# Publicatieblad L 59/2016

| | ISSN 1977-0758 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | L 59 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Wetgeving | 59e jaargang4 maart 2016 |

ISSN 1977-0758

Publicatieblad

van de Europese Unie

L 59

Uitgave in de Nederlandse taal

Wetgeving

59e jaargang4 maart 2016

---

| Inhoud | | II   Niet-wetgevingshandelingen | Bladzijde |
| --- | --- | --- | --- |
| | | BESLUITEN |
| | * | Besluit (EU) 2016/286 van de Commissie van 1 oktober 2014 over staatssteun nr. SA.20867 (12/C) (ex 12/NN) ten uitvoer gelegd door Italië ten gunste van Carbosulcis SpA
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 6836)

   (
  1
  ) | 1 |
| | * | Besluit (EU) 2016/287 van de Commissie van 15 oktober 2014 betreffende steunmaatregel SA.26500 (2012/C) (ex 2011/NN, ex CP 227/2008) door Duitsland toegekend aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair Ltd
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 7369)

   (
  1
  ) | 22 |
| | * | Besluit (EU) 2016/288 van de Commissie van 27 maart 2015 betreffende steunmaatregel SA.34775 (13/C) (ex 12/NN) ten uitvoer gelegd door het Verenigd Koninkrijk — Heffing over aggregaten
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 2141)

   (
  1
  ) | 87 |
| | * | Besluit (EU) 2016/289 van de Commissie van 8 juni 2015 betreffende steunmaatregel SA.37792 (2014/C) (ex 2013/N) die Slovenië voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van de Cimos-groep
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 3770)

   (
  1
  ) | 168 |
| | * | Besluit (EU) 2016/290 van de Commissie van 16 december 2015 inzake de door Verband der deutschen Milchwirtschaft e.V (vereniging van de Duitse zuivelsector) uitgevoerde steunmaatregelen in verband met de wet melk en vetten SA.35484 (2013/C) (ex SA.35484 (2012/NN))
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 9052) | 194 |

Inhoud

II   Niet-wetgevingshandelingen

Bladzijde

BESLUITEN

*

Besluit (EU) 2016/286 van de Commissie van 1 oktober 2014 over staatssteun nr. SA.20867 (12/C) (ex 12/NN) ten uitvoer gelegd door Italië ten gunste van Carbosulcis SpA
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 6836)

   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 6836)

1

1

*

Besluit (EU) 2016/287 van de Commissie van 15 oktober 2014 betreffende steunmaatregel SA.26500 (2012/C) (ex 2011/NN, ex CP 227/2008) door Duitsland toegekend aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair Ltd
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 7369)

   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 7369)

1

22

*

Besluit (EU) 2016/288 van de Commissie van 27 maart 2015 betreffende steunmaatregel SA.34775 (13/C) (ex 12/NN) ten uitvoer gelegd door het Verenigd Koninkrijk — Heffing over aggregaten
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 2141)

   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 2141)

1

87

*

Besluit (EU) 2016/289 van de Commissie van 8 juni 2015 betreffende steunmaatregel SA.37792 (2014/C) (ex 2013/N) die Slovenië voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van de Cimos-groep
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 3770)

   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 3770)

1

168

*

Besluit (EU) 2016/290 van de Commissie van 16 december 2015 inzake de door Verband der deutschen Milchwirtschaft e.V (vereniging van de Duitse zuivelsector) uitgevoerde steunmaatregelen in verband met de wet melk en vetten SA.35484 (2013/C) (ex SA.35484 (2012/NN))
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 9052)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 9052)

194

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | Besluiten waarvan de titels mager zijn gedrukt, zijn besluiten van dagelijks beheer die in het kader van het landbouwbeleid zijn genomen en die in het algemeen een beperkte geldigheidsduur hebben.
  Besluiten waarvan de titels vet zijn gedrukt en die worden voorafgegaan door een sterretje, zijn alle andere besluiten. |
| --- | --- |

NL

Besluiten waarvan de titels mager zijn gedrukt, zijn besluiten van dagelijks beheer die in het kader van het landbouwbeleid zijn genomen en die in het algemeen een beperkte geldigheidsduur hebben.

Besluiten waarvan de titels vet zijn gedrukt en die worden voorafgegaan door een sterretje, zijn alle andere besluiten.

---

II Niet-wetgevingshandelingen

BESLUITEN

| 4.3.2016 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 59/1 |
| --- | --- | --- | --- |

4.3.2016

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 59/1

---

BESLUIT (EU) 2016/286 VAN DE COMMISSIE

van 1 oktober 2014

over staatssteun nr. SA.20867 (12/C) (ex 12/NN) ten uitvoer gelegd door Italië ten gunste van Carbosulcis SpA

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 6836)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,

Gezien het Verdrag betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),

Gezien artikel 107, lid 3, onder e), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gezien Besluit 2010/787/EU van de Raad van 10 december 2010 betreffende staatssteun ter bevordering van de sluiting van niet-concurrentiekrachtige steenkoolmijnen (1),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken (2), en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

1.   PROCEDURE

PROCEDURE

| (1) | Na een klacht is de Commissie tot de bevinding gekomen dat Italië staatssteun in de vorm van een subsidie heeft verleend aan een mijnbouwonderneming, Carbosulcis SpA (hierna „Carbosulcis”), op grond van artikel 11, lid 14, van wet 80/2005 houdende dringende maatregelen in het kader van het actieplan voor economische, sociale en territoriale ontwikkeling (3). Bij brief van 6 september 2006 (en een rappelbrief op 22 december 2006) heeft de Commissie om aanvullende informatie verzocht, die bij brief van 25 januari 2007 werd verstrekt. Bij brieven van 22 juni en 27 juli 2007 heeft de Commissie om aanvullende informatie verzocht, die in twee brieven van 15 oktober 2007 werd verstrekt. Italië diende ook informatie in op 28 november 2007. |
| --- | --- |

(1)

Na een klacht is de Commissie tot de bevinding gekomen dat Italië staatssteun in de vorm van een subsidie heeft verleend aan een mijnbouwonderneming, Carbosulcis SpA (hierna „Carbosulcis”), op grond van artikel 11, lid 14, van wet 80/2005 houdende dringende maatregelen in het kader van het actieplan voor economische, sociale en territoriale ontwikkeling (3). Bij brief van 6 september 2006 (en een rappelbrief op 22 december 2006) heeft de Commissie om aanvullende informatie verzocht, die bij brief van 25 januari 2007 werd verstrekt. Bij brieven van 22 juni en 27 juli 2007 heeft de Commissie om aanvullende informatie verzocht, die in twee brieven van 15 oktober 2007 werd verstrekt. Italië diende ook informatie in op 28 november 2007.

3

| (2) | Bij brieven van 8 september 2008 en 17 juni 2009 (met rappelbrieven op 6 oktober 2009 en 21 januari 2010) verzocht de Commissie om verdere toelichting, die werd verschaft bij brieven van 3 november 2008 en 6 mei 2010. |
| --- | --- |

(2)

Bij brieven van 8 september 2008 en 17 juni 2009 (met rappelbrieven op 6 oktober 2009 en 21 januari 2010) verzocht de Commissie om verdere toelichting, die werd verschaft bij brieven van 3 november 2008 en 6 mei 2010.

| (3) | Op 19 september 2010 en 30 maart 2011 vonden bijeenkomsten plaats met de Italiaanse autoriteiten. |
| --- | --- |

(3)

Op 19 september 2010 en 30 maart 2011 vonden bijeenkomsten plaats met de Italiaanse autoriteiten.

| (4) | Bij e-mail van 21 oktober 2010 verzocht de Commissie om aanvullende informatie, die werd verschaft bij brieven van 18 en 23 november 2010 en 10 mei 2011. |
| --- | --- |

(4)

Bij e-mail van 21 oktober 2010 verzocht de Commissie om aanvullende informatie, die werd verschaft bij brieven van 18 en 23 november 2010 en 10 mei 2011.

| (5) | De Commissie heeft Italië bij brief van 20 november 2012 in kennis gesteld van haar besluit om ten aanzien van de steunmaatregel voor Carbosulcis de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie in te leiden. |
| --- | --- |

(5)

De Commissie heeft Italië bij brief van 20 november 2012 in kennis gesteld van haar besluit om ten aanzien van de steunmaatregel voor Carbosulcis de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie in te leiden.

| (6) | Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure werd bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie (4). De Commissie heeft belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de steunmaatregel te maken. |
| --- | --- |

(6)

Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure werd bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie (4). De Commissie heeft belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de steunmaatregel te maken.

