużyciom podczas uzyskiwania danych dotyczących stanu zdrowia. Szczególną czujność należy zachować w przypadku danych zapisanych na nośnikach elektronicznych oraz danych przekazywanych za granicę. |
| --- | --- |

3.2.5

Taki dostęp do zindywidualizowanej informacji jest niezbędnym etapem na drodze do zredukowania nierówności w sytuacji zaburzeń, chorób i podejmowania leczenia oraz do poprawy dostępu wszystkich obywateli do systemu opieki zdrowotnej.

Jest pożądane, by dane dotyczące stanu zdrowia danej osoby, zabiegów diagnostycznych i leczniczych wraz z ich wynikami można było prześledzić w dokumentacji medycznej. Dostęp do tych dokumentów bezpośrednio pacjenta lub, na jego życzenie, wybranego przez niego lekarza również wpisuje się w proces informowania i dążenia do niezależności. We wszystkich staraniach dotyczących większego dostępu do informacji oraz przejrzystości należy jednak, poprzez odpowiednie ramy prawne, zagwarantować zapobieganie nadużyciom podczas uzyskiwania danych dotyczących stanu zdrowia. Szczególną czujność należy zachować w przypadku danych zapisanych na nośnikach elektronicznych oraz danych przekazywanych za granicę.

| 3.2.6 | Istotne jest lepsze informowanie o systemie opieki zdrowotnej, tak aby system ten uczynić bardziej czytelnym i przejrzystym. W istocie, wielość świadczeniodawców może wzmocnić poczucie niezależności pacjenta lub, wręcz przeciwnie, całkowicie podporządkować go jednemu lekarzowi, w zależności od ich poziomu wiedzy i znajomości systemu. Istnieje wtedy niebezpieczeństwo pojawienia się nieadekwatnych żądań ze strony użytkowników. |
| --- | --- |

3.2.6

Istotne jest lepsze informowanie o systemie opieki zdrowotnej, tak aby system ten uczynić bardziej czytelnym i przejrzystym. W istocie, wielość świadczeniodawców może wzmocnić poczucie niezależności pacjenta lub, wręcz przeciwnie, całkowicie podporządkować go jednemu lekarzowi, w zależności od ich poziomu wiedzy i znajomości systemu. Istnieje wtedy niebezpieczeństwo pojawienia się nieadekwatnych żądań ze strony użytkowników.

3.3   Prawo do wolnego i opartego na wiedzy wyrażenia zgody

| 3.3.1 | Chodzi tu o potwierdzenie praw pacjentów do udziału w podejmowaniu decyzji, które ich dotyczą. Nie oznacza to przenoszenia odpowiedzialności z lekarza na pacjenta, ale spojrzenie na ich kontakt w perspektywie przymierza terapeutycznego, w którym każdy pozostaje na swym miejscu z własnymi prawami i własnym zakresem odpowiedzialności. |
| --- | --- |

3.3.1

Chodzi tu o potwierdzenie praw pacjentów do udziału w podejmowaniu decyzji, które ich dotyczą. Nie oznacza to przenoszenia odpowiedzialności z lekarza na pacjenta, ale spojrzenie na ich kontakt w perspektywie przymierza terapeutycznego, w którym każdy pozostaje na swym miejscu z własnymi prawami i własnym zakresem odpowiedzialności.

| 3.3.1.1 | Przyzwolenie pacjenta nie dotyczy wszystkich przyszłych działań lekarza. Musi ono być odnawiane przed każdą poważną interwencją lekarską lub chirurgiczną.
  Zgoda pacjenta, który uzyskał odpowiednią informację, musi być wyraźnie sformułowana, tzn. wyrażona obiektywnie. Po poinformowaniu pacjent może zaakceptować lub odrzucić zaproponowany sposób postępowania.
  W wypadku pobierania narządów, jeśli dawca żyje, należy zwrócić szczególną uwagę na informowanie o zagrożeniach. |
| --- | --- |

3.3.1.1

Przyzwolenie pacjenta nie dotyczy wszystkich przyszłych działań lekarza. Musi ono być odnawiane przed każdą poważną interwencją lekarską lub chirurgiczną.

Zgoda pacjenta, który uzyskał odpowiednią informację, musi być wyraźnie sformułowana, tzn. wyrażona obiektywnie. Po poinformowaniu pacjent może zaakceptować lub odrzucić zaproponowany sposób postępowania.

W wypadku pobierania narządów, jeśli dawca żyje, należy zwrócić szczególną uwagę na informowanie o zagrożeniach.

| 3.3.1.2 | Jeśli chodzi o terapie eksperymentalne, to zasady co do uzyskiwania przyzwolenia chorych na czynności medyczne oraz na prowadzenie badań naukowych są takie same. Należy szanować wolność pacjenta, a zasady mają identyczny cel: wspólna odpowiedzialność i zaufanie. |
| --- | --- |

3.3.1.2

Jeśli chodzi o terapie eksperymentalne, to zasady co do uzyskiwania przyzwolenia chorych na czynności medyczne oraz na prowadzenie badań naukowych są takie same. Należy szanować wolność pacjenta, a zasady mają identyczny cel: wspólna odpowiedzialność i zaufanie.

| 3.3.1.3 | Badania kliniczne, tak w odniesieniu do osób zdrowych, jak i do innych wymagają szczególnych objaśnień. Działania w tym zakresie muszą odpowiadać ściśle określonym kryteriom i nie powinny być podejmowane, jeśli nie ma wyraźnej woli współpracy; powinna im oczywiście towarzyszyć bezwzględna zgoda. |
| --- | --- |

3.3.1.3

Badania kliniczne, tak w odniesieniu do osób zdrowych, jak i do innych wymagają szczególnych objaśnień. Działania w tym zakresie muszą odpowiadać ściśle określonym kryteriom i nie powinny być podejmowane, jeśli nie ma wyraźnej woli współpracy; powinna im oczywiście towarzyszyć bezwzględna zgoda.

| 3.3.1.4 | W przypadkach niecierpiących zwłoki pewne odstępstwa od tej reguły są wyobrażalne, a zgoda może być domniemana i potwierdzona przez pacjenta w chwili, gdy odzyska on zdolność do rozeznania sytuacji. |
| --- | --- |

3.3.1.4

W przypadkach niecierpiących zwłoki pewne odstępstwa od tej reguły są wyobrażalne, a zgoda może być domniemana i potwierdzona przez pacjenta w chwili, gdy odzyska on zdolność do rozeznania sytuacji.

| 3.3.1.5 | Pacjent powinien mieć możliwość wskazania osoby, która będzie go reprezentowała na wypadek, gdyby znalazł się on w sytuacji, w której nie będzie mógł wyrazić swej woli. |
| --- | --- |

3.3.1.5

Pacjent powinien mieć możliwość wskazania osoby, która będzie go reprezentowała na wypadek, gdyby znalazł się on w sytuacji, w której nie będzie mógł wyrazić swej woli.

| 3.3.1.6 | Chore dziecko lub chory niepełnoletni powinni z chwilą uzyskania pewnej samodzielności lub odpowiedniej zdolności do zrozumienia ich sytuacji być konsultowani w sprawie drobnych czynności lekarskich. Takie podejście przyczynia się do edukacji zdrowotnej od najmłodszych lat, do oddramatyzowania pewnych sytuacji i do lepszej współpracy ze strony młodego pacjenta. |
| --- | --- |

3.3.1.6

Chore dziecko lub chory niepełnoletni powinni z chwilą uzyskania pewnej samodzielności lub odpowiedniej zdolności do zrozumienia ich sytuacji być konsultowani w sprawie drobnych czynności lekarskich. Takie podejście przyczynia się do edukacji zdrowotnej od najmłodszych lat, do oddramatyzowania pewnych sytuacji i do lepszej współpracy ze strony młodego pacjenta.

3.4   Prawo do godności

| 3.4.1 | Pod tym terminem rozumieć należy prawo do intymności, prawo do przeciwdziałania bólowi, prawo do godnej śmierci, do nietykalności cielesnej, do poszanowania życia prywatnego oraz zasadę niedyskryminacji. |
| --- | --- |

3.4.1

Pod tym terminem rozumieć należy prawo do intymności, prawo do przeciwdziałania bólowi, prawo do godnej śmierci, do nietykalności cielesnej, do poszanowania życia prywatnego oraz zasadę niedyskryminacji.

| 3.4.1.1 | Każdy obywatel ma prawo do poufności informacji dotyczących jego stanu zdrowia, rozpoznania i metod leczenia, ale także do poszanowania swej intymności podczas przeprowadzania badań, wizyt lekarskich oraz zabiegów medycznych i chirurgicznych. To podstawowe prawo wymaga, by pacjent był traktowany z szacunkiem i nie musiał znosić poniżających słów lub zachowań ze strony pracowników służby zdrowia. |
| --- | --- |

3.4.1.1

Każdy obywatel ma prawo do poufności informacji dotyczących jego stanu zdrowia, rozpoznania i metod leczenia, ale także do poszanowania swej intymności podczas przeprowadzania badań, wizyt lekarskich oraz zabiegów medycznych i chirurgicznych. To podstawowe prawo wymaga, by pacjent był traktowany z szacunkiem i nie musiał znosić poniżających słów lub zachowań ze strony pracowników służby zdrowia.

| 3.4.1.2 | Choroba, inwalidztwo i niesamodzielność osłabiają jednostki. Im bardziej czują się one wyczerpane, tym mniej czują się zdolne, by wymagać minimalnego szacunku. Pracownicy służby zdrowia powinni zatem być tym bardziej wyczuleni na kwestię poszanowania osób, że osoby te są szczególnie wrażliwe z powodu choroby lub inwalidztwa. |
| --- | --- |

3.4.1.2

Choroba, inwalidztwo i niesamodzielność osłabiają jednostki. Im bardziej czują się one wyczerpane, tym mniej czują się zdolne, by wymagać minimalnego szacunku. Pracownicy służby zdrowia powinni zatem być tym bardziej wyczuleni na kwestię poszanowania osób, że osoby te są szczególnie wrażliwe z powodu choroby lub inwalidztwa.

| 3.4.1.3 | Uznanie czasu poświęconego na badanie, na wysłuchanie osoby, na wyjaśnienie jej rozpoznania i leczenia, tak przez lekarzy rodzinnych, jak i w szpitalach, należy do sfery poszanowania osób. Taka „inwestycja” czasowa pozwala wzmocnić przymierze terapeutyczne i zyskać na czasie w innych chwilach. Poświęcić czas to otoczyć opieką. |
| --- | --- |

3.4.1.3

Uznanie czasu poświęconego na badanie, na wysłuchanie osoby, na wyjaśnienie jej rozpoznania i leczenia, tak przez lekarzy rodzinnych, jak i w szpitalach, należy do sfery poszanowania osób. Taka „inwestycja” czasowa pozwala wzmocnić przymierze terapeutyczne i zyskać na czasie w innych chwilach. Poświęcić czas to otoczyć opieką.

| 3.4.1.4 | Jest to jeszcze istotniejsze, gdy chodzi o osoby cierpiące na brak uznania społecznego, jak osoby starsze, w trudnej sytuacji społecznej, niepełnosprawne fizycznie, psychicznie lub umysłowo itp. |
| --- | --- |

3.4.1.4

Jest to jeszcze istotniejsze, gdy chodzi o osoby cierpiące na brak uznania społecznego, jak osoby starsze, w trudnej sytuacji społecznej, niepełnosprawne fizycznie, psychicznie lub umysłowo itp.

| 3.4.1.5 | Czujność jest jeszcze bardziej konieczna w wypadku osób u kresu życia lub poddanych szczególnie wyczerpującym terapiom. Poszanowanie osoby i jej prawa do godnej śmierci oznacza powszechny dostęp do opieki paliatywnej, której celem jest ograniczenie bólu i zachowanie pewnej jakości życia oraz zapewnienie prawa pacjenta do poszanowania do końca poczynionych przez niego wyborów. Oznacza to szczególnie ustanowienie środków, takich jak zaufana osoba, które gwarantują wyrażanie tej woli pacjenta. |
| --- | --- |

3.4.1.5

Czujność jest jeszcze bardziej konieczna w wypadku osób u kresu życia lub poddanych szczególnie wyczerpującym terapiom. Poszanowanie osoby i jej prawa do godnej śmierci oznacza powszechny dostęp do opieki paliatywnej, której celem jest ograniczenie bólu i zachowanie pewnej jakości życia oraz zapewnienie prawa pacjenta do poszanowania do końca poczynionych przez niego wyborów. Oznacza to szczególnie ustanowienie środków, takich jak zaufana osoba, które gwarantują wyrażanie tej woli pacjenta.

| 3.4.1.6 | Przeciwdziałanie bólowi dzięki wprowadzeniu skutecznych środków i udostępnieniu specjalistycznych struktur, informowanie i szkolenie pracowników służby zdrowia, informowanie pacjentów i ich otoczenia, to działania, które należy rozpowszechniać, gdyż chodzi tu o poszanowanie prawa każdej osoby do opieki mającej na celu złagodzenie bólu. |
| --- | --- |

3.4.1.6

Przeciwdziałanie bólowi dzięki wprowadzeniu skutecznych środków i udostępnieniu specjalistycznych struktur, informowanie i szkolenie pracowników służby zdrowia, informowanie pacjentów i ich otoczenia, to działania, które należy rozpowszechniać, gdyż chodzi tu o poszanowanie prawa każdej osoby do opieki mającej na celu złagodzenie bólu.

| 3.4.1.7 | Wymóg poszanowania osoby nie wygasa wraz z jej śmiercią. Wynika z tego, że zgon każdego hospitalizowanego pacjenta powinien oznaczać wsparcie psychiczne dla jego otoczenia i dla pracowników, którzy mu towarzyszyli na ostatnim etapie życia oraz ścisłe poszanowanie jego woli i przekonań. |
| --- | --- |

3.4.1.7

Wymóg poszanowania osoby nie wygasa wraz z jej śmiercią. Wynika z tego, że zgon każdego hospitalizowanego pacjenta powinien oznaczać wsparcie psychiczne dla jego otoczenia i dla pracowników, którzy mu towarzyszyli na ostatnim etapie życia oraz ścisłe poszanowanie jego woli i przekonań.

| 3.5 | Niektóre inne prawa indywidualne powinny być wdrożone w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia; wymagają one działań w zakresie zorganizowanego systemu. |
| --- | --- |

3.5

Niektóre inne prawa indywidualne powinny być wdrożone w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia; wymagają one działań w zakresie zorganizowanego systemu.

| 3.5.1 | Prawo do dostępu do opieki zdrowotnej dla wszystkich to nie tylko dostęp do praw i zabezpieczeń społecznych, ale także bezpośredni dostęp do wszystkich usług i specjalistów w zakresie ochrony zdrowia bez względu na sytuację społeczną lub ekonomiczną danej osoby. Nie mówimy tu o otwarciu rynku usług zdrowotnych, lecz o zdecydowanych działaniach w ramach publicznej polityki zdrowotnej, gdyż realizacja tego prawa różni się znacznie w poszczególnych krajach w zależności od podziału odpowiedzialności i sposobu finansowania przyjętego przez każdy z nich. |
| --- | --- |

3.5.1

Prawo do dostępu do opieki zdrowotnej dla wszystkich to nie tylko dostęp do praw i zabezpieczeń społecznych, ale także bezpośredni dostęp do wszystkich usług i specjalistów w zakresie ochrony zdrowia bez względu na sytuację społeczną lub ekonomiczną danej osoby. Nie mówimy tu o otwarciu rynku usług zdrowotnych, lecz o zdecydowanych działaniach w ramach publicznej polityki zdrowotnej, gdyż realizacja tego prawa różni się znacznie w poszczególnych krajach w zależności od podziału odpowiedzialności i sposobu finansowania przyjętego przez każdy z nich.

| 3.5.2 | Prawo do odpowiedniej jakości usług opieki zdrowotnej. Każda osoba, z uwzględnieniem jej stanu zdrowia, ma prawo do właściwej opieki, do korzystania z najlepszych form terapii oraz do lekarstw o najlepszym stosunku ceny do skuteczności (promocja leków generycznych). Prawo do odpowiedniej jakości opieki zdrowotnej zakłada także prawo do badań diagnostycznych i do edukacji terapeutycznej, co wymaga inwestycji w zakresie środków i finansowania; zakłada to również oddanie do dyspozycji odpowiedniej liczby dobrze przygotowanych pracowników służby zdrowia. |
| --- | --- |

3.5.2

Prawo do odpowiedniej jakości usług opieki zdrowotnej. Każda osoba, z uwzględnieniem jej stanu zdrowia, ma prawo do właściwej opieki, do korzystania z najlepszych form terapii oraz do lekarstw o najlepszym stosunku ceny do skuteczności (promocja leków generycznych). Prawo do odpowiedniej jakości opieki zdrowotnej zakłada także prawo do badań diagnostycznych i do edukacji terapeutycznej, co wymaga inwestycji w zakresie środków i finansowania; zakłada to również oddanie do dyspozycji odpowiedniej liczby dobrze przygotowanych pracowników służby zdrowia.

| 3.5.3 | Prawo do zapobiegania i do bezpiecznego leczenia. Obywatele wymagają, by system opieki zdrowotnej został zorganizowany z myślą o osobach i by im służył. Chcą oni lepiej zrozumieć strategie terapeutyczne, które im się proponuje, uczestniczyć w działaniach zapobiegawczych, tak na płaszczyźnie osobistej, jak i zbiorowej, czuwać nad tym, by wybory dokonywane przez społeczeństwo, konkretne zachowania i decyzje konsumpcyjne nie szkodziły zdrowiu. |
| --- | --- |

3.5.3

Prawo do zapobiegania i do bezpiecznego leczenia. Obywatele wymagają, by system opieki zdrowotnej został zorganizowany z myślą o osobach i by im służył. Chcą oni lepiej zrozumieć strategie terapeutyczne, które im się proponuje, uczestniczyć w działaniach zapobiegawczych, tak na płaszczyźnie osobistej, jak i zbiorowej, czuwać nad tym, by wybory dokonywane przez społeczeństwo, konkretne zachowania i decyzje konsumpcyjne nie szkodziły zdrowiu.

4.   Zalecenia w sprawie wdrażania praw pacjenta

| 4.1 | Zagwarantowanie i wdrożenie tych praw jest przedmiotem troski ze strony wielu pracowników służby zdrowia, pacjentów, decydentów odpowiedzialnych za politykę zdrowotną i stowarzyszeń użytkowników. Należy pilnie zaprzestać przeciwstawiania praw jednych obowiązkom innych. Poszanowanie praw pacjentów powoduje również podział i zrównoważenie obowiązków i odpowiedzialności pracowników służby zdrowia. |
| --- | --- |

4.1

Zagwarantowanie i wdrożenie tych praw jest przedmiotem troski ze strony wielu pracowników służby zdrowia, pacjentów, decydentów odpowiedzialnych za politykę zdrowotną i stowarzyszeń użytkowników. Należy pilnie zaprzestać przeciwstawiania praw jednych obowiązkom innych. Poszanowanie praw pacjentów powoduje również podział i zrównoważenie obowiązków i odpowiedzialności pracowników służby zdrowia.

| 4.1.1 | Personel medyczny nie musi już sam podejmować decyzji ważkich dla przyszłości osób, a więc ponosić również sam za nie odpowiedzialności. |
| --- | --- |

4.1.1

Personel medyczny nie musi już sam podejmować decyzji ważkich dla przyszłości osób, a więc ponosić również sam za nie odpowiedzialności.

| 4.2 | Dla dobra ogólnego, do wspólnej odpowiedzialności wszystkich należy pomoc pracownikom służby zdrowia w znalezieniu odpowiedzi na te oczekiwania poprzez:






  — | włączenie do ich wykształcenia wymiaru etycznego, zagadnienia poszanowania osoby i jej praw, tak by zrozumieli działającą tu dynamikę, przyczyny i skutki i nie traktowali praw pacjenta jako dodatkowego ograniczenia, |
| --- | --- | --- |

4.2

Dla dobra ogólnego, do wspólnej odpowiedzialności wszystkich należy pomoc pracownikom służby zdrowia w znalezieniu odpowiedzi na te oczekiwania poprzez:

—

włączenie do ich wykształcenia wymiaru etycznego, zagadnienia poszanowania osoby i jej praw, tak by zrozumieli działającą tu dynamikę, przyczyny i skutki i nie traktowali praw pacjenta jako dodatkowego ograniczenia,

| — | tworzenie miejsc debaty i spotkań między pracownikami służby zdrowia, a także między nimi a użytkownikami, |
| --- | --- |

—

tworzenie miejsc debaty i spotkań między pracownikami służby zdrowia, a także między nimi a użytkownikami,

| — | tworzenie nowych sposobów informowania chorych z wykorzystaniem wszystkich podmiotów w systemie ochrony zdrowia, |
| --- | --- |

—

tworzenie nowych sposobów informowania chorych z wykorzystaniem wszystkich podmiotów w systemie ochrony zdrowia,

| — | opracowanie nowego podejścia pedagogicznego w procesie zabiegania o zgodę pacjenta, prowadzącego do przymierza terapeutycznego, |
| --- | --- |

—

opracowanie nowego podejścia pedagogicznego w procesie zabiegania o zgodę pacjenta, prowadzącego do przymierza terapeutycznego,

| — | tworzenie i popularyzowanie nowych rozwiązań organizacyjnych i pedagogicznych, mających na celu minimalizowanie stresu dzieci, związanego z ich leczeniem, szczególnie z pobytem w szpitalu, |
| --- | --- |

—

tworzenie i popularyzowanie nowych rozwiązań organizacyjnych i pedagogicznych, mających na celu minimalizowanie stresu dzieci, związanego z ich leczeniem, szczególnie z pobytem w szpitalu,

| — | tworzenie większej liczby komisji etyki klinicznej w placówkach służby zdrowia pozwalających na wspomaganie pracowników i poszanowanie praw chorych, |
| --- | --- |

—

tworzenie większej liczby komisji etyki klinicznej w placówkach służby zdrowia pozwalających na wspomaganie pracowników i poszanowanie praw chorych,

| — | włączanie ochrony i promocji praw pacjenta do kodeksów etyki i postępowania pracowników służby zdrowia, |
| --- | --- |

—

włączanie ochrony i promocji praw pacjenta do kodeksów etyki i postępowania pracowników służby zdrowia,

| — | poprawę czytelności systemu z punktu widzenia użytkowników dzięki podniesieniu rangi i roli wszystkich pracowników służby zdrowia, |
| --- | --- |

—

poprawę czytelności systemu z punktu widzenia użytkowników dzięki podniesieniu rangi i roli wszystkich pracowników służby zdrowia,

| — | proponowanie nowych zbiorowych form opieki zdrowotnej z udziałem lekarzy i innych pracowników służby zdrowia:






  — | gabinety zbiorowe, placówki pluridyscyplinarnej opieki zdrowotnej, |
| --- | --- | --- |

—

proponowanie nowych zbiorowych form opieki zdrowotnej z udziałem lekarzy i innych pracowników służby zdrowia:

—

gabinety zbiorowe, placówki pluridyscyplinarnej opieki zdrowotnej,

| — | współpraca między personelem medycznym a medyczno-socjalnym i socjalnym, |
| --- | --- |

—

współpraca między personelem medycznym a medyczno-socjalnym i socjalnym,

| — | przemyślenie miejsca stowarzyszeń chorych, użytkowników, konsumentów, rodzin i obywateli:






  — | włączenie przedstawicieli użytkowników do organów przedstawicielskich, |
| --- | --- | --- |

—

przemyślenie miejsca stowarzyszeń chorych, użytkowników, konsumentów, rodzin i obywateli:

—

włączenie przedstawicieli użytkowników do organów przedstawicielskich,

| — | uznanie roli niektórych stowarzyszeń w edukacji terapeutycznej, zapobieganiu, informowaniu chorych itp. |
| --- | --- |

—

uznanie roli niektórych stowarzyszeń w edukacji terapeutycznej, zapobieganiu, informowaniu chorych itp.

| — | tworzenie płaszczyzn współpracy między strukturami stowarzyszeniowymi a strukturami specjalistycznymi, |
| --- | --- |

—

tworzenie płaszczyzn współpracy między strukturami stowarzyszeniowymi a strukturami specjalistycznymi,

| — | przyznanie stowarzyszeniom środków na miarę ich działalności i danie im możliwości wyrażenia opinii (szkolenia, urlopy na działalność przedstawicielską itp.) |
| --- | --- |

—

przyznanie stowarzyszeniom środków na miarę ich działalności i danie im możliwości wyrażenia opinii (szkolenia, urlopy na działalność przedstawicielską itp.)

| — | tworzenie w ramach struktur szpitalnych neutralnych i przyjaznych miejsc pozwalających pacjentom na formułowanie pytań i przygotowanie z pomocą stowarzyszeń użytkowników ich spotkań ze specjalistami, |
| --- | --- |

—

tworzenie w ramach struktur szpitalnych neutralnych i przyjaznych miejsc pozwalających pacjentom na formułowanie pytań i przygotowanie z pomocą stowarzyszeń użytkowników ich spotkań ze specjalistami,

| — | włączenie stowarzyszeń na tej samej stopie, co pracowników służby zdrowia do analizy skarg i do określania środków służących poprawie jakości usług zdrowotnych. |
| --- | --- |

—

włączenie stowarzyszeń na tej samej stopie, co pracowników służby zdrowia do analizy skarg i do określania środków służących poprawie jakości usług zdrowotnych.

5.   Wnioski: w kierunku potwierdzenia praw zbiorowych

| 5.1 | Skuteczność praw indywidualnych zależeć będzie w znacznym stopniu od inicjatyw zbiorowych wspierających takie podejście i dlatego konieczne jest działanie na rzecz wdrażania demokracji zdrowotnej, co wiąże się ze zbiorową mobilizacją użytkowników i reprezentowaniem ich interesów na różnych płaszczyznach systemu. |
| --- | --- |

5.1

Skuteczność praw indywidualnych zależeć będzie w znacznym stopniu od inicjatyw zbiorowych wspierających takie podejście i dlatego konieczne jest działanie na rzecz wdrażania demokracji zdrowotnej, co wiąże się ze zbiorową mobilizacją użytkowników i reprezentowaniem ich interesów na różnych płaszczyznach systemu.

| 5.2 | Prawa pacjenta są jednym z wielu przejawów praw człowieka, ale w żadnym wypadku nie są odrębną kategorią. Mówią one o tym, że pacjent nie chce być traktowany inaczej, a szczególnie czuć się wykluczonym ze społeczeństwa. |
| --- | --- |

5.2

Prawa pacjenta są jednym z wielu przejawów praw człowieka, ale w żadnym wypadku nie są odrębną kategorią. Mówią one o tym, że pacjent nie chce być traktowany inaczej, a szczególnie czuć się wykluczonym ze społeczeństwa.

| 5.2.1 | Należy zauważyć, że użytkownicy systemu ochrony zdrowia wyrażają coraz żywiej ich wyczulenie na warunki leczenia opierając się na własnym doświadczeniu, także dlatego, że otrzymują coraz więcej informacji. |
| --- | --- |

5.2.1

Należy zauważyć, że użytkownicy systemu ochrony zdrowia wyrażają coraz żywiej ich wyczulenie na warunki leczenia opierając się na własnym doświadczeniu, także dlatego, że otrzymują coraz więcej informacji.

| 5.3 | Należy się więc zastanowić nad miejscem pacjenta w systemie decyzyjnym, który go dotyczy w trosce o przejrzystość procedur i poszanowanie każdej osoby. |
| --- | --- |

5.3

Należy się więc zastanowić nad miejscem pacjenta w systemie decyzyjnym, który go dotyczy w trosce o przejrzystość procedur i poszanowanie każdej osoby.

| 5.4 | Nie chodzi o zajmowanie postaw prawno-konsumenckich, ale o uznanie, że pacjent jest wystarczająco dojrzały, by uczestniczyć w podejmowaniu dotyczących go decyzji, w trosce o poszanowanie jego praw. |
| --- | --- |

5.4

Nie chodzi o zajmowanie postaw prawno-konsumenckich, ale o uznanie, że pacjent jest wystarczająco dojrzały, by uczestniczyć w podejmowaniu dotyczących go decyzji, w trosce o poszanowanie jego praw.

| 5.5 | Oddanie głosu użytkownikom i ich przedstawicielom okazuje się tym bardziej konieczne, że zagadnienia dotyczące zdrowia wchodzą w zakres innych dziedzin, takich jak metody produkcji, styl życia, warunki pracy, ochrona środowiska itp. Wiąże się to z wyborami społecznymi, gospodarczymi, etycznymi, które nie należą do samego tylko zakresu odpowiedzialności pracowników służby zdrowia. |
| --- | --- |

5.5

Oddanie głosu użytkownikom i ich przedstawicielom okazuje się tym bardziej konieczne, że zagadnienia dotyczące zdrowia wchodzą w zakres innych dziedzin, takich jak metody produkcji, styl życia, warunki pracy, ochrona środowiska itp. Wiąże się to z wyborami społecznymi, gospodarczymi, etycznymi, które nie należą do samego tylko zakresu odpowiedzialności pracowników służby zdrowia.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Karta praw podstawowych UE, dokumenty przyjęte przez Radę Europy i w prawie francuskim nr 2002-303 z 4 marca 2002 r.

1

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/72 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/72

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zapewnienia trwałej wydajności pracy w Europie

(2008/C 10/19)

Dnia 16 lutego 2007 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie Zapewnienia trwałej wydajności pracy w Europie.

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 17 lipca 2007 r. Sprawozdawcą była Leila KURKI.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26 i 27 września 2007 r. (posiedzenie z dnia 26 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 155 głosami za — 9 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Tradycyjne czynniki wzrostu gospodarczego (liczebność siły roboczej, inwestycje w środki produkcji oraz coraz wyższy poziom edukacji) należy uzupełnić o nowe elementy, dzięki którym możliwe będzie osiągnięcie trwałego wzrostu. Po pierwsze, tempo wzrostu wydajności musi być większe niż obecnie. Po drugie, trzeba znaleźć sposób, aby przynajmniej powstrzymać spadek podaży siły roboczej. Wreszcie po trzecie, trzeba uatrakcyjnić świat pracy. |
| --- | --- |

1.1

Tradycyjne czynniki wzrostu gospodarczego (liczebność siły roboczej, inwestycje w środki produkcji oraz coraz wyższy poziom edukacji) należy uzupełnić o nowe elementy, dzięki którym możliwe będzie osiągnięcie trwałego wzrostu. Po pierwsze, tempo wzrostu wydajności musi być większe niż obecnie. Po drugie, trzeba znaleźć sposób, aby przynajmniej powstrzymać spadek podaży siły roboczej. Wreszcie po trzecie, trzeba uatrakcyjnić świat pracy.

| 1.2 | Komitet uważa, że zadaniem Unii Europejskiej jest wspieranie wszystkich państw członkowskich i przedsiębiorstw w ich wysiłkach na rzecz zwiększenia trwałej wydajności, która jest głównym elementem strategii lizbońskiej. Należy aktywnie popularyzować koncepcję, że innowacje w zakresie jakości i innowacje społeczne wdrażane w miejscu pracy mają znaczący wpływ na sukces ekonomiczny. Komitet postuluje uwzględnienie tego aspektu w ramach oceny i reformy wytycznych polityki gospodarczej i wytycznych dotyczących zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.2

Komitet uważa, że zadaniem Unii Europejskiej jest wspieranie wszystkich państw członkowskich i przedsiębiorstw w ich wysiłkach na rzecz zwiększenia trwałej wydajności, która jest głównym elementem strategii lizbońskiej. Należy aktywnie popularyzować koncepcję, że innowacje w zakresie jakości i innowacje społeczne wdrażane w miejscu pracy mają znaczący wpływ na sukces ekonomiczny. Komitet postuluje uwzględnienie tego aspektu w ramach oceny i reformy wytycznych polityki gospodarczej i wytycznych dotyczących zatrudnienia.

| 1.3 | Komitet ponawia swój wniosek o opracowanie europejskiego wskaźnika opisującego jakość życia zawodowego. Wskaźnik ten wywodziłby się z opartych na badaniach kryteriów „dobrej pracy” i byłby regularnie obliczany i ogłaszany. Pomagałby ustalić, jak zmieniła się jakość życia zawodowego w Europie i jakich dokonano na tym polu usprawnień oraz jaki ma to wpływ na wydajność. Jednocześnie stanowiłby podstawę dla nowych inicjatyw w tym zakresie. |
| --- | --- |

1.3

Komitet ponawia swój wniosek o opracowanie europejskiego wskaźnika opisującego jakość życia zawodowego. Wskaźnik ten wywodziłby się z opartych na badaniach kryteriów „dobrej pracy” i byłby regularnie obliczany i ogłaszany. Pomagałby ustalić, jak zmieniła się jakość życia zawodowego w Europie i jakich dokonano na tym polu usprawnień oraz jaki ma to wpływ na wydajność. Jednocześnie stanowiłby podstawę dla nowych inicjatyw w tym zakresie.

| 1.4 | Opracowanie europejskiego wskaźnika jakości pracy wymaga utworzenia szerokiego forum. Dobrą podstawę dla utworzenia takiego forum może oferować będąca do dyspozycji Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego solidna i obejmująca wiele dziedzin specjalistyczna wiedza w zakresie wyzwań związanych ze zmianami zachodzącymi w miejscu pracy i reagowania na takie wyzwania. Zależnie od swojego programu prac zagadnieniem tym mogłoby zająć się również Centrum Monitorowania Rynku Pracy. |
| --- | --- |

1.4

Opracowanie europejskiego wskaźnika jakości pracy wymaga utworzenia szerokiego forum. Dobrą podstawę dla utworzenia takiego forum może oferować będąca do dyspozycji Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego solidna i obejmująca wiele dziedzin specjalistyczna wiedza w zakresie wyzwań związanych ze zmianami zachodzącymi w miejscu pracy i reagowania na takie wyzwania. Zależnie od swojego programu prac zagadnieniem tym mogłoby zająć się również Centrum Monitorowania Rynku Pracy.

| 1.5 | Komitet wzywa Komisję do zlecenia dalszych badań na temat powiązań między jakością życia zawodowego a wydajnością. Potrzebna jest pogłębiona analiza czynników sprzyjających trwałej wydajności pracy. W tym kontekście instytucje UE i państwa członkowskie mogłyby lepiej niż dotychczas wykorzystywać badania i analizy sporządzane przez Europejską Fundację na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy z siedzibą w Dublinie i Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy z siedzibą w Bilbao. |
| --- | --- |

1.5

Komitet wzywa Komisję do zlecenia dalszych badań na temat powiązań między jakością życia zawodowego a wydajnością. Potrzebna jest pogłębiona analiza czynników sprzyjających trwałej wydajności pracy. W tym kontekście instytucje UE i państwa członkowskie mogłyby lepiej niż dotychczas wykorzystywać badania i analizy sporządzane przez Europejską Fundację na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy z siedzibą w Dublinie i Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy z siedzibą w Bilbao.

| 1.6 | Komitet uważa, że warto byłoby podkreślić znaczenie innowacji w miejscu pracy i nowych rodzajów umiejętności zawodowych oraz wzorców zarządzania w inicjatywach UE w zakresie innowacji i szkoleń (np. w programie ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji, w programach funduszy strukturalnych, w zintegrowanym programie uczenia się przez całe życie). Partnerzy społeczni ponoszą tu główną odpowiedzialność za opracowanie, wdrożenie i ocenę projektów. |
| --- | --- |

1.6

Komitet uważa, że warto byłoby podkreślić znaczenie innowacji w miejscu pracy i nowych rodzajów umiejętności zawodowych oraz wzorców zarządzania w inicjatywach UE w zakresie innowacji i szkoleń (np. w programie ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji, w programach funduszy strukturalnych, w zintegrowanym programie uczenia się przez całe życie). Partnerzy społeczni ponoszą tu główną odpowiedzialność za opracowanie, wdrożenie i ocenę projektów.

| 1.7 | Komitet postuluje, aby państwa członkowskie wdrożyły programy na rzecz poprawy jakości i wydajności pracy w ramach swoich programów w dziedzinie zatrudnienia i polityki w zakresie innowacji. Wiele krajów dysponuje krajowymi centrami wydajności i ośrodkami badań nad pracą, które to instytucje mogłyby uczestniczyć w takich inicjatywach. Partnerzy społeczni mają do odegrania kluczową rolę w planowaniu i praktycznej realizacji projektów. |
| --- | --- |

1.7

Komitet postuluje, aby państwa członkowskie wdrożyły programy na rzecz poprawy jakości i wydajności pracy w ramach swoich programów w dziedzinie zatrudnienia i polityki w zakresie innowacji. Wiele krajów dysponuje krajowymi centrami wydajności i ośrodkami badań nad pracą, które to instytucje mogłyby uczestniczyć w takich inicjatywach. Partnerzy społeczni mają do odegrania kluczową rolę w planowaniu i praktycznej realizacji projektów.

| 1.8 | Debata i konkretne inicjatywy w zakresie trwałej wydajności muszą być kontynuowane na różnych forach europejskich, w państwach członkowskich i w przedsiębiorstwach. Komitet może wnieść w ten proces istotny wkład poprzez przedstawienie poglądów społeczeństwa obywatelskiego na ten temat, szczególnie za pośrednictwem opinii w sprawie polityki gospodarczej oraz dotyczącej zatrudnienia i innowacji. |
| --- | --- |

1.8

Debata i konkretne inicjatywy w zakresie trwałej wydajności muszą być kontynuowane na różnych forach europejskich, w państwach członkowskich i w przedsiębiorstwach. Komitet może wnieść w ten proces istotny wkład poprzez przedstawienie poglądów społeczeństwa obywatelskiego na ten temat, szczególnie za pośrednictwem opinii w sprawie polityki gospodarczej oraz dotyczącej zatrudnienia i innowacji.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Trwały wzrost gospodarczy i wysoka stopa zatrudnienia są podstawą dla dobrobytu Europy. Celem UE jest zapewnienie „trwałego rozwoju Europy, którego podstawą jest zrównoważony wzrost gospodarczy oraz stabilność cen, społeczna gospodarka rynkowa o wysokiej konkurencyjności zmierzająca do pełnego zatrudnienia i postępu społecznego oraz wysoki poziom ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego” (1). Można to osiągnąć jedynie poprzez szybszy wzrost wydajności we wszystkich sektorach gospodarki (2). Wzrost wydajności zwiększa dobrobyt obywateli, jeśli opiera się na poprawie jakości życia zawodowego i zwiększeniu liczby miejsc pracy. Trwały wzrost wydajności pozwala osiągnąć dobry stan finansów publicznych oraz zagwarantować starzejącemu się społeczeństwu ciągłość świadczenia usług w zakresie opieki społecznej i zdrowotnej. Jednocześnie prowadzi do tworzenia wysokiej jakości nowych miejsc pracy. Tak oto trwały wzrost wydajności przyczynia się do realizacji gospodarczych, społecznych i ekologicznych celów strategii lizbońskiej. |
| --- | --- |

2.1

Trwały wzrost gospodarczy i wysoka stopa zatrudnienia są podstawą dla dobrobytu Europy. Celem UE jest zapewnienie „trwałego rozwoju Europy, którego podstawą jest zrównoważony wzrost gospodarczy oraz stabilność cen, społeczna gospodarka rynkowa o wysokiej konkurencyjności zmierzająca do pełnego zatrudnienia i postępu społecznego oraz wysoki poziom ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego” (1). Można to osiągnąć jedynie poprzez szybszy wzrost wydajności we wszystkich sektorach gospodarki (2). Wzrost wydajności zwiększa dobrobyt obywateli, jeśli opiera się na poprawie jakości życia zawodowego i zwiększeniu liczby miejsc pracy. Trwały wzrost wydajności pozwala osiągnąć dobry stan finansów publicznych oraz zagwarantować starzejącemu się społeczeństwu ciągłość świadczenia usług w zakresie opieki społecznej i zdrowotnej. Jednocześnie prowadzi do tworzenia wysokiej jakości nowych miejsc pracy. Tak oto trwały wzrost wydajności przyczynia się do realizacji gospodarczych, społecznych i ekologicznych celów strategii lizbońskiej.

| 2.2 | W okresie powojennym wydajność pracy w Europie systematycznie rosła. Nawet pod koniec lat 60. rosła rocznie średnio o ok. 5 % na przepracowaną godzinę. Od lat 80. przyrost wydajności pracy zaczął spowalniać, osiągając na początku XXI wieku średni roczny poziom wzrostu wysokości jedynie 1-2 %. Zmiany wyników dotyczących wydajności obserwowane w ostatnich latach w państwach członkowskich UE można tłumaczyć wieloma czynnikami o różnym wpływie. Średni wzrost wydajności pracy w Europie poprawiło przystąpienie nowych państw członkowskich, w których wyjściowy poziom wydajności jest niższy niż w starych państwach członkowskich. Jednak od 1995 r. zwiększyła się w całej Europie liczba miejsc pracy o niskiej wydajności. Obejmują one nisko płatne i niewymagające wysokich kwalifikacji stanowiska pracy w sektorze usług oraz wiele miejsc pracy, gdzie pracowników zatrudnia się na podstawie nietypowych umów. Trend ten przyczynił się do niższego wzrostu wydajności pracy (3). |
| --- | --- |

2.2

W okresie powojennym wydajność pracy w Europie systematycznie rosła. Nawet pod koniec lat 60. rosła rocznie średnio o ok. 5 % na przepracowaną godzinę. Od lat 80. przyrost wydajności pracy zaczął spowalniać, osiągając na początku XXI wieku średni roczny poziom wzrostu wysokości jedynie 1-2 %. Zmiany wyników dotyczących wydajności obserwowane w ostatnich latach w państwach członkowskich UE można tłumaczyć wieloma czynnikami o różnym wpływie. Średni wzrost wydajności pracy w Europie poprawiło przystąpienie nowych państw członkowskich, w których wyjściowy poziom wydajności jest niższy niż w starych państwach członkowskich. Jednak od 1995 r. zwiększyła się w całej Europie liczba miejsc pracy o niskiej wydajności. Obejmują one nisko płatne i niewymagające wysokich kwalifikacji stanowiska pracy w sektorze usług oraz wiele miejsc pracy, gdzie pracowników zatrudnia się na podstawie nietypowych umów. Trend ten przyczynił się do niższego wzrostu wydajności pracy (3).

| 2.3 | W sektorze wytwórczym najszybszy wzrost wydajności odnotowano w branżach o największym znaczeniu technologii. Udział tych gałęzi przemysłu w całkowitej produkcji jest niewielki, co Komisja uważa za zapowiedź potencjalnych problemów. Im większy ich udział w wartości dodanej, w tym większym stopniu przyczyniają się do wzrostu wydajności i realnych płac w gospodarce. Te gałęzie przemysłu niezmiennie przodują w innowacjach oraz w modernizacji i rozpowszechnianiu nowych technologii, również ponad granicami (4). |
| --- | --- |

2.3

W sektorze wytwórczym najszybszy wzrost wydajności odnotowano w branżach o największym znaczeniu technologii. Udział tych gałęzi przemysłu w całkowitej produkcji jest niewielki, co Komisja uważa za zapowiedź potencjalnych problemów. Im większy ich udział w wartości dodanej, w tym większym stopniu przyczyniają się do wzrostu wydajności i realnych płac w gospodarce. Te gałęzie przemysłu niezmiennie przodują w innowacjach oraz w modernizacji i rozpowszechnianiu nowych technologii, również ponad granicami (4).

| 2.4 | Słaby wzrost wydajności w prywatnym i publicznym sektorze usług w ostatnich latach jest zdecydowanie poważnym problemem. Należy jednak pamiętać, że trudniej jest mierzyć wzrost wydajności w tym sektorze przy wykorzystaniu tych samych wskaźników co w odniesieniu do sektora produkcji, o ile w ogóle jest to możliwe. Pomimo tego, że w usługach zwiększyło się wykorzystanie różnego rodzaju innowacji, takich jak zastosowanie technologii ICT, nie znalazło to odzwierciedlenia w postaci wzrostu wydajności w statystykach dotyczących wydajności. Innowacje w sektorze usług wprowadzane są zwykle raczej dzięki nabytkom technologicznym (technologie ICT, zmiany organizacyjne i kapitał ludzki) niż bezpośrednim wydatkom samych firm usługowych na badania i rozwój (5). Tym samym dokonywanie mechanicznych obliczeń w celu porównania wydajności może prowadzić do błędnych wniosków, o ile nie weźmie się pod uwagę istoty różnych sektorów. Odnosi się to również do usług publicznych, w wypadku których cele dotyczące wzrostu wydajności muszą uwzględniać także zamierzenia polityki społecznej i publicznej, jak również wymóg zagwarantowania środowiska sprzyjającego innowacjom i wzrostowi wydajności. |
| --- | --- |

2.4

Słaby wzrost wydajności w prywatnym i publicznym sektorze usług w ostatnich latach jest zdecydowanie poważnym problemem. Należy jednak pamiętać, że trudniej jest mierzyć wzrost wydajności w tym sektorze przy wykorzystaniu tych samych wskaźników co w odniesieniu do sektora produkcji, o ile w ogóle jest to możliwe. Pomimo tego, że w usługach zwiększyło się wykorzystanie różnego rodzaju innowacji, takich jak zastosowanie technologii ICT, nie znalazło to odzwierciedlenia w postaci wzrostu wydajności w statystykach dotyczących wydajności. Innowacje w sektorze usług wprowadzane są zwykle raczej dzięki nabytkom technologicznym (technologie ICT, zmiany organizacyjne i kapitał ludzki) niż bezpośrednim wydatkom samych firm usługowych na badania i rozwój (5). Tym samym dokonywanie mechanicznych obliczeń w celu porównania wydajności może prowadzić do błędnych wniosków, o ile nie weźmie się pod uwagę istoty różnych sektorów. Odnosi się to również do usług publicznych, w wypadku których cele dotyczące wzrostu wydajności muszą uwzględniać także zamierzenia polityki społecznej i publicznej, jak również wymóg zagwarantowania środowiska sprzyjającego innowacjom i wzrostowi wydajności.

| 2.5 | Wzrost zatrudnienia i zwiększanie wydajności nie wykluczają się wzajemnie. Wręcz przeciwnie wspólnie wspierają cele strategii lizbońskiej dotyczące zwiększenia ilości miejsc pracy o wyższej jakości. Zdaniem Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) wydajne zatrudnienie stanowi podstawę godnej pracy (6). Trwały wzrost wydajności i rosnąca stopa zatrudnienia to rozsądny sposób zmniejszania udziału pracy nierejestrowanej w gospodarce. |
| --- | --- |

2.5

Wzrost zatrudnienia i zwiększanie wydajności nie wykluczają się wzajemnie. Wręcz przeciwnie wspólnie wspierają cele strategii lizbońskiej dotyczące zwiększenia ilości miejsc pracy o wyższej jakości. Zdaniem Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) wydajne zatrudnienie stanowi podstawę godnej pracy (6). Trwały wzrost wydajności i rosnąca stopa zatrudnienia to rozsądny sposób zmniejszania udziału pracy nierejestrowanej w gospodarce.

| 2.6 | Zmienia się struktura gospodarki w krajach europejskich, a w zakresie czynników produkcji obserwuje się coraz wyraźniejsze przesunięcie punktu ciężkości z kapitału fizycznego na kapitał ludzki. Według Komisji już zmieniła się charakterystyka popytu na pracę — zmniejszył się popyt na pracowników o kwalifikacjach tradycyjnych na rzecz pracowników wysoko wykwalifikowanych. Odzwierciedla to raczej zmiany w samych miejscach pracy niż zmiany w sektorowej strukturze zatrudnienia. W latach 1995-2000 ponad dwie trzecie wszystkich nowych miejsc pracy wymagających wysokich lub średnich kwalifikacji i bardzo dużą część nowych miejsc prac dla pracowników nisko wykwalifikowanych należy przypisać szybko rozwijającym się sektorom o intensywnym wykorzystaniu wiedzy (7). W szczególności w usługach dla przedsiębiorstw zwiększono liczbę pracowników i będą one odgrywać w przyszłości główną rolę w zapewnianiu nowych miejsc pracy oraz rekompensować zmniejszenie zatrudnienia i racjonalizację w przemyśle wytwórczym (8). |
| --- | --- |

2.6

Zmienia się struktura gospodarki w krajach europejskich, a w zakresie czynników produkcji obserwuje się coraz wyraźniejsze przesunięcie punktu ciężkości z kapitału fizycznego na kapitał ludzki. Według Komisji już zmieniła się charakterystyka popytu na pracę — zmniejszył się popyt na pracowników o kwalifikacjach tradycyjnych na rzecz pracowników wysoko wykwalifikowanych. Odzwierciedla to raczej zmiany w samych miejscach pracy niż zmiany w sektorowej strukturze zatrudnienia. W latach 1995-2000 ponad dwie trzecie wszystkich nowych miejsc pracy wymagających wysokich lub średnich kwalifikacji i bardzo dużą część nowych miejsc prac dla pracowników nisko wykwalifikowanych należy przypisać szybko rozwijającym się sektorom o intensywnym wykorzystaniu wiedzy (7). W szczególności w usługach dla przedsiębiorstw zwiększono liczbę pracowników i będą one odgrywać w przyszłości główną rolę w zapewnianiu nowych miejsc pracy oraz rekompensować zmniejszenie zatrudnienia i racjonalizację w przemyśle wytwórczym (8).

| 2.7 | Z perspektywy jednostki wzrost wydajności oznacza większą pewność zatrudnienia oraz więcej szans na doskonalenie w pracy i wyższe zarobki. Podnosi to kwalifikacje pracowników i zwiększa ich możliwości znalezienia zatrudnienia w zmieniającym się środowisku. |
| --- | --- |

2.7

Z perspektywy jednostki wzrost wydajności oznacza większą pewność zatrudnienia oraz więcej szans na doskonalenie w pracy i wyższe zarobki. Podnosi to kwalifikacje pracowników i zwiększa ich możliwości znalezienia zatrudnienia w zmieniającym się środowisku.

| 2.8 | Większa wydajność to kwestia zasadnicza dla przedsiębiorstw, gdyż jest ona kluczem do ich konkurencyjności. Ponieważ w znacznej mierze to rynki światowe dyktują ceny, a wydajności nie da się zwiększać w nieskończoność tradycyjnymi inwestycjami w maszyny i wyposażenie, konieczne jest znalezienie innych sposobów. Dla przedsiębiorstw przyrost wydajności oznacza wolniejszy wzrost kosztów, wyższą konkurencyjność cenową i większy potencjał płacowy, większe bezpieczeństwo stanowisk pracy (a więc i większy popyt na nie), ewoluowanie zadań i organizacji pracy, oferowanie klientom większej wartości dodanej przy ograniczeniu zasobów, poprawę rentowności, perspektywy na rozwój i utrzymanie się na rynku oraz podstawy dla inwestycji i rozwijania działalności. |
| --- | --- |

2.8

Większa wydajność to kwestia zasadnicza dla przedsiębiorstw, gdyż jest ona kluczem do ich konkurencyjności. Ponieważ w znacznej mierze to rynki światowe dyktują ceny, a wydajności nie da się zwiększać w nieskończoność tradycyjnymi inwestycjami w maszyny i wyposażenie, konieczne jest znalezienie innych sposobów. Dla przedsiębiorstw przyrost wydajności oznacza wolniejszy wzrost kosztów, wyższą konkurencyjność cenową i większy potencjał płacowy, większe bezpieczeństwo stanowisk pracy (a więc i większy popyt na nie), ewoluowanie zadań i organizacji pracy, oferowanie klientom większej wartości dodanej przy ograniczeniu zasobów, poprawę rentowności, perspektywy na rozwój i utrzymanie się na rynku oraz podstawy dla inwestycji i rozwijania działalności.

| 2.9 | Wzrost gospodarczy w Europie tradycyjnie uzależniony był od liczebności siły roboczej, stopnia inwestycji w czynniki produkcji oraz coraz wyższego poziomu edukacji. Obecnie model ten nie funkcjonuje już tak dobrze jak powinien. Podaż siły roboczej już nie przyrasta, lecz raczej maleje. Przedsiębiorstwa coraz mniej chętnie inwestują w kapitał materialny. Praca, wcześniej opierająca się na dużym nakładzie siły roboczej, ewoluowała w kierunku kapitałochłonności, a kapitał ludzki coraz bardziej zyskuje na znaczeniu. Coraz częściej obserwuje się też przesunięcie akcentu z pracy fizycznej wymagającej niskich kwalifikacji ku wymagającej specjalnego wykształcenia pracy opartej na wiedzy specjalistycznej. Inwestycje w samo tylko podstawowe kształcenie zawodowe nie przekładają się już na tak duży jak dotąd wzrost wydajności. |
| --- | --- |

2.9

Wzrost gospodarczy w Europie tradycyjnie uzależniony był od liczebności siły roboczej, stopnia inwestycji w czynniki produkcji oraz coraz wyższego poziomu edukacji. Obecnie model ten nie funkcjonuje już tak dobrze jak powinien. Podaż siły roboczej już nie przyrasta, lecz raczej maleje. Przedsiębiorstwa coraz mniej chętnie inwestują w kapitał materialny. Praca, wcześniej opierająca się na dużym nakładzie siły roboczej, ewoluowała w kierunku kapitałochłonności, a kapitał ludzki coraz bardziej zyskuje na znaczeniu. Coraz częściej obserwuje się też przesunięcie akcentu z pracy fizycznej wymagającej niskich kwalifikacji ku wymagającej specjalnego wykształcenia pracy opartej na wiedzy specjalistycznej. Inwestycje w samo tylko podstawowe kształcenie zawodowe nie przekładają się już na tak duży jak dotąd wzrost wydajności.

| 2.10 | Wzrost gospodarczy w niektórych państwach członkowskich stymulowały również środki fiskalne (np. cięcia w podatkach od osób prawnych i od wynagrodzeń za pracę) i zwiększona konsumpcja prywatna (np. dzięki polityce stóp procentowych, opodatkowaniu). Niemniej zakres stosowania tych czynników wzrostu jest ograniczony i muszą być one oceniane pod kątem zarówno konkurencji podatkowej, jak i utrzymania infrastruktury publicznej. |
| --- | --- |

2.10

Wzrost gospodarczy w niektórych państwach członkowskich stymulowały również środki fiskalne (np. cięcia w podatkach od osób prawnych i od wynagrodzeń za pracę) i zwiększona konsumpcja prywatna (np. dzięki polityce stóp procentowych, opodatkowaniu). Niemniej zakres stosowania tych czynników wzrostu jest ograniczony i muszą być one oceniane pod kątem zarówno konkurencji podatkowej, jak i utrzymania infrastruktury publicznej.

| 2.11 | Oprócz wymienionych wyżej czynników konieczne jest stworzenie nowych elementów generujących wzrost. Poza wymiernymi czynnikami o powodzeniu decydują dziś także czynniki niematerialne, a zwłaszcza zdolność kierownictwa do motywowania pracowników i wykorzystania ich umiejętności. |
| --- | --- |

2.11

Oprócz wymienionych wyżej czynników konieczne jest stworzenie nowych elementów generujących wzrost. Poza wymiernymi czynnikami o powodzeniu decydują dziś także czynniki niematerialne, a zwłaszcza zdolność kierownictwa do motywowania pracowników i wykorzystania ich umiejętności.

| 2.11.1 | Po pierwsze, tempo wzrostu wydajności firm musi być wyższe niż obecnie. Wymaga to strategii mających na celu stworzenie środowiska sprzyjającego trwałemu rozwojowi przedsiębiorstw i innowacji oraz zapewnienie zdrowej konkurencji. Jest to jedyny sposób zwiększenia ogólnej wielkości gospodarczego tortu do podziału. |
| --- | --- |

2.11.1

Po pierwsze, tempo wzrostu wydajności firm musi być wyższe niż obecnie. Wymaga to strategii mających na celu stworzenie środowiska sprzyjającego trwałemu rozwojowi przedsiębiorstw i innowacji oraz zapewnienie zdrowej konkurencji. Jest to jedyny sposób zwiększenia ogólnej wielkości gospodarczego tortu do podziału.

| 2.11.2 | Po drugie, trzeba znaleźć sposób, aby przynajmniej powstrzymać spadek podaży siły roboczej. Niektóre państwa członkowskie w ciągu najbliższych dziesięciu lat utracą około 15 % swej siły roboczej. Stopa zatrudnienia musi być utrzymywana na wysokim poziomie poprzez skuteczniejszą politykę dotyczącą siły roboczej, imigrację i integrację pracowników wykwalifikowanych, rozwiązania służące godzeniu życia zawodowego i rodzinnego oraz środki zapewniania równości płci, a także poprzez reformę systemów emerytalnych. Pomaganie pracownikom w radzeniu sobie w miejscu pracy oraz podtrzymywanie ich motywacji do pracy to podstawowe sposoby zachęcania do późniejszego przechodzenia na emeryturę. |
| --- | --- |

2.11.2

Po drugie, trzeba znaleźć sposób, aby przynajmniej powstrzymać spadek podaży siły roboczej. Niektóre państwa członkowskie w ciągu najbliższych dziesięciu lat utracą około 15 % swej siły roboczej. Stopa zatrudnienia musi być utrzymywana na wysokim poziomie poprzez skuteczniejszą politykę dotyczącą siły roboczej, imigrację i integrację pracowników wykwalifikowanych, rozwiązania służące godzeniu życia zawodowego i rodzinnego oraz środki zapewniania równości płci, a także poprzez reformę systemów emerytalnych. Pomaganie pracownikom w radzeniu sobie w miejscu pracy oraz podtrzymywanie ich motywacji do pracy to podstawowe sposoby zachęcania do późniejszego przechodzenia na emeryturę.

| 2.11.3 | Wreszcie po trzecie, trzeba uatrakcyjnić świat pracy. Znaczna liczba zatrudnionych to osoby w wieku od 40 do 54 lat, co dla gospodarki stanowi niemałe wyzwanie. Jednocześnie ogromne znaczenie ma zapobieganie porzucaniu nauki przez młodzież i sprawienie, by włączyła się w życie zawodowe. Należy poprawić jakość pracy i dostępność wykwalifikowanych pracowników, tak aby można było lepiej wykorzystywać zdobycze nowych technologii, innowacji, badań i rozwoju. |
| --- | --- |

2.11.3

Wreszcie po trzecie, trzeba uatrakcyjnić świat pracy. Znaczna liczba zatrudnionych to osoby w wieku od 40 do 54 lat, co dla gospodarki stanowi niemałe wyzwanie. Jednocześnie ogromne znaczenie ma zapobieganie porzucaniu nauki przez młodzież i sprawienie, by włączyła się w życie zawodowe. Należy poprawić jakość pracy i dostępność wykwalifikowanych pracowników, tak aby można było lepiej wykorzystywać zdobycze nowych technologii, innowacji, badań i rozwoju.

| 2.12 | Rada Europejska systematycznie podkreśla konieczność inwestowania w celu poprawy jakości pracy, między innymi przy pomocy wskaźników jakości (9). W trakcie przewodnictwa Finlandii w UE rozpoczęta została debata w sprawie znaczenia wydajności dla strategii lizbońskiej. Finlandia zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o sporządzenie opinii w sprawie jakości życia zawodowego, wydajności oraz zatrudnienia w kontekście globalizacji i przemian demograficznych (10). Komitet przyjął opinię na ten temat we wrześniu 2006 r. |
| --- | --- |

2.12

Rada Europejska systematycznie podkreśla konieczność inwestowania w celu poprawy jakości pracy, między innymi przy pomocy wskaźników jakości (9). W trakcie przewodnictwa Finlandii w UE rozpoczęta została debata w sprawie znaczenia wydajności dla strategii lizbońskiej. Finlandia zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o sporządzenie opinii w sprawie jakości życia zawodowego, wydajności oraz zatrudnienia w kontekście globalizacji i przemian demograficznych (10). Komitet przyjął opinię na ten temat we wrześniu 2006 r.

| 2.13 | Prezydencja niemiecka kontynuowała debatę poświeconą jakości życia zawodowego. Pojęcie „dobra praca” stanowi praktyczne odzwierciedlenie celu strategii lizbońskiej, polegającego na stworzeniu lepszych i liczniejszych miejsc pracy (11). Na nieformalnym posiedzeniu ministrów pracy i spraw społecznych w Berlinie w styczniu 2007 r. Niemcy, Portugalia i Słowenia w konkluzjach (12) wspólnie podkreśliły znaczenie „dobrej pracy”. W konkluzjach z posiedzenia w dniach 8-9 marca Rada Europejska podkreśliła rolę „dobrej pracy” w zwiększaniu zatrudnienia w państwach członkowskich i wzmacnianiu europejskiego modelu społecznego. Zdaniem Rady zasady leżące u podstaw „dobrej pracy” to prawa pracownicze i udział pracowników, równe szanse, bezpieczeństwo i higiena pracy oraz organizacja pracy w sposób sprzyjający życiu rodzinnemu (13). |
| --- | --- |

2.13

Prezydencja niemiecka kontynuowała debatę poświeconą jakości życia zawodowego. Pojęcie „dobra praca” stanowi praktyczne odzwierciedlenie celu strategii lizbońskiej, polegającego na stworzeniu lepszych i liczniejszych miejsc pracy (11). Na nieformalnym posiedzeniu ministrów pracy i spraw społecznych w Berlinie w styczniu 2007 r. Niemcy, Portugalia i Słowenia w konkluzjach (12) wspólnie podkreśliły znaczenie „dobrej pracy”. W konkluzjach z posiedzenia w dniach 8-9 marca Rada Europejska podkreśliła rolę „dobrej pracy” w zwiększaniu zatrudnienia w państwach członkowskich i wzmacnianiu europejskiego modelu społecznego. Zdaniem Rady zasady leżące u podstaw „dobrej pracy” to prawa pracownicze i udział pracowników, równe szanse, bezpieczeństwo i higiena pracy oraz organizacja pracy w sposób sprzyjający życiu rodzinnemu (13).

| 2.14 | W programach europejskich w taki czy inny sposób zwraca się uwagę na rozwój życia zawodowego i zdolności dostosowania środowiska pracy do niełatwych zmian. Niestety zwykle zawierają one pojedyncze propozycje, a nie spójne podejście wytyczające kierunek działań. Dodatkowym problemem jest słabe skoordynowanie programów, co sprawia, że nie widać ewentualnych postępów w zakresie trwałej wydajności lub ich braku. |
| --- | --- |

2.14

W programach europejskich w taki czy inny sposób zwraca się uwagę na rozwój życia zawodowego i zdolności dostosowania środowiska pracy do niełatwych zmian. Niestety zwykle zawierają one pojedyncze propozycje, a nie spójne podejście wytyczające kierunek działań. Dodatkowym problemem jest słabe skoordynowanie programów, co sprawia, że nie widać ewentualnych postępów w zakresie trwałej wydajności lub ich braku.

| 2.15 | Zasadniczą kwestią jest pobudzanie wzrostu wydajności przedsiębiorstw przy jednoczesnym wsparciu potencjału pracowników, jako jednostek oraz jako zbiorowości, tak aby równocześnie ułatwić im zachowanie zdolności i motywacji do pracy w obliczu zmieniających się uwarunkowań. |
| --- | --- |

2.15

Zasadniczą kwestią jest pobudzanie wzrostu wydajności przedsiębiorstw przy jednoczesnym wsparciu potencjału pracowników, jako jednostek oraz jako zbiorowości, tak aby równocześnie ułatwić im zachowanie zdolności i motywacji do pracy w obliczu zmieniających się uwarunkowań.

3.   Trwały wzrost wydajności jako czynnik sukcesu

| 3.1 | Analizując wydajność i zatrudnienie, trzeba dokonać rozróżnienia pomiędzy krótko- a długoterminowym oddziaływaniem. W krótszej perspektywie może pojawić się ujemna korelacja pomiędzy wzrostem wydajności a zatrudnieniem. Zmiany strukturalne w przemyśle wydają się zwiększać średni wzrost wydajności pracy, lecz jednocześnie zmniejszać stopę zatrudnienia (14). W tych warunkach konieczne są silne impulsy ze strony polityki rynku pracy, gdyż niektóre kwalifikacje zawodowe pracowników są przestarzałe, a to prowadzi do bezrobocia. Konieczne są nowe formy ochrony przed zwalnianiem pracowników i bezrobociem, tak aby można było w elastyczny sposób wykorzystać umiejętności i wiedzę jak największej liczby pracowników. W swojej opinii w sprawie wytycznych dotyczących polityk zatrudnienia Komitet przedstawia szereg zaleceń odnośnie do zwiększenia skuteczności środków działania (15). |
| --- | --- |

3.1

Analizując wydajność i zatrudnienie, trzeba dokonać rozróżnienia pomiędzy krótko- a długoterminowym oddziaływaniem. W krótszej perspektywie może pojawić się ujemna korelacja pomiędzy wzrostem wydajności a zatrudnieniem. Zmiany strukturalne w przemyśle wydają się zwiększać średni wzrost wydajności pracy, lecz jednocześnie zmniejszać stopę zatrudnienia (14). W tych warunkach konieczne są silne impulsy ze strony polityki rynku pracy, gdyż niektóre kwalifikacje zawodowe pracowników są przestarzałe, a to prowadzi do bezrobocia. Konieczne są nowe formy ochrony przed zwalnianiem pracowników i bezrobociem, tak aby można było w elastyczny sposób wykorzystać umiejętności i wiedzę jak największej liczby pracowników. W swojej opinii w sprawie wytycznych dotyczących polityk zatrudnienia Komitet przedstawia szereg zaleceń odnośnie do zwiększenia skuteczności środków działania (15).

| 3.2 | W długim okresie możliwe jest zwiększenie stopy zatrudnienia poprzez wzrost wydajności pracy. W szczególności połączenie technologii z pewnymi elementami jakości pracy generuje wzrost, który z kolei prowadzi do powstawania miejsc pracy i zwiększenia stopy zatrudnienia. Nie działa to jednak automatycznie. Jest to raczej zjawisko uzależnione od zdolności przemysłu do wzrostu opartego na dużym nakładzie pracy oraz do sprzyjania długoterminowemu zwiększaniu wydajności, co jest związane zarówno z jakością wykonywania pracy, jak i z zadowoleniem z pracy (16). |
| --- | --- |

3.2

W długim okresie możliwe jest zwiększenie stopy zatrudnienia poprzez wzrost wydajności pracy. W szczególności połączenie technologii z pewnymi elementami jakości pracy generuje wzrost, który z kolei prowadzi do powstawania miejsc pracy i zwiększenia stopy zatrudnienia. Nie działa to jednak automatycznie. Jest to raczej zjawisko uzależnione od zdolności przemysłu do wzrostu opartego na dużym nakładzie pracy oraz do sprzyjania długoterminowemu zwiększaniu wydajności, co jest związane zarówno z jakością wykonywania pracy, jak i z zadowoleniem z pracy (16).

| 3.3 | Przedsiębiorstwa mogą zwiększać wydajność na wiele sposobów. Na przykład niektóre spółki giełdowe oceniają swoją krótkoterminową konkurencyjność na podstawie kwartalnej analizy przychodów i kosztów. Metodę szybkich zysków stosuje się tam, gdzie nie dokonuje się żadnych inwestycji w czynniki produkcji ani nie zwraca uwagi na umiejętności i potencjał pracowników. W niektórych przypadkach przedsiębiorstwa nie mają możliwości finansowych, by podejmować takie działania. Dodatkowo warunki płacy i zatrudnienia równa się często do poziomu minimalnych wymogów, co ma poważne, długoterminowe konsekwencje społeczne. Takie podejście stanowi zagrożenie dla światowej konkurencyjności Europy. Mało wydajną pracą, kiepskimi warunkami pracy i niskimi płacami nie uda jej się pokonać konkurentów. |
| --- | --- |

3.3

Przedsiębiorstwa mogą zwiększać wydajność na wiele sposobów. Na przykład niektóre spółki giełdowe oceniają swoją krótkoterminową konkurencyjność na podstawie kwartalnej analizy przychodów i kosztów. Metodę szybkich zysków stosuje się tam, gdzie nie dokonuje się żadnych inwestycji w czynniki produkcji ani nie zwraca uwagi na umiejętności i potencjał pracowników. W niektórych przypadkach przedsiębiorstwa nie mają możliwości finansowych, by podejmować takie działania. Dodatkowo warunki płacy i zatrudnienia równa się często do poziomu minimalnych wymogów, co ma poważne, długoterminowe konsekwencje społeczne. Takie podejście stanowi zagrożenie dla światowej konkurencyjności Europy. Mało wydajną pracą, kiepskimi warunkami pracy i niskimi płacami nie uda jej się pokonać konkurentów.

| 3.4 | Efektywność mocy produkcyjnej tradycyjnie zwiększa się, unowocześniając warunki produkcji i opracowując taką organizację produkcji, która lepiej będzie odpowiadała zapotrzebowaniu. Poczyniono inwestycje w maszyny i wyposażenie. W związku z tym wzrósł ogólny poziom wydajności. Wydajność można poprawiać małymi etapami poprzez techniczną racjonalizację i usprawnienia oraz poprzez udoskonalenie produktów i usług bardziej zaawansowanymi metodami produkcji. Jednak to może być za mało, jeśli nie działają skutecznie mechanizmy współpracy w miejscu pracy, jeśli pracownicy nie mają motywacji do pracy lub gdy niewystarczające warunki pracy utrudniają osiągnięcie efektów. |
| --- | --- |

3.4

Efektywność mocy produkcyjnej tradycyjnie zwiększa się, unowocześniając warunki produkcji i opracowując taką organizację produkcji, która lepiej będzie odpowiadała zapotrzebowaniu. Poczyniono inwestycje w maszyny i wyposażenie. W związku z tym wzrósł ogólny poziom wydajności. Wydajność można poprawiać małymi etapami poprzez techniczną racjonalizację i usprawnienia oraz poprzez udoskonalenie produktów i usług bardziej zaawansowanymi metodami produkcji. Jednak to może być za mało, jeśli nie działają skutecznie mechanizmy współpracy w miejscu pracy, jeśli pracownicy nie mają motywacji do pracy lub gdy niewystarczające warunki pracy utrudniają osiągnięcie efektów.

| 3.5 | Utrzymanie wzrostu gospodarczego wymaga głębszych reform strukturalnych. Wydajność można szybko poprawić za pomocą terapii szokowej, polegającej na całkowitej reorganizacji funkcjonowania przedsiębiorstwa, która w rezultacie nakieruje na nową ścieżkę wzrostu. W takim przypadku w nieunikniony sposób znikną miejsca pracy wymagające przestarzałych kwalifikacji, ale jednocześnie na ich miejsce pojawią się nowe stanowiska, często lepsze pod względem jakości. Firmy, które dokonują modernizacji, wypuszczają nowe produkty i opracowują nowe łańcuchy wartości. W tym procesie kluczowymi elementami są: szybkość, innowacyjność, zdolność do zmian i zaangażowanie pracowników w te zmiany. Komitet i jego Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI) aktywnie angażują się w analizę zmian strukturalnych, procesów innowacji i wykorzystania technologii (17). Komitet podkreśla znaczenie wewnętrznej funkcjonalnej elastyczności dla wspierania procesów innowacji (18). |
| --- | --- |

3.5

Utrzymanie wzrostu gospodarczego wymaga głębszych reform strukturalnych. Wydajność można szybko poprawić za pomocą terapii szokowej, polegającej na całkowitej reorganizacji funkcjonowania przedsiębiorstwa, która w rezultacie nakieruje na nową ścieżkę wzrostu. W takim przypadku w nieunikniony sposób znikną miejsca pracy wymagające przestarzałych kwalifikacji, ale jednocześnie na ich miejsce pojawią się nowe stanowiska, często lepsze pod względem jakości. Firmy, które dokonują modernizacji, wypuszczają nowe produkty i opracowują nowe łańcuchy wartości. W tym procesie kluczowymi elementami są: szybkość, innowacyjność, zdolność do zmian i zaangażowanie pracowników w te zmiany. Komitet i jego Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI) aktywnie angażują się w analizę zmian strukturalnych, procesów innowacji i wykorzystania technologii (17). Komitet podkreśla znaczenie wewnętrznej funkcjonalnej elastyczności dla wspierania procesów innowacji (18).

| 3.6 | Interesującym zagadnieniem jest analiza wydajności jako jednego z aspektów działalności przedsiębiorstwa. W działalności firmy można wyróżnić elementy wewnętrzne i zewnętrzne. Aktywność przedsiębiorstwa na zewnątrz określa jego zdolność do funkcjonowania w otaczającym środowisku. Niemniej wydajność najczęściej postrzega się jako wewnętrzną cechę przedsiębiorstwa lub wręcz jako parametr danego pracownika, maszyny czy jednostki produkcyjnej (19). |
| --- | --- |

3.6

Interesującym zagadnieniem jest analiza wydajności jako jednego z aspektów działalności przedsiębiorstwa. W działalności firmy można wyróżnić elementy wewnętrzne i zewnętrzne. Aktywność przedsiębiorstwa na zewnątrz określa jego zdolność do funkcjonowania w otaczającym środowisku. Niemniej wydajność najczęściej postrzega się jako wewnętrzną cechę przedsiębiorstwa lub wręcz jako parametr danego pracownika, maszyny czy jednostki produkcyjnej (19).

| 3.7 | Wewnętrzne elementy aktywności firmy to innowacje i wydajność, których warunkami są umiejętności, wiedza specjalistyczna, zadowolenie pracowników, pozytywne nastawienie do zmian i technologia. Z nich wynika jakość i efektywność ekonomiczna. Zewnętrzne elementy to konkurencyjność, zadowolenie klientów oraz udział w rynku, co znajduje odzwierciedlenie w płynności środków, rentowności i wypłacalności (patrz rys. 1). |
| --- | --- |

3.7

Wewnętrzne elementy aktywności firmy to innowacje i wydajność, których warunkami są umiejętności, wiedza specjalistyczna, zadowolenie pracowników, pozytywne nastawienie do zmian i technologia. Z nich wynika jakość i efektywność ekonomiczna. Zewnętrzne elementy to konkurencyjność, zadowolenie klientów oraz udział w rynku, co znajduje odzwierciedlenie w płynności środków, rentowności i wypłacalności (patrz rys. 1).