Publicatieblad van de Europese Unie

4

| (7) | Italië heeft zijn opmerkingen ingediend bij brief van 21 december 2012. De enige derde partij die opmerkingen bij de Commissie heeft ingediend, waren de werknemers van Carbosulcis. Bij brief van 18 maart 2013 heeft de Commissie de opmerkingen van de belanghebbenden doorgezonden aan Italië, dat in de gelegenheid werd gesteld te reageren; de Commissie heeft geen opmerkingen ontvangen. |
| --- | --- |

(7)

Italië heeft zijn opmerkingen ingediend bij brief van 21 december 2012. De enige derde partij die opmerkingen bij de Commissie heeft ingediend, waren de werknemers van Carbosulcis. Bij brief van 18 maart 2013 heeft de Commissie de opmerkingen van de belanghebbenden doorgezonden aan Italië, dat in de gelegenheid werd gesteld te reageren; de Commissie heeft geen opmerkingen ontvangen.

| (8) | Verschillende vergaderingen en uitwisselingen van informatie vonden in 2013 plaats tussen de Commissie en de Italiaanse autoriteiten, en uiteindelijk hebben de Italiaanse autoriteiten bij brief van 9 april 2014 een definitief plan voor de sluiting van de mijn (hierna „sluitingsplan” of „plan”) voorgelegd in overeenstemming met het besluit van de Raad. Het plan werd gewijzigd op 17 juli 2014. |
| --- | --- |

(8)

Verschillende vergaderingen en uitwisselingen van informatie vonden in 2013 plaats tussen de Commissie en de Italiaanse autoriteiten, en uiteindelijk hebben de Italiaanse autoriteiten bij brief van 9 april 2014 een definitief plan voor de sluiting van de mijn (hierna „sluitingsplan” of „plan”) voorgelegd in overeenstemming met het besluit van de Raad. Het plan werd gewijzigd op 17 juli 2014.

| (9) | De Italiaanse autoriteiten hebben onderstreept dat dringend een besluit dient te worden genomen over steunmaatregelen voor de financiering van de onherroepelijke ordelijke afwikkeling van de activiteiten van de door Carbosulcis geëxploiteerde mijn van Nuraxi Figus (hierna „steunmaatregel” of „maatregel”). Het sluitingsplan moet immers dringend worden uitgevoerd om een gecontroleerde en veilige sluiting te kunnen garanderen en de sociale spanningen die in de regio zijn ontstaan, terug te dringen. Derhalve is het onderhavige besluit beperkt tot de beoordeling van de steunmaatregel als beschreven in overweging 8. |
| --- | --- |

(9)

De Italiaanse autoriteiten hebben onderstreept dat dringend een besluit dient te worden genomen over steunmaatregelen voor de financiering van de onherroepelijke ordelijke afwikkeling van de activiteiten van de door Carbosulcis geëxploiteerde mijn van Nuraxi Figus (hierna „steunmaatregel” of „maatregel”). Het sluitingsplan moet immers dringend worden uitgevoerd om een gecontroleerde en veilige sluiting te kunnen garanderen en de sociale spanningen die in de regio zijn ontstaan, terug te dringen. Derhalve is het onderhavige besluit beperkt tot de beoordeling van de steunmaatregel als beschreven in overweging 8.

| (10) | Op 2 september 2014 deed Italië afstand van zijn recht ingevolge artikel 342 VWEU, in samenhang met artikel 3 van Verordening nr. 1 (5), om het besluit in het Italiaans te doen vaststellen, en stemde ermee in dat het besluit in het Engels werd vastgesteld. |
| --- | --- |

(10)

Op 2 september 2014 deed Italië afstand van zijn recht ingevolge artikel 342 VWEU, in samenhang met artikel 3 van Verordening nr. 1 (5), om het besluit in het Italiaans te doen vaststellen, en stemde ermee in dat het besluit in het Engels werd vastgesteld.

5

2.   GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN HET SLUITINGSPLAN

GEDETAILLEERDE BESCHRIJVING VAN HET SLUITINGSPLAN

| (11) | Carbosulcis is het enige bedrijf in Italië dat de steenkool exploiteert die in de mijn Nuraxi Figus in de regio Sulcis-Iglesiente op Sardinië wordt gedolven. Nuraxi Figus is de enige operationele kolenmijn en het enige steenkoolbekken in Italië. Het bestaat uit één productie-eenheid. De producten die in de onderneming worden verkregen, kunnen slechts op de binnenlandse markt worden verkocht voor de opwekking van elektriciteit (6). De totale output van Carbosulcis wordt aangekocht door de nabijgelegen elektriciteitscentrale van Portovesme. Steenkool van Sulcis heeft een gemiddelde calorische onderwaarde van 5 100 kcal/kg, een gemiddeld zwavelgehalte van 6,5 % en een asgehalte van 15 %. Daarom is de kool van lage kwaliteit met een lage calorische waarde. |
| --- | --- |

(11)

Carbosulcis is het enige bedrijf in Italië dat de steenkool exploiteert die in de mijn Nuraxi Figus in de regio Sulcis-Iglesiente op Sardinië wordt gedolven. Nuraxi Figus is de enige operationele kolenmijn en het enige steenkoolbekken in Italië. Het bestaat uit één productie-eenheid. De producten die in de onderneming worden verkregen, kunnen slechts op de binnenlandse markt worden verkocht voor de opwekking van elektriciteit (6). De totale output van Carbosulcis wordt aangekocht door de nabijgelegen elektriciteitscentrale van Portovesme. Steenkool van Sulcis heeft een gemiddelde calorische onderwaarde van 5 100 kcal/kg, een gemiddeld zwavelgehalte van 6,5 % en een asgehalte van 15 %. Daarom is de kool van lage kwaliteit met een lage calorische waarde.

6

| (12) | Terwijl de mijn aanvankelijk was opgezet als onderdeel van een geïntegreerd project voor de winning van kolen en de opwekking van elektriciteit in een nieuw te bouwen kolengestookte centrale, heeft het project vertraging opgelopen. Sinds 1996 werd de mijn op tijdelijke basis geëxploiteerd in afwachting van de gunning door de regio Sardinië van een geïntegreerde concessie, die uiteindelijk nooit is verleend. |
| --- | --- |

(12)

Terwijl de mijn aanvankelijk was opgezet als onderdeel van een geïntegreerd project voor de winning van kolen en de opwekking van elektriciteit in een nieuw te bouwen kolengestookte centrale, heeft het project vertraging opgelopen. Sinds 1996 werd de mijn op tijdelijke basis geëxploiteerd in afwachting van de gunning door de regio Sardinië van een geïntegreerde concessie, die uiteindelijk nooit is verleend.

| (13) | Volgens de Italiaanse autoriteiten besloot Italië het oorspronkelijke geïntegreerde project definitief stop te zetten en de mijn te sluiten in overeenstemming met het sluitingsplan. Sinds 1 januari 2011 is de activiteit in de mijn hoofdzakelijk beperkt gebleven tot het handhaven van een minimumproductie en het verrichten van onderhoudswerkzaamheden die noodzakelijk zijn voor de veiligheid van de installatie. Deze werkzaamheden dienen om de uitvoering van het sluitingsplan voor te bereiden. Het sluitingsplan voorziet in de beëindiging van de steenkoolwinning tegen eind 2018 en de voltooiing van veiligheidsmaatregelen voor de ontmanteling van de mijn vóór het einde van 2027. |
| --- | --- |

(13)

Volgens de Italiaanse autoriteiten besloot Italië het oorspronkelijke geïntegreerde project definitief stop te zetten en de mijn te sluiten in overeenstemming met het sluitingsplan. Sinds 1 januari 2011 is de activiteit in de mijn hoofdzakelijk beperkt gebleven tot het handhaven van een minimumproductie en het verrichten van onderhoudswerkzaamheden die noodzakelijk zijn voor de veiligheid van de installatie. Deze werkzaamheden dienen om de uitvoering van het sluitingsplan voor te bereiden. Het sluitingsplan voorziet in de beëindiging van de steenkoolwinning tegen eind 2018 en de voltooiing van veiligheidsmaatregelen voor de ontmanteling van de mijn vóór het einde van 2027.

| (14) | Italië heeft nader gewezen op de bijzondere benadeelde economische en sociale situatie in de regio Sulcis-Iglesiente waar de werkloosheid hoger is dan in de rest van het land. Het genoemde vooruitzicht dat de mijn plotseling zou kunnen sluiten, heeft reeds gezorgd voor ernstige sociale spanningen die tot [protesten en] demonstraties leiden. |
| --- | --- |

(14)

Italië heeft nader gewezen op de bijzondere benadeelde economische en sociale situatie in de regio Sulcis-Iglesiente waar de werkloosheid hoger is dan in de rest van het land. Het genoemde vooruitzicht dat de mijn plotseling zou kunnen sluiten, heeft reeds gezorgd voor ernstige sociale spanningen die tot [protesten en] demonstraties leiden.

2.1.   Rechtsgrondslag en steunverlenende autoriteit

Rechtsgrondslag en steunverlenende autoriteit

| (15) | De rechtsgrond voor de steunmaatregel is wet 99/2009 en resolutie nr. 53/75 van 20 december 2013 van de Raad van de autonome regio Sardinië. De Regio Sardinië en de minister van Economische Ontwikkeling zijn de autoriteiten die de steunmaatregel hebben verleend. |
| --- | --- |

(15)

De rechtsgrond voor de steunmaatregel is wet 99/2009 en resolutie nr. 53/75 van 20 december 2013 van de Raad van de autonome regio Sardinië. De Regio Sardinië en de minister van Economische Ontwikkeling zijn de autoriteiten die de steunmaatregel hebben verleend.

2.2.   Het sluitingsplan

Het sluitingsplan

| (16) | Volgens het sluitingsplan moet de buitenbedrijfstelling van de mijn in drie fasen verlopen: 1) voltooiing van de steenkoolextractie uit plaat W3 volgens de „longwall-methode”; beveiliging van de galerijen en uitvoering van extra werkzaamheden om de permanente veiligheid van de ondergrondse arbeidssites te verzekeren; 2) stimuli om pensionering te bevorderen en ontginning van platen volgens de „shortwall-methode”; 3) voltooiing van de ontginning van de platen en niveaugewijze vermindering van de productie, verdere stimuli om pensionering te bevorderen en extra maatregelen om het personeel aan een nieuwe baan te helpen. |
| --- | --- |

(16)

Volgens het sluitingsplan moet de buitenbedrijfstelling van de mijn in drie fasen verlopen: 1) voltooiing van de steenkoolextractie uit plaat W3 volgens de „longwall-methode”; beveiliging van de galerijen en uitvoering van extra werkzaamheden om de permanente veiligheid van de ondergrondse arbeidssites te verzekeren; 2) stimuli om pensionering te bevorderen en ontginning van platen volgens de „shortwall-methode”; 3) voltooiing van de ontginning van de platen en niveaugewijze vermindering van de productie, verdere stimuli om pensionering te bevorderen en extra maatregelen om het personeel aan een nieuwe baan te helpen.

| (17) | De productie van steenkool in 2011 bedroeg 63 059 ton, terwijl de extractie voor 2018 naar verwachting slechts 30 000 ton zal bedragen. |
| --- | --- |

(17)

De productie van steenkool in 2011 bedroeg 63 059 ton, terwijl de extractie voor 2018 naar verwachting slechts 30 000 ton zal bedragen.

| (18) | Het doel van de steunmaatregel is de sluiting van de mijn te bewerkstelligen vóór eind 2018 en de lopende productieverliezen ten gevolge van de exploitatie van de mijn voor de periode 2011-2018 te dekken in overeenstemming met de regels van het besluit van de Raad. Voorts dient de maatregel ter dekking van de buitengewone lasten als gevolg van de definitieve sluiting van de mijn. |
| --- | --- |

(18)

Het doel van de steunmaatregel is de sluiting van de mijn te bewerkstelligen vóór eind 2018 en de lopende productieverliezen ten gevolge van de exploitatie van de mijn voor de periode 2011-2018 te dekken in overeenstemming met de regels van het besluit van de Raad. Voorts dient de maatregel ter dekking van de buitengewone lasten als gevolg van de definitieve sluiting van de mijn.

| (19) | Het plan is bedoeld om het proces van geleidelijke uitdoving op een maatschappelijk houdbare wijze te laten verlopen. Italië voert aan dat 2018 op basis van een dergelijke aanpak de vroegste datum is waarop de mijn kan worden gesloten. Het aantal personeelsleden zal geleidelijk dalen van 467 in 2011 tot 119 in 2018. Oudere werknemers worden gestimuleerd om hun pensioen te nemen. Aanvullende maatregelen zullen nodig zijn om jongere werknemers aan een nieuwe baan te helpen. |
| --- | --- |

(19)

Het plan is bedoeld om het proces van geleidelijke uitdoving op een maatschappelijk houdbare wijze te laten verlopen. Italië voert aan dat 2018 op basis van een dergelijke aanpak de vroegste datum is waarop de mijn kan worden gesloten. Het aantal personeelsleden zal geleidelijk dalen van 467 in 2011 tot 119 in 2018. Oudere werknemers worden gestimuleerd om hun pensioen te nemen. Aanvullende maatregelen zullen nodig zijn om jongere werknemers aan een nieuwe baan te helpen.

| (20) | Aan het einde van 2018 zullen de overblijvende werknemers nodig zijn om werkzaamheden inzake veiligheid en milieusanering te verrichten. Deze zullen aanvangen na voltooiing van de regionale milieueffectbeoordeling en naar verwachting voortduren tot 2027. Zodra de steenkoolwinning eindigt, zal de ondergrondse mijninfrastructuur worden gerecupereerd en zullen de verlaten tunnels gevuld worden met as van de nabijgelegen elektriciteitscentrale van Portovesme. |
| --- | --- |

(20)

Aan het einde van 2018 zullen de overblijvende werknemers nodig zijn om werkzaamheden inzake veiligheid en milieusanering te verrichten. Deze zullen aanvangen na voltooiing van de regionale milieueffectbeoordeling en naar verwachting voortduren tot 2027. Zodra de steenkoolwinning eindigt, zal de ondergrondse mijninfrastructuur worden gerecupereerd en zullen de verlaten tunnels gevuld worden met as van de nabijgelegen elektriciteitscentrale van Portovesme.

| (21) | Voor de werknemers die in de loop van het sluitingsplan hun baan in de steenkoolindustrie zullen verliezen, is nieuwe werkgelegenheid nodig. Met dat doel voorziet het plan in beleidsmaatregelen voor de arbeidsmarkt om de omscholing van werknemers te ondersteunen en hun overdracht naar andere sectoren te vergemakkelijken. |
| --- | --- |

(21)

Voor de werknemers die in de loop van het sluitingsplan hun baan in de steenkoolindustrie zullen verliezen, is nieuwe werkgelegenheid nodig. Met dat doel voorziet het plan in beleidsmaatregelen voor de arbeidsmarkt om de omscholing van werknemers te ondersteunen en hun overdracht naar andere sectoren te vergemakkelijken.

| (22) | Na de sluiting van de mijn is de termijn voor de voltooiing van het plan afhankelijk van de tijd die vereist is om de ondergrondse apparatuur te recupereren. Dit zou naar verwachting meer dan twee jaar duren. |
| --- | --- |

(22)

Na de sluiting van de mijn is de termijn voor de voltooiing van het plan afhankelijk van de tijd die vereist is om de ondergrondse apparatuur te recupereren. Dit zou naar verwachting meer dan twee jaar duren.

| (23) | De duur van de werkzaamheden zal ook afhangen van de tijd die nodig is voor het afdichten van de tunnels, die gevuld zullen worden met slib uit de thermische centrale in Portovesme. De duur van deze werkzaamheden wordt geraamd op ongeveer zes jaar. |
| --- | --- |

(23)

De duur van de werkzaamheden zal ook afhangen van de tijd die nodig is voor het afdichten van de tunnels, die gevuld zullen worden met slib uit de thermische centrale in Portovesme. De duur van deze werkzaamheden wordt geraamd op ongeveer zes jaar.

| (24) | Ook het milieu van de bovengrondse terreinen zal worden hersteld. De milieusanering omvat het afdichten van de residubekkens, het aanleggen van afwateringssystemen en het aanplanten van inheemse vegetatie. |
| --- | --- |

(24)

Ook het milieu van de bovengrondse terreinen zal worden hersteld. De milieusanering omvat het afdichten van de residubekkens, het aanleggen van afwateringssystemen en het aanplanten van inheemse vegetatie.

2.3.   In aanmerking komende kosten, vorm van de steun en steunbedrag

In aanmerking komende kosten, vorm van de steun en steunbedrag

| (25) | De maatregel voorziet in de verlening van steun ter dekking van het positieve verschil tussen lopende productiekosten en inkomsten uit de te sluiten kolenmijn (productieverliezen). De steun is ook bedoeld voor het dekken van de uit de sluiting van de mijn voortvloeiende kosten die geen verband houden met de lopende productie (buitengewone kosten). De steun voor productieverliezen is bedoeld voor het dekken van de kosten die tussen 2011 en 2018 ontstaan, en zal eindigen met de stopzetting van de productie in 2018. |
| --- | --- |

(25)

De maatregel voorziet in de verlening van steun ter dekking van het positieve verschil tussen lopende productiekosten en inkomsten uit de te sluiten kolenmijn (productieverliezen). De steun is ook bedoeld voor het dekken van de uit de sluiting van de mijn voortvloeiende kosten die geen verband houden met de lopende productie (buitengewone kosten). De steun voor productieverliezen is bedoeld voor het dekken van de kosten die tussen 2011 en 2018 ontstaan, en zal eindigen met de stopzetting van de productie in 2018.

| (26) | Voorgesteld wordt de steun te verlenen in de vorm van een rechtstreekse subsidie, op te splitsen als volgt:






  a) | 213 126 607 miljoen EUR reeds verleende of te verlenen steun in de periode 2011-2018 om productieverliezen te dekken. De in aanmerking komende kosten betreffen productiekosten: materiële kosten (met inbegrip van energie, afschrijvingen en transport) en personeelskosten, zoals uiteengezet in bijlage 1, met inbegrip van de financieel-economische prognoses (van de kosten).

  Tabel 1 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Productiekosten | 61 761 625 | 62 253 732 | 40 516 662 | 36 714 704 | 27 313 944 | 24 753 204 | 17 686 600 | 15 207 600 |
| Inkomsten | 4 582 000 | 12 912 702 | 6 251 329 | 4 709 016 | 3 474 216 | 2 898 428 | 3 951 360 | 1 481 760 |
| Verschil tussen productiekosten en inkomsten | 57 179 625 | 49 341 030 | 34 265 333 | 32 005 689 | 23 839 729 | 21 854 776 | 13 735 240 | 13 725 840 |
| Steun op grond van artikel 3 van het besluit van de Raad | 55 000 000 | 18 700 000 | 34 265 333 | 32 005 689 | 23 839 729 | 21 854 776 | 13 735 240 | 13 725 840 |

(26)

Voorgesteld wordt de steun te verlenen in de vorm van een rechtstreekse subsidie, op te splitsen als volgt:

a)

213 126 607 miljoen EUR reeds verleende of te verlenen steun in de periode 2011-2018 om productieverliezen te dekken. De in aanmerking komende kosten betreffen productiekosten: materiële kosten (met inbegrip van energie, afschrijvingen en transport) en personeelskosten, zoals uiteengezet in bijlage 1, met inbegrip van de financieel-economische prognoses (van de kosten).