Rys. 1. Aspekty aktywności firm i ich wzajemne powiązania

Image

| 3.8 | Różne aspekty aktywności oddziałują na siebie, wzajemnie się wzmacniając. Przykładowo, wzrost wydajności prowadzi do obniżenia kosztów jednostkowych, dzięki czemu poprawia się konkurencyjność przedsiębiorstwa. To z kolei oznacza powodzenie firmy na rynku i dalszy wzrost zysków. W efekcie firma akumuluje majątek, który może być przeznaczony m.in. na szkolenia, czynniki produkcji oraz narzędzia wspierające zarządzanie, a więc na elementy niezbędne dla poprawy wydajności. Można to nazwać spiralą wzrostu wydajności. Podobnie można opisać proces prowadzący do spirali spadku wydajności. |
| --- | --- |

3.8

Różne aspekty aktywności oddziałują na siebie, wzajemnie się wzmacniając. Przykładowo, wzrost wydajności prowadzi do obniżenia kosztów jednostkowych, dzięki czemu poprawia się konkurencyjność przedsiębiorstwa. To z kolei oznacza powodzenie firmy na rynku i dalszy wzrost zysków. W efekcie firma akumuluje majątek, który może być przeznaczony m.in. na szkolenia, czynniki produkcji oraz narzędzia wspierające zarządzanie, a więc na elementy niezbędne dla poprawy wydajności. Można to nazwać spiralą wzrostu wydajności. Podobnie można opisać proces prowadzący do spirali spadku wydajności.

| 3.9 | Z tego wniosek, że trwała wydajność jest zjawiskiem bardziej złożonym i nie ogranicza się tylko do mierzenia wydajności czy analizowania wydajności siły roboczej. Na poziomie przedsiębiorstwa jest to wskaźnik pokazujący, na ile dane przedsiębiorstwo radzi sobie z łączeniem różnych czynników produkcji, aby poprawić wydajność i stać się konkurencyjnym na rynku. Trwała wydajność obejmuje nie tylko fizyczne warunki miejsca pracy, ale także jego aspekty psychospołeczne, z których wynika efektywność, kreatywność i innowacyjność (20). |
| --- | --- |

3.9

Z tego wniosek, że trwała wydajność jest zjawiskiem bardziej złożonym i nie ogranicza się tylko do mierzenia wydajności czy analizowania wydajności siły roboczej. Na poziomie przedsiębiorstwa jest to wskaźnik pokazujący, na ile dane przedsiębiorstwo radzi sobie z łączeniem różnych czynników produkcji, aby poprawić wydajność i stać się konkurencyjnym na rynku. Trwała wydajność obejmuje nie tylko fizyczne warunki miejsca pracy, ale także jego aspekty psychospołeczne, z których wynika efektywność, kreatywność i innowacyjność (20).

| 3.10 | O innowacyjności przedsiębiorstwa i jego pracowników świadczy zdolność do opracowywania i unowocześniania koncepcji produktów lub usług, tak aby oferować klientom wartość dodaną. Innowacyjność to także umiejętność nieustannego doskonalenia wraz z pracownikami i partnerami procesów operacyjnych, produkcji i dystrybucji. Innowacja może więc być narzędziem, elementem wyposażenia, maszyną, połączeniem tych elementów, modelem usługi, nową metodą wykonania dotychczasowych zadań lub innym rozwiązaniem problemu. Zdolność do zmian jest zasadniczym elementem wydajności. |
| --- | --- |

3.10

O innowacyjności przedsiębiorstwa i jego pracowników świadczy zdolność do opracowywania i unowocześniania koncepcji produktów lub usług, tak aby oferować klientom wartość dodaną. Innowacyjność to także umiejętność nieustannego doskonalenia wraz z pracownikami i partnerami procesów operacyjnych, produkcji i dystrybucji. Innowacja może więc być narzędziem, elementem wyposażenia, maszyną, połączeniem tych elementów, modelem usługi, nową metodą wykonania dotychczasowych zadań lub innym rozwiązaniem problemu. Zdolność do zmian jest zasadniczym elementem wydajności.

| 3.11 | Organizacje można podzielić na różne kategorie według stopnia rozwoju, w zależności od ich potencjału innowacyjnego. Organizacje mogą świadomie rozwijać swój potencjał innowacyjny i poprzez uczenie się osiągać coraz to wyższy poziom. Przy tym im bardziej zaawansowane metody stosuje dana organizacja w swej nowatorskiej działalności, tym lepiej potrafi ona przyswoić sobie innowacje (21). |
| --- | --- |

3.11

Organizacje można podzielić na różne kategorie według stopnia rozwoju, w zależności od ich potencjału innowacyjnego. Organizacje mogą świadomie rozwijać swój potencjał innowacyjny i poprzez uczenie się osiągać coraz to wyższy poziom. Przy tym im bardziej zaawansowane metody stosuje dana organizacja w swej nowatorskiej działalności, tym lepiej potrafi ona przyswoić sobie innowacje (21).

| 3.12 | Dla przedsiębiorstw i organizacji zwiększanie trwałej wydajności oznacza przygotowanie na przyszłe zagrożenia poprzez antycypowanie zmian oraz szybkie i elastyczne dostosowywanie się do nich. W takich firmach każdy jest zaangażowany w nieustanny rozwój umiejętności i wiedzy specjalistycznej, poważnie traktuje się dobre samopoczucie personelu, a pracownicy aktywnie uczestniczą w podejmowaniu decyzji, szczególnie tych mających wpływ na ich pracę. Pracownicy są gotowi, by wnosić do pracy swój własny wkład i czynią to z zaangażowaniem, a także służą swoimi umiejętnościami dla dobra firmy. Zarządzanie opiera się na wzajemnym uznaniu i współpracy, nie zaś na dominacji wobec pracowników. Kierownicy potrafią zawierać partnerskie stosunki z klientami, środowiskiem biznesowym danego sektora oraz z centrami badawczymi. |
| --- | --- |

3.12

Dla przedsiębiorstw i organizacji zwiększanie trwałej wydajności oznacza przygotowanie na przyszłe zagrożenia poprzez antycypowanie zmian oraz szybkie i elastyczne dostosowywanie się do nich. W takich firmach każdy jest zaangażowany w nieustanny rozwój umiejętności i wiedzy specjalistycznej, poważnie traktuje się dobre samopoczucie personelu, a pracownicy aktywnie uczestniczą w podejmowaniu decyzji, szczególnie tych mających wpływ na ich pracę. Pracownicy są gotowi, by wnosić do pracy swój własny wkład i czynią to z zaangażowaniem, a także służą swoimi umiejętnościami dla dobra firmy. Zarządzanie opiera się na wzajemnym uznaniu i współpracy, nie zaś na dominacji wobec pracowników. Kierownicy potrafią zawierać partnerskie stosunki z klientami, środowiskiem biznesowym danego sektora oraz z centrami badawczymi.

| 3.13 | Jeśli chodzi o wzrost wydajności i jego wspieranie, w przyszłości zasadniczą kwestią będzie to, na ile miejsca pracy będą zdolne do opracowywania i wykorzystania innowacji technologicznych oraz uzupełniających je innowacji w zakresie biznesu, organizacji i relacji społecznych w życiu zawodowym. Tak osiągnięty wzrost wydajności charakteryzuje się trwałością. Oddziałuje on na wzrost gospodarczy dwojako: poprzez długoterminową poprawę wydajności na danym miejscu pracy czy w danym przedsiębiorstwie oraz poprzez większą podaż pracy, jako że wzrastają możliwości i chęć pracowników, by dłużej pracować. |
| --- | --- |

3.13

Jeśli chodzi o wzrost wydajności i jego wspieranie, w przyszłości zasadniczą kwestią będzie to, na ile miejsca pracy będą zdolne do opracowywania i wykorzystania innowacji technologicznych oraz uzupełniających je innowacji w zakresie biznesu, organizacji i relacji społecznych w życiu zawodowym. Tak osiągnięty wzrost wydajności charakteryzuje się trwałością. Oddziałuje on na wzrost gospodarczy dwojako: poprzez długoterminową poprawę wydajności na danym miejscu pracy czy w danym przedsiębiorstwie oraz poprzez większą podaż pracy, jako że wzrastają możliwości i chęć pracowników, by dłużej pracować.

4.   Trwała wydajność w miejscu pracy

| 4.1 | W swych badaniach Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy (22) przyjrzała się bliżej powiązaniom pomiędzy jakością miejsca pracy a wydajnością. Głównym wnioskiem tej analizy jest stwierdzenie, że w dzisiejszych warunkach zażartej konkurencji sukcesu przedsiębiorstwa nie można już mierzyć tylko ekonomicznymi wskaźnikami. |
| --- | --- |

4.1

W swych badaniach Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy (22) przyjrzała się bliżej powiązaniom pomiędzy jakością miejsca pracy a wydajnością. Głównym wnioskiem tej analizy jest stwierdzenie, że w dzisiejszych warunkach zażartej konkurencji sukcesu przedsiębiorstwa nie można już mierzyć tylko ekonomicznymi wskaźnikami.

| 4.2 | Według tej analizy coraz bardziej na znaczeniu zyskują takie czynniki jak: zadowolenie klienta, optymalizacja relacji w obrębie firmy, potencjał innowacyjny oraz elastyczne struktury organizacji. Wyniki badań wskazują także na ścisłą zależność pomiędzy dobrymi warunkami pracy a ekonomicznymi wynikami przedsiębiorstwa. Jakość miejsca pracy ma ogromny wpływ na wydajność i rentowność. |
| --- | --- |

4.2

Według tej analizy coraz bardziej na znaczeniu zyskują takie czynniki jak: zadowolenie klienta, optymalizacja relacji w obrębie firmy, potencjał innowacyjny oraz elastyczne struktury organizacji. Wyniki badań wskazują także na ścisłą zależność pomiędzy dobrymi warunkami pracy a ekonomicznymi wynikami przedsiębiorstwa. Jakość miejsca pracy ma ogromny wpływ na wydajność i rentowność.

| 4.3 | Wzrostu wydajności w Europie w ciągu ostatnich lat pod względem jakościowym zdecydowanie nie można nazwać trwałym. Firmy nadal posiadają zbyt małą wiedzę i zbyt mało praktycznych rozwiązań w zakresie poprawy jakości środowiska pracy oraz identyfikowania pozytywnych efektów, jakie może to przynieść. Według badania przeprowadzonego przez Europejską Fundację na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy, ogólnie nie stwierdzono znaczących zmian w jakości pracy, ani negatywnych, ani pozytywnych (23). Analizy i porównania warunków panujących w państwach członkowskich wskazują, że zadowolenie z pracy jest związane z pewnością pracy, dobrą atmosferą pracy oraz z możliwościami doskonalenia zawodowego i zżycia się z pracą. Praca sama w sobie ewoluuje szybciej niż się spodziewano, w coraz większym stopniu opierając się na wiedzy i technologii oraz nastawiając się na klienta. |
| --- | --- |

4.3

Wzrostu wydajności w Europie w ciągu ostatnich lat pod względem jakościowym zdecydowanie nie można nazwać trwałym. Firmy nadal posiadają zbyt małą wiedzę i zbyt mało praktycznych rozwiązań w zakresie poprawy jakości środowiska pracy oraz identyfikowania pozytywnych efektów, jakie może to przynieść. Według badania przeprowadzonego przez Europejską Fundację na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy, ogólnie nie stwierdzono znaczących zmian w jakości pracy, ani negatywnych, ani pozytywnych (23). Analizy i porównania warunków panujących w państwach członkowskich wskazują, że zadowolenie z pracy jest związane z pewnością pracy, dobrą atmosferą pracy oraz z możliwościami doskonalenia zawodowego i zżycia się z pracą. Praca sama w sobie ewoluuje szybciej niż się spodziewano, w coraz większym stopniu opierając się na wiedzy i technologii oraz nastawiając się na klienta.

| 4.4 | Z badania wynika także, że uczyniono bardzo małe postępy, jeśli chodzi o godzenie pracy i życia rodzinnego. Nie zostały spopularyzowane systemy elastycznego czasu pracy, które odpowiadają indywidualnym potrzebom pracowników. Chociaż poprawił się stan zdrowia pracowników europejskich, 35 % wszystkich pracowników w dalszym ciągu uważa, że ich zdrowie i bezpieczeństwo są zagrożone przez pracę, jaką wykonują. Intensywność pracy wzrasta, coraz więcej pracowników pracuje z dużą prędkością i musi respektować krótkie terminy realizacji. Choć wykonanie pracy wymaga samodzielności, poziom autonomii bynajmniej się nie zwiększył. Większość pracowników uważa swą pracę za interesującą i pełną nowych wyzwań. Dostęp do szkoleń w ramach pracy nie zwiększył się i jest szczególnie utrudniony w przypadku pracowników starszych i słabiej wykwalifikowanych. Jedną z najważniejszych zmian, które zaszły w miejscu pracy, jest coraz częstsze stosowanie technologii informatycznych (24). |
| --- | --- |

4.4

Z badania wynika także, że uczyniono bardzo małe postępy, jeśli chodzi o godzenie pracy i życia rodzinnego. Nie zostały spopularyzowane systemy elastycznego czasu pracy, które odpowiadają indywidualnym potrzebom pracowników. Chociaż poprawił się stan zdrowia pracowników europejskich, 35 % wszystkich pracowników w dalszym ciągu uważa, że ich zdrowie i bezpieczeństwo są zagrożone przez pracę, jaką wykonują. Intensywność pracy wzrasta, coraz więcej pracowników pracuje z dużą prędkością i musi respektować krótkie terminy realizacji. Choć wykonanie pracy wymaga samodzielności, poziom autonomii bynajmniej się nie zwiększył. Większość pracowników uważa swą pracę za interesującą i pełną nowych wyzwań. Dostęp do szkoleń w ramach pracy nie zwiększył się i jest szczególnie utrudniony w przypadku pracowników starszych i słabiej wykwalifikowanych. Jedną z najważniejszych zmian, które zaszły w miejscu pracy, jest coraz częstsze stosowanie technologii informatycznych (24).

| 4.5 | W przyszłości niedobór wykwalifikowanej siły roboczej może ograniczyć zakres wzrostu wydajności. Niemniej trzeba pamiętać o tym, że w przyszłości praca oraz potrzebne do jej wykonywania umiejętności będą inne niż dzisiaj. Dodatkowo nowe metody organizacji pracy oraz bardziej skuteczne zastosowanie technologii zredukuje nakład niezbędnej siły roboczej. Wiele przedsiębiorstw tworzy sieci na skalę europejską i rośnie przepływ pracowników pomiędzy państwami członkowskimi. Z tego powodu Komitet sugeruje, że pomimo różnic w systemach edukacyjnych państwa członkowskie powinny uznawać, iż tworzą europejską „przestrzeń szkolenia” i dostrzegać istnienie europejskiego wymiaru rozwoju życia zawodowego (25). |
| --- | --- |

4.5

W przyszłości niedobór wykwalifikowanej siły roboczej może ograniczyć zakres wzrostu wydajności. Niemniej trzeba pamiętać o tym, że w przyszłości praca oraz potrzebne do jej wykonywania umiejętności będą inne niż dzisiaj. Dodatkowo nowe metody organizacji pracy oraz bardziej skuteczne zastosowanie technologii zredukuje nakład niezbędnej siły roboczej. Wiele przedsiębiorstw tworzy sieci na skalę europejską i rośnie przepływ pracowników pomiędzy państwami członkowskimi. Z tego powodu Komitet sugeruje, że pomimo różnic w systemach edukacyjnych państwa członkowskie powinny uznawać, iż tworzą europejską „przestrzeń szkolenia” i dostrzegać istnienie europejskiego wymiaru rozwoju życia zawodowego (25).

| 4.6 | Z tego względu należy dokładnie zbadać, jakie umiejętności i wiedza będą konieczne w przyszłym środowisku pracy, zarówno na stanowiskach w sektorze prywatnym, jak i publicznym, jak również, w jaki sposób aspekty jakości życia zawodowego i wydajności mogą zostać włączone do kształcenia i szkoleń. Struktury uzyskiwania stopni wykształcenia i kwalifikacji, zawartość programów nauczania i metody nauczania oraz cele dotyczące uczenia się przez całe życie powinny być planowane i wdrażane na tej właśnie podstawie. Ważne jest zapewnienie warunków finansowych umożliwiających korzystanie z kształcenia i szkoleń. Partnerzy społeczni mają do odegrania istotną rolę przy omawianiu tych zagadnień i praktycznej realizacji działań. Europejscy partnerzy społeczni położyli tutaj znakomite podwaliny, oceniając główne elementy uczenia się przez całe życie i krajowe metody działania (26). |
| --- | --- |

4.6

Z tego względu należy dokładnie zbadać, jakie umiejętności i wiedza będą konieczne w przyszłym środowisku pracy, zarówno na stanowiskach w sektorze prywatnym, jak i publicznym, jak również, w jaki sposób aspekty jakości życia zawodowego i wydajności mogą zostać włączone do kształcenia i szkoleń. Struktury uzyskiwania stopni wykształcenia i kwalifikacji, zawartość programów nauczania i metody nauczania oraz cele dotyczące uczenia się przez całe życie powinny być planowane i wdrażane na tej właśnie podstawie. Ważne jest zapewnienie warunków finansowych umożliwiających korzystanie z kształcenia i szkoleń. Partnerzy społeczni mają do odegrania istotną rolę przy omawianiu tych zagadnień i praktycznej realizacji działań. Europejscy partnerzy społeczni położyli tutaj znakomite podwaliny, oceniając główne elementy uczenia się przez całe życie i krajowe metody działania (26).

| 4.7 | Niedostatek umiejętności często nie występuje tam, gdzie umiejętności można zmierzyć. W przyszłym środowisku pracy oprócz umiejętności podstawowych kluczowymi umiejętnościami będą m.in. zdolność współdziałania, samodzielne zarządzanie, zdolność do uczenia się i zdobywania nowej wiedzy, umiejętność wychwycenia istoty rzeczy z całego strumienia informacji oraz zdolność do pracy w otoczeniu wielokulturowym i w sieciach. W tym kontekście szczególne wyzwanie stanowią młodzi ludzie, którzy opuszczają szkołę przedwcześnie lub nie zdobywszy wystarczającej wiedzy. |
| --- | --- |

4.7

Niedostatek umiejętności często nie występuje tam, gdzie umiejętności można zmierzyć. W przyszłym środowisku pracy oprócz umiejętności podstawowych kluczowymi umiejętnościami będą m.in. zdolność współdziałania, samodzielne zarządzanie, zdolność do uczenia się i zdobywania nowej wiedzy, umiejętność wychwycenia istoty rzeczy z całego strumienia informacji oraz zdolność do pracy w otoczeniu wielokulturowym i w sieciach. W tym kontekście szczególne wyzwanie stanowią młodzi ludzie, którzy opuszczają szkołę przedwcześnie lub nie zdobywszy wystarczającej wiedzy.

| 4.8 | Jeśli chodzi o zarządzanie w biznesie, niedobory umiejętności występują szczególnie w zakresie strategicznych umiejętności biznesowych oraz zarządzania innowacjami. Zarządzanie zasobami ludzkimi powinno być postrzegane jako strategiczny aspekt zarządzania. Umiejętności te mogłyby stanowić nowy impuls dla wzrostu gospodarczego. |
| --- | --- |

4.8

Jeśli chodzi o zarządzanie w biznesie, niedobory umiejętności występują szczególnie w zakresie strategicznych umiejętności biznesowych oraz zarządzania innowacjami. Zarządzanie zasobami ludzkimi powinno być postrzegane jako strategiczny aspekt zarządzania. Umiejętności te mogłyby stanowić nowy impuls dla wzrostu gospodarczego.

5.   Promowanie trwałej wydajności

5.1   Strategia oraz działania praktyczne

| 5.1.1 | MŚP oraz duże firmy i ich sieci podwykonawców są w stanie wykorzystać szansę na sukces oferowaną przez trwały wzrost wydajności. Innymi beneficjentami mogą być prywatne i publiczne podmioty usługowe, które zachowując wysoką jakość, muszą i chcą trwale poprawić swą wydajność, dysponując jednocześnie cały czas wykwalifikowaną, profesjonalną siłą roboczą. |
| --- | --- |

5.1.1

MŚP oraz duże firmy i ich sieci podwykonawców są w stanie wykorzystać szansę na sukces oferowaną przez trwały wzrost wydajności. Innymi beneficjentami mogą być prywatne i publiczne podmioty usługowe, które zachowując wysoką jakość, muszą i chcą trwale poprawić swą wydajność, dysponując jednocześnie cały czas wykwalifikowaną, profesjonalną siłą roboczą.

| 5.1.2 | Trwały wzrost wydajności można wspierać poprzez działania polityczne odnoszące się do całości społeczeństwa, przedsiębiorstw, organizacji publicznych, środowiska pracy oraz jednostek. W perspektywie długookresowej, ze względu na ich szeroki zakres, istotne są zmiany społeczne dotyczące choćby szkoleń, stosunków między pracodawcami a pracownikami, rozwiązań służących godzeniu życia zawodowego i rodzinnego, bezpieczeństwa i higieny pracy, medycyny pracy, doskonalenia zawodowego, rehabilitacji zawodowej, świadczeń emerytalnych czy możliwości przejścia na emeryturę. Można wykorzystać środki legislacyjne, by sprzyjać dobrym projektom. Natomiast wpływ poprawy samopoczucia w miejscu pracy na poziomie pracownika dostrzega się wprawdzie bardzo szybko, ale jest to niewystarczający i w skali całego środowiska pracy ma raczej niewielkie oddziaływanie. |
| --- | --- |

5.1.2

Trwały wzrost wydajności można wspierać poprzez działania polityczne odnoszące się do całości społeczeństwa, przedsiębiorstw, organizacji publicznych, środowiska pracy oraz jednostek. W perspektywie długookresowej, ze względu na ich szeroki zakres, istotne są zmiany społeczne dotyczące choćby szkoleń, stosunków między pracodawcami a pracownikami, rozwiązań służących godzeniu życia zawodowego i rodzinnego, bezpieczeństwa i higieny pracy, medycyny pracy, doskonalenia zawodowego, rehabilitacji zawodowej, świadczeń emerytalnych czy możliwości przejścia na emeryturę. Można wykorzystać środki legislacyjne, by sprzyjać dobrym projektom. Natomiast wpływ poprawy samopoczucia w miejscu pracy na poziomie pracownika dostrzega się wprawdzie bardzo szybko, ale jest to niewystarczający i w skali całego środowiska pracy ma raczej niewielkie oddziaływanie.

| 5.1.3 | Najlepszym sposobem pobudzania trwałego wzrostu wydajności jest promowanie w przedsiębiorstwach i miejscach pracy takich metod i procedur, które lepiej wspierają i zwiększają indywidualny potencjał pracownika, zasoby środowiska pracy oraz zdolność innowacyjną. Partnerzy społeczni mają w tej dziedzinie szczególną rolę do odegrania. |
| --- | --- |

5.1.3

Najlepszym sposobem pobudzania trwałego wzrostu wydajności jest promowanie w przedsiębiorstwach i miejscach pracy takich metod i procedur, które lepiej wspierają i zwiększają indywidualny potencjał pracownika, zasoby środowiska pracy oraz zdolność innowacyjną. Partnerzy społeczni mają w tej dziedzinie szczególną rolę do odegrania.

| 5.1.3.1 | Na szczeblu europejskim partnerzy społeczni uzgodnili w swoim nowym programie prac na lata 2006-2008 sporządzenie wspólnej analizy najważniejszych wyzwań, przed jakimi stoją europejskie rynki pracy (w tym takich zagadnień jak promowanie uczenia się przez całe życie, konkurencyjność i innowacje) (27). Na szczeblu krajowym centralne organizacje fińskich partnerów społecznych utworzyły na przykład na początku 2007 r. okrągły stół w sprawie wydajności, mając na celu promowanie wydajności, jakości życia zawodowego i współpracy w dziedzinie wydajności. Członkowie okrągłego stołu reprezentują najwyższe organy wykonawcze wszystkich centralnych organizacji pracodawców i pracowników. W niektórych państwach członkowskich partnerzy społeczni odgrywają również aktywną rolę w krajowych programach rozwoju przedsiębiorstw. Dobre przykłady można znaleźć we wszystkich państwach członkowskich (28). |
| --- | --- |

5.1.3.1

Na szczeblu europejskim partnerzy społeczni uzgodnili w swoim nowym programie prac na lata 2006-2008 sporządzenie wspólnej analizy najważniejszych wyzwań, przed jakimi stoją europejskie rynki pracy (w tym takich zagadnień jak promowanie uczenia się przez całe życie, konkurencyjność i innowacje) (27). Na szczeblu krajowym centralne organizacje fińskich partnerów społecznych utworzyły na przykład na początku 2007 r. okrągły stół w sprawie wydajności, mając na celu promowanie wydajności, jakości życia zawodowego i współpracy w dziedzinie wydajności. Członkowie okrągłego stołu reprezentują najwyższe organy wykonawcze wszystkich centralnych organizacji pracodawców i pracowników. W niektórych państwach członkowskich partnerzy społeczni odgrywają również aktywną rolę w krajowych programach rozwoju przedsiębiorstw. Dobre przykłady można znaleźć we wszystkich państwach członkowskich (28).

| 5.1.4 | W niektórych przypadkach zmiany w prawie dotyczące ochrony środowiska wywołały zapotrzebowanie na innowacje. Na przykład zakaz używania azbestu pociągnął za sobą konieczność opracowania alternatywnych technologii, ostrzejsze przepisy dotyczące hałasu doprowadziły do opracowania sprzętu o niskiej emisji hałasu, potrzeby w dziedzinie technologii energetycznych doprowadziły do wprowadzenia nowych urządzeń, zaś potrzeby z zakresie izolacji w budownictwie — do opracowania nowych materiałów. Tym samym ustawodawstwo wsparło wysiłki przemysłu i zachęciło do innowacji. |
| --- | --- |

5.1.4

W niektórych przypadkach zmiany w prawie dotyczące ochrony środowiska wywołały zapotrzebowanie na innowacje. Na przykład zakaz używania azbestu pociągnął za sobą konieczność opracowania alternatywnych technologii, ostrzejsze przepisy dotyczące hałasu doprowadziły do opracowania sprzętu o niskiej emisji hałasu, potrzeby w dziedzinie technologii energetycznych doprowadziły do wprowadzenia nowych urządzeń, zaś potrzeby z zakresie izolacji w budownictwie — do opracowania nowych materiałów. Tym samym ustawodawstwo wsparło wysiłki przemysłu i zachęciło do innowacji.

| 5.1.5 | Państwa członkowskie stosują rozmaite instrumenty ekonomiczne dla poprawy jakości warunków pracy oraz w celu wspierania przedsiębiorstw inwestujących w nowatorskie modele organizacji pracy. Te zachęty to m.in. pomoc publiczna, subwencje oraz finansowanie poprzez tanie kredyty bankowe. Można na przykład wspomnieć irlandzką krajową strategię dotyczącą środowiska pracy, niemiecką nową inicjatywę dotyczącą jakości pracy (INQA) oraz fińską strategię doskonalenia środowiska pracy, w których inicjatywy rządowe i finanse publiczne odgrywają główną rolę (29). Wielką zaletą takich programów jest, że prace rozwojowe wykonywane są w miejscu pracy. Dla realizacji takich programów niezbędne jest silne zaangażowanie na szczeblu politycznym oraz motywowanie pracowników do udziału w projektach rozwojowych. |
| --- | --- |

5.1.5

Państwa członkowskie stosują rozmaite instrumenty ekonomiczne dla poprawy jakości warunków pracy oraz w celu wspierania przedsiębiorstw inwestujących w nowatorskie modele organizacji pracy. Te zachęty to m.in. pomoc publiczna, subwencje oraz finansowanie poprzez tanie kredyty bankowe. Można na przykład wspomnieć irlandzką krajową strategię dotyczącą środowiska pracy, niemiecką nową inicjatywę dotyczącą jakości pracy (INQA) oraz fińską strategię doskonalenia środowiska pracy, w których inicjatywy rządowe i finanse publiczne odgrywają główną rolę (29). Wielką zaletą takich programów jest, że prace rozwojowe wykonywane są w miejscu pracy. Dla realizacji takich programów niezbędne jest silne zaangażowanie na szczeblu politycznym oraz motywowanie pracowników do udziału w projektach rozwojowych.

5.2   Europejski wskaźnik jakości pracy

| 5.2.1 | Aby Europa była podjąć wyzwania związane z globalizacją i z powodzeniem osiągać cele strategii lizbońskiej, ważne jest, by monitorować poprawę jakości pracy w państwach członkowskich i na szczeblu europejskim oraz jej powiązania ze wzrostem wydajności. Stosownie do tego, EKES zasugerował wcześniej, że dla tych celów potrzebny jest europejski wskaźnik mierzący jakość pracy. Wskaźnik ten zostałby opracowany w oparciu o istotne badania przy wykorzystaniu różnych kryteriów „dobrej pracy” i byłby regularnie porównywany oraz publikowany (30). Dzięki istnieniu tego wskaźnika zmiany i postęp oraz ich wpływ na wydajność byłyby bardziej dostrzegalne i równocześnie położone zostałyby podwaliny pod nowe inicjatywy zmierzające do podniesienia jakości życia zawodowego. Obecnie jakość pracy i wydajność są analizowane na wiele różnych sposobów i różne organizacje opracowują niezależnie od siebie własne wskaźniki. Nowy europejski wskaźnik mógłby łączyć w sobie elementy tych wskaźników. |
| --- | --- |

5.2.1

Aby Europa była podjąć wyzwania związane z globalizacją i z powodzeniem osiągać cele strategii lizbońskiej, ważne jest, by monitorować poprawę jakości pracy w państwach członkowskich i na szczeblu europejskim oraz jej powiązania ze wzrostem wydajności. Stosownie do tego, EKES zasugerował wcześniej, że dla tych celów potrzebny jest europejski wskaźnik mierzący jakość pracy. Wskaźnik ten zostałby opracowany w oparciu o istotne badania przy wykorzystaniu różnych kryteriów „dobrej pracy” i byłby regularnie porównywany oraz publikowany (30). Dzięki istnieniu tego wskaźnika zmiany i postęp oraz ich wpływ na wydajność byłyby bardziej dostrzegalne i równocześnie położone zostałyby podwaliny pod nowe inicjatywy zmierzające do podniesienia jakości życia zawodowego. Obecnie jakość pracy i wydajność są analizowane na wiele różnych sposobów i różne organizacje opracowują niezależnie od siebie własne wskaźniki. Nowy europejski wskaźnik mógłby łączyć w sobie elementy tych wskaźników.

| 5.2.1.1 | Zgodnie z decyzją Rady w 2003 r. dokonano oceny postępów państw członkowskich przy użyciu zestawu wskaźników jakości opracowanych w oparciu o dziesięć wymiarów jakości pracy. Chociaż osiągnięto pewne postępy, okazało się, że jest miejsce na znaczną poprawę. W szczególności rozczarowanie przyniósł trend wzrostu wydajności. Stwierdzono, że potrzeba bardziej zdecydowanych działań politycznych, zwłaszcza w odniesieniu do zachęcania firm do inwestycji w szkolenia oraz wspierania zdolności do pracy starzejącej się siły roboczej (31). |
| --- | --- |

5.2.1.1

Zgodnie z decyzją Rady w 2003 r. dokonano oceny postępów państw członkowskich przy użyciu zestawu wskaźników jakości opracowanych w oparciu o dziesięć wymiarów jakości pracy. Chociaż osiągnięto pewne postępy, okazało się, że jest miejsce na znaczną poprawę. W szczególności rozczarowanie przyniósł trend wzrostu wydajności. Stwierdzono, że potrzeba bardziej zdecydowanych działań politycznych, zwłaszcza w odniesieniu do zachęcania firm do inwestycji w szkolenia oraz wspierania zdolności do pracy starzejącej się siły roboczej (31).

| 5.2.1.2 | Zdaniem Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy w Dublinie (Fundacja Dublińska) innowatorskie firmy i miejsca pracy charakteryzuje swoboda uczenia się i poczucie niezależności w pracy, praca zespołowa, możliwość rotacji zadań i kształcenie różnorodnych umiejętności. Tym samym kluczowym czynnikiem jest wzmocnienie umiejętności pracowników i pozwolenie im na aktywne zaangażowanie się w udoskonalanie procesów produkcji. Ponadto wiosną 2007 r. fundacja rozpoczęła nowe szeroko zakrojone badania nad powiązaniami pomiędzy innowacją, wydajnością i zatrudnieniem, planowane na okres trzech lat. Pierwszy etap poświęcony jest przeglądowi istniejących badań dotyczących tego zagadnienia, tak by możliwe było uwzględnienie wymiaru wydajności i skuteczności w przygotowywanym przez Fundację na 2008 r. badaniu w sprawie firm europejskich. Fundacja jest także zaangażowana w opracowanie nowego wskaźnika jakości pracy (32). |
| --- | --- |

5.2.1.2

Zdaniem Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy w Dublinie (Fundacja Dublińska) innowatorskie firmy i miejsca pracy charakteryzuje swoboda uczenia się i poczucie niezależności w pracy, praca zespołowa, możliwość rotacji zadań i kształcenie różnorodnych umiejętności. Tym samym kluczowym czynnikiem jest wzmocnienie umiejętności pracowników i pozwolenie im na aktywne zaangażowanie się w udoskonalanie procesów produkcji. Ponadto wiosną 2007 r. fundacja rozpoczęła nowe szeroko zakrojone badania nad powiązaniami pomiędzy innowacją, wydajnością i zatrudnieniem, planowane na okres trzech lat. Pierwszy etap poświęcony jest przeglądowi istniejących badań dotyczących tego zagadnienia, tak by możliwe było uwzględnienie wymiaru wydajności i skuteczności w przygotowywanym przez Fundację na 2008 r. badaniu w sprawie firm europejskich. Fundacja jest także zaangażowana w opracowanie nowego wskaźnika jakości pracy (32).

| 5.2.1.3 | Badania przeprowadzone przez Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy dotyczące znaczenia jakości pracy dla wydajności jasno pokazują, że istnieje ścisły związek pomiędzy jakością środowiska pracy, wydajnością i wynikami ekonomicznymi. Agencja stwierdza, że jeżeli w miejscu pracy nie przeanalizuje się szczegółowo zagrożeń dla bezpieczeństwa i zdrowia lub jeżeli nie podejmie się w związku z nimi żadnych działań, nie jest możliwe osiągnięcie docelowego poziomu wydajności (33). Tegoroczna europejska kampania informacyjna dotyczy zapobiegania schorzeniom układu mięśniowo-szkieletowego. Jednocześnie należy także naświetlać przykłady sprawdzonych rozwiązań w zakresie integracji osób z takimi schorzeniami. Ponadto czynione są już przygotowania do europejskiego tygodnia w 2008 r., który poświęcony będzie ocenie ryzyka w miejscu pracy. |
| --- | --- |

5.2.1.3

Badania przeprowadzone przez Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy dotyczące znaczenia jakości pracy dla wydajności jasno pokazują, że istnieje ścisły związek pomiędzy jakością środowiska pracy, wydajnością i wynikami ekonomicznymi. Agencja stwierdza, że jeżeli w miejscu pracy nie przeanalizuje się szczegółowo zagrożeń dla bezpieczeństwa i zdrowia lub jeżeli nie podejmie się w związku z nimi żadnych działań, nie jest możliwe osiągnięcie docelowego poziomu wydajności (33). Tegoroczna europejska kampania informacyjna dotyczy zapobiegania schorzeniom układu mięśniowo-szkieletowego. Jednocześnie należy także naświetlać przykłady sprawdzonych rozwiązań w zakresie integracji osób z takimi schorzeniami. Ponadto czynione są już przygotowania do europejskiego tygodnia w 2008 r., który poświęcony będzie ocenie ryzyka w miejscu pracy.

| 5.2.1.4 | Zapoczątkowany przez prezydencję niemiecką program rozwoju miejsc pracy obejmuje projekt badawczy, którego celem jest dokładniejsze określenie, co kryje się pod pojęciem „dobrej pracy”. Program dotyczy także wskaźnika opracowanego przez Niemieckie Zrzeszenie Związków Zawodowych (DGB) na potrzeby oceny jakości miejsc pracy. Wskaźnik opiera się na własnym osądzie pracowników, którzy oceniają swoją pracę zgodnie z 15 kryteriami. Celem jest coroczne wyliczanie wskaźnika, a pierwsze wyniki będą dostępne jesienią 2007 roku (34). |
| --- | --- |

5.2.1.4

Zapoczątkowany przez prezydencję niemiecką program rozwoju miejsc pracy obejmuje projekt badawczy, którego celem jest dokładniejsze określenie, co kryje się pod pojęciem „dobrej pracy”. Program dotyczy także wskaźnika opracowanego przez Niemieckie Zrzeszenie Związków Zawodowych (DGB) na potrzeby oceny jakości miejsc pracy. Wskaźnik opiera się na własnym osądzie pracowników, którzy oceniają swoją pracę zgodnie z 15 kryteriami. Celem jest coroczne wyliczanie wskaźnika, a pierwsze wyniki będą dostępne jesienią 2007 roku (34).

| 5.2.2 | Opracowanie europejskiego wskaźnika jakości pracy wymaga utworzenia szerokiego forum. Dobrą podstawę dla utworzenia takiego forum może oferować będąca do dyspozycji Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego solidna i obejmująca wiele dziedzin specjalistyczna wiedza w zakresie wyzwań związanych ze zmianami zachodzącymi w miejscu pracy i reagowania na takie wyzwania. Zależnie od swojego programu prac zagadnieniem tym mogłoby zająć się również Centrum Monitorowania Rynku Pracy. |
| --- | --- |

5.2.2

Opracowanie europejskiego wskaźnika jakości pracy wymaga utworzenia szerokiego forum. Dobrą podstawę dla utworzenia takiego forum może oferować będąca do dyspozycji Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego solidna i obejmująca wiele dziedzin specjalistyczna wiedza w zakresie wyzwań związanych ze zmianami zachodzącymi w miejscu pracy i reagowania na takie wyzwania. Zależnie od swojego programu prac zagadnieniem tym mogłoby zająć się również Centrum Monitorowania Rynku Pracy.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Traktat konstytucyjny UE, art. I-3 ust. 3.

1

(2)  Wydajność można mierzyć na różnych poziomach, np. całej gospodarki (poziom makro), sektora gospodarki (sektor wytwórczy, technologie ICT), firmy/organizacji pracy/jednostek pracy, grupy pracowniczej lub zawodowej, wreszcie na poziomie jednostki. Zagregowana wydajność to ta część wzrostu wydajności, której nie można wyjaśnić zwiększeniem „tradycyjnych” czynników produkcji (pracy, kapitału, surowców, energii). Wzrost wydajności pojawia się w wyniku takich zjawisk jak rozwój technologiczny, szkolenie pracowników, rozwój organizacyjny lub poprawa metod zarządzania czy produkcji.

2

(3)  Raport grupy roboczej Komitetu Zatrudnienia na temat promowania wyższej wydajności oraz większej liczby lepszych miejsc pracy, także dla osób będących na marginesie rynku pracy (Report on enhancing higher productivity and more and better jobs, including for people at the margins of the labour market), EMCO/18/171006/EN-final, 2006,

3

Report on enhancing higher productivity and more and better jobs, including for people at the margins of the labour market

http://ec.europa.eu/employment_social/employment_strategy/pdf/emco_workgroupprod06_en.pdf

(4)  Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Wydajność — klucz do konkurencyjności gospodarek i przedsiębiorstw europejskich”, COM(2002) wersja ostateczna.

4

(5)  Patrz wyżej.

5

(6)  Raport MOP na temat zatrudnienia na świecie w latach 2004-2005:

6

http://www.ilo.org/public/english/employment/strat/wer2004.htm

(7)  Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Wydajność — klucz do konkurencyjności gospodarek i przedsiębiorstw europejskich”, COM(2002) wersja ostateczna.

7

(8)  Opinia EKES-u z dnia 13 września 2006 r.„Usługi a europejski przemysł wytwórczy: interakcje i wpływ na zatrudnienie, konkurencyjność i wydajność”, sprawozdawca: Edwin CALLEJA, (Dz.U. C 318, 23.12.2006, s. 26)

8

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2006:318:0026:0037:PL:PDF

(9)  Podczas lizbońskiego szczytu Rady Europejskiej w dniach 23-24 marca 2000 r. ustalony został ogólny cel dążenia do pełnego zatrudnienia poprzez nie tylko zwiększanie liczby miejsc pracy, ale również poprawę ich jakości.

9

lizbońskiego

W konkluzjach Rady z Nicei (2000 r.) stwierdza się potrzebę położenia nacisku na jakość we wszystkich dziedzinach polityki społecznej.

Nicei

Rada ze Sztokholmu (2001 r.) wskazała na fakt, że powrót do stanu pełnego zatrudnienia wiąże się nie tylko ze skoncentrowaniem się na zwiększeniu liczby miejsc pracy, lecz również na ich jakości i wezwała do tego, aby jakość pracy została ujęta jako ogólny cel w wytycznych dotyczących zatrudnienia z 2002 roku oraz aby opracowano dla niej dokładne wskaźniki ilościowe.

Sztokholmu

Rada Europejska z Laeken (2001 r.) stwierdziła, że jakość pracy to koncepcja wielowymiarowa i że wskaźniki polecane przez Komitet Zatrudnienia oparte są na dziesięciu obszarach przedstawionych w komunikacie Komisji, a także wezwała do ich uwzględniania w europejskiej strategii zatrudnienia począwszy od 2002 r. Zob. komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów „Poprawa jakości pracy: przegląd ostatnio poczynionych postępów”, COM(2003) 728 wersja ostateczna.

Laeken

(10)  Opinia EKES-u z 13 września 2006 r. w sprawie jakości życia zawodowego, wydajności oraz zatrudnienia w kontekście globalizacji i przemian demograficznych, sprawozdawca: Ursula Engelen-Kefer (Dz.U. C 318 z 13.12.2006, s. 157);

10

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2006:318:0157:0162:PL:PDF

(11)  Priorytety polityczne Federalnego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych na czas niemieckiego przewodnictwa w Radzie UE w pierwszej połowie 2007 r.

11

http://www.london.diplo.de/Vertretung/london/en/03/News__and__features/EU__Presidency/Political__priorities__FULL__DownloadDatei,property=Daten.pdf.

(12)  Konkluzje prezydencji opracowane we współpracy z Portugalią i Słowenią, które będą sprawować przewodnictwo w Radzie podczas kolejnych dwóch kadencji,

12

URL: http://www.eu2007.de/en/News/Press_Releases/January/0119BMAS1.html.

(13)  Konkluzje prezydencji, posiedzenie Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 8-9 marca 2007 r.; Rada Unii Europejskiej 7224/07,

13

URL: http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/PL/ec/93142.pdf.

(14)  Raport grupy roboczej Komitetu Zatrudnienia na temat promowania wyższej wydajności oraz większej liczby lepszych miejsc pracy, także dla osób będących na marginesie rynku pracy (Enhancing higher productivity and more and better jobs, including for people at the margins of the labour market), EMCO/18/171006/EN-final, 2006.

14

Enhancing higher productivity and more and better jobs, including for people at the margins of the labour market

(15)  Opinia EKES-u z 25 kwietnia 2007 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie wytycznych dla polityk zatrudnienia państw członkowskich, sprawozdawca: Maureen O'Neill (Dz.U. C 168, 20.7.2007, s. 47)

15

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/pl/oj/2007/c_168/c_16820070720pl00470049.pdf

(16)  Patrz wyżej.

16

(17)  Opinia EKES-u z 25 września 2003 r. w sprawie „Przemiany w przemyśle: sytuacja bieżąca i perspektywy na przyszłość”, sprawozdawca: Van Iersel, współsprawozdawca: Varea Nieto (Dz.U. C 10, z 14.1.2004, s. 105),

17

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2004:010:0105:0113:EN:PDF

Opinia EKES-u z 29 września 2005 r. w sprawie „Dialog społeczny i zaangażowanie pracowników kluczem do antycypowania i kontrolowania przemian w przemyśle”, sprawozdawca: Gustav ZÖHRER (Dz.U. C 24, z 31.1.2006, s. 90),

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/pl/oj/2006/c_024/c_02420060131pl00900094.pdf

Opinia EKES-u z 14 grudnia 2005 r. w sprawie komunikatu Komisji w sprawie „Restrukturyzacja i zatrudnienie — Antycypacja i towarzyszenie restrukturyzacjom na rzecz poprawy zatrudnienia: rola Unii Europejskiej”, sprawozdawca: Gustav ZÖHRER, współsprawozdawca: Daniel SOURY LAVERGNE. (Dz.U. C 65, z 17.3.2006, s. 58),

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/pl/oj/2006/c_065/c_06520060317pl00580062.pdf

Opinia EKES-u z 14 września 2006 r. w sprawie „Zrównoważony rozwój jako siła napędowa przemian w przemyśle”, sprawozdawca: Martin SIECKER, współsprawozdawca: Pavel ČINČERA (Dz.U. C 318, z 23.12.2006, s. 1)

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/pl/oj/2006/c_318/c_31820061223pl00010011.pdf

(18)  Opinia EKES-u z 11 lipca 2007 r. w sprawie „Flexicurity (wymiar elastyczności wewnętrznej — negocjacje zbiorowe oraz znaczenie dialogu społecznego jako narzędzia regulowania i reformowania rynków pracy)”, sprawozdawca: Thomas JANSON

18

http://eescopinions.eesc.europa.eu/viewdoc.aspx?doc=//esppub1/esp_public/ces/soc/soc272/pl/ces999-2007_ac_pl.doc

(19)  Rantanen, Hannu. Tuottavuus suorituskyvyn analysoinnin kentässä. Uniwersytet Techniczny w Lappeenranta, Dział Lahti, 2005 r.

19

Tuottavuus suorituskyvyn analysoinnin kentässä

(20)  Professori Mika Hannula, Uniwersytet Techniczny w Tampere, wykład z 29 stycznia 2004 r.

20

(21)  Bessant, John (2003): High-Involvement Innovation (tłumaczenie na fiński: Tuomo Alasoini). Potencjał innowacyjny ma osiem wymiarów:

21

High-Involvement Innovation

| — | po pierwsze, zrozumienie danej organizacji, jak strategiczną rolę odgrywa innowacyjność; proces ten odbywa się małymi etapami i angażuje ludzi (zrozumienie); |
| --- | --- |

—

po pierwsze, zrozumienie danej organizacji, jak strategiczną rolę odgrywa innowacyjność; proces ten odbywa się małymi etapami i angażuje ludzi (zrozumienie);

zrozumienie

| — | po drugie, organizacja posiada procedury umożliwiające ludziom uczestniczenie w nowatorskiej działalności organizacji (nabranie nawyku); |
| --- | --- |

—

po drugie, organizacja posiada procedury umożliwiające ludziom uczestniczenie w nowatorskiej działalności organizacji (nabranie nawyku);

nabranie nawyku

| — | po trzecie, innowacyjna działalność organizacji została wprzęgnięta w jej strategiczne cele (koncentracja); |
| --- | --- |

—

po trzecie, innowacyjna działalność organizacji została wprzęgnięta w jej strategiczne cele (koncentracja);

koncentracja

| — | po czwarte, kadra zarządzająca zapewnia odpowiednie wytyczne i wsparcie dla innowacyjnej działalności organizacji (kierowanie); |
| --- | --- |

—

po czwarte, kadra zarządzająca zapewnia odpowiednie wytyczne i wsparcie dla innowacyjnej działalności organizacji (kierowanie);

kierowanie

| — | po piąte, struktury, zwyczaje i procesy są tak dostosowane, by jak najlepiej wspierać wzajemne powiązania pomiędzy nimi, innowacyjnością oraz przyświecającymi im wartościami (dostosowanie); |
| --- | --- |

—

po piąte, struktury, zwyczaje i procesy są tak dostosowane, by jak najlepiej wspierać wzajemne powiązania pomiędzy nimi, innowacyjnością oraz przyświecającymi im wartościami (dostosowanie);

dostosowanie

| — | po szóste, proces rozwiązywania problemów obejmuje jednostki w ramach organizacji oraz poza nią (wspólne rozwiązywanie problemów); |
| --- | --- |

—

po szóste, proces rozwiązywania problemów obejmuje jednostki w ramach organizacji oraz poza nią (wspólne rozwiązywanie problemów);

wspólne rozwiązywanie problemów

| — | po siódme, lepsza efektywność, którą poprzez innowacje wniesiono do organizacji, jest stale nadzorowana, oceniana i rozwijana (nieustanne doskonalenie systemu); |
| --- | --- |

—

po siódme, lepsza efektywność, którą poprzez innowacje wniesiono do organizacji, jest stale nadzorowana, oceniana i rozwijana (nieustanne doskonalenie systemu);

nieustanne doskonalenie systemu

| — | po ósme, organizacja potrafi ciągle się uczyć się, korzystając ze swych doświadczeń (uczenie się organizacji). |
| --- | --- |

—

po ósme, organizacja potrafi ciągle się uczyć się, korzystając ze swych doświadczeń (uczenie się organizacji).

uczenie się organizacji

(22)  Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy: „Jakość miejsca pracy a wydajność” — dokument roboczy (2004);

22

http://osha.eu.int/publications/reports/211/quality_productivity_en.pdf

(23)  Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy: Czwarty sondaż poświęcony warunkom pracy w Europie (2005);

23

http://www.eurofound.europa.eu/publications/htmlfiles/ef0698.htm

(24)  Patrz wyżej.

24

(25)  Opinia EKES-u z 28 października 2004 r. w sprawie: „Kształcenie a wydajność”, sprawozdawca: Christoforos Koryfidis (Dz.U. C 120, z 20.5.2005, s. 64);

25

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2005:120:0064:0075:PL:PDF

(26)  Framework of actions for the lifelong development of competencies and qualifications (Ramy działania w dziedzinie podnoszenia umiejętności i kwalifikacji przez całe życie), raport z oceny, 2006 r./ETUC, UNICE, CEEP.

26

Framework of actions for the lifelong development of competencies and qualifications

(27)  Program prac europejskich partnerów społecznych na lata 2006-2008;

27

http://www.etuc.org/IMG/pdf/Depliant_EN_HD2006-2008.pdf

(28)  Na przykład podczas wysłuchania zorganizowanego przez grupę analityczną 10 maja 2007 r. Santo Portera, dyrektor finansowy maltańskiej firmy STMicroelectronics, wyjaśnił, jak przedsiębiorstwo to z powodzeniem zareagowało na wyzwania globalizacji, kładąc w swoich działaniach nacisk na wysokie standardy etyczne, gwarantując i doskonaląc umiejętności pracowników, atmosferę w pracy oraz organizację pracy, a także zachęcając do innowacji.

28

(29)  Irlandia: www.workplacestrategy.ie, Cathal O'Reagan, na wysłuchaniu w dniu 10 maja 2007 r.;

29

http://inqa.de, Kai Schäfer, przedstawiciel rządu niemieckiego i niemieckiej prezydencji, na wysłuchaniu w dniu 10 maja 2007 r.

http://www.mol.fi/mol/en/01_ministry/05_tykes/index.jsp

(30)  Patrz przypis 10.

30

(31)  Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów „Poprawa jakości pracy: przegląd ostatnio poczynionych postępów”, COM(2003) 728 wersja ostateczna.

31

(32)  www.eurofound.europa.eu; Radosław Owczarzak, EMCC, na wysłuchaniu w dniu 10 maja 2007 r.

32

(33)  www.osha.europa.eu; Brenda O'Brien, na wysłuchaniu w dniu 10 maja 2007 r.

33

(34)  http://inqa.de, Kai Schäfer, przedstawiciel rządu niemieckiego i niemieckiej prezydencji, na wysłuchaniu w dniu 10 maja 2007 r.

34

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/80 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/80

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ujednolicenia wskaźników dotyczących niepełnosprawności jako instrumentu monitorowania strategii europejskich

(2008/C 10/20)

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny otrzymał od prezydencji portugalskiej pismo datowane na 13 lutego 2007 r. z wnioskiem o sporządzenie opinii w sprawie Ujednolicenia wskaźników dotyczących niepełnosprawności jako instrumentu monitorowania strategii europejskich.

Sekcja Zatrudnienia, Polityki Społecznej i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 17 lipca 2007 r. Sprawozdawcą był Meelis JOOST.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z 26 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 160 głosami za — nikt nie wstrzymał się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | EKES uważa, że właściwym sposobem poczynienia postępów w kierunku rzeczywistej realizacji równych szans dla osób niepełnosprawnych byłoby przyjęcie planu działań podobnego do tego, który przyjęto w dziedzinie równouprawnienia płci, wraz z opracowaniem zestawu wskaźników i celów ilościowych, które państwa członkowskie powinny spełnić w wielu uzgodnionych dziedzinach priorytetowych. |
| --- | --- |

1.1

EKES uważa, że właściwym sposobem poczynienia postępów w kierunku rzeczywistej realizacji równych szans dla osób niepełnosprawnych byłoby przyjęcie planu działań podobnego do tego, który przyjęto w dziedzinie równouprawnienia płci, wraz z opracowaniem zestawu wskaźników i celów ilościowych, które państwa członkowskie powinny spełnić w wielu uzgodnionych dziedzinach priorytetowych.

| 1.2 | EKES wzywa Komisję i państwa członkowskie do skupienia wysiłków na opracowaniu przez każde państwo członkowskie w określonym terminie zestawu rzetelnych i spójnych wskaźników, jak również celów ilościowych w obrębie każdego obszaru statystycznego i ustalonych celów politycznych. Wspomniane wcześniej dotychczasowe próby opracowania statystyk nie zostały przyjęte na szczeblu europejskim i nie są stałymi wskaźnikami, które można regularnie mierzyć, np. w ramach wskaźników integracji społecznej. Takie przyjęcie oraz systematyczny pomiar są niezbędne dla wprowadzenia jakiejkolwiek spójnej polityki. |
| --- | --- |

1.2

EKES wzywa Komisję i państwa członkowskie do skupienia wysiłków na opracowaniu przez każde państwo członkowskie w określonym terminie zestawu rzetelnych i spójnych wskaźników, jak również celów ilościowych w obrębie każdego obszaru statystycznego i ustalonych celów politycznych. Wspomniane wcześniej dotychczasowe próby opracowania statystyk nie zostały przyjęte na szczeblu europejskim i nie są stałymi wskaźnikami, które można regularnie mierzyć, np. w ramach wskaźników integracji społecznej. Takie przyjęcie oraz systematyczny pomiar są niezbędne dla wprowadzenia jakiejkolwiek spójnej polityki.

| 1.3 | EKES wzywa grupę wysokiego szczebla ds. niepełnosprawności do przyjęcia listy priorytetów w zakresie gromadzenia danych na podstawie zestawu głównych wskaźników już wskazanych na liście ISTAT (1), która wymaga aktualizacji. |
| --- | --- |

1.3

EKES wzywa grupę wysokiego szczebla ds. niepełnosprawności do przyjęcia listy priorytetów w zakresie gromadzenia danych na podstawie zestawu głównych wskaźników już wskazanych na liście ISTAT (1), która wymaga aktualizacji.

| 1.4 | Państwa członkowskie powinny kontynuować wysiłki na rzecz gromadzenia danych dotyczących niepełnosprawności w oparciu o regularne badania ankietowe, przeprowadzane np. co dwa lata. Należy kontynuować prace nad poszukiwaniem definicji na szczeblu międzynarodowym wraz z Grupą Waszyngtońską. |
| --- | --- |

1.4

Państwa członkowskie powinny kontynuować wysiłki na rzecz gromadzenia danych dotyczących niepełnosprawności w oparciu o regularne badania ankietowe, przeprowadzane np. co dwa lata. Należy kontynuować prace nad poszukiwaniem definicji na szczeblu międzynarodowym wraz z Grupą Waszyngtońską.

| 1.5 | Ankieta Unii Europejskiej w sprawie siły roboczej powinna oceniać czynione postępy w sposób bardziej regularny. Komitet Ochrony Społecznej oraz Komitet Zatrudnienia mogłyby w przyszłości opracować zestaw wskaźników, które byłyby systematycznie analizowane, w przeciwieństwie do niezależnych jednorazowych inicjatyw. |
| --- | --- |

1.5

Ankieta Unii Europejskiej w sprawie siły roboczej powinna oceniać czynione postępy w sposób bardziej regularny. Komitet Ochrony Społecznej oraz Komitet Zatrudnienia mogłyby w przyszłości opracować zestaw wskaźników, które byłyby systematycznie analizowane, w przeciwieństwie do niezależnych jednorazowych inicjatyw.

| 1.6 | EKES wzywa zatem Komisję Europejską do uwzględnienia w badaniach Eurostatu spójnej części dotyczącej niepełnosprawności, która obejmowałaby wspomniane powyżej elementy, wraz z regularnymi sprawozdaniami umożliwiającymi właściwą ocenę polityk oraz określenie priorytetów. |
| --- | --- |

1.6

EKES wzywa zatem Komisję Europejską do uwzględnienia w badaniach Eurostatu spójnej części dotyczącej niepełnosprawności, która obejmowałaby wspomniane powyżej elementy, wraz z regularnymi sprawozdaniami umożliwiającymi właściwą ocenę polityk oraz określenie priorytetów.

| 1.7 | Stowarzyszenia osób niepełnosprawnych w państwach członkowskich powinny być włączane w prace nad określeniem wskaźników priorytetowych, które są najważniejsze w poszczególnych państwach członkowskich. Zatwierdzenie ujednoliconych wskaźników oraz gromadzenie danych umożliwi wymianę wzorcowych rozwiązań między państwami członkowskimi, gdyż efektywność stosowanych środków będzie można zmierzyć. |
| --- | --- |

1.7

Stowarzyszenia osób niepełnosprawnych w państwach członkowskich powinny być włączane w prace nad określeniem wskaźników priorytetowych, które są najważniejsze w poszczególnych państwach członkowskich. Zatwierdzenie ujednoliconych wskaźników oraz gromadzenie danych umożliwi wymianę wzorcowych rozwiązań między państwami członkowskimi, gdyż efektywność stosowanych środków będzie można zmierzyć.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjmuje z zadowoleniem wniosek prezydencji portugalskiej o sporządzenie opinii w sprawie ujednolicenia wskaźników dotyczących niepełnosprawności. Portugalska prezydencja jest zdecydowana wnieść swój wkład na rzecz umożliwienia Unii Europejskiej uzyskania wiarygodnych i porównywalnych danych w celu oceny integracji społecznej osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

2.1

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjmuje z zadowoleniem wniosek prezydencji portugalskiej o sporządzenie opinii w sprawie ujednolicenia wskaźników dotyczących niepełnosprawności. Portugalska prezydencja jest zdecydowana wnieść swój wkład na rzecz umożliwienia Unii Europejskiej uzyskania wiarygodnych i porównywalnych danych w celu oceny integracji społecznej osób niepełnosprawnych.

| 2.2 | Osoby niepełnosprawne stanowią ponad 15 % całkowitej liczby ludności, przy czym udział ten wzrasta w miarę starzenia się społeczeństwa. Oznacza to, że w poszerzonej UE żyje 50 mln osób niepełnosprawnych (2). Badanie dochodów i warunków życia ludności przeprowadzone przez EUROSTAT w 2005 r. nie uwzględnia niepełnosprawnych dzieci, osób starszych lub niepełnosprawnych przebywających w placówkach opiekuńczych. |
| --- | --- |

2.2

Osoby niepełnosprawne stanowią ponad 15 % całkowitej liczby ludności, przy czym udział ten wzrasta w miarę starzenia się społeczeństwa. Oznacza to, że w poszerzonej UE żyje 50 mln osób niepełnosprawnych (2). Badanie dochodów i warunków życia ludności przeprowadzone przez EUROSTAT w 2005 r. nie uwzględnia niepełnosprawnych dzieci, osób starszych lub niepełnosprawnych przebywających w placówkach opiekuńczych.

| 2.3 | Aby uznane w traktatach i w Europejskiej Karcie Praw Podstawowych prawa społeczne — w tym swoboda przemieszczania się — stały się dla osób niepełnosprawnych rzeczywistością, należy dokonać oceny i porównania polityk i sytuacji w oparciu o wspólne kryteria we wszystkich państwach członkowskich. Stanowi to pierwszy krok ku opracowaniu i realizacji polityk pozwalających osobom niepełnosprawnym na cieszenie się tymi samymi przywilejami co osoby pełnosprawne. |
| --- | --- |

2.3

Aby uznane w traktatach i w Europejskiej Karcie Praw Podstawowych prawa społeczne — w tym swoboda przemieszczania się — stały się dla osób niepełnosprawnych rzeczywistością, należy dokonać oceny i porównania polityk i sytuacji w oparciu o wspólne kryteria we wszystkich państwach członkowskich. Stanowi to pierwszy krok ku opracowaniu i realizacji polityk pozwalających osobom niepełnosprawnym na cieszenie się tymi samymi przywilejami co osoby pełnosprawne.

| 2.4 | Istnieją różne wskaźniki wykorzystywane do oceny postępów państw członkowskich w dziedzinie integracji społecznej osób niepełnosprawnych, takie jak np.: dostępność zabudowań, udział w rynku pracy, dostęp do oświaty i kultury oraz dostępność elektroniczna. Kluczowe znaczenie ma możliwość dokonania oceny działań podejmowanych przez państwa członkowskie w tej dziedzinie oraz ich następstw. |
| --- | --- |

2.4

Istnieją różne wskaźniki wykorzystywane do oceny postępów państw członkowskich w dziedzinie integracji społecznej osób niepełnosprawnych, takie jak np.: dostępność zabudowań, udział w rynku pracy, dostęp do oświaty i kultury oraz dostępność elektroniczna. Kluczowe znaczenie ma możliwość dokonania oceny działań podejmowanych przez państwa członkowskie w tej dziedzinie oraz ich następstw.

3.   Brak spójności w istniejących instrumentach prawnych i politycznych

| 3.1 | Przyjęta niedawno Konwencja ONZ w sprawie praw osób niepełnosprawnych określa wiele pilnych potrzeb dotyczących włączania problematyki niepełnosprawności we wszystkie dziedziny polityki. Państwa członkowskie UE powinny przyjąć te zasady poprzez niezwłoczną ratyfikację Konwencji. Aby być w zgodzie z celami i zasadami konwencji ONZ, którą podpisała Komisja Europejska, UE musi przyjąć odpowiednie polityki. Należy również zachęcić wszystkie państwa oraz UE do podpisania dobrowolnego protokołu dodatkowego, stanowiącego część Konwencji ONZ. |
| --- | --- |

3.1

Przyjęta niedawno Konwencja ONZ w sprawie praw osób niepełnosprawnych określa wiele pilnych potrzeb dotyczących włączania problematyki niepełnosprawności we wszystkie dziedziny polityki. Państwa członkowskie UE powinny przyjąć te zasady poprzez niezwłoczną ratyfikację Konwencji. Aby być w zgodzie z celami i zasadami konwencji ONZ, którą podpisała Komisja Europejska, UE musi przyjąć odpowiednie polityki. Należy również zachęcić wszystkie państwa oraz UE do podpisania dobrowolnego protokołu dodatkowego, stanowiącego część Konwencji ONZ.

| 3.2 | W europejskim planie działań na rzecz osób niepełnosprawnych (3) wytyczono ambitne cele osiągnięcia pełnego stosowania dyrektywy dotyczącej równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (2000/78/WE), włączenia w większym stopniu problematyki niepełnosprawności w odpowiednie dziedziny polityki wspólnotowej oraz poprawienia dostępności dla wszystkich. Aby osiągnąć te cele należy mierzyć postęp przy pomocy wskaźników, które dla każdego priorytetu politycznego oceniają postępy poczynione w każdym państwie członkowskim i pozwalają na wytyczenie mierzalnych celów. |
| --- | --- |

3.2

W europejskim planie działań na rzecz osób niepełnosprawnych (3) wytyczono ambitne cele osiągnięcia pełnego stosowania dyrektywy dotyczącej równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (2000/78/WE), włączenia w większym stopniu problematyki niepełnosprawności w odpowiednie dziedziny polityki wspólnotowej oraz poprawienia dostępności dla wszystkich. Aby osiągnąć te cele należy mierzyć postęp przy pomocy wskaźników, które dla każdego priorytetu politycznego oceniają postępy poczynione w każdym państwie członkowskim i pozwalają na wytyczenie mierzalnych celów.

| 3.3 | Przyjęta w listopadzie 2000 r. dyrektywa 2000/78/WE zakazuje dyskryminacji osób niepełnosprawnych w dziedzinie zatrudnienia i szkoleń zawodowych. Ocena wdrożenia tej dyrektywy przez państwa członkowskie — ponad kwestię zwykłej transpozycji prawnej — jest jednak problematyczna, ponieważ brak jest dostępnych i porównywalnych danych pozwalających na ocenę wzrostu poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, w miarę jak prawo jest wdrażane na poziomie poszczególnych państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.3

Przyjęta w listopadzie 2000 r. dyrektywa 2000/78/WE zakazuje dyskryminacji osób niepełnosprawnych w dziedzinie zatrudnienia i szkoleń zawodowych. Ocena wdrożenia tej dyrektywy przez państwa członkowskie — ponad kwestię zwykłej transpozycji prawnej — jest jednak problematyczna, ponieważ brak jest dostępnych i porównywalnych danych pozwalających na ocenę wzrostu poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, w miarę jak prawo jest wdrażane na poziomie poszczególnych państw członkowskich.

| 3.4 | W planie działania Rady Europy w sprawie pełnego udziału osób niepełnosprawnych wytyczono liczne konkretne cele w wielu dziedzinach społeczno-politycznych, które mają zastosowanie do wszystkich 46 państw członkowskich i wymagają dalszych działań. Utworzono grupę redakcyjną mającą na celu opracowanie wskaźników oceny postępów. |
| --- | --- |

3.4

W planie działania Rady Europy w sprawie pełnego udziału osób niepełnosprawnych wytyczono liczne konkretne cele w wielu dziedzinach społeczno-politycznych, które mają zastosowanie do wszystkich 46 państw członkowskich i wymagają dalszych działań. Utworzono grupę redakcyjną mającą na celu opracowanie wskaźników oceny postępów.

| 3.5 | W strategii lizbońskiej wytyczono Unii Europejskiej ambitne cele, do których zalicza się zwiększanie poziomu zatrudnienia oraz poprawa spójności społecznej. Dążeń tych nie można zrealizować bez podjęcia konkretnych działań na rzecz usunięcia barier, które napotykają osoby niepełnosprawne przy dostępie do zatrudnienia i usług, tak aby umożliwić ich pełną integrację ze społeczeństwem. |
| --- | --- |

3.5

W strategii lizbońskiej wytyczono Unii Europejskiej ambitne cele, do których zalicza się zwiększanie poziomu zatrudnienia oraz poprawa spójności społecznej. Dążeń tych nie można zrealizować bez podjęcia konkretnych działań na rzecz usunięcia barier, które napotykają osoby niepełnosprawne przy dostępie do zatrudnienia i usług, tak aby umożliwić ich pełną integrację ze społeczeństwem.

| 3.6 | We wszystkich dziedzinach polityki, które mają wpływ na osoby niepełnosprawne i które mogą poprawić ich włączenie do społeczeństwa i ułatwić im dostęp do korzystania z należnych im praw, potrzebne są wskaźniki służące do oceny postępów i do zapewnienia kompleksowego spojrzenia na wyniki różnych działań podejmowanych na szczeblu europejskim. W celu zmiany bądź poprawy istniejącego prawodawstwa należy je poddać ocenie. |
| --- | --- |

3.6

We wszystkich dziedzinach polityki, które mają wpływ na osoby niepełnosprawne i które mogą poprawić ich włączenie do społeczeństwa i ułatwić im dostęp do korzystania z należnych im praw, potrzebne są wskaźniki służące do oceny postępów i do zapewnienia kompleksowego spojrzenia na wyniki różnych działań podejmowanych na szczeblu europejskim. W celu zmiany bądź poprawy istniejącego prawodawstwa należy je poddać ocenie.