Tabel 1

Tabel 1

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Productiekosten

61 761 625

62 253 732

40 516 662

36 714 704

27 313 944

24 753 204

17 686 600

15 207 600

Inkomsten

4 582 000

12 912 702

6 251 329

4 709 016

3 474 216

2 898 428

3 951 360

1 481 760

Verschil tussen productiekosten en inkomsten

57 179 625

49 341 030

34 265 333

32 005 689

23 839 729

21 854 776

13 735 240

13 725 840

Steun op grond van artikel 3 van het besluit van de Raad

55 000 000

18 700 000

34 265 333

32 005 689

23 839 729

21 854 776

13 735 240

13 725 840

| b) | Volgens de steunmaatregel zal de steun ter dekking van de buitengewone kosten na 2018 noodzakelijk blijven tot 2027. Volgens het voorstel van steunmaatregel zullen rechtstreekse subsidies betaald worden voor de volgende categorieën buitengewone kosten: |
| --- | --- |

b)

Volgens de steunmaatregel zal de steun ter dekking van de buitengewone kosten na 2018 noodzakelijk blijven tot 2027. Volgens het voorstel van steunmaatregel zullen rechtstreekse subsidies betaald worden voor de volgende categorieën buitengewone kosten:

i)   Buitengewone uitgaven voor werknemers die hun baan hebben verloren of verliezen

Buitengewone uitgaven voor werknemers die hun baan hebben verloren of verliezen

| (27) | De kosten als bedoeld in punt 1, onder b), van de bijlage bij het besluit van de Raad omvatten premies om vrijwillig ontslag te stimuleren: volgens het plan wordt een salaris van twee jaar uitbetaald aan werknemers die met pensioen gaan in omstandigheden waarin zij nog steeds in dienst konden blijven, of die ervoor kiezen een eigen bedrijf te starten of die anderszins het bedrijf verlaten, na deelname aan omscholings- en werkgelegenheidsprogramma's. |
| --- | --- |

(27)

De kosten als bedoeld in punt 1, onder b), van de bijlage bij het besluit van de Raad omvatten premies om vrijwillig ontslag te stimuleren: volgens het plan wordt een salaris van twee jaar uitbetaald aan werknemers die met pensioen gaan in omstandigheden waarin zij nog steeds in dienst konden blijven, of die ervoor kiezen een eigen bedrijf te starten of die anderszins het bedrijf verlaten, na deelname aan omscholings- en werkgelegenheidsprogramma's.

| (28) | Op grond van de steunmaatregel zal het maximumbedrag van dit soort mogelijk te verlenen steun voor de periode 2013-2027 maximaal 45,5 miljoen EUR bedragen. Dit maximumbedrag zou worden bereikt ingeval al het overtollige personeel dat niet tot de pensioenleeftijd in dienst kon blijven, een zelfstandige activiteit zou starten of het bedrijf op een andere manier zou verlaten. De steun zou 30 miljoen EUR belopen ingeval al het overtollige personeel in alternatieve activiteiten zou worden tewerkgesteld. |
| --- | --- |

(28)

Op grond van de steunmaatregel zal het maximumbedrag van dit soort mogelijk te verlenen steun voor de periode 2013-2027 maximaal 45,5 miljoen EUR bedragen. Dit maximumbedrag zou worden bereikt ingeval al het overtollige personeel dat niet tot de pensioenleeftijd in dienst kon blijven, een zelfstandige activiteit zou starten of het bedrijf op een andere manier zou verlaten. De steun zou 30 miljoen EUR belopen ingeval al het overtollige personeel in alternatieve activiteiten zou worden tewerkgesteld.

ii)   Kosten voor steun aan omscholing van werknemers om gemakkelijker een nieuwe baan buiten de steenkoolindustrie te vinden

Kosten voor steun aan omscholing van werknemers om gemakkelijker een nieuwe baan buiten de steenkoolindustrie te vinden

| (29) | De kosten als bedoeld in punt 1, onder d), van de bijlage bij het besluit van de Raad betreffen kosten voor herscholing van personeelsleden die werkloos zijn geworden of hun baan zullen verliezen in de kolenindustrie. |
| --- | --- |

(29)

De kosten als bedoeld in punt 1, onder d), van de bijlage bij het besluit van de Raad betreffen kosten voor herscholing van personeelsleden die werkloos zijn geworden of hun baan zullen verliezen in de kolenindustrie.

| (30) | Volgens dit herscholingsprogramma met een looptijd van één jaar zullen deze personeelsleden voornamelijk worden tewerkgesteld in alternatieve activiteiten op de site van Carbosulcis en/of in milieuactiviteiten voor de sanering van de voormalige mijnbouw- en industriële gebieden. Als alternatief kunnen zij hun eigen bedrijf starten of op een andere wijze het bedrijf verlaten en een ontslagpremie krijgen die overeenstemt met twee jaar salaris. De opleidingen zullen worden verstrekt in:






  a) | 2016 (met een capaciteit voor 62 werknemers); |
| --- | --- | --- |

(30)

Volgens dit herscholingsprogramma met een looptijd van één jaar zullen deze personeelsleden voornamelijk worden tewerkgesteld in alternatieve activiteiten op de site van Carbosulcis en/of in milieuactiviteiten voor de sanering van de voormalige mijnbouw- en industriële gebieden. Als alternatief kunnen zij hun eigen bedrijf starten of op een andere wijze het bedrijf verlaten en een ontslagpremie krijgen die overeenstemt met twee jaar salaris. De opleidingen zullen worden verstrekt in:

a)

2016 (met een capaciteit voor 62 werknemers);

| b) | 2019 (met een capaciteit voor 54 werknemers); |
| --- | --- |

b)

2019 (met een capaciteit voor 54 werknemers);

| c) | 2028 (met een capaciteit voor 35 werknemers). |
| --- | --- |

c)

2028 (met een capaciteit voor 35 werknemers).

| (31) | Verwacht wordt dat de totale kosten voor de opleiding van personeelsleden die hun baan verliezen in de kolenindustrie, ongeveer 11,5 miljoen EUR zullen bedragen. |
| --- | --- |

(31)

Verwacht wordt dat de totale kosten voor de opleiding van personeelsleden die hun baan verliezen in de kolenindustrie, ongeveer 11,5 miljoen EUR zullen bedragen.

| (32) | Deze kosten omvatten de salarissen van de werknemers tijdens hun jaar opleiding (voor een totaalbedrag van ongeveer 8,1 miljoen EUR) en de kosten van de opleiding (ongeveer 3,4 miljoen EUR). |
| --- | --- |

(32)

Deze kosten omvatten de salarissen van de werknemers tijdens hun jaar opleiding (voor een totaalbedrag van ongeveer 8,1 miljoen EUR) en de kosten van de opleiding (ongeveer 3,4 miljoen EUR).

iii)   Nog resterende kosten voortvloeiend uit voorschriften op administratief, juridisch of fiscaal gebied die specifiek zijn voor de steenkoolindustrie

Nog resterende kosten voortvloeiend uit voorschriften op administratief, juridisch of fiscaal gebied die specifiek zijn voor de steenkoolindustrie

| (33) | De kosten als bedoeld in punt 1, onder f), van de bijlage bij het besluit van de Raad betreffen de concessievergoeding voor de exploitatie van de mijn voor de jaren 2019 tot 2026, ten bedrage van ongeveer 800 000 EUR. |
| --- | --- |

(33)

De kosten als bedoeld in punt 1, onder f), van de bijlage bij het besluit van de Raad betreffen de concessievergoeding voor de exploitatie van de mijn voor de jaren 2019 tot 2026, ten bedrage van ongeveer 800 000 EUR.

iv)   Kosten in verband met bijkomende veiligheidsmaatregelen in de ondergrond in verband met de sluiting van productie-eenheden

Kosten in verband met bijkomende veiligheidsmaatregelen in de ondergrond in verband met de sluiting van productie-eenheden

| (34) | Na de stopzetting van de productie zullen beveiligingswerkzaamheden worden verricht zoals de afsluiting van de toegang tot de mijn of de wegvoer van de eerder voor de mijnbouw gebruikte machines. Volgens de Italiaanse autoriteiten zijn de volgende gedetailleerde veiligheidseisen van essentieel belang bij de stopzetting van de mijn: het wegnemen van de ondergrondse machines, apparaten en beveiligingssystemen; er moet mijnventilatie plaatsvinden om schadelijke gassen te verdunnen en verwijderen; het droogpompen moet voortgaan; en de verlaten tunnels worden gevuld met as van de elektriciteitscentrale van Portovesme. |
| --- | --- |

(34)

Na de stopzetting van de productie zullen beveiligingswerkzaamheden worden verricht zoals de afsluiting van de toegang tot de mijn of de wegvoer van de eerder voor de mijnbouw gebruikte machines. Volgens de Italiaanse autoriteiten zijn de volgende gedetailleerde veiligheidseisen van essentieel belang bij de stopzetting van de mijn: het wegnemen van de ondergrondse machines, apparaten en beveiligingssystemen; er moet mijnventilatie plaatsvinden om schadelijke gassen te verdunnen en verwijderen; het droogpompen moet voortgaan; en de verlaten tunnels worden gevuld met as van de elektriciteitscentrale van Portovesme.

| (35) | Volgens Italië zal in de periode 2014-2026 nog eens 28 miljoen EUR nodig zijn om de eenmalige kosten ten gevolge van de extra beveiliging voor de sluiting van de mijn te dekken. |
| --- | --- |

(35)

Volgens Italië zal in de periode 2014-2026 nog eens 28 miljoen EUR nodig zijn om de eenmalige kosten ten gevolge van de extra beveiliging voor de sluiting van de mijn te dekken.

| (36) | In de jaren waarin apparatuur wordt weggehaald en de verlaten tunnels met as worden opgevuld, zullen naast de personeelskosten andere kosten worden gemaakt, zoals het gebruik van elektriciteit voor de ventilatie en de pompinstallaties en de aankoop van diensten en materiaal die nodig zijn voor de werkzaamheden. |
| --- | --- |

(36)

In de jaren waarin apparatuur wordt weggehaald en de verlaten tunnels met as worden opgevuld, zullen naast de personeelskosten andere kosten worden gemaakt, zoals het gebruik van elektriciteit voor de ventilatie en de pompinstallaties en de aankoop van diensten en materiaal die nodig zijn voor de werkzaamheden.