4.   Potrzeba rzetelnych i porównywalnych danych statystycznych

4.1   Istniejące systemy pomiaru danych

| 4.1.1 | EKES ubolewa nad brakiem wskaźników w dziedzinie niepełnosprawności, a w szczególności nad brakiem politycznego zaangażowania na szczeblu unijnym, by uzgodnić wspólne wskaźniki mające na celu wspieranie i ocenę polityk. |
| --- | --- |

4.1.1

EKES ubolewa nad brakiem wskaźników w dziedzinie niepełnosprawności, a w szczególności nad brakiem politycznego zaangażowania na szczeblu unijnym, by uzgodnić wspólne wskaźniki mające na celu wspieranie i ocenę polityk.

| 4.1.2 | EKES zauważa, że Eurostat podjął kilka interesujących przedsięwzięć i inicjatyw, które zmierzają do tego, by w skoordynowany sposób, systematycznie gromadzone były dane z całej Europy dotyczące różnych aspektów niepełnosprawności — część poświęcona zdrowiu w europejskim panelowym badaniu gospodarstw domowych (ECHP) w latach 1994-1996 obejmowała niewielki rozdział dotyczący niepełnosprawności, który został opublikowany w formie książeczki; w roku 2002 europejska ankieta w sprawie siły roboczej (LFS) zawierała część dotyczącą zatrudnienia osób niepełnosprawnych, która miała stanowić skoordynowany i zharmonizowany wkład w obrady Grupy Waszyngtońskiej Departamentu Statystyki ONZ; Eurostat zainicjował projekt EDM (Mierzenie Niepełnosprawności w Europie).
  W 2002 r. europejscy dyrektorzy ds. statystyk społecznych uzgodnili ramy systematycznego gromadzenia ujednoliconych danych za pomocą badań ankietowych lub części badań ankietowych dotyczących zdrowia, określane mianem europejskiego systemu badań nad zdrowiem (EHSS). W związku z tym pod koniec 2006 r. państwa członkowskie ustaliły ostateczną wersję kwestionariusza europejskiego badania ankietowego dotyczącego zdrowia (EHIS); pierwsza fala takich badań zostanie przeprowadzona w latach 2007-2009. Kwestionariusz EHIS zawiera pytania dotyczące kilku aspektów niepełnosprawności. Niepełnosprawność została także uwzględniona jako zmienna w statystykach dochodów i warunków życia (SILC) (4).
  Roczny program prac Eurostatu na rok 2007 obejmuje działania Europejskiego Systemu Statystycznego (ESS) (5) na rzecz dalszego rozwoju statystyk w zakresie niepełnosprawności oraz integracji społecznej, w celu dostarczenia odpowiednich i porównywalnych danych statystycznych niezbędnych do monitorowania we współpracy z organizacjami międzynarodowymi sytuacji osób niepełnosprawnych. Do połowy 2008 r. nowa część badań ankietowych dotycząca niepełnosprawności i integracji społecznej — wspierana z funduszy Eurostatu — powinna być gotowa do pilotażowego wdrożenia w państwach członkowskich.
  We wszystkich tych pracach rozwojowych za podstawę służy międzynarodowa klasyfikacja funkcjonowania, inwalidztwa i zdrowia (ICF), stworzona przez Międzynarodową Organizację Zdrowia. |
| --- | --- |

4.1.2

EKES zauważa, że Eurostat podjął kilka interesujących przedsięwzięć i inicjatyw, które zmierzają do tego, by w skoordynowany sposób, systematycznie gromadzone były dane z całej Europy dotyczące różnych aspektów niepełnosprawności — część poświęcona zdrowiu w europejskim panelowym badaniu gospodarstw domowych (ECHP) w latach 1994-1996 obejmowała niewielki rozdział dotyczący niepełnosprawności, który został opublikowany w formie książeczki; w roku 2002 europejska ankieta w sprawie siły roboczej (LFS) zawierała część dotyczącą zatrudnienia osób niepełnosprawnych, która miała stanowić skoordynowany i zharmonizowany wkład w obrady Grupy Waszyngtońskiej Departamentu Statystyki ONZ; Eurostat zainicjował projekt EDM (Mierzenie Niepełnosprawności w Europie).

W 2002 r. europejscy dyrektorzy ds. statystyk społecznych uzgodnili ramy systematycznego gromadzenia ujednoliconych danych za pomocą badań ankietowych lub części badań ankietowych dotyczących zdrowia, określane mianem europejskiego systemu badań nad zdrowiem (EHSS). W związku z tym pod koniec 2006 r. państwa członkowskie ustaliły ostateczną wersję kwestionariusza europejskiego badania ankietowego dotyczącego zdrowia (EHIS); pierwsza fala takich badań zostanie przeprowadzona w latach 2007-2009. Kwestionariusz EHIS zawiera pytania dotyczące kilku aspektów niepełnosprawności. Niepełnosprawność została także uwzględniona jako zmienna w statystykach dochodów i warunków życia (SILC) (4).

Roczny program prac Eurostatu na rok 2007 obejmuje działania Europejskiego Systemu Statystycznego (ESS) (5) na rzecz dalszego rozwoju statystyk w zakresie niepełnosprawności oraz integracji społecznej, w celu dostarczenia odpowiednich i porównywalnych danych statystycznych niezbędnych do monitorowania we współpracy z organizacjami międzynarodowymi sytuacji osób niepełnosprawnych. Do połowy 2008 r. nowa część badań ankietowych dotycząca niepełnosprawności i integracji społecznej — wspierana z funduszy Eurostatu — powinna być gotowa do pilotażowego wdrożenia w państwach członkowskich.

We wszystkich tych pracach rozwojowych za podstawę służy międzynarodowa klasyfikacja funkcjonowania, inwalidztwa i zdrowia (ICF), stworzona przez Międzynarodową Organizację Zdrowia.

| 4.1.3 | Na szczeblu międzynarodowym Eurostat włączył się w opracowywanie ogólnych badań na temat niepełnosprawności, w oparciu o międzynarodową klasyfikację funkcjonowania, niepełnosprawności i zdrowia (ICF) Światowej Organizacji Zdrowia, w ramach Grupy Waszyngtońskiej ds. danych statystycznych na temat niepełnosprawności (6). Rada Europy opublikowała wytyczne metodologiczne dotyczące sposobów opracowywania społecznych wskaźników spójności społecznej (7). |
| --- | --- |

4.1.3

Na szczeblu międzynarodowym Eurostat włączył się w opracowywanie ogólnych badań na temat niepełnosprawności, w oparciu o międzynarodową klasyfikację funkcjonowania, niepełnosprawności i zdrowia (ICF) Światowej Organizacji Zdrowia, w ramach Grupy Waszyngtońskiej ds. danych statystycznych na temat niepełnosprawności (6). Rada Europy opublikowała wytyczne metodologiczne dotyczące sposobów opracowywania społecznych wskaźników spójności społecznej (7).

| 4.1.4 | Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wspólnotowych danych statystycznych na temat bezpieczeństwa i higieny pracy stworzy ramy dla przyszłych działań w tej dziedzinie. Rozporządzenie to można wykorzystać do gromadzenia danych na temat niepełnosprawności, zmieniając tym samym sytuację, w której gromadzenie danych prowadzone jest przez państwa członkowskie bez odpowiedniej podstawy prawnej. |
| --- | --- |

4.1.4

Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie wspólnotowych danych statystycznych na temat bezpieczeństwa i higieny pracy stworzy ramy dla przyszłych działań w tej dziedzinie. Rozporządzenie to można wykorzystać do gromadzenia danych na temat niepełnosprawności, zmieniając tym samym sytuację, w której gromadzenie danych prowadzone jest przez państwa członkowskie bez odpowiedniej podstawy prawnej.

4.2   Potrzeba dalszych wskaźników europejskich

| 4.2.1 | Art. 31 konwencji ONZ stanowi, że państwa podejmują się gromadzenia stosownych informacji, w tym danych statystycznych i danych pochodzących z badań, które umożliwią formułowanie i wdrażanie polityki służącej realizacji postanowień tejże konwencji. EKES wzywa państwa członkowskie do ścisłego stosowania się do tej zasady. |
| --- | --- |

4.2.1

Art. 31 konwencji ONZ stanowi, że państwa podejmują się gromadzenia stosownych informacji, w tym danych statystycznych i danych pochodzących z badań, które umożliwią formułowanie i wdrażanie polityki służącej realizacji postanowień tejże konwencji. EKES wzywa państwa członkowskie do ścisłego stosowania się do tej zasady.

| 4.2.2 | EKES z zadowoleniem przyjmuje wspomniane powyżej inicjatywy, lecz ubolewa nad brakiem spójności oraz uzgodnionych wskaźników politycznych grupujących te inicjatywy, w celu przeanalizowania sytuacji osób niepełnosprawnych, określenia wpływu polityk i prawodawstwa oraz oceny ich potrzeb. |
| --- | --- |

4.2.2

EKES z zadowoleniem przyjmuje wspomniane powyżej inicjatywy, lecz ubolewa nad brakiem spójności oraz uzgodnionych wskaźników politycznych grupujących te inicjatywy, w celu przeanalizowania sytuacji osób niepełnosprawnych, określenia wpływu polityk i prawodawstwa oraz oceny ich potrzeb.

| 4.2.3 | Należy określić wskaźniki służące do pomiaru poziomów zatrudnienia, tak by lepiej zrozumieć, którymi kwestiami należy się zająć, oraz by opracować odpowiednie polityki. Na posiedzeniu Rady wiosną 2006 r. przypomniano o potrzebie podjęcia odpowiednich działań na rzecz podniesienia poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. |
| --- | --- |

4.2.3

Należy określić wskaźniki służące do pomiaru poziomów zatrudnienia, tak by lepiej zrozumieć, którymi kwestiami należy się zająć, oraz by opracować odpowiednie polityki. Na posiedzeniu Rady wiosną 2006 r. przypomniano o potrzebie podjęcia odpowiednich działań na rzecz podniesienia poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

| 4.2.4 | Aby w przyszłości opracować lepsze działania polityczne i legislacyjne, konieczna byłaby ocena oddziaływania europejskiej dyrektywy antydyskryminacyjnej, jak i prawodawstwa poszczególnych państw członkowskich. |
| --- | --- |

4.2.4

Aby w przyszłości opracować lepsze działania polityczne i legislacyjne, konieczna byłaby ocena oddziaływania europejskiej dyrektywy antydyskryminacyjnej, jak i prawodawstwa poszczególnych państw członkowskich.

| 4.2.5 | Dane na temat dyskryminacji należy gromadzić wraz ze wskaźnikami z innych dziedzin, takich jak dostęp do towarów i usług, zatrudnienie, integracja społeczna itd., tak aby zapewnić spójne spojrzenie na kwestie, z którymi borykają się niepełnosprawni, oraz na ich wzajemne relacje. |
| --- | --- |

4.2.5

Dane na temat dyskryminacji należy gromadzić wraz ze wskaźnikami z innych dziedzin, takich jak dostęp do towarów i usług, zatrudnienie, integracja społeczna itd., tak aby zapewnić spójne spojrzenie na kwestie, z którymi borykają się niepełnosprawni, oraz na ich wzajemne relacje.

| 4.2.6 | Integracja społeczna jest dziedziną, w której również potrzebne jest dokonanie dalszej oceny w celu lepszego zrozumienia skomplikowanych przyczyn prowadzących do marginalizacji społecznej osób niepełnosprawnych. Należy uwzględnić takie zagadnienia jak: dochód, a także uczestnictwo w życiu społecznym (reprezentacja, dostęp do stowarzyszeń, działalności wolontariackiej, polityki itd.) oraz dostęp do służby zdrowia, oświaty, kultury, środków komunikacji i usług społecznych. |
| --- | --- |

4.2.6

Integracja społeczna jest dziedziną, w której również potrzebne jest dokonanie dalszej oceny w celu lepszego zrozumienia skomplikowanych przyczyn prowadzących do marginalizacji społecznej osób niepełnosprawnych. Należy uwzględnić takie zagadnienia jak: dochód, a także uczestnictwo w życiu społecznym (reprezentacja, dostęp do stowarzyszeń, działalności wolontariackiej, polityki itd.) oraz dostęp do służby zdrowia, oświaty, kultury, środków komunikacji i usług społecznych.

| 4.2.7 | Istniejące najlepsze rozwiązania, jak np. europejska karta parkingowa, powinny stanowić wzór dla wprowadzenia nowych rozwiązań o podobnym charakterze. Nie da się tego osiągnąć bez zestawu wskaźników służących ocenie stopnia integracji społecznej osób niepełnosprawnych, przy wykorzystaniu właściwych i porównywalnych danych. |
| --- | --- |

4.2.7

Istniejące najlepsze rozwiązania, jak np. europejska karta parkingowa, powinny stanowić wzór dla wprowadzenia nowych rozwiązań o podobnym charakterze. Nie da się tego osiągnąć bez zestawu wskaźników służących ocenie stopnia integracji społecznej osób niepełnosprawnych, przy wykorzystaniu właściwych i porównywalnych danych.

4.3   Problemy w ustalaniu wskaźników europejskich

| 4.3.1 | Obecnie państwa członkowskie dostarczają danych do oceny poziomu integracji osób niepełnosprawnych bez jakiegokolwiek porozumienia na szczeblu europejskim w sprawie wspólnych wskaźników; z wyjątkiem gromadzenia danych w ramach OMK (8) i ECHIM (9). Należy w dalszym ciągu wyjaśniać państwom członkowskim, dlaczego gromadzenie danych na temat niepełnosprawności ma tak wielkie znaczenie. |
| --- | --- |

4.3.1

Obecnie państwa członkowskie dostarczają danych do oceny poziomu integracji osób niepełnosprawnych bez jakiegokolwiek porozumienia na szczeblu europejskim w sprawie wspólnych wskaźników; z wyjątkiem gromadzenia danych w ramach OMK (8) i ECHIM (9). Należy w dalszym ciągu wyjaśniać państwom członkowskim, dlaczego gromadzenie danych na temat niepełnosprawności ma tak wielkie znaczenie.

| 4.3.2 | Badanie ankietowe SILC obejmuje oszacowanie liczby osób niepełnosprawnych w Unii Europejskiej, lecz nie obejmuje danych dotyczących osób przebywających w placówkach opiekuńczych, dzieci i starszych osób niepełnosprawnych, co pomniejsza istotność tych danych. |
| --- | --- |

4.3.2

Badanie ankietowe SILC obejmuje oszacowanie liczby osób niepełnosprawnych w Unii Europejskiej, lecz nie obejmuje danych dotyczących osób przebywających w placówkach opiekuńczych, dzieci i starszych osób niepełnosprawnych, co pomniejsza istotność tych danych.

| 4.3.3 | Definicja niepełnosprawności różni się w poszczególnych państwach, a ponadto powinno się w niej uwzględnić np. osoby cierpiące na problemy zdrowia psychicznego, które są często pomijane w statystykach krajowych. Opis kategorii osób niepełnosprawnych powinien opierać się na art. 1 ust. 2 konwencji ONZ, dzięki czemu mogłaby zaistnieć ogólna podstawa pozwalająca stwierdzić, które grupy objęte są definicją „osób niepełnosprawnych”. |
| --- | --- |

4.3.3

Definicja niepełnosprawności różni się w poszczególnych państwach, a ponadto powinno się w niej uwzględnić np. osoby cierpiące na problemy zdrowia psychicznego, które są często pomijane w statystykach krajowych. Opis kategorii osób niepełnosprawnych powinien opierać się na art. 1 ust. 2 konwencji ONZ, dzięki czemu mogłaby zaistnieć ogólna podstawa pozwalająca stwierdzić, które grupy objęte są definicją „osób niepełnosprawnych”.

| 4.3.4 | Osoby niepełnosprawne stanowią niejednorodną grupę i trudno jest określić kryteria oceny. Zestaw wskaźników powinien zatem uwzględniać różnorodność rodzajów niepełnosprawności i dziedziny polityki, które oddziałują na życie niepełnosprawnych, jak również wskazywać na przeszkody stojące na drodze do pełnego uczestniczenia osób niepełnosprawnych w życiu społecznym. |
| --- | --- |

4.3.4

Osoby niepełnosprawne stanowią niejednorodną grupę i trudno jest określić kryteria oceny. Zestaw wskaźników powinien zatem uwzględniać różnorodność rodzajów niepełnosprawności i dziedziny polityki, które oddziałują na życie niepełnosprawnych, jak również wskazywać na przeszkody stojące na drodze do pełnego uczestniczenia osób niepełnosprawnych w życiu społecznym.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  ISTAT — Istituto Nazionale di Statistica (włoski główny urząd statystyczny). Projekt „Wskaźniki dotyczące włączania osób niepełnosprawnych w życie społeczne”, raport końcowy, czerwiec 2001 r., opublikowany przez Eurostat.

1

(2)  Według badania EUROSTATU z 2005 r. dotyczącego statystyk dochodów i warunków życia (SILC).

2

(3)  Zob. http://europa.eu.int/comm/employment_social/disability/index_en.html.

3

(4)  http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1913,47567825,1913_58814988&_dad=portal&_schema=PORTAL#B.

4

(5)  Więcej informacji na temat Europejskiego Systemu Statystycznego — patrz:

5

http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1153,47169267,1153_47183518&_dad=portal&_schema=PORTAL.

(6)  Więcej informacji na temat Grupy Waszyngtońskiej — patrz:

6

http://www.cdc.gov/nchs/citygroup.htm.

(7)  „Concerted development of social cohesion indicators — Methodological guide” (Wspólne opracowywanie wskaźników spójności społecznej — przewodnik metodologiczny), Wydawnictwo Rady Europy.

7

(8)  Otwarta metoda koordynacji.

8

(9)  European Community Health Indicators Monitoring (monitorowanie wskaźników zdrowia Wspólnoty Europejskiej).

9

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/83 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/83

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego — W kierunku bardziej skutecznego stosowania zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju

COM(2006) 728 wersja ostateczna

(2008/C 10/21)

Dnia 22 listopada 2006 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu wspomnianego powyżej.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 21 czerwca 2007 r. Sprawozdawcą był Peter MORGAN.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z 27 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 134 do 2 — 5 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Omawiany komunikat stanowi część programu Komisji na rzecz realizacji celu strategii lizbońskiej, jakim jest zwiększenie wydatków UE na badania i rozwój do poziomu 3 % PKB do 2010 r., z czego 2 % powinno pochodzić z sektora prywatnego. Głównym tematem komunikatu są stosowane przez państwa członkowskie metody zachęcania przedsiębiorstw do badań i rozwoju za pośrednictwem systemu podatkowego. Komunikat został przygotowany w celu wyjaśnienia zgodności zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju z przepisami prawa UE oraz wskazania państwom członkowskim najlepszych rozwiązań. Komunikat ten jest odpowiedzią na oczekiwanie EKES-u, że „Wspólnota powinna również podjąć działania na rzecz lepszego dostosowania prawa państw członkowskich w zakresie podatków i odpowiedzialności cywilnej, aby bardziej zachęcać przemysł do większych inwestycji w badania i rozwój (1)”. |
| --- | --- |

1.1

Omawiany komunikat stanowi część programu Komisji na rzecz realizacji celu strategii lizbońskiej, jakim jest zwiększenie wydatków UE na badania i rozwój do poziomu 3 % PKB do 2010 r., z czego 2 % powinno pochodzić z sektora prywatnego. Głównym tematem komunikatu są stosowane przez państwa członkowskie metody zachęcania przedsiębiorstw do badań i rozwoju za pośrednictwem systemu podatkowego. Komunikat został przygotowany w celu wyjaśnienia zgodności zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju z przepisami prawa UE oraz wskazania państwom członkowskim najlepszych rozwiązań. Komunikat ten jest odpowiedzią na oczekiwanie EKES-u, że „Wspólnota powinna również podjąć działania na rzecz lepszego dostosowania prawa państw członkowskich w zakresie podatków i odpowiedzialności cywilnej, aby bardziej zachęcać przemysł do większych inwestycji w badania i rozwój (1)”.

| 1.2 | Część 3. niniejszej opinii zawiera szereg przykładów. Należy jednak pamiętać, że istnieją pewne ograniczenia dla zachęt, które można stosować w systemie podatkowym. Im wyższe są stawki opodatkowania przedsiębiorstw, tym wyższe są zachęty, podczas gdy niższe stawki opodatkowania oznaczają niższe zachęty. Im wyższe są obciążenia socjalne, tym większą zachętę stanowi ich obniżenie. Jeżeli przedsiębiorstwa nie przynoszą dochodów, pole do działania jest mniejsze, gdyż ogólnym założeniem jest zapewnienie ulg w zakresie podatku dochodowego. Co więcej, oczywiste jest, że ulgi powinny dotyczyć poczynionych już inwestycji w badania i rozwój, a nie planów na przyszłość. |
| --- | --- |

1.2

Część 3. niniejszej opinii zawiera szereg przykładów. Należy jednak pamiętać, że istnieją pewne ograniczenia dla zachęt, które można stosować w systemie podatkowym. Im wyższe są stawki opodatkowania przedsiębiorstw, tym wyższe są zachęty, podczas gdy niższe stawki opodatkowania oznaczają niższe zachęty. Im wyższe są obciążenia socjalne, tym większą zachętę stanowi ich obniżenie. Jeżeli przedsiębiorstwa nie przynoszą dochodów, pole do działania jest mniejsze, gdyż ogólnym założeniem jest zapewnienie ulg w zakresie podatku dochodowego. Co więcej, oczywiste jest, że ulgi powinny dotyczyć poczynionych już inwestycji w badania i rozwój, a nie planów na przyszłość.

| 1.3 | Wśród zaleceń dotyczących utworzenia systemu zachęt znalazł się wymóg dokonania pomiaru skuteczności każdego planu. Jest to szczególnie ważne w wypadku dużych, dochodowych przedsiębiorstw, które mogłyby z łatwością wykorzystać ulgi podatkowe dla poprawy wyniku końcowego, zamiast na badania i rozwój. Niektóre kraje, aby uniknąć tworzenia okazji do nadużyć, dopuszczają jedynie zachęty w odniesieniu do dodatkowych wydatków na badania i rozwój, może to jednak odnieść skutek przeciwny do zamierzonego, gdyż istotną konsekwencją tego rodzaju zachęt jest zatrzymanie działalności badawczo-rozwojowej w UE, tak aby nie została ona przeniesiona poza jej granice. Ponadto skuteczny system pomiaru w wypadku dużych przedsiębiorstw powinien przynieść większe korzyści niż ograniczanie ulg do kosztów dodatkowych. |
| --- | --- |

1.3

Wśród zaleceń dotyczących utworzenia systemu zachęt znalazł się wymóg dokonania pomiaru skuteczności każdego planu. Jest to szczególnie ważne w wypadku dużych, dochodowych przedsiębiorstw, które mogłyby z łatwością wykorzystać ulgi podatkowe dla poprawy wyniku końcowego, zamiast na badania i rozwój. Niektóre kraje, aby uniknąć tworzenia okazji do nadużyć, dopuszczają jedynie zachęty w odniesieniu do dodatkowych wydatków na badania i rozwój, może to jednak odnieść skutek przeciwny do zamierzonego, gdyż istotną konsekwencją tego rodzaju zachęt jest zatrzymanie działalności badawczo-rozwojowej w UE, tak aby nie została ona przeniesiona poza jej granice. Ponadto skuteczny system pomiaru w wypadku dużych przedsiębiorstw powinien przynieść większe korzyści niż ograniczanie ulg do kosztów dodatkowych.

| 1.4 | Z pewnością najważniejszym skutkiem omawianych programów jest wsparcie, jakie mogą one zapewnić rozwojowi małych i średnich przedsiębiorstw ukierunkowanych na badania i rozwój w początkowych latach ich działalności. Zalecenia zawierają szeroki wachlarz zachęt zapewniających dodatkowe ulgi podatkowe, takich jak różnorodne inwestycje w badania i rozwój, zwrot kosztów w wypadku braku zysków oraz ulgi w zakresie obciążeń socjalnych. Z uwagi na strategiczną rolę MŚP w gospodarce UE EKES zaleca, aby każde państwo członkowskie wprowadziło optymalne połączenie możliwych zachęt podatkowych w celu ułatwienia MŚP przetrwania i rozwoju w gospodarce kraju. |
| --- | --- |

1.4

Z pewnością najważniejszym skutkiem omawianych programów jest wsparcie, jakie mogą one zapewnić rozwojowi małych i średnich przedsiębiorstw ukierunkowanych na badania i rozwój w początkowych latach ich działalności. Zalecenia zawierają szeroki wachlarz zachęt zapewniających dodatkowe ulgi podatkowe, takich jak różnorodne inwestycje w badania i rozwój, zwrot kosztów w wypadku braku zysków oraz ulgi w zakresie obciążeń socjalnych. Z uwagi na strategiczną rolę MŚP w gospodarce UE EKES zaleca, aby każde państwo członkowskie wprowadziło optymalne połączenie możliwych zachęt podatkowych w celu ułatwienia MŚP przetrwania i rozwoju w gospodarce kraju.

| 1.5 | W tym kontekście Komitet wyraża zdziwienie brakiem odniesienia w komunikacie do ulg podatkowych, których celem jest wspieranie pozyskiwania kapitału przez nowe przedsiębiorstwa. Kwestia ta została szerzej omówiona w ustępach od 4.9 do 4.12. EKES zaleca rozszerzenie zakresu komunikatu o kwestię pozyskiwania kapitału. |
| --- | --- |

1.5

W tym kontekście Komitet wyraża zdziwienie brakiem odniesienia w komunikacie do ulg podatkowych, których celem jest wspieranie pozyskiwania kapitału przez nowe przedsiębiorstwa. Kwestia ta została szerzej omówiona w ustępach od 4.9 do 4.12. EKES zaleca rozszerzenie zakresu komunikatu o kwestię pozyskiwania kapitału.

| 1.6 | Kolejną bardzo ważną dla MŚP kwestią jest zagadnienie przyznawania patentów i licencji. Prawo nie jest jasne w tym zakresie, a między państwami członkowskimi występuje element współzawodnictwa w zakresie systemów opodatkowania. EKES zaleca, by komunikat poszerzyć o zagadnienia patentów i licencji. |
| --- | --- |

1.6

Kolejną bardzo ważną dla MŚP kwestią jest zagadnienie przyznawania patentów i licencji. Prawo nie jest jasne w tym zakresie, a między państwami członkowskimi występuje element współzawodnictwa w zakresie systemów opodatkowania. EKES zaleca, by komunikat poszerzyć o zagadnienia patentów i licencji.

| 1.7 | W komunikacie poruszono szereg powiązanych z tym zagadnieniem kwestii, co do których możliwe jest podjęcia działań. Zalecenia EKES-u przedstawiono poniżej. |
| --- | --- |

1.7

W komunikacie poruszono szereg powiązanych z tym zagadnieniem kwestii, co do których możliwe jest podjęcia działań. Zalecenia EKES-u przedstawiono poniżej.

| 1.7.1 | Państwa członkowskie powinny poprawić wykorzystanie zachęt podatkowych służących wspieraniu badań i rozwoju dla podmiotów działających w przemyśle, zaangażowanych w ponadnarodowe projekty badawcze. |
| --- | --- |

1.7.1

Państwa członkowskie powinny poprawić wykorzystanie zachęt podatkowych służących wspieraniu badań i rozwoju dla podmiotów działających w przemyśle, zaangażowanych w ponadnarodowe projekty badawcze.

| 1.7.2 | Państwa członkowskie powinny zbadać możliwości obniżenia narzuconych przez nie kosztów w odniesieniu do nowopowstałych przedsiębiorstw prowadzących działalność badawczo-rozwojową, wzorując się na przykładzie francuskiego systemu Young Innovative Enterprise (YIE), który daje doskonałe rezultaty. |
| --- | --- |

1.7.2

Państwa członkowskie powinny zbadać możliwości obniżenia narzuconych przez nie kosztów w odniesieniu do nowopowstałych przedsiębiorstw prowadzących działalność badawczo-rozwojową, wzorując się na przykładzie francuskiego systemu Young Innovative Enterprise (YIE), który daje doskonałe rezultaty.

| 1.7.3 | W odniesieniu do organizacji badawczych pożytku publicznego działających w sektorze prywatnym państwa członkowskie powinny opracować wspólne podejście, tak aby darowizny i środki na badania mogły swobodnie krążyć w obrębie UE. |
| --- | --- |

1.7.3

W odniesieniu do organizacji badawczych pożytku publicznego działających w sektorze prywatnym państwa członkowskie powinny opracować wspólne podejście, tak aby darowizny i środki na badania mogły swobodnie krążyć w obrębie UE.

| 1.7.4 | Transgraniczną mobilność badaczy należy wspierać poprzez zawierane przez państwa członkowskie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania projektów krótkoterminowych. |
| --- | --- |

1.7.4

Transgraniczną mobilność badaczy należy wspierać poprzez zawierane przez państwa członkowskie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania projektów krótkoterminowych.

| 1.7.5 | Zachęca się Komisję do opracowania wspólnej struktury wzajemnego uznawania zaświadczeń dotyczących działalności badawczo-rozwojowej dla tych krajów, w których są one stosowane. Komisja mogłaby również rozważyć, czy zaświadczenia te są potrzebne na jednolitym rynku. |
| --- | --- |

1.7.5

Zachęca się Komisję do opracowania wspólnej struktury wzajemnego uznawania zaświadczeń dotyczących działalności badawczo-rozwojowej dla tych krajów, w których są one stosowane. Komisja mogłaby również rozważyć, czy zaświadczenia te są potrzebne na jednolitym rynku.

| 1.7.6 | Komitet z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą uproszczenia i aktualizacji zasad odzyskiwania podatku VAT przez podmioty prywatne w odniesieniu do wydatków na badania i rozwój poniesionych w ramach projektów publiczno-prywatnych. |
| --- | --- |

1.7.6

Komitet z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą uproszczenia i aktualizacji zasad odzyskiwania podatku VAT przez podmioty prywatne w odniesieniu do wydatków na badania i rozwój poniesionych w ramach projektów publiczno-prywatnych.

| 1.7.7 | Podstawowym warunkiem dla debaty na temat zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju jest opracowanie ogólnounijnej definicji działalności badawczo-rozwojowej i innowacji do celów podatkowych. Byłby to kolejny krok w kierunku utworzenia jednolitego rynku. |
| --- | --- |

1.7.7

Podstawowym warunkiem dla debaty na temat zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju jest opracowanie ogólnounijnej definicji działalności badawczo-rozwojowej i innowacji do celów podatkowych. Byłby to kolejny krok w kierunku utworzenia jednolitego rynku.

| 1.8 | Cel strategii lizbońskiej został ustalony na poziomie 3 % poprzez odniesienie do inwestycji na badania i rozwój w konkurencyjnych regionach. Na szczeblu makroekonomicznym cechą charakterystyczną UE jest brak takiego zaangażowania w gałęzie przemysłu w wysokim stopniu ukierunkowane na badania i rozwój, jaki wykazują konkurencyjne kraje, np. Japonia i Stany Zjednoczone. Z tego względu, oprócz stymulowania działalności badawczo-rozwojowej w sektorze prywatnym, warto byłoby zwiększyć poziom publicznych inwestycji w ośrodki uniwersyteckie i państwowe instytuty badawcze. Odpowiednim bodźcem (2) w tym zakresie powinny być projekty w zakresie ochrony środowiska naturalnego. |
| --- | --- |

1.8

Cel strategii lizbońskiej został ustalony na poziomie 3 % poprzez odniesienie do inwestycji na badania i rozwój w konkurencyjnych regionach. Na szczeblu makroekonomicznym cechą charakterystyczną UE jest brak takiego zaangażowania w gałęzie przemysłu w wysokim stopniu ukierunkowane na badania i rozwój, jaki wykazują konkurencyjne kraje, np. Japonia i Stany Zjednoczone. Z tego względu, oprócz stymulowania działalności badawczo-rozwojowej w sektorze prywatnym, warto byłoby zwiększyć poziom publicznych inwestycji w ośrodki uniwersyteckie i państwowe instytuty badawcze. Odpowiednim bodźcem (2) w tym zakresie powinny być projekty w zakresie ochrony środowiska naturalnego.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Tłem dla omawianego komunikatu jest strategia lizbońska zawierająca wezwanie do zwiększenia inwestycji w badania i rozwój w UE do poziomu 3 % PKB do 2010 r., z czego 2 % powinno pochodzić z sektora prywatnego. W 2005 r. Komisja ogłosiła zamiar promowania bardziej spójnego i przyjaznego otoczenia podatkowego dla badań i rozwoju, uznając jednocześnie kompetencje państw członkowskich w dziedzinie polityki podatkowej (COM(2005) 488 oraz COM(2005) 532). |
| --- | --- |

2.1

Tłem dla omawianego komunikatu jest strategia lizbońska zawierająca wezwanie do zwiększenia inwestycji w badania i rozwój w UE do poziomu 3 % PKB do 2010 r., z czego 2 % powinno pochodzić z sektora prywatnego. W 2005 r. Komisja ogłosiła zamiar promowania bardziej spójnego i przyjaznego otoczenia podatkowego dla badań i rozwoju, uznając jednocześnie kompetencje państw członkowskich w dziedzinie polityki podatkowej (COM(2005) 488 oraz COM(2005) 532).

| 2.2 | W ramach strategii lizbońskiej Komisja podjęła szereg inicjatyw zmierzających do podniesienia wydatków UE na badania i rozwój do docelowego poziomu 3 % PKB, tworząc jednocześnie Europejską Przestrzeń Badawczą. Można też dostrzec dążenie do otwarcia potencjału Europy w zakresie rozwoju badań oraz innowacji, czego punktem kulminacyjnym był siódmy program ramowy. W swoich opiniach EKES stale apelował do Komisji i do państw członkowskich o usunięcie barier ograniczających badania i rozwój w Europie zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym oraz o jednoczesne podejmowanie inicjatyw o charakterze organizacyjnym, instytucjonalnym i finansowym w celu osiągnięcia wystarczającej masy krytycznej w działalności badawczo-rozwojowej w Europie. |
| --- | --- |

2.2

W ramach strategii lizbońskiej Komisja podjęła szereg inicjatyw zmierzających do podniesienia wydatków UE na badania i rozwój do docelowego poziomu 3 % PKB, tworząc jednocześnie Europejską Przestrzeń Badawczą. Można też dostrzec dążenie do otwarcia potencjału Europy w zakresie rozwoju badań oraz innowacji, czego punktem kulminacyjnym był siódmy program ramowy. W swoich opiniach EKES stale apelował do Komisji i do państw członkowskich o usunięcie barier ograniczających badania i rozwój w Europie zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym oraz o jednoczesne podejmowanie inicjatyw o charakterze organizacyjnym, instytucjonalnym i finansowym w celu osiągnięcia wystarczającej masy krytycznej w działalności badawczo-rozwojowej w Europie.

| 2.3 | W komunikacie zawarto wytyczne mające pomóc państwom członkowskim poprawić ich sposób opodatkowania prac badawczo-rozwojowych oraz ułatwić im opracowanie wzajemnie spójnych rozwiązań powszechnych problemów. Nie jest to więc program unijny skoncentrowany na konkretnych projektach czy celach badawczo-rozwojowych. Jest to program skierowany do państw członkowskich, aby mogły one wspierać badania i rozwój w sektorze prywatnym, a jego skuteczność uzależniona jest od kierowania odpowiednich zachęt w zakresie badań i rozwoju do całego sektora i każdego przedsiębiorstwa. Komunikat został opracowany, aby pomóc państwom członkowskim poprzez:






  — | wyjaśnienie warunków prawnych dla przewidzianych w prawie UE zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju w państwach członkowskich, |
| --- | --- | --- |

2.3

W komunikacie zawarto wytyczne mające pomóc państwom członkowskim poprawić ich sposób opodatkowania prac badawczo-rozwojowych oraz ułatwić im opracowanie wzajemnie spójnych rozwiązań powszechnych problemów. Nie jest to więc program unijny skoncentrowany na konkretnych projektach czy celach badawczo-rozwojowych. Jest to program skierowany do państw członkowskich, aby mogły one wspierać badania i rozwój w sektorze prywatnym, a jego skuteczność uzależniona jest od kierowania odpowiednich zachęt w zakresie badań i rozwoju do całego sektora i każdego przedsiębiorstwa. Komunikat został opracowany, aby pomóc państwom członkowskim poprzez:

—

wyjaśnienie warunków prawnych dla przewidzianych w prawie UE zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju w państwach członkowskich,

| — | podkreślenie ogólnych planowanych zasad dotyczących zachęt podatkowych i otoczenia podatkowego dla badań i rozwoju na podstawie analizy sprawdzonych rozwiązań, |
| --- | --- |

—

podkreślenie ogólnych planowanych zasad dotyczących zachęt podatkowych i otoczenia podatkowego dla badań i rozwoju na podstawie analizy sprawdzonych rozwiązań,

| — | poddanie pod dyskusję szeregu możliwych przyszłych inicjatyw mających na celu spójne rozwiązywanie kwestii leżących we wspólnym interesie. |
| --- | --- |

—

poddanie pod dyskusję szeregu możliwych przyszłych inicjatyw mających na celu spójne rozwiązywanie kwestii leżących we wspólnym interesie.

| 2.4 | Do omawianej dziedziny polityki zastosowanie ma otwarta metoda koordynacji. Decyzje należą do państw członkowskich. Wytyczne przedstawione w komunikacie są efektem najlepszych praktyk opracowanych przez państwa członkowskie. Krytyka działań politycznych państw członkowskich nie wchodzi w zakres niniejszej opinii, która została zatem ograniczona do spostrzeżeń na temat wytycznych oraz uwag dotyczących ewentualnych przyszłych inicjatyw wymienionych w punkcie 2.3. |
| --- | --- |

2.4

Do omawianej dziedziny polityki zastosowanie ma otwarta metoda koordynacji. Decyzje należą do państw członkowskich. Wytyczne przedstawione w komunikacie są efektem najlepszych praktyk opracowanych przez państwa członkowskie. Krytyka działań politycznych państw członkowskich nie wchodzi w zakres niniejszej opinii, która została zatem ograniczona do spostrzeżeń na temat wytycznych oraz uwag dotyczących ewentualnych przyszłych inicjatyw wymienionych w punkcie 2.3.

3.   Istota komunikatu Komisji

| 3.1 | Wszystkie zachęty podatkowe państw członkowskich w zakresie badań i rozwoju muszą być zgodne z podstawowymi swobodami wynikającymi z traktatu oraz z zasadą niedyskryminacji. Komisja traktuje ograniczenia terytorialne, zarówno ukryte, jak i wyraźne, jako sprzeczne ze swobodami wynikającymi z traktatu. Istnieją liczne i spójne dowody świadczące o tym, że jest mało prawdopodobne, by ETS zaakceptował ograniczenia terytorialne w zakresie stosowania zachęt na rzecz badań i rozwoju. |
| --- | --- |

3.1

Wszystkie zachęty podatkowe państw członkowskich w zakresie badań i rozwoju muszą być zgodne z podstawowymi swobodami wynikającymi z traktatu oraz z zasadą niedyskryminacji. Komisja traktuje ograniczenia terytorialne, zarówno ukryte, jak i wyraźne, jako sprzeczne ze swobodami wynikającymi z traktatu. Istnieją liczne i spójne dowody świadczące o tym, że jest mało prawdopodobne, by ETS zaakceptował ograniczenia terytorialne w zakresie stosowania zachęt na rzecz badań i rozwoju.

| 3.2 | Ogólnie rzecz ujmując, zasady dotyczące pomocy państwa mają zastosowanie bez względu na formę tej pomocy, więc zachęty podatkowe na rzecz działalności badawczo-rozwojowej mogą stanowić pomoc państwa. Jednakże zachęta podatkowa na rzecz badań i rozwoju, która nie ma selektywnego charakteru, tzn. obowiązuje w stosunku do wszystkich przedsiębiorstw dowolnego sektora, bez względu na ich rodzaj i wielkość, nie jest uważana za selektywną i jest uznawana za część ogólnego systemu opodatkowania przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.2

Ogólnie rzecz ujmując, zasady dotyczące pomocy państwa mają zastosowanie bez względu na formę tej pomocy, więc zachęty podatkowe na rzecz działalności badawczo-rozwojowej mogą stanowić pomoc państwa. Jednakże zachęta podatkowa na rzecz badań i rozwoju, która nie ma selektywnego charakteru, tzn. obowiązuje w stosunku do wszystkich przedsiębiorstw dowolnego sektora, bez względu na ich rodzaj i wielkość, nie jest uważana za selektywną i jest uznawana za część ogólnego systemu opodatkowania przedsiębiorstw.

| 3.3 | W świetle art. 87 ust. 3 lit. c) traktatu za zgodną ze wspólnym rynkiem może zostać uznana „pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem”. Komisja przyjęła zasady ramowe dotyczące pomocy państwa w dziedzinie badań naukowych, rozwoju i innowacji obejmujące selektywne zachęty podatkowe, które spełniałyby warunki powyższego artykułu. Wspomniane ramy zostały opracowane w interesie publicznym, w celu naprawienia niekorzystnej sytuacji na rynku w dziedzinie badań i rozwoju. |
| --- | --- |

3.3

W świetle art. 87 ust. 3 lit. c) traktatu za zgodną ze wspólnym rynkiem może zostać uznana „pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem”. Komisja przyjęła zasady ramowe dotyczące pomocy państwa w dziedzinie badań naukowych, rozwoju i innowacji obejmujące selektywne zachęty podatkowe, które spełniałyby warunki powyższego artykułu. Wspomniane ramy zostały opracowane w interesie publicznym, w celu naprawienia niekorzystnej sytuacji na rynku w dziedzinie badań i rozwoju.

| 3.4 | Stosując wyżej wymienione ramy, Komisja uwzględni następujące kwestie:






  — | kategorię badań i rozwoju, a więc badania podstawowe, przemysłowe i eksperymentalne, |
| --- | --- | --- |

3.4

Stosując wyżej wymienione ramy, Komisja uwzględni następujące kwestie:

—

kategorię badań i rozwoju, a więc badania podstawowe, przemysłowe i eksperymentalne,

| — | zastosowanie zachęty do kwalifikowalnych kosztów, |
| --- | --- |

—

zastosowanie zachęty do kwalifikowalnych kosztów,

| — | ograniczenie wielkości pomocy do maksymalnego progu. |
| --- | --- |

—

ograniczenie wielkości pomocy do maksymalnego progu.

Ponadto na podstawie argumentów przedstawionych przez państwo członkowskie Komisja uzna, że zachęta będzie służyć naprawieniu niekorzystnej sytuacji na rynku, skłaniając przedsiębiorstwa do zwiększania wydatków na badania i rozwój.

| 3.5 | Rada Europejska wezwała do zastosowania otwartej metody koordynacji w ramach wsparcia dla realizacji polityki na rzecz badań, a następnie wezwała Komitet Badań Naukowo-Technicznych (CREST) do objęcia nadzoru nad tą metodą wsparcia. W omawianym komunikacie Komisja w dużej części skorzystała ze sprawozdania Komitetu CREST „Ocena i opracowanie zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju” sporządzonego w marcu 2006 r. |
| --- | --- |

3.5

Rada Europejska wezwała do zastosowania otwartej metody koordynacji w ramach wsparcia dla realizacji polityki na rzecz badań, a następnie wezwała Komitet Badań Naukowo-Technicznych (CREST) do objęcia nadzoru nad tą metodą wsparcia. W omawianym komunikacie Komisja w dużej części skorzystała ze sprawozdania Komitetu CREST „Ocena i opracowanie zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju” sporządzonego w marcu 2006 r.

| 3.6 | Ze względu na zróżnicowanie struktur gospodarczych i przemysłowych, możliwości badawczo-rozwojowych, poziomu wydatków na badania i rozwój oraz ogólnego otoczenia podatkowego zestawy instrumentów polityki z dziedziny badań, rozwoju i innowacji stosowane przez poszczególne państwa członkowskie znacznie się od siebie różnią. Większość istniejących systemów ma charakter ogólny, a około połowa z nich jest ograniczona górnym pułapem. Działa to na korzyść MŚP, gdyż poziom ich wydatków zwykle nie dorównuje ustalonemu pułapowi. Około jedna trzecia zachęt podatkowych zapewnia określone korzyści dla MŚP, zaś coraz większa liczba systemów skierowana jest właśnie do młodych, innowacyjnych MŚP. |
| --- | --- |

3.6

Ze względu na zróżnicowanie struktur gospodarczych i przemysłowych, możliwości badawczo-rozwojowych, poziomu wydatków na badania i rozwój oraz ogólnego otoczenia podatkowego zestawy instrumentów polityki z dziedziny badań, rozwoju i innowacji stosowane przez poszczególne państwa członkowskie znacznie się od siebie różnią. Większość istniejących systemów ma charakter ogólny, a około połowa z nich jest ograniczona górnym pułapem. Działa to na korzyść MŚP, gdyż poziom ich wydatków zwykle nie dorównuje ustalonemu pułapowi. Około jedna trzecia zachęt podatkowych zapewnia określone korzyści dla MŚP, zaś coraz większa liczba systemów skierowana jest właśnie do młodych, innowacyjnych MŚP.

| 3.7 | Trzy podstawowe udogodnienia podatkowe to odroczenie podatku, odliczenie podatkowe i kredyty podatkowe. Wpływ zachęt stosowanych przez każde państwo członkowskie jest funkcją całego systemu podatkowego. W zależności od celu zachęty niektóre systemy mają zastosowanie do ogółu wydatków na badania i rozwój, zaś inne — tylko do kosztów dodatkowych wynikających z systemu. W pozostałych przypadkach obie kategorie wydatków podlegają ulgom, ale w różnym stopniu. Wielkość wspomnianych zachęt różni się w poszczególnych państwach członkowskich. Jako ulga podatkowa uwarunkowana jest ona również obowiązującymi stawkami opodatkowania przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.7

Trzy podstawowe udogodnienia podatkowe to odroczenie podatku, odliczenie podatkowe i kredyty podatkowe. Wpływ zachęt stosowanych przez każde państwo członkowskie jest funkcją całego systemu podatkowego. W zależności od celu zachęty niektóre systemy mają zastosowanie do ogółu wydatków na badania i rozwój, zaś inne — tylko do kosztów dodatkowych wynikających z systemu. W pozostałych przypadkach obie kategorie wydatków podlegają ulgom, ale w różnym stopniu. Wielkość wspomnianych zachęt różni się w poszczególnych państwach członkowskich. Jako ulga podatkowa uwarunkowana jest ona również obowiązującymi stawkami opodatkowania przedsiębiorstw.

| 3.8 | Odroczenie podatku z reguły oznacza odliczenie 100 % kwoty wydatków na badania i rozwój od dochodu podlegającego opodatkowaniu. W ramach tego rozwiązania z kwoty należnego podatku można odzyskać każde euro wydane na badania i rozwój. W wypadku, gdy niemożliwe jest odliczenie 100 % kwoty, może ona zostać skapitalizowana, a następnie zamortyzowana. Ma to miejsce przede wszystkim w wypadku nakładów kapitałowych. |
| --- | --- |

3.8

Odroczenie podatku z reguły oznacza odliczenie 100 % kwoty wydatków na badania i rozwój od dochodu podlegającego opodatkowaniu. W ramach tego rozwiązania z kwoty należnego podatku można odzyskać każde euro wydane na badania i rozwój. W wypadku, gdy niemożliwe jest odliczenie 100 % kwoty, może ona zostać skapitalizowana, a następnie zamortyzowana. Ma to miejsce przede wszystkim w wypadku nakładów kapitałowych.

| 3.9 | Odliczenie podatkowe stosowane jest w celu objęcia zwolnieniem kwoty wyższej od 100 % kosztów badań i rozwoju. W tym wypadku zachęta ta odpowiada zwykle 125 % do 300 % poniesionych wydatków. Przykładowo, przy opodatkowaniu przedsiębiorstw w wymiarze 30 % przedsiębiorstwo może uzyskać 3 000 EUR zwolnienia na każde 10 000 EUR wydatków na badania i rozwój. Przy zwiększeniu zachęty o 50 % przedsiębiorstwo mogłoby uzyskać 4 500 EUR zwolnienia na każde 10 000 EUR wydane w tym celu. |
| --- | --- |

3.9

Odliczenie podatkowe stosowane jest w celu objęcia zwolnieniem kwoty wyższej od 100 % kosztów badań i rozwoju. W tym wypadku zachęta ta odpowiada zwykle 125 % do 300 % poniesionych wydatków. Przykładowo, przy opodatkowaniu przedsiębiorstw w wymiarze 30 % przedsiębiorstwo może uzyskać 3 000 EUR zwolnienia na każde 10 000 EUR wydatków na badania i rozwój. Przy zwiększeniu zachęty o 50 % przedsiębiorstwo mogłoby uzyskać 4 500 EUR zwolnienia na każde 10 000 EUR wydane w tym celu.

| 3.10 | Kiedy zachęta udzielana jest w formie kredytu podatkowego, przyjmuje postać zwrotu podatku lub zwrotu gotówkowego. Ulga dotyczy zazwyczaj kwoty należnego podatku, ale w przypadku jego braku może zostać obliczona jako odsetek wydatków na badania i rozwój. Zwrot gotówkowy w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo nie przynosi zysków, może stanowić bardzo przydatny zastrzyk środków na wczesnym etapie rozwoju. |
| --- | --- |

3.10

Kiedy zachęta udzielana jest w formie kredytu podatkowego, przyjmuje postać zwrotu podatku lub zwrotu gotówkowego. Ulga dotyczy zazwyczaj kwoty należnego podatku, ale w przypadku jego braku może zostać obliczona jako odsetek wydatków na badania i rozwój. Zwrot gotówkowy w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo nie przynosi zysków, może stanowić bardzo przydatny zastrzyk środków na wczesnym etapie rozwoju.

| 3.11 | Podczas gdy większość systemów, jak te opisane powyżej, odnosi się do opodatkowania przedsiębiorstw, inne skoncentrowane są na podatku od wynagrodzeń i składkach na ubezpieczenie społeczne lub na podatku dochodowym od osób fizycznych. Wymienione opcje pozwalają bezpośrednio obniżyć koszty zatrudnienia personelu badawczego, ograniczając w ten sposób najważniejszy składnik wydatków na badania i rozwój. Ich oddziaływanie jest największe przy wysokich obciążeniach socjalnych. |
| --- | --- |

3.11

Podczas gdy większość systemów, jak te opisane powyżej, odnosi się do opodatkowania przedsiębiorstw, inne skoncentrowane są na podatku od wynagrodzeń i składkach na ubezpieczenie społeczne lub na podatku dochodowym od osób fizycznych. Wymienione opcje pozwalają bezpośrednio obniżyć koszty zatrudnienia personelu badawczego, ograniczając w ten sposób najważniejszy składnik wydatków na badania i rozwój. Ich oddziaływanie jest największe przy wysokich obciążeniach socjalnych.

| 3.12 | W odniesieniu do przedsiębiorstw wykazujących straty, takich jak młode, innowacyjne MŚP, zakres możliwości obejmuje zwolnienie z podatku od wynagrodzeń, zwrot podatku dochodowego przedsiębiorstw, kredyty podatkowe na działalność badawczo-rozwojową czy nieograniczone przeniesienie strat na podlegające opodatkowaniu dochody w przyszłych okresach. |
| --- | --- |

3.12

W odniesieniu do przedsiębiorstw wykazujących straty, takich jak młode, innowacyjne MŚP, zakres możliwości obejmuje zwolnienie z podatku od wynagrodzeń, zwrot podatku dochodowego przedsiębiorstw, kredyty podatkowe na działalność badawczo-rozwojową czy nieograniczone przeniesienie strat na podlegające opodatkowaniu dochody w przyszłych okresach.

| 3.13 | W 2004 r. Francja, jako pierwszy kraj UE, wprowadziła zachętę podatkową skierowaną do młodych, innowacyjnych przedsiębiorstw (Young Innovative Enterprises, YIE). Jej celem jest stymulowanie badań w sektorze prywatnym i zapewnienie realnego wzrostu poprzez ograniczenie kosztów rozpoczęcia działalności przez nowe przedsiębiorstwa ukierunkowane na badania i innowacje. Zachęty obejmują zwolnienie z podatku dochodowego przedsiębiorstw przez pierwsze trzy lata rentownej działalności oraz 50-procentowe zwolnienie przez kolejne dwa lata. Dodatkowo składki na zabezpieczenia społeczne wysoko wykwalifikowanego personelu są objęte zwolnieniem przez osiem lat. Kryteria kwalifikowalności stosują się również do system YIE. |
| --- | --- |

3.13

W 2004 r. Francja, jako pierwszy kraj UE, wprowadziła zachętę podatkową skierowaną do młodych, innowacyjnych przedsiębiorstw (Young Innovative Enterprises, YIE). Jej celem jest stymulowanie badań w sektorze prywatnym i zapewnienie realnego wzrostu poprzez ograniczenie kosztów rozpoczęcia działalności przez nowe przedsiębiorstwa ukierunkowane na badania i innowacje. Zachęty obejmują zwolnienie z podatku dochodowego przedsiębiorstw przez pierwsze trzy lata rentownej działalności oraz 50-procentowe zwolnienie przez kolejne dwa lata. Dodatkowo składki na zabezpieczenia społeczne wysoko wykwalifikowanego personelu są objęte zwolnieniem przez osiem lat. Kryteria kwalifikowalności stosują się również do system YIE.

| 3.14 | Na podstawie doświadczeń związanych ze stosowaniem zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju w piętnastu państwach członkowskich Komisja uznała w komunikacie, że państwa członkowskie powinny:






  — | w miarę możliwości stosować środki ogólne, ponieważ dotyczą one większej liczby przedsiębiorstw, maksymalizując potencjalny wzrost wydatków przedsiębiorstw na badania i rozwój, a minimalizując zakłócenia rynkowe; |
| --- | --- | --- |

3.14

Na podstawie doświadczeń związanych ze stosowaniem zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju w piętnastu państwach członkowskich Komisja uznała w komunikacie, że państwa członkowskie powinny:

—

w miarę możliwości stosować środki ogólne, ponieważ dotyczą one większej liczby przedsiębiorstw, maksymalizując potencjalny wzrost wydatków przedsiębiorstw na badania i rozwój, a minimalizując zakłócenia rynkowe;

| — | zapewnić możliwość odliczenia wszystkich wydatków na badania i rozwój (bez kapitalizacji i przyspieszonej amortyzacji tych wydatków) przy odpowiednich przepisach dotyczących przenoszenia poniesionych strat do przyszłych i przeszłych okresów. |
| --- | --- |

—

zapewnić możliwość odliczenia wszystkich wydatków na badania i rozwój (bez kapitalizacji i przyspieszonej amortyzacji tych wydatków) przy odpowiednich przepisach dotyczących przenoszenia poniesionych strat do przyszłych i przeszłych okresów.

| 3.15 | Opracowując określony system, państwa członkowskie powinny wyraźnie określić postawione cele:






  — | skoncentrowanie na osiągnięciu dodatkowych wydatków na badania i rozwój, |
| --- | --- | --- |

3.15

Opracowując określony system, państwa członkowskie powinny wyraźnie określić postawione cele:

—

skoncentrowanie na osiągnięciu dodatkowych wydatków na badania i rozwój,

| — | skoncentrowanie na zmianie strategii przedsiębiorstw, |
| --- | --- |

—

skoncentrowanie na zmianie strategii przedsiębiorstw,

| — | ocena skali efektów społecznych zmian, |
| --- | --- |

—

ocena skali efektów społecznych zmian,

| — | uwzględnienie kryteriów analizy począwszy od etapu opracowania, |
| --- | --- |

—

uwzględnienie kryteriów analizy począwszy od etapu opracowania,

| — | sprawdzenie, czy zachęty spełniają założone cele. |
| --- | --- |

—

sprawdzenie, czy zachęty spełniają założone cele.

| 3.16 | Oprócz udzielanych przedsiębiorstwom zachęt na rzecz badań i rozwoju w komunikacie poruszono także szereg kwestii dotyczących wytycznych dla środków będących przedmiotem wspólnego zainteresowania i dających wzajemne korzyści: Stanowisko EKES-u w tych kwestiach zostało przedstawione w części 5 niniejszej opinii. |
| --- | --- |

3.16

Oprócz udzielanych przedsiębiorstwom zachęt na rzecz badań i rozwoju w komunikacie poruszono także szereg kwestii dotyczących wytycznych dla środków będących przedmiotem wspólnego zainteresowania i dających wzajemne korzyści: Stanowisko EKES-u w tych kwestiach zostało przedstawione w części 5 niniejszej opinii.

4.   Spostrzeżenia dotyczące wytycznych

| 4.1 | Przedstawione wytyczne obejmują szeroki zakres możliwości wspierania badań i rozwoju za pośrednictwem zachęt podatkowych. EKES zachęca państwa członkowskie, aby dostosowały wytyczne do panujących uwarunkowań w celu stworzenia systemu przyjaznego dla działalności badawczo-rozwojowej. Otwarta metoda koordynacji, wspierana przez Komitet Badań Naukowo-Technicznych CREST i stymulowana przez agendę lizbońską, powinna umożliwić wszystkim państwom członkowskim zastosowanie najlepszych rozwiązań. |
| --- | --- |

4.1

Przedstawione wytyczne obejmują szeroki zakres możliwości wspierania badań i rozwoju za pośrednictwem zachęt podatkowych. EKES zachęca państwa członkowskie, aby dostosowały wytyczne do panujących uwarunkowań w celu stworzenia systemu przyjaznego dla działalności badawczo-rozwojowej. Otwarta metoda koordynacji, wspierana przez Komitet Badań Naukowo-Technicznych CREST i stymulowana przez agendę lizbońską, powinna umożliwić wszystkim państwom członkowskim zastosowanie najlepszych rozwiązań.

| 4.2 | Siła bodźca wynikającego z zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju będzie zróżnicowana w zależności od wielkości przedsiębiorstwa, które może zaliczać się do dużych, małych i średnich lub do nowopowstałych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.2

Siła bodźca wynikającego z zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju będzie zróżnicowana w zależności od wielkości przedsiębiorstwa, które może zaliczać się do dużych, małych i średnich lub do nowopowstałych przedsiębiorstw.

| 4.3 | W wielu państwach członkowskich zachęty podatkowe na rzecz inwestycji w badania i rozwój zostały wprowadzone stosunkowo niedawno i nie da się jeszcze dokładnie prześledzić ich wpływu na duże przedsiębiorstwa. Możliwe, że w niektórych przypadkach kwoty zaoszczędzone na podatku zostaną wykazane w wyniku końcowym zamiast w rozdziale dotyczącym badań i rozwoju. Dlatego też niektóre państwa członkowskie dążą do zapewnienia większych zachęt na wsparcie inwestycji dodatkowych. Jednocześnie państwa członkowskie starają się zatrzymać u siebie działalność badawczo-rozwojową, a bezpośrednie zachęty będą skłaniały przedsiębiorstwa do prowadzenia tych działań w obecnej lokalizacji. |
| --- | --- |

4.3

W wielu państwach członkowskich zachęty podatkowe na rzecz inwestycji w badania i rozwój zostały wprowadzone stosunkowo niedawno i nie da się jeszcze dokładnie prześledzić ich wpływu na duże przedsiębiorstwa. Możliwe, że w niektórych przypadkach kwoty zaoszczędzone na podatku zostaną wykazane w wyniku końcowym zamiast w rozdziale dotyczącym badań i rozwoju. Dlatego też niektóre państwa członkowskie dążą do zapewnienia większych zachęt na wsparcie inwestycji dodatkowych. Jednocześnie państwa członkowskie starają się zatrzymać u siebie działalność badawczo-rozwojową, a bezpośrednie zachęty będą skłaniały przedsiębiorstwa do prowadzenia tych działań w obecnej lokalizacji.

| 4.4 | Większe przedsiębiorstwa dysponują większą masą krytyczną w postaci inżynierów oraz naukowców i w związku z tym mają duże możliwości w zakresie przenoszenia działalności do innych krajów. Gdyby przykładowo państwa członkowskie zdecydowały się wykorzystać zachęty na rzecz badań i rozwoju w celu zatrzymania w kraju miejsc pracy dla projektantów oprogramowania, najskuteczniejszą zachętą byłaby możliwość odliczenia 100 % związanych z tym kosztów zgodnie z pkt. 3.8 powyżej. |
| --- | --- |

4.4

Większe przedsiębiorstwa dysponują większą masą krytyczną w postaci inżynierów oraz naukowców i w związku z tym mają duże możliwości w zakresie przenoszenia działalności do innych krajów. Gdyby przykładowo państwa członkowskie zdecydowały się wykorzystać zachęty na rzecz badań i rozwoju w celu zatrzymania w kraju miejsc pracy dla projektantów oprogramowania, najskuteczniejszą zachętą byłaby możliwość odliczenia 100 % związanych z tym kosztów zgodnie z pkt. 3.8 powyżej.

| 4.5 | MŚP nie dysponują takimi środkami jak duże przedsiębiorstwa, więc ich budżet jest często bardziej napięty. Zastosowane przez niektóre państwa członkowskie rozwiązania polegające na przyznaniu większych ulg MŚP i ustaleniu górnych limitów systemu powyżej poziomu osiąganego przez MŚP zapewni im stosunkowo większą elastyczność finansową w zakresie inwestycji w badania i rozwój. |
| --- | --- |

4.5

MŚP nie dysponują takimi środkami jak duże przedsiębiorstwa, więc ich budżet jest często bardziej napięty. Zastosowane przez niektóre państwa członkowskie rozwiązania polegające na przyznaniu większych ulg MŚP i ustaleniu górnych limitów systemu powyżej poziomu osiąganego przez MŚP zapewni im stosunkowo większą elastyczność finansową w zakresie inwestycji w badania i rozwój.

| 4.6 | Zachęty podatkowe przynoszą największy potencjalny efekt stymulujący w wypadku nowopowstałych przedsiębiorstw, a jest to o tyle ważne, że tego rodzaju przedsiębiorstwa stanowią kluczowy element wspierania przedsiębiorczości i innowacji. Innowacje w sektorze usług, jak również w nauce i technologii, pojawiają się często dzięki nowopowstałym przedsiębiorstwom. Działy badawczo-rozwojowe w ustabilizowanych już przedsiębiorstwach są często lepiej przystosowane do zastępowania produktów nowymi i ich udoskonalania niż do wprowadzania przełomowych wynalazków. Nowe przedsiębiorstwa wprowadzające nowe rozwiązania w nauce i technologii mają kluczowe znaczenie, ponieważ jeśli są w stanie przetrwać trudności na początkowym etapie działalności (niestety większości małych przedsiębiorstw nie udaje się przetrwać), mogą albo przerodzić się w dochodowe MŚP, albo stać się cennym nabytkiem dla większego przedsiębiorstwa. Budżet przeznaczony na połączenia i przejęcia w wielu przedsiębiorstwach zajmujących się rozwiązaniami technologicznymi może dorównywać wysokości środków przeznaczanych na działalność badawczo-rozwojową. Co więcej, wiele dużych przedsiębiorstw z tej branży utworzyło specjalne działy zajmujące się inwestowaniem na zasadach kapitału podwyższonego ryzyka. |
| --- | --- |

4.6

Zachęty podatkowe przynoszą największy potencjalny efekt stymulujący w wypadku nowopowstałych przedsiębiorstw, a jest to o tyle ważne, że tego rodzaju przedsiębiorstwa stanowią kluczowy element wspierania przedsiębiorczości i innowacji. Innowacje w sektorze usług, jak również w nauce i technologii, pojawiają się często dzięki nowopowstałym przedsiębiorstwom. Działy badawczo-rozwojowe w ustabilizowanych już przedsiębiorstwach są często lepiej przystosowane do zastępowania produktów nowymi i ich udoskonalania niż do wprowadzania przełomowych wynalazków. Nowe przedsiębiorstwa wprowadzające nowe rozwiązania w nauce i technologii mają kluczowe znaczenie, ponieważ jeśli są w stanie przetrwać trudności na początkowym etapie działalności (niestety większości małych przedsiębiorstw nie udaje się przetrwać), mogą albo przerodzić się w dochodowe MŚP, albo stać się cennym nabytkiem dla większego przedsiębiorstwa. Budżet przeznaczony na połączenia i przejęcia w wielu przedsiębiorstwach zajmujących się rozwiązaniami technologicznymi może dorównywać wysokości środków przeznaczanych na działalność badawczo-rozwojową. Co więcej, wiele dużych przedsiębiorstw z tej branży utworzyło specjalne działy zajmujące się inwestowaniem na zasadach kapitału podwyższonego ryzyka.

| 4.7 | Zważywszy, że przejmowanie małych przedsiębiorstw przez duże jest cechą charakterystyczną gospodarki opartej na przedsiębiorczości, transakcje te powinny być możliwie najbardziej przejrzyste i neutralne pod względem podatkowym. Oznacza to, że podatek płacony przez założyciela czy przedsiębiorcę sprzedającego swoją firmę powinien być ograniczony do minimum, a na przedsiębiorstwa przejmujące nie powinno się nakładać kar stanowiących zakłócenie rynku. |
| --- | --- |

4.7

Zważywszy, że przejmowanie małych przedsiębiorstw przez duże jest cechą charakterystyczną gospodarki opartej na przedsiębiorczości, transakcje te powinny być możliwie najbardziej przejrzyste i neutralne pod względem podatkowym. Oznacza to, że podatek płacony przez założyciela czy przedsiębiorcę sprzedającego swoją firmę powinien być ograniczony do minimum, a na przedsiębiorstwa przejmujące nie powinno się nakładać kar stanowiących zakłócenie rynku.

| 4.8 | Mimo że zachęty na rzecz badań i rozwoju są odpowiednie dla młodych, innowacyjnych przedsiębiorstw działających w sektorze technologii, ogólne zachęty dla nowopowstałych przedsiębiorstw są równie ważne. Sprzyjają one bowiem tworzeniu nowych firm we wszystkich sektorach gospodarki, przyczyniając się tym samym do wyższego wzrostu gospodarczego w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

4.8

Mimo że zachęty na rzecz badań i rozwoju są odpowiednie dla młodych, innowacyjnych przedsiębiorstw działających w sektorze technologii, ogólne zachęty dla nowopowstałych przedsiębiorstw są równie ważne. Sprzyjają one bowiem tworzeniu nowych firm we wszystkich sektorach gospodarki, przyczyniając się tym samym do wyższego wzrostu gospodarczego w państwach członkowskich.

| 4.9 | W kontekście ogólnych zachęt podatkowych sprzyjających tworzeniu nowych przedsiębiorstw komunikat — z niezrozumiałych przyczyn — nie zawiera żadnej wzmianki na temat opodatkowania dochodów kapitałowych. Problemem dla nowopowstałego przedsiębiorstwa jest zdobycie środków na rozpoczęcie działalności. Fundusze inwestujące w tzw. kapitał podwyższonego ryzyka nie są zbyt skłonne do angażowania się w podmioty na wczesnym etapie rozwoju działalności, więc kapitał początkowy zwykle pochodzi od inwestorów prywatnych, „aniołów biznesu” oraz przyjaciół i rodziny założyciela/założycieli. System opodatkowania dochodów kapitałowych obowiązujący w stosunku do tego rodzaju inwestorów jest istotnym elementem tworzenia nowych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.9

W kontekście ogólnych zachęt podatkowych sprzyjających tworzeniu nowych przedsiębiorstw komunikat — z niezrozumiałych przyczyn — nie zawiera żadnej wzmianki na temat opodatkowania dochodów kapitałowych. Problemem dla nowopowstałego przedsiębiorstwa jest zdobycie środków na rozpoczęcie działalności. Fundusze inwestujące w tzw. kapitał podwyższonego ryzyka nie są zbyt skłonne do angażowania się w podmioty na wczesnym etapie rozwoju działalności, więc kapitał początkowy zwykle pochodzi od inwestorów prywatnych, „aniołów biznesu” oraz przyjaciół i rodziny założyciela/założycieli. System opodatkowania dochodów kapitałowych obowiązujący w stosunku do tego rodzaju inwestorów jest istotnym elementem tworzenia nowych przedsiębiorstw.

| 4.10 | Wielka Brytania stworzyła w omawianej dziedzinie stosunkowo dobrze rozwinięty system zachęt podatkowych, który może służyć za przykład. Inwestycji można dokonywać bezpośrednio dzięki systemowi inwestycji w przedsiębiorstwo (Enterprise Investment Scheme, EIS) lub poprzez fundusz podwyższonego ryzyka (Venture Capital Trust, VCT), będący funduszem zbiorowego inwestowania notowanym na alternatywnym rynku inwestycyjnym (Alternative Investment Market, AIM). Zakwalifikowanie się przedsiębiorstwa do jednego z powyższych systemów wymaga spełnienia określonych kryteriów. |
| --- | --- |

4.10

Wielka Brytania stworzyła w omawianej dziedzinie stosunkowo dobrze rozwinięty system zachęt podatkowych, który może służyć za przykład. Inwestycji można dokonywać bezpośrednio dzięki systemowi inwestycji w przedsiębiorstwo (Enterprise Investment Scheme, EIS) lub poprzez fundusz podwyższonego ryzyka (Venture Capital Trust, VCT), będący funduszem zbiorowego inwestowania notowanym na alternatywnym rynku inwestycyjnym (Alternative Investment Market, AIM). Zakwalifikowanie się przedsiębiorstwa do jednego z powyższych systemów wymaga spełnienia określonych kryteriów.

| 4.11 | W ramach każdego z systemów dostępne jest zwolnienie z podatku w wymiarze 20 % (EIS) lub 30 % (VCT) zainwestowanej kwoty. Po okresie kwalifikacyjnym wszelkie dochody kapitałowe są zwolnione z opodatkowania. W ramach VCT z podatku dochodowego zwolnione są dywidendy, a udziały w VCT zwolnione są z podatku od spadków. Mimo że korzyści podatkowe nie powinny być powodem do inwestowania, systemy te w znacznym stopniu ograniczają ryzyko związane z inwestowaniem w nowopowstałe przedsiębiorstwa. Z powodzeniem zrealizowano za ich pomocą cel, jakim jest ułatwienie brytyjskim przedsiębiorcom zdobywania środków. |
| --- | --- |

4.11

W ramach każdego z systemów dostępne jest zwolnienie z podatku w wymiarze 20 % (EIS) lub 30 % (VCT) zainwestowanej kwoty. Po okresie kwalifikacyjnym wszelkie dochody kapitałowe są zwolnione z opodatkowania. W ramach VCT z podatku dochodowego zwolnione są dywidendy, a udziały w VCT zwolnione są z podatku od spadków. Mimo że korzyści podatkowe nie powinny być powodem do inwestowania, systemy te w znacznym stopniu ograniczają ryzyko związane z inwestowaniem w nowopowstałe przedsiębiorstwa. Z powodzeniem zrealizowano za ich pomocą cel, jakim jest ułatwienie brytyjskim przedsiębiorcom zdobywania środków.

| 4.12 | Ważnym pominięciem w komunikacie jest brak jakiejkolwiek wytycznej odnośnie do przyznawania patentów i licencji. Brak jest także jasności w zakresie prawa oraz dochodzi do konkurencji pomiędzy państwami członkowskimi w zakresie istniejących systemów podatkowych w dziedzinie patentów. EKES proponuje, by komunikat poszerzyć o zagadnienia patentów i licencji. |
| --- | --- |

4.12

Ważnym pominięciem w komunikacie jest brak jakiejkolwiek wytycznej odnośnie do przyznawania patentów i licencji. Brak jest także jasności w zakresie prawa oraz dochodzi do konkurencji pomiędzy państwami członkowskimi w zakresie istniejących systemów podatkowych w dziedzinie patentów. EKES proponuje, by komunikat poszerzyć o zagadnienia patentów i licencji.