| (37) | Volgens de Italiaanse autoriteiten kunnen de werkzaamheden voor het weghalen van de apparatuur van ondergrondse locaties en het afsluiten van de tunnels door opvulling met as niet beginnen vóór 2018 omdat het personeel en de uitrusting momenteel betrokken zijn bij de mijnbouwactiviteiten. Voor het gebruik van as voor het afdichten van de tunnels is eveneens een voorafgaande vergunning vereist. |
| --- | --- |

(37)

Volgens de Italiaanse autoriteiten kunnen de werkzaamheden voor het weghalen van de apparatuur van ondergrondse locaties en het afsluiten van de tunnels door opvulling met as niet beginnen vóór 2018 omdat het personeel en de uitrusting momenteel betrokken zijn bij de mijnbouwactiviteiten. Voor het gebruik van as voor het afdichten van de tunnels is eveneens een voorafgaande vergunning vereist.

| (38) | Na de sluiting van de mijn is de termijn voor de voltooiing van het plan afhankelijk van de tijd die de recuperatie van de ondergrondse apparatuur in beslag neemt, naar verwachting meer dan twee jaar. Tot deze apparatuur behoren bijvoorbeeld:






  a) | transportbanden: ongeveer vijf kilometer transportband moet worden ontmanteld en afgevoerd naar de bovengrond; |
| --- | --- | --- |

(38)

Na de sluiting van de mijn is de termijn voor de voltooiing van het plan afhankelijk van de tijd die de recuperatie van de ondergrondse apparatuur in beslag neemt, naar verwachting meer dan twee jaar. Tot deze apparatuur behoren bijvoorbeeld:

a)

transportbanden: ongeveer vijf kilometer transportband moet worden ontmanteld en afgevoerd naar de bovengrond;

| b) | pijpleidingen: meer dan 30 km moet worden ontmanteld en afgevoerd naar de bovengrond; |
| --- | --- |

b)

pijpleidingen: meer dan 30 km moet worden ontmanteld en afgevoerd naar de bovengrond;

| c) | elektriciteits- en telefoonlijnen over tientallen kilometer, tussenstations, transformatoren, stroomonderbrekers, enz.; |
| --- | --- |

c)

elektriciteits- en telefoonlijnen over tientallen kilometer, tussenstations, transformatoren, stroomonderbrekers, enz.;

| d) | oude uitrusting, die nog steeds opgeslagen ligt in de tunnels. |
| --- | --- |

d)

oude uitrusting, die nog steeds opgeslagen ligt in de tunnels.

| (39) | De duur van het plan zal ook afhangen van de tijd die nodig is voor het afdichten van de tunnels, die gevuld zullen worden met specie op basis van as uit de thermische centrale in Portovesme. Het proces van het opvullen van de tunnels verloopt in verschillende fasen, waarvan hieronder een samenvatting:






  a) | verwijdering van oude apparatuur die niet langer nodig is, zoals afgedankte machines, elektriciteitsleidingen, pijpleidingen, enz.; |
| --- | --- | --- |

(39)

De duur van het plan zal ook afhangen van de tijd die nodig is voor het afdichten van de tunnels, die gevuld zullen worden met specie op basis van as uit de thermische centrale in Portovesme. Het proces van het opvullen van de tunnels verloopt in verschillende fasen, waarvan hieronder een samenvatting:

a)

verwijdering van oude apparatuur die niet langer nodig is, zoals afgedankte machines, elektriciteitsleidingen, pijpleidingen, enz.;

| b) | installatie van de nodige voorzieningen voor het inpompen van as en waterspecie in de ondergrond (pijpleidingen, kleppen, systemen voor drukverlaging, geluid en drukmonitoring); |
| --- | --- |

b)

installatie van de nodige voorzieningen voor het inpompen van as en waterspecie in de ondergrond (pijpleidingen, kleppen, systemen voor drukverlaging, geluid en drukmonitoring);

| c) | bouw van muren voor berging van het slib en afbakening van op te vullen secties; |
| --- | --- |

c)

bouw van muren voor berging van het slib en afbakening van op te vullen secties;

| d) | opstelling van een ventilatiecircuit om de ventilatiedruk te waarborgen zodra de normale ventilatie onderbroken wordt door het opvullen van de tunnel; |
| --- | --- |

d)

opstelling van een ventilatiecircuit om de ventilatiedruk te waarborgen zodra de normale ventilatie onderbroken wordt door het opvullen van de tunnel;

| e) | voorbereiding van de installatie voor het mengen en pompen van de in de ondergrond te pompen specie; |
| --- | --- |

e)

voorbereiding van de installatie voor het mengen en pompen van de in de ondergrond te pompen specie;

| f) | opvulling van elke sectie van de tunnels zodra de voorbereiding klaar is; |
| --- | --- |

f)

opvulling van elke sectie van de tunnels zodra de voorbereiding klaar is;

| g) | nadat het slib is gedroogd, voorbereiding van de volgende sectie voor opvulling. |
| --- | --- |

g)

nadat het slib is gedroogd, voorbereiding van de volgende sectie voor opvulling.

| (40) | Volgens een indicatieve raming zou het mogelijk zijn tunnels met een lengte van ongeveer 7 000 meter en een doorsnede van ongeveer 20 m2 op te vullen. Deze zullen dus circa 140 000 m3 specie kunnen opnemen, afkomstig van de thermische installatie van Portovesme en voor een deel gemengd met water tot een mengsel dat vloeibaar genoeg is om te worden gepompt. De hoeveelheid materie die in de ondergrond wordt gepompt, vult een sectie van circa 500 m3 per week. Het bedrijf kan een maximum van ongeveer 80 m3/uur verwerken, zodat per werkploeg niet meer volume kan worden ingepompt dan om één sectie te vullen. De volgende vier werkdagen zullen worden gebruikt om de pijpleiding terug te trekken en de plaats van lozing te veranderen, onderhoud te verrichten aan de bovengrondse apparatuur en de specie te ziften waarmee de volgende sectie van de tunnel moet worden opgevuld. Dit betekent dat voor elke werkdag gemiddeld circa 100 m3 specie in de ondergrond kan worden ondergebracht. Daarom wordt geschat dat de afdichting van de tunnels door opvulling met as ongeveer zes jaar in beslag zal nemen.

  140 000 m3/100 m3 per werkdag = 1 400 werkdagen = 6 jaar. |
| --- | --- |

(40)

Volgens een indicatieve raming zou het mogelijk zijn tunnels met een lengte van ongeveer 7 000 meter en een doorsnede van ongeveer 20 m2 op te vullen. Deze zullen dus circa 140 000 m3 specie kunnen opnemen, afkomstig van de thermische installatie van Portovesme en voor een deel gemengd met water tot een mengsel dat vloeibaar genoeg is om te worden gepompt. De hoeveelheid materie die in de ondergrond wordt gepompt, vult een sectie van circa 500 m3 per week. Het bedrijf kan een maximum van ongeveer 80 m3/uur verwerken, zodat per werkploeg niet meer volume kan worden ingepompt dan om één sectie te vullen. De volgende vier werkdagen zullen worden gebruikt om de pijpleiding terug te trekken en de plaats van lozing te veranderen, onderhoud te verrichten aan de bovengrondse apparatuur en de specie te ziften waarmee de volgende sectie van de tunnel moet worden opgevuld. Dit betekent dat voor elke werkdag gemiddeld circa 100 m3 specie in de ondergrond kan worden ondergebracht. Daarom wordt geschat dat de afdichting van de tunnels door opvulling met as ongeveer zes jaar in beslag zal nemen.

2

3

3

3

3

140 000 m3/100 m3 per werkdag = 1 400 werkdagen = 6 jaar.

3

3

| (41) | Het afdichten van de tunnels door opvulling met as van de thermische installatie heeft de volgende voordelen voor het milieu:






  a) | beperking van de nodige open ruimte voor het bergen van speciale niet-gevaarlijke afvalstoffen; |
| --- | --- | --- |

(41)

Het afdichten van de tunnels door opvulling met as van de thermische installatie heeft de volgende voordelen voor het milieu:

a)

beperking van de nodige open ruimte voor het bergen van speciale niet-gevaarlijke afvalstoffen;

| b) | preventie van spontane verbranding in de tunnels; |
| --- | --- |

b)

preventie van spontane verbranding in de tunnels;

| c) | correctie van de zuurheidsgraad van eventueel mijnwater waarmee de as in aanraking komt (de as heeft een gemiddeld CaO-gehalte van meer dan 35 %); |
| --- | --- |

c)

correctie van de zuurheidsgraad van eventueel mijnwater waarmee de as in aanraking komt (de as heeft een gemiddeld CaO-gehalte van meer dan 35 %);

| d) | kleinere kans op schade door verzakkingen. |
| --- | --- |

d)

kleinere kans op schade door verzakkingen.

| (42) | Het opvullen van de tunnels met as zal ook inkomsten genereren die zullen bijdragen tot de vermindering van de nodige steun. De inkomsten uit de verwijdering van het afval zijn reeds in aanmerking genomen en worden in mindering gebracht van de hoeveelheid steun die nodig zou zijn in de zin van artikel 4 van het besluit van de Raad, zoals blijkt uit bijlage 2. |
| --- | --- |

(42)

Het opvullen van de tunnels met as zal ook inkomsten genereren die zullen bijdragen tot de vermindering van de nodige steun. De inkomsten uit de verwijdering van het afval zijn reeds in aanmerking genomen en worden in mindering gebracht van de hoeveelheid steun die nodig zou zijn in de zin van artikel 4 van het besluit van de Raad, zoals blijkt uit bijlage 2.

| (43) | De werkelijke kosten in deze rubriek zijn geraamd op ongeveer 40 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(43)