5.   Ukierunkowanie środków będących przedmiotem wspólnego zainteresowania i dających wzajemne korzyści

| 5.1 | Komitet popiera stanowisko, zgodnie z którym państwa członkowskie powinny usuwać przeszkody utrudniające ponadnarodowe projekty badawcze, m.in. zwiększając wykorzystanie zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju przez uczestników branżowych. |
| --- | --- |

5.1

Komitet popiera stanowisko, zgodnie z którym państwa członkowskie powinny usuwać przeszkody utrudniające ponadnarodowe projekty badawcze, m.in. zwiększając wykorzystanie zachęt podatkowych na rzecz badań i rozwoju przez uczestników branżowych.

| 5.2 | Komitet zachęca państwa członkowskie do zbadania sposobów obniżenia narzuconych przez nie kosztów w odniesieniu do młodych przedsiębiorstw prowadzących działalność badawczo-rozwojową, biorąc za wzór dający doskonałe rezultaty francuski system YIE. |
| --- | --- |

5.2

Komitet zachęca państwa członkowskie do zbadania sposobów obniżenia narzuconych przez nie kosztów w odniesieniu do młodych przedsiębiorstw prowadzących działalność badawczo-rozwojową, biorąc za wzór dający doskonałe rezultaty francuski system YIE.

| 5.3 | W komunikacie zwrócono uwagę, że choć w UE istnieje kilka fundacji badawczych pożytku publicznego działających w sektorze prywatnym, których celem jest rozwój wiedzy naukowej poprzez finansowanie działalności badawczej, zwłaszcza w ramach ośrodków uniwersyteckich, w innych regionach, np. w Stanach Zjednoczonych, jest ich o wiele więcej. Formalne i praktyczne utrudnienia ograniczają przekazywanie darowizn (które powinny kwalifikować się do zwolnień z podatku dochodowego oraz z podatku dochodowego od działalności gospodarczej) przez osoby fizyczne i prawne, a także związany z nimi napływ środków na badania. Komitet popiera stanowisko, zgodnie z którym państwa członkowskie powinny opracować wspólne podejście, tak aby darowizny i środki na badania mogły swobodnie krążyć w obrębie UE. |
| --- | --- |

5.3

W komunikacie zwrócono uwagę, że choć w UE istnieje kilka fundacji badawczych pożytku publicznego działających w sektorze prywatnym, których celem jest rozwój wiedzy naukowej poprzez finansowanie działalności badawczej, zwłaszcza w ramach ośrodków uniwersyteckich, w innych regionach, np. w Stanach Zjednoczonych, jest ich o wiele więcej. Formalne i praktyczne utrudnienia ograniczają przekazywanie darowizn (które powinny kwalifikować się do zwolnień z podatku dochodowego oraz z podatku dochodowego od działalności gospodarczej) przez osoby fizyczne i prawne, a także związany z nimi napływ środków na badania. Komitet popiera stanowisko, zgodnie z którym państwa członkowskie powinny opracować wspólne podejście, tak aby darowizny i środki na badania mogły swobodnie krążyć w obrębie UE.

| 5.4 | Transgraniczna mobilność badaczy powinna uzyskać wsparcie w postaci umów pomiędzy państwami członkowskimi o unikaniu podwójnego opodatkowania w odniesieniu do projektów krótkoterminowych. Państwa członkowskie mogłyby również rozszerzyć tego rodzaju porozumienia na kraje znajdujące się w sferze wpływów UE, takie jak Ukraina, Izrael i Turcja, które angażują się w szeroko zakrojoną wymianę działań badawczo-rozwojowych z UE. |
| --- | --- |

5.4

Transgraniczna mobilność badaczy powinna uzyskać wsparcie w postaci umów pomiędzy państwami członkowskimi o unikaniu podwójnego opodatkowania w odniesieniu do projektów krótkoterminowych. Państwa członkowskie mogłyby również rozszerzyć tego rodzaju porozumienia na kraje znajdujące się w sferze wpływów UE, takie jak Ukraina, Izrael i Turcja, które angażują się w szeroko zakrojoną wymianę działań badawczo-rozwojowych z UE.

| 5.5 | Niektóre państwa członkowskie zezwalają przedsiębiorstwom na ubieganie się o zaświadczenia potwierdzające ich zdolność do prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej. W niektórych państwach członkowskich podmiotom publicznym prowadzącym taką działalność zaświadczenia przyznawane są automatycznie. Dla ułatwienia wzajemnego uznawania zaświadczeń Komisja opracuje projekt wspólnej struktury. Rozwiązanie to wydaje się rozsądne w wypadku państw członkowskich stosujących tego rodzaju zaświadczenia. |
| --- | --- |

5.5

Niektóre państwa członkowskie zezwalają przedsiębiorstwom na ubieganie się o zaświadczenia potwierdzające ich zdolność do prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej. W niektórych państwach członkowskich podmiotom publicznym prowadzącym taką działalność zaświadczenia przyznawane są automatycznie. Dla ułatwienia wzajemnego uznawania zaświadczeń Komisja opracuje projekt wspólnej struktury. Rozwiązanie to wydaje się rozsądne w wypadku państw członkowskich stosujących tego rodzaju zaświadczenia.

| 5.6 | Komisja określiła problemy pojawiające się przy współdziałaniu państwowych i prywatnych przedsiębiorstw w dziedzinie badań i rozwoju, które spowodowane są trudnościami w odzyskiwaniu podatku VAT w zakresie wydatków na badania i rozwój ponoszonych przez prywatne przedsiębiorstwa. Proponowane przez Komisję uproszczenie i zaktualizowanie zasad oraz ich stosowania jest przyjmowane z zadowoleniem. |
| --- | --- |

5.6

Komisja określiła problemy pojawiające się przy współdziałaniu państwowych i prywatnych przedsiębiorstw w dziedzinie badań i rozwoju, które spowodowane są trudnościami w odzyskiwaniu podatku VAT w zakresie wydatków na badania i rozwój ponoszonych przez prywatne przedsiębiorstwa. Proponowane przez Komisję uproszczenie i zaktualizowanie zasad oraz ich stosowania jest przyjmowane z zadowoleniem.

| 5.7 | Komisja uznała również, że w perspektywie długookresowej pożądane byłoby opracowanie ogólnounijnej definicji badań, rozwoju i innowacji dla celów podatkowych oraz zapewnienie korzystnego traktowania tego rodzaju wydatków w ramach wspólnej, ujednoliconej podstawy opodatkowania przedsiębiorstw. Stanowiłoby to kolejny krok w kierunku urzeczywistnienia jednolitego rynku. |
| --- | --- |

5.7

Komisja uznała również, że w perspektywie długookresowej pożądane byłoby opracowanie ogólnounijnej definicji badań, rozwoju i innowacji dla celów podatkowych oraz zapewnienie korzystnego traktowania tego rodzaju wydatków w ramach wspólnej, ujednoliconej podstawy opodatkowania przedsiębiorstw. Stanowiłoby to kolejny krok w kierunku urzeczywistnienia jednolitego rynku.

Bruksela, 27 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Patrz opinia EKES-u w sprawie »Uwolnić i wzmocnić potencjał Europy w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji«, Dz.U. C 325 z 30.12.2006, str. 16, punkt 3.5.

1

(2)  Patrz również opinia EKES-u w sprawie „Uwolnić i wzmocnić potencjał Europy w dziedzinie badań, rozwoju i innowacji”, Dz.U. C 325 z 30.12.2006, punkty 14.2 do 14.4.

2

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/88 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/88

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Gospodarka UE: przegląd za 2006 r. Wzmocnienie strefy euro: najważniejsze priorytety polityki”

COM(2006) 714 końcowy — SEC(2006) 1490

(2008/C 10/22)

Dnia 11 stycznia 2007 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie„Gospodarka UE: przegląd za 2006 r. Wzmocnienie strefy euro: najważniejsze priorytety polityki”.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 4 września 2007 r. Sprawozdawcą był Umberto BURANI, a współsprawozdawcą Olivier DERRUINE.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26 i 27 września 2007 (posiedzenie z dnia 26 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 133 do 2 — 5 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Komitet w dużej mierze podziela treść dokumentu Komisji, jednak pragnie dodać ze swojej strony kilka uwag, które częściowo zgłaszał już w przeszłości, także w czasie przed przyjęciem euro. Komisja wyraża różnego typu zawoalowaną krytykę wobec niektórych aspektów polityki państw członkowskich. EKES zgadza się z meritum tych uwag, ale przypomina, że państwa członkowskie są często zmuszone brać pod uwagę nieuniknione wymogi polityki wewnętrznej lub sytuację zewnętrzną (kryzysy energetyczne, wydarzenia wojenne itd.) pozostające poza ich kontrolą. |
| --- | --- |

1.1

Komitet w dużej mierze podziela treść dokumentu Komisji, jednak pragnie dodać ze swojej strony kilka uwag, które częściowo zgłaszał już w przeszłości, także w czasie przed przyjęciem euro. Komisja wyraża różnego typu zawoalowaną krytykę wobec niektórych aspektów polityki państw członkowskich. EKES zgadza się z meritum tych uwag, ale przypomina, że państwa członkowskie są często zmuszone brać pod uwagę nieuniknione wymogi polityki wewnętrznej lub sytuację zewnętrzną (kryzysy energetyczne, wydarzenia wojenne itd.) pozostające poza ich kontrolą.

| 1.2 | Długookresowa stabilność polityki budżetowej staje pod znakiem zapytania, gdy zostaje przerwana kontynuacja realizacji kierunków polityki przez kolejne następujące po sobie rządy. To samo można powiedzieć o reformach strukturalnych, na które w dużym stopniu wpływa subiektywne podejście aktualnego rządu zależne od wyznawanej przez niego opcji. Uwzględniając zatem te wszystkie okoliczności, EKES uważa jednak, tak samo jak Komisja, że istnieje potrzeba zakończenia reform strukturalnych z utrzymaniem obranych kierunków działania. |
| --- | --- |

1.2

Długookresowa stabilność polityki budżetowej staje pod znakiem zapytania, gdy zostaje przerwana kontynuacja realizacji kierunków polityki przez kolejne następujące po sobie rządy. To samo można powiedzieć o reformach strukturalnych, na które w dużym stopniu wpływa subiektywne podejście aktualnego rządu zależne od wyznawanej przez niego opcji. Uwzględniając zatem te wszystkie okoliczności, EKES uważa jednak, tak samo jak Komisja, że istnieje potrzeba zakończenia reform strukturalnych z utrzymaniem obranych kierunków działania.

| 1.3 | Elastyczność rynków towarów i usług to taki aspekt polityki ekonomicznej, w kwestii którego rządy muszą starać się o pozyskanie zgody partnerów społecznych. Liberalizację, która przyniosła różne wyniki w poszczególnych krajach i branżach, należy kontynuować ostrożnie, z uwzględnieniem specyficznych warunków każdego kraju i branży. |
| --- | --- |

1.3

Elastyczność rynków towarów i usług to taki aspekt polityki ekonomicznej, w kwestii którego rządy muszą starać się o pozyskanie zgody partnerów społecznych. Liberalizację, która przyniosła różne wyniki w poszczególnych krajach i branżach, należy kontynuować ostrożnie, z uwzględnieniem specyficznych warunków każdego kraju i branży.

| 1.4 | Integracja rynków finansowych, już przeprowadzona w znacznej mierze w odniesieniu do usług dla przedsiębiorstw, jawi się jako bardziej problematyczna w odniesieniu do rynków detalicznych. Większa część przeszkód ma zresztą charakter obiektywny (różnice językowe, właściwości usług itd.). Są to problemy, które można rozwiązać nie przy pomocy przepisów czy uregulowań, ale poprzez sam rynek, tam gdzie jest to możliwe. Istniejące uregulowania powinny wystarczyć do dalszej integracji. Co najwyżej potrzebne byłyby normy zapewniające optymalną ochronę interesów konsumentów i tam, gdzie to konieczne, nadzór rynkowy. |
| --- | --- |

1.4

Integracja rynków finansowych, już przeprowadzona w znacznej mierze w odniesieniu do usług dla przedsiębiorstw, jawi się jako bardziej problematyczna w odniesieniu do rynków detalicznych. Większa część przeszkód ma zresztą charakter obiektywny (różnice językowe, właściwości usług itd.). Są to problemy, które można rozwiązać nie przy pomocy przepisów czy uregulowań, ale poprzez sam rynek, tam gdzie jest to możliwe. Istniejące uregulowania powinny wystarczyć do dalszej integracji. Co najwyżej potrzebne byłyby normy zapewniające optymalną ochronę interesów konsumentów i tam, gdzie to konieczne, nadzór rynkowy.

| 1.5 | Zgodnie z propozycją Komisji w negocjacjach płacowych należy uwzględniać efekty funkcjonowania unii walutowej. Ze swojej strony EKES ma nadzieję, że uda się doprowadzić do konwergencji polityki gospodarczej, walutowej i polityki zatrudnienia dzięki organizacji wspólnych spotkań Eurogrupy i Rady ds. Zatrudnienia. Konwergencja, nawet tylko w ogólnym zarysie, mogłaby przyczynić się z czasem do faktycznej harmonizacji poszczególnych obszarów polityki. |
| --- | --- |

1.5

Zgodnie z propozycją Komisji w negocjacjach płacowych należy uwzględniać efekty funkcjonowania unii walutowej. Ze swojej strony EKES ma nadzieję, że uda się doprowadzić do konwergencji polityki gospodarczej, walutowej i polityki zatrudnienia dzięki organizacji wspólnych spotkań Eurogrupy i Rady ds. Zatrudnienia. Konwergencja, nawet tylko w ogólnym zarysie, mogłaby przyczynić się z czasem do faktycznej harmonizacji poszczególnych obszarów polityki.

| 1.6 | Zalecenie Komisji, by w większym stopniu uwzględniać perspektywę globalną, pokrywa się z krytyczną uwagą zgłoszoną przez EKES jeszcze przed przyjęciem euro. Rozwój krajów azjatyckich nie powinien być postrzegany jako zagrożenie, ale raczej jako wyzwanie, z którym trzeba się zmierzyć na płaszczyźnie konkurencyjności i innowacji. |
| --- | --- |

1.6

Zalecenie Komisji, by w większym stopniu uwzględniać perspektywę globalną, pokrywa się z krytyczną uwagą zgłoszoną przez EKES jeszcze przed przyjęciem euro. Rozwój krajów azjatyckich nie powinien być postrzegany jako zagrożenie, ale raczej jako wyzwanie, z którym trzeba się zmierzyć na płaszczyźnie konkurencyjności i innowacji.

| 1.7 | Poszczególne rządy powinny z przekonaniem promować strefę euro. Zaleca się, by nie obciążały euro winą za krajowe problemy gospodarcze, pomijając milczeniem korzyści płynące z przyjęcia wspólnej waluty. Dobrze byłoby również, gdyby państwa, które nie przystąpiły do strefy euro w momencie wprowadzenia w życie wspólnej waluty, wyraźnie przedstawiły swoje zamiary na przyszłość. I to nie tylko w celu poinformowania opinii publicznej w strefie euro, ale również po to, by umożliwić określenie przyszłych kierunków polityki euro zgodnie z tym, które gospodarki przyjmą wspólną walutę i ile ich będzie. |
| --- | --- |

1.7

Poszczególne rządy powinny z przekonaniem promować strefę euro. Zaleca się, by nie obciążały euro winą za krajowe problemy gospodarcze, pomijając milczeniem korzyści płynące z przyjęcia wspólnej waluty. Dobrze byłoby również, gdyby państwa, które nie przystąpiły do strefy euro w momencie wprowadzenia w życie wspólnej waluty, wyraźnie przedstawiły swoje zamiary na przyszłość. I to nie tylko w celu poinformowania opinii publicznej w strefie euro, ale również po to, by umożliwić określenie przyszłych kierunków polityki euro zgodnie z tym, które gospodarki przyjmą wspólną walutę i ile ich będzie.

| 1.8 | EKES stwierdza, że zdobyta przez euro silna pozycja jako waluty międzynarodowej powinna pozwolić na ponowne i zdecydowane zgłoszenie kandydatury do Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Nie chodziłoby o zastąpienie jednego z obecnych członków, ale raczej o zwiększenie ich liczby o jedno miejsce. Obiekcje, że statuty MFW nie przewidują takiej możliwości, wydają się nie mieć silnych podstaw i jawią się jako pretekst. |
| --- | --- |

1.8

EKES stwierdza, że zdobyta przez euro silna pozycja jako waluty międzynarodowej powinna pozwolić na ponowne i zdecydowane zgłoszenie kandydatury do Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Nie chodziłoby o zastąpienie jednego z obecnych członków, ale raczej o zwiększenie ich liczby o jedno miejsce. Obiekcje, że statuty MFW nie przewidują takiej możliwości, wydają się nie mieć silnych podstaw i jawią się jako pretekst.

| 1.9 | Kontrowersyjnym pomysłem, który zostaje zasygnalizowany tylko w celu wybadania terenu, by w przyszłości ewentualnie poddać go pod rozwagę, jest stworzenie europejskiego funduszu stabilizacyjnego zasilanego przez nadwyżki podatkowe w pomyślnych okresach w celu finansowania projektów o znaczeniu wspólnotowym. |
| --- | --- |

1.9

Kontrowersyjnym pomysłem, który zostaje zasygnalizowany tylko w celu wybadania terenu, by w przyszłości ewentualnie poddać go pod rozwagę, jest stworzenie europejskiego funduszu stabilizacyjnego zasilanego przez nadwyżki podatkowe w pomyślnych okresach w celu finansowania projektów o znaczeniu wspólnotowym.

| 1.10 | Ogólnie Komitet uznaje, że raport Komisji jest godny poparcia, ale przy okazji należy wskazać, że w tym raporcie, tak jak w całej obszernej dokumentacji dotyczącej euro, również brakuje uwypuklenia wymiaru politycznego wspólnej waluty. Znaczenie euro, jego konsekwencje i perspektywy wykraczają poza zwykłe skutki gospodarcze, finansowe czy społeczne: prawdziwym spoiwem Unii jest fakt, że zdecydowano się na połączenie interesów poszczególnych krajów w formie wspólnej waluty. |
| --- | --- |

1.10

Ogólnie Komitet uznaje, że raport Komisji jest godny poparcia, ale przy okazji należy wskazać, że w tym raporcie, tak jak w całej obszernej dokumentacji dotyczącej euro, również brakuje uwypuklenia wymiaru politycznego wspólnej waluty. Znaczenie euro, jego konsekwencje i perspektywy wykraczają poza zwykłe skutki gospodarcze, finansowe czy społeczne: prawdziwym spoiwem Unii jest fakt, że zdecydowano się na połączenie interesów poszczególnych krajów w formie wspólnej waluty.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | Komisja wydała komunikat na temat rozwoju gospodarczego UE w 2006 r., koncentrując się w szczególności na priorytetach politycznych zmierzających do wzmocnienia strefy euro. Dokument ten oparty jest na innym dokumencie: Adjustment dynamice in the euro area — experiences and challenges
   (1), stanowiącym jak zwykle cenne źródło informacji dla pogłębienia tematu. |
| --- | --- |

2.1

Komisja wydała komunikat na temat rozwoju gospodarczego UE w 2006 r., koncentrując się w szczególności na priorytetach politycznych zmierzających do wzmocnienia strefy euro. Dokument ten oparty jest na innym dokumencie: Adjustment dynamice in the euro area — experiences and challenges
   (1), stanowiącym jak zwykle cenne źródło informacji dla pogłębienia tematu.

| 2.2 | EKES zwyczajowo już wydaje komentarz do rocznego dokumentu Komisji w formie opinii z inicjatywy własnej (2). W niniejszej opinii ma zamiar przywołać i potwierdzić swoje sformułowane poprzednio stanowisko i zalecenia, które zostaną wspomniane w tekście tam, gdzie to konieczne. Ponadto zamierza wnieść wkład do rozważań na temat funkcjonowania unii gospodarczej i walutowej, wprowadzając nowe elementy, takie jak na przykład ideę wspólnej rady ministrów odpowiedzialnych za gospodarkę i zatrudnienie w Europie lub mającą charakter sondujący propozycję utworzenia europejskiego funduszu stabilizacyjnego. |
| --- | --- |

2.2

EKES zwyczajowo już wydaje komentarz do rocznego dokumentu Komisji w formie opinii z inicjatywy własnej (2). W niniejszej opinii ma zamiar przywołać i potwierdzić swoje sformułowane poprzednio stanowisko i zalecenia, które zostaną wspomniane w tekście tam, gdzie to konieczne. Ponadto zamierza wnieść wkład do rozważań na temat funkcjonowania unii gospodarczej i walutowej, wprowadzając nowe elementy, takie jak na przykład ideę wspólnej rady ministrów odpowiedzialnych za gospodarkę i zatrudnienie w Europie lub mającą charakter sondujący propozycję utworzenia europejskiego funduszu stabilizacyjnego.

| 2.3 | Z drugiej strony, patrząc z historycznej perspektywy utworzenia wspólnej waluty, nie można powstrzymać się od zgłoszenia uwagi, że różne środki przyjęte czy zalecane w ostatnich czasach przez Komisję stanowią potwierdzenie uwag EKES-u przedstawionych w opinii z 1997 r. (3) i dotyczących sztywnego charakteru niektórych koncepcji leżących u podstaw paktu na rzecz stabilności i wzrostu. Zauważono wówczas, że nie uwzględniono we właściwym stopniu właściwości koniunktury i polityki poszczególnych krajów przy ustalaniu parametrów odniesienia i przy ich wdrażaniu. Uwagi przedstawione przez Komitet nie zostały wtedy wzięte pod uwagę, ale czas pokazał ich zasadność (4). |
| --- | --- |

2.3

Z drugiej strony, patrząc z historycznej perspektywy utworzenia wspólnej waluty, nie można powstrzymać się od zgłoszenia uwagi, że różne środki przyjęte czy zalecane w ostatnich czasach przez Komisję stanowią potwierdzenie uwag EKES-u przedstawionych w opinii z 1997 r. (3) i dotyczących sztywnego charakteru niektórych koncepcji leżących u podstaw paktu na rzecz stabilności i wzrostu. Zauważono wówczas, że nie uwzględniono we właściwym stopniu właściwości koniunktury i polityki poszczególnych krajów przy ustalaniu parametrów odniesienia i przy ich wdrażaniu. Uwagi przedstawione przez Komitet nie zostały wtedy wzięte pod uwagę, ale czas pokazał ich zasadność (4).

| 2.4 | Brak wstępnego realizmu odzwierciedla się teraz w krytyce — uzasadnionej i przewidywalnej już na samym początku — wobec polityki gospodarczej państw Eurogrupy: chodzi mianowicie o to, że przy opracowywaniu budżetów krajowych należałoby kierować się wspólnymi założeniami makroekonomicznymi. Prezydencja wyraziła takie oczekiwanie na posiedzeniu ministrów Eurogrupy 6 listopada 2006 r., ale nie przełożyło się to na fakty: daleko jeszcze do tego, by budżety krajowe opierały się na niezbędnej koordynacji polityki gospodarczej. |
| --- | --- |

2.4

Brak wstępnego realizmu odzwierciedla się teraz w krytyce — uzasadnionej i przewidywalnej już na samym początku — wobec polityki gospodarczej państw Eurogrupy: chodzi mianowicie o to, że przy opracowywaniu budżetów krajowych należałoby kierować się wspólnymi założeniami makroekonomicznymi. Prezydencja wyraziła takie oczekiwanie na posiedzeniu ministrów Eurogrupy 6 listopada 2006 r., ale nie przełożyło się to na fakty: daleko jeszcze do tego, by budżety krajowe opierały się na niezbędnej koordynacji polityki gospodarczej.

| 2.5 | Z drugiej strony trzeba zdać sobie sprawę, że koordynacja polityki gospodarczej okazuje się ogromnie trudna ze względu na różnice w sytuacji społeczno-gospodarczej i na odmienne, a czasami całkiem rozbieżne cele polityczne w poszczególnych krajach. Dużym postępem byłoby, gdyby udało się osiągnąć konwergencję samej tej polityki. Konwergencja zależy od licznych czynników, ale głównie od zatrudnienia: to czynnik, którego cechy i wielkość są wypadkową zbioru innych obszarów polityki. |
| --- | --- |

2.5

Z drugiej strony trzeba zdać sobie sprawę, że koordynacja polityki gospodarczej okazuje się ogromnie trudna ze względu na różnice w sytuacji społeczno-gospodarczej i na odmienne, a czasami całkiem rozbieżne cele polityczne w poszczególnych krajach. Dużym postępem byłoby, gdyby udało się osiągnąć konwergencję samej tej polityki. Konwergencja zależy od licznych czynników, ale głównie od zatrudnienia: to czynnik, którego cechy i wielkość są wypadkową zbioru innych obszarów polityki.

| 2.5.1 | Ogólne wytyczne polityki gospodarczej oraz wytyczne strategii europejskiej na rzecz zatrudnienia to dwie strategie już zintegrowane. Konwergencja w ogólnym zarysie, przynajmniej w postaci próby doprowadzenia do harmonizacji na przestrzeni czasu, mogłaby zostać osiągnięta dzięki wspólnym spotkaniom Eurogrupy i Rady ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych z udziałem wyłącznie ministrów ze strefy euro. Wskazówki sformułowane na tych spotkaniach mogłyby dostarczyć cennych elementów oceny na coroczne wiosenne posiedzenie Rady. |
| --- | --- |

2.5.1

Ogólne wytyczne polityki gospodarczej oraz wytyczne strategii europejskiej na rzecz zatrudnienia to dwie strategie już zintegrowane. Konwergencja w ogólnym zarysie, przynajmniej w postaci próby doprowadzenia do harmonizacji na przestrzeni czasu, mogłaby zostać osiągnięta dzięki wspólnym spotkaniom Eurogrupy i Rady ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych z udziałem wyłącznie ministrów ze strefy euro. Wskazówki sformułowane na tych spotkaniach mogłyby dostarczyć cennych elementów oceny na coroczne wiosenne posiedzenie Rady.

3.   Dokument Komisji

| 3.1 | Komunikat zawiera, w trzech częściach o godnej pochwały zwięzłości, podsumowanie doświadczeń, konkretnych uwag i zaleceń Komisji. Uniknięto powtarzania ogólnie przyjętych opinii oraz zasad, które z upływem lat stały się częścią wytycznych polityki gospodarczej. |
| --- | --- |

3.1

Komunikat zawiera, w trzech częściach o godnej pochwały zwięzłości, podsumowanie doświadczeń, konkretnych uwag i zaleceń Komisji. Uniknięto powtarzania ogólnie przyjętych opinii oraz zasad, które z upływem lat stały się częścią wytycznych polityki gospodarczej.

3.2   Podsumowanie doświadczeń pierwszych lat euro

| 3.2.1 | Komisja odwołuje się do dyskusji poprzedzających wprowadzenie euro w 1999 r. Podstawowa kwestia dotyczyła „sposobu, w jaki kraje dostosują się do wstrząsów i różnic konkurencyjności w warunkach małej mobilności siły roboczej, niepełnej integracji rynków produktów i usług oraz zachowania krajowej autonomii budżetowej”. Te pytania pozostają aktualne również obecnie, ale wątpliwości autorów pesymistycznych prognoz „krótkiego życia” unii walutowej nie potwierdziły się. |
| --- | --- |

3.2.1

Komisja odwołuje się do dyskusji poprzedzających wprowadzenie euro w 1999 r. Podstawowa kwestia dotyczyła „sposobu, w jaki kraje dostosują się do wstrząsów i różnic konkurencyjności w warunkach małej mobilności siły roboczej, niepełnej integracji rynków produktów i usług oraz zachowania krajowej autonomii budżetowej”. Te pytania pozostają aktualne również obecnie, ale wątpliwości autorów pesymistycznych prognoz „krótkiego życia” unii walutowej nie potwierdziły się.

| 3.2.2 | Sukcesy lub przynajmniej pozytywne dowody uzyskane przez euro są niepodważalne: to waluta silna i stabilna, która dobrze zareagowała na powszechnie występujące wstrząsy zewnętrzne i wewnętrzne, skutecznie walcząc z inflacją. Państwa członkowskie cieszyły się „korzystnymi jak nigdy wcześniej” warunkami finansowania. Do tych korzyści należy dodać zdaniem EKES-u fakt, że wspólna waluta ochroniła państwa członkowskie ze strefy euro przed inflacją, jaka dotknęłaby z pewnością ich waluty krajowe wskutek pogorszenia warunków gospodarczych i budżetowych. Euro, druga waluta światowa, ochroniła państwa członkowskie przed wstrząsami walutowymi i finansowymi, które zahamowałyby wzrost, spowodowały likwidację miejsc pracy i naruszyły zaufanie podmiotów gospodarczych. |
| --- | --- |

3.2.2

Sukcesy lub przynajmniej pozytywne dowody uzyskane przez euro są niepodważalne: to waluta silna i stabilna, która dobrze zareagowała na powszechnie występujące wstrząsy zewnętrzne i wewnętrzne, skutecznie walcząc z inflacją. Państwa członkowskie cieszyły się „korzystnymi jak nigdy wcześniej” warunkami finansowania. Do tych korzyści należy dodać zdaniem EKES-u fakt, że wspólna waluta ochroniła państwa członkowskie ze strefy euro przed inflacją, jaka dotknęłaby z pewnością ich waluty krajowe wskutek pogorszenia warunków gospodarczych i budżetowych. Euro, druga waluta światowa, ochroniła państwa członkowskie przed wstrząsami walutowymi i finansowymi, które zahamowałyby wzrost, spowodowały likwidację miejsc pracy i naruszyły zaufanie podmiotów gospodarczych.

| 3.2.3 | Tym sukcesom należy przeciwstawić jednak pewne aspekty, która pozostają problematyczne. W wielu przypadkach poszczególne gospodarki z trudem i z bardzo różnymi wynikami dostosowały się do wewnętrznego rozwoju poszczególnych krajów. Różnice te odzwierciedlały się w stopach inflacji i wzrostu. Dostosowania wynikające ze spowolnienia gospodarek powinny były pozwolić na przyspieszenie średniookresowej tendencji wzrostowej, po początkowej utracie konkurencyjności. Tak się nie stało, lub przynajmniej stało się tak tylko w części. „Mówiąc bardziej ogólnie — podsumowuje Komisja — gospodarka strefy euro nie była jeszcze w stanie utrzymać dużego wzrostu i zatrudnienia przez dłuższy okres”. EKES pozwoli sobie skomentować to stwierdzenie w dalszej części opinii. |
| --- | --- |

3.2.3

Tym sukcesom należy przeciwstawić jednak pewne aspekty, która pozostają problematyczne. W wielu przypadkach poszczególne gospodarki z trudem i z bardzo różnymi wynikami dostosowały się do wewnętrznego rozwoju poszczególnych krajów. Różnice te odzwierciedlały się w stopach inflacji i wzrostu. Dostosowania wynikające ze spowolnienia gospodarek powinny były pozwolić na przyspieszenie średniookresowej tendencji wzrostowej, po początkowej utracie konkurencyjności. Tak się nie stało, lub przynajmniej stało się tak tylko w części. „Mówiąc bardziej ogólnie — podsumowuje Komisja — gospodarka strefy euro nie była jeszcze w stanie utrzymać dużego wzrostu i zatrudnienia przez dłuższy okres”. EKES pozwoli sobie skomentować to stwierdzenie w dalszej części opinii.

| 3.2.4 | Z drugiej strony Komisja uznaje, że trudności dostosowawcze nie są głównie wynikiem opóźnień we wdrażaniu reform podatkowych i strukturalnych, ale są spowodowane także dyscypliną narzuconą przez reguły unii walutowej. |
| --- | --- |

3.2.4

Z drugiej strony Komisja uznaje, że trudności dostosowawcze nie są głównie wynikiem opóźnień we wdrażaniu reform podatkowych i strukturalnych, ale są spowodowane także dyscypliną narzuconą przez reguły unii walutowej.

| 3.2.5 | W pierwszych latach istnienia unii gospodarczej i walutowej wystąpiły zakłócenia równowagi i wahania realnych efektywnych kursów walut; w niektórych krajach doszedł do tego gwałtowny spadek stóp procentowych oraz „zmniejszenie ograniczeń kredytowych dla gospodarstw domowych w wyniku lepszej dostępności kredytów na bardziej zintegrowanym rynku finansowym”, co bezpośrednio wpłynęło na konsumpcję dóbr trwałych i nietrwałych. W szczególności w odniesieniu do dóbr trwałych (nieruchomości) niektóre gospodarki odczuły masowy napływ inwestycji z zagranicy, co powiększyło jeszcze bardziej deficyt rachunków obrotów bieżących. |
| --- | --- |

3.2.5

W pierwszych latach istnienia unii gospodarczej i walutowej wystąpiły zakłócenia równowagi i wahania realnych efektywnych kursów walut; w niektórych krajach doszedł do tego gwałtowny spadek stóp procentowych oraz „zmniejszenie ograniczeń kredytowych dla gospodarstw domowych w wyniku lepszej dostępności kredytów na bardziej zintegrowanym rynku finansowym”, co bezpośrednio wpłynęło na konsumpcję dóbr trwałych i nietrwałych. W szczególności w odniesieniu do dóbr trwałych (nieruchomości) niektóre gospodarki odczuły masowy napływ inwestycji z zagranicy, co powiększyło jeszcze bardziej deficyt rachunków obrotów bieżących.

| 3.2.6 | Uwaga Komisji mająca charakter ogólny, mimo że opiera się na przykładzie Holandii, dotyczy „ryzyka związanego z planowaniem polityki fiskalnej w okresach dobrej koniunktury”. W Holandii bardzo sprzyjająca koniunktura na początku dziesięciolecia wywołała efekty procykliczne na rynku pracy i rynkach finansowych, a w konsekwencji również w polityce fiskalnej. Zewnętrzne warunki gospodarcze spowodowały nagły spadek, co zmusiło do podjęcia drastycznych oszczędnościowych środków zaradczych. |
| --- | --- |

3.2.6

Uwaga Komisji mająca charakter ogólny, mimo że opiera się na przykładzie Holandii, dotyczy „ryzyka związanego z planowaniem polityki fiskalnej w okresach dobrej koniunktury”. W Holandii bardzo sprzyjająca koniunktura na początku dziesięciolecia wywołała efekty procykliczne na rynku pracy i rynkach finansowych, a w konsekwencji również w polityce fiskalnej. Zewnętrzne warunki gospodarcze spowodowały nagły spadek, co zmusiło do podjęcia drastycznych oszczędnościowych środków zaradczych.

| 3.2.7 | Ceny i płace również odegrały swoją rolę w całości tych problemów: na szczeblu krajowym zbyt wolno dostosowały się do zmian cyklu, pomimo zastosowania bardzo umiarkowanej polityki w dziedzinie płac, co między innymi przyczyniło się do zmniejszenia bezrobocia. Słaby wzrost produktywności spowodował, że realna deprecjacja znacząco obciążyła ceny i płace, ale szczególnie te ostatnie. Te zjawiska wpływały na siebie wzajemnie w skali międzynarodowej, powodując przesunięcia popytu i odbijając się na konkurencyjności. |
| --- | --- |

3.2.7

Ceny i płace również odegrały swoją rolę w całości tych problemów: na szczeblu krajowym zbyt wolno dostosowały się do zmian cyklu, pomimo zastosowania bardzo umiarkowanej polityki w dziedzinie płac, co między innymi przyczyniło się do zmniejszenia bezrobocia. Słaby wzrost produktywności spowodował, że realna deprecjacja znacząco obciążyła ceny i płace, ale szczególnie te ostatnie. Te zjawiska wpływały na siebie wzajemnie w skali międzynarodowej, powodując przesunięcia popytu i odbijając się na konkurencyjności.

| 3.2.8 | Ponadto w zakresie konwergencji nominalnej i realnej odnotowano różne wyniki, które mogą być również pouczające, jeżeli zadać sobie trud przeanalizowania faktów w sposób krytyczny i obiektywny. Komisja mówi, że różny jej przebieg był „częściowo” odbiciem różnic w polityce poszczególnych krajów. EKES stwierdza tutaj na marginesie, że koniunktura światowa i europejska wpłynęły zasadniczo w jednakowy sposób na wszystkie kraje, a jeżeli pojawiły się różnice, to „w dużej mierze” były one spowodowane polityką krajową. Przykłady podane przez Komisję, takie jak Hiszpania, Włochy, Portugalia i Irlandia, są ewidentnym dowodem, że przy sprzyjającej koniunkturze polityka budżetowa cechująca się w pewnych wypadkach oszczędnością, w innych zaś rozrzutnością — przyniosła zupełnie odmienne rezultaty. |
| --- | --- |

3.2.8

Ponadto w zakresie konwergencji nominalnej i realnej odnotowano różne wyniki, które mogą być również pouczające, jeżeli zadać sobie trud przeanalizowania faktów w sposób krytyczny i obiektywny. Komisja mówi, że różny jej przebieg był „częściowo” odbiciem różnic w polityce poszczególnych krajów. EKES stwierdza tutaj na marginesie, że koniunktura światowa i europejska wpłynęły zasadniczo w jednakowy sposób na wszystkie kraje, a jeżeli pojawiły się różnice, to „w dużej mierze” były one spowodowane polityką krajową. Przykłady podane przez Komisję, takie jak Hiszpania, Włochy, Portugalia i Irlandia, są ewidentnym dowodem, że przy sprzyjającej koniunkturze polityka budżetowa cechująca się w pewnych wypadkach oszczędnością, w innych zaś rozrzutnością — przyniosła zupełnie odmienne rezultaty.

3.3   Konieczne działania dla płynnego funkcjonowania strefy euro

| 3.3.1 | Tej części dokumentu należy poświęcić szczególną uwagę, ponieważ przytoczone poniżej „pięć konkretnych przesłanek politycznych” stanowi — lub dokładniej „pokrywa się” z priorytetami Komisji na najbliższe lata. |
| --- | --- |

3.3.1

Tej części dokumentu należy poświęcić szczególną uwagę, ponieważ przytoczone poniżej „pięć konkretnych przesłanek politycznych” stanowi — lub dokładniej „pokrywa się” z priorytetami Komisji na najbliższe lata.

| 3.3.2 | Przesłanka 1. Polityki budżetowe należy realizować w jeszcze bardziej rozważny sposób. W zasadzie środki, jakie należy podjąć, pokrywają się ze środkami przyjętymi w ramach przeglądu paktu na rzecz stabilności i wzrostu, zatem obecnie powinny one już być dobrze przyswojone przez rządy nie tylko strefy euro. Wszystko to przekłada się na zalecenie — oczywiste, ale widocznie nie zawsze przestrzegane w momencie opracowania planów rocznych — dotyczące uwzględnienia długoterminowej stabilności polityki budżetowej. |
| --- | --- |

3.3.2

Przesłanka 1. Polityki budżetowe należy realizować w jeszcze bardziej rozważny sposób. W zasadzie środki, jakie należy podjąć, pokrywają się ze środkami przyjętymi w ramach przeglądu paktu na rzecz stabilności i wzrostu, zatem obecnie powinny one już być dobrze przyswojone przez rządy nie tylko strefy euro. Wszystko to przekłada się na zalecenie — oczywiste, ale widocznie nie zawsze przestrzegane w momencie opracowania planów rocznych — dotyczące uwzględnienia długoterminowej stabilności polityki budżetowej.

| 3.3.3 | Przesłanka 2. Rynki dóbr i usług muszą stać się bardziej elastyczne. Komisja mówi o osiągnięciu „większej elastyczności, jeżeli chodzi o obniżanie cen”, czego nie można uzyskać, gdy ceny są sztywne. W takiej sytuacji pojawiają się opory przed dostosowaniem płac nominalnych, ponieważ spowodowałoby to wyraźniejsze straty płac realnych. Należy zachęcać do realokacji zasobów pomiędzy przedsiębiorstwami i sektorami. Elastyczność cen i realokacja zasobów zależą od utworzenia otwartych i konkurencyjnych rynków. Może okazać się konieczny przegląd polityki fiskalnej i wydatków (lub niektórych ich aspektów) zarówno na szczeblu UE, jak i na szczeblu krajowym czy regionalnym. |
| --- | --- |

3.3.3

Przesłanka 2. Rynki dóbr i usług muszą stać się bardziej elastyczne. Komisja mówi o osiągnięciu „większej elastyczności, jeżeli chodzi o obniżanie cen”, czego nie można uzyskać, gdy ceny są sztywne. W takiej sytuacji pojawiają się opory przed dostosowaniem płac nominalnych, ponieważ spowodowałoby to wyraźniejsze straty płac realnych. Należy zachęcać do realokacji zasobów pomiędzy przedsiębiorstwami i sektorami. Elastyczność cen i realokacja zasobów zależą od utworzenia otwartych i konkurencyjnych rynków. Może okazać się konieczny przegląd polityki fiskalnej i wydatków (lub niektórych ich aspektów) zarówno na szczeblu UE, jak i na szczeblu krajowym czy regionalnym.

| 3.3.4 | Przesłanka 3. Należy przyspieszyć proces integracji rynków finansowych. W tej dziedzinie osiągnięto znaczne postępy, ale według Komisji należy uczynić jeszcze więcej, by wykorzystać potencjał rynków finansowych strefy euro: silniejsza integracja może złagodzić wpływ wstrząsów ekonomicznych na dochody i na krajowe rynki kredytowe. Plan działania w zakresie usług finansowych oraz działania już podjęte powinny przynieść znaczące rezultaty. |
| --- | --- |

3.3.4

Przesłanka 3. Należy przyspieszyć proces integracji rynków finansowych. W tej dziedzinie osiągnięto znaczne postępy, ale według Komisji należy uczynić jeszcze więcej, by wykorzystać potencjał rynków finansowych strefy euro: silniejsza integracja może złagodzić wpływ wstrząsów ekonomicznych na dochody i na krajowe rynki kredytowe. Plan działania w zakresie usług finansowych oraz działania już podjęte powinny przynieść znaczące rezultaty.

| 3.3.5 | Przesłanka 4. Polityka płacowa musi uwzględniać efekty funkcjonowania unii walutowej. Partnerzy społeczni uczestniczący w procesie negocjacji płacowych powinni dysponować niezbędnymi informacjami pozwalającymi obliczyć odpowiedni wzrost płac i ocenić jego wpływ na procesy dostosowawcze. Polityka płacowa spójna z planami rozwoju mogłaby pozwolić uniknąć „znacznego przekroczenia zamierzonych realnych efektywnych kursów walut wewnątrz strefy euro”. |
| --- | --- |

3.3.5

Przesłanka 4. Polityka płacowa musi uwzględniać efekty funkcjonowania unii walutowej. Partnerzy społeczni uczestniczący w procesie negocjacji płacowych powinni dysponować niezbędnymi informacjami pozwalającymi obliczyć odpowiedni wzrost płac i ocenić jego wpływ na procesy dostosowawcze. Polityka płacowa spójna z planami rozwoju mogłaby pozwolić uniknąć „znacznego przekroczenia zamierzonych realnych efektywnych kursów walut wewnątrz strefy euro”.

| 3.3.6 | Przesłanka 5. Należy wziąć pod uwagę perspektywę globalną. Ten aspekt należy uwzględniać „w sposób bardziej systematyczny”. W polityce gospodarczej na szczeblu strefy euro i na szczeblu krajowym często nie docenia się tego aspektu, a ma on duże znaczenie przy ustalaniu polityki gospodarczej. Należy dokładnie ocenić wpływ euro — czy raczej jego kursu wymiany — na innych uczestników gospodarki światowej, ponieważ od tego zależy strategia wymiany handlowej, finansów i polityki gospodarczej. |
| --- | --- |

3.3.6

Przesłanka 5. Należy wziąć pod uwagę perspektywę globalną. Ten aspekt należy uwzględniać „w sposób bardziej systematyczny”. W polityce gospodarczej na szczeblu strefy euro i na szczeblu krajowym często nie docenia się tego aspektu, a ma on duże znaczenie przy ustalaniu polityki gospodarczej. Należy dokładnie ocenić wpływ euro — czy raczej jego kursu wymiany — na innych uczestników gospodarki światowej, ponieważ od tego zależy strategia wymiany handlowej, finansów i polityki gospodarczej.

3.4   Droga do silniejszej strefy euro

| 3.4.1 | W tej części dokumentu Komisja wskazuje środki niezbędne do wzmocnienia i ukończenia unii walutowej, priorytet, który w obecnej sytuacji międzynarodowej nabiera pilnego charakteru. Szczególnie warto przytoczyć i zapamiętać jedno zdanie: „obserwowane ostatnio rozbieżności w pewnym stopniu odzwierciedlają początkowe zjawiska, jakie wpływały na gospodarki państw członkowskich w okresie poprzedzającym utworzenie strefy euro w 1999 r.”. W tym zdaniu zawarte jest, przynajmniej częściowo, wytłumaczenie różnic we wzroście i w prowadzonej polityce, które charakteryzowały ostatnie dziewięć lat. |
| --- | --- |

3.4.1

W tej części dokumentu Komisja wskazuje środki niezbędne do wzmocnienia i ukończenia unii walutowej, priorytet, który w obecnej sytuacji międzynarodowej nabiera pilnego charakteru. Szczególnie warto przytoczyć i zapamiętać jedno zdanie: „obserwowane ostatnio rozbieżności w pewnym stopniu odzwierciedlają początkowe zjawiska, jakie wpływały na gospodarki państw członkowskich w okresie poprzedzającym utworzenie strefy euro w 1999 r.”. W tym zdaniu zawarte jest, przynajmniej częściowo, wytłumaczenie różnic we wzroście i w prowadzonej polityce, które charakteryzowały ostatnie dziewięć lat.

| 3.4.2 | „Drogi” wskazane przez Komisję są przytoczone poniżej tylko skrótowo tytułami, ponieważ ich zawartość można w dużej części wydedukować z samych tytułów i z licznych istniejących dokumentów na poszczególne tematy. Wskazano następujące drogi:






  a) | przyspieszenie reform strukturalnych i sprzyjanie integracji, |
| --- | --- | --- |

3.4.2

„Drogi” wskazane przez Komisję są przytoczone poniżej tylko skrótowo tytułami, ponieważ ich zawartość można w dużej części wydedukować z samych tytułów i z licznych istniejących dokumentów na poszczególne tematy. Wskazano następujące drogi:

a)

przyspieszenie reform strukturalnych i sprzyjanie integracji,

| b) | dalsza poprawa sytuacji fiskalnej i poprawa jakości budżetów krajowych, |
| --- | --- |

b)

dalsza poprawa sytuacji fiskalnej i poprawa jakości budżetów krajowych,

| c) | wzmocnienie koordynacji w strefie euro i poza nią, |
| --- | --- |

c)

wzmocnienie koordynacji w strefie euro i poza nią,

| d) | promowanie rozszerzenia strefy euro, |
| --- | --- |

d)

promowanie rozszerzenia strefy euro,

| e) | zbliżenie się do obywateli. |
| --- | --- |

e)

zbliżenie się do obywateli.

EKES skomentuje poszczególne punkty w dalszej części opinii.

4.   Uwagi EKES-u

4.1   Przesłanka 1. Polityki budżetowe należy realizować w jeszcze bardziej rozważny sposób

| 4.1.1 | Komitet zgadza się z krytycznymi uwagami Komisji, czasami domyślnymi, ale zawsze przejrzystymi, dotyczącymi polityki niektórych państw członkowskich, często kierujących się bardziej pragnieniem przedstawienia rocznych planów zgodnych z kryteriami konwergencji niż koniecznością obrania strategii na rzecz wzmocnienia stabilności budżetu. Na te uwagi krytyczne należy jednak spojrzeć w perspektywie nakreślonej przez Komitet jeszcze przed przyjęciem wspólnej waluty (5): żaden rząd nie jest w pełni władny obrać własną — i stosowną — politykę budżetową, niezależnie od ograniczeń i uwarunkowań. |
| --- | --- |

4.1.1

Komitet zgadza się z krytycznymi uwagami Komisji, czasami domyślnymi, ale zawsze przejrzystymi, dotyczącymi polityki niektórych państw członkowskich, często kierujących się bardziej pragnieniem przedstawienia rocznych planów zgodnych z kryteriami konwergencji niż koniecznością obrania strategii na rzecz wzmocnienia stabilności budżetu. Na te uwagi krytyczne należy jednak spojrzeć w perspektywie nakreślonej przez Komitet jeszcze przed przyjęciem wspólnej waluty (5): żaden rząd nie jest w pełni władny obrać własną — i stosowną — politykę budżetową, niezależnie od ograniczeń i uwarunkowań.

| 4.1.2 | Oprócz ograniczeń narzuconych przez kryteria konwergencji, które z założenia powinny być uwzględnione we „właściwej” polityce budżetowej, istnieją również inne ograniczenia o charakterze wewnętrznymi i zewnętrznym. Wśród ograniczeń o charakterze wewnętrznym wystarczy wymienić ograniczenia typu strukturalnego lub wynikające z faktu, że nie zrealizowano jeszcze reform strukturalnych. Wśród ograniczeń o charakterze zewnętrznym trzeba wspomnieć o ogólnym rozwoju gospodarki światowej, a w szczególności o „fakturze energetycznej”, stanowiącej czynnik o dogłębnie innych właściwościach w zależności od kraju, a który nigdy nie zostaje uwzględniony jako przyczyna różnic w polityce gospodarczej. Z drugiej strony należy przyznać, że zupełnie inna jest sytuacja państw w pełni lub prawie w pełni zależnych od dostaw z zagranicy i innych, które mają mniej negatywny bilans lub które w niektórych wypadkach są wręcz eksporterami. |
| --- | --- |

4.1.2

Oprócz ograniczeń narzuconych przez kryteria konwergencji, które z założenia powinny być uwzględnione we „właściwej” polityce budżetowej, istnieją również inne ograniczenia o charakterze wewnętrznymi i zewnętrznym. Wśród ograniczeń o charakterze wewnętrznym wystarczy wymienić ograniczenia typu strukturalnego lub wynikające z faktu, że nie zrealizowano jeszcze reform strukturalnych. Wśród ograniczeń o charakterze zewnętrznym trzeba wspomnieć o ogólnym rozwoju gospodarki światowej, a w szczególności o „fakturze energetycznej”, stanowiącej czynnik o dogłębnie innych właściwościach w zależności od kraju, a który nigdy nie zostaje uwzględniony jako przyczyna różnic w polityce gospodarczej. Z drugiej strony należy przyznać, że zupełnie inna jest sytuacja państw w pełni lub prawie w pełni zależnych od dostaw z zagranicy i innych, które mają mniej negatywny bilans lub które w niektórych wypadkach są wręcz eksporterami.

| 4.1.3 | Komitet zauważa, że w przeszłości reformy strukturalne, rozumiane tak jak w poniższym punkcie 4.1.6, nie zawsze przynosiły oczekiwane rezultaty, a zatem należy zadbać o lepszą koordynację tych obszarów polityki wewnątrz kraju lub na szczeblu wspólnotowym oraz o ich większą spójność z polityką makroekonomiczną wspierającą konkurencyjność i zatrudnienie. W przeszłości nie zawsze tak było. W istocie niezadowalający wzrost, dość podobny jako tendencja we wszystkich krajach, pokazuje, że sam wzrost w niektórych krajach stanowił prawie „niezależną zmienną” w stosunku do reform. |
| --- | --- |

4.1.3

Komitet zauważa, że w przeszłości reformy strukturalne, rozumiane tak jak w poniższym punkcie 4.1.6, nie zawsze przynosiły oczekiwane rezultaty, a zatem należy zadbać o lepszą koordynację tych obszarów polityki wewnątrz kraju lub na szczeblu wspólnotowym oraz o ich większą spójność z polityką makroekonomiczną wspierającą konkurencyjność i zatrudnienie. W przeszłości nie zawsze tak było. W istocie niezadowalający wzrost, dość podobny jako tendencja we wszystkich krajach, pokazuje, że sam wzrost w niektórych krajach stanowił prawie „niezależną zmienną” w stosunku do reform.

| 4.1.4 | Na osobny komentarz zasługuje zalecenie (por. 3.3.2) mówiące o uwzględnieniu długookresowej stabilności polityki budżetowej. Polityka ta jest zawsze wynikiem kombinacji różnych względów o charakterze gospodarczym i społecznym oraz wytycznych politycznych. Jeżeli weźmiemy pod uwagę historię państw strefy euro w ciągu ostatnich dziesięciu lat, to zobaczymy, że niewiele z nich utrzymało „stabilność polityczną”: rządy różnych opcji wymieniały się u steru poszczególnych krajów, co zresztą jest rzeczą normalną i właściwą w systemie demokratycznym. Niemniej jednak właśnie te zmiany utrudniają opracowanie planów dotyczących długookresowej stabilności (6): ich wiarygodność zależy bowiem od stabilności rządów na przestrzeni czasu, oprócz wielu innych zewnętrznych czynników. |
| --- | --- |

4.1.4

Na osobny komentarz zasługuje zalecenie (por. 3.3.2) mówiące o uwzględnieniu długookresowej stabilności polityki budżetowej. Polityka ta jest zawsze wynikiem kombinacji różnych względów o charakterze gospodarczym i społecznym oraz wytycznych politycznych. Jeżeli weźmiemy pod uwagę historię państw strefy euro w ciągu ostatnich dziesięciu lat, to zobaczymy, że niewiele z nich utrzymało „stabilność polityczną”: rządy różnych opcji wymieniały się u steru poszczególnych krajów, co zresztą jest rzeczą normalną i właściwą w systemie demokratycznym. Niemniej jednak właśnie te zmiany utrudniają opracowanie planów dotyczących długookresowej stabilności (6): ich wiarygodność zależy bowiem od stabilności rządów na przestrzeni czasu, oprócz wielu innych zewnętrznych czynników.

| 4.1.5 | Szczególny aspekt reform strukturalnych dotyczy niektórych państw o poziomie zadłużenia publicznego w dużym stopniu przekraczającym parametr ustalony przez kryterium z Maastricht (60 % PKB) i niewykazującym widocznej tendencji pozytywnej w kolejnych latach. Według Komitetu nie wystarczy ograniczyć zadłużenia przy pomocy nadwyżek budżetowych w pewnych korzystnych latach czy poprzez tzw. korekty jednorazowe. Należy raczej dążyć do poprawy efektywności wydatków publicznych lub — gdyby takie działanie okazuje się niewystarczające — przeprowadzić radykalną rewizję ich struktury. |
| --- | --- |

4.1.5

Szczególny aspekt reform strukturalnych dotyczy niektórych państw o poziomie zadłużenia publicznego w dużym stopniu przekraczającym parametr ustalony przez kryterium z Maastricht (60 % PKB) i niewykazującym widocznej tendencji pozytywnej w kolejnych latach. Według Komitetu nie wystarczy ograniczyć zadłużenia przy pomocy nadwyżek budżetowych w pewnych korzystnych latach czy poprzez tzw. korekty jednorazowe. Należy raczej dążyć do poprawy efektywności wydatków publicznych lub — gdyby takie działanie okazuje się niewystarczające — przeprowadzić radykalną rewizję ich struktury.

| 4.1.6 | „Droga” wskazana przez Komisję w punkcie 3.4.2 lit. a) (przyspieszenie reform strukturalnych) jest zatem najeżona przeszkodami i w dużym stopniu zależna od subiektywnego podejścia aktualnego rządu w zależności od jego opcji politycznej. Reformy strukturalne (emerytury, opieka zdrowotna, administracja, liberalizacja, energia) mają silny wydźwięk społeczny i w dużym stopniu uczestniczą w nich partnerzy społeczni, w różny sposób w zależności od kraju. Żaden rząd nie może przyjąć środków — racjonalnych czy też nie — bez poparcia obywateli. Najnowsza historia wykazała, że reformy strukturalne są często wynikiem kompromisu między różnymi wymogami, czasami rozbieżnymi: reformy teoretycznie „racjonalne” muszą uwzględniać realne i nieuniknione wymogi. |
| --- | --- |

4.1.6

„Droga” wskazana przez Komisję w punkcie 3.4.2 lit. a) (przyspieszenie reform strukturalnych) jest zatem najeżona przeszkodami i w dużym stopniu zależna od subiektywnego podejścia aktualnego rządu w zależności od jego opcji politycznej. Reformy strukturalne (emerytury, opieka zdrowotna, administracja, liberalizacja, energia) mają silny wydźwięk społeczny i w dużym stopniu uczestniczą w nich partnerzy społeczni, w różny sposób w zależności od kraju. Żaden rząd nie może przyjąć środków — racjonalnych czy też nie — bez poparcia obywateli. Najnowsza historia wykazała, że reformy strukturalne są często wynikiem kompromisu między różnymi wymogami, czasami rozbieżnymi: reformy teoretycznie „racjonalne” muszą uwzględniać realne i nieuniknione wymogi.

| 4.1.7 | Komitet zgadza się z potrzebą doprowadzenia do końca reform strukturalnych dobrze zaplanowanych i koordynowanych między państwami członkowskimi. Niemniej jednak pewna liczba środków tego rodzaju może wywołać niepokój obywateli, skłaniając ich, dla przezorności, do zwiększania poziomu oszczędności. Do dzisiaj zmiany poziomu oszczędności wyrażone w punktach procentowych wydają się niewiele znaczące, ale kiedy wyrazimy je w wartościach absolutnych, sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Na przykład między rokiem 2001 a 2005 poziom oszczędności wzrósł procentowo mniej niż o jeden punkt, co jednak oznacza kwotę około 50 miliardów euro, o którą obniżyły się wydatki na konsumpcję (7). Według niektórych sygnał ten mógłby mieć zresztą pozytywne znaczenie: wzrost konsumpcji niższy od wzrostu oszczędności mógłby również oznaczać wzrost zaufania obywateli do przyszłości gospodarki. Inni zwracają natomiast uwagę na inwestycje za granicą, ubolewając, że są one wyższe od inwestycji przeznaczonych dla Europy. Są to odmienne perspektywy, które powinna pogodzić refleksja, że wzrost inwestycji zagranicznych w Europie stanowi w końcu pozytywny efekt globalizacji. |
| --- | --- |

4.1.7

Komitet zgadza się z potrzebą doprowadzenia do końca reform strukturalnych dobrze zaplanowanych i koordynowanych między państwami członkowskimi. Niemniej jednak pewna liczba środków tego rodzaju może wywołać niepokój obywateli, skłaniając ich, dla przezorności, do zwiększania poziomu oszczędności. Do dzisiaj zmiany poziomu oszczędności wyrażone w punktach procentowych wydają się niewiele znaczące, ale kiedy wyrazimy je w wartościach absolutnych, sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Na przykład między rokiem 2001 a 2005 poziom oszczędności wzrósł procentowo mniej niż o jeden punkt, co jednak oznacza kwotę około 50 miliardów euro, o którą obniżyły się wydatki na konsumpcję (7). Według niektórych sygnał ten mógłby mieć zresztą pozytywne znaczenie: wzrost konsumpcji niższy od wzrostu oszczędności mógłby również oznaczać wzrost zaufania obywateli do przyszłości gospodarki. Inni zwracają natomiast uwagę na inwestycje za granicą, ubolewając, że są one wyższe od inwestycji przeznaczonych dla Europy. Są to odmienne perspektywy, które powinna pogodzić refleksja, że wzrost inwestycji zagranicznych w Europie stanowi w końcu pozytywny efekt globalizacji.

4.2   Przesłanka 2. Rynki towarów i usług muszą stać się bardziej elastyczne

| 4.2.1 | Komisja podkreśla, że „budżety w większym stopniu powinny sprzyjać aktywnym działaniom dostosowawczym” w zakresie elastyczności rynków towarów i usług. Elastyczność jest rozumiana jako „elastyczność w obniżaniu”, przeciwstawiona doświadczeniom pierwszych lat istnienia strefy euro. Sposobem na osiągnięcie takiego rezultatu jest mniejsza sztywność cen i wsparcie lepszej realokacji zasobów między przedsiębiorstwami i sektorami: w ten sposób powstałyby korzystne warunki dla polityki płacowej bardziej spójnej z wymogiem utrzymania odpowiedniego poziomu płac i ograniczenia kosztów społecznych w cyklicznych procesach dostosowawczych. |
| --- | --- |

4.2.1

Komisja podkreśla, że „budżety w większym stopniu powinny sprzyjać aktywnym działaniom dostosowawczym” w zakresie elastyczności rynków towarów i usług. Elastyczność jest rozumiana jako „elastyczność w obniżaniu”, przeciwstawiona doświadczeniom pierwszych lat istnienia strefy euro. Sposobem na osiągnięcie takiego rezultatu jest mniejsza sztywność cen i wsparcie lepszej realokacji zasobów między przedsiębiorstwami i sektorami: w ten sposób powstałyby korzystne warunki dla polityki płacowej bardziej spójnej z wymogiem utrzymania odpowiedniego poziomu płac i ograniczenia kosztów społecznych w cyklicznych procesach dostosowawczych.

| 4.2.2 | Rozumowanie Komisji jest prawdopodobnie poprawne, ale EKES zastanawia się, czy jest realistyczne, a zatem aktualne w każdej sytuacji i w każdym kraju. Integracji rynków krajowych (druga część punktu 3.4.2 lit.a) może po części sprzyjać polityka zachęt prowadzona przez rząd, ale polityka płacowa w dużym stopniu zależy od konsultacji i negocjacji między partnerami społecznymi. Elastyczność cen w systemie wolnego rynku nie jest zatem zawsze i wszędzie niezależna od działań rządu. W praktyce zależy od osiągnięcia porozumienia między różnymi stronami, rządem, przedsiębiorcami i pracownikami. To samo można w pewnym stopniu powiedzieć o realokacji zasobów między przedsiębiorstwami i sektorami, której mogą sprzyjać instrumenty podatkowe lub prawne, ale w końcowym rozrachunku zależy ona od możliwości rynkowych i porozumienia między partnerami społecznymi. |
| --- | --- |

4.2.2

Rozumowanie Komisji jest prawdopodobnie poprawne, ale EKES zastanawia się, czy jest realistyczne, a zatem aktualne w każdej sytuacji i w każdym kraju. Integracji rynków krajowych (druga część punktu 3.4.2 lit.a) może po części sprzyjać polityka zachęt prowadzona przez rząd, ale polityka płacowa w dużym stopniu zależy od konsultacji i negocjacji między partnerami społecznymi. Elastyczność cen w systemie wolnego rynku nie jest zatem zawsze i wszędzie niezależna od działań rządu. W praktyce zależy od osiągnięcia porozumienia między różnymi stronami, rządem, przedsiębiorcami i pracownikami. To samo można w pewnym stopniu powiedzieć o realokacji zasobów między przedsiębiorstwami i sektorami, której mogą sprzyjać instrumenty podatkowe lub prawne, ale w końcowym rozrachunku zależy ona od możliwości rynkowych i porozumienia między partnerami społecznymi.

| 4.2.3 | Osobno należy wspomnieć o liberalizacji, która może wywołać również efekt redystrybucji zasobów między przedsiębiorstwami. Pomimo formalnego zaakceptowania zasady, w praktyce widać, że liberalizacja jest pojmowana i prowadzona w różny sposób i przy pomocy różnych środków w zależności od kraju, krajowych orientacji politycznych, często różnych, a niekiedy rozbieżnych. Skutek tych działań dla cen (osobna rzecz to jakość) i dla konkurencji jest sprawą do dyskusji i prowadzi do wniosku, że nie zawsze i nie wszędzie doprowadziły one do oczekiwanych wyników. W konsekwencji elastyczność cen i dostosowanie polityki płacowej zależy również od możliwości przeprowadzenia liberalizacji, pod warunkiem że jest przeprowadzana wtedy, kiedy rynek na to pozwala, i że konkurencja, która powinna być jej skutkiem, przynosi realne korzyści dla konsumentów. |
| --- | --- |

4.2.3

Osobno należy wspomnieć o liberalizacji, która może wywołać również efekt redystrybucji zasobów między przedsiębiorstwami. Pomimo formalnego zaakceptowania zasady, w praktyce widać, że liberalizacja jest pojmowana i prowadzona w różny sposób i przy pomocy różnych środków w zależności od kraju, krajowych orientacji politycznych, często różnych, a niekiedy rozbieżnych. Skutek tych działań dla cen (osobna rzecz to jakość) i dla konkurencji jest sprawą do dyskusji i prowadzi do wniosku, że nie zawsze i nie wszędzie doprowadziły one do oczekiwanych wyników. W konsekwencji elastyczność cen i dostosowanie polityki płacowej zależy również od możliwości przeprowadzenia liberalizacji, pod warunkiem że jest przeprowadzana wtedy, kiedy rynek na to pozwala, i że konkurencja, która powinna być jej skutkiem, przynosi realne korzyści dla konsumentów.