De werkelijke kosten in deze rubriek zijn geraamd op ongeveer 40 miljoen EUR.

| (44) | Het opvullen van de tunnels met de as van de elektriciteitscentrale zou inkomsten ten bedrage van ongeveer 12 miljoen EUR genereren, hetgeen de hoeveelheid steun die noodzakelijk is volgens punt 1, onder g), van de bijlage bij het besluit van de Raad, zou verminderen tot circa 28 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(44)

Het opvullen van de tunnels met de as van de elektriciteitscentrale zou inkomsten ten bedrage van ongeveer 12 miljoen EUR genereren, hetgeen de hoeveelheid steun die noodzakelijk is volgens punt 1, onder g), van de bijlage bij het besluit van de Raad, zou verminderen tot circa 28 miljoen EUR.

v)   Mijnschade, voor zover die is toe te schrijven aan steenkoolproductie-eenheden die zijn gesloten of worden gesloten

Mijnschade, voor zover die is toe te schrijven aan steenkoolproductie-eenheden die zijn gesloten of worden gesloten

| (45) | Het herstel van het milieu van de bovengrondse terreinen bestaat uit het afdichten van de afvalbassins, het herstel van het milieu op de stortplaatsen van afvalgesteente en van alle door de mijnactiviteit aangetaste terreinen. |
| --- | --- |

(45)

Het herstel van het milieu van de bovengrondse terreinen bestaat uit het afdichten van de afvalbassins, het herstel van het milieu op de stortplaatsen van afvalgesteente en van alle door de mijnactiviteit aangetaste terreinen.

| (46) | Voor de bekleding en de heraanpassing van de terreinen zullen inerte materialen van de steenkoolverwerking worden gebruikt, afgedekt met een laag teelaarde. |
| --- | --- |

(46)

Voor de bekleding en de heraanpassing van de terreinen zullen inerte materialen van de steenkoolverwerking worden gebruikt, afgedekt met een laag teelaarde.

| (47) | Zodra de morfologische sanering van de locaties is voltooid, zullen waterafvoersystemen worden gebouwd. |
| --- | --- |

(47)

Zodra de morfologische sanering van de locaties is voltooid, zullen waterafvoersystemen worden gebouwd.

| (48) | De herstelde terreinen zullen deels worden bestemd voor industrieel gebruik, zoals een fotovoltaïsche installatie, en deels aan de natuur worden teruggegeven door de aanplant van inheemse plantensoorten. |
| --- | --- |

(48)

De herstelde terreinen zullen deels worden bestemd voor industrieel gebruik, zoals een fotovoltaïsche installatie, en deels aan de natuur worden teruggegeven door de aanplant van inheemse plantensoorten.

| (49) | Andere bovengrondse werkzaamheden op het voormalige mijnterrein betreffen de renovatie en de vrijwaring van het bestaande bouwkundig erfgoed. |
| --- | --- |

(49)

Andere bovengrondse werkzaamheden op het voormalige mijnterrein betreffen de renovatie en de vrijwaring van het bestaande bouwkundig erfgoed.

| (50) | In de periode 2014-2026 zal de steun krachtens punt 1, onder h), van de bijlage bij het besluit van de Raad circa 8,7 miljoen EUR bedragen. |
| --- | --- |

(50)

In de periode 2014-2026 zal de steun krachtens punt 1, onder h), van de bijlage bij het besluit van de Raad circa 8,7 miljoen EUR bedragen.

vi)   Uitzonderlijke intrinsieke waardeverminderingen, voor zover die door de sluiting van steenkoolproductie-eenheden zijn veroorzaakt

Uitzonderlijke intrinsieke waardeverminderingen, voor zover die door de sluiting van steenkoolproductie-eenheden zijn veroorzaakt

| (51) | De kosten als bedoeld in punt 1, onder l), van de bijlage bij het besluit van de Raad omvatten het deel van de waardevermindering van activa die ten gevolge van de sluiting van de mijn niet volgens normale boekhoudregels konden worden afgeschreven; deze worden geraamd op 25,8 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(51)

De kosten als bedoeld in punt 1, onder l), van de bijlage bij het besluit van de Raad omvatten het deel van de waardevermindering van activa die ten gevolge van de sluiting van de mijn niet volgens normale boekhoudregels konden worden afgeschreven; deze worden geraamd op 25,8 miljoen EUR.

2.4.   Plan met maatregelen ter vermindering van de milieueffecten van de steenkoolproductie

Plan met maatregelen ter vermindering van de milieueffecten van de steenkoolproductie

| (52) | Italië heeft een plan opgesteld om maatregelen te treffen ter vermindering van de milieueffecten van de steenkoolproductie door de productie-eenheden waaraan sluitingssteun wordt toegekend. |
| --- | --- |

(52)

Italië heeft een plan opgesteld om maatregelen te treffen ter vermindering van de milieueffecten van de steenkoolproductie door de productie-eenheden waaraan sluitingssteun wordt toegekend.

| (53) | De maatregelen die gericht zijn op de beperking van de milieueffecten van steenkool, hebben betrekking op hernieuwbare energie en steenkoolontzwaveling. |
| --- | --- |

(53)

De maatregelen die gericht zijn op de beperking van de milieueffecten van steenkool, hebben betrekking op hernieuwbare energie en steenkoolontzwaveling.

| (54) | Het plan voorziet in twee projecten voor hernieuwbare energie. Het eerste systeem voor hernieuwbare energie zal bestaan uit vier windmolens met een totaal vermogen van 12 MW. Het tweede systeem zal bestaan uit een fotovoltaïsche elektriciteitscentrale met een oppervlakte van ongeveer 10 ha, die een totaal vermogen van ongeveer 4 MWp zal opwekken. Deze worden gevestigd op het mijnterrein. |
| --- | --- |

(54)

Het plan voorziet in twee projecten voor hernieuwbare energie. Het eerste systeem voor hernieuwbare energie zal bestaan uit vier windmolens met een totaal vermogen van 12 MW. Het tweede systeem zal bestaan uit een fotovoltaïsche elektriciteitscentrale met een oppervlakte van ongeveer 10 ha, die een totaal vermogen van ongeveer 4 MWp zal opwekken. Deze worden gevestigd op het mijnterrein.

| (55) | Carbosulcis is houder van een octrooi voor ontzwaveling van steenkool door uitspoeling. Bijproducten van dit proces zijn humuszuren die bruikbaar zijn in de landbouw. |
| --- | --- |

(55)

Carbosulcis is houder van een octrooi voor ontzwaveling van steenkool door uitspoeling. Bijproducten van dit proces zijn humuszuren die bruikbaar zijn in de landbouw.

| (56) | Italië is derhalve voornemens maatregelen te nemen voor de ontwikkeling, eerst van een proefproject en op een later tijdstip van een industrieel proces voor de verwijdering van zwavel uit steenkool, waardoor humuszuren ontstaan. Indien het proces de verwachte resultaten geeft, en reeds tijdens de periode van geleidelijke buitendienststelling van de mijn een positieve operationele marge oplevert, zal het mogelijk worden het zwavelgehalte te verminderen van de steenkool waarmee de nabijgelegen elektriciteitscentrale van Portovesme wordt gestookt. |
| --- | --- |

(56)

Italië is derhalve voornemens maatregelen te nemen voor de ontwikkeling, eerst van een proefproject en op een later tijdstip van een industrieel proces voor de verwijdering van zwavel uit steenkool, waardoor humuszuren ontstaan. Indien het proces de verwachte resultaten geeft, en reeds tijdens de periode van geleidelijke buitendienststelling van de mijn een positieve operationele marge oplevert, zal het mogelijk worden het zwavelgehalte te verminderen van de steenkool waarmee de nabijgelegen elektriciteitscentrale van Portovesme wordt gestookt.

| (57) | Aangezien het project zich nog steeds in een voorbereidend stadium bevindt, kunnen de milieuvoordelen van ontzwaveling volgens Italië momenteel alleen in kwalitatieve en nog niet in kwantitatieve termen worden geraamd, omdat deze gebonden zijn aan twee factoren die in de proeffase van het proces moeten worden onderzocht. De milieuvoordelen zijn hoofdzakelijk afhankelijk van de volgende factoren die voor hoogzwavelige steenkool gelden:






  a) | het uitspoelingsproces moet het zwavelgehalte van de steenkool verminderen met ongeveer 30 %, wat op zijn beurt de SOx-emissies in de atmosfeer zal verminderen wanneer de steenkool in de thermische energiecentrale wordt verbrand; |
| --- | --- | --- |

(57)

Aangezien het project zich nog steeds in een voorbereidend stadium bevindt, kunnen de milieuvoordelen van ontzwaveling volgens Italië momenteel alleen in kwalitatieve en nog niet in kwantitatieve termen worden geraamd, omdat deze gebonden zijn aan twee factoren die in de proeffase van het proces moeten worden onderzocht. De milieuvoordelen zijn hoofdzakelijk afhankelijk van de volgende factoren die voor hoogzwavelige steenkool gelden:

a)

het uitspoelingsproces moet het zwavelgehalte van de steenkool verminderen met ongeveer 30 %, wat op zijn beurt de SOx-emissies in de atmosfeer zal verminderen wanneer de steenkool in de thermische energiecentrale wordt verbrand;

x

| b) | de ontzwaveling levert als bijproduct humuszuren op die kunnen worden gebruikt als meststof en bodemverbeteraar in de landbouw. Koolstofvastlegging door het aanbrengen van organisch materiaal in de bodem is een van de mogelijke maatregelen, zoals voorgesteld door de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) in 2007, ter beperking van de gevolgen van de klimaatverandering door het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen in de atmosfeer. |
| --- | --- |

b)

de ontzwaveling levert als bijproduct humuszuren op die kunnen worden gebruikt als meststof en bodemverbeteraar in de landbouw. Koolstofvastlegging door het aanbrengen van organisch materiaal in de bodem is een van de mogelijke maatregelen, zoals voorgesteld door de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC) in 2007, ter beperking van de gevolgen van de klimaatverandering door het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen in de atmosfeer.

| (58) | Volgens de Italiaanse autoriteiten kan de kwantitatieve bijdrage van deze activiteit aan de beperking van de milieubelasting door de kolenproductie van Nuraxi Figus pas worden beoordeeld wanneer de proeffase is afgesloten. |
| --- | --- |

(58)

Volgens de Italiaanse autoriteiten kan de kwantitatieve bijdrage van deze activiteit aan de beperking van de milieubelasting door de kolenproductie van Nuraxi Figus pas worden beoordeeld wanneer de proeffase is afgesloten.

3.   BEOORDELING VAN DE MAATREGEL

BEOORDELING VAN DE MAATREGEL

3.1.   Is er sprake van staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU?

Is er sprake van staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU?

| (59) | Een maatregel vormt staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU indien de volgende voorwaarden zijn vervuld: a) de maatregel verschaft de begunstigde een economisch voordeel; b) wordt bekostigd door de staat of met staatsmiddelen; c) is selectief; d) heeft gevolgen voor het handelsverkeer in de Unie en kan de mededinging binnen de Unie verstoren. |
| --- | --- |

(59)

Een maatregel vormt staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU indien de volgende voorwaarden zijn vervuld: a) de maatregel verschaft de begunstigde een economisch voordeel; b) wordt bekostigd door de staat of met staatsmiddelen; c) is selectief; d) heeft gevolgen voor het handelsverkeer in de Unie en kan de mededinging binnen de Unie verstoren.

| (60) | Een onderneming is bevoordeeld in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU wanneer zij een economisch voordeel geniet dat zij onder marktomstandigheden niet hadden kunnen verkrijgen. Carbosulcis is de enige begunstigde van de maatregel en zal steun ontvangen (en heeft deze reeds ontvangen) door middel van staatsmiddelen die rechtstreeks van de staat en de Regio Sardinië worden overgedragen om de exploitatieverliezen te compenseren en de sociale en de beveiligingskosten te dekken, hetgeen een economisch voordeel vormt. De markt voor steenkool is volledig voor concurrentie opengesteld. Bijgevolg versterkt de financiële steun van de staat de positie van de begunstigde onderneming ten opzichte van haar concurrenten in de EU en heeft deze potentieel verstorende effecten op de mededinging, waardoor de handel binnen de EU kan worden beïnvloed. |
| --- | --- |

(60)

Een onderneming is bevoordeeld in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU wanneer zij een economisch voordeel geniet dat zij onder marktomstandigheden niet hadden kunnen verkrijgen. Carbosulcis is de enige begunstigde van de maatregel en zal steun ontvangen (en heeft deze reeds ontvangen) door middel van staatsmiddelen die rechtstreeks van de staat en de Regio Sardinië worden overgedragen om de exploitatieverliezen te compenseren en de sociale en de beveiligingskosten te dekken, hetgeen een economisch voordeel vormt. De markt voor steenkool is volledig voor concurrentie opengesteld. Bijgevolg versterkt de financiële steun van de staat de positie van de begunstigde onderneming ten opzichte van haar concurrenten in de EU en heeft deze potentieel verstorende effecten op de mededinging, waardoor de handel binnen de EU kan worden beïnvloed.

| (61) | De Commissie concludeert derhalve dat de maatregel ten gunste van de onderneming staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(61)

De Commissie concludeert derhalve dat de maatregel ten gunste van de onderneming staatssteun vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

3.2.   Rechtmatigheid van de steun

Rechtmatigheid van de steun

| (62) | Italië heeft de maatregel deels uitgevoerd zonder voorafgaande kennisgeving en heeft dus artikel 108, lid 3, VWEU geschonden. |
| --- | --- |

(62)

Italië heeft de maatregel deels uitgevoerd zonder voorafgaande kennisgeving en heeft dus artikel 108, lid 3, VWEU geschonden.

3.3.   Verenigbaarheid van de steun

Verenigbaarheid van de steun

| (63) | De Commissie heeft de verenigbaarheid van de maatregel beoordeeld op basis van het besluit van de Raad, waarin de criteria voor verenigbaarheid van de onderzochte staatssteun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder e), VWEU zijn vastgesteld. |
| --- | --- |

(63)

De Commissie heeft de verenigbaarheid van de maatregel beoordeeld op basis van het besluit van de Raad, waarin de criteria voor verenigbaarheid van de onderzochte staatssteun overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder e), VWEU zijn vastgesteld.

| (64) | De steenkoolproductie in de mijn Nuraxi Figus valt onder de definitie van steenkool of kolen als bedoeld in artikel 1, onder a), van het besluit van de Raad, volgens welke steenkool moet worden verstaan als hoogwaardige steenkool, middelwaardige steenkool en laagwaardige „A”- en „B”-kolen, in de zin van het internationale codificatiesysteem voor kolen van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties. |
| --- | --- |

(64)

De steenkoolproductie in de mijn Nuraxi Figus valt onder de definitie van steenkool of kolen als bedoeld in artikel 1, onder a), van het besluit van de Raad, volgens welke steenkool moet worden verstaan als hoogwaardige steenkool, middelwaardige steenkool en laagwaardige „A”- en „B”-kolen, in de zin van het internationale codificatiesysteem voor kolen van de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties.

| (65) | Artikel 2, lid 2, van het besluit van de Raad bepaalt: „De steun dekt uitsluitend de kosten met betrekking tot steenkool voor de opwekking van elektriciteit, de warmtekrachtkoppeling, de productie van cokes en de bevoorrading van hoogovens in de ijzer- en staalindustrie wanneer het gebruik daarvan binnen de Unie plaatsvindt.” Carbosulcis produceert steenkool die voor de lokale opwekking van elektriciteit wordt gebruikt. Aan dit criterium is derhalve voldaan. |
| --- | --- |

(65)

Artikel 2, lid 2, van het besluit van de Raad bepaalt: „De steun dekt uitsluitend de kosten met betrekking tot steenkool voor de opwekking van elektriciteit, de warmtekrachtkoppeling, de productie van cokes en de bevoorrading van hoogovens in de ijzer- en staalindustrie wanneer het gebruik daarvan binnen de Unie plaatsvindt.” Carbosulcis produceert steenkool die voor de lokale opwekking van elektriciteit wordt gebruikt. Aan dit criterium is derhalve voldaan.

| (66) | Italië is voornemens sluitingssteun te verlenen in het kader van een sluitingsplan van de mijn. Zoals omschreven in artikel 1, onder c), van het besluit van de Raad moet het door de lidstaat opgestelde plan voorzien in maatregelen die tot de definitieve sluiting van steenkoolproductie-eenheden leiden. Het door Italië ingediende sluitingsplan omvat de door het land genomen wetgevende en andere maatregelen die beschreven zijn in de overwegingen 11 tot en met 61, met inbegrip van de geplande financiële maatregelen ter flankering van de definitieve en onherroepelijke sluiting van de betrokken eenheden, wat tot een ordelijke afbouw van de activiteiten van deze eenheden op de geplande data leidt. |
| --- | --- |

(66)

Italië is voornemens sluitingssteun te verlenen in het kader van een sluitingsplan van de mijn. Zoals omschreven in artikel 1, onder c), van het besluit van de Raad moet het door de lidstaat opgestelde plan voorzien in maatregelen die tot de definitieve sluiting van steenkoolproductie-eenheden leiden. Het door Italië ingediende sluitingsplan omvat de door het land genomen wetgevende en andere maatregelen die beschreven zijn in de overwegingen 11 tot en met 61, met inbegrip van de geplande financiële maatregelen ter flankering van de definitieve en onherroepelijke sluiting van de betrokken eenheden, wat tot een ordelijke afbouw van de activiteiten van deze eenheden op de geplande data leidt.

| (67) | Italië heeft overeenkomstig artikel 7, lid 2, van het besluit van de Raad alle relevante gegevens ingediend die nodig zijn voor de beoordeling van het sluitingsplan, met name de identificatie van de kolenproductie-eenheid, de reële of geraamde productiekosten voor elke steenkoolproductie-eenheid per kolenjaar, de geraamde steenkoolproductie per kolenjaar van de steenkoolproductie-eenheden die onder een sluitingsplan vallen en het geraamde bedrag aan sluitingssteun per kolenjaar. |
| --- | --- |

(67)

Italië heeft overeenkomstig artikel 7, lid 2, van het besluit van de Raad alle relevante gegevens ingediend die nodig zijn voor de beoordeling van het sluitingsplan, met name de identificatie van de kolenproductie-eenheid, de reële of geraamde productiekosten voor elke steenkoolproductie-eenheid per kolenjaar, de geraamde steenkoolproductie per kolenjaar van de steenkoolproductie-eenheden die onder een sluitingsplan vallen en het geraamde bedrag aan sluitingssteun per kolenjaar.