4.3   Przesłanka 3. Należy przyspieszyć proces integracji rynków finansowych

| 4.3.1 | Plan działania w zakresie usług finansowych zainicjowany trzy lata temu przyniósł dobre wyniki (Komisja mówi o „znacznych postępach”), zarówno jeżeli chodzi o systemy płatności, jak i o rynki finansowe, ruchomości i usługi bankowe dla przedsiębiorstw. Można powiedzieć, że w tych sektorach integracja finansowa jest już na zaawansowanym etapie realizacji. Pozostają jeszcze do przeprowadzenia działania z zakresu środków ochrony, wykonywania prawa do głosowania, łączenia przedsiębiorstw, które wszystkie są konieczne, ale nie stanowią prawdziwej przeszkody na drodze trwającej integracji. |
| --- | --- |

4.3.1

Plan działania w zakresie usług finansowych zainicjowany trzy lata temu przyniósł dobre wyniki (Komisja mówi o „znacznych postępach”), zarówno jeżeli chodzi o systemy płatności, jak i o rynki finansowe, ruchomości i usługi bankowe dla przedsiębiorstw. Można powiedzieć, że w tych sektorach integracja finansowa jest już na zaawansowanym etapie realizacji. Pozostają jeszcze do przeprowadzenia działania z zakresu środków ochrony, wykonywania prawa do głosowania, łączenia przedsiębiorstw, które wszystkie są konieczne, ale nie stanowią prawdziwej przeszkody na drodze trwającej integracji.

| 4.3.2 | Osobna kwestia to problem zasygnalizowany przez Komisję, dotyczący
  detalicznego

  rynku kredytowego i ogółem usług finansowych. Mówi się, że „silniejsza integracja finansowa może złagodzić wpływ wstrząsów ekonomicznych na dochody i na krajowe rynki kredytowe”. Jest to stwierdzenie z pewnością uzasadnione, ale pozostaje do dyskusji, czy jest to faktycznie wykonalne. W odniesieniu do produktów finansowych integracja na szczeblu wspólnotowym jest już faktem dokonanym: nic nie stoi na przeszkodzie, by obywatel jakiegokolwiek kraju mógł zakupić lub sprzedać papiery wartościowe w jakimkolwiek innym kraju. Jeżeli chodzi o usługi finansowe — w szczególności kredytowe — sytuacja jest bardziej złożona: integracja na szczeblu europejskim nie jest łatwo osiągalnym celem w perspektywie krótkoterminowej. |
| --- | --- |

4.3.2

Osobna kwestia to problem zasygnalizowany przez Komisję, dotyczący
  detalicznego

  rynku kredytowego i ogółem usług finansowych. Mówi się, że „silniejsza integracja finansowa może złagodzić wpływ wstrząsów ekonomicznych na dochody i na krajowe rynki kredytowe”. Jest to stwierdzenie z pewnością uzasadnione, ale pozostaje do dyskusji, czy jest to faktycznie wykonalne. W odniesieniu do produktów finansowych integracja na szczeblu wspólnotowym jest już faktem dokonanym: nic nie stoi na przeszkodzie, by obywatel jakiegokolwiek kraju mógł zakupić lub sprzedać papiery wartościowe w jakimkolwiek innym kraju. Jeżeli chodzi o usługi finansowe — w szczególności kredytowe — sytuacja jest bardziej złożona: integracja na szczeblu europejskim nie jest łatwo osiągalnym celem w perspektywie krótkoterminowej.

| 4.3.3 | Usługi finansowe pociągają za sobą — sytuacja nietypowa, ale tak samo dzieje się w przypadku usług ubezpieczeniowych — ryzyko dla sprzedawcy, bowiem wykonalność transakcji zależna jest od wiarygodności klienta. Wiąże się z tym konieczność zebrania informacji w innym kraju niż kraj sprzedawcy, a następnie sporządzenia umowy przewidującej między innymi sposób rozwiązywania ewentualnych sporów lub przypadków niewypłacalności. Te kwestie nie stwarzają problemów na rynku krajowym, ale integracja na szczeblu wspólnotowym na takich samych zasadach zakłada posługiwanie się różnymi językami oraz przestrzeganie przepisów — ewentualnie właściwości sądu — kraju nabywcy. Taka sytuacja pociąga za sobą koszty, komplikacje i przeszkody trudne do pokonania przy pomocy przepisów prawnych czy uregulowań. Możliwym rozwiązaniem, i to często stosowanym, jest otwarcie filii sprzedawcy w danym kraju (danych krajach) nabywcy. W tym przypadku nie można mówić jednak o integracji rynków, ale raczej o poszerzeniu rynku wewnętrznego zgodnie z zasadami swobody przedsiębiorczości. Płynącą z tego korzyścią jest wzmocnienie konkurencji na rynkach krajowych oraz większa możliwość wyboru dla konsumenta. |
| --- | --- |

4.3.3

Usługi finansowe pociągają za sobą — sytuacja nietypowa, ale tak samo dzieje się w przypadku usług ubezpieczeniowych — ryzyko dla sprzedawcy, bowiem wykonalność transakcji zależna jest od wiarygodności klienta. Wiąże się z tym konieczność zebrania informacji w innym kraju niż kraj sprzedawcy, a następnie sporządzenia umowy przewidującej między innymi sposób rozwiązywania ewentualnych sporów lub przypadków niewypłacalności. Te kwestie nie stwarzają problemów na rynku krajowym, ale integracja na szczeblu wspólnotowym na takich samych zasadach zakłada posługiwanie się różnymi językami oraz przestrzeganie przepisów — ewentualnie właściwości sądu — kraju nabywcy. Taka sytuacja pociąga za sobą koszty, komplikacje i przeszkody trudne do pokonania przy pomocy przepisów prawnych czy uregulowań. Możliwym rozwiązaniem, i to często stosowanym, jest otwarcie filii sprzedawcy w danym kraju (danych krajach) nabywcy. W tym przypadku nie można mówić jednak o integracji rynków, ale raczej o poszerzeniu rynku wewnętrznego zgodnie z zasadami swobody przedsiębiorczości. Płynącą z tego korzyścią jest wzmocnienie konkurencji na rynkach krajowych oraz większa możliwość wyboru dla konsumenta.

| 4.3.4 | Dalsza integracja detalicznych rynków finansowych nie może zatem być realizowana w perspektywie krótkoterminowej za pomocą inicjatyw prawodawczych czy nakazów. Wysiłki Komisji i państw członkowskich powinny zostać ukierunkowane na cele, które według rozsądnej oceny są osiągalne, a należałoby zapomnieć o tych trudnych do zrealizowania. |
| --- | --- |

4.3.4

Dalsza integracja detalicznych rynków finansowych nie może zatem być realizowana w perspektywie krótkoterminowej za pomocą inicjatyw prawodawczych czy nakazów. Wysiłki Komisji i państw członkowskich powinny zostać ukierunkowane na cele, które według rozsądnej oceny są osiągalne, a należałoby zapomnieć o tych trudnych do zrealizowania.

| 4.3.5 | Podsumowując, EKES zgadza się z zaleceniami Komisji, jeżeli chodzi o konieczność przyspieszenia integracji rynków finansowych jako środka pozwalającego na lepszą dystrybucję zasobów finansowych, czyli skierowanie ich tam, gdzie są najbardziej potrzebne. Podkreśla jednak, że istniejące reguły (oraz te uzupełniające, obecnie analizowane) są wystarczające do zapewnienia integracji opartej na prawach rynku, co najwyżej byłyby konieczne przepisy zapewniające lepszą i bardziej jednolitą ochronę interesów konsumentów. |
| --- | --- |

4.3.5

Podsumowując, EKES zgadza się z zaleceniami Komisji, jeżeli chodzi o konieczność przyspieszenia integracji rynków finansowych jako środka pozwalającego na lepszą dystrybucję zasobów finansowych, czyli skierowanie ich tam, gdzie są najbardziej potrzebne. Podkreśla jednak, że istniejące reguły (oraz te uzupełniające, obecnie analizowane) są wystarczające do zapewnienia integracji opartej na prawach rynku, co najwyżej byłyby konieczne przepisy zapewniające lepszą i bardziej jednolitą ochronę interesów konsumentów.

4.4   Przesłanka 4. Polityka płacowa musi uwzględniać efekty funkcjonowania unii walutowej

| 4.4.1 | Komitet jest nieco zdziwiony stwierdzeniem Komisji, że partnerzy społeczni „nie dysponują niezbędnymi informacjami na tematu zakresu i konsekwencji różnych kierunków działania” i w związku z tym prowadzą nieodpowiedzialną politykę płacową. Stanowisko to wydaje się niezgodne ze zdaniem samej Komisji zawartym w jednym z jej opracowań (8): „w okresie 1999-2005 kształtowanie się płac nominalnych w strefie euro było zgodne z celem dotyczącym stabilności cen [...], a jednak odnotowano dla jednostkowego kosztu pracy w wartościach realnych negatywny wzrost rzędu – 0,4 %. Ponadto wyraźnie zaobserwowano, że poprawa warunków gospodarczych nie przełożyła się do tej pory na przyspieszenie wzrostu płac, co oznacza, że kształtowanie się jednostkowego kosztu pracy przebiegało zgodnie z zasadami stabilności cen i wzrostu sprzyjającego zatrudnieniu. Jednak w zasadzie producentom udało się zachować swoją marżę zysku pomimo nacisku czynników kosztowych innych od kosztu pracy i pomimo zaostrzenia się konkurencji międzynarodowej”. |
| --- | --- |

4.4.1

Komitet jest nieco zdziwiony stwierdzeniem Komisji, że partnerzy społeczni „nie dysponują niezbędnymi informacjami na tematu zakresu i konsekwencji różnych kierunków działania” i w związku z tym prowadzą nieodpowiedzialną politykę płacową. Stanowisko to wydaje się niezgodne ze zdaniem samej Komisji zawartym w jednym z jej opracowań (8): „w okresie 1999-2005 kształtowanie się płac nominalnych w strefie euro było zgodne z celem dotyczącym stabilności cen [...], a jednak odnotowano dla jednostkowego kosztu pracy w wartościach realnych negatywny wzrost rzędu – 0,4 %. Ponadto wyraźnie zaobserwowano, że poprawa warunków gospodarczych nie przełożyła się do tej pory na przyspieszenie wzrostu płac, co oznacza, że kształtowanie się jednostkowego kosztu pracy przebiegało zgodnie z zasadami stabilności cen i wzrostu sprzyjającego zatrudnieniu. Jednak w zasadzie producentom udało się zachować swoją marżę zysku pomimo nacisku czynników kosztowych innych od kosztu pracy i pomimo zaostrzenia się konkurencji międzynarodowej”.

| 4.4.2 | Komitet wypowiedział się już na ten temat w swojej opinii (9) opracowanej w 2003 r., która nie straciła na aktualności. Stwierdzono, że płace są nie tylko czynnikiem konkurencyjności, ale również stymulują popyt na rynku wewnętrznym. Komitet podkreślił konieczność zapewnienia średniookresowej dynamiki płac zgodnej ze wzrostem produktywności w poszczególnych krajach w celu zapewnienia równowagi pomiędzy odpowiednim kształtowaniem się popytu a ochroną konkurencyjności cen. |
| --- | --- |

4.4.2

Komitet wypowiedział się już na ten temat w swojej opinii (9) opracowanej w 2003 r., która nie straciła na aktualności. Stwierdzono, że płace są nie tylko czynnikiem konkurencyjności, ale również stymulują popyt na rynku wewnętrznym. Komitet podkreślił konieczność zapewnienia średniookresowej dynamiki płac zgodnej ze wzrostem produktywności w poszczególnych krajach w celu zapewnienia równowagi pomiędzy odpowiednim kształtowaniem się popytu a ochroną konkurencyjności cen.

| 4.4.3 | W tym względzie Komitet przypomina konkluzje Rady ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych ze stycznia 2007 r., jak również wnioski Eurogrupy z lutego 2007 r. w sprawie konieczności stworzenia godnych warunków płacowych i lepszego podziału owoców wzrostu. |
| --- | --- |

4.4.3

W tym względzie Komitet przypomina konkluzje Rady ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych ze stycznia 2007 r., jak również wnioski Eurogrupy z lutego 2007 r. w sprawie konieczności stworzenia godnych warunków płacowych i lepszego podziału owoców wzrostu.

| 4.4.4 | Komitet powtarza swój pogląd, który przyjął już dawno, dotyczący konieczności wzmocnienia makroekonomicznego dialogu w celu poprawy koordynacji i synergii pomiędzy różnymi sferami (walutową, budżetową, płacową) polityki płacowej. Obecny brak koordynacji wzmacnia ponadto przekonanie EKES-u, że przyjęcie systemu przewidującego organizację wspólnych spotkań Eurogrupy i Rady ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych (patrz punkt 2.5.1) stało się nie tyle celowe, ile konieczne. |
| --- | --- |

4.4.4

Komitet powtarza swój pogląd, który przyjął już dawno, dotyczący konieczności wzmocnienia makroekonomicznego dialogu w celu poprawy koordynacji i synergii pomiędzy różnymi sferami (walutową, budżetową, płacową) polityki płacowej. Obecny brak koordynacji wzmacnia ponadto przekonanie EKES-u, że przyjęcie systemu przewidującego organizację wspólnych spotkań Eurogrupy i Rady ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych (patrz punkt 2.5.1) stało się nie tyle celowe, ile konieczne.

| 4.4.5 | Komisja wyraża wprawdzie niezadowolenie w związku z tendencją wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, jednak — co dziwne — nie skłania jej to do ponownego przemyślenia stosowności dotychczasowego ukierunkowania polityki makroekonomicznej i zalecanych strategii. Podczas gdy struktura polityki budżetowej i pieniężnej pozostaje niezmieniona, polityka płacowa nie powinna być jedyną, od której wymaga się spełniania wymagań unii walutowej. Polityka taka przeniosłaby na partnerów społecznych odpowiedzialność za naprawianie błędów popełnianych w innych dziedzinach polityki. |
| --- | --- |

4.4.5

Komisja wyraża wprawdzie niezadowolenie w związku z tendencją wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, jednak — co dziwne — nie skłania jej to do ponownego przemyślenia stosowności dotychczasowego ukierunkowania polityki makroekonomicznej i zalecanych strategii. Podczas gdy struktura polityki budżetowej i pieniężnej pozostaje niezmieniona, polityka płacowa nie powinna być jedyną, od której wymaga się spełniania wymagań unii walutowej. Polityka taka przeniosłaby na partnerów społecznych odpowiedzialność za naprawianie błędów popełnianych w innych dziedzinach polityki.

4.5   Przesłanka 5. Należy wziąć pod uwagę perspektywę globalną

| 4.5.1 | Uwagi Komisji na temat konieczności uwzględniania perspektywy globalnej są w pełni godne poparcia i wręcz aż nazbyt oczywiste. Jeżeli można dodać do tego jakiś komentarz, to taki, że Komisja i Rada nie doceniły znaczenia tego czynnika, opracowując pierwotny tekst paktu na rzecz stabilności i wzrostu, i to pomimo zaleceń EKES-u, który podkreślił niepewność związaną z planami długookresowymi ze względu na nieprzewidywalny rozwój wydarzeń politycznych na arenie międzynarodowej. Nie trzeba przypominać, że wydarzenia ostatniego dziesięciolecia w pełni potwierdziły tę tezę. Dzisiaj jeszcze trudniej przewidzieć rozwój sytuacji w ciągu następnych dziesięciu lat. „Uwzględnienie wymiaru globalnego” przy formułowaniu planów średnio- i długookresowych ma zatem wartość raczej teoretyczną. |
| --- | --- |

4.5.1

Uwagi Komisji na temat konieczności uwzględniania perspektywy globalnej są w pełni godne poparcia i wręcz aż nazbyt oczywiste. Jeżeli można dodać do tego jakiś komentarz, to taki, że Komisja i Rada nie doceniły znaczenia tego czynnika, opracowując pierwotny tekst paktu na rzecz stabilności i wzrostu, i to pomimo zaleceń EKES-u, który podkreślił niepewność związaną z planami długookresowymi ze względu na nieprzewidywalny rozwój wydarzeń politycznych na arenie międzynarodowej. Nie trzeba przypominać, że wydarzenia ostatniego dziesięciolecia w pełni potwierdziły tę tezę. Dzisiaj jeszcze trudniej przewidzieć rozwój sytuacji w ciągu następnych dziesięciu lat. „Uwzględnienie wymiaru globalnego” przy formułowaniu planów średnio- i długookresowych ma zatem wartość raczej teoretyczną.

| 4.5.2 | Jeżeli chodzi o plany roczne, to oczywiste jest, że wszystkie państwa członkowskie należące lub nienależące do strefy euro odczuwają skutki rozwoju handlu światowego, w szczególności pod dwoma względami: sytuacji dotyczącej ropy naftowej oraz wzrostu konkurencji ze strony potęg azjatyckich. Grupa krajów stosunkowo mniej zależnych od ropy w mniejszym stopniu odczuwa cykliczne zmiany cen, natomiast druga grupa w dużym stopniu podlega wstrząsom koniunkturalnym, które wpływają na ceny wewnętrzne i na konkurencyjność. |
| --- | --- |

4.5.2

Jeżeli chodzi o plany roczne, to oczywiste jest, że wszystkie państwa członkowskie należące lub nienależące do strefy euro odczuwają skutki rozwoju handlu światowego, w szczególności pod dwoma względami: sytuacji dotyczącej ropy naftowej oraz wzrostu konkurencji ze strony potęg azjatyckich. Grupa krajów stosunkowo mniej zależnych od ropy w mniejszym stopniu odczuwa cykliczne zmiany cen, natomiast druga grupa w dużym stopniu podlega wstrząsom koniunkturalnym, które wpływają na ceny wewnętrzne i na konkurencyjność.

| 4.5.3 | Analogicznie rozwój państw azjatyckich otwiera nowe rynki dla bardziej konkurencyjnych krajów europejskich, natomiast pogarsza sytuację tych, które położyły mniejszy nacisk na konkurencyjność i innowację. Zdaniem Komitetu zbyt dużo uwagi poświęcono tezie, według której mniejsza konkurencyjność jest spowodowana kursem euro wobec walut azjatyckich i dolara, bowiem problem ma w dużej części charakter strukturalny i powinien skłonić rządy i partnerów społecznych do radykalnego przemyślenia prowadzonej polityki. |
| --- | --- |

4.5.3

Analogicznie rozwój państw azjatyckich otwiera nowe rynki dla bardziej konkurencyjnych krajów europejskich, natomiast pogarsza sytuację tych, które położyły mniejszy nacisk na konkurencyjność i innowację. Zdaniem Komitetu zbyt dużo uwagi poświęcono tezie, według której mniejsza konkurencyjność jest spowodowana kursem euro wobec walut azjatyckich i dolara, bowiem problem ma w dużej części charakter strukturalny i powinien skłonić rządy i partnerów społecznych do radykalnego przemyślenia prowadzonej polityki.

5.   Inne działania

| 5.1 | Komentarze do niektórych „dróg działania” już zostały podane przy okazji omawiania poszczególnych „przesłanek”, w uzupełnieniu do nich poniżej zostają przedstawione pewne kwestie dotyczące innych aspektów omawianych przez Komisję. |
| --- | --- |

5.1

Komentarze do niektórych „dróg działania” już zostały podane przy okazji omawiania poszczególnych „przesłanek”, w uzupełnieniu do nich poniżej zostają przedstawione pewne kwestie dotyczące innych aspektów omawianych przez Komisję.

| 5.2 | Komitet uważa, że Komisja nie powinna ograniczać się do aspektu czysto ekonomicznego unii gospodarczej i walutowej, zapominając o jej wymiarze politycznym. Strefa wspólnej waluty nie jest celem samym w sobie, ale jest to element szerszego projektu społeczeństwa obywatelskiego wyrażający „chęć bycia razem”. W historii nie brakuje pouczających przykładów, że unie walutowe między krajami, które nie zacieśniły integracji, w ostateczności zostały skazane na implozję (10). „Proces przejścia na euro nie powinien być traktowany i planowany jako zwykła, techniczna wymiana waluty, lecz jako istotne przekształcenie o znaczących skutkach gospodarczych, walutowych i społecznych” (11). Warto przypomnieć to przesłanie w momencie, gdy dwadzieścia siedem państw Unii zobowiązało się do przeglądu traktatu w celu rozwiązania kryzysu instytucjonalnego, który ma liczne przyczyny, między innymi powszechne niezadowolenie z sytuacji gospodarczej i społecznej. |
| --- | --- |

5.2

Komitet uważa, że Komisja nie powinna ograniczać się do aspektu czysto ekonomicznego unii gospodarczej i walutowej, zapominając o jej wymiarze politycznym. Strefa wspólnej waluty nie jest celem samym w sobie, ale jest to element szerszego projektu społeczeństwa obywatelskiego wyrażający „chęć bycia razem”. W historii nie brakuje pouczających przykładów, że unie walutowe między krajami, które nie zacieśniły integracji, w ostateczności zostały skazane na implozję (10). „Proces przejścia na euro nie powinien być traktowany i planowany jako zwykła, techniczna wymiana waluty, lecz jako istotne przekształcenie o znaczących skutkach gospodarczych, walutowych i społecznych” (11). Warto przypomnieć to przesłanie w momencie, gdy dwadzieścia siedem państw Unii zobowiązało się do przeglądu traktatu w celu rozwiązania kryzysu instytucjonalnego, który ma liczne przyczyny, między innymi powszechne niezadowolenie z sytuacji gospodarczej i społecznej.

| 5.3 | Kolejny punkt zasługujący na komentarz to „promowanie rozszerzenia strefy euro” (por. 3.4.2 d). Komisja wymienia korzyści, które odniosłyby kraje już należące do Eurogrupy i nowi członkowie. Niemniej jednak, jeżeli chodzi o tych ostatnich, zdaje się ona mieć na myśli tylko te państwa, które „zamierzają wprowadzić euro”, czyli nowe państwa członkowskie. Nie poświęca natomiast ani jednego słowa na skomentowanie trwałej nieobecności państw, które należały już do Unii w momencie wprowadzenia euro i które skorzystały z możliwości indywidualnego wyłączenia, nad którym warto byłoby ponownie się zastanowić. EKES, gorąco życząc sobie, by państwa te przemyślały ponownie swoje decyzje, uważa, że Komisja mogłaby wyjaśnić w jakimś komentarzu, czy należy zupełnie odrzucić możliwość przystąpienia krajów, które skorzystały z indywidualnego wyłączenia. Również ta informacja należy do elementów, które wpływają na decyzje dotyczące przyszłych strategii związanych z euro. Z drugiej strony nie widać, w jaki sposób plany średnioterminowe krajów spoza Eurogrupy mogłyby nie uwzględniać możliwości czy zamiaru przyjęcia wspólnej waluty. |
| --- | --- |

5.3

Kolejny punkt zasługujący na komentarz to „promowanie rozszerzenia strefy euro” (por. 3.4.2 d). Komisja wymienia korzyści, które odniosłyby kraje już należące do Eurogrupy i nowi członkowie. Niemniej jednak, jeżeli chodzi o tych ostatnich, zdaje się ona mieć na myśli tylko te państwa, które „zamierzają wprowadzić euro”, czyli nowe państwa członkowskie. Nie poświęca natomiast ani jednego słowa na skomentowanie trwałej nieobecności państw, które należały już do Unii w momencie wprowadzenia euro i które skorzystały z możliwości indywidualnego wyłączenia, nad którym warto byłoby ponownie się zastanowić. EKES, gorąco życząc sobie, by państwa te przemyślały ponownie swoje decyzje, uważa, że Komisja mogłaby wyjaśnić w jakimś komentarzu, czy należy zupełnie odrzucić możliwość przystąpienia krajów, które skorzystały z indywidualnego wyłączenia. Również ta informacja należy do elementów, które wpływają na decyzje dotyczące przyszłych strategii związanych z euro. Z drugiej strony nie widać, w jaki sposób plany średnioterminowe krajów spoza Eurogrupy mogłyby nie uwzględniać możliwości czy zamiaru przyjęcia wspólnej waluty.

| 5.4 | Komitet zamierza skierować zdecydowane przesłanie do państw unii gospodarczej i walutowej, by kontynuowały wysiłki na rzecz przestrzegania kryteriów z Maastricht oraz na rzecz konwergencji polityki w celu osiągnięcia konwergencji realnej. Całkowicie niedopuszczalne jest to, że niektóre państwa otwarcie prowadzą zupełnie swobodną w tym względzie politykę, która nie jest usprawiedliwiona okolicznościami nadzwyczajnymi. Tego typu zachowanie przynosi ujmę ich wiarygodności wobec innych państw członkowskich, a na koniec również wiarygodności całej Europy. |
| --- | --- |

5.4

Komitet zamierza skierować zdecydowane przesłanie do państw unii gospodarczej i walutowej, by kontynuowały wysiłki na rzecz przestrzegania kryteriów z Maastricht oraz na rzecz konwergencji polityki w celu osiągnięcia konwergencji realnej. Całkowicie niedopuszczalne jest to, że niektóre państwa otwarcie prowadzą zupełnie swobodną w tym względzie politykę, która nie jest usprawiedliwiona okolicznościami nadzwyczajnymi. Tego typu zachowanie przynosi ujmę ich wiarygodności wobec innych państw członkowskich, a na koniec również wiarygodności całej Europy.

| 5.5 | Na końcu dokumentu pojawia się przesłanie dotyczące „zbliżania się obywateli”, zbyt często powtarzane, do tego stopnia, że stało się „motywem przewodnim”. A przecież temat ten ma podstawowe znaczenie i odwołuje się do bezpośredniej odpowiedzialności poszczególnych rządów. Korzyści płynące z przyjęcia euro są oczywiste dla wszystkich, jeżeli tylko zechcą oni je dostrzec. Faktem jest, że na arenie krajowej stabilność cen, łatwiejszy dostęp do kredytów itp. są często wymieniane przez rządy jako ich własne zasługi, a kiedy mowa jest o „winach” (prawdziwych czy rzekomych), w szczególności o wzroście cen, odpowiedzialnością obarcza się euro, także w tych przypadkach, gdy zmiana waluty nie była tego przyczyną. W polityce nikt nie jest zainteresowany tym, by oddawać zasługi innym, wszyscy zaś starają się zrzucić na kogoś czy coś innego odpowiedzialność za niepowodzenia. |
| --- | --- |

5.5

Na końcu dokumentu pojawia się przesłanie dotyczące „zbliżania się obywateli”, zbyt często powtarzane, do tego stopnia, że stało się „motywem przewodnim”. A przecież temat ten ma podstawowe znaczenie i odwołuje się do bezpośredniej odpowiedzialności poszczególnych rządów. Korzyści płynące z przyjęcia euro są oczywiste dla wszystkich, jeżeli tylko zechcą oni je dostrzec. Faktem jest, że na arenie krajowej stabilność cen, łatwiejszy dostęp do kredytów itp. są często wymieniane przez rządy jako ich własne zasługi, a kiedy mowa jest o „winach” (prawdziwych czy rzekomych), w szczególności o wzroście cen, odpowiedzialnością obarcza się euro, także w tych przypadkach, gdy zmiana waluty nie była tego przyczyną. W polityce nikt nie jest zainteresowany tym, by oddawać zasługi innym, wszyscy zaś starają się zrzucić na kogoś czy coś innego odpowiedzialność za niepowodzenia.

6.   Dalsze uwagi EKES-u

| 6.1 | W uzupełnieniu do uwag dotyczących dokumentu Komisji EKES zwraca uwagę na dwa zagadnienia z zamiarem przyczynienia się do dalszego pogłębienia tych rozważań. |
| --- | --- |

6.1

W uzupełnieniu do uwag dotyczących dokumentu Komisji EKES zwraca uwagę na dwa zagadnienia z zamiarem przyczynienia się do dalszego pogłębienia tych rozważań.

| 6.2 | Dynamika kursu euro została przywołana jako przyczyna zaburzeń konkurencyjności Europy wobec innych państw, w szczególności azjatyckich. O ile ten aspekt może zostać uznany za jedną z przyczyn (a nie główną, jak twierdzi się w punkcie 4.5.3), Komitet uważa, że należałoby jeszcze raz z większym zdecydowaniem zgłosić wniosek o przyznanie strefie euro miejsca w Międzynarodowym Funduszu Walutowym. W przeszłości zastanawiano się nad możliwością wymiany z jednym z państw członkowskich należących do MFW, ale żadne z nich nie wydaje się rzeczywiście zainteresowane wyjściem z Funduszu, by zrobić miejsce dla euro. Najlepszym rozwiązaniem byłoby zgłoszenie wniosku o przyznanie dodatkowego miejsca dla euro w MFW, ale w perspektywie krótkoterminowej bardziej realistyczne wydaje się postawienie na koordynację działań przedstawicieli państw członkowskich. Nie wiadomo, dlaczego waluta odgrywająca zasadniczą rolę w handlu międzynarodowym miałaby nie być reprezentowana. Zastrzeżenie, że statut Funduszu na to nie pozwala, wydaje się słabym argumentem, bowiem zmiana statutu to drobiazg w porównaniu z jaskrawą nieprawidłowością, jaką jest fakt, że jedna z głównych walut na świecie nie może uczestniczyć w prowadzeniu światowej polityki walutowej. |
| --- | --- |

6.2

Dynamika kursu euro została przywołana jako przyczyna zaburzeń konkurencyjności Europy wobec innych państw, w szczególności azjatyckich. O ile ten aspekt może zostać uznany za jedną z przyczyn (a nie główną, jak twierdzi się w punkcie 4.5.3), Komitet uważa, że należałoby jeszcze raz z większym zdecydowaniem zgłosić wniosek o przyznanie strefie euro miejsca w Międzynarodowym Funduszu Walutowym. W przeszłości zastanawiano się nad możliwością wymiany z jednym z państw członkowskich należących do MFW, ale żadne z nich nie wydaje się rzeczywiście zainteresowane wyjściem z Funduszu, by zrobić miejsce dla euro. Najlepszym rozwiązaniem byłoby zgłoszenie wniosku o przyznanie dodatkowego miejsca dla euro w MFW, ale w perspektywie krótkoterminowej bardziej realistyczne wydaje się postawienie na koordynację działań przedstawicieli państw członkowskich. Nie wiadomo, dlaczego waluta odgrywająca zasadniczą rolę w handlu międzynarodowym miałaby nie być reprezentowana. Zastrzeżenie, że statut Funduszu na to nie pozwala, wydaje się słabym argumentem, bowiem zmiana statutu to drobiazg w porównaniu z jaskrawą nieprawidłowością, jaką jest fakt, że jedna z głównych walut na świecie nie może uczestniczyć w prowadzeniu światowej polityki walutowej.

| 6.3 | Komitet bardzo sceptycznie zapatruje się na ideę utworzenia europejskiego funduszu stabilizacyjnego służącego zmniejszaniu różnic w stopach wzrostu pomiędzy państwami członkowskimi (12). Aby umożliwić poważną dyskusję, trzeba by w każdym razie jeszcze dopracować ten pomysł. |
| --- | --- |

6.3

Komitet bardzo sceptycznie zapatruje się na ideę utworzenia europejskiego funduszu stabilizacyjnego służącego zmniejszaniu różnic w stopach wzrostu pomiędzy państwami członkowskimi (12). Aby umożliwić poważną dyskusję, trzeba by w każdym razie jeszcze dopracować ten pomysł.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Dokument prowizoryczny — część serii „The EU Economy Review” wydawanej przez DG ds. Gospodarczych i Finansowych.

1

(2)  Por. lista ostatnio przyjętych opinii w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej.

2

(3)  Opinia dotycząca postanowień w sprawie trzeciej fazy unii walutowej, Dz.U. C 287 z 22.9.1997, s. 74.

3

(4)  EKES zaproponował m.in., by parametry konwergencji, w szczególności te dotyczące deficytu i zadłużenia publicznego, były przedmiotem „okresowego przeglądu, na przykład w okresach dziesięcioletnich”. Propozycja ta została odrzucona, ale fakty wykazały konieczność przyjęcia „zmodyfikowanego” paktu na rzecz stabilności i wzrostu, jeszcze przed upływem zaproponowanego przez EKES dziesięcioletniego terminu.

4

(5)  „Nie zawsze rządy są w stanie prowadzić według własnego uznania politykę gospodarczą w swoim kraju i [...] prognozy, nawet najbardziej poważne, mogą okazać się błędne” — opinia z 1997, cytowana w przypisie 3.

5

(6)  „Ze względu na zmienność sceny politycznej i społeczno-gospodarczej w Europie, ale przede wszystkim na świecie — bardziej niż o programach należałoby mówić o deklaracjach programowych, wiążących w stopniu, w jakim będą odpowiadać realnemu kształtowaniu się koniunktury” — por. opinia, o której mowa w przypisie 3.

6

(7)  Źródło: AMECO, baza danych DG ECFIN.

7

(8)  Komisja Europejska, The contribution of labour cost development to price stability and competitiveness adjustment in the euro area, „Quarterly Report on the Euro Area”, t. 6, nr 1, 2007 (dokument istnieje tylko po angielsku, tłumaczenie robocze).

8

The contribution of labour cost development to price stability and competitiveness adjustment in the euro area

(9)  Por. opinia EKES-u w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na lata 2003-2005, Dz.U. C 80 z 30.3.2004, s. 120.

9

(10)  Łacińska unia walutowa (1861-1920) skończyła się porażką ze względu na brak dyscypliny podatkowej wśród jej członków (Włochy, Francja, Szwajcaria, Belgia i Grecja). Unia walutowa z 1873 r., która łączyła Szwecję (ówcześnie związaną z Norwegią) z Danią, upadła, kiedy zmieniła się sytuacja polityczna. Odwrotnie, niemiecka unia celna z XIX w., która przekształciła się w unię walutową, odniosła sukces dzięki politycznemu zjednoczeniu kraju w 1871 r. Sukces unii walutowej i integracja polityczna są ze sobą ściśle związane, gdyż unia opiera się na zaawansowanej koordynacji polityki gospodarczej, a zatem na pewnym stopniu centralizacji.

10

(11)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie rozszerzenia strefy euro, 2006/2103(INI), 1 czerwca 2006 r.

11

(12)  Fundusz ten będzie finansowany przez wszystkie państwa członkowskie z części nadwyżki fiskalnej zakumulowanej podczas dobrej koniunktury gospodarczej i będzie przeznaczony na finansowanie przedsięwzięć, które Rada i Parlament Europejski określiły jako priorytetowe i sprzyjające interesom Wspólnoty. Główne zastrzeżenie polega na tym, że wiąże się to karceniem dyscypliny fiskalnej i tworzeniem w ten sposób negatywnej zachęty.

12

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/96 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/96

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie społeczno-gospodarczego wpływu trendów na rynkach finansowych

(2008/C 10/23)

Dnia 17 stycznia 2007 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie Społeczno-gospodarczego wpływu trendów na rynkach finansowych.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 4 września 2007 r. Sprawozdawcą był Olivier DERRUINE.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26 i 27 września 2007 r. (posiedzenie z dn. 26 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 115 do 25 — 13 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Zalecenia

Informacja, przejrzystość i ochrona inwestorów i konsumentów

| 1.1 | Należy udoskonalić narzędzia statystyczne umożliwiające lepszą ocenę sektora funduszy hedgingowych i funduszy PE (private equities) oraz wskaźniki dotyczące ładu korporacyjnego, i przeprowadzić harmonizację całej tej dziedziny przynajmniej na szczeblu unijnym. |
| --- | --- |

1.1

Należy udoskonalić narzędzia statystyczne umożliwiające lepszą ocenę sektora funduszy hedgingowych i funduszy PE (private equities) oraz wskaźniki dotyczące ładu korporacyjnego, i przeprowadzić harmonizację całej tej dziedziny przynajmniej na szczeblu unijnym.

| 1.2 | W celu rozwiania rosnącej podejrzliwości wobec pewnej części sektora finansowego, ograniczenia zagrożenia wstrząsami systemowymi wywołanymi podejmowaniem nadmiernego ryzyka (zwłaszcza związanego z zadłużeniem) i zapewnienia poszanowania zasad uczciwej konkurencji pomiędzy różnymi typami inwestycji należałoby zastosować standardy ostrożnościowe w stosunku do funduszy hedgingowych i funduszy PE (umowa bazylejska III). |
| --- | --- |

1.2

W celu rozwiania rosnącej podejrzliwości wobec pewnej części sektora finansowego, ograniczenia zagrożenia wstrząsami systemowymi wywołanymi podejmowaniem nadmiernego ryzyka (zwłaszcza związanego z zadłużeniem) i zapewnienia poszanowania zasad uczciwej konkurencji pomiędzy różnymi typami inwestycji należałoby zastosować standardy ostrożnościowe w stosunku do funduszy hedgingowych i funduszy PE (umowa bazylejska III).

| 1.3 | „Komitet wzywa Komisję do jak najszybszego przedstawienia projektu przepisów, których celem jest zwiększenie ilości informacji od inwestorów instytucjonalnych, dotyczących ich strategii w kwestii inwestycji i głosowania. Przedstawienie takich projektów przepisów byłoby zgodne z planem działania Komisji w sprawie modernizacji prawa spółek i zarządzania przedsiębiorstwami (1)”. |
| --- | --- |

1.3

„Komitet wzywa Komisję do jak najszybszego przedstawienia projektu przepisów, których celem jest zwiększenie ilości informacji od inwestorów instytucjonalnych, dotyczących ich strategii w kwestii inwestycji i głosowania. Przedstawienie takich projektów przepisów byłoby zgodne z planem działania Komisji w sprawie modernizacji prawa spółek i zarządzania przedsiębiorstwami (1)”.

| 1.4 | W celu zwiększenia zabezpieczenia inwestorów inwestujących swoje pieniądze w funduszach typu „private equity” (fundusze PE), należałoby zmienić dyrektywę w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe („dyrektywa UCITS (2)” — ang. undertakings for collective investment in transferable securities) w celu objęcia jej zakresem również wspomnianych funduszy i zobowiązania ich do większej przejrzystości. Podczas gdy obietnica wysokich zysków jest czynnikiem atrakcyjnym, inwestor końcowy mógłby nie zdawać sobie sprawy z ryzyka, na jakie się naraża. |
| --- | --- |

1.4

W celu zwiększenia zabezpieczenia inwestorów inwestujących swoje pieniądze w funduszach typu „private equity” (fundusze PE), należałoby zmienić dyrektywę w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe („dyrektywa UCITS (2)” — ang. undertakings for collective investment in transferable securities) w celu objęcia jej zakresem również wspomnianych funduszy i zobowiązania ich do większej przejrzystości. Podczas gdy obietnica wysokich zysków jest czynnikiem atrakcyjnym, inwestor końcowy mógłby nie zdawać sobie sprawy z ryzyka, na jakie się naraża.

| 1.5 | Komisja powinna wspierać i realizować wraz z zainteresowanymi stronami (bankami, stowarzyszeniami konsumentów, władzami publicznymi i usługodawcami itd.) inicjatywy mające na celu poprawę poziomu poinformowania, a przede wszystkim zrozumienia wśród użytkowników usług finansowych, którzy ogólnie nie zawsze posiadają wymaganą wiedzę i obycie z finansami, a co za tym idzie, świadomość ponoszonego ryzyka (3). |
| --- | --- |

1.5

Komisja powinna wspierać i realizować wraz z zainteresowanymi stronami (bankami, stowarzyszeniami konsumentów, władzami publicznymi i usługodawcami itd.) inicjatywy mające na celu poprawę poziomu poinformowania, a przede wszystkim zrozumienia wśród użytkowników usług finansowych, którzy ogólnie nie zawsze posiadają wymaganą wiedzę i obycie z finansami, a co za tym idzie, świadomość ponoszonego ryzyka (3).

| 1.6 | Przedsiębiorstwa notowane na giełdzie, które sprzedano, a których obroty lub liczba pracowników przekracza pewien poziom, powinny zawsze być zobowiązane do opublikowania pewnego minimum informacji w momencie, kiedy są wycofywane z giełdy, a zatem nie podlegają już związanemu z nią obowiązkowi publikowania informacji. |
| --- | --- |

1.6

Przedsiębiorstwa notowane na giełdzie, które sprzedano, a których obroty lub liczba pracowników przekracza pewien poziom, powinny zawsze być zobowiązane do opublikowania pewnego minimum informacji w momencie, kiedy są wycofywane z giełdy, a zatem nie podlegają już związanemu z nią obowiązkowi publikowania informacji.

Zarządzanie ryzykiem i jego dywersyfikacja

| 1.7 | Należałoby rozważyć możliwość nakazu dywersyfikacji portfela zainwestowanych funduszy, zwłaszcza w wypadku programów partycypacji finansowej typu save-as-you-earn, w oparciu o istniejące modele (zob. też punkt 1.2). |
| --- | --- |

1.7

Należałoby rozważyć możliwość nakazu dywersyfikacji portfela zainwestowanych funduszy, zwłaszcza w wypadku programów partycypacji finansowej typu save-as-you-earn, w oparciu o istniejące modele (zob. też punkt 1.2).

| 1.8 | Załamanie amerykańskiego rynku kredytów hipotecznych o podwyższonym ryzyku odbiło się echem na innych segmenty rynku finansowego i w UE. W wypadku europejskiego kryzysu bankowego okazuje się, że koszty byłyby znaczne ze względu na rozczłonkowanie nadzoru, co spowolniłoby odpowiednią reakcję. W myśl zasady pomocniczości duże banki powinny podlegać nadzorowi na skalę europejską. Komitet zachęca te ostatnie, Komisję i Europejski Komitet Nadzorców Bankowych (CEBS), do skontaktowania się ze sobą w celu określenia sposobów realizacji takiego nadzoru i kryteriów pozwalających na identyfikację banków, których będzie on dotyczył. |
| --- | --- |

1.8

Załamanie amerykańskiego rynku kredytów hipotecznych o podwyższonym ryzyku odbiło się echem na innych segmenty rynku finansowego i w UE. W wypadku europejskiego kryzysu bankowego okazuje się, że koszty byłyby znaczne ze względu na rozczłonkowanie nadzoru, co spowolniłoby odpowiednią reakcję. W myśl zasady pomocniczości duże banki powinny podlegać nadzorowi na skalę europejską. Komitet zachęca te ostatnie, Komisję i Europejski Komitet Nadzorców Bankowych (CEBS), do skontaktowania się ze sobą w celu określenia sposobów realizacji takiego nadzoru i kryteriów pozwalających na identyfikację banków, których będzie on dotyczył.

| 1.9 | W wypadku zlecania zarządzania, pozwalającego na dywersyfikację ryzyka związanego z zarządzaniem, wydłużenie okresu zlecenia zachęciłoby do bardziej długoterminowego podejścia i ograniczyłoby spekulację wykraczającą poza ramy arbitrażu, w celu ograniczenia zniekształcającego wpływu perspektywy krótkoterminowej i pogoni za zyskiem, która objawia się w spekulacyjnym podejściu usługodawców zarządzających funduszami. |
| --- | --- |

1.9

W wypadku zlecania zarządzania, pozwalającego na dywersyfikację ryzyka związanego z zarządzaniem, wydłużenie okresu zlecenia zachęciłoby do bardziej długoterminowego podejścia i ograniczyłoby spekulację wykraczającą poza ramy arbitrażu, w celu ograniczenia zniekształcającego wpływu perspektywy krótkoterminowej i pogoni za zyskiem, która objawia się w spekulacyjnym podejściu usługodawców zarządzających funduszami.

| 1.10 | Agencje ratingowe — pełniące jednocześnie rolę sędziego oraz strony, w takim sensie, że pomagają bankom inwestycyjnym w tworzeniu, ocenie i plasowaniu narzędzi pochodnych — powinny stanowić przedmiot większej przejrzystości. |
| --- | --- |

1.10

Agencje ratingowe — pełniące jednocześnie rolę sędziego oraz strony, w takim sensie, że pomagają bankom inwestycyjnym w tworzeniu, ocenie i plasowaniu narzędzi pochodnych — powinny stanowić przedmiot większej przejrzystości.

Pogodzić strategie finansowe z europejskim modelem społecznym

| 1.11 | Stosowanie wobec funduszy emerytalnych prowadzących bardziej długoterminową strategię bodźców podatkowych mogłoby zachęcić je do prowadzenia polityki inwestycji finansowych cechującej się jakością i odpowiedzialnością społeczną, ponieważ społecznie odpowiedzialne inwestycje (4) stanowią obecnie tylko ograniczony procent całości inwestycji (5). |
| --- | --- |

1.11

Stosowanie wobec funduszy emerytalnych prowadzących bardziej długoterminową strategię bodźców podatkowych mogłoby zachęcić je do prowadzenia polityki inwestycji finansowych cechującej się jakością i odpowiedzialnością społeczną, ponieważ społecznie odpowiedzialne inwestycje (4) stanowią obecnie tylko ograniczony procent całości inwestycji (5).

| 1.12 | Komisja i państwa członkowskie muszą dopilnować, by odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw obejmowała wszystkie zainteresowane strony, w tym także fundusze inwestycyjne wywierające wpływ na spółki, w które inwestują, i którymi niekiedy zarządzają. W związku z tym EKES podejmuje problem stosowania dyrektywy w sprawie informowania pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w odniesieniu do holdingów (6) i zwraca się o dokonanie przeglądu wspomnianej dyrektywy, jeżeli nie są one nią objęte. |
| --- | --- |

1.12

Komisja i państwa członkowskie muszą dopilnować, by odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw obejmowała wszystkie zainteresowane strony, w tym także fundusze inwestycyjne wywierające wpływ na spółki, w które inwestują, i którymi niekiedy zarządzają. W związku z tym EKES podejmuje problem stosowania dyrektywy w sprawie informowania pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji w odniesieniu do holdingów (6) i zwraca się o dokonanie przeglądu wspomnianej dyrektywy, jeżeli nie są one nią objęte.

| 1.13 | Podobnie, należy zaktualizować dyrektywę w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub zakładów (7) w celu objęcia jej zakresem przejęć przedsiębiorstw dokonywanych poprzez przejęcie ich akcji. W ten sposób prawo pracowników do bycia informowanym i konsultowanym będzie lepiej przestrzegane. |
| --- | --- |

1.13

Podobnie, należy zaktualizować dyrektywę w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub zakładów (7) w celu objęcia jej zakresem przejęć przedsiębiorstw dokonywanych poprzez przejęcie ich akcji. W ten sposób prawo pracowników do bycia informowanym i konsultowanym będzie lepiej przestrzegane.

| 1.14 | Dane statystyczne dotyczące pracowników (czy też dochodów) powinny być wyrażane co najmniej w kwintylach, aby lepiej odzwierciedlać wpływ polityki w zakresie wynagrodzeń na stabilność cen. |
| --- | --- |

1.14

Dane statystyczne dotyczące pracowników (czy też dochodów) powinny być wyrażane co najmniej w kwintylach, aby lepiej odzwierciedlać wpływ polityki w zakresie wynagrodzeń na stabilność cen.

| 1.15 | Przedsiębiorstwa świadczące usługi w ogólnym interesie gospodarczym stanowią zasadniczy filar europejskiego modelu społecznego. Są one również wybierane jako cel przez fundusze PE, które uciekają się do wykupu wspomaganego z wykorzystaniem dźwigni finansowej, ponieważ generują one duże przepływy gotówkowe, zajmują (niemal) monopolistyczną pozycję, mają niewielkie zadłużenie i wysokie koszty operacyjne. Aby uniknąć utrudnień dla konsumentów, obywateli, a także ewentualnych negatywnych skutków dla spójności „EKES ponawia zatem swą prośbę o ustanowienie na szczeblu UE wspólnych podstawowych zasad, które miałyby zastosowanie do wszystkich usług użyteczności publicznej i byłyby określone w jednej dyrektywie ramowej, a w razie potrzeby w poszczególnych dyrektywach sektorowych (8)”. |
| --- | --- |

1.15

Przedsiębiorstwa świadczące usługi w ogólnym interesie gospodarczym stanowią zasadniczy filar europejskiego modelu społecznego. Są one również wybierane jako cel przez fundusze PE, które uciekają się do wykupu wspomaganego z wykorzystaniem dźwigni finansowej, ponieważ generują one duże przepływy gotówkowe, zajmują (niemal) monopolistyczną pozycję, mają niewielkie zadłużenie i wysokie koszty operacyjne. Aby uniknąć utrudnień dla konsumentów, obywateli, a także ewentualnych negatywnych skutków dla spójności „EKES ponawia zatem swą prośbę o ustanowienie na szczeblu UE wspólnych podstawowych zasad, które miałyby zastosowanie do wszystkich usług użyteczności publicznej i byłyby określone w jednej dyrektywie ramowej, a w razie potrzeby w poszczególnych dyrektywach sektorowych (8)”.

Sprawiedliwy system podatkowy

| 1.16 | Z zastrzeżeniem zasady pomocniczości należałoby pomyśleć o przepisach ograniczających możliwość odpisywania od podatku oprocentowania pożyczek w wypadku zakupu przedsiębiorstwa, tak jak uczyniono to lub czyni się w niektórych krajach (Dania, Niemcy, Wielka Brytania). |
| --- | --- |

1.16

Z zastrzeżeniem zasady pomocniczości należałoby pomyśleć o przepisach ograniczających możliwość odpisywania od podatku oprocentowania pożyczek w wypadku zakupu przedsiębiorstwa, tak jak uczyniono to lub czyni się w niektórych krajach (Dania, Niemcy, Wielka Brytania).

| 1.17 | W ramach prac, które już zostały podjęte w kontekście OECD i w celu dalszego zwalczania nieuczciwej konkurencji związanej z rajami podatkowymi należałoby zastanowić się nad możliwością zmiany zasad opodatkowania tak, by w praktyce baza opodatkowania funduszy hedgingowych ustalana była na podstawie miejsca faktycznego prowadzenia działań kadry zarządzającej, ze względu na to, że zazwyczaj są to duże miasta w państwach członkowskich OECD. Nie należałoby zatem stosować stawek opodatkowania jak od zysków kapitałowych, lecz jak od normalnego dochodu. |
| --- | --- |

1.17

W ramach prac, które już zostały podjęte w kontekście OECD i w celu dalszego zwalczania nieuczciwej konkurencji związanej z rajami podatkowymi należałoby zastanowić się nad możliwością zmiany zasad opodatkowania tak, by w praktyce baza opodatkowania funduszy hedgingowych ustalana była na podstawie miejsca faktycznego prowadzenia działań kadry zarządzającej, ze względu na to, że zazwyczaj są to duże miasta w państwach członkowskich OECD. Nie należałoby zatem stosować stawek opodatkowania jak od zysków kapitałowych, lecz jak od normalnego dochodu.

| 1.18 | Zważywszy, że duża część decyzji dotyczących krótkoterminowych inwestycji podejmowana jest z rajów podatkowych (offshore), Komitet wzywa Radę, Komisję oraz Europejski Bank Centralny o rozważenie możliwości podjęcia działań na mocy art. 59 Traktatu (9). |
| --- | --- |

1.18

Zważywszy, że duża część decyzji dotyczących krótkoterminowych inwestycji podejmowana jest z rajów podatkowych (offshore), Komitet wzywa Radę, Komisję oraz Europejski Bank Centralny o rozważenie możliwości podjęcia działań na mocy art. 59 Traktatu (9).

| 1.19 | Komitet podkreśla znaczenie lepszej koordynacji polityki podatkowej wraz z ustaleniem progów minimalnych, w szczególności w odniesieniu do różnych form opodatkowania dochodów z kapitału. Polityka ta uzasadniona jest dwoma względami: sprawiedliwością i wydajnością ekonomiczną. |
| --- | --- |

1.19

Komitet podkreśla znaczenie lepszej koordynacji polityki podatkowej wraz z ustaleniem progów minimalnych, w szczególności w odniesieniu do różnych form opodatkowania dochodów z kapitału. Polityka ta uzasadniona jest dwoma względami: sprawiedliwością i wydajnością ekonomiczną.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | W ciągu ostatnich 25 lat gospodarka światowa przeszła gruntowne przemiany. Powszechne wyjaśnianie tego zjawiska wpływem globalizacji nie uwzględnia jednak jego aspektu finansowego oraz struktury światowego rynku finansów. |
| --- | --- |

2.1

W ciągu ostatnich 25 lat gospodarka światowa przeszła gruntowne przemiany. Powszechne wyjaśnianie tego zjawiska wpływem globalizacji nie uwzględnia jednak jego aspektu finansowego oraz struktury światowego rynku finansów.

| 2.2 | Ze względu na fakt, że media i decydenci polityczni w dalszym ciągu koncentrują się wyłącznie na wskaźniku PKB, zrozumienie rzeczywistej sytuacji wymaga przedstawienia tego problemu w szerszym ujęciu. W 2002 r. światowy PKB wynosił 32 tryliony dolarów i choć liczba ta wydaje się astronomiczna, jest ona niczym w porównaniu z ogółem transakcji finansowych niewliczanych do PKB (1 123 trylionów), których wartość jest 35 razy wyższa!
  Gospodarka światowa (w trylionach dolarów amerykańskich w 2002 r.)








  Handel i produkcja | | Waluta rozliczeniowa | |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Transakcje na instrumentach pochodnych | 699 | Stany Zjednoczone (dolary) | 405,7 |
| Transakcje walutowe | 384,4 (10) | Strefa euro (euro) | 372,9 |
| Transakcje finansowe | 39,3 | Japonia (jeny) | 192,8 |
| Sprzedaż towarów i usług
  (światowe PKB) | 32,3 | Inne obszary walutowe | 183,6 |
| Ogółem (transakcje międzybankowe) | 1 155 | Ogółem (rozliczenia międzybankowe) | 1 155,0 |
| Źródło: François Morin, Le Nouveau mur de l'argent: Essai sur la finance globalisée, 2006. |

2.2

Ze względu na fakt, że media i decydenci polityczni w dalszym ciągu koncentrują się wyłącznie na wskaźniku PKB, zrozumienie rzeczywistej sytuacji wymaga przedstawienia tego problemu w szerszym ujęciu. W 2002 r. światowy PKB wynosił 32 tryliony dolarów i choć liczba ta wydaje się astronomiczna, jest ona niczym w porównaniu z ogółem transakcji finansowych niewliczanych do PKB (1 123 trylionów), których wartość jest 35 razy wyższa!

Gospodarka światowa (w trylionach dolarów amerykańskich w 2002 r.)

Handel i produkcja

Waluta rozliczeniowa

Transakcje na instrumentach pochodnych

699

Stany Zjednoczone (dolary)

405,7

Transakcje walutowe

384,4 (10)

Strefa euro (euro)

372,9

Transakcje finansowe

39,3

Japonia (jeny)

192,8

Sprzedaż towarów i usług

(światowe PKB)

32,3

Inne obszary walutowe

183,6

Ogółem (transakcje międzybankowe)

1 155

Ogółem (rozliczenia międzybankowe)

1 155,0

Źródło: François Morin, Le Nouveau mur de l'argent: Essai sur la finance globalisée, 2006.

| 2.3 | Podstawowym czynnikiem sprawczym globalizacji finansowej są inwestorzy instytucjonalni. Wraz z ich nadejściem rozprzestrzeniły się anglosaskie zasady ładu korporacyjnego (ochrona akcjonariuszy mniejszościowych, obowiązek zachowania przejrzystości, aktywne uczestnictwo inwestorów instytucjonalnych w walnych zgromadzeniach oraz zmiana relacji między akcjonariuszami, zarządem i pracownikami) oraz powstały pochodne kredytowe — nowe instrumenty finansowe pozwalające na rozproszenie ryzyka, które do tej pory wydawało się nierozerwalnie związane z niektórymi papierami wartościowymi. Zaistnienie czy też przyspieszenie tych zmian stało się możliwe dzięki nowym technologiom informacyjnym i telekomunikacyjnym. |
| --- | --- |

2.3

Podstawowym czynnikiem sprawczym globalizacji finansowej są inwestorzy instytucjonalni. Wraz z ich nadejściem rozprzestrzeniły się anglosaskie zasady ładu korporacyjnego (ochrona akcjonariuszy mniejszościowych, obowiązek zachowania przejrzystości, aktywne uczestnictwo inwestorów instytucjonalnych w walnych zgromadzeniach oraz zmiana relacji między akcjonariuszami, zarządem i pracownikami) oraz powstały pochodne kredytowe — nowe instrumenty finansowe pozwalające na rozproszenie ryzyka, które do tej pory wydawało się nierozerwalnie związane z niektórymi papierami wartościowymi. Zaistnienie czy też przyspieszenie tych zmian stało się możliwe dzięki nowym technologiom informacyjnym i telekomunikacyjnym.

| 2.4 | Należy podkreślić w tym momencie, że inwestorzy instytucjonalni w szerokim tego słowa znaczeniu stosują różne strategie w zależności od swojej perspektywy inwestycyjnej. Podczas gdy niektórzy zajmują się rozwiązaniami stabilizującymi rynki finansowe, inni, jak np. fundusze emerytalne, muszą odpowiadać na zobowiązania niezwykle długoterminowe. Pod tą samą nazwą mogą również kryć się istotne różnice: może ona obejmować np. fundusze PE, z których część specjalizuje się w wykupie wspomaganym z wykorzystaniem dźwigni finansowej (ang. leveraged buy-out) — inwestują one w przedsiębiorstwa przez okres 3-5 lat; inne działają w charakterze „aniołów biznesu” dostarczających innowacyjnym MŚP kapitał podwyższonego ryzyka, a okres ich zaangażowania się może trwać nawet kilkanaście lat (11). | Okres posiadania |
| --- | --- | --- |
| | akcji | obligacji |
| Fundusze hedgingowe | 1-5 miesięcy | 1-5 miesięcy |
| Inne fundusze inwestycyjne | 9 miesięcy do 1 roku | 1-6 miesięcy |
| Firmy ubezpieczeniowe | 1 rok 8 miesięcy do 3 lat 4 miesięcy | 6 miesięcy do 2 i pół roku |
| Gospodarstwa domowe | 3-5 lat | 8 miesięcy do 4 lat |
| Źródło: Natixis, „L'effet de la présence des hedge funds sur l'équilibre des marchés financiers”, Recherche économique, No 2007-04. |

2.4

Należy podkreślić w tym momencie, że inwestorzy instytucjonalni w szerokim tego słowa znaczeniu stosują różne strategie w zależności od swojej perspektywy inwestycyjnej. Podczas gdy niektórzy zajmują się rozwiązaniami stabilizującymi rynki finansowe, inni, jak np. fundusze emerytalne, muszą odpowiadać na zobowiązania niezwykle długoterminowe. Pod tą samą nazwą mogą również kryć się istotne różnice: może ona obejmować np. fundusze PE, z których część specjalizuje się w wykupie wspomaganym z wykorzystaniem dźwigni finansowej (ang. leveraged buy-out) — inwestują one w przedsiębiorstwa przez okres 3-5 lat; inne działają w charakterze „aniołów biznesu” dostarczających innowacyjnym MŚP kapitał podwyższonego ryzyka, a okres ich zaangażowania się może trwać nawet kilkanaście lat (11).

Okres posiadania

akcji

obligacji

Fundusze hedgingowe

1-5 miesięcy

1-5 miesięcy

Inne fundusze inwestycyjne

9 miesięcy do 1 roku

1-6 miesięcy

Firmy ubezpieczeniowe

1 rok 8 miesięcy do 3 lat 4 miesięcy

6 miesięcy do 2 i pół roku

Gospodarstwa domowe

3-5 lat

8 miesięcy do 4 lat

Źródło: Natixis, „L'effet de la présence des hedge funds sur l'équilibre des marchés financiers”, Recherche économique, No 2007-04.

| 2.4.1 | Niemniej inwestorzy ci mogą mieć bliskie wzajemne powiązania. Dla przykładu, 25 % kapitału zgromadzonego w 2005 r. przez fundusze PE pochodziło z sektora funduszy emerytalnych, 18 % od banków komercyjnych i inwestycyjnych, 11 % od towarzystw ubezpieczeniowych (12). Coraz ważniejszą funkcją funduszy inwestycyjnych i innych firm zarządzających aktywami jest świadczenie usług zarządzania funduszom emerytalnym i towarzystwom ubezpieczeniowym na mocy zlecenia. |
| --- | --- |

2.4.1

Niemniej inwestorzy ci mogą mieć bliskie wzajemne powiązania. Dla przykładu, 25 % kapitału zgromadzonego w 2005 r. przez fundusze PE pochodziło z sektora funduszy emerytalnych, 18 % od banków komercyjnych i inwestycyjnych, 11 % od towarzystw ubezpieczeniowych (12). Coraz ważniejszą funkcją funduszy inwestycyjnych i innych firm zarządzających aktywami jest świadczenie usług zarządzania funduszom emerytalnym i towarzystwom ubezpieczeniowym na mocy zlecenia.

| 2.5 | Inwestorzy instytucjonalni, którzy osiągnęli już pewien stopień rozwoju w krajach anglosaskich 20 lat temu, stopniowo zainteresowali się krajami Europy kontynentalnej. Fundusze pojawiły się również w różnych państwach członkowskich. Dziś połowa środków w podmiotach zbiorowego zarządzania jest kontrolowana przez inwestorów amerykańskich. |
| --- | --- |

2.5

Inwestorzy instytucjonalni, którzy osiągnęli już pewien stopień rozwoju w krajach anglosaskich 20 lat temu, stopniowo zainteresowali się krajami Europy kontynentalnej. Fundusze pojawiły się również w różnych państwach członkowskich. Dziś połowa środków w podmiotach zbiorowego zarządzania jest kontrolowana przez inwestorów amerykańskich.

| 2.6 | Uważa się, że obecnie inwestorzy instytucjonalni zawierają 80 % transakcji giełdowych. Nie wydaje się zatem realistyczne obstawianie pozycji inwestycyjnych przeciwnych do wybieranych przez te wielkie instytucje inwestycyjne. Są one jednymi z głównych posiadaczy akcji zagranicznych. Sondaż Eurobarometru (przeprowadzony jesienią 2005 r.) ukazał, że zaledwie 1 % gospodarstw domowych posiada akcje przedsiębiorstwa w innym kraju, a jedynie 3 % gospodarstw planuje zakup akcji zagranicznych! Co więcej, niewiele z nich bierze aktywny udział w walnych zgromadzeniach akcjonariuszy, podczas gdy inwestorzy instytucjonalni od kilku lat wykazują coraz większą i bardziej aktywną obecność. |
| --- | --- |

2.6

Uważa się, że obecnie inwestorzy instytucjonalni zawierają 80 % transakcji giełdowych. Nie wydaje się zatem realistyczne obstawianie pozycji inwestycyjnych przeciwnych do wybieranych przez te wielkie instytucje inwestycyjne. Są one jednymi z głównych posiadaczy akcji zagranicznych. Sondaż Eurobarometru (przeprowadzony jesienią 2005 r.) ukazał, że zaledwie 1 % gospodarstw domowych posiada akcje przedsiębiorstwa w innym kraju, a jedynie 3 % gospodarstw planuje zakup akcji zagranicznych! Co więcej, niewiele z nich bierze aktywny udział w walnych zgromadzeniach akcjonariuszy, podczas gdy inwestorzy instytucjonalni od kilku lat wykazują coraz większą i bardziej aktywną obecność.

| 2.7 | Niniejsza opinia dotyczy przede wszystkim przedsiębiorstw notowanych na giełdzie, ponieważ są one aktywne na rynkach giełdowych. Z reguły są to duże przedsiębiorstwa. Ponieważ jednak wywierają one decydujący wpływ na zatrudnienie w innych przedsiębiorstwach i na ich zachowanie, zachodzące w nich przemiany oddziałują na całą gospodarkę i społeczeństwo:






  — | tworzą one co trzecie miejsce pracy w Europie i co drugie w Stanach Zjednoczonych; |
| --- | --- | --- |

2.7

Niniejsza opinia dotyczy przede wszystkim przedsiębiorstw notowanych na giełdzie, ponieważ są one aktywne na rynkach giełdowych. Z reguły są to duże przedsiębiorstwa. Ponieważ jednak wywierają one decydujący wpływ na zatrudnienie w innych przedsiębiorstwach i na ich zachowanie, zachodzące w nich przemiany oddziałują na całą gospodarkę i społeczeństwo:

—

tworzą one co trzecie miejsce pracy w Europie i co drugie w Stanach Zjednoczonych;

| — | są obecne przede wszystkim w przemyśle wydobywczym, transporcie i telekomunikacji oraz w sektorze usług dla przedsiębiorstw, a więc w branżach o znaczeniu strategicznym; |
| --- | --- |

—

są obecne przede wszystkim w przemyśle wydobywczym, transporcie i telekomunikacji oraz w sektorze usług dla przedsiębiorstw, a więc w branżach o znaczeniu strategicznym;

| — | wywierają również wpływ na sposób funkcjonowania MŚP poprzez umowy o podwykonawstwo i zaangażowanie finansowe. |
| --- | --- |

—

wywierają również wpływ na sposób funkcjonowania MŚP poprzez umowy o podwykonawstwo i zaangażowanie finansowe.

3.   Konwergencja systemów ładu korporacyjnego
   (13)

| 3.1 | Ogólnie rzecz biorąc, rozróżnia się dwa systemy instytucji i zasad dotyczących sposobu zarządzania i kierowania przedsiębiorstwami oraz ich kontrolowania, relacji między zainteresowanymi stronami oraz misji przedsiębiorstwa (ład korporacyjny).






  — | Dla modelu anglosaskiego charakterystyczne są przedsiębiorstwa o rozproszonej strukturze własnościowej, w której znaczny udział mają inwestorzy instytucjonalni, nawet jeśli nie angażują się w zarządzanie przedsiębiorstwem. Mimo że udział pojedynczych inwestorów z reguły nie przekracza 3 %, wywierają oni wpływ poprzez ogłoszenie zamiaru sprzedaży lub sprzedaż posiadanych akcji. System ten jest typowy dla krajów o dużej liczbie notowanych spółek. |
| --- | --- | --- |

3.1

Ogólnie rzecz biorąc, rozróżnia się dwa systemy instytucji i zasad dotyczących sposobu zarządzania i kierowania przedsiębiorstwami oraz ich kontrolowania, relacji między zainteresowanymi stronami oraz misji przedsiębiorstwa (ład korporacyjny).

—

Dla modelu anglosaskiego charakterystyczne są przedsiębiorstwa o rozproszonej strukturze własnościowej, w której znaczny udział mają inwestorzy instytucjonalni, nawet jeśli nie angażują się w zarządzanie przedsiębiorstwem. Mimo że udział pojedynczych inwestorów z reguły nie przekracza 3 %, wywierają oni wpływ poprzez ogłoszenie zamiaru sprzedaży lub sprzedaż posiadanych akcji. System ten jest typowy dla krajów o dużej liczbie notowanych spółek.

| — | Model powszechny w Europie kontynentalnej i w większości innych krajów, w tym również w Japonii, charakteryzuje się obecnością akcjonariuszy, którzy posiadają pakiety akcji na poziomie 10-20 % dające im realne możliwości sprawowania kontroli. Do inwestorów tych zalicza się skarb państwa, banki i inne przedsiębiorstwa. Uczestniczą oni bezpośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwem. W odróżnieniu od poprzedniego modelu pracownicy są w pewnym stopniu zaangażowani w sprawy przedsiębiorstwa, czego skrajnym przypadkiem jest niemiecka forma Mitbestimmung. |
| --- | --- |

—

Model powszechny w Europie kontynentalnej i w większości innych krajów, w tym również w Japonii, charakteryzuje się obecnością akcjonariuszy, którzy posiadają pakiety akcji na poziomie 10-20 % dające im realne możliwości sprawowania kontroli. Do inwestorów tych zalicza się skarb państwa, banki i inne przedsiębiorstwa. Uczestniczą oni bezpośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwem. W odróżnieniu od poprzedniego modelu pracownicy są w pewnym stopniu zaangażowani w sprawy przedsiębiorstwa, czego skrajnym przypadkiem jest niemiecka forma Mitbestimmung.

| 3.2 | W ciągu dwóch ostatnich dziesięcioleci stwierdzono postępujące zbliżanie się modelu kontynentalnego do modelu anglosaskiego. Do czynników sprzyjających konwergencji należą: Jednolity akt europejski, prywatyzacja przedsiębiorstw publicznych, reformy systemów opodatkowania zysków kapitałowych na rynkach giełdowych, szczególnie w Niemczech, które doprowadziły banki do sprzedaży swoich udziałów w przemyśle, wprowadzony przez amerykański departament pracy obowiązek wykonania prawa głosu przez inwestorów instytucjonalnych (w 1988 i 1994 r.), ożywienie gospodarcze w Stanach Zjednoczonych w latach 90. wobec względnej stagnacji w krajach Europy kontynentalnej, notowania dużych przedsiębiorstw na wielu giełdach, nowe międzynarodowe standardy rachunkowości itp. |
| --- | --- |

3.2

W ciągu dwóch ostatnich dziesięcioleci stwierdzono postępujące zbliżanie się modelu kontynentalnego do modelu anglosaskiego. Do czynników sprzyjających konwergencji należą: Jednolity akt europejski, prywatyzacja przedsiębiorstw publicznych, reformy systemów opodatkowania zysków kapitałowych na rynkach giełdowych, szczególnie w Niemczech, które doprowadziły banki do sprzedaży swoich udziałów w przemyśle, wprowadzony przez amerykański departament pracy obowiązek wykonania prawa głosu przez inwestorów instytucjonalnych (w 1988 i 1994 r.), ożywienie gospodarcze w Stanach Zjednoczonych w latach 90. wobec względnej stagnacji w krajach Europy kontynentalnej, notowania dużych przedsiębiorstw na wielu giełdach, nowe międzynarodowe standardy rachunkowości itp.

| 3.3 | Utrzymuje się jednak pewne zróżnicowanie krajowych/regionalnych form kapitalizmu wynikające z:






  — | różnic w instytucjach gospodarczych na poziomie krajowym: przepisów prawa, polityki, kultury oraz posiadanych zasobów; |
| --- | --- | --- |

3.3

Utrzymuje się jednak pewne zróżnicowanie krajowych/regionalnych form kapitalizmu wynikające z:

—

różnic w instytucjach gospodarczych na poziomie krajowym: przepisów prawa, polityki, kultury oraz posiadanych zasobów;

| — | wzajemnej zależności rynków kapitałowych i rynków pracy — uregulowania prawne oraz normy organizujące funkcjonowanie przedsiębiorstw wzajemnie na siebie oddziałują; |
| --- | --- |

—

wzajemnej zależności rynków kapitałowych i rynków pracy — uregulowania prawne oraz normy organizujące funkcjonowanie przedsiębiorstw wzajemnie na siebie oddziałują;

| — | kosztu przejścia na inny system, ponieważ zmiana któregoś z wyżej wymienionych elementów stwarza zagrożenie dla spójności całego systemu. |
| --- | --- |

—

kosztu przejścia na inny system, ponieważ zmiana któregoś z wyżej wymienionych elementów stwarza zagrożenie dla spójności całego systemu.

4.   Skutki gospodarcze

| 4.1 | Nagły rozwój inwestorów instytucjonalnych umożliwił demokratyzację dostępu do rynków finansowych i dywersyfikację ryzyka portfela, oferując wiedzę i doświadczenie zespołów zarządzających. Dzięki połączeniu oszczędności poszczególnych gospodarstw domowych dostępne fundusze zostały powiększone i pozwalają one na większą dywersyfikację, co zmniejsza indywidualne ryzyko, na jakie narażeni są inwestorzy indywidualni. Przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) oferują potencjalnie wyższą rentowność kapitału inwestorom indywidualnym dysponującym skromnymi środkami finansowymi i nieposiadającym szerokiej znajomości rynku. Dla przedsiębiorstw i administracji publicznej koncentracja kapitału w rękach inwestorów instytucjonalnych oznacza ograniczenie kosztów negocjacji, dzięki kontaktowaniu się z jednym partnerem rozmów. |
| --- | --- |

4.1

Nagły rozwój inwestorów instytucjonalnych umożliwił demokratyzację dostępu do rynków finansowych i dywersyfikację ryzyka portfela, oferując wiedzę i doświadczenie zespołów zarządzających. Dzięki połączeniu oszczędności poszczególnych gospodarstw domowych dostępne fundusze zostały powiększone i pozwalają one na większą dywersyfikację, co zmniejsza indywidualne ryzyko, na jakie narażeni są inwestorzy indywidualni. Przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) oferują potencjalnie wyższą rentowność kapitału inwestorom indywidualnym dysponującym skromnymi środkami finansowymi i nieposiadającym szerokiej znajomości rynku. Dla przedsiębiorstw i administracji publicznej koncentracja kapitału w rękach inwestorów instytucjonalnych oznacza ograniczenie kosztów negocjacji, dzięki kontaktowaniu się z jednym partnerem rozmów.

| 4.2 | Różni inwestorzy instytucjonalni, niezależnie od ich charakteru (fundusze hedgingowe, fundusze emerytalne, banki i towarzystwa ubezpieczeniowe, fundusze PE itp.), zarządzają dorobkiem finansowym około 300 milionów gospodarstw domowych skoncentrowanych zasadniczo w Stanach Zjednoczonych, Europie i Japonii (14). Ich celem jest maksymalizacja zwrotu z oszczędności ich klientów, z uwzględnieniem poziomu ryzyka, jakie gotowi są oni ponieść. |
| --- | --- |

4.2

Różni inwestorzy instytucjonalni, niezależnie od ich charakteru (fundusze hedgingowe, fundusze emerytalne, banki i towarzystwa ubezpieczeniowe, fundusze PE itp.), zarządzają dorobkiem finansowym około 300 milionów gospodarstw domowych skoncentrowanych zasadniczo w Stanach Zjednoczonych, Europie i Japonii (14). Ich celem jest maksymalizacja zwrotu z oszczędności ich klientów, z uwzględnieniem poziomu ryzyka, jakie gotowi są oni ponieść.

| 4.3 | Z perspektywy konsumentów i gospodarstw domowych rosnący udział funduszy inwestycyjnych w aktywach finansowych gospodarstw domowych z definicji powoduje większe narażenie ich dorobku finansowego na ryzyko rynkowe (15). |
| --- | --- |

4.3

Z perspektywy konsumentów i gospodarstw domowych rosnący udział funduszy inwestycyjnych w aktywach finansowych gospodarstw domowych z definicji powoduje większe narażenie ich dorobku finansowego na ryzyko rynkowe (15).

| 4.4 | Poza UCITS i towarzystwami ubezpieczeniowymi szeroko znane są fundusze emerytalne. Przedstawia się je jako jedno z rozwiązań pozwalających na zmniejszenie obciążeń związanych ze starzejącą się populacją. Istnieją dwa typy funduszy: o określonej wysokości wypłaty lub o określonej wysokości składki. W pierwszym przypadku ryzyko ponoszą osoby finansujące konto, pracodawca; w drugim wypadku, ostateczny oszczędzający. Mimo iż fundusze drugiego typu charakteryzują się bardziej ryzykowną strukturą aktywów, obserwuje się ich wzrost, ponieważ osoby finansujące konta pragną minimalizacji ryzyka wynikającego z długoterminowego angażowania się, a pracownicy są w coraz większym stopniu zainteresowani programami oszczędnościowymi, które mogą zaoferować wyższą rentowność, oraz takimi, w których łatwiej jest przenieść uprawnienia z jednego pracodawcy na drugiego (16). |
| --- | --- |

4.4

Poza UCITS i towarzystwami ubezpieczeniowymi szeroko znane są fundusze emerytalne. Przedstawia się je jako jedno z rozwiązań pozwalających na zmniejszenie obciążeń związanych ze starzejącą się populacją. Istnieją dwa typy funduszy: o określonej wysokości wypłaty lub o określonej wysokości składki. W pierwszym przypadku ryzyko ponoszą osoby finansujące konto, pracodawca; w drugim wypadku, ostateczny oszczędzający. Mimo iż fundusze drugiego typu charakteryzują się bardziej ryzykowną strukturą aktywów, obserwuje się ich wzrost, ponieważ osoby finansujące konta pragną minimalizacji ryzyka wynikającego z długoterminowego angażowania się, a pracownicy są w coraz większym stopniu zainteresowani programami oszczędnościowymi, które mogą zaoferować wyższą rentowność, oraz takimi, w których łatwiej jest przenieść uprawnienia z jednego pracodawcy na drugiego (16).

| 4.5 | Fundusze same zarządzają swoimi aktywami, ale również bardzo często powierzają (całkowicie lub częściowo) ich zarządzanie funduszom powierniczym lub innym firmom zarządzającym. Zatem mimo iż perspektywy inwestycyjne są teoretycznie długoterminowe, wyniki zarządzania są oceniane w perspektywie krótkoterminowej i wyłącznie na podstawie uzyskanych zysków. To wyjaśnia, dlaczego znacznie wzrósł udział akcji w ogóle aktywów (mniej jednak niż w towarzystwach ubezpieczeniowych) i przyczynił się do wzrostu cen akcji. |
| --- | --- |

4.5

Fundusze same zarządzają swoimi aktywami, ale również bardzo często powierzają (całkowicie lub częściowo) ich zarządzanie funduszom powierniczym lub innym firmom zarządzającym. Zatem mimo iż perspektywy inwestycyjne są teoretycznie długoterminowe, wyniki zarządzania są oceniane w perspektywie krótkoterminowej i wyłącznie na podstawie uzyskanych zysków. To wyjaśnia, dlaczego znacznie wzrósł udział akcji w ogóle aktywów (mniej jednak niż w towarzystwach ubezpieczeniowych) i przyczynił się do wzrostu cen akcji.

| 4.6 | Konwergencja modeli ładu korporacyjnego w połączeniu z rozwojem technologii informacyjnych i komunikacyjnych (TIK) oraz ze zwiększoną aktywnością inwestorów instytucjonalnych i ich poziomem rentowności doprowadziły duże przedsiębiorstwa do zwiększania za wszelką cenę zwrotu z posiadanych walorów (dywidend i zysków kapitałowych). Ich zdolność do generowania przyszłych przepływów pieniężnych lub partnerstwo będące filarem europejskiego modelu społecznego zeszły na dalszy plan. |
| --- | --- |

4.6

Konwergencja modeli ładu korporacyjnego w połączeniu z rozwojem technologii informacyjnych i komunikacyjnych (TIK) oraz ze zwiększoną aktywnością inwestorów instytucjonalnych i ich poziomem rentowności doprowadziły duże przedsiębiorstwa do zwiększania za wszelką cenę zwrotu z posiadanych walorów (dywidend i zysków kapitałowych). Ich zdolność do generowania przyszłych przepływów pieniężnych lub partnerstwo będące filarem europejskiego modelu społecznego zeszły na dalszy plan.

| 4.7 | Wytworzyła się w ten sposób nowa dynamika zarządzania. Zmierza ona do aktywnego wywoływania zmian strategii w celu ciągłego tworzenia wartości dla akcjonariuszy (shareholder value) raczej niż do poprawy konkurencyjności w średnim/długim okresie czasu, która może być zagrożona: chodzi tu o takie zmiany jak wykup przez spółkę akcji własnych (buyback) w celu podniesienia wskaźnika rentowności kapitału własnego; fuzje i przejęcia, czasem nie mające nic wspólnego z jakąkolwiek logiką przemysłową; ograniczanie zakresu działalności przedsiębiorstwa i zadań włączanych do działalności całej grupy w celu ułatwienia dywersyfikacji portfela inwestycyjnego; delokalizacje oraz zmniejszanie zatrudnienia oraz elastyczniejsze warunki umów o pracę w celu ograniczenia kosztów stałych lub przekształcenia kosztów stałych w koszty zmienne (17). |
| --- | --- |

4.7

Wytworzyła się w ten sposób nowa dynamika zarządzania. Zmierza ona do aktywnego wywoływania zmian strategii w celu ciągłego tworzenia wartości dla akcjonariuszy (shareholder value) raczej niż do poprawy konkurencyjności w średnim/długim okresie czasu, która może być zagrożona: chodzi tu o takie zmiany jak wykup przez spółkę akcji własnych (buyback) w celu podniesienia wskaźnika rentowności kapitału własnego; fuzje i przejęcia, czasem nie mające nic wspólnego z jakąkolwiek logiką przemysłową; ograniczanie zakresu działalności przedsiębiorstwa i zadań włączanych do działalności całej grupy w celu ułatwienia dywersyfikacji portfela inwestycyjnego; delokalizacje oraz zmniejszanie zatrudnienia oraz elastyczniejsze warunki umów o pracę w celu ograniczenia kosztów stałych lub przekształcenia kosztów stałych w koszty zmienne (17).

| 4.8 | Ogólnie rzecz ujmując, wymaganie faktycznie wysokiej stopy zwrotu z kapitału (ROE), rzędu 10-20 % w zależności od sektora, ma destabilizujące efekty makroekonomiczne: tak wysoka stopa zwrotu oznacza wzrost zysków daleko wyższy od PKB. Wraz z innymi czynnikami (migracje, delokalizacje, wysokie nasycenie importem, ...) powoduje to wzrost udziału posiadaczy kapitału w ogólnym bogactwie. Zauważa się bowiem nowy podział wartości dodanej w krajach europejskich. Według danych Komisji, OECD i BRM procentowy udział płac w PKB średnio w krajach UE-15 spadł z 71,5 % w latach 1980. do 66,7 % w roku 2004. Przemieszczenie 5 punktów procentowych PKB przełożyło się na symetryczny wzrost dochodów z kapitału (zyski). |
| --- | --- |

4.8

Ogólnie rzecz ujmując, wymaganie faktycznie wysokiej stopy zwrotu z kapitału (ROE), rzędu 10-20 % w zależności od sektora, ma destabilizujące efekty makroekonomiczne: tak wysoka stopa zwrotu oznacza wzrost zysków daleko wyższy od PKB. Wraz z innymi czynnikami (migracje, delokalizacje, wysokie nasycenie importem, ...) powoduje to wzrost udziału posiadaczy kapitału w ogólnym bogactwie. Zauważa się bowiem nowy podział wartości dodanej w krajach europejskich. Według danych Komisji, OECD i BRM procentowy udział płac w PKB średnio w krajach UE-15 spadł z 71,5 % w latach 1980. do 66,7 % w roku 2004. Przemieszczenie 5 punktów procentowych PKB przełożyło się na symetryczny wzrost dochodów z kapitału (zyski).

| 4.8.1 | Makroekonomiczny wpływ tej zmiany w podziale dóbr ma charakter deflacyjny: powoduje on wzrost globalnych oszczędności, ale jako że siła nabywcza pracowników wzrasta niewiele, popytowi z ich strony brak dynamizmu, co nie zachęca przedsiębiorstwa do realizacji inwestycji. Z drugiej strony, ponieważ duża część zysków jest redystrybuowana wśród akcjonariuszy (dywidendy i wykup akcji własnych) tworzą się nadwyżki gotówkowe i dochodzi do samonapędzania się tego zjawiska. |
| --- | --- |

4.8.1

Makroekonomiczny wpływ tej zmiany w podziale dóbr ma charakter deflacyjny: powoduje on wzrost globalnych oszczędności, ale jako że siła nabywcza pracowników wzrasta niewiele, popytowi z ich strony brak dynamizmu, co nie zachęca przedsiębiorstwa do realizacji inwestycji. Z drugiej strony, ponieważ duża część zysków jest redystrybuowana wśród akcjonariuszy (dywidendy i wykup akcji własnych) tworzą się nadwyżki gotówkowe i dochodzi do samonapędzania się tego zjawiska.

| 4.8.2 | Ponadto, ponieważ główne państwa członkowskie OECD konkurują ze sobą w celu przyciągnięcia bezpośrednich inwestycji zagranicznych, z jednej strony stymulowanych przez nadwyżkę pieniędzy, a z drugiej strony hamowanych z powodu spadku dynamiki ich rynków wewnętrznych, państwa te wkroczyły na drogę polityki obniżki podatków, która mogłaby poważnie zaciążyć na ich finansach publicznych, o ile nie zostaną obniżone wydatki publiczne z wyjątkiem wydatków socjalnych (patrz demograficzne starzenie się). |
| --- | --- |

4.8.2

Ponadto, ponieważ główne państwa członkowskie OECD konkurują ze sobą w celu przyciągnięcia bezpośrednich inwestycji zagranicznych, z jednej strony stymulowanych przez nadwyżkę pieniędzy, a z drugiej strony hamowanych z powodu spadku dynamiki ich rynków wewnętrznych, państwa te wkroczyły na drogę polityki obniżki podatków, która mogłaby poważnie zaciążyć na ich finansach publicznych, o ile nie zostaną obniżone wydatki publiczne z wyjątkiem wydatków socjalnych (patrz demograficzne starzenie się).

| 4.8.3 | Jako że odsetki od kredytów są w wielu krajach zwolnione od podatków, wykup wspomagany dźwignią finansową (leveraged buy-out) stanowi odpowiednik pewnego rodzaju subwencji ze strony władz publicznych dla operacji funduszy private equity, uprzywilejowując je w ten sposób. Oprócz nasuwającego się w związku z tym pytania o nieuczciwą konkurencję w stosunku do innych podmiotów gospodarczych, które nie stosują tego typu praktyk, wykup wspomagany niesie konsekwencje dla finansów publicznych. Z opracowania sporządzonego w duńskim ministerstwie podatków (18) wynika, że przy identycznych pozostałych warunkach za dwa lata straty z tego tytułu mogą stanowić w tym kraju 25 % łącznych dochodów z opodatkowania przedsiębiorstw. W podobnej sytuacji znajduje się większość z krajów europejskich strefy euro, podlegających kryteriom budżetowym Paktu Stabilności i Wzrostu. |
| --- | --- |

4.8.3

Jako że odsetki od kredytów są w wielu krajach zwolnione od podatków, wykup wspomagany dźwignią finansową (leveraged buy-out) stanowi odpowiednik pewnego rodzaju subwencji ze strony władz publicznych dla operacji funduszy private equity, uprzywilejowując je w ten sposób. Oprócz nasuwającego się w związku z tym pytania o nieuczciwą konkurencję w stosunku do innych podmiotów gospodarczych, które nie stosują tego typu praktyk, wykup wspomagany niesie konsekwencje dla finansów publicznych. Z opracowania sporządzonego w duńskim ministerstwie podatków (18) wynika, że przy identycznych pozostałych warunkach za dwa lata straty z tego tytułu mogą stanowić w tym kraju 25 % łącznych dochodów z opodatkowania przedsiębiorstw. W podobnej sytuacji znajduje się większość z krajów europejskich strefy euro, podlegających kryteriom budżetowym Paktu Stabilności i Wzrostu.

| 4.8.4 | Jeśli chodzi o wynagrodzenia osób zarządzających funduszami, 20-procentowa prowizja od zysków powyżej pewnego poziomu, jaką zwykle one otrzymują, opodatkowana jest z reguły według niższej stawki, stosowanej do zysków kapitałowych, a nie według stawki wyższej stosowanej do normalnych dochodów. Nie ma to żadnego uzasadnienia, jako że osoby te wnoszą jedynie minimalną część kapitału. Sytuacja ta skłania do poruszenia kwestii sprawiedliwego pod względem podatkowym traktowania tych osób w porównaniu do innych pracowników, którzy płacą wyższe podatki. |
| --- | --- |

4.8.4

Jeśli chodzi o wynagrodzenia osób zarządzających funduszami, 20-procentowa prowizja od zysków powyżej pewnego poziomu, jaką zwykle one otrzymują, opodatkowana jest z reguły według niższej stawki, stosowanej do zysków kapitałowych, a nie według stawki wyższej stosowanej do normalnych dochodów. Nie ma to żadnego uzasadnienia, jako że osoby te wnoszą jedynie minimalną część kapitału. Sytuacja ta skłania do poruszenia kwestii sprawiedliwego pod względem podatkowym traktowania tych osób w porównaniu do innych pracowników, którzy płacą wyższe podatki.

| 4.9 | Oprócz charakteru i strategii przedsiębiorstw zmianie uległa również rola dyrektora generalnego: dziesięć lat temu jego obowiązkiem było zarządzanie firmą i jej aktywami w imieniu różnych zainteresowanych stron. Dziś głównym zadaniem dyrektora generalnego jest generowanie zysku netto dla inwestorów. Liczba wymuszonych dymisji z powodu wyników ocenionych przez akcjonariuszy jako niezadowalające osiągnęła szczytowy poziom w 2005 r., kiedy to zarejestrowano cztery razy więcej usunięć dyrektorów generalnych z tego powodu niż dziesięć lat wcześniej. Zmiana dyrektora dotyczyła ponad jednej siódmej przedsiębiorstw, podczas gdy dziesięć lat wcześniej zjawisko to odnotowano tylko w jednej jedenastej wszystkich przedsiębiorstw. Długość kadencji dyrektorów również uległa skróceniu. Ta coraz to szybsza rotacja może stwarzać problemy, ponieważ „wdrożenie koniecznych przemian zajmuje przedsiębiorstwom zazwyczaj od trzech do czterech lat”. |
| --- | --- |

4.9

Oprócz charakteru i strategii przedsiębiorstw zmianie uległa również rola dyrektora generalnego: dziesięć lat temu jego obowiązkiem było zarządzanie firmą i jej aktywami w imieniu różnych zainteresowanych stron. Dziś głównym zadaniem dyrektora generalnego jest generowanie zysku netto dla inwestorów. Liczba wymuszonych dymisji z powodu wyników ocenionych przez akcjonariuszy jako niezadowalające osiągnęła szczytowy poziom w 2005 r., kiedy to zarejestrowano cztery razy więcej usunięć dyrektorów generalnych z tego powodu niż dziesięć lat wcześniej. Zmiana dyrektora dotyczyła ponad jednej siódmej przedsiębiorstw, podczas gdy dziesięć lat wcześniej zjawisko to odnotowano tylko w jednej jedenastej wszystkich przedsiębiorstw. Długość kadencji dyrektorów również uległa skróceniu. Ta coraz to szybsza rotacja może stwarzać problemy, ponieważ „wdrożenie koniecznych przemian zajmuje przedsiębiorstwom zazwyczaj od trzech do czterech lat”.

| 4.9.1 | W rezultacie, ponieważ często zdarza się, że zarząd ma trudności ze znalezieniem odpowiedniego kandydata, który mógłby zastąpić zwolnionego dyrektora, efekt kaskadowy powoduje dalszy wzrost wynagrodzenia dyrektora, z jednej strony dlatego, że jego nowi pracodawcy chcą go w ten sposób skłonić do odejścia z obecnego stanowiska, a z drugiej strony dlatego, że jego dotychczasowi pracodawcy próbują go zatrzymać. Tymczasem przytłaczająca większość inwestorów instytucjonalnych (90 %) wyraża niezadowolenie z poziomu wynagrodzenia menadżerów, uznawanego za przesadnie wysokie, oraz z braku pozytywnego wpływu poziomu wynagrodzeń na wyniki przedsiębiorstwa (78 %) (19). |
| --- | --- |

4.9.1

W rezultacie, ponieważ często zdarza się, że zarząd ma trudności ze znalezieniem odpowiedniego kandydata, który mógłby zastąpić zwolnionego dyrektora, efekt kaskadowy powoduje dalszy wzrost wynagrodzenia dyrektora, z jednej strony dlatego, że jego nowi pracodawcy chcą go w ten sposób skłonić do odejścia z obecnego stanowiska, a z drugiej strony dlatego, że jego dotychczasowi pracodawcy próbują go zatrzymać. Tymczasem przytłaczająca większość inwestorów instytucjonalnych (90 %) wyraża niezadowolenie z poziomu wynagrodzenia menadżerów, uznawanego za przesadnie wysokie, oraz z braku pozytywnego wpływu poziomu wynagrodzeń na wyniki przedsiębiorstwa (78 %) (19).

| 4.9.2 | O ile przedsiębiorstwa wydają się odchodzić od opcji na akcje (stock options), które doprowadziły do konfliktu interesów i głośnych skandali, zwyczaj przyznawania wysokich odpraw i innych korzyści finansowych dyrektorom generalnym, którym nie udało się poprawić wyników przedsiębiorstwa (w sensie konkurencyjności i miejsc pracy), szokuje opinię publiczną. |
| --- | --- |

4.9.2

O ile przedsiębiorstwa wydają się odchodzić od opcji na akcje (stock options), które doprowadziły do konfliktu interesów i głośnych skandali, zwyczaj przyznawania wysokich odpraw i innych korzyści finansowych dyrektorom generalnym, którym nie udało się poprawić wyników przedsiębiorstwa (w sensie konkurencyjności i miejsc pracy), szokuje opinię publiczną.

5.   Spójność społeczna a nierówności społeczne

| 5.1 | Z jednej strony, o ile dawniej wysokie wynagrodzenia wypłacane akcjonariuszom uzasadniano często ryzykiem związanym z transakcjami, w które angażują swój kapitał, wydarzenia ostatnich lat wystawiły ten argument na ciężką próbę. |
| --- | --- |

5.1

Z jednej strony, o ile dawniej wysokie wynagrodzenia wypłacane akcjonariuszom uzasadniano często ryzykiem związanym z transakcjami, w które angażują swój kapitał, wydarzenia ostatnich lat wystawiły ten argument na ciężką próbę.

| 5.1.1 | Odpowiedzialność jest bowiem ograniczona do wysokości wkładu, zaś zbywalny charakter aktywów związany z coraz większym upłynnieniem rynków finansowych i giełdowych, dzięki nowym technologiom i ich globalizacji, znacznie zmniejsza ponoszone ryzyko, zapewniając inwestorom nieporównanie szersze możliwości ewentualnego wycofania się i dywersyfikacji. |
| --- | --- |

5.1.1

Odpowiedzialność jest bowiem ograniczona do wysokości wkładu, zaś zbywalny charakter aktywów związany z coraz większym upłynnieniem rynków finansowych i giełdowych, dzięki nowym technologiom i ich globalizacji, znacznie zmniejsza ponoszone ryzyko, zapewniając inwestorom nieporównanie szersze możliwości ewentualnego wycofania się i dywersyfikacji.

| 5.2 | Z drugiej strony ekonomiści zaobserwowali sezonowość zwolnień z przyczyn ekonomicznych, których kulminacja przypada na styczeń i czerwiec, czyli na miesiące, w których ustala się i zmienia budżet roczny w przedsiębiorstwach. Stwierdzili oni, że zwolnienia te częściej mają na celu poprawę wyników finansowych, niż są skutkiem koniecznych przemian w branży (20). |
| --- | --- |

5.2

Z drugiej strony ekonomiści zaobserwowali sezonowość zwolnień z przyczyn ekonomicznych, których kulminacja przypada na styczeń i czerwiec, czyli na miesiące, w których ustala się i zmienia budżet roczny w przedsiębiorstwach. Stwierdzili oni, że zwolnienia te częściej mają na celu poprawę wyników finansowych, niż są skutkiem koniecznych przemian w branży (20).

| 5.2.1 | Ponadto powszechnie praktykowany jest coraz bardziej zindywidualizowany charakter umów o pracę i wynagrodzeń, podobnie jak liczne nietypowe umowy, takie jak umowy na czas określony lub w niepełnym wymiarze godzin, w celu przekształcenia części kosztów stałych związanych z wynagrodzeniem w koszty zmienne i ostatecznego zwiększenia zysków, a co za tym idzie, stopy zwrotu z kapitału własnego (return on equity). W 1992 r. 25,4 % pracowników było zatrudnionych na umowę na czas określony lub w niepełnym wymiarze godzin. W 2005 r. odsetek ten wzrósł aż do 33 %. Zawieranie tego rodzaju mało stabilnych umów rozpowszechniało się w tym okresie (z wyłączeniem 2005 r.) w tempie szybszym niż tempo tworzenia miejsc pracy, a w wypadku umów na czas określony jedynie w 33 % przypadków doprowadziło do zawarcia umowy na czas nieokreślony (w porównaniu do 22 % przypadków braku dalszego zatrudnienia i 39 % przypadków podpisania umowy tego samego typu) (21). |
| --- | --- |

5.2.1

Ponadto powszechnie praktykowany jest coraz bardziej zindywidualizowany charakter umów o pracę i wynagrodzeń, podobnie jak liczne nietypowe umowy, takie jak umowy na czas określony lub w niepełnym wymiarze godzin, w celu przekształcenia części kosztów stałych związanych z wynagrodzeniem w koszty zmienne i ostatecznego zwiększenia zysków, a co za tym idzie, stopy zwrotu z kapitału własnego (return on equity). W 1992 r. 25,4 % pracowników było zatrudnionych na umowę na czas określony lub w niepełnym wymiarze godzin. W 2005 r. odsetek ten wzrósł aż do 33 %. Zawieranie tego rodzaju mało stabilnych umów rozpowszechniało się w tym okresie (z wyłączeniem 2005 r.) w tempie szybszym niż tempo tworzenia miejsc pracy, a w wypadku umów na czas określony jedynie w 33 % przypadków doprowadziło do zawarcia umowy na czas nieokreślony (w porównaniu do 22 % przypadków braku dalszego zatrudnienia i 39 % przypadków podpisania umowy tego samego typu) (21).

| 5.2.2 | W związku z powyższym pojawiają się nowe zagrożenia dla pracowników i przedsiębiorstw:






  — | przedsiębiorstwa nie inwestują w pracowników niezatrudnionych na stałe, którzy z kolei nie wkładają w pracę wysiłku, ponieważ czują się mniej związani z firmą i obawiają się, że korzyści netto dalszego kształcenia okażą się ujemne (22)
   (23); |
| --- | --- | --- |

5.2.2

W związku z powyższym pojawiają się nowe zagrożenia dla pracowników i przedsiębiorstw:

—

przedsiębiorstwa nie inwestują w pracowników niezatrudnionych na stałe, którzy z kolei nie wkładają w pracę wysiłku, ponieważ czują się mniej związani z firmą i obawiają się, że korzyści netto dalszego kształcenia okażą się ujemne (22)
   (23);

| — | kapitał ludzki, który w społeczeństwie opartym na wiedzy jest coraz ściślej dostosowany do specyfiki danego przedsiębiorstwa, nie poddaje się łatwo przesunięciom (tzn. nie daje się przenieść z jednej firmy do drugiej) (24); |
| --- | --- |

—

kapitał ludzki, który w społeczeństwie opartym na wiedzy jest coraz ściślej dostosowany do specyfiki danego przedsiębiorstwa, nie poddaje się łatwo przesunięciom (tzn. nie daje się przenieść z jednej firmy do drugiej) (24);

| — | przedstawiciele pracowników nie są już w stanie zidentyfikować rozmówcy, do którego powinni się zwracać w ramach dialogu społecznego, ponieważ „szef” sprowadza się do dużej liczby „bezimiennych” i zmieniających się często akcjonariuszy; |
| --- | --- |

—

przedstawiciele pracowników nie są już w stanie zidentyfikować rozmówcy, do którego powinni się zwracać w ramach dialogu społecznego, ponieważ „szef” sprowadza się do dużej liczby „bezimiennych” i zmieniających się często akcjonariuszy;

| — | pracownicy zmuszeni są konkurować:






  — | na szczeblu globalnym ze względu na znaczną mobilność kapitału produkcyjnego i kapitału finansowego oraz podwojenia liczby pracowników w gospodarce światowej wskutek rozpadu bloku komunistycznego, a przede wszystkim wkroczenia na arenę międzynarodową Chin i Indii; |
| --- | --- | --- |

—

pracownicy zmuszeni są konkurować:

—

na szczeblu globalnym ze względu na znaczną mobilność kapitału produkcyjnego i kapitału finansowego oraz podwojenia liczby pracowników w gospodarce światowej wskutek rozpadu bloku komunistycznego, a przede wszystkim wkroczenia na arenę międzynarodową Chin i Indii;

| — | na szczeblu krajowym ze względu na poziom bezrobocia, namnożenie się miejsc pracy niskiej jakości, co zwiększa wartość dobrych miejsc pracy, oraz paradoks związany z kształceniem: z jednej strony właściwe jest podkreślanie konieczności dokształcania się i wskazywanie nieodpowiednich kwalifikacji, z drugiej zaś strony prawie co trzeci pracownik twierdzi, że ma wyższe kwalifikacje niż wymaga tego jego praca, a pracownicy najsłabiej wykwalifikowani i zatrudnieni na czas określony nie mają wystarczających możliwości podniesienia swoich kwalifikacji; |
| --- | --- |

—

na szczeblu krajowym ze względu na poziom bezrobocia, namnożenie się miejsc pracy niskiej jakości, co zwiększa wartość dobrych miejsc pracy, oraz paradoks związany z kształceniem: z jednej strony właściwe jest podkreślanie konieczności dokształcania się i wskazywanie nieodpowiednich kwalifikacji, z drugiej zaś strony prawie co trzeci pracownik twierdzi, że ma wyższe kwalifikacje niż wymaga tego jego praca, a pracownicy najsłabiej wykwalifikowani i zatrudnieni na czas określony nie mają wystarczających możliwości podniesienia swoich kwalifikacji;

| — | zmuszenie do konkurowania jest tym bardziej dotkliwe, że mobilność pracowników jest stosunkowo niewielka ze względu na utrzymanie okresów przejściowych w przepisach dotyczących migracji ekonomicznej, w ramach których dostęp cudzoziemców do rynku pracy jest uwarunkowany istnieniem braków kadrowych w określonych zawodach (ograniczenia natury politycznej), brakiem rzeczywistych postępów w dziedzinie przenoszenia uprawnień emerytalno-rentowych, przegrzaniem rynku nieruchomości (ograniczenia społeczno-gospodarcze) lub niewystarczającą znajomością języka (ograniczenia kulturowe). |
| --- | --- |

—

zmuszenie do konkurowania jest tym bardziej dotkliwe, że mobilność pracowników jest stosunkowo niewielka ze względu na utrzymanie okresów przejściowych w przepisach dotyczących migracji ekonomicznej, w ramach których dostęp cudzoziemców do rynku pracy jest uwarunkowany istnieniem braków kadrowych w określonych zawodach (ograniczenia natury politycznej), brakiem rzeczywistych postępów w dziedzinie przenoszenia uprawnień emerytalno-rentowych, przegrzaniem rynku nieruchomości (ograniczenia społeczno-gospodarcze) lub niewystarczającą znajomością języka (ograniczenia kulturowe).

| 5.2.3 | Należy odnaleźć nową równowagę pomiędzy akcjonariuszami i pracownikami. Oprócz zniekształceń w podziale PKB na „kapitał” i „pracę” oraz wyżej wymienionych elementów, owa nierównowaga przejawia się również wykładniczym rozwojem rynków finansowych i giełdowych w ciągu ostatnich lat, kontrastującym z prawem pracy, które ewoluowało w przeciwnym kierunku, tzn. nie zapewniało pracownikom wystarczających zabezpieczeń (zarówno jeśli chodzi o warunki umowne jak i na przykład o ustawiczne szkolenie zawodowe (25). Świadczy to o tym, że elastyczność (i wzrastająca niepewność) zatrudnienia staje się dla przedsiębiorstw czynnikiem dostosowania.
  Zmiany według „podmodelu” społecznego | | Kapitalizacja giełdowa/PKB | Ochrona pracowników |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| średnia | kraje | 1990 | 2003 | 1990 | 2003 |
| model anglosaski | UK, USA, Can, Aus | 54 | 119 | 0,63 | 0,73 |
| model skandynawski | Fin, Dk, Sv | 28 | 85 | 2,71 | 1,89 |
| model kontynentalny | Fr, De, At, B, Nl | 30 | 59 | 2,79 | 2,30 |
| model śródziemnomorski | It, Sp, El | 16 | 57 | 3,67 | 2,61 |
| Japonia | | 98 | 70 | 2,10 | 1,84 |
| Uwaga: Brak danych dla nowych państw członkowskich. |

5.2.3

Należy odnaleźć nową równowagę pomiędzy akcjonariuszami i pracownikami. Oprócz zniekształceń w podziale PKB na „kapitał” i „pracę” oraz wyżej wymienionych elementów, owa nierównowaga przejawia się również wykładniczym rozwojem rynków finansowych i giełdowych w ciągu ostatnich lat, kontrastującym z prawem pracy, które ewoluowało w przeciwnym kierunku, tzn. nie zapewniało pracownikom wystarczających zabezpieczeń (zarówno jeśli chodzi o warunki umowne jak i na przykład o ustawiczne szkolenie zawodowe (25). Świadczy to o tym, że elastyczność (i wzrastająca niepewność) zatrudnienia staje się dla przedsiębiorstw czynnikiem dostosowania.

Zmiany według „podmodelu” społecznego

Kapitalizacja giełdowa/PKB

Ochrona pracowników

średnia

kraje

1990

2003

1990

2003

model anglosaski

UK, USA, Can, Aus

54

119

0,63

0,73

model skandynawski

Fin, Dk, Sv

28

85

2,71

1,89

model kontynentalny

Fr, De, At, B, Nl

30

59

2,79

2,30

model śródziemnomorski

It, Sp, El

16

57

3,67

2,61

Japonia

98

70

2,10

1,84

Uwaga: Brak danych dla nowych państw członkowskich.

Ochrona pracowników mierzona jest wskaźnikiem prawnej ochrony zatrudniania OECD „EPL wersja 1” (ang. Employment Protection Legislation) (obliczonym na lata 1990, 1998 i 2003). Wskaźnik odnosi się do prawnej ochrony stałych i tymczasowych miejsc pracy. Im bliższy jest on zeru, tym ochrona pracowników jest słabsza (EPL wersja 2 zawiera dane dotyczące zwolnień grupowych, ale nie sięgają one 1990 r.)

| 5.2.4 | O ile prawdą jest, że rozwinęła się grupa akcjonariuszy-pracowników, fakt ten nie jest w stanie skorygować obecnej sytuacji, ponieważ grupa ta składa się w sposób nieproporcjonalny (z punktu widzenia reprezentatywności ogółu pracowników) z najwyżej uposażonych pracowników (generalnie z wysokiego szczebla kadry zarządzającej). |
| --- | --- |

5.2.4

O ile prawdą jest, że rozwinęła się grupa akcjonariuszy-pracowników, fakt ten nie jest w stanie skorygować obecnej sytuacji, ponieważ grupa ta składa się w sposób nieproporcjonalny (z punktu widzenia reprezentatywności ogółu pracowników) z najwyżej uposażonych pracowników (generalnie z wysokiego szczebla kadry zarządzającej).

| 5.2.5 | Pamiętając, że system gospodarczy jest wynikiem wydarzeń historycznych (patrz pkt 3.3), łatwo zrozumieć, że konwergencja modeli ładu korporacyjnego (patrz pkt 3.1, 3.2) nie wywołała w Europie kontynentalnej szczególnie widocznych efektów w zakresie walki z bezrobociem, podczas gdy europejski model społeczny opiera się przede wszystkim na społecznej gospodarce rynkowej stosującej strategię szeroko rozumianego partnerstwa, wykraczającego poza interesy samych akcjonariuszy. |
| --- | --- |

5.2.5

Pamiętając, że system gospodarczy jest wynikiem wydarzeń historycznych (patrz pkt 3.3), łatwo zrozumieć, że konwergencja modeli ładu korporacyjnego (patrz pkt 3.1, 3.2) nie wywołała w Europie kontynentalnej szczególnie widocznych efektów w zakresie walki z bezrobociem, podczas gdy europejski model społeczny opiera się przede wszystkim na społecznej gospodarce rynkowej stosującej strategię szeroko rozumianego partnerstwa, wykraczającego poza interesy samych akcjonariuszy.

| 5.3 | Kilka lat temu rozpoczął się etap polityki wstrzemięźliwości płacowej (26), pod naciskiem coraz silniejszej konkurencji międzynarodowej oraz norm w zakresie rentowności. Tymczasem zjawisko to nie dotyczy wszystkich grup społeczno-zawodowych. |
| --- | --- |

5.3

Kilka lat temu rozpoczął się etap polityki wstrzemięźliwości płacowej (26), pod naciskiem coraz silniejszej konkurencji międzynarodowej oraz norm w zakresie rentowności. Tymczasem zjawisko to nie dotyczy wszystkich grup społeczno-zawodowych.

| 5.3.1 | Dlatego też, zgodnie z praktyką stosowaną w Stanach Zjednoczonych (27), Komisja Europejska, Eurostat i EBC powinny skorygować swoje dane statystyczne, dzieląc je (przynajmniej) na kwintyle (28), aby móc dokładniej określić, jakie kategorie osób (bardzo wysoko wynagradzane, bardzo nisko wynagradzane, grupy pośrednie) przyczyniają się do ogólnego wzrostu płac i szerzej, dochodów, tak aby lepiej ocenić ryzyko dla stabilności cen, mając na uwadze, że każda z tych grup wykazuje inną skłonność do konsumpcji (29) (zob. też punkt 4.8.4). |
| --- | --- |

5.3.1

Dlatego też, zgodnie z praktyką stosowaną w Stanach Zjednoczonych (27), Komisja Europejska, Eurostat i EBC powinny skorygować swoje dane statystyczne, dzieląc je (przynajmniej) na kwintyle (28), aby móc dokładniej określić, jakie kategorie osób (bardzo wysoko wynagradzane, bardzo nisko wynagradzane, grupy pośrednie) przyczyniają się do ogólnego wzrostu płac i szerzej, dochodów, tak aby lepiej ocenić ryzyko dla stabilności cen, mając na uwadze, że każda z tych grup wykazuje inną skłonność do konsumpcji (29) (zob. też punkt 4.8.4).

6.   Badania i rozwój oraz innowacje

| 6.1 | Zważywszy że inwestorzy instytucjonalni wykazują skłonność do mimetyzmu w decyzjach dotyczących inwestycji, może to prowadzić do przeinwestowania w niektórych sektorach i jednocześnie niedoinwestowania w innych, czego dowodem był krach giełdowy w latach 2000-2001. |
| --- | --- |

6.1

Zważywszy że inwestorzy instytucjonalni wykazują skłonność do mimetyzmu w decyzjach dotyczących inwestycji, może to prowadzić do przeinwestowania w niektórych sektorach i jednocześnie niedoinwestowania w innych, czego dowodem był krach giełdowy w latach 2000-2001.

| 6.2 | Na przykładzie krajów skandynawskich widać, że można połączyć wysoką wydajność rozwiązań społecznych i technologicznych z systemem finansowym o ważniejszej roli banków niż giełdy. |
| --- | --- |

6.2

Na przykładzie krajów skandynawskich widać, że można połączyć wysoką wydajność rozwiązań społecznych i technologicznych z systemem finansowym o ważniejszej roli banków niż giełdy.

| 6.3 | Co się tyczy funduszy PE, o ile wnoszą one kapitał ryzyka niezbędny do podejmowania nowej działalności przez niewielkie przedsiębiorstwa (typu start-up), nisza ta zmniejsza się już od kilku lat (w 2003 r. stanowiła mniej niż 10 % ich inwestycji) (30). Działalność funduszy PE jest natomiast coraz bardziej skoncentrowana na wykupywaniu przedsiębiorstw — w 2003 r. było to ponad 60 % (patrz rozdział „Efekt dźwigni i ryzyko systemowe”). Tendencja ta zresztą również nie sprzyja inwestycjom, ponieważ ze względu na ryzyko związane z tego rodzaju działalnością priorytetowym celem funduszu kapitału prywatnego jest osiągnięcie zysków i dochodu dla akcjonariuszy, a nie dokonywanie inwestycji długoterminowych. |
| --- | --- |

6.3

Co się tyczy funduszy PE, o ile wnoszą one kapitał ryzyka niezbędny do podejmowania nowej działalności przez niewielkie przedsiębiorstwa (typu start-up), nisza ta zmniejsza się już od kilku lat (w 2003 r. stanowiła mniej niż 10 % ich inwestycji) (30). Działalność funduszy PE jest natomiast coraz bardziej skoncentrowana na wykupywaniu przedsiębiorstw — w 2003 r. było to ponad 60 % (patrz rozdział „Efekt dźwigni i ryzyko systemowe”). Tendencja ta zresztą również nie sprzyja inwestycjom, ponieważ ze względu na ryzyko związane z tego rodzaju działalnością priorytetowym celem funduszu kapitału prywatnego jest osiągnięcie zysków i dochodu dla akcjonariuszy, a nie dokonywanie inwestycji długoterminowych.

| 6.4 | Oprócz badań i rozwoju tzw. nieformalne interakcje (31) stanowią coraz istotniejszy czynnik przewagi konkurencyjnej dla przedsiębiorstw. Nieformalne interakcje wiążą się z wymianą informacji, wyrażaniem opinii, koordynacją i monitorowaniem innych działań, a przy tym łączą w sobie różne formy wiedzy w zakresie wymiany (towarów, usług i informacji) z innymi pracownikami, klientami i dostawcami. Pracownicy, którzy wykorzystują w pracy umiejętności w tym zakresie, stanowią obecnie między 25 a 50 % ogółu zatrudnionych. |
| --- | --- |

6.4

Oprócz badań i rozwoju tzw. nieformalne interakcje (31) stanowią coraz istotniejszy czynnik przewagi konkurencyjnej dla przedsiębiorstw. Nieformalne interakcje wiążą się z wymianą informacji, wyrażaniem opinii, koordynacją i monitorowaniem innych działań, a przy tym łączą w sobie różne formy wiedzy w zakresie wymiany (towarów, usług i informacji) z innymi pracownikami, klientami i dostawcami. Pracownicy, którzy wykorzystują w pracy umiejętności w tym zakresie, stanowią obecnie między 25 a 50 % ogółu zatrudnionych.

| 6.4.1 | Firmy, które chcą zdobyć przewagę konkurencyjną, nie mogą dłużej stawiać na standaryzację pracy osób, które wykorzystują te umiejętności, lub na ich zastąpienie przez maszyny. Wręcz przeciwnie, muszą usunąć przeszkody organizacyjne, wprowadzić atmosferę zaufania pomiędzy pracownikami oraz między firmą a jej pracownikami i pozwolić im na samodzielne podejmowanie decyzji oraz na łatwe i szybkie komunikowanie się. Wynika stąd, że ich siła leży w zbiorowej wiedzy szczególnej dla danego przedsiębiorstwa i zdobywanej z biegiem czasu. |
| --- | --- |

6.4.1

Firmy, które chcą zdobyć przewagę konkurencyjną, nie mogą dłużej stawiać na standaryzację pracy osób, które wykorzystują te umiejętności, lub na ich zastąpienie przez maszyny. Wręcz przeciwnie, muszą usunąć przeszkody organizacyjne, wprowadzić atmosferę zaufania pomiędzy pracownikami oraz między firmą a jej pracownikami i pozwolić im na samodzielne podejmowanie decyzji oraz na łatwe i szybkie komunikowanie się. Wynika stąd, że ich siła leży w zbiorowej wiedzy szczególnej dla danego przedsiębiorstwa i zdobywanej z biegiem czasu.

| 6.4.2 | Przedsiębiorstwa dysponują dziś szerokim polem manewru w zakresie poprawy wydajności pracowników włączonych w nieformalne interakcje, większym niż w przypadku innych pracowników. Znajduje to odzwierciedlenie w dużych różnicach wydajności w sektorach, w których tego rodzaju praca odgrywa istotną rolę. Sektorowy dialog społeczny ma tu do odegrania pewną rolę, przede wszystkim w celu zainicjowania wymiany doświadczeń między przedsiębiorstwami w ramach seminariów i opracowań. |
| --- | --- |

6.4.2

Przedsiębiorstwa dysponują dziś szerokim polem manewru w zakresie poprawy wydajności pracowników włączonych w nieformalne interakcje, większym niż w przypadku innych pracowników. Znajduje to odzwierciedlenie w dużych różnicach wydajności w sektorach, w których tego rodzaju praca odgrywa istotną rolę. Sektorowy dialog społeczny ma tu do odegrania pewną rolę, przede wszystkim w celu zainicjowania wymiany doświadczeń między przedsiębiorstwami w ramach seminariów i opracowań.

| 6.4.3 | Nacisk na kwalifikacje charakterystyczne dla poszczególnych przedsiębiorstw rodzi pytania dotyczące elastyczności rynku pracy i bezpieczeństwa socjalnego, które zakładają raczej kształcenie ogólne, pozwalające znaleźć zatrudnienie w innym przedsiębiorstwie, być może działającym w innym sektorze niż przedsiębiorstwo, z którego pracownik odchodzi. |
| --- | --- |

6.4.3

Nacisk na kwalifikacje charakterystyczne dla poszczególnych przedsiębiorstw rodzi pytania dotyczące elastyczności rynku pracy i bezpieczeństwa socjalnego, które zakładają raczej kształcenie ogólne, pozwalające znaleźć zatrudnienie w innym przedsiębiorstwie, być może działającym w innym sektorze niż przedsiębiorstwo, z którego pracownik odchodzi.

7.   Efekt dźwigni i ryzyko systemowe

| 7.1 | Wykupy prowadzone przez niektóre rodzaje funduszy PE to działalność o charakterze spekulacyjnym polegająca na zaciągnięciu pożyczki z założeniem, że zostanie ona spłacona z zysków wygenerowanych przez spółkę stanowiącą przedmiot wykupu oraz że możliwe będzie osiągnięcie wysokich zysków w ciągu pięciu lat. |
| --- | --- |

7.1

Wykupy prowadzone przez niektóre rodzaje funduszy PE to działalność o charakterze spekulacyjnym polegająca na zaciągnięciu pożyczki z założeniem, że zostanie ona spłacona z zysków wygenerowanych przez spółkę stanowiącą przedmiot wykupu oraz że możliwe będzie osiągnięcie wysokich zysków w ciągu pięciu lat.

| 7.2 | W 1995 r. operacje te stanowiły w wypadku niektórych krajów Europy kontynentalnej 0,6 % PKB, a w 2005 r. nie mniej niż 3 % PKB (32) (w odniesieniu do Wielkiej Brytanii te wartości procentowe wynoszą odpowiednio 1 % i 7 %). Wykupy stanowią zasadniczą część (70 %) działań prowadzonych przez fundusze PE, podczas gdy udział zysków z kapitału podwyższonego ryzyka typu venture zmniejsza się (5 % w 2005 r.). |
| --- | --- |

7.2

W 1995 r. operacje te stanowiły w wypadku niektórych krajów Europy kontynentalnej 0,6 % PKB, a w 2005 r. nie mniej niż 3 % PKB (32) (w odniesieniu do Wielkiej Brytanii te wartości procentowe wynoszą odpowiednio 1 % i 7 %). Wykupy stanowią zasadniczą część (70 %) działań prowadzonych przez fundusze PE, podczas gdy udział zysków z kapitału podwyższonego ryzyka typu venture zmniejsza się (5 % w 2005 r.).

| 7.2.1 | W drugim półroczu 2006 r. ze strony banków centralnych (EBC, Banku Anglii) i agencji ratingowych (Standard and Poor's) zaczęły napływać coraz liczniejsze sygnały alarmowe jako reakcja na gorącą sytuację panującą w sektorze (500 miliardów USD), który przyciągnął w 2005 r. 70 miliardów USD więcej niż w roku poprzednim. Sygnalizują one zarówno ryzyko systemowe związane ze znacznym wzrostem zadłużenia spółek, jak również zwiększenie się liczby tzw. obligacji śmieciowych, która zbliża się do niebezpiecznego poziomu. |
| --- | --- |

7.2.1

W drugim półroczu 2006 r. ze strony banków centralnych (EBC, Banku Anglii) i agencji ratingowych (Standard and Poor's) zaczęły napływać coraz liczniejsze sygnały alarmowe jako reakcja na gorącą sytuację panującą w sektorze (500 miliardów USD), który przyciągnął w 2005 r. 70 miliardów USD więcej niż w roku poprzednim. Sygnalizują one zarówno ryzyko systemowe związane ze znacznym wzrostem zadłużenia spółek, jak również zwiększenie się liczby tzw. obligacji śmieciowych, która zbliża się do niebezpiecznego poziomu.

| 7.2.2 | Stanowi to nie lada dylemat dla organów polityki pieniężnej, ponieważ każda podwyżka stóp procentowych, która ograniczyłaby tego rodzaju działalność, pogrążyłaby jednocześnie przedsiębiorstwa, które utrzymują się obecnie dzięki nadwyżce płynności na światowym rynku. |
| --- | --- |

7.2.2

Stanowi to nie lada dylemat dla organów polityki pieniężnej, ponieważ każda podwyżka stóp procentowych, która ograniczyłaby tego rodzaju działalność, pogrążyłaby jednocześnie przedsiębiorstwa, które utrzymują się obecnie dzięki nadwyżce płynności na światowym rynku.

| 7.2.3 | Wykupy wiążą się również z dwiema nie mniej istotnymi kwestiami, choć innej natury:






  — | Jeżeli wspomniana operacja jest przeprowadzana poprzez utworzenie holdingu, dyrektywa w sprawie informowania pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji nie ma zastosowania. Skutkiem tego jest mniejszy udział tych pracowników, których liczba sięga w Europie kilkuset tysięcy. |
| --- | --- | --- |

7.2.3

Wykupy wiążą się również z dwiema nie mniej istotnymi kwestiami, choć innej natury:

—

Jeżeli wspomniana operacja jest przeprowadzana poprzez utworzenie holdingu, dyrektywa w sprawie informowania pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji nie ma zastosowania. Skutkiem tego jest mniejszy udział tych pracowników, których liczba sięga w Europie kilkuset tysięcy.

| — | W przypadku wykupu lewarowanego fundusze inwestycyjne mogą zasiąść w imieniu posiadanej spółki w zarządzie dużej grupy europejskiej prowadzącej działalność w sektorze strategicznym, np. w przemyśle lotniczym i kosmonautycznym. Biorąc pod uwagę, że niektóre fundusze amerykańskie utrzymują szczególnie bliskie powiązania z amerykańskimi organami władzy politycznej i służbami wywiadowczymi, niezależność technologiczna, wojskowa i polityczna UE jest zagrożona w zakresie, w jakim udział w zarządzie zapewnia dostęp do tajnych informacji (33). |
| --- | --- |

—

W przypadku wykupu lewarowanego fundusze inwestycyjne mogą zasiąść w imieniu posiadanej spółki w zarządzie dużej grupy europejskiej prowadzącej działalność w sektorze strategicznym, np. w przemyśle lotniczym i kosmonautycznym. Biorąc pod uwagę, że niektóre fundusze amerykańskie utrzymują szczególnie bliskie powiązania z amerykańskimi organami władzy politycznej i służbami wywiadowczymi, niezależność technologiczna, wojskowa i polityczna UE jest zagrożona w zakresie, w jakim udział w zarządzie zapewnia dostęp do tajnych informacji (33).

| 7.3 | Ogólnie rzecz biorąc, wiele czynników wpływa na sztuczne zawyżenie średnich wyników deklarowanych przez fundusze PE. Jako że nie są związane żadnym zobowiązaniem sprawozdawczości, jedynie najbardziej prężne fundusze przedstawiają swoje wyniki, a te które znikają z rynku z powodu kiepskich wyników, usuwane są z baz danych. Jak stwierdzono w jednym z opracowań Citygroup, po uwzględnieniu tych aspektów, zysk w okresie 10 lat jest niższy niż w przypadku koszyka akcji spółek o średniej kapitalizacji. Uwzględnienie kosztów zarządzania i inwestycji w aktywa niepłynne również przyczynia się do obniżenia wyników (34). |
| --- | --- |

7.3

Ogólnie rzecz biorąc, wiele czynników wpływa na sztuczne zawyżenie średnich wyników deklarowanych przez fundusze PE. Jako że nie są związane żadnym zobowiązaniem sprawozdawczości, jedynie najbardziej prężne fundusze przedstawiają swoje wyniki, a te które znikają z rynku z powodu kiepskich wyników, usuwane są z baz danych. Jak stwierdzono w jednym z opracowań Citygroup, po uwzględnieniu tych aspektów, zysk w okresie 10 lat jest niższy niż w przypadku koszyka akcji spółek o średniej kapitalizacji. Uwzględnienie kosztów zarządzania i inwestycji w aktywa niepłynne również przyczynia się do obniżenia wyników (34).

| 7.4 | Fundusze hedgingowe stanowią sektor o wartości ponad 1,5 trylionów USD. Nie są to nowe fundusze, lecz w ciągu ostatnich 20 lat przybrały znaczne rozmiary. Inwestorzy tacy jak fundusze emerytalne wywierają na ten sektor naciski dotyczące zwiększenia przejrzystości. Wymóg ten doprowadził ostatnio do uregulowania oceny zdolności kredytowej i wyceny ryzyka przez agencje ratingowe. |
| --- | --- |

7.4

Fundusze hedgingowe stanowią sektor o wartości ponad 1,5 trylionów USD. Nie są to nowe fundusze, lecz w ciągu ostatnich 20 lat przybrały znaczne rozmiary. Inwestorzy tacy jak fundusze emerytalne wywierają na ten sektor naciski dotyczące zwiększenia przejrzystości. Wymóg ten doprowadził ostatnio do uregulowania oceny zdolności kredytowej i wyceny ryzyka przez agencje ratingowe.

| 7.4.1 | Ze względu na olbrzymie zasoby finansowe one z kolei wywierają teraz istotny wpływ na rynki finansowe, giełdowe i pieniężne, co uzasadnia podjęcie głębszych rozważań:






  — | Amerykańskie, brytyjskie i europejskie organy regulacyjne ponownie wyraziły niedawno swoje zaniepokojenie faktem, że banki inwestycyjne mogłyby umożliwić funduszom hedgingowym zwiększenie zdolności kredytowej poprzez wykorzystanie zabezpieczeń stosunkowo trudnych do upłynnienia, a w efekcie wartość tych funduszy mogłaby znacznie się obniżyć w przypadku kryzysu finansowego. Poruszają one również kwestię spółek rejestrowanych w rajach podatkowych, wykorzystujących efekt dźwigni i pozwalających amerykańskim bankom kredytować fundusze hedgingowe powyżej dopuszczonych prawem limitów. |
| --- | --- | --- |

7.4.1

Ze względu na olbrzymie zasoby finansowe one z kolei wywierają teraz istotny wpływ na rynki finansowe, giełdowe i pieniężne, co uzasadnia podjęcie głębszych rozważań:

—

Amerykańskie, brytyjskie i europejskie organy regulacyjne ponownie wyraziły niedawno swoje zaniepokojenie faktem, że banki inwestycyjne mogłyby umożliwić funduszom hedgingowym zwiększenie zdolności kredytowej poprzez wykorzystanie zabezpieczeń stosunkowo trudnych do upłynnienia, a w efekcie wartość tych funduszy mogłaby znacznie się obniżyć w przypadku kryzysu finansowego. Poruszają one również kwestię spółek rejestrowanych w rajach podatkowych, wykorzystujących efekt dźwigni i pozwalających amerykańskim bankom kredytować fundusze hedgingowe powyżej dopuszczonych prawem limitów.

| — | Fundusze hedgingowe prowadzą również działalność w segmencie transakcji typu carry trade, polegających na pożyczaniu środków w niskooprocentowanych walutach (takich jak jen lub frank szwajcarski) i ich inwestowaniu w walutach o wyższej stopie oprocentowania (np. w dolarach australijskich). Coraz więcej banków, np. Bank Rozliczeń Międzynarodowych, oraz ekonomistów jest przekonanych, że ta niezwykle dochodowa dla funduszy hedgingowych działalność jest jednym z czynników wpływających na słabą pozycję jena, który na koniec stycznia osiągnął najniższy od 4 lat poziom względem dolara amerykańskiego. Nagła zmiana stóp procentowych dla japońskiej waluty (w wyniku podniesienia stóp w Japonii w związku z panującym tam ożywieniem gospodarczym) mogłaby wywołać kryzys finansowy. Według Barclays Capital spekulacyjne transakcje typu carry trade osiągnęły najwyższy poziom od czasu kryzysu w Rosji w 1998 r. |
| --- | --- |

—

Fundusze hedgingowe prowadzą również działalność w segmencie transakcji typu carry trade, polegających na pożyczaniu środków w niskooprocentowanych walutach (takich jak jen lub frank szwajcarski) i ich inwestowaniu w walutach o wyższej stopie oprocentowania (np. w dolarach australijskich). Coraz więcej banków, np. Bank Rozliczeń Międzynarodowych, oraz ekonomistów jest przekonanych, że ta niezwykle dochodowa dla funduszy hedgingowych działalność jest jednym z czynników wpływających na słabą pozycję jena, który na koniec stycznia osiągnął najniższy od 4 lat poziom względem dolara amerykańskiego. Nagła zmiana stóp procentowych dla japońskiej waluty (w wyniku podniesienia stóp w Japonii w związku z panującym tam ożywieniem gospodarczym) mogłaby wywołać kryzys finansowy. Według Barclays Capital spekulacyjne transakcje typu carry trade osiągnęły najwyższy poziom od czasu kryzysu w Rosji w 1998 r.

| 7.5 | Instrumenty pochodne pozwalają bankom na wyprowadzenie ryzyka z własnego bilansu poprzez jego przekształcenie w skomplikowane produkty finansowe będące przedmiotem transakcji. W ten sposób ryzyko zostaje rozdrobnione, ale jednocześnie rozproszone w całej gospodarce wśród podmiotów, które nie zawsze podlegają regułom ostrożnościowym. |
| --- | --- |

7.5

Instrumenty pochodne pozwalają bankom na wyprowadzenie ryzyka z własnego bilansu poprzez jego przekształcenie w skomplikowane produkty finansowe będące przedmiotem transakcji. W ten sposób ryzyko zostaje rozdrobnione, ale jednocześnie rozproszone w całej gospodarce wśród podmiotów, które nie zawsze podlegają regułom ostrożnościowym.

| 7.5.1 | Mimo że statystyczne prawdopodobieństwo załamania się rynków finansowych ze skutkami dla całego systemu zostało z biegiem czasu ograniczone, kryzys jest nadal możliwy, a straty byłyby bardziej odczuwalne niż w przeszłości przede wszystkim ze względu na ściślejsze powiązania między instytucjami i rynkami wynikające z innowacji finansowych, które umożliwiły pełniejszą integrację rynków, oraz z transakcji połączenia i przejęcia w sektorach: bankowym i ubezpieczeniowym (35). |
| --- | --- |

7.5.1

Mimo że statystyczne prawdopodobieństwo załamania się rynków finansowych ze skutkami dla całego systemu zostało z biegiem czasu ograniczone, kryzys jest nadal możliwy, a straty byłyby bardziej odczuwalne niż w przeszłości przede wszystkim ze względu na ściślejsze powiązania między instytucjami i rynkami wynikające z innowacji finansowych, które umożliwiły pełniejszą integrację rynków, oraz z transakcji połączenia i przejęcia w sektorach: bankowym i ubezpieczeniowym (35).

| 7.5.2 | Ze względu na efekt dźwigni, który został w ostatnich latach ograniczony i który z definicji nie jest wykazywany w bilansie, nie można oszacować, jakie kwoty faktycznie wchodzą w grę i na jakie ryzyko narażona jest gospodarka. |
| --- | --- |

7.5.2

Ze względu na efekt dźwigni, który został w ostatnich latach ograniczony i który z definicji nie jest wykazywany w bilansie, nie można oszacować, jakie kwoty faktycznie wchodzą w grę i na jakie ryzyko narażona jest gospodarka.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Przegląd jednolitego rynku, EKES-INT/332.

1

(2)  Dyrektywa Rady nr 85/611/EWG z 20 grudnia 1985 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) — Dz.Urz. L 375 z 31.12.1985 s. 3-18.

2

(3)  Jak okazało się podczas konferencji zorganizowanej w marcu 2007 przez Komisję Europejską na temat „Increasing financial capability”, raport Sandlera przedstawiony przez kanclerza skarbu Gordona Browna zawiera wiele interesujących refleksji.

3

(4)  Zob. zwłaszcza działania prowadzone w ramach UNEPFI (United Nations Environment Programme Finance Initiative), w tym raport „A legal framework for the integration of environmental, social and governance issues into institutionnal investment” (2005).

4

(5)  Zob. zwłaszcza działania prowadzone w ramach UNEPFI (United Nations Environment Programme Finance Initiative), w tym raport „A legal framework for the integration of environmental, social and governance issues into institutionnal investment” (2005).

5

(6)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2002/14/WE z dnia 11 marca 2002 r. ustanawiająca ogólne ramowe warunki informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami we Wspólnocie Europejskiej — Wspólna deklaracja Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji w sprawie reprezentacji pracowników — Dz. Urz. L 80 z 23.3.2002, s. 29-34.

6

(7)  Dyrektywa Rady 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub zakładów — Dz.Urz. L 82 z 22.3.2001, s. 16-20.

7

(8)  Zob. m.in. Dz.U. C 309 z 16 grudnia 2006 r., »Przyszłość usług użyteczności publicznej«.

8

(9)  „Jeżeli, w wyjątkowych okolicznościach, przepływ kapitału do lub z państw trzecich powoduje lub może spowodować poważne trudności w funkcjonowaniu unii gospodarczej i walutowej, Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną na wniosek Komisji i po konsultacji z EBC, może podjąć wobec państw trzecich środki ochronne na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, o ile środki te są bezwzględnie konieczne”.

9

(10)  Z czego 8 to transakcje międzynarodowej wymiany handlowej.

10

Źródło: François Morin, Le Nouveau mur de l'argent: Essai sur la finance globalisée, 2006.

(11)  Oto w uproszczeniu kilka cech, które pozwalają odróżnić fundusze hedgingowe od funduszy PE: fundusze hedgingowe opierają się na aktywach zbywalnych: akcjach, lecz także surowcach, kredytowych instrumentach pochodnych itp. Stosują różnego typu strategie, aby osiągnąć cel, którym jest zysk w wartościach bezwzględnych. Kiedy inwestują w przedsiębiorstwo zadowalają się niewielkim procentem udziałów, ale prowadzą aktywne działania w celu uzyskania wpływu na decyzje podejmowane w przedsiębiorstwie. Fundusze PE zmierzają do pozyskania wartości i zasadniczo przeprowadzają wykup przedsiębiorstwa wspomagany dźwignią finansową. Przedsiębiorstwo wycofane z giełdy nie podlega już obowiązkowi udzielania informacji. Po dogłębnym zrestrukturyzowaniu przedsiębiorstwa, fundusze te wycofują z niego po kilku latach swój kapitał.

11

(12)  M. Aglieta „The surge in private equity”, 2007.

12

(13)  James Shinn, „Private profit or public purpose? Shallow convergence on the shareholder model”, Princeton University, 2001. Badania dotyczą 14 krajów: Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Belgii, Francji, Niemiec, Włoch, Niderlandów, Hiszpanii, Chin, Korei Południowej, Malezji, Singapuru i Tajwanu; Roger M.Baker, „Insiders, outsiders, and change in European corporate gouvernance”, University of Oxford, 2006.

13

(14)  J. Peyrelevade, „Le capitalisme total”, 2005, s. 39-42.

14

(15)  BIPE, op cit. Udział oszczędności gospodarstw domowych zainwestowanych w akcje, fundusze powiernicze, ubezpieczenia na życie i programy emerytalne wzrósł przeszło dwukrotnie w Niemczech, Włoszech i Francji w latach 1980-1998, osiągając niemal 50 % w pierwszych dwóch krajach i 66 % w trzecim. W Wielkiej Brytanii,, mimo iż początkowy poziom był wyższy, udział tych produktów wzrósł z 52 % do 76 %.

15

(16)  BIPE, „La montée en puissance des investisseurs institutionnels: implications réglementaires. Etude réalisée pour le Sénat Francis”, styczeń 2003.

16

(17)  Patrz zwłaszcza S. M. Bilger i K. F. Hallock „Mass layoffs and CEO turnov”, 2005 oraz Chicago Fed Letter „Assessing the impact of job loss on workers and firms”, kwiecień 2006.

17

(18)  Ministerstwo Podatków, Dania, „Status pa SKATs kontrolindsats verdrrorende kapitalfondes overtagelse af 7 danske koncerner”, marzec 2007.

18

(19)  Watson Wyatt, „Corporate directors give executive pay model mixed reviews”, czerwiec 2006.

19

(20)  D. Plihon, „Précarité et flexibilité du travail, avatars de la mondialisation du capital”, 2006.

20

(21)  COM(2003) 728 final „Amélioration de la qualité de l'emploi: un examen des derniers progrčs accomplis” [Poprawa jakości zatrudnienia: analiza niedawno osiągniętych postępów].

21

(22)  Zważywszy, że kapitał ludzki jest coraz częściej wskazywany jako czynnik sprzyjający konkurencyjności w gospodarce opartej na wiedzy, zadziwia fakt, że nie jest on uwzględniany wśród aktywów w bilansie przedsiębiorstwa.

22

(23)  Europejskie Obserwatorium Warunków Pracy, Fourth European Working Conditions Survey, 2007, s. 49.

23

(24)  Patrz punkt 6.4 i kolejne.

24

(25)  Europejskie Obserwatorium Warunków Pracy, Fundacja Dublińska, Fourth European Working Conditions Survey, 2007, s. 49.

25

(26)  Komisja Europejska, „The contribution of labour cost developments to price stability and competitiveness adjustment in the Euro Area” in Quarterly Report on the Euro Area, volume 6 no 1, 2007. [Wpływ zmian w kosztach pracy na stabilność cen i na dostosowania w zakresie konkurencyjności w strefie euro].

26

o

(27)  Patrz prowadzone co trzy lata ankiety „US Survey of Consumer Finances”.

27

(28)  Dystrybucja dochodów w kolejności rosnącej w podziale na 5 części zawierające tę samą liczbę obserwacji.

28

(29)  Niedawno prowadzone badania zwrócono w tym kierunku. Wskazują na to najnowsze opracowania, między innymi T. Piketty, E. Saez, „The evolution of top incomes: a historical and international Perspective”, American Economic Review, 2006.

29

(30)  Deutsche Bank Research, „Private equity in Europe”, styczeń 2005 r.

30

(31)  „The McKinsey Quarterly”, „Competitive advantage from better interactions”, 2006 r., nr 2.

31

(32)  Adrian Blundell-Wignall, „Private Equity Trends and Issues”, OCDE, 2007.

32

(33)  B. Carayon, „Patriotisme économique: de la guerre à la paix économique”, 2006, s. 119.

33

(34)  Komisja Skarbu Izby Gmin: „Private equity: tenth report of session 2006-07”.

34

(35)  „Financial Times”, 30 stycznia 2007 r.

35

---

ZAŁĄCZNIK

do opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Poprawki odrzucone

Następujące poprawki, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty (art.54 ust.3 regulaminu wewnętrznego):

Punkty 5.1 i 2.1.1

Zastąpić punkty 5.1 oraz 5.1.1 następującym punktem 5.1:

| 5.1 | Z jednej strony, o ile dawniej wysokie wynagrodzenia wypłacane akcjonariuszom uzasadniano często ryzykiem związanym z transakcjami, w które angażują swój kapitał, wydarzenia ostatnich lat wystawiły ten argument na ciężką próbę. |
| --- | --- |

5.1

| 5.1.1 | Odpowiedzialność jest bowiem ograniczona do wysokości wkładu, zaś zbywalny charakter aktywów związany z coraz większym upłynnieniem rynków finansowych i giełdowych, dzięki nowym technologiom i ich globalizacji, znacznie zmniejsza ponoszone ryzyko, zapewniając inwestorom nieporównanie szersze możliwości ewentualnego wycofania się i dywersyfikacji. |
| --- | --- |

5.1.1

| 5.1 | Wynagrodzenia wypłacane akcjonariuszom powinny być zależne od wyników osiąganych przez przedsiębiorstwa. |
| --- | --- |

5.1

Uzasadnienie

Obydwa punkty wydają się zbyt krytyczne, jeśli chodzi o ważną rolę akcjonariuszy w rozwoju przedsiębiorstw. Stwierdzenie, że „odpowiedzialność jest bowiem ograniczona do wysokości wkładu” pomniejsza ryzyko związane z inwestowaniem na rynkach finansowych i giełdowych. Niedawny kryzys na tych rynkach zadaje również kłam stwierdzeniu, że nowe technologie i ich globalizacja zmniejszają ponoszone ryzyko. Ograniczenie wynagrodzeń akcjonariuszy może mieć negatywne skutki dla ewolucji rynków giełdowych.