3.3.1.   Staatssteun voor dekking van productiekosten

Staatssteun voor dekking van productiekosten

| (68) | Overeenkomstig artikel 3, lid 1, van het besluit van de Raad kan steun aan een onderneming die specifiek bedoeld is om de verliezen bij de lopende productie van steenkoolproductie-eenheden te dekken, alleen verenigbaar met de interne markt worden verklaard indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

  „De exploitatie van de betrokken productie-eenheden valt onder een sluitingsplan dat niet verder reikt dan 31 december 2018.”. |
| --- | --- |

(68)

Overeenkomstig artikel 3, lid 1, van het besluit van de Raad kan steun aan een onderneming die specifiek bedoeld is om de verliezen bij de lopende productie van steenkoolproductie-eenheden te dekken, alleen verenigbaar met de interne markt worden verklaard indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

„De exploitatie van de betrokken productie-eenheden valt onder een sluitingsplan dat niet verder reikt dan 31 december 2018.”.

| (69) | De Italiaanse autoriteiten hebben zich ertoe verbonden de mijn Nuraxi Figus, die slechts uit één productie-eenheid bestaat, uiterlijk op 31 december 2018 voorgoed te sluiten. De mijn wordt geëxploiteerd door Carbosulcis; deze onderneming is volledig in handen van de Regio Sardinië, die het sluitingsplan heeft opgesteld en goedgekeurd.

  „De betrokken steenkoolproductie-eenheden worden volgens het sluitingsplan definitief gesloten.” |
| --- | --- |

(69)

De Italiaanse autoriteiten hebben zich ertoe verbonden de mijn Nuraxi Figus, die slechts uit één productie-eenheid bestaat, uiterlijk op 31 december 2018 voorgoed te sluiten. De mijn wordt geëxploiteerd door Carbosulcis; deze onderneming is volledig in handen van de Regio Sardinië, die het sluitingsplan heeft opgesteld en goedgekeurd.

„De betrokken steenkoolproductie-eenheden worden volgens het sluitingsplan definitief gesloten.”

| (70) | Het sluitingsplan omvat de wetgevende en andere maatregelen van Italië en de Regio Sardinië als beschreven in de overwegingen 11 tot en met 61, die zijn getroffen ter ondersteuning van de ordelijke afbouw van de activiteiten van die eenheid binnen de geplande termijnen.

  „De aangemelde steun ligt niet hoger dan het verschil tussen de (te verwachten) productiekosten en de te verwachten inkomsten voor een kolenjaar. De daadwerkelijk betaalde steun wordt jaarlijks geregulariseerd op basis van de reële kosten en de reële inkomsten, uiterlijk vóór het eind van het kolenjaar dat volgt op het jaar waarvoor de steun is toegekend.” |
| --- | --- |

(70)

Het sluitingsplan omvat de wetgevende en andere maatregelen van Italië en de Regio Sardinië als beschreven in de overwegingen 11 tot en met 61, die zijn getroffen ter ondersteuning van de ordelijke afbouw van de activiteiten van die eenheid binnen de geplande termijnen.

„De aangemelde steun ligt niet hoger dan het verschil tussen de (te verwachten) productiekosten en de te verwachten inkomsten voor een kolenjaar. De daadwerkelijk betaalde steun wordt jaarlijks geregulariseerd op basis van de reële kosten en de reële inkomsten, uiterlijk vóór het eind van het kolenjaar dat volgt op het jaar waarvoor de steun is toegekend.”

| (71) | Zoals hierboven uit tabel 1 blijkt, ligt de jaarlijkse steun voor de steenkoolproductie in de te sluiten productie-eenheid niet hoger dan het verschil tussen de (te verwachten) kosten en de (te verwachten) inkomsten.

  „Het steunbedrag per ton steenkoolequivalent mag er niet toe leiden dat de prijzen van kolen uit de Unie op de plaats van gebruik lager uitkomen dan de prijzen van kolen van gelijksoortige kwaliteit uit derde landen.” |
| --- | --- |

(71)

Zoals hierboven uit tabel 1 blijkt, ligt de jaarlijkse steun voor de steenkoolproductie in de te sluiten productie-eenheid niet hoger dan het verschil tussen de (te verwachten) kosten en de (te verwachten) inkomsten.

„Het steunbedrag per ton steenkoolequivalent mag er niet toe leiden dat de prijzen van kolen uit de Unie op de plaats van gebruik lager uitkomen dan de prijzen van kolen van gelijksoortige kwaliteit uit derde landen.”

| (72) | Italië is van mening dat het niet mogelijk is betalingen voor steenkool van Sulcis te relateren aan een commerciële referentieprijs, zoals in de bevindingen waartoe de Commissie gekomen is in het geval van Hongarije (SA.33861 (12/N)). |
| --- | --- |

(72)

Italië is van mening dat het niet mogelijk is betalingen voor steenkool van Sulcis te relateren aan een commerciële referentieprijs, zoals in de bevindingen waartoe de Commissie gekomen is in het geval van Hongarije (SA.33861 (12/N)).

| (73) | Volgens Italië zijn de laagwaardige kolen van Sulcis niet verkrijgbaar in derde landen en is er geen markt voor steenkool van dergelijke lage kwaliteit. In de verkoopprijs die de thermische centrale van Portovesme aan Carbosulcis betaalt, wordt rekening gehouden met de prijsschommelingen van de steenkool die regelmatig op de wereldmarkt wordt verhandeld en met de notering van standaardwaarden van steenkool, en er worden verlagingen toegepast om rekening te houden met de aangekochte specifieke kwaliteit. Italië meent dan ook dat het onmogelijk is een referentieprijs te bepalen voor steenkool van soortgelijke kwaliteit uit derde landen. |
| --- | --- |

(73)

Volgens Italië zijn de laagwaardige kolen van Sulcis niet verkrijgbaar in derde landen en is er geen markt voor steenkool van dergelijke lage kwaliteit. In de verkoopprijs die de thermische centrale van Portovesme aan Carbosulcis betaalt, wordt rekening gehouden met de prijsschommelingen van de steenkool die regelmatig op de wereldmarkt wordt verhandeld en met de notering van standaardwaarden van steenkool, en er worden verlagingen toegepast om rekening te houden met de aangekochte specifieke kwaliteit. Italië meent dan ook dat het onmogelijk is een referentieprijs te bepalen voor steenkool van soortgelijke kwaliteit uit derde landen.

| (74) | Artikel 3 van wet nr. 351 van 27 juni 1985 houdende voorschriften voor de heropening van het steenkoolbekken van Sulcis luidt als volgt: „Steenkool uit het steenkoolbekken van Sulcis kan worden gebruikt in thermische energiecentrales en ondernemingen voor de opwekking van elektriciteit en stoom, in combinatie of anderszins, op voorwaarde dat deze uitsluitend in Sardinië zijn gelegen, of in industriële ondernemingen, die eveneens in Sardinië zijn gelegen, waarin de zwavel in het productie- of verbrandingsproces wordt gefixeerd, of gefixeerd en gecombineerd, of gecombineerd met het verkregen product.”. Steenkool van Sulcis kan dus in theorie alleen concurreren met andere kolen op Sardinië, en wat belangrijker is, kan niet op de wereldmarkt worden verkocht. |
| --- | --- |

(74)

Artikel 3 van wet nr. 351 van 27 juni 1985 houdende voorschriften voor de heropening van het steenkoolbekken van Sulcis luidt als volgt: „Steenkool uit het steenkoolbekken van Sulcis kan worden gebruikt in thermische energiecentrales en ondernemingen voor de opwekking van elektriciteit en stoom, in combinatie of anderszins, op voorwaarde dat deze uitsluitend in Sardinië zijn gelegen, of in industriële ondernemingen, die eveneens in Sardinië zijn gelegen, waarin de zwavel in het productie- of verbrandingsproces wordt gefixeerd, of gefixeerd en gecombineerd, of gecombineerd met het verkregen product.”. Steenkool van Sulcis kan dus in theorie alleen concurreren met andere kolen op Sardinië, en wat belangrijker is, kan niet op de wereldmarkt worden verkocht.

| (75) | De Commissie kan niet uitsluiten dat het in feite mogelijk is een referentieprijs te berekenen voor steenkool van soortgelijke kwaliteit. Italië heeft zich bijgevolg ertoe verbonden een jaarlijkse controle te verrichten van de prijs van de steenkool van Sulcis, als berekend in het kader van de verkoop aan de thermische elektriciteitscentrale van Portovesme aan de hand van de desbetreffende formule in de aankoopovereenkomst, om na te gaan of de prijs van de steenkool van Sulcis lager ligt dan de prijzen van kolen van soortgelijke kwaliteit uit derde landen. Het bedrag van de steun per ton equivalent zal worden aangepast overeenkomstig de daadwerkelijke verkoopprijs voor elk kolenjaar. |
| --- | --- |

(75)

De Commissie kan niet uitsluiten dat het in feite mogelijk is een referentieprijs te berekenen voor steenkool van soortgelijke kwaliteit. Italië heeft zich bijgevolg ertoe verbonden een jaarlijkse controle te verrichten van de prijs van de steenkool van Sulcis, als berekend in het kader van de verkoop aan de thermische elektriciteitscentrale van Portovesme aan de hand van de desbetreffende formule in de aankoopovereenkomst, om na te gaan of de prijs van de steenkool van Sulcis lager ligt dan de prijzen van kolen van soortgelijke kwaliteit uit derde landen. Het bedrag van de steun per ton equivalent zal worden aangepast overeenkomstig de daadwerkelijke verkoopprijs voor elk kolenjaar.

| (76) | Volgens de beslissingspraktijk van de Commissie (7) kan dan ook worden aangenomen dat aan deze voorwaarde is voldaan in het onderhavige geval.

  „De betrokken steenkoolproductie-eenheden waren op 31 december 2009 in bedrijf.” |
| --- | --- |

(76)

Volgens de beslissingspraktijk van de Commissie (7) kan dan ook worden aangenomen dat aan deze voorwaarde is voldaan in het onderhavige geval.

7

„De betrokken steenkoolproductie-eenheden waren op 31 december 2009 in bedrijf