Wynik głosowania

Za: 65

Przeciw: 70

Wstrzymało się: 13

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/106 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/106

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: „Polityka gospodarcza na rzecz europejskiej strategii przemysłowej”

(2008/C 10/24)

Dnia 17 stycznia 2007 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie: „Polityka gospodarcza na rzecz europejskiej strategii przemysłowej”.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 4 września 2007 r. Sprawozdawcą była Susanna FLORIO.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z dnia 26 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 129 do 2 — 5 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1 | Wzrost, innowacja i zatrudnienie — cele wysunięte ponownie na pierwszy plan przez agendę lizbońską wiosną 2000 r. — są ściśle połączone z dowartościowaniem i uwypukleniem znaczenia roli polityki przemysłowej w Europie. Dbając o przestrzeganie paktu na rzecz stabilności i wzrostu oraz o umacnianie jednolitego rynku, należy wprowadzić formy koordynacji pozwalające przemysłowi europejskiemu na odgrywanie głównej roli wobec wyzwań narzuconych przez globalizację.
  Wśród strategicznych celów należy wskazać w istocie sektory priorytetowe dla interesów Wspólnoty lub interesów ponadnarodowych i wspierać je przy pomocy odpowiednich narzędzi ekonomicznych. Opracowanie średnio- i długookresowych strategii przemysłowych należy przede wszystkim do sfery europejskiej, natomiast ich konkretne zastosowanie i realizacja leżą w kompetencjach państw członkowskich.
  Wspólna waluta oraz jednolity rynek to niezwykłe narzędzia, ale nie cele same w sobie. Cele zostały wyznaczone w traktacie: postęp gospodarczy i społeczny oraz wysoki poziom zatrudnienia.
  W oparciu o te przesłanki Komitet uważa, że w dziedzinie polityki gospodarczej sprzyjającej europejskiej strategii przemysłowej należy się skoncentrować na następujących obszarach: |
| --- | --- |

1.1

Wzrost, innowacja i zatrudnienie — cele wysunięte ponownie na pierwszy plan przez agendę lizbońską wiosną 2000 r. — są ściśle połączone z dowartościowaniem i uwypukleniem znaczenia roli polityki przemysłowej w Europie. Dbając o przestrzeganie paktu na rzecz stabilności i wzrostu oraz o umacnianie jednolitego rynku, należy wprowadzić formy koordynacji pozwalające przemysłowi europejskiemu na odgrywanie głównej roli wobec wyzwań narzuconych przez globalizację.

Wśród strategicznych celów należy wskazać w istocie sektory priorytetowe dla interesów Wspólnoty lub interesów ponadnarodowych i wspierać je przy pomocy odpowiednich narzędzi ekonomicznych. Opracowanie średnio- i długookresowych strategii przemysłowych należy przede wszystkim do sfery europejskiej, natomiast ich konkretne zastosowanie i realizacja leżą w kompetencjach państw członkowskich.

Wspólna waluta oraz jednolity rynek to niezwykłe narzędzia, ale nie cele same w sobie. Cele zostały wyznaczone w traktacie: postęp gospodarczy i społeczny oraz wysoki poziom zatrudnienia.

W oparciu o te przesłanki Komitet uważa, że w dziedzinie polityki gospodarczej sprzyjającej europejskiej strategii przemysłowej należy się skoncentrować na następujących obszarach:

| 1.2 | Ogólne wytyczne polityki gospodarczej (OWPG) i agenda lizbońska. Choć ogólne wytyczne polityki gospodarczej (OWPG) stanowią narzędzia ukierunkowujące i koordynujące politykę gospodarczą, powinny w większym stopniu łączyć się z inicjatywami agendy lizbońskiej i przewidywać inwestycje w innowacje oraz w nowe technologie w sektorze przemysłowym, przy uwzględnieniu sytuacji gospodarczej każdego z państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.2

Ogólne wytyczne polityki gospodarczej (OWPG) i agenda lizbońska. Choć ogólne wytyczne polityki gospodarczej (OWPG) stanowią narzędzia ukierunkowujące i koordynujące politykę gospodarczą, powinny w większym stopniu łączyć się z inicjatywami agendy lizbońskiej i przewidywać inwestycje w innowacje oraz w nowe technologie w sektorze przemysłowym, przy uwzględnieniu sytuacji gospodarczej każdego z państw członkowskich.

| 1.3 | Rola i polityka Europejskiego Banku Centralnego. Głównymi celami polityki EBC są kontrolowanie inflacji i utrzymywanie stabilności cen. Realizacja tych celów może niekiedy prowadzić do zahamowania inwestycji. Nie zapominając o swoich celach priorytetowych, EBC mógłby w miarę możliwości prowadzić bardziej elastyczną politykę pieniężną, aby stymulować inwestycje. |
| --- | --- |

1.3

Rola i polityka Europejskiego Banku Centralnego. Głównymi celami polityki EBC są kontrolowanie inflacji i utrzymywanie stabilności cen. Realizacja tych celów może niekiedy prowadzić do zahamowania inwestycji. Nie zapominając o swoich celach priorytetowych, EBC mógłby w miarę możliwości prowadzić bardziej elastyczną politykę pieniężną, aby stymulować inwestycje.

| 1.4 | Rola Europejskiego Banku Inwestycyjnego. EBI powinien przyczyniać się w sposób decydujący do spójności gospodarczej i społecznej oraz wspierać rozwój przemysłowy poprzez zachęty na rzecz badań i rozwoju. Jednocześnie Komisja powinna opracować nowe narzędzia polityki makroekonomicznej w celu pobudzania rozwoju i wzrostu w przemyśle. |
| --- | --- |

1.4

Rola Europejskiego Banku Inwestycyjnego. EBI powinien przyczyniać się w sposób decydujący do spójności gospodarczej i społecznej oraz wspierać rozwój przemysłowy poprzez zachęty na rzecz badań i rozwoju. Jednocześnie Komisja powinna opracować nowe narzędzia polityki makroekonomicznej w celu pobudzania rozwoju i wzrostu w przemyśle.

| 1.5 | Potrzeba lepszej polityki podatkowej. W zakresie polityki podatkowej należy z jednej strony ograniczać obciążenia administracyjne, w szczególności wobec MŚP. Z drugiej strony instrumenty podatkowe powinny przełożyć się na zachęty dla przedsiębiorstw do inwestowania w obszarze badań i rozwoju. |
| --- | --- |

1.5

Potrzeba lepszej polityki podatkowej. W zakresie polityki podatkowej należy z jednej strony ograniczać obciążenia administracyjne, w szczególności wobec MŚP. Z drugiej strony instrumenty podatkowe powinny przełożyć się na zachęty dla przedsiębiorstw do inwestowania w obszarze badań i rozwoju.

| 1.6 | Ryzyko przypisywania przez przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia aktywności na rynkach finansowych
   (1)
  przy jednoczesnym braku regulacji w tym zakresie. Nadmierne znaczenie przypisywane przez przedsiębiorstwa aktywności na rynkach finansowych i coraz częstsze występowanie w przemyśle inwestycji czysto spekulacyjnych stanowi zagrożenie dla struktury przemysłowej, gdyż często ma to niekorzystny wpływ na produkcję, zatrudnienie i spójność społeczną i dlatego trzeba będzie przyjąć instrumenty skutecznie regulujące przenikanie świata finansowego do działalności przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.6

Ryzyko przypisywania przez przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia aktywności na rynkach finansowych
   (1)
  przy jednoczesnym braku regulacji w tym zakresie. Nadmierne znaczenie przypisywane przez przedsiębiorstwa aktywności na rynkach finansowych i coraz częstsze występowanie w przemyśle inwestycji czysto spekulacyjnych stanowi zagrożenie dla struktury przemysłowej, gdyż często ma to niekorzystny wpływ na produkcję, zatrudnienie i spójność społeczną i dlatego trzeba będzie przyjąć instrumenty skutecznie regulujące przenikanie świata finansowego do działalności przedsiębiorstw.

| 1.7 | Ożywienie europejskiego modelu przemysłowego. Jednym ze sposobów przeciwdziałania upadkowi przemysłu i delokalizacji jest ożywienie europejskiego modelu przemysłowego charakteryzującego się istnieniem wysoko rozwiniętych okręgów i sektorów. W każdym razie struktura przemysłowa wymaga infrastruktury materialnej i niematerialnej. W interesie całej UE leży finansowanie takich projektów.
  Ponadto zważywszy, że usługi odgrywają główną rolę w gospodarce europejskiej, potrzebne jest współdziałanie między nimi i przedsiębiorstwami przemysłowymi: dla tych ostatnich usługi, a szczególnie usługi wspierające produkcję, stanowią prawdziwą ożywczą siłę działalności. Natomiast usługi dla przedsiębiorstw podupadłyby zupełnie będąc pozbawione dynamiki i żywotności branży przemysłowej. |
| --- | --- |

1.7

Ożywienie europejskiego modelu przemysłowego. Jednym ze sposobów przeciwdziałania upadkowi przemysłu i delokalizacji jest ożywienie europejskiego modelu przemysłowego charakteryzującego się istnieniem wysoko rozwiniętych okręgów i sektorów. W każdym razie struktura przemysłowa wymaga infrastruktury materialnej i niematerialnej. W interesie całej UE leży finansowanie takich projektów.

Ponadto zważywszy, że usługi odgrywają główną rolę w gospodarce europejskiej, potrzebne jest współdziałanie między nimi i przedsiębiorstwami przemysłowymi: dla tych ostatnich usługi, a szczególnie usługi wspierające produkcję, stanowią prawdziwą ożywczą siłę działalności. Natomiast usługi dla przedsiębiorstw podupadłyby zupełnie będąc pozbawione dynamiki i żywotności branży przemysłowej.

| 1.8 | Badania, rozwój i własność intelektualna. To oczywiste, że należy zwiększać inwestycje w badania i rozwój oraz poprawiać wyniki, gdyż obecnie są one bardzo dalekie od osiągnięcia celów wyznaczonych w agendzie lizbońskiej. Również pod tym względem należy zwiększyć zaangażowanie gospodarcze ze strony UE. Nowa strategia przemysłowa będzie musiała uwzględniać w inwestycjach przeznaczonych na badania nowe cele, które UE wyznaczyła sobie w zakresie emisji dwutlenku węgla. Obrona praw własności intelektualnej jest również istotna ze względu na konkurencyjność i zdolność do innowacji europejskiego przemysłu i należy ją zagwarantować przy pomocy odpowiednich instrumentów wspólnotowych. |
| --- | --- |

1.8

Badania, rozwój i własność intelektualna. To oczywiste, że należy zwiększać inwestycje w badania i rozwój oraz poprawiać wyniki, gdyż obecnie są one bardzo dalekie od osiągnięcia celów wyznaczonych w agendzie lizbońskiej. Również pod tym względem należy zwiększyć zaangażowanie gospodarcze ze strony UE. Nowa strategia przemysłowa będzie musiała uwzględniać w inwestycjach przeznaczonych na badania nowe cele, które UE wyznaczyła sobie w zakresie emisji dwutlenku węgla. Obrona praw własności intelektualnej jest również istotna ze względu na konkurencyjność i zdolność do innowacji europejskiego przemysłu i należy ją zagwarantować przy pomocy odpowiednich instrumentów wspólnotowych.

| 1.9 | Kształcenie i przemysł. Trudno przecenić znaczenie wzajemnych zależności i powiązań pomiędzy środowiskiem biznesowym a szkolnictwem. Szkoły, uniwersytety i uczelnie wyższe muszą być świadome konieczności umożliwienia studentom uzyskania kwalifikacji odpowiadających potrzebom przedsiębiorstw. Same przedsiębiorstwa powinny informować instytucje oświatowe o swoich wymaganiach. Jednym ze sposobów zacieśniania więzi jest tworzenie parków biznesu na terenach uczelni, jak również docenienie roli europejskich ośrodków doskonałości, a z drugiej strony Europejskiego Instytutu Technologii. |
| --- | --- |

1.9

Kształcenie i przemysł. Trudno przecenić znaczenie wzajemnych zależności i powiązań pomiędzy środowiskiem biznesowym a szkolnictwem. Szkoły, uniwersytety i uczelnie wyższe muszą być świadome konieczności umożliwienia studentom uzyskania kwalifikacji odpowiadających potrzebom przedsiębiorstw. Same przedsiębiorstwa powinny informować instytucje oświatowe o swoich wymaganiach. Jednym ze sposobów zacieśniania więzi jest tworzenie parków biznesu na terenach uczelni, jak również docenienie roli europejskich ośrodków doskonałości, a z drugiej strony Europejskiego Instytutu Technologii.

| 1.10 | Dialog społeczny — ustalenie synergii i zaangażowanie wszystkich stron zainteresowanych pozytywnym wynikiem zmian strukturalnych może ułatwić społeczną akceptację zmian w przemyśle, o ile zagwarantowany jest stały udział partnerów społecznych na etapie przewidywania zmian i zarządzania nimi, oraz gdy konsekwentnie dąży się do dwóch celów — do zapewnienia konkurencyjności przedsiębiorstw i do złagodzenia negatywnych skutków społecznych. W regionach przygranicznych można by ułatwiać przeprowadzanie zmian poprzez konkretną realizację opcjonalnego ponadnarodowego systemu w negocjacjach zbiorowych, zapowiedzianego w agendzie społecznej na lata 2005-2010. Europejskie rady zakładowe (CEE) mają również zadanie do wypełnienia: powinny czuwać nad budowaniem kompetencji uczestniczących w nich osób, aby rady mogły odegrać swą rolę jako pierwszoplanowi uczestnicy procesu konsultacji i dialogu (2). |
| --- | --- |

1.10

Dialog społeczny — ustalenie synergii i zaangażowanie wszystkich stron zainteresowanych pozytywnym wynikiem zmian strukturalnych może ułatwić społeczną akceptację zmian w przemyśle, o ile zagwarantowany jest stały udział partnerów społecznych na etapie przewidywania zmian i zarządzania nimi, oraz gdy konsekwentnie dąży się do dwóch celów — do zapewnienia konkurencyjności przedsiębiorstw i do złagodzenia negatywnych skutków społecznych. W regionach przygranicznych można by ułatwiać przeprowadzanie zmian poprzez konkretną realizację opcjonalnego ponadnarodowego systemu w negocjacjach zbiorowych, zapowiedzianego w agendzie społecznej na lata 2005-2010. Europejskie rady zakładowe (CEE) mają również zadanie do wypełnienia: powinny czuwać nad budowaniem kompetencji uczestniczących w nich osób, aby rady mogły odegrać swą rolę jako pierwszoplanowi uczestnicy procesu konsultacji i dialogu (2).

2.   Wstęp

| 2.1 | Podstawę prawną wspólnotowej polityki przemysłowej stanowi art. 157 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (3) i jest ona przywoływana w wielu późniejszych ważnych dokumentach. Stały punkt odniesienia w historii europejskiej polityki przemysłowej to już dawno opublikowany komunikat Komisji Europejskiej „Polityka przemysłowa w otwartym i konkurencyjnym otoczeniu: wytyczne dla podejścia wspólnotowego” (4). Po nim pojawiły się kolejne (5): komunikat Komisji „Polityka przemysłowa w rozszerzonej Europie” (6), który zajmował się szansami pojawiającymi się w związku z planowanym rozszerzeniem Unii Europejskiej oraz jego konsekwencjami. Z późniejszych dokumentów należy wspomnieć o komunikatach Komisji „Pewne zasadnicze zagadnienia w zakresie konkurencyjności europejskiej” (7) oraz „Wspieranie przemian strukturalnych: polityka przemysłowa dla rozszerzonej Europy” (8). Jeszcze nowszym dokumentem jest komunikat „Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: ramy polityczne dla wzmocnienia przemysłu UE — w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej” (9), po którym opublikowano przegląd śródokresowy polityki przemysłowej (10). |
| --- | --- |

2.1

Podstawę prawną wspólnotowej polityki przemysłowej stanowi art. 157 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (3) i jest ona przywoływana w wielu późniejszych ważnych dokumentach. Stały punkt odniesienia w historii europejskiej polityki przemysłowej to już dawno opublikowany komunikat Komisji Europejskiej „Polityka przemysłowa w otwartym i konkurencyjnym otoczeniu: wytyczne dla podejścia wspólnotowego” (4). Po nim pojawiły się kolejne (5): komunikat Komisji „Polityka przemysłowa w rozszerzonej Europie” (6), który zajmował się szansami pojawiającymi się w związku z planowanym rozszerzeniem Unii Europejskiej oraz jego konsekwencjami. Z późniejszych dokumentów należy wspomnieć o komunikatach Komisji „Pewne zasadnicze zagadnienia w zakresie konkurencyjności europejskiej” (7) oraz „Wspieranie przemian strukturalnych: polityka przemysłowa dla rozszerzonej Europy” (8). Jeszcze nowszym dokumentem jest komunikat „Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: ramy polityczne dla wzmocnienia przemysłu UE — w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej” (9), po którym opublikowano przegląd śródokresowy polityki przemysłowej (10).

| 2.2 | Wprowadzenie wspólnej waluty euro doprowadziło do porozumienia w sprawie paktu na rzecz stabilności i wzrostu między państwami przystępującymi do strefy euro, stwarzając ponownie potrzebę lepszej koordynacji krajowych kierunków polityki gospodarczej, szczególnie w dziedzinie polityki budżetowej.
  Rozszerzenie o nowe państwa Europy Środkowo-Wschodniej stanowi jednakże istotne wyzwanie dla przyszłości Europy i oznacza konieczność przezwyciężenia wciąż istniejących różnic między poszczególnymi obszarami gospodarczymi, społecznymi i produkcyjnymi.
  Za pomocą polityki wspólnotowej osiągnięto istotne cele przede wszystkim w zakresie konsolidacji rynku wewnętrznego i — ostatnio — swobodnego przepływu usług.
  Uwaga poświęcana wszystkim tym priorytetom (przestrzeganie kryteriów z Maastricht, regulacja rynku wewnętrznego, szczególnie różniące się warunki gospodarczo-produkcyjne) spowodowała zaniedbanie polityki wsparcia dla potencjału przemysłowego UE. |
| --- | --- |

2.2

Wprowadzenie wspólnej waluty euro doprowadziło do porozumienia w sprawie paktu na rzecz stabilności i wzrostu między państwami przystępującymi do strefy euro, stwarzając ponownie potrzebę lepszej koordynacji krajowych kierunków polityki gospodarczej, szczególnie w dziedzinie polityki budżetowej.

Rozszerzenie o nowe państwa Europy Środkowo-Wschodniej stanowi jednakże istotne wyzwanie dla przyszłości Europy i oznacza konieczność przezwyciężenia wciąż istniejących różnic między poszczególnymi obszarami gospodarczymi, społecznymi i produkcyjnymi.

Za pomocą polityki wspólnotowej osiągnięto istotne cele przede wszystkim w zakresie konsolidacji rynku wewnętrznego i — ostatnio — swobodnego przepływu usług.

Uwaga poświęcana wszystkim tym priorytetom (przestrzeganie kryteriów z Maastricht, regulacja rynku wewnętrznego, szczególnie różniące się warunki gospodarczo-produkcyjne) spowodowała zaniedbanie polityki wsparcia dla potencjału przemysłowego UE.

| 2.3 | W takim kontekście polityka przemysłowa miała mniejsze znaczenie w strategii na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Sytuacja ta była wynikiem decyzji, by pozostawić prawie całkowicie w gestii państw członkowskich zadanie ustalania wytycznych w tym sektorze, czego wynikiem były niewielkie osiągnięcia w zakresie porozumień ponadnarodowych oraz rzadkie przejawy koordynacji wewnątrz Unii Europejskiej. Pomimo tego, że w ciągu ostatnich 25 lat pojawiły się dokumenty i zobowiązania mówiące o wypracowaniu dla Unii polityki przemysłowej pozwalającej na dotrzymanie kroku wielkim światowym potęgom gospodarczym, często odnosi się wrażenie, że przeważały interesy krajowe. Wiele uczyniono dla przyspieszenia prywatyzacji i liberalizacji, które uznano za najlepsze bodźce wzrostu gospodarczego, a zaniedbano wspólnotową politykę wsparcia dla branży przemysłowej i wytwórczej. |
| --- | --- |

2.3

W takim kontekście polityka przemysłowa miała mniejsze znaczenie w strategii na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Sytuacja ta była wynikiem decyzji, by pozostawić prawie całkowicie w gestii państw członkowskich zadanie ustalania wytycznych w tym sektorze, czego wynikiem były niewielkie osiągnięcia w zakresie porozumień ponadnarodowych oraz rzadkie przejawy koordynacji wewnątrz Unii Europejskiej. Pomimo tego, że w ciągu ostatnich 25 lat pojawiły się dokumenty i zobowiązania mówiące o wypracowaniu dla Unii polityki przemysłowej pozwalającej na dotrzymanie kroku wielkim światowym potęgom gospodarczym, często odnosi się wrażenie, że przeważały interesy krajowe. Wiele uczyniono dla przyspieszenia prywatyzacji i liberalizacji, które uznano za najlepsze bodźce wzrostu gospodarczego, a zaniedbano wspólnotową politykę wsparcia dla branży przemysłowej i wytwórczej.

| 2.4 | W dzisiejszej zglobalizowanej gospodarce coraz większej wagi nabiera zdolność określenia, jakie europejskie strategie przemysłowe mogą okazać się najodpowiedniejsze, by stawić czoła rywalizacji światowej nie tylko z takimi gigantami gospodarczymi, jak USA i Japonia, ale również ze wschodzącymi potęgami azjatyckimi, między innymi Chinami i Indiami. Potrzebne są zatem narzędzia wspólnotowe pozwalające skutecznie reagować na wyzwania narzucone przez resztę świata i odgrywać rolę lidera, a nie tylko naśladowcy w strategicznych sektorach. |
| --- | --- |

2.4

W dzisiejszej zglobalizowanej gospodarce coraz większej wagi nabiera zdolność określenia, jakie europejskie strategie przemysłowe mogą okazać się najodpowiedniejsze, by stawić czoła rywalizacji światowej nie tylko z takimi gigantami gospodarczymi, jak USA i Japonia, ale również ze wschodzącymi potęgami azjatyckimi, między innymi Chinami i Indiami. Potrzebne są zatem narzędzia wspólnotowe pozwalające skutecznie reagować na wyzwania narzucone przez resztę świata i odgrywać rolę lidera, a nie tylko naśladowcy w strategicznych sektorach.

| 2.5 | Natomiast na arenie europejskiej w ostatnich latach jesteśmy świadkami tendencji do renacjonalizacji polityki przemysłowej, szczególnie w pewnych strategicznych sektorach, jak na przykład sektor energetyczny. W wielu przypadkach istnieje ryzyko, że skłonność do preferowania wiodących przedsiębiorstw krajowych raczej niż europejskich, szczególnie w sektorach wymagających poszerzania rynków i zwiększania inwestycji, będzie działać na niekorzyść interesów narodowych państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.5

Natomiast na arenie europejskiej w ostatnich latach jesteśmy świadkami tendencji do renacjonalizacji polityki przemysłowej, szczególnie w pewnych strategicznych sektorach, jak na przykład sektor energetyczny. W wielu przypadkach istnieje ryzyko, że skłonność do preferowania wiodących przedsiębiorstw krajowych raczej niż europejskich, szczególnie w sektorach wymagających poszerzania rynków i zwiększania inwestycji, będzie działać na niekorzyść interesów narodowych państw członkowskich.

| 2.6 | Strategie przemysłowe krótko- i średnioterminowe oraz wspierająca je polityka gospodarcza należą do sfery europejskiej z zastrzeżeniem, że realizacja tej polityki oraz przekładanie jej na decyzje dostosowane do warunków krajowych leży wyłącznie w kompetencjach państw członkowskich. |
| --- | --- |

2.6

Strategie przemysłowe krótko- i średnioterminowe oraz wspierająca je polityka gospodarcza należą do sfery europejskiej z zastrzeżeniem, że realizacja tej polityki oraz przekładanie jej na decyzje dostosowane do warunków krajowych leży wyłącznie w kompetencjach państw członkowskich.

| 2.7 | Ze względu na pojawienie się na arenie światowej nowych potęg gospodarczych, bardziej konkurencyjnych pod względem produkcji wymagającej dużego nakładu siły roboczej, europejska strategia przemysłowa musi bezwzględnie skoncentrować się na produkcji wysokiej jakości. Trzeba nie tylko umiejętnie przewidzieć, które sektory staną się wiodącymi w zakresie innowacyjnej i dobrej jakościowo produkcji wysokiej technologii, ale również określić, jakie narzędzia gospodarcze można oddać do dyspozycji branży przemysłowej i wytwórczej reprezentującej interesy całej Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

2.7

Ze względu na pojawienie się na arenie światowej nowych potęg gospodarczych, bardziej konkurencyjnych pod względem produkcji wymagającej dużego nakładu siły roboczej, europejska strategia przemysłowa musi bezwzględnie skoncentrować się na produkcji wysokiej jakości. Trzeba nie tylko umiejętnie przewidzieć, które sektory staną się wiodącymi w zakresie innowacyjnej i dobrej jakościowo produkcji wysokiej technologii, ale również określić, jakie narzędzia gospodarcze można oddać do dyspozycji branży przemysłowej i wytwórczej reprezentującej interesy całej Unii Europejskiej.

3.   Działajmy na rzecz ożywienia polityki gospodarczej Unii Europejskiej!

| 3.1 | Wspólny rynek UE, od momentu jego powstania, stał się prawdziwą siła napędową integracji europejskiej i wzrostu gospodarczego. Euro, jako wspólna waluta, dodatkowo wzmocniło rolę wspólnego rynku, przyczyniając się do przyspieszenia wymiany handlowej i zwiększenia jej bezpieczeństwa oraz do rozwoju konkurencji. Jednak tak wspólny rynek, jak i euro są tylko narzędziami, a nie celami samymi w sobie. Cele zostały wyznaczone w traktacie i podkreślone w konkluzjach Rady z 21-22 czerwca 2007 r.: postęp gospodarczy, spójność społeczna oraz wysoki poziom zatrudnienia. |
| --- | --- |

3.1

Wspólny rynek UE, od momentu jego powstania, stał się prawdziwą siła napędową integracji europejskiej i wzrostu gospodarczego. Euro, jako wspólna waluta, dodatkowo wzmocniło rolę wspólnego rynku, przyczyniając się do przyspieszenia wymiany handlowej i zwiększenia jej bezpieczeństwa oraz do rozwoju konkurencji. Jednak tak wspólny rynek, jak i euro są tylko narzędziami, a nie celami samymi w sobie. Cele zostały wyznaczone w traktacie i podkreślone w konkluzjach Rady z 21-22 czerwca 2007 r.: postęp gospodarczy, spójność społeczna oraz wysoki poziom zatrudnienia.

| 3.2 | W gospodarce europejskiej w drugim półroczu 2004 r., po zachęcających wynikach w drugiej połowie 2003 r., mogliśmy zaobserwować spowolnienie spowodowane między innymi czynnikami zewnętrznymi, takimi jak ceny ropy naftowej, na które wpływał międzynarodowy kryzys, i kształtowanie się światowej wymiany handlowej. Rozwój gospodarczy w 2005 r., lekki wzrost w 2006 r. i obiecujący pierwszy trymestr 2007 r. (11) stanowią potwierdzenie, że wzmocnienie gospodarki europejskiej jest w każdym razie w coraz większym stopniu zależne od eksportu, a nie od popytu wewnętrznego (12). |
| --- | --- |

3.2

W gospodarce europejskiej w drugim półroczu 2004 r., po zachęcających wynikach w drugiej połowie 2003 r., mogliśmy zaobserwować spowolnienie spowodowane między innymi czynnikami zewnętrznymi, takimi jak ceny ropy naftowej, na które wpływał międzynarodowy kryzys, i kształtowanie się światowej wymiany handlowej. Rozwój gospodarczy w 2005 r., lekki wzrost w 2006 r. i obiecujący pierwszy trymestr 2007 r. (11) stanowią potwierdzenie, że wzmocnienie gospodarki europejskiej jest w każdym razie w coraz większym stopniu zależne od eksportu, a nie od popytu wewnętrznego (12).

| 3.3 | W ogólnych wytycznych polityki gospodarczej (OWPG) 2005-2008 (13) Rada skoncentrowała się na narzędziach, priorytetach i politykach makroekonomicznych, które powinny realizować państwa członkowskie, a także na odpowiednich reformach, potrzebnych również do celów zrównoważonej strategii przemysłowej. |
| --- | --- |

3.3

W ogólnych wytycznych polityki gospodarczej (OWPG) 2005-2008 (13) Rada skoncentrowała się na narzędziach, priorytetach i politykach makroekonomicznych, które powinny realizować państwa członkowskie, a także na odpowiednich reformach, potrzebnych również do celów zrównoważonej strategii przemysłowej.

| 3.4 | Działania z zakresu polityki makroekonomicznej przewidziane przez Radę w OWPG są ukierunkowane na wzrost gospodarczy i zatrudnienie przy zaakcentowaniu znaczenia polityki gospodarczej także dla stabilności cen. Proponowane działania mają na celu:






  — | zapewnić stabilność gospodarczą przy uwzględnieniu celów średniookresowych; |
| --- | --- | --- |

3.4

Działania z zakresu polityki makroekonomicznej przewidziane przez Radę w OWPG są ukierunkowane na wzrost gospodarczy i zatrudnienie przy zaakcentowaniu znaczenia polityki gospodarczej także dla stabilności cen. Proponowane działania mają na celu:

—

zapewnić stabilność gospodarczą przy uwzględnieniu celów średniookresowych;

| — | zapewnić równowagę polityki gospodarczej i budżetowej, ograniczając zadłużenie publiczne oraz wzmacniając systemy emerytalne i system zabezpieczeń społecznych; |
| --- | --- |

—

zapewnić równowagę polityki gospodarczej i budżetowej, ograniczając zadłużenie publiczne oraz wzmacniając systemy emerytalne i system zabezpieczeń społecznych;

| — | sprzyjać zasadom wydajnego rozdzielania zasobów, dających pierwszeństwo wydatkom pobudzającym wzrost gospodarczy oraz sprzyjać takiemu kształtowaniu się zarobków, które przyczyniają się do stabilności gospodarczej; |
| --- | --- |

—

sprzyjać zasadom wydajnego rozdzielania zasobów, dających pierwszeństwo wydatkom pobudzającym wzrost gospodarczy oraz sprzyjać takiemu kształtowaniu się zarobków, które przyczyniają się do stabilności gospodarczej;

| — | sprzyjać większej spójności między polityką makroekonomiczną, strukturalną i polityką zatrudnienia. |
| --- | --- |

—

sprzyjać większej spójności między polityką makroekonomiczną, strukturalną i polityką zatrudnienia.

| 3.5 | Polityka makroekonomiczna paktu na rzecz stabilności i wzrostu powinna być w większym stopniu skoordynowana z celami strategii lizbońskiej w celu stworzenia wspólnej polityki gospodarczej Unii Europejskiej i strefy euro. W celu konsekwentnego wspierania pożądanych decyzji z zakresu strategii przemysłowej należałoby zreformować budżet europejski, zmieniając przeznaczenie środków i kierując je na inwestycje pobudzające w większym stopniu wzrost (14). |
| --- | --- |

3.5

Polityka makroekonomiczna paktu na rzecz stabilności i wzrostu powinna być w większym stopniu skoordynowana z celami strategii lizbońskiej w celu stworzenia wspólnej polityki gospodarczej Unii Europejskiej i strefy euro. W celu konsekwentnego wspierania pożądanych decyzji z zakresu strategii przemysłowej należałoby zreformować budżet europejski, zmieniając przeznaczenie środków i kierując je na inwestycje pobudzające w większym stopniu wzrost (14).

4.   Inwestujmy w strategię lizbońską!

| 4.1 | Jeżeli chodzi natomiast o reformy mające na celu przyspieszenie wzrostu oraz reformy najważniejsze z punktu widzenia przemysłu, Rada koncentruje się na następujących priorytetach:






  — | zwiększaniu i pobudzaniu inwestycji na polu badań i rozwoju, przywołując cel 3 % PKB ustalony w Lizbonie; |
| --- | --- | --- |

4.1

Jeżeli chodzi natomiast o reformy mające na celu przyspieszenie wzrostu oraz reformy najważniejsze z punktu widzenia przemysłu, Rada koncentruje się na następujących priorytetach:

—

zwiększaniu i pobudzaniu inwestycji na polu badań i rozwoju, przywołując cel 3 % PKB ustalony w Lizbonie;

| — | wykorzystaniu przewagi konkurencyjnej przemysłu europejskiego, budując nowoczesną aktywną politykę przemysłową, opracowując nowe technologie, tworząc sprzyjające warunki dla przemysłu, wzmacniając warunki dla konkurencyjności w celu stawienia czoła globalizacji oraz wspierając bieguny przedsiębiorczości wewnątrz UE ze szczególnym naciskiem na jakość; |
| --- | --- |

—

wykorzystaniu przewagi konkurencyjnej przemysłu europejskiego, budując nowoczesną aktywną politykę przemysłową, opracowując nowe technologie, tworząc sprzyjające warunki dla przemysłu, wzmacniając warunki dla konkurencyjności w celu stawienia czoła globalizacji oraz wspierając bieguny przedsiębiorczości wewnątrz UE ze szczególnym naciskiem na jakość;

| — | poszerzaniu i wzmacnianiu wspólnego rynku i skuteczniejszej realizacji polityki na rzecz konkurencji również poprzez ograniczenie pomocy państwa; |
| --- | --- |

—

poszerzaniu i wzmacnianiu wspólnego rynku i skuteczniejszej realizacji polityki na rzecz konkurencji również poprzez ograniczenie pomocy państwa;

| — | wspieranie kultury przedsiębiorczości oraz MŚP; |
| --- | --- |

—

wspieranie kultury przedsiębiorczości oraz MŚP;

| — | poprawę infrastruktury europejskiej i inwestowanie w tę infrastrukturę, ponieważ stanowi ona czynnik kluczowy dla właściwego funkcjonowania europejskiej struktury przemysłowej. |
| --- | --- |

—

poprawę infrastruktury europejskiej i inwestowanie w tę infrastrukturę, ponieważ stanowi ona czynnik kluczowy dla właściwego funkcjonowania europejskiej struktury przemysłowej.

| 4.2 | W raporcie Sapira z 2003 r. (15) częściowo uwzględniono już te cele, kładąc nacisk na przestrzeganie paktu na rzecz stabilności i wzrostu. Stwierdzono, że w ramach polityki pieniężnej jedynym sposobem stworzenia idealnych warunków dla planowanej strategii przemysłowej jest zastosowanie środków pozwalających na utrzymanie pod kontrolą kosztu pieniądza oraz zapewniających długoterminową stabilność makroekonomiczną. |
| --- | --- |

4.2

W raporcie Sapira z 2003 r. (15) częściowo uwzględniono już te cele, kładąc nacisk na przestrzeganie paktu na rzecz stabilności i wzrostu. Stwierdzono, że w ramach polityki pieniężnej jedynym sposobem stworzenia idealnych warunków dla planowanej strategii przemysłowej jest zastosowanie środków pozwalających na utrzymanie pod kontrolą kosztu pieniądza oraz zapewniających długoterminową stabilność makroekonomiczną.

| 4.3 | EKES wyrażając swoją opinię na temat OWPG, wnioskował o większą integrację tych wytycznych z innymi inicjatywami agendy lizbońskiej (16). |
| --- | --- |

4.3

EKES wyrażając swoją opinię na temat OWPG, wnioskował o większą integrację tych wytycznych z innymi inicjatywami agendy lizbońskiej (16).

| 4.4 | Jednak do dzisiaj brakuje równowagi w decyzjach dotyczących polityki makroekonomicznej, charakteryzujących się naciskiem na walkę z inflacją oraz na stabilność cen i nadmierną skłonnością EBC do wykorzystania stóp procentowych bez zbytniej elastyczności i czasami w sposób niezrozumiały. W okresie silnego wzrostu (1999-2000) EBC praktycznie podwoił stopy procentowe, natomiast niezwykle powoli obniżał je w wieloletnim okresie niskiego wzrostu. Elastyczna polityka pieniężna połączona z właściwie ukierunkowaną polityką podatkową (dyscyplina oraz inwestycje publiczne) mogłyby okazać się elementami decydującymi dla osiągnięcia zrównoważonego długotrwałego wzrostu gospodarki europejskiej. |
| --- | --- |

4.4

Jednak do dzisiaj brakuje równowagi w decyzjach dotyczących polityki makroekonomicznej, charakteryzujących się naciskiem na walkę z inflacją oraz na stabilność cen i nadmierną skłonnością EBC do wykorzystania stóp procentowych bez zbytniej elastyczności i czasami w sposób niezrozumiały. W okresie silnego wzrostu (1999-2000) EBC praktycznie podwoił stopy procentowe, natomiast niezwykle powoli obniżał je w wieloletnim okresie niskiego wzrostu. Elastyczna polityka pieniężna połączona z właściwie ukierunkowaną polityką podatkową (dyscyplina oraz inwestycje publiczne) mogłyby okazać się elementami decydującymi dla osiągnięcia zrównoważonego długotrwałego wzrostu gospodarki europejskiej.

| 4.5 | Zadaniem Europejskiego Banku Centralnego jest utrzymanie stabilności walutowej i stabilności cen. Polityka ta może jednak stanąć na przeszkodzie wzrostowi gospodarczemu państw strefy euro, a zatem wpływać hamująco również na pozostałe 15 państw na etapie „konwergencji”. Dlatego potrzebna jest silniejsza koordynacja działalności EBC z polityką makroekonomiczną UE. To oczywiste, że przy podejmowaniu decyzji EBC musi brać pod uwagę fakt, że silna waluta ma pozytywny wpływ na import, który staje się wówczas bardzo korzystny, natomiast nie sprzyja eksportowi. |
| --- | --- |

4.5

Zadaniem Europejskiego Banku Centralnego jest utrzymanie stabilności walutowej i stabilności cen. Polityka ta może jednak stanąć na przeszkodzie wzrostowi gospodarczemu państw strefy euro, a zatem wpływać hamująco również na pozostałe 15 państw na etapie „konwergencji”. Dlatego potrzebna jest silniejsza koordynacja działalności EBC z polityką makroekonomiczną UE. To oczywiste, że przy podejmowaniu decyzji EBC musi brać pod uwagę fakt, że silna waluta ma pozytywny wpływ na import, który staje się wówczas bardzo korzystny, natomiast nie sprzyja eksportowi.

| 4.6 | W ostatnich miesiącach obserwujemy zachęcający, choć na razie umiarkowany wzrost gospodarczy UE. Wzrost ten opiera się głównie na eksporcie na inne rynki. Z pewnością jest to pozytywny element, ale również, a wręcz przede wszystkim, to popyt na rynku wewnętrznym wymaga pobudzenia, by wzrost okazał się trwały i solidny. Także polityka wynagrodzeń może wspierać i pobudzać popyt wewnętrzny, przyczyniając się do większego dynamizmu gospodarczego i lepszych wyników, pozwalając uniknąć ryzyka nadmiernie niskiej inflacji czy spadku cen. |
| --- | --- |

4.6

W ostatnich miesiącach obserwujemy zachęcający, choć na razie umiarkowany wzrost gospodarczy UE. Wzrost ten opiera się głównie na eksporcie na inne rynki. Z pewnością jest to pozytywny element, ale również, a wręcz przede wszystkim, to popyt na rynku wewnętrznym wymaga pobudzenia, by wzrost okazał się trwały i solidny. Także polityka wynagrodzeń może wspierać i pobudzać popyt wewnętrzny, przyczyniając się do większego dynamizmu gospodarczego i lepszych wyników, pozwalając uniknąć ryzyka nadmiernie niskiej inflacji czy spadku cen.

5.   W kierunku lepszej wspólnej polityki podatkowej

| 5.1 | Strategia uzgodniona również w dziedzinie polityki podatkowej mogłaby zagwarantować działania wspierające rozwój przemysłowy i — ogólnie — wzmocnienie europejskiej gospodarki. O ile z jednej strony postuluje się ograniczenie obowiązków administracyjnych, które są nadmiernym obciążeniem dla przedsiębiorstw, w szczególności dla MŚP, to z drugiej strony oczekuje się poprawy przepisów dzięki ich uproszczeniu, nadaniu im przejrzystości i zapewnieniu ich ścisłego przestrzegania. System podatkowy sprawiedliwy, redystrybucyjny zgodnie z tendencjami rozwoju, wspierający spójność, jest istotną siłą napędową wzrostu, zatrudnienia i wydajności. |
| --- | --- |

5.1

Strategia uzgodniona również w dziedzinie polityki podatkowej mogłaby zagwarantować działania wspierające rozwój przemysłowy i — ogólnie — wzmocnienie europejskiej gospodarki. O ile z jednej strony postuluje się ograniczenie obowiązków administracyjnych, które są nadmiernym obciążeniem dla przedsiębiorstw, w szczególności dla MŚP, to z drugiej strony oczekuje się poprawy przepisów dzięki ich uproszczeniu, nadaniu im przejrzystości i zapewnieniu ich ścisłego przestrzegania. System podatkowy sprawiedliwy, redystrybucyjny zgodnie z tendencjami rozwoju, wspierający spójność, jest istotną siłą napędową wzrostu, zatrudnienia i wydajności.

| 5.2 | Zjawisko rosnącej aktywności na rynkach finansowych (17) ze strony przedsiębiorstw może mieć negatywne konsekwencje dla branży przemysłowej i wytwórczej. Skutki tej sytuacji są poważne, tak pod względem podziału dochodu i bogactwa, jak i pod względem rozwoju gospodarczego i zatrudnienia. |
| --- | --- |

5.2

Zjawisko rosnącej aktywności na rynkach finansowych (17) ze strony przedsiębiorstw może mieć negatywne konsekwencje dla branży przemysłowej i wytwórczej. Skutki tej sytuacji są poważne, tak pod względem podziału dochodu i bogactwa, jak i pod względem rozwoju gospodarczego i zatrudnienia.

| 5.3 | Konieczne są większa przejrzystość i lepsze prawodawstwo wspólnotowe, przede wszystkim z następujących powodów: 1) fundusze hedgingowe stanowią na rynku finansowym instrument wysokiego ryzyka; 2) uwaga poświęcana inwestorom indywidualnym i ich ochrona nie są jeszcze wystarczające; 3) skuteczne przepisy chroniłyby zarówno przedsiębiorstwa, jak i rynek finansowy, inwestorów oraz oszczędzających. Z tych względów potrzebne jest przejrzyste i skuteczne prawodawstwo wspólnotowe, aby zapewnić inwestorom otrzymanie odpowiednich i wszechstronnych informacji. Przyjęcie dyrektywy w sprawie rynków instrumentów finansowych stanowi ponadto ważny krok w kierunku ochrony inwestorów, którymi są zarówno przedsiębiorstwa, jak i osoby fizyczne. |
| --- | --- |

5.3

Konieczne są większa przejrzystość i lepsze prawodawstwo wspólnotowe, przede wszystkim z następujących powodów: 1) fundusze hedgingowe stanowią na rynku finansowym instrument wysokiego ryzyka; 2) uwaga poświęcana inwestorom indywidualnym i ich ochrona nie są jeszcze wystarczające; 3) skuteczne przepisy chroniłyby zarówno przedsiębiorstwa, jak i rynek finansowy, inwestorów oraz oszczędzających. Z tych względów potrzebne jest przejrzyste i skuteczne prawodawstwo wspólnotowe, aby zapewnić inwestorom otrzymanie odpowiednich i wszechstronnych informacji. Przyjęcie dyrektywy w sprawie rynków instrumentów finansowych stanowi ponadto ważny krok w kierunku ochrony inwestorów, którymi są zarówno przedsiębiorstwa, jak i osoby fizyczne.

| 5.4 | UE i państwa członkowskie powinny zatem wyposażyć się w skuteczne narzędzia chroniące ich gospodarki przed spekulacją i przed nadmiernym wzrostem znaczenia aktywności na rynkach finansowych w działalności koncernów przemysłowych i gospodarczych. Te zjawiska nie przyczyniają się do wzrostu bogactwa i dobrobytu danego kraju czy krajów, ale stanowią prawdziwe zagrożenie dla spójności społecznej i zatrudnienia. |
| --- | --- |

5.4

UE i państwa członkowskie powinny zatem wyposażyć się w skuteczne narzędzia chroniące ich gospodarki przed spekulacją i przed nadmiernym wzrostem znaczenia aktywności na rynkach finansowych w działalności koncernów przemysłowych i gospodarczych. Te zjawiska nie przyczyniają się do wzrostu bogactwa i dobrobytu danego kraju czy krajów, ale stanowią prawdziwe zagrożenie dla spójności społecznej i zatrudnienia.

6.   Inwestycje w kluczowych sektorach

| 6.1 | W przyszłości główną rolę odegrają przedsiębiorstwa, które zajmą się sektorami wysokiej technologii takimi, jak alternatywne źródła energii, nano- i biotechnologia, technologia kosmiczna i lotnicza, multimedia i telekomunikacja. Są to wszystko sektory wymagające raczej wysokich inwestycji kapitałowych niż wysokiego nakładu pracy i dlatego potrzebują bardzo dobrze wykwalifikowanej siły roboczej. |
| --- | --- |

6.1

W przyszłości główną rolę odegrają przedsiębiorstwa, które zajmą się sektorami wysokiej technologii takimi, jak alternatywne źródła energii, nano- i biotechnologia, technologia kosmiczna i lotnicza, multimedia i telekomunikacja. Są to wszystko sektory wymagające raczej wysokich inwestycji kapitałowych niż wysokiego nakładu pracy i dlatego potrzebują bardzo dobrze wykwalifikowanej siły roboczej.

| 6.2 | Do tradycyjnie silnych branż przemysłu europejskiego (motoryzacyjnej, sprzętu gospodarstwa domowego itd.) należy dołączyć branże specjalizujące się w produkcji wysokiej jakości, a zatem europejska polityka gospodarcza powinna stymulować, przy pomocy bezpośrednich i pośrednich narzędzi, realizację wielkich europejskich projektów w tych dziedzinach. |
| --- | --- |

6.2

Do tradycyjnie silnych branż przemysłu europejskiego (motoryzacyjnej, sprzętu gospodarstwa domowego itd.) należy dołączyć branże specjalizujące się w produkcji wysokiej jakości, a zatem europejska polityka gospodarcza powinna stymulować, przy pomocy bezpośrednich i pośrednich narzędzi, realizację wielkich europejskich projektów w tych dziedzinach.

| 6.3 | Jak podkreślił w swym przemówieniu wygłoszonym w Komitecie prezes EBI Philippe Maystadt: „[...] rola Europejskiego Banku Inwestycyjnego jest ukierunkowana na wspieranie spójności gospodarczej i społecznej i pod tym względem priorytetowe znaczenie będą miały inwestycje w sektorze energii odnawialnej, efektywności energetycznej, działalności badawczo-rozwojowej, bezpieczeństwa dostaw oraz dywersyfikacji źródeł energii”. Jednocześnie inicjatywy takie jak JASPERS mają na celu przygotowanie projektów przeznaczonych dla sieci transportu, środowiska i ochrony zdrowia. |
| --- | --- |

6.3

Jak podkreślił w swym przemówieniu wygłoszonym w Komitecie prezes EBI Philippe Maystadt: „[...] rola Europejskiego Banku Inwestycyjnego jest ukierunkowana na wspieranie spójności gospodarczej i społecznej i pod tym względem priorytetowe znaczenie będą miały inwestycje w sektorze energii odnawialnej, efektywności energetycznej, działalności badawczo-rozwojowej, bezpieczeństwa dostaw oraz dywersyfikacji źródeł energii”. Jednocześnie inicjatywy takie jak JASPERS mają na celu przygotowanie projektów przeznaczonych dla sieci transportu, środowiska i ochrony zdrowia.

| 6.4 | Istnieją przedsiębiorstwa o wysokim zużyciu energii, które mają zasadnicze znaczenie dla europejskiej struktury przemysłowej. Powinny być one chronione przez system wspólnotowy w ramach koordynacji przez państwa członkowskie środków z zakresu polityki przemysłowej, które umożliwiłyby zastosowanie rozwiązań przejściowych i docelowych, również o charakterze sektorowym, wspierających te podstawowe europejskie branże produkcyjne. Należy przy tym uwzględnić zasadnicze cele wyznaczone przez UE w zakresie ograniczenia emisji dwutlenku węgla dla przeciwdziałania ociepleniu klimatu. Realizacja tych celów stanowi okazję do połączenia działań wynikających z potrzeby rozwoju rynku wewnętrznego z działaniami związanymi z zachodzącymi zmianami klimatycznymi. Zgodnie z tymi celami UE powinna odgrywać wiodącą rolę w negocjacjach międzynarodowych dotyczących przestrzegania protokołu z Kioto i dla zachowania niedawnego rozporządzenia REACH. |
| --- | --- |

6.4

Istnieją przedsiębiorstwa o wysokim zużyciu energii, które mają zasadnicze znaczenie dla europejskiej struktury przemysłowej. Powinny być one chronione przez system wspólnotowy w ramach koordynacji przez państwa członkowskie środków z zakresu polityki przemysłowej, które umożliwiłyby zastosowanie rozwiązań przejściowych i docelowych, również o charakterze sektorowym, wspierających te podstawowe europejskie branże produkcyjne. Należy przy tym uwzględnić zasadnicze cele wyznaczone przez UE w zakresie ograniczenia emisji dwutlenku węgla dla przeciwdziałania ociepleniu klimatu. Realizacja tych celów stanowi okazję do połączenia działań wynikających z potrzeby rozwoju rynku wewnętrznego z działaniami związanymi z zachodzącymi zmianami klimatycznymi. Zgodnie z tymi celami UE powinna odgrywać wiodącą rolę w negocjacjach międzynarodowych dotyczących przestrzegania protokołu z Kioto i dla zachowania niedawnego rozporządzenia REACH.

| 6.5 | Niektóre branże produkcyjne już teraz są przedmiotem licznych delokalizacji, co słusznie jest źródłem obaw, a zatem trzeba podjąć wszelkie możliwe starania, by proces zamykania wielkich zakładów produkcyjnych przebiegał w sposób jak najmniej bolesny dla pracowników i jak najmniej szkodliwy dla dobrobytu danego regionu. Niemniej odpowiedzią nie może być tylko „ograniczenie”. Należy zawsze dążyć zarówno do zmiany profilu przedsiębiorstw, jak również pracowników w ramach ustawicznego kształcenia, tak by pozostali na rynku pracy dzięki swojemu profesjonalizmowi. |
| --- | --- |

6.5

Niektóre branże produkcyjne już teraz są przedmiotem licznych delokalizacji, co słusznie jest źródłem obaw, a zatem trzeba podjąć wszelkie możliwe starania, by proces zamykania wielkich zakładów produkcyjnych przebiegał w sposób jak najmniej bolesny dla pracowników i jak najmniej szkodliwy dla dobrobytu danego regionu. Niemniej odpowiedzią nie może być tylko „ograniczenie”. Należy zawsze dążyć zarówno do zmiany profilu przedsiębiorstw, jak również pracowników w ramach ustawicznego kształcenia, tak by pozostali na rynku pracy dzięki swojemu profesjonalizmowi.

7.   Polityka terytorialna

| 7.1 | W celu zrównoważonego rozwoju całego terytorium wspólnotowego należy, również z europejskiego punktu widzenia, motywować przedsiębiorstwa do prowadzenia inwestycji nie tylko o charakterze zastępczym, lecz raczej uzupełniającym, pozwalającym poszerzyć grupę odbiorców ich wyrobów i faktycznie czerpać korzyści ze wspólnego rynku rozszerzonego na nowe państwa członkowskie UE. Europejska struktura przemysłowa odznacza się istnieniem doskonale rozwiniętych okręgów oraz sektorów przemysłowych. Model ten nie jest wcale przestarzały i może okazać się konkurencyjny również wobec wyzwań, jakie pojawią się w przyszłości, szczególnie w pewnych określonych sektorach wytwórczych. |
| --- | --- |

7.1

W celu zrównoważonego rozwoju całego terytorium wspólnotowego należy, również z europejskiego punktu widzenia, motywować przedsiębiorstwa do prowadzenia inwestycji nie tylko o charakterze zastępczym, lecz raczej uzupełniającym, pozwalającym poszerzyć grupę odbiorców ich wyrobów i faktycznie czerpać korzyści ze wspólnego rynku rozszerzonego na nowe państwa członkowskie UE. Europejska struktura przemysłowa odznacza się istnieniem doskonale rozwiniętych okręgów oraz sektorów przemysłowych. Model ten nie jest wcale przestarzały i może okazać się konkurencyjny również wobec wyzwań, jakie pojawią się w przyszłości, szczególnie w pewnych określonych sektorach wytwórczych.

| 7.2 | Sama Komisja (18) podkreśliła obecne tendencje do „deindustrializacji” i „delokalizacji” będących zjawiskami częściowo wzajemnie powiązanymi. Niewątpliwie gospodarka europejska podlegała ogromnym zmianom w ostatnich dziesięcioleciach: udział przemysłu wytwórczego w całości produkcji Unii spadł z 30 % w roku 1970 do 18 % w roku 2001 przy jednoczesnym gwałtownym rozwoju branży usługowej, której udział wzrósł z 52 % do 71 %. Delokalizacja dotyczy głównie produkcji o niskim wykorzystaniu technologii i wysokim wykorzystaniu siły roboczej, ale jedno z poważniejszych zagrożeń stanowi delokalizacja poza Europę (co już ma miejsce) również działalności z dziedziny badań i rozwoju. Ponadto, niepokojące są dane na temat zamówień w przemyśle opublikowane pod koniec kwietnia 2007 r. przez Eurostat (19). |
| --- | --- |

7.2

Sama Komisja (18) podkreśliła obecne tendencje do „deindustrializacji” i „delokalizacji” będących zjawiskami częściowo wzajemnie powiązanymi. Niewątpliwie gospodarka europejska podlegała ogromnym zmianom w ostatnich dziesięcioleciach: udział przemysłu wytwórczego w całości produkcji Unii spadł z 30 % w roku 1970 do 18 % w roku 2001 przy jednoczesnym gwałtownym rozwoju branży usługowej, której udział wzrósł z 52 % do 71 %. Delokalizacja dotyczy głównie produkcji o niskim wykorzystaniu technologii i wysokim wykorzystaniu siły roboczej, ale jedno z poważniejszych zagrożeń stanowi delokalizacja poza Europę (co już ma miejsce) również działalności z dziedziny badań i rozwoju. Ponadto, niepokojące są dane na temat zamówień w przemyśle opublikowane pod koniec kwietnia 2007 r. przez Eurostat (19).

| 7.3 | Przemysł wytwórczy był zawsze i pozostanie podstawą europejskiej gospodarki. Wiele sektorów jest zależnych od solidnej bazy przemysłowej, w tym sektor usług: rezygnacja z niej byłaby zgubna, ponieważ posiada ona znaczny potencjał i wiele mocnych stron (20). O ile odnotowuje się delokalizację niektórych sektorów przemysłowych wymagających dużego nakładu siły roboczej poza Unię Europejską, niezbędne jest, by silne jądro produkcji przemysłowej, które stanowi wysoką wartość dodaną naszej gospodarki, pozostało na naszym kontynencie. |
| --- | --- |

7.3

Przemysł wytwórczy był zawsze i pozostanie podstawą europejskiej gospodarki. Wiele sektorów jest zależnych od solidnej bazy przemysłowej, w tym sektor usług: rezygnacja z niej byłaby zgubna, ponieważ posiada ona znaczny potencjał i wiele mocnych stron (20). O ile odnotowuje się delokalizację niektórych sektorów przemysłowych wymagających dużego nakładu siły roboczej poza Unię Europejską, niezbędne jest, by silne jądro produkcji przemysłowej, które stanowi wysoką wartość dodaną naszej gospodarki, pozostało na naszym kontynencie.

| 7.4 | W istocie, jeżeli przyjrzymy się światowym przedsiębiorstwom o najwyższych obrotach, zauważymy, że przemysł utrzymuje silną pozycję w gospodarce światowej. Poza tym również sektor usługowy, który rozwija się i nadal będzie się rozwijać, charakteryzuje się najwyższym dynamizmem i innowacyjnością właśnie na polu „usług dla produkcji” (21). |
| --- | --- |

7.4

W istocie, jeżeli przyjrzymy się światowym przedsiębiorstwom o najwyższych obrotach, zauważymy, że przemysł utrzymuje silną pozycję w gospodarce światowej. Poza tym również sektor usługowy, który rozwija się i nadal będzie się rozwijać, charakteryzuje się najwyższym dynamizmem i innowacyjnością właśnie na polu „usług dla produkcji” (21).

| 7.5 | W ciągu ostatnich kilku lat Komisja Europejska podjęła się różnych zobowiązań wspierających sektory przemysłowe; tytułem przykładu można omówić tu dwa z nich. Przemysł motoryzacyjny, który tradycyjnie stanowi silny sektor w przemyśle europejskim i wytwarza 3 % europejskiego PKB oraz zatrudnia 7 % pracowników w branży wytwórczej, przyciągnął ostatnio uwagę Komisji Europejskiej. W komunikacie „CARS 21” (22) Komisja zamierzała stworzyć kompleksową strategię dla europejskiego przemysłu motoryzacyjnego w celu utrzymania w długiej perspektywie produkcji samochodów po najlepszych cenach dla konsumentów. Dokument obejmuje wiele aspektów, takich jak ograniczenie wydatków administracyjnych, wpływ na środowisko zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju, bezpieczeństwo ruchu drogowego, wymiana handlowa również na rynkach zewnętrznych oraz badania naukowe. Wydaje się, że Komisja uświadomiła sobie fakt, że przemysł motoryzacyjny wraz z branżami pomocniczymi zajmuje centralne miejsce w gospodarce europejskiej i jako taki potrzebuje narzędzi ukierunkowujących jego rozwój, w ramach koordynacji na skalę europejską. |
| --- | --- |

7.5

W ciągu ostatnich kilku lat Komisja Europejska podjęła się różnych zobowiązań wspierających sektory przemysłowe; tytułem przykładu można omówić tu dwa z nich. Przemysł motoryzacyjny, który tradycyjnie stanowi silny sektor w przemyśle europejskim i wytwarza 3 % europejskiego PKB oraz zatrudnia 7 % pracowników w branży wytwórczej, przyciągnął ostatnio uwagę Komisji Europejskiej. W komunikacie „CARS 21” (22) Komisja zamierzała stworzyć kompleksową strategię dla europejskiego przemysłu motoryzacyjnego w celu utrzymania w długiej perspektywie produkcji samochodów po najlepszych cenach dla konsumentów. Dokument obejmuje wiele aspektów, takich jak ograniczenie wydatków administracyjnych, wpływ na środowisko zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju, bezpieczeństwo ruchu drogowego, wymiana handlowa również na rynkach zewnętrznych oraz badania naukowe. Wydaje się, że Komisja uświadomiła sobie fakt, że przemysł motoryzacyjny wraz z branżami pomocniczymi zajmuje centralne miejsce w gospodarce europejskiej i jako taki potrzebuje narzędzi ukierunkowujących jego rozwój, w ramach koordynacji na skalę europejską.

| 7.6 | Kolejna branża, dla której instytucje europejskie uruchomiły specjalne inicjatywy to przemysł tekstylny, sektor szczególnie wrażliwy, ponieważ odczuwa w znacznym stopniu konsekwencje konkurencji światowej. Już Rada ds. Konkurencyjności z 27 listopada 2003 r. podkreśliła znaczenie zapewnienia skutecznego powiązania działań prowadzonych na szczeblu wspólnotowym, szczególnie poprzez badania, innowacje, inicjatywy szkoleniowe oraz ochronę praw własności intelektualnej. Komisja powołała Grupę Wysokiego Szczebla ds. Przemysłu Tekstylnego i Odzieżowego na początku 2004 r. w celu opracowania zaleceń dotyczących konkretnych inicjatyw szczebla regionalnego, krajowego i europejskiego (23). |
| --- | --- |

7.6

Kolejna branża, dla której instytucje europejskie uruchomiły specjalne inicjatywy to przemysł tekstylny, sektor szczególnie wrażliwy, ponieważ odczuwa w znacznym stopniu konsekwencje konkurencji światowej. Już Rada ds. Konkurencyjności z 27 listopada 2003 r. podkreśliła znaczenie zapewnienia skutecznego powiązania działań prowadzonych na szczeblu wspólnotowym, szczególnie poprzez badania, innowacje, inicjatywy szkoleniowe oraz ochronę praw własności intelektualnej. Komisja powołała Grupę Wysokiego Szczebla ds. Przemysłu Tekstylnego i Odzieżowego na początku 2004 r. w celu opracowania zaleceń dotyczących konkretnych inicjatyw szczebla regionalnego, krajowego i europejskiego (23).

| 7.7 | Ponadto, w listopadzie 2003 r. Komisja zapoczątkowała europejską inicjatywę na rzecz wzrostu gospodarczego, mającą na celu przyspieszenie ożywienia gospodarczego w UE. Inicjatywa na rzecz wzrostu gospodarczego obejmuje „program Quick-Start” dotyczący projektów inwestycji publicznych i prywatnych w infrastrukturę, sieci oraz w wiedzę, którego celem jest zachęcanie do tworzenia partnerstw publiczno-prywatnych we współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym. Projekt ten zasługuje na wsparcie, szczególnie w świetle celów gospodarczych, społecznych i ekologicznych, które Unia Europejska wyznaczyła sobie w ostatnich latach. |
| --- | --- |

7.7

Ponadto, w listopadzie 2003 r. Komisja zapoczątkowała europejską inicjatywę na rzecz wzrostu gospodarczego, mającą na celu przyspieszenie ożywienia gospodarczego w UE. Inicjatywa na rzecz wzrostu gospodarczego obejmuje „program Quick-Start” dotyczący projektów inwestycji publicznych i prywatnych w infrastrukturę, sieci oraz w wiedzę, którego celem jest zachęcanie do tworzenia partnerstw publiczno-prywatnych we współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym. Projekt ten zasługuje na wsparcie, szczególnie w świetle celów gospodarczych, społecznych i ekologicznych, które Unia Europejska wyznaczyła sobie w ostatnich latach.

| 7.8 | Europejski Fundusz Społeczny może zostać zdefiniowany jako jeden z instrumentów mających wspomagać przekształcenia w sektorach i obszarach dotkniętych przez przemiany strukturalne i jest w rzeczywistości ukierunkowany przede wszystkim na aktywną politykę zatrudnienia, kształcenie oraz dostęp do rynku pracy. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego wspiera konkurencyjność, skupiając się na badaniach, innowacji, kształceniu i infrastrukturze. Cele działań podejmowanych w ramach funduszy strukturalnych zostaną osiągnięte, jeżeli podmioty społeczno-gospodarcze będą odpowiednio zaangażowane w programowanie zgodnie z zasadą partnerstwa. |
| --- | --- |

7.8

Europejski Fundusz Społeczny może zostać zdefiniowany jako jeden z instrumentów mających wspomagać przekształcenia w sektorach i obszarach dotkniętych przez przemiany strukturalne i jest w rzeczywistości ukierunkowany przede wszystkim na aktywną politykę zatrudnienia, kształcenie oraz dostęp do rynku pracy. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego wspiera konkurencyjność, skupiając się na badaniach, innowacji, kształceniu i infrastrukturze. Cele działań podejmowanych w ramach funduszy strukturalnych zostaną osiągnięte, jeżeli podmioty społeczno-gospodarcze będą odpowiednio zaangażowane w programowanie zgodnie z zasadą partnerstwa.

8.   Badania naukowe i rozwój

| 8.1 | Zostało dowiedzione, że badania i rozwój stanowią prawdziwie nieodzowny warunek wzrostu gospodarczego i strategii przemysłowych. Instytucje Unii Europejskiej podejmują liczne wysiłki na rzecz propagowania, stymulowania, poprawy wyników i zwiększania inwestycji w innowacje i są zgodne, że tym aspektom należy przypisać specjalne i zasadnicze znaczenie. |
| --- | --- |

8.1

Zostało dowiedzione, że badania i rozwój stanowią prawdziwie nieodzowny warunek wzrostu gospodarczego i strategii przemysłowych. Instytucje Unii Europejskiej podejmują liczne wysiłki na rzecz propagowania, stymulowania, poprawy wyników i zwiększania inwestycji w innowacje i są zgodne, że tym aspektom należy przypisać specjalne i zasadnicze znaczenie.

| 8.2 | Agenda lizbońska wyznacza dla wszystkich państw członkowskich cel polegający na osiągnięciu poziomu inwestycji w badania naukowe i rozwój w wysokości 3 % PKB. Ten ambitny cel wydaje się dzisiaj bardzo odległy, a w ostatnich latach zaobserwowano, że państwa, które tradycyjnie inwestowały w badania i rozwój, nadal to czynią, podczas gdy inne nie zwiększyły inwestycji w oczekiwanym stopniu (24). Specjalne instrumenty podatkowe mogą się również przełożyć na zachęty do inwestowania w badania i rozwój. |
| --- | --- |

8.2

Agenda lizbońska wyznacza dla wszystkich państw członkowskich cel polegający na osiągnięciu poziomu inwestycji w badania naukowe i rozwój w wysokości 3 % PKB. Ten ambitny cel wydaje się dzisiaj bardzo odległy, a w ostatnich latach zaobserwowano, że państwa, które tradycyjnie inwestowały w badania i rozwój, nadal to czynią, podczas gdy inne nie zwiększyły inwestycji w oczekiwanym stopniu (24). Specjalne instrumenty podatkowe mogą się również przełożyć na zachęty do inwestowania w badania i rozwój.

| 8.3 | Jak zdecydowanie podkreślono w raporcie Sapira, Unia Europejska płaci za zasadnicze różnice pod względem inwestycji w badania i rozwój wobec Stanów Zjednoczonych. Różnica ta nie przejawia się tylko w zasobach przeznaczonych na badania i rozwój przez sektor publiczny i prywatny, ale Europa w porównaniu do USA posiada również mniej naukowców, mniej publikacji naukowych, mniejszy udział w handlu międzynarodowym produktów zaawansowanej technologii, zgłasza mniej patentów i jest miejscem, gdzie powstaje mniej nowych udanych przedsiębiorstw (tzw. start-ups) (25). |
| --- | --- |

8.3

Jak zdecydowanie podkreślono w raporcie Sapira, Unia Europejska płaci za zasadnicze różnice pod względem inwestycji w badania i rozwój wobec Stanów Zjednoczonych. Różnica ta nie przejawia się tylko w zasobach przeznaczonych na badania i rozwój przez sektor publiczny i prywatny, ale Europa w porównaniu do USA posiada również mniej naukowców, mniej publikacji naukowych, mniejszy udział w handlu międzynarodowym produktów zaawansowanej technologii, zgłasza mniej patentów i jest miejscem, gdzie powstaje mniej nowych udanych przedsiębiorstw (tzw. start-ups) (25).

| 8.4 | W Zielonej księdze pt. „Europejska Przestrzeń Badawcza: Nowe perspektywy” (26) Komisja zaproponowała strategię służącą pokonaniu przeszkód powstałych na drodze do patentu wspólnotowego. Obecnie opracowywane są inicjatywy wspierające rozwój „rynków wiodących” w obiecujących sektorach o wysokim poziomie technologicznym. |
| --- | --- |

8.4

W Zielonej księdze pt. „Europejska Przestrzeń Badawcza: Nowe perspektywy” (26) Komisja zaproponowała strategię służącą pokonaniu przeszkód powstałych na drodze do patentu wspólnotowego. Obecnie opracowywane są inicjatywy wspierające rozwój „rynków wiodących” w obiecujących sektorach o wysokim poziomie technologicznym.

| 8.5 | W ramach Wspólnego programu badawczego oraz Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji szczególnie obecnie odczuwa się potrzebę utworzenia silnego ośrodka koordynacji w większym stopniu skoncentrowanego na strategiach przemysłowych. |
| --- | --- |

8.5

W ramach Wspólnego programu badawczego oraz Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji szczególnie obecnie odczuwa się potrzebę utworzenia silnego ośrodka koordynacji w większym stopniu skoncentrowanego na strategiach przemysłowych.

| 8.6 | Badania naukowe i rozwój są nadal jeszcze wspierane głównie poprzez politykę krajową, ale istnieją przykłady wręcz przeciwne, które się sprawdziły: konsorcjum Airbus oraz spółka joint-venture STMicroelectronics zostały określone przez większość ekonomistów jako „europejscy liderzy” i są to rzadkie przykłady koordynacji ponadnarodowej konkurencyjnych przedsiębiorstw na skalę światową w sektorach o zaawansowanej technologii. Fundusz na rzecz innowacji mógłby mieć praktyczne znaczenie dla tworzenia europejskich konsorcjów przemysłowych, ułatwiając zwiększenie liczby pozytywnych przykładów o charakterze ponadnarodowym. |
| --- | --- |

8.6

Badania naukowe i rozwój są nadal jeszcze wspierane głównie poprzez politykę krajową, ale istnieją przykłady wręcz przeciwne, które się sprawdziły: konsorcjum Airbus oraz spółka joint-venture STMicroelectronics zostały określone przez większość ekonomistów jako „europejscy liderzy” i są to rzadkie przykłady koordynacji ponadnarodowej konkurencyjnych przedsiębiorstw na skalę światową w sektorach o zaawansowanej technologii. Fundusz na rzecz innowacji mógłby mieć praktyczne znaczenie dla tworzenia europejskich konsorcjów przemysłowych, ułatwiając zwiększenie liczby pozytywnych przykładów o charakterze ponadnarodowym.

| 8.7 | Struktura przemysłowa odpowiadająca przedstawionym oczekiwaniom potrzebuje sieci do właściwego funkcjonowania, przede wszystkim sieci europejskiej. Celem powinno być zatem udoskonalenie i wzmocnienie infrastruktury materialnej, takiej jak sieć transportowa, informatyczna, porty, korytarze transportowe i przewoźnicy, ale również infrastruktury niematerialnej, która ma równorzędne znaczenie szczególnie przy realizacji wyzwań długoterminowych, z położeniem nacisku właśnie na szkolenie oraz na koordynację działalności uniwersytetów i ośrodków naukowych. |
| --- | --- |

8.7

Struktura przemysłowa odpowiadająca przedstawionym oczekiwaniom potrzebuje sieci do właściwego funkcjonowania, przede wszystkim sieci europejskiej. Celem powinno być zatem udoskonalenie i wzmocnienie infrastruktury materialnej, takiej jak sieć transportowa, informatyczna, porty, korytarze transportowe i przewoźnicy, ale również infrastruktury niematerialnej, która ma równorzędne znaczenie szczególnie przy realizacji wyzwań długoterminowych, z położeniem nacisku właśnie na szkolenie oraz na koordynację działalności uniwersytetów i ośrodków naukowych.

| 8.8 | Niezbędne jest silne powiązanie środowiska akademickiego ze środowiskiem badawczym i światem przedsiębiorstw. W związku z tym konieczne jest przyjęcie strategicznego podejścia, które zapewniałoby studentom kompetencje potrzebne do rozpoczęcia pracy zawodowej. Ponadto konieczne będą inwestycje publiczne i prywatne, po to by coraz bardziej rozwijały się ośrodki doskonałości, które są powiązane z uczelniami wyższymi i które tworzą sprzyjające warunki dla rozwoju przyszłej przedsiębiorczości. |
| --- | --- |

8.8

Niezbędne jest silne powiązanie środowiska akademickiego ze środowiskiem badawczym i światem przedsiębiorstw. W związku z tym konieczne jest przyjęcie strategicznego podejścia, które zapewniałoby studentom kompetencje potrzebne do rozpoczęcia pracy zawodowej. Ponadto konieczne będą inwestycje publiczne i prywatne, po to by coraz bardziej rozwijały się ośrodki doskonałości, które są powiązane z uczelniami wyższymi i które tworzą sprzyjające warunki dla rozwoju przyszłej przedsiębiorczości.

| 8.9 | Komitet przypomina ponadto, że w VII ramowym programie badań Unii Europejskiej 2007-2013 (27) zwiększono budżet, ze szczególną myślą o małych i średnich przedsiębiorstwach, przeznaczając 1,3 miliarda euro na:






  — | wsparcie dla małych grup innowacyjnych przedsiębiorstw w celu rozwiązywania wspólnych problemów o charakterze technologicznym; |
| --- | --- | --- |

8.9

Komitet przypomina ponadto, że w VII ramowym programie badań Unii Europejskiej 2007-2013 (27) zwiększono budżet, ze szczególną myślą o małych i średnich przedsiębiorstwach, przeznaczając 1,3 miliarda euro na:

—

wsparcie dla małych grup innowacyjnych przedsiębiorstw w celu rozwiązywania wspólnych problemów o charakterze technologicznym;

| — | zapewnienie dla działań z zakresu badań i rozwoju w małych i średnich przedsiębiorstwach finansowania na poziomie 75 % (w stosunku do 50 % w VI programie ramowym); |
| --- | --- |

—

zapewnienie dla działań z zakresu badań i rozwoju w małych i średnich przedsiębiorstwach finansowania na poziomie 75 % (w stosunku do 50 % w VI programie ramowym);

| — | rozwój i koordynację wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw na skalę krajową. |
| --- | --- |

—

rozwój i koordynację wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw na skalę krajową.

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Zjawisko to oznacza „[...] coraz większą dominację sektora finansowego w całej sferze działalności gospodarczej, kontrolerów finansowych w zarządzaniu korporacjami, aktywów finansowych wśród wszystkich aktywów, papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu, a szczególnie akcji zwyczajnych, wśród aktywów finansowych, giełdy papierów wartościowych jako rynku kontroli korporacyjnej w zakresie ustalania strategii korporacyjnych oraz wahań na giełdzie papierów wartościowych jako czynnika decydującego o cyklach gospodarczych” (cytat pochodzi z Wikipedii,

1

http://en.wikipedia.org/wiki/Financialisation).

(2)  Dz.U. C 24 z 31 stycznia 2006 r.: „Dialog społeczny i zaangażowanie pracowników kluczem do antycypowania i kontrolowania przemian w przemyśle” i „Wdrożyć wspólnotowy program lizboński: polityczne ramy wspierania przemysłu wytwórczego UE — Ku bardziej zintegrowanemu podejściu do polityki przemysłowej”; Dz.U. C 185 z 8 sierpnia 2006 r.: „Strategiczne wytyczne polityki spójności (2007-2013)”.

2

(3)  W ustępie II art. 157 mówi się w szczególności, że „Państwa Członkowskie, w powiązaniu z Komisją, konsultują się wzajemnie oraz, w miarę potrzeby, koordynują swoje działania. Komisja może podjąć każdą użyteczną inicjatywę w celu wsparcia tej koordynacji”.

3

(4)  COM(1990) 556 wersja ostateczna.

4

(5)  Wystarczy pomyśleć o następujących dwóch komunikatach Komisji Europejskiej z lat 90.: „Polityka konkurencyjności przemysłowej dla Unii Europejskiej” COM(1994) 319; „Stymulowanie konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich wobec globalizacji” COM(1998) 718 wersja ostateczna.

5

(6)  COM(2002) 714 wersja ostateczna.

6

(7)  COM(2003) 704 wersja ostateczna.

7

(8)  COM(2004) 274 wersja ostateczna.

8

(9)  COM(2005) 474 wersja ostateczna.

9

(10)  COM(2007) 374 wersja ostateczna.

10

(11)  Por. Eurostat News Release 64/2007 (15 maja 2007 r.).

11

(12)  Por. Eurostat News Release 50/2007 (12 kwietnia 2007 r.).

12

(13)  „Zalecenia Rady 2005/601/WE z dnia 12 lipca 2005 r. w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej państw członkowskich i Wspólnoty (2005-2008)”, Dz.U. L 205 z 6.8.2005, s. 28.

13

(14)  Zob. sprawozdanie Marii Joao Rodriguesa „Lisbon Agenda Group — Workshop on developing the Lizbon Agenda at European Level” — Bruksela, 17 listopada 2006 r.

14

(15)  „Plan na rzecz wzrostu gospodarczego w Europie — prawidłowe działanie systemu gospodarczego UE”, André Sapir i inni, lipiec 2003 r.

15

(16)  Zob. opinia EKES-u w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej oraz zarządzania gospodarczego Dz.U. C 324 z 30.12.2006, s. 49.

16

(17)  Patrz przypis 1.

17

(18)  Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego „Pewne zasadnicze zagadnienia w zakresie konkurencyjności europejskiej — w stronę zintegrowanego podejścia” COM(2003) 704 wersja ostateczna.

18

(19)  Eurostat News Release 56/2007, 24 kwietnia 2007 r.

19

(20)  Zasadnicze znaczenie istnienia silnej i dynamicznej branży przemysłowej w Europie podkreśla Komisja w komunikacie „Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: Ramy polityczne dla wzmocnienia przemysłu UE — w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej” COM(2005) 474 wersja ostateczna z 5 października 2005 r. oraz opinia EKES-u w sprawie tego komunikatu, Dz.U. C 185 z 8.8.2006, s. 80.

20

(21)  O znaczeniu usług dla produkcji i dla ich wzajemnego oddziaływania z europejską branżą wytwórczą mówi opinia EKES-u w sprawie „Usługi a europejski przemysł wytwórczy: interakcje i wpływ na zatrudnienie, konkurencyjność i wydajność”Dz.U. C 318 z 23.12.2006, s. 26.

21

(22)  Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady „Ramy prawne podstawą dla zwiększania konkurencyjności przemysłu motoryzacyjnego w XXI w. Stanowisko Komisji w sprawie sprawozdania końcowego grupy wysokiego szczebla CARS 21. Wkład w strategię UE na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” COM(2007) 22 wersja ostateczna.

22

(23)  Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Tekstylia i odzież po 2005 r. — Zalecenia Grupy Wysokiego Szczebla dla branży tekstylno-odzieżowej” COM(2004) 668 wersja ostateczna.

23

(24)  Zob. prace grupy lizbońskiej EKES-u, w szczególności rezolucja w sprawie realizacji odnowionej strategii lizbońskiej z 15 lutego 2007 r., CESE 298/2007.

24

(25)  COM(2006) 728 wersja ostateczna.

25

(26)  COM(2007) 161 wersja ostateczna.

26

(27)  Zob. opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013), Dz.U. C 65 z 17.3.2006, s. 22.

27

---

| 15.1.2008 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 10/113 |
| --- | --- | --- | --- |

15.1.2008

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 10/113

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie:

| — | komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego — Koordynowanie systemów podatków bezpośrednich w państwach członkowskich w ramach wspólnego rynku |
| --- | --- |

—

komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego — Koordynowanie systemów podatków bezpośrednich w państwach członkowskich w ramach wspólnego rynku

| — | komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego — Przepisy podatkowe a straty w sytuacjach transgranicznych |
| --- | --- |

—

komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego — Przepisy podatkowe a straty w sytuacjach transgranicznych

| — | komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego — Opodatkowanie niezrealizowanych zysków kapitałowych w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania dla celów podatkowych oraz potrzeba koordynacji polityki podatkowej państw członkowskich |
| --- | --- |

—

komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego — Opodatkowanie niezrealizowanych zysków kapitałowych w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania dla celów podatkowych oraz potrzeba koordynacji polityki podatkowej państw członkowskich

COM(2006) 823 wersja ostateczna

COM(2006) 824 wersja ostateczna — SEC (2006) 1690

COM(2006) 825 wersja ostateczna

(2008/C 10/25)

Dnia 19 grudnia 2006 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 4 września 2007 r. Sprawozdawcą był Lars NYBERG.

Na 438. sesji plenarnej w dniach 26-27 września 2007 r. (posiedzenie z dnia 26 września 2007 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 168 do 2 — 4 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:

1.   Podsumowanie i wnioski

| 1.1 | W odniesieniu do celu i kierunku prac związanych z opodatkowaniem i rynkiem wewnętrznym Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zgadza się z Komisją, że koordynacja i współpraca między państwami członkowskimi może przyczynić się do realizacji celów polityki podatkowej oraz ochrony podstawy opodatkowania. Umożliwi to również obniżenie kosztów dyscypliny podatkowej oraz eliminację barier, na przykład dyskryminacji i podwójnego opodatkowania. |
| --- | --- |

1.1

W odniesieniu do celu i kierunku prac związanych z opodatkowaniem i rynkiem wewnętrznym Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zgadza się z Komisją, że koordynacja i współpraca między państwami członkowskimi może przyczynić się do realizacji celów polityki podatkowej oraz ochrony podstawy opodatkowania. Umożliwi to również obniżenie kosztów dyscypliny podatkowej oraz eliminację barier, na przykład dyskryminacji i podwójnego opodatkowania.

| 1.2 | Komisja zawarła w swoim komunikacie bardzo powściągliwe sformułowania i jedynie „pragnie zaproponować”, czy też stwierdza, że „należałoby zbadać” itp. EKES jest zdania, że propozycje Komisji to właściwe inicjatywy w odniesieniu do programu pracy w zakresie opodatkowania. Dotyczą one dziedzin, w których występują problemy związane z działalnością transgraniczną. |
| --- | --- |

1.2

Komisja zawarła w swoim komunikacie bardzo powściągliwe sformułowania i jedynie „pragnie zaproponować”, czy też stwierdza, że „należałoby zbadać” itp. EKES jest zdania, że propozycje Komisji to właściwe inicjatywy w odniesieniu do programu pracy w zakresie opodatkowania. Dotyczą one dziedzin, w których występują problemy związane z działalnością transgraniczną.

| 1.3 | Jednakże powściągliwe stanowisko Komisji wystawia czytelników na ciężką próbę. Opis poszczególnych zagadnień merytorycznych jest bardzo zwięzły, ponadto wyjaśnienia dotyczące sytuacji prawnej są niejasne. Dlatego też w sprawie rozważań Komisji należy przyjąć raczej ogólne niż szczegółowe stanowisko. Z rozmów z przedstawicielami Komisji wynika, że komunikaty należy raczej traktować jako sprawozdanie dotyczące obszernych prac prowadzonych przez Komisję. |
| --- | --- |

1.3

Jednakże powściągliwe stanowisko Komisji wystawia czytelników na ciężką próbę. Opis poszczególnych zagadnień merytorycznych jest bardzo zwięzły, ponadto wyjaśnienia dotyczące sytuacji prawnej są niejasne. Dlatego też w sprawie rozważań Komisji należy przyjąć raczej ogólne niż szczegółowe stanowisko. Z rozmów z przedstawicielami Komisji wynika, że komunikaty należy raczej traktować jako sprawozdanie dotyczące obszernych prac prowadzonych przez Komisję.

| 1.4 | W odniesieniu do odliczania strat poniesionych za granicą Komisja argumentuje, że stosowanie uregulowań krajowych do spraw transgranicznych nie jest wprawdzie rozwiązaniem idealnym, jednak stanowi pewną poprawę. Jednakże zarówno z prawnego, jak i społeczno-gospodarczego punktu widzenia budzi to poważne wątpliwości, ponieważ w praktyce oznacza wprowadzenie za pośrednictwem przedsiębiorstw zagranicznych prawa ich państwa macierzystego na terytorium innego państwa. Różne problemy natury prawnej i gospodarczej związane z odliczaniem strat w przypadku przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną można w perspektywie długoterminowej rozwiązać dzięki zastosowaniu wspólnej jednolitej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB). Ponieważ Komisja współpracuje w tej sprawie z państwami członkowskimi w odrębnej grupie roboczej, powinna w ramach tej grupy skupić się na szybkim znalezieniu rozwiązania i na podstawie analizowanych komunikatów zająć się bardziej pozostałymi problemami. |
| --- | --- |

1.4

W odniesieniu do odliczania strat poniesionych za granicą Komisja argumentuje, że stosowanie uregulowań krajowych do spraw transgranicznych nie jest wprawdzie rozwiązaniem idealnym, jednak stanowi pewną poprawę. Jednakże zarówno z prawnego, jak i społeczno-gospodarczego punktu widzenia budzi to poważne wątpliwości, ponieważ w praktyce oznacza wprowadzenie za pośrednictwem przedsiębiorstw zagranicznych prawa ich państwa macierzystego na terytorium innego państwa. Różne problemy natury prawnej i gospodarczej związane z odliczaniem strat w przypadku przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną można w perspektywie długoterminowej rozwiązać dzięki zastosowaniu wspólnej jednolitej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB). Ponieważ Komisja współpracuje w tej sprawie z państwami członkowskimi w odrębnej grupie roboczej, powinna w ramach tej grupy skupić się na szybkim znalezieniu rozwiązania i na podstawie analizowanych komunikatów zająć się bardziej pozostałymi problemami.

| 1.5 | W swojej analizie Komisja dąży do rozwiązania problemu, w odniesieniu do którego przynajmniej przedmiotowy komunikat nie zawiera oceny skali problemu i praktycznych skutków wprowadzenia prawa do odliczania strat poniesionych za granicą. Ponadto w swojej argumentacji Komisja w niedostatecznym stopniu uwzględniła możliwość przenoszenia strat. W większości przypadków bowiem przenoszenie strat transgranicznych nie jest zazwyczaj konieczne. |
| --- | --- |

1.5

W swojej analizie Komisja dąży do rozwiązania problemu, w odniesieniu do którego przynajmniej przedmiotowy komunikat nie zawiera oceny skali problemu i praktycznych skutków wprowadzenia prawa do odliczania strat poniesionych za granicą. Ponadto w swojej argumentacji Komisja w niedostatecznym stopniu uwzględniła możliwość przenoszenia strat. W większości przypadków bowiem przenoszenie strat transgranicznych nie jest zazwyczaj konieczne.

| 1.6 | Podstawą rozwiązań dotyczących przenoszenia niezrealizowanych zysków kapitałowych przedsiębiorstw między państwami członkowskimi nie może być przypadek odnoszący się wyłącznie do osób fizycznych. Przepis stanowiący, że w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania nie można żądać uiszczenia podatku od niezrealizowanych zysków kapitałowych, wiąże się z dużymi wymogami informacyjnymi. Współpraca między organami podatkowymi powinna zagwarantować, że oba państwa otrzymają należny im udział w zapłaconym w późniejszym terminie podatku. Istnieją aktywa, które wprawdzie podlegają przeniesieniu z chwilą zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania, ale nigdy nie ulegają zbyciu, jak np. dobra niematerialne, lub ulegają powolnemu zużyciu. Przytoczony przez Komisję opis takich przypadków nie jest jasny. |
| --- | --- |

1.6

Podstawą rozwiązań dotyczących przenoszenia niezrealizowanych zysków kapitałowych przedsiębiorstw między państwami członkowskimi nie może być przypadek odnoszący się wyłącznie do osób fizycznych. Przepis stanowiący, że w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania nie można żądać uiszczenia podatku od niezrealizowanych zysków kapitałowych, wiąże się z dużymi wymogami informacyjnymi. Współpraca między organami podatkowymi powinna zagwarantować, że oba państwa otrzymają należny im udział w zapłaconym w późniejszym terminie podatku. Istnieją aktywa, które wprawdzie podlegają przeniesieniu z chwilą zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania, ale nigdy nie ulegają zbyciu, jak np. dobra niematerialne, lub ulegają powolnemu zużyciu. Przytoczony przez Komisję opis takich przypadków nie jest jasny.

| 1.7 | Podsumowując, kwestią o dużym znaczeniu jest rozszerzanie współpracy i koordynacji w zakresie podatku od osób prawnych. Jednocześnie zgodnie z zasadą pomocniczości konieczne jest poszanowanie prawa państw członkowskich do podejmowania samodzielnych decyzji w dziedzinie podatków na podstawie szczególnych warunków krajowych. |
| --- | --- |

1.7

Podsumowując, kwestią o dużym znaczeniu jest rozszerzanie współpracy i koordynacji w zakresie podatku od osób prawnych. Jednocześnie zgodnie z zasadą pomocniczości konieczne jest poszanowanie prawa państw członkowskich do podejmowania samodzielnych decyzji w dziedzinie podatków na podstawie szczególnych warunków krajowych.

2.   Wprowadzenie

| 2.1 | W dniu 19 grudnia 2006 r. Komisja przedstawiła trzy komunikaty w sprawie koordynacji polityki podatkowej w państwach członkowskich. Jeden z nich ma charakter ogólny, dwa zaś odnoszą się do zagadnień szczegółowych, mianowicie strat w sytuacjach transgranicznych oraz opodatkowania w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania dla celów podatkowych. Komunikaty mają na celu poprawę wzajemnego oddziaływania zróżnicowanych przepisów podatkowych obowiązujących w poszczególnych państwach członkowskich, lecz nie stanowią propozycji harmonizacji przepisów. |
| --- | --- |

2.1

W dniu 19 grudnia 2006 r. Komisja przedstawiła trzy komunikaty w sprawie koordynacji polityki podatkowej w państwach członkowskich. Jeden z nich ma charakter ogólny, dwa zaś odnoszą się do zagadnień szczegółowych, mianowicie strat w sytuacjach transgranicznych oraz opodatkowania w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania dla celów podatkowych. Komunikaty mają na celu poprawę wzajemnego oddziaływania zróżnicowanych przepisów podatkowych obowiązujących w poszczególnych państwach członkowskich, lecz nie stanowią propozycji harmonizacji przepisów.

| 2.2 | Wprawdzie komunikaty dotyczą podatków bezpośrednich, jednak odnoszą się praktycznie wyłącznie do opodatkowania przedsiębiorstw. Przedłożenie komunikatów miało na celu z jednej strony szybkie znalezienie rozwiązania problemów związanych z transgraniczną działalnością gospodarczą, które w perspektywie długoterminowej można rozwiązać dzięki zastosowaniu wspólnej jednolitej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB), a z drugiej strony — rozwiązanie pozostałych problemów, które mogą utrzymywać się również po wprowadzeniu takiej podstawy opodatkowania. |
| --- | --- |

2.2

Wprawdzie komunikaty dotyczą podatków bezpośrednich, jednak odnoszą się praktycznie wyłącznie do opodatkowania przedsiębiorstw. Przedłożenie komunikatów miało na celu z jednej strony szybkie znalezienie rozwiązania problemów związanych z transgraniczną działalnością gospodarczą, które w perspektywie długoterminowej można rozwiązać dzięki zastosowaniu wspólnej jednolitej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB), a z drugiej strony — rozwiązanie pozostałych problemów, które mogą utrzymywać się również po wprowadzeniu takiej podstawy opodatkowania.

| 2.3 | EKES wyrażał już poparcie dla wprowadzenia wspólnej jednolitej podstawy opodatkowania osób prawnych oraz proponował zasady, które powinny obowiązywać w przypadku wprowadzenia takiej podstawy opodatkowania (1). |
| --- | --- |

2.3

EKES wyrażał już poparcie dla wprowadzenia wspólnej jednolitej podstawy opodatkowania osób prawnych oraz proponował zasady, które powinny obowiązywać w przypadku wprowadzenia takiej podstawy opodatkowania (1).

| 2.4 | Komisja wyraźnie zaznacza, że debata i propozycje mają na celu nie tylko eliminację barier dyskryminujących przedsiębiorstwa oraz ryzyka podwójnego opodatkowania, ale również ochronę podstawy opodatkowania stosowanej w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

2.4

Komisja wyraźnie zaznacza, że debata i propozycje mają na celu nie tylko eliminację barier dyskryminujących przedsiębiorstwa oraz ryzyka podwójnego opodatkowania, ale również ochronę podstawy opodatkowania stosowanej w państwach członkowskich.

3.   Koordynowanie systemów podatków bezpośrednich w państwach członkowskich w ramach wspólnego rynku (COM(2006) 823 wersja ostateczna)

| 3.1 | Zdaniem Komisji koordynowanie systemów podatkowych powinno podlegać następującym zasadom: zniesienia dyskryminacji i podwójnego opodatkowania, zapobiegania przypadkom braku opodatkowania i nadużyciom oraz obniżania kosztów w przypadku przedsiębiorstw i osób fizycznych, których działalność podlega kilku systemom podatkowym. Problemy wynikające z niespójności dwóch systemów podatkowych są regulowane przede wszystkim za pomocą umów dwustronnych. Alternatywę dla nich stanowią wypracowane procedury sądowe służące zbadaniu, czy przepisy są zgodne z prawem wspólnotowym. Wśród przepisów prawa podatkowego, które mogą być sprzeczne z prawem wspólnotowym, wymienia się między innymi opodatkowanie w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania dla celów podatkowych, podatki pobierane u źródła w odniesieniu do dywidend, możliwość odliczania strat poniesionych za granicą w ramach grup przedsiębiorstw oraz opodatkowanie filii przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.1

Zdaniem Komisji koordynowanie systemów podatkowych powinno podlegać następującym zasadom: zniesienia dyskryminacji i podwójnego opodatkowania, zapobiegania przypadkom braku opodatkowania i nadużyciom oraz obniżania kosztów w przypadku przedsiębiorstw i osób fizycznych, których działalność podlega kilku systemom podatkowym. Problemy wynikające z niespójności dwóch systemów podatkowych są regulowane przede wszystkim za pomocą umów dwustronnych. Alternatywę dla nich stanowią wypracowane procedury sądowe służące zbadaniu, czy przepisy są zgodne z prawem wspólnotowym. Wśród przepisów prawa podatkowego, które mogą być sprzeczne z prawem wspólnotowym, wymienia się między innymi opodatkowanie w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania dla celów podatkowych, podatki pobierane u źródła w odniesieniu do dywidend, możliwość odliczania strat poniesionych za granicą w ramach grup przedsiębiorstw oraz opodatkowanie filii przedsiębiorstw.

| 3.2 | Europejski Trybunał Sprawiedliwości stale rozwija swoje orzecznictwo. Dotyczy ono przede wszystkim szczególnych przypadków, które rzadko mogą stanowić ogólną wykładnię. Zdaniem Komisji konieczna jest bardziej obszerna wykładnia orzecznictwa. Za pomocą szeregu inicjatyw zawartych w przedmiotowych komunikatach Komisja chce wesprzeć państwa członkowskie w poszukiwaniu skoordynowanych rozwiązań. |
| --- | --- |

3.2

Europejski Trybunał Sprawiedliwości stale rozwija swoje orzecznictwo. Dotyczy ono przede wszystkim szczególnych przypadków, które rzadko mogą stanowić ogólną wykładnię. Zdaniem Komisji konieczna jest bardziej obszerna wykładnia orzecznictwa. Za pomocą szeregu inicjatyw zawartych w przedmiotowych komunikatach Komisja chce wesprzeć państwa członkowskie w poszukiwaniu skoordynowanych rozwiązań.

| 3.3 | Dla Komisji ważnym celem jest likwidacja podwójnego opodatkowania, które może stanowić przeszkodę w podejmowaniu działalności transgranicznej. W celu uniknięcia braku opodatkowania oraz nadużyć Komisja proponuje przeanalizowanie orzecznictwa wspólnie z państwami członkowskimi w ramach grupy roboczej. Przepisy w tej dziedzinie nie tylko są zróżnicowane, ale również muszą być stosowane przez 27 różniących się systemów administracyjnych. Komisja chce sprawdzić, w jaki sposób można poprawić współpracę organów państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.3

Dla Komisji ważnym celem jest likwidacja podwójnego opodatkowania, które może stanowić przeszkodę w podejmowaniu działalności transgranicznej. W celu uniknięcia braku opodatkowania oraz nadużyć Komisja proponuje przeanalizowanie orzecznictwa wspólnie z państwami członkowskimi w ramach grupy roboczej. Przepisy w tej dziedzinie nie tylko są zróżnicowane, ale również muszą być stosowane przez 27 różniących się systemów administracyjnych. Komisja chce sprawdzić, w jaki sposób można poprawić współpracę organów państw członkowskich.

| 3.4 | Komisja wskazuje również zagadnienia, które mogą stać się przedmiotem przyszłych komunikatów, jak na przykład środki służące zwalczaniu nadużyć, kwalifikacji kapitału obcego i własnego oraz lepszemu wykorzystaniu przepisów postępowania arbitrażowego w przypadku sporów między państwami członkowskimi dotyczących zagadnień podatkowych. |
| --- | --- |

3.4

Komisja wskazuje również zagadnienia, które mogą stać się przedmiotem przyszłych komunikatów, jak na przykład środki służące zwalczaniu nadużyć, kwalifikacji kapitału obcego i własnego oraz lepszemu wykorzystaniu przepisów postępowania arbitrażowego w przypadku sporów między państwami członkowskimi dotyczących zagadnień podatkowych.

Uwagi

| 3.5 | Uwagi EKES-u odnoszące się do trzech przedmiotowych komunikatów Komisji stanowią potwierdzenie poparcia Komitetu dla wypracowania wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB). W myśl jednej z zasad, na które EKES wskazał w swojej opinii, jedynie za pomocą obowiązkowej CCCTB można osiągnąć konkretne efekty. Ze strony politycznej zgłaszano zastrzeżenia dotyczące opracowania CCCTB. Zdaniem EKES-u nie można jednak kwestionować dążenia do ustanowienia takiej podstawy opodatkowania. W perspektywie długoterminowej jest ona konieczna dla skutecznego działania rynku wewnętrznego. Mogłaby ona również ułatwić realizację propozycji zawartych w komunikacie Komisji. Oczywiście możliwe są rozbieżne opinie dotyczące sposobu wypracowania takiej podstawy opodatkowania. Jednakże konieczne jest nadanie nowego impetu tej debacie za pomocą konkretnej propozycji. |
| --- | --- |

3.5

Uwagi EKES-u odnoszące się do trzech przedmiotowych komunikatów Komisji stanowią potwierdzenie poparcia Komitetu dla wypracowania wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB). W myśl jednej z zasad, na które EKES wskazał w swojej opinii, jedynie za pomocą obowiązkowej CCCTB można osiągnąć konkretne efekty. Ze strony politycznej zgłaszano zastrzeżenia dotyczące opracowania CCCTB. Zdaniem EKES-u nie można jednak kwestionować dążenia do ustanowienia takiej podstawy opodatkowania. W perspektywie długoterminowej jest ona konieczna dla skutecznego działania rynku wewnętrznego. Mogłaby ona również ułatwić realizację propozycji zawartych w komunikacie Komisji. Oczywiście możliwe są rozbieżne opinie dotyczące sposobu wypracowania takiej podstawy opodatkowania. Jednakże konieczne jest nadanie nowego impetu tej debacie za pomocą konkretnej propozycji.

| 3.5.1 | W opinii EKES-u w sprawie CCCTB wskazano na korzyści wynikające ze stopniowego przedkładania wniosków, które można wdrażać jeszcze przed opracowaniem głównego wniosku. Zdaniem EKES-u komunikaty Komisji stanowią zaczątek prac tego rodzaju. |
| --- | --- |

3.5.1

W opinii EKES-u w sprawie CCCTB wskazano na korzyści wynikające ze stopniowego przedkładania wniosków, które można wdrażać jeszcze przed opracowaniem głównego wniosku. Zdaniem EKES-u komunikaty Komisji stanowią zaczątek prac tego rodzaju.

| 3.6 | Sformułowania użyte przez Komisję w komunikacie są bardzo powściągliwe. „Komisja pragnie zaproponować szereg inicjatyw”, „Komisja proponuje wkrótce zająć się tą kwestią w ramach grupy roboczej obejmującej państwa członkowskie [...]”, „Należałoby także w bardziej ogólny sposób zbadać sposoby redukcji kosztów związanych z przestrzeganiem przepisów transgranicznych [...]”. Wobec negatywnego nastawienia, w szczególności ministrów finansów, ostrożna postawa Komisji w zakresie kwestii podatkowych jest zrozumiała. Jeżeli politycy nie są gotowi do konstruktywnych działań na rzecz współpracy, koordynacji oraz, gdzie to konieczne, również harmonizacji (przede wszystkim w dziedzinie CCCTB), ETS pozostanie instytucją określającą metody przestrzegania interoperacyjności systemów podatkowych poszczególnych państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.6

Sformułowania użyte przez Komisję w komunikacie są bardzo powściągliwe. „Komisja pragnie zaproponować szereg inicjatyw”, „Komisja proponuje wkrótce zająć się tą kwestią w ramach grupy roboczej obejmującej państwa członkowskie [...]”, „Należałoby także w bardziej ogólny sposób zbadać sposoby redukcji kosztów związanych z przestrzeganiem przepisów transgranicznych [...]”. Wobec negatywnego nastawienia, w szczególności ministrów finansów, ostrożna postawa Komisji w zakresie kwestii podatkowych jest zrozumiała. Jeżeli politycy nie są gotowi do konstruktywnych działań na rzecz współpracy, koordynacji oraz, gdzie to konieczne, również harmonizacji (przede wszystkim w dziedzinie CCCTB), ETS pozostanie instytucją określającą metody przestrzegania interoperacyjności systemów podatkowych poszczególnych państw członkowskich.

| 3.7 | EKES jest zdania, że projekty inicjatyw Komisji do programu pracy w dziedzinie podatków są ze wszech miar właściwe. Dotyczą one dziedzin, w których występują problemy związane z działalnością transgraniczną. Należy informować o znaczeniu wniosków, które ma przedstawić Komisja, dla realizacji celów w ramach programu lizbońskiego. |
| --- | --- |

3.7

EKES jest zdania, że projekty inicjatyw Komisji do programu pracy w dziedzinie podatków są ze wszech miar właściwe. Dotyczą one dziedzin, w których występują problemy związane z działalnością transgraniczną. Należy informować o znaczeniu wniosków, które ma przedstawić Komisja, dla realizacji celów w ramach programu lizbońskiego.

| 3.8 | Problemy omawiane w analizowanym komunikacie oraz w dwóch pozostałych komunikatach dotyczą przede wszystkim transgranicznej działalności przedsiębiorstw. Jedynie komunikat w sprawie zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania dla celów podatkowych odnosi się do osób fizycznych. Zdaniem EKES-u w debatach dotyczących rynku wewnętrznego i opodatkowania należy skupić się przede wszystkim na przedsiębiorstwach. |
| --- | --- |

3.8

Problemy omawiane w analizowanym komunikacie oraz w dwóch pozostałych komunikatach dotyczą przede wszystkim transgranicznej działalności przedsiębiorstw. Jedynie komunikat w sprawie zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania dla celów podatkowych odnosi się do osób fizycznych. Zdaniem EKES-u w debatach dotyczących rynku wewnętrznego i opodatkowania należy skupić się przede wszystkim na przedsiębiorstwach.

| 3.9 | W sytuacji, gdy przedsiębiorstwo rozważa podjęcie działalności w innym państwie, pojawia się duże zapotrzebowanie na informacje dotyczące systemu podatkowego obowiązującego w danym państwie. Konieczne jest zapewnienie bardziej przejrzystych i łatwiej dostępnych informacji. Komisja może stać się ważnym ogniwem łączącym w stosunku do organów skarbowych państw członkowskich i dostępnych tam informacji. Wzór mogłaby stanowić rola odgrywana przez Komisję w dziedzinie polityki konkurencji. |
| --- | --- |

3.9

W sytuacji, gdy przedsiębiorstwo rozważa podjęcie działalności w innym państwie, pojawia się duże zapotrzebowanie na informacje dotyczące systemu podatkowego obowiązującego w danym państwie. Konieczne jest zapewnienie bardziej przejrzystych i łatwiej dostępnych informacji. Komisja może stać się ważnym ogniwem łączącym w stosunku do organów skarbowych państw członkowskich i dostępnych tam informacji. Wzór mogłaby stanowić rola odgrywana przez Komisję w dziedzinie polityki konkurencji.

| 3.10 | Konieczne jest pilne wdrożenie współpracy i koordynacji w zakresie opodatkowania przedsiębiorstw. Wprawdzie Komisja mówi o współpracy i koordynacji, jednak komunikaty zawierają rozważania, które w praktyce mogłyby oznaczać konieczność zrzeczenia się części uprawnień państw członkowskich do samostanowienia w dziedzinie podatków. Z tego względu w przyszłych konkretnych wnioskach należy tego uniknąć. |
| --- | --- |

3.10

Konieczne jest pilne wdrożenie współpracy i koordynacji w zakresie opodatkowania przedsiębiorstw. Wprawdzie Komisja mówi o współpracy i koordynacji, jednak komunikaty zawierają rozważania, które w praktyce mogłyby oznaczać konieczność zrzeczenia się części uprawnień państw członkowskich do samostanowienia w dziedzinie podatków. Z tego względu w przyszłych konkretnych wnioskach należy tego uniknąć.

4.   Przepisy podatkowe a straty w sytuacjach transgranicznych (COM(2006) 824 wersja ostateczna)

| 4.1 | Rozliczanie strat transgranicznych w odniesieniu do przedsiębiorstw lub grup przedsiębiorstw opiera się przede wszystkim na orzeczeniu ETS w sprawie Marks & Spencer. Bez możliwości transgranicznego wyrównywania strat, przedsiębiorstwo prowadzące działalność w wielu krajach może podlegać wyższemu opodatkowaniu niż przedsiębiorstwo prowadzące całą działalność wyłącznie w jednym państwie. W stosunku do przedsiębiorstw prowadzących działalność w wielu krajach rozwiązaniem tego problemu mogłoby być zastosowanie jednolitej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB). W oczekiwaniu na CCCTB Komisja przedstawia propozycje kilku procedur wyrównywania strat w sytuacjach transgranicznych przez przedsiębiorstwo macierzyste w przypadku strat poniesionych przez przedsiębiorstwo zależne oraz w ramach przedsiębiorstwa posiadającego zakłady i oddziały w innych krajach. |
| --- | --- |

4.1

Rozliczanie strat transgranicznych w odniesieniu do przedsiębiorstw lub grup przedsiębiorstw opiera się przede wszystkim na orzeczeniu ETS w sprawie Marks & Spencer. Bez możliwości transgranicznego wyrównywania strat, przedsiębiorstwo prowadzące działalność w wielu krajach może podlegać wyższemu opodatkowaniu niż przedsiębiorstwo prowadzące całą działalność wyłącznie w jednym państwie. W stosunku do przedsiębiorstw prowadzących działalność w wielu krajach rozwiązaniem tego problemu mogłoby być zastosowanie jednolitej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (CCCTB). W oczekiwaniu na CCCTB Komisja przedstawia propozycje kilku procedur wyrównywania strat w sytuacjach transgranicznych przez przedsiębiorstwo macierzyste w przypadku strat poniesionych przez przedsiębiorstwo zależne oraz w ramach przedsiębiorstwa posiadającego zakłady i oddziały w innych krajach.

| 4.2 | Całościowe opisanie sytuacji w UE nie jest możliwe, ponieważ w poszczególnych państwach członkowskich obowiązują zróżnicowane przepisy w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

4.2

Całościowe opisanie sytuacji w UE nie jest możliwe, ponieważ w poszczególnych państwach członkowskich obowiązują zróżnicowane przepisy w tej dziedzinie.

| 4.3 | Przedsiębiorstwa posiadające wiele jednostek w jednym kraju mogą stale odliczać straty pomiędzy poszczególnymi jednostkami. Wprawdzie zgodnie z systemem określonym w komunikacie odliczanie strat transgranicznych jest w większości przypadków możliwe, jednakże nie między wszystkimi państwami członkowskimi. ETS orzekł, że przedsiębiorstwo prowadzące wiele rodzajów działalności w jednym kraju powinno być traktowane tak samo jak przedsiębiorstwo prowadzące działalność w wielu państwach członkowskich. Zdaniem Komisji prawo do odliczania strat wynika zatem ze swobody przedsiębiorczości. |
| --- | --- |

4.3

Przedsiębiorstwa posiadające wiele jednostek w jednym kraju mogą stale odliczać straty pomiędzy poszczególnymi jednostkami. Wprawdzie zgodnie z systemem określonym w komunikacie odliczanie strat transgranicznych jest w większości przypadków możliwe, jednakże nie między wszystkimi państwami członkowskimi. ETS orzekł, że przedsiębiorstwo prowadzące wiele rodzajów działalności w jednym kraju powinno być traktowane tak samo jak przedsiębiorstwo prowadzące działalność w wielu państwach członkowskich. Zdaniem Komisji prawo do odliczania strat wynika zatem ze swobody przedsiębiorczości.

| 4.4 | W przypadku grup przedsiębiorstw (przedsiębiorstwo macierzyste — przedsiębiorstwo zależne) w większości państw członkowskich odliczanie strat w ramach jednego kraju jest możliwe. W przypadku przedsiębiorstw zależnych z innych krajów jest to dozwolone jedynie w wyjątkowych przypadkach. Sprawa Marks & Spencer dotyczy takiego przypadku. W orzeczeniu stwierdzono, że przedsiębiorstwo macierzyste może odliczać straty jedynie wtedy, gdy wyczerpane zostaną wszystkie możliwości ich odliczenia w kraju siedziby przedsiębiorstwa zależnego. Straty te mogą być odliczane wyłącznie przez przedsiębiorstwo macierzyste. Ponadto możliwość odliczania musi być ograniczona w czasie. |
| --- | --- |

4.4

W przypadku grup przedsiębiorstw (przedsiębiorstwo macierzyste — przedsiębiorstwo zależne) w większości państw członkowskich odliczanie strat w ramach jednego kraju jest możliwe. W przypadku przedsiębiorstw zależnych z innych krajów jest to dozwolone jedynie w wyjątkowych przypadkach. Sprawa Marks & Spencer dotyczy takiego przypadku. W orzeczeniu stwierdzono, że przedsiębiorstwo macierzyste może odliczać straty jedynie wtedy, gdy wyczerpane zostaną wszystkie możliwości ich odliczenia w kraju siedziby przedsiębiorstwa zależnego. Straty te mogą być odliczane wyłącznie przez przedsiębiorstwo macierzyste. Ponadto możliwość odliczania musi być ograniczona w czasie.

| 4.4.1 | Przedsiębiorstwa należące do grupy są odrębnymi jednostkami prawnymi i każde z nich podlega odrębnemu opodatkowaniu. Jednakże 19 państw członkowskich wprowadziło systemy umożliwiające wspólne opodatkowanie w ramach całej grupy przedsiębiorstw w danym kraju. W większości z nich funkcjonuje łączenie całości opodatkowania, jednakże w kilku możliwe jest jedynie odliczanie strat. Oczywiście dla umożliwienia odliczania strat transgranicznych konieczne są specjalne przepisy, ponieważ wyniki podlegają opodatkowaniu zgodnie z różnymi systemami. W poszczególnych państwach członkowskich obowiązują zróżnicowane przepisy w tym zakresie. Dla przedsiębiorstw prowadzących działalność w kilku krajach CCCTB stanowiłoby rozwiązanie wszystkich tych problemów. Komisja chciałaby wypracować wspólne, czasowo ograniczone rozwiązania odnoszące się do odliczania strat transgranicznych w ramach grup przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

4.4.1

Przedsiębiorstwa należące do grupy są odrębnymi jednostkami prawnymi i każde z nich podlega odrębnemu opodatkowaniu. Jednakże 19 państw członkowskich wprowadziło systemy umożliwiające wspólne opodatkowanie w ramach całej grupy przedsiębiorstw w danym kraju. W większości z nich funkcjonuje łączenie całości opodatkowania, jednakże w kilku możliwe jest jedynie odliczanie strat. Oczywiście dla umożliwienia odliczania strat transgranicznych konieczne są specjalne przepisy, ponieważ wyniki podlegają opodatkowaniu zgodnie z różnymi systemami. W poszczególnych państwach członkowskich obowiązują zróżnicowane przepisy w tym zakresie. Dla przedsiębiorstw prowadzących działalność w kilku krajach CCCTB stanowiłoby rozwiązanie wszystkich tych problemów. Komisja chciałaby wypracować wspólne, czasowo ograniczone rozwiązania odnoszące się do odliczania strat transgranicznych w ramach grup przedsiębiorstw.

Uwagi

| 4.5 | Wprawdzie komunikat dotyczy odliczania strat, jednakże z oczywistych względów punktem wyjścia jest zagadnienie opodatkowania zysków. Najlepszym punktem wyjścia byłoby również formalnie jednoznaczne omówienie opodatkowania zysków i odliczania strat w tym samym dokumencie. Zagadnienie odliczania strat nie może być omawiane w oderwaniu od opodatkowania zysków. Skupiając się na możliwości przenoszenia strat do innego kraju, Komisja rezygnuje z przeanalizowania innej możliwości finansowania deficytu — „wkładu wewnątrzgrupowego” („intra-group contributions”). Jeżeli płatności z tytułu wkładu wewnątrzgrupowego są dokonywane przed zapłatą podatku od zysków, mają one taki sam skutek podatkowy jak przeniesienie strat. |
| --- | --- |

4.5

Wprawdzie komunikat dotyczy odliczania strat, jednakże z oczywistych względów punktem wyjścia jest zagadnienie opodatkowania zysków. Najlepszym punktem wyjścia byłoby również formalnie jednoznaczne omówienie opodatkowania zysków i odliczania strat w tym samym dokumencie. Zagadnienie odliczania strat nie może być omawiane w oderwaniu od opodatkowania zysków. Skupiając się na możliwości przenoszenia strat do innego kraju, Komisja rezygnuje z przeanalizowania innej możliwości finansowania deficytu — „wkładu wewnątrzgrupowego” („intra-group contributions”). Jeżeli płatności z tytułu wkładu wewnątrzgrupowego są dokonywane przed zapłatą podatku od zysków, mają one taki sam skutek podatkowy jak przeniesienie strat.

| 4.6 | Argumentacja, że przedsiębiorstwo prowadzące działalność w kilku krajach powinno być traktowane w taki sam sposób jak przedsiębiorstwo prowadzące działalność tylko w jednym kraju, odnosi się jedynie do połowy problemu. Komisja dąży do jednakowego traktowania przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną. Ponieważ w poszczególnych państwach członkowskich obowiązują zróżnicowane przepisy odnoszące się do odliczania strat, prowadzi to do powstawania nowych różnic w traktowaniu przedsiębiorstw. Jeżeli przedsiębiorstwo ma siedzibę w kraju zezwalającym na odliczanie strat transgranicznych i może stosować te przepisy w innym kraju, w którym odliczanie strat między przedsiębiorstwem macierzystym i zależnym nie jest dozwolone, powstaje różnica między przedsiębiorstwami krajowymi i zagranicznymi. Dopóki istnieją różnice w przepisach, nie jest możliwe jednakowe traktowanie wszystkich trzech rodzajów przedsiębiorstw, a raczej jedynie przeniesienie jednakowego traktowania. Jednakowe traktowanie w ramach przepisów prawa, które odnosiło się pierwotnie do wszystkich przedsiębiorstw działających w danym kraju, staje się raczej równym traktowaniem wszystkich przedsiębiorstw pochodzących z jednego kraju, niezależnie od tego, gdzie prowadzą działalność. Inaczej mówiąc, przepisy odnoszące się do odliczania strat są przenoszone z jednego państwa do drugiego za pośrednictwem spółek zależnych lub oddziałów prowadzących działalność w tym kraju. Takiego rozwiązania nie można zaakceptować. Innymi słowy, analiza Komisji nie uwzględnia możliwych skutków dla przedsiębiorstw, które nie prowadzą działalności transgranicznej. |
| --- | --- |

4.6

Argumentacja, że przedsiębiorstwo prowadzące działalność w kilku krajach powinno być traktowane w taki sam sposób jak przedsiębiorstwo prowadzące działalność tylko w jednym kraju, odnosi się jedynie do połowy problemu. Komisja dąży do jednakowego traktowania przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną. Ponieważ w poszczególnych państwach członkowskich obowiązują zróżnicowane przepisy odnoszące się do odliczania strat, prowadzi to do powstawania nowych różnic w traktowaniu przedsiębiorstw. Jeżeli przedsiębiorstwo ma siedzibę w kraju zezwalającym na odliczanie strat transgranicznych i może stosować te przepisy w innym kraju, w którym odliczanie strat między przedsiębiorstwem macierzystym i zależnym nie jest dozwolone, powstaje różnica między przedsiębiorstwami krajowymi i zagranicznymi. Dopóki istnieją różnice w przepisach, nie jest możliwe jednakowe traktowanie wszystkich trzech rodzajów przedsiębiorstw, a raczej jedynie przeniesienie jednakowego traktowania. Jednakowe traktowanie w ramach przepisów prawa, które odnosiło się pierwotnie do wszystkich przedsiębiorstw działających w danym kraju, staje się raczej równym traktowaniem wszystkich przedsiębiorstw pochodzących z jednego kraju, niezależnie od tego, gdzie prowadzą działalność. Inaczej mówiąc, przepisy odnoszące się do odliczania strat są przenoszone z jednego państwa do drugiego za pośrednictwem spółek zależnych lub oddziałów prowadzących działalność w tym kraju. Takiego rozwiązania nie można zaakceptować. Innymi słowy, analiza Komisji nie uwzględnia możliwych skutków dla przedsiębiorstw, które nie prowadzą działalności transgranicznej.

| 4.6.1 | Komisja argumentuje, że stosowanie uregulowań krajowych do spraw transgranicznych nie jest wprawdzie rozwiązaniem idealnym, jednak stanowi pewne ulepszenie. Jednakże zarówno z prawnego, jak i społeczno-gospodarczego punktu widzenia budzi to poważne wątpliwości, ponieważ w praktyce oznacza to wprowadzenie za pośrednictwem przedsiębiorstw zagranicznych prawa ich państwa macierzystego na terytorium innego państwa. Spośród przytaczanych przez Komisję negatywnych skutków braku możliwości odliczania strat transgranicznych, zdaniem Komitetu największe znaczenie mają problemy związane z zakładaniem przedsiębiorstw. W początkowej fazie istnienia przedsiębiorstw straty są zjawiskiem naturalnym. Jednakże na tym etapie nie istnieje możliwość odliczenia tych strat od zysków osiąganych w kraju pochodzenia przedsiębiorstwa. Odstrasza to przedsiębiorców od rozpoczynania działalności w nowych krajach. Ponadto poniesienie takich kosztów początkowych jest szczególnie trudne dla małych i średnich przedsiębiorstw. Wymienione problemy dotyczą oczywiście również przedsiębiorstw krajowych, jako że są one typowe nie tylko dla rozpoczynania działalności za granicą. |
| --- | --- |

4.6.1

Komisja argumentuje, że stosowanie uregulowań krajowych do spraw transgranicznych nie jest wprawdzie rozwiązaniem idealnym, jednak stanowi pewne ulepszenie. Jednakże zarówno z prawnego, jak i społeczno-gospodarczego punktu widzenia budzi to poważne wątpliwości, ponieważ w praktyce oznacza to wprowadzenie za pośrednictwem przedsiębiorstw zagranicznych prawa ich państwa macierzystego na terytorium innego państwa. Spośród przytaczanych przez Komisję negatywnych skutków braku możliwości odliczania strat transgranicznych, zdaniem Komitetu największe znaczenie mają problemy związane z zakładaniem przedsiębiorstw. W początkowej fazie istnienia przedsiębiorstw straty są zjawiskiem naturalnym. Jednakże na tym etapie nie istnieje możliwość odliczenia tych strat od zysków osiąganych w kraju pochodzenia przedsiębiorstwa. Odstrasza to przedsiębiorców od rozpoczynania działalności w nowych krajach. Ponadto poniesienie takich kosztów początkowych jest szczególnie trudne dla małych i średnich przedsiębiorstw. Wymienione problemy dotyczą oczywiście również przedsiębiorstw krajowych, jako że są one typowe nie tylko dla rozpoczynania działalności za granicą.

| 4.7 | Ponadto w swojej argumentacji Komisja w niedostatecznym stopniu uwzględniła możliwość przeniesienia straty. W większości przypadków transgraniczne przeniesienie straty nie jest z reguły konieczne. Różnica między przeniesieniem strat w ramach jednego kraju a odliczeniem strat między kilkoma krajami polega na horyzoncie czasowym. W przypadku odliczenia strat transgranicznych mogą być one rozliczane bezpośrednio z zyskami. W tym kontekście powstaje następujące pytanie: czy żmudne poszukiwanie rozwiązań koniecznych dla zapewnienia odliczania strat transgranicznych w ramach UE można uzasadnić korzyściami wynikającymi z odliczenia straty bezpośrednio w roku jej powstania? Straty mogą być finansowane za pomocą „wkładu wewnątrzgrupowego” jako nadzwyczajne przepływy tymczasowe. Problem, który Komisja próbuje rozwiązać, nie jest w zasadzie aż tak wielki, jak mogłoby się wydawać. Zamiast skupiać się wyłącznie na jednej procedurze, w stosunku do przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną Komisja powinna w swojej analizie uwzględnić odliczanie strat transgranicznych i odliczanie strat w dłuższym okresie jako rozwiązania alternatywne. |
| --- | --- |

4.7

Ponadto w swojej argumentacji Komisja w niedostatecznym stopniu uwzględniła możliwość przeniesienia straty. W większości przypadków transgraniczne przeniesienie straty nie jest z reguły konieczne. Różnica między przeniesieniem strat w ramach jednego kraju a odliczeniem strat między kilkoma krajami polega na horyzoncie czasowym. W przypadku odliczenia strat transgranicznych mogą być one rozliczane bezpośrednio z zyskami. W tym kontekście powstaje następujące pytanie: czy żmudne poszukiwanie rozwiązań koniecznych dla zapewnienia odliczania strat transgranicznych w ramach UE można uzasadnić korzyściami wynikającymi z odliczenia straty bezpośrednio w roku jej powstania? Straty mogą być finansowane za pomocą „wkładu wewnątrzgrupowego” jako nadzwyczajne przepływy tymczasowe. Problem, który Komisja próbuje rozwiązać, nie jest w zasadzie aż tak wielki, jak mogłoby się wydawać. Zamiast skupiać się wyłącznie na jednej procedurze, w stosunku do przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną Komisja powinna w swojej analizie uwzględnić odliczanie strat transgranicznych i odliczanie strat w dłuższym okresie jako rozwiązania alternatywne.

| 4.8 | Ponadto brak jest, przynajmniej w przedmiotowym komunikacie, analizy dotyczącej skali problemu i praktycznych skutków wprowadzenia takiego prawa do odliczania strat transgranicznych. Analiza taka jest konieczna przed podjęciem decyzji dotyczącej dopuszczalności odliczania strat transgranicznych. |
| --- | --- |

4.8

Ponadto brak jest, przynajmniej w przedmiotowym komunikacie, analizy dotyczącej skali problemu i praktycznych skutków wprowadzenia takiego prawa do odliczania strat transgranicznych. Analiza taka jest konieczna przed podjęciem decyzji dotyczącej dopuszczalności odliczania strat transgranicznych.

| 4.9 | W swojej interpretacji prawa, zgodnie z którą odliczanie strat wynikających z działalności prowadzonej przez zakłady lub oddziały w innych państwach członkowskich powinno być dozwolone na podstawie zasady swobody przedsiębiorczości, Komisja nie informuje, czy taka możliwość powinna być ograniczona w czasie. Wydaje się, że obecnie istnieje jedynie czasowo ograniczona możliwość odliczania strat. Należy wyraźnie wskazać, że zaleca się stosowanie takiego rozwiązania. |
| --- | --- |

4.9

W swojej interpretacji prawa, zgodnie z którą odliczanie strat wynikających z działalności prowadzonej przez zakłady lub oddziały w innych państwach członkowskich powinno być dozwolone na podstawie zasady swobody przedsiębiorczości, Komisja nie informuje, czy taka możliwość powinna być ograniczona w czasie. Wydaje się, że obecnie istnieje jedynie czasowo ograniczona możliwość odliczania strat. Należy wyraźnie wskazać, że zaleca się stosowanie takiego rozwiązania.

| 4.10 | Komisja chce wykorzystać ograniczenia zastosowane w przypadku sprawy Marks & Spencer jako wytyczne dla przyszłych propozycji działań. Również EKES uważa, że przyszłe propozycje należy kształtować w sposób minimalizujący ryzyko uchylania się od podatków przy wykorzystaniu odliczania strat. |
| --- | --- |

4.10

Komisja chce wykorzystać ograniczenia zastosowane w przypadku sprawy Marks & Spencer jako wytyczne dla przyszłych propozycji działań. Również EKES uważa, że przyszłe propozycje należy kształtować w sposób minimalizujący ryzyko uchylania się od podatków przy wykorzystaniu odliczania strat.

| 4.11 | Komisja juz wcześniej przedstawiała propozycje, zgodnie z którymi odliczanie straty byłoby możliwe w roku następującym po przeniesieniu straty. Straty są odliczane przez spółkę macierzystą w momencie pojawienia się zysków, od których mogą zostać odliczone. Ta procedura wydaje się najlepsza, ponieważ zapewnia jedynie ograniczone czasowo przeniesienie podstawy opodatkowania między zainteresowanymi państwami. |
| --- | --- |

4.11

Komisja juz wcześniej przedstawiała propozycje, zgodnie z którymi odliczanie straty byłoby możliwe w roku następującym po przeniesieniu straty. Straty są odliczane przez spółkę macierzystą w momencie pojawienia się zysków, od których mogą zostać odliczone. Ta procedura wydaje się najlepsza, ponieważ zapewnia jedynie ograniczone czasowo przeniesienie podstawy opodatkowania między zainteresowanymi państwami.

| 4.12 | Jeżeli podjęte zostaną próby rozwiązania problemów związanych z odliczaniem strat transgranicznych bez wprowadzenia CCCTB, powstanie nadrzędny problem, który — jak się wydaje — został w niedostatecznym stopniu uwzględniony przez Komisję. W jaki sposób można określić, jaką stratę należy przenieść za granicę, jeżeli zyski i straty są w obu krajach obliczane w oparciu o różne rozliczenia i podstawy opodatkowania? W ten sposób niemożliwe będzie uzgodnienie, jaka jest rzeczywista wysokość straty. Krótko mówiąc, wydaje się, że jedynym długofalowym rozwiązaniem poszczególnych problemów prawnych i gospodarczych związanych z odliczaniem strat transgranicznych jest zastosowanie CCCTB. Jeżeli ta kwestia zostanie szybko rozstrzygnięta, być może wskazane byłoby bliższe zajęcie się przez Komisję innymi problemami omawianymi w przedmiotowym komunikacie. |
| --- | --- |

4.12

Jeżeli podjęte zostaną próby rozwiązania problemów związanych z odliczaniem strat transgranicznych bez wprowadzenia CCCTB, powstanie nadrzędny problem, który — jak się wydaje — został w niedostatecznym stopniu uwzględniony przez Komisję. W jaki sposób można określić, jaką stratę należy przenieść za granicę, jeżeli zyski i straty są w obu krajach obliczane w oparciu o różne rozliczenia i podstawy opodatkowania? W ten sposób niemożliwe będzie uzgodnienie, jaka jest rzeczywista wysokość straty. Krótko mówiąc, wydaje się, że jedynym długofalowym rozwiązaniem poszczególnych problemów prawnych i gospodarczych związanych z odliczaniem strat transgranicznych jest zastosowanie CCCTB. Jeżeli ta kwestia zostanie szybko rozstrzygnięta, być może wskazane byłoby bliższe zajęcie się przez Komisję innymi problemami omawianymi w przedmiotowym komunikacie.

5.   Opodatkowanie niezrealizowanych zysków kapitałowych w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania dla celów podatkowych oraz potrzeba koordynacji polityki podatkowej państw członkowskich (COM(2006) 825 wersja ostateczna)

| 5.1 | Zdaniem Komisji odroczenie płatności podatku w przypadku przenoszenia niezrealizowanych zysków kapitałowych między przedsiębiorstwami powinno podlegać takim samym przepisom zarówno w ramach jednego kraju, jak między różnymi krajami. Jednakże z uwagi na różnice w przepisach regulujących kwestię opodatkowania niezrealizowanych zysków kapitałowych pojawiają się problemy. Oprócz różnic w przepisach również niedostateczny przepływ informacji między organami podatkowymi a zainteresowanymi przedsiębiorstwami i osobami fizycznymi może prowadzić do braku opodatkowania lub podwójnego opodatkowania. Komisja wymienia przykłady rozwiązań umożliwiających ewentualną poprawę koordynacji przepisów między państwami członkowskimi. Jednakże wciąż pozostaje wiele do zrobienia zanim zostaną rozwiązane wszystkie problemy. |
| --- | --- |

5.1

Zdaniem Komisji odroczenie płatności podatku w przypadku przenoszenia niezrealizowanych zysków kapitałowych między przedsiębiorstwami powinno podlegać takim samym przepisom zarówno w ramach jednego kraju, jak między różnymi krajami. Jednakże z uwagi na różnice w przepisach regulujących kwestię opodatkowania niezrealizowanych zysków kapitałowych pojawiają się problemy. Oprócz różnic w przepisach również niedostateczny przepływ informacji między organami podatkowymi a zainteresowanymi przedsiębiorstwami i osobami fizycznymi może prowadzić do braku opodatkowania lub podwójnego opodatkowania. Komisja wymienia przykłady rozwiązań umożliwiających ewentualną poprawę koordynacji przepisów między państwami członkowskimi. Jednakże wciąż pozostaje wiele do zrobienia zanim zostaną rozwiązane wszystkie problemy.

| 5.2 | Komisja opiera swoją argumentację na przypadku pewnej osoby prywatnej (2), w stosunku do której niezrealizowane zyski kapitałowe zostały opodatkowane z chwilą zmiany kraju zamieszkania, podczas gdy zyski kapitałowe osób, których miejsce zamieszkania pozostaje w tym samym kraju, podlegają opodatkowaniu z chwilą ich realizacji. ETS orzekł, że różnica ta narusza zapisaną w Traktacie WE zasadę swobodnego przepływu osób. Jednakże w tym kontekście pojawia się kolejny problem: państwo, w którym wygenerowane zostały zyski kapitałowe, traci wpływy podatkowe. Przy braku odpowiednich przepisów wpływy podatkowe należne w chwili realizacji zysków kapitałowych przypadają nowemu krajowi zamieszkania. ETS uznał, że dopuszczalny jest wymóg złożenia w momencie zmiany miejsca zamieszkania deklaracji podatkowej, która może stanowić podstawę rozdzielenia wpływów podatkowych po realizacji zysków kapitałowych. |
| --- | --- |

5.2

Komisja opiera swoją argumentację na przypadku pewnej osoby prywatnej (2), w stosunku do której niezrealizowane zyski kapitałowe zostały opodatkowane z chwilą zmiany kraju zamieszkania, podczas gdy zyski kapitałowe osób, których miejsce zamieszkania pozostaje w tym samym kraju, podlegają opodatkowaniu z chwilą ich realizacji. ETS orzekł, że różnica ta narusza zapisaną w Traktacie WE zasadę swobodnego przepływu osób. Jednakże w tym kontekście pojawia się kolejny problem: państwo, w którym wygenerowane zostały zyski kapitałowe, traci wpływy podatkowe. Przy braku odpowiednich przepisów wpływy podatkowe należne w chwili realizacji zysków kapitałowych przypadają nowemu krajowi zamieszkania. ETS uznał, że dopuszczalny jest wymóg złożenia w momencie zmiany miejsca zamieszkania deklaracji podatkowej, która może stanowić podstawę rozdzielenia wpływów podatkowych po realizacji zysków kapitałowych.

| 5.3 | Od tego czasu większość państw członkowskich wykonała orzeczenie ETS i zlikwidowała zasadę opodatkowania niezrealizowanych zysków kapitałowych w przypadku zmiany miejsca zamieszkania lub siedziby. Nie jest jednak jasne, w jakim zakresie i czy w ogóle część przyszłych wpływów podatkowych powinna być należna pierwotnemu krajowi zamieszkania. Komisja opowiada się za systemem, w którym nowe państwo zamieszkania zmniejsza należny podatek o część wynikającą z zysków kapitałowych powstałych przed zmianą miejsca zamieszkania. Zakłada to koordynację opodatkowania przez organy podatkowe w obu zainteresowanych państwach. Ponadto Komisja uznaje, że orzeczenie ETS, odnoszące się do osoby fizycznej, dotyczy również przedsiębiorstw przenoszących niezrealizowane zyski kapitałowe. |
| --- | --- |

5.3

Od tego czasu większość państw członkowskich wykonała orzeczenie ETS i zlikwidowała zasadę opodatkowania niezrealizowanych zysków kapitałowych w przypadku zmiany miejsca zamieszkania lub siedziby. Nie jest jednak jasne, w jakim zakresie i czy w ogóle część przyszłych wpływów podatkowych powinna być należna pierwotnemu krajowi zamieszkania. Komisja opowiada się za systemem, w którym nowe państwo zamieszkania zmniejsza należny podatek o część wynikającą z zysków kapitałowych powstałych przed zmianą miejsca zamieszkania. Zakłada to koordynację opodatkowania przez organy podatkowe w obu zainteresowanych państwach. Ponadto Komisja uznaje, że orzeczenie ETS, odnoszące się do osoby fizycznej, dotyczy również przedsiębiorstw przenoszących niezrealizowane zyski kapitałowe.

| 5.4 | Szczególny przypadek stanowią państwa EOG i EFTA, w których obowiązują wprawdzie zasady swobodnego przepływu osób, ale nie prawo podatkowe UE. Zdaniem Komisji w takiej sytuacji, w przypadku braku innej procedury określonej w porozumieniach dwustronnych, można domagać się odprowadzenia podatku w momencie zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania, aby zagwarantować wpływy podatkowe pierwotnemu państwu zamieszkania. |
| --- | --- |

5.4

Szczególny przypadek stanowią państwa EOG i EFTA, w których obowiązują wprawdzie zasady swobodnego przepływu osób, ale nie prawo podatkowe UE. Zdaniem Komisji w takiej sytuacji, w przypadku braku innej procedury określonej w porozumieniach dwustronnych, można domagać się odprowadzenia podatku w momencie zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania, aby zagwarantować wpływy podatkowe pierwotnemu państwu zamieszkania.

Uwagi

| 5.5 | W stosunku do omawianych przez Komisję różnych przypadków przenoszenia aktywów pochodzących z niezrealizowanych zysków kapitałowych między przedsiębiorstwami sytuacja prawna wydaje się bardziej niepewna niż w przypadku osób fizycznych. Komisja opiera swoją wykładnię w odniesieniu do przedsiębiorstw na orzeczeniu dotyczącym osób fizycznych. Jednakże orzeczenie odnoszące się do osób fizycznych nie może być bezpośrednio stosowane wobec przedsiębiorstw. Z tego względu Komisja powinna uzupełnić swoją analizę o szczególne problemy, na jakie mogą być narażeni przedsiębiorcy. |
| --- | --- |

5.5

W stosunku do omawianych przez Komisję różnych przypadków przenoszenia aktywów pochodzących z niezrealizowanych zysków kapitałowych między przedsiębiorstwami sytuacja prawna wydaje się bardziej niepewna niż w przypadku osób fizycznych. Komisja opiera swoją wykładnię w odniesieniu do przedsiębiorstw na orzeczeniu dotyczącym osób fizycznych. Jednakże orzeczenie odnoszące się do osób fizycznych nie może być bezpośrednio stosowane wobec przedsiębiorstw. Z tego względu Komisja powinna uzupełnić swoją analizę o szczególne problemy, na jakie mogą być narażeni przedsiębiorcy.

| 5.6 | Konieczne byłoby dokładniejsze wyjaśnienie przez Komisję, jaki przypadek stosuje się jej zdaniem do poszczególnych sytuacji — przedsiębiorstwa macierzystego i zależnego, oddziału lub stałego zakładu. Po lekturze opisów zawartych w komunikacie Komisji nasuwa się m.in. pytanie, czy zróżnicowane traktowanie niezrealizowanych zysków kapitałowych należy rzeczywiście uzależnić od stosunku panującego między oboma podmiotowymi przedsiębiorstwami. |
| --- | --- |

5.6

Konieczne byłoby dokładniejsze wyjaśnienie przez Komisję, jaki przypadek stosuje się jej zdaniem do poszczególnych sytuacji — przedsiębiorstwa macierzystego i zależnego, oddziału lub stałego zakładu. Po lekturze opisów zawartych w komunikacie Komisji nasuwa się m.in. pytanie, czy zróżnicowane traktowanie niezrealizowanych zysków kapitałowych należy rzeczywiście uzależnić od stosunku panującego między oboma podmiotowymi przedsiębiorstwami.

| 5.7 | Przepis określający, że w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania nie można wymagać uiszczenia podatku od kapitału pochodzącego z niezrealizowanych zysków kapitałowych, wiąże się z dużymi wymogami informacyjnymi. Wydaje się, że wymóg informowania o pozostałych do zbycia aktywach każdego roku aż do chwili ich zbycia jest nieproporcjonalny. Zamiast tego współpraca między organami podatkowymi powinna zagwarantować, że oba państwa otrzymają należny im udział w zapłaconym w późniejszym terminie podatku. |
| --- | --- |

5.7

Przepis określający, że w przypadku zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania nie można wymagać uiszczenia podatku od kapitału pochodzącego z niezrealizowanych zysków kapitałowych, wiąże się z dużymi wymogami informacyjnymi. Wydaje się, że wymóg informowania o pozostałych do zbycia aktywach każdego roku aż do chwili ich zbycia jest nieproporcjonalny. Zamiast tego współpraca między organami podatkowymi powinna zagwarantować, że oba państwa otrzymają należny im udział w zapłaconym w późniejszym terminie podatku.

| 5.8 | Istnieją aktywa, które wprawdzie podlegają przeniesieniu z chwilą zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania, ale nigdy nie ulegają zbyciu, jak np. dobra niematerialne, lub ulegają powolnemu zużyciu. Przytoczony przez Komisję opis tych przypadków nie jest dostatecznie jasny. W jaki sposób państwo członkowskie, z którego pochodzi kapitał, może kiedykolwiek otrzymać wpływy podatkowe od niezrealizowanej wartości istniejącej uprzednio, jeżeli nie można ich pobrać w chwili jej przeniesienia? |
| --- | --- |

5.8

Istnieją aktywa, które wprawdzie podlegają przeniesieniu z chwilą zmiany siedziby lub miejsca zamieszkania, ale nigdy nie ulegają zbyciu, jak np. dobra niematerialne, lub ulegają powolnemu zużyciu. Przytoczony przez Komisję opis tych przypadków nie jest dostatecznie jasny. W jaki sposób państwo członkowskie, z którego pochodzi kapitał, może kiedykolwiek otrzymać wpływy podatkowe od niezrealizowanej wartości istniejącej uprzednio, jeżeli nie można ich pobrać w chwili jej przeniesienia?

Bruksela, 26 września 2007 r.

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Dimitris DIMITRIADIS

---

(1)  Opinia EKES-u w sprawie stworzenia wspólnej skonsolidowanej podstawy wymiaru opodatkowania przedsiębiorstw w UE, Dz.U. C 88 z 11.4.2006, str. 48.

1

(2)  Sprawa C-9/02 Hughes de Lasteyrie du Saillant przeciwko Ministère de l'Économie, des Finances et de l'Industrie, Dz.U. C 94 z 17.4.2004, s. 5.

2

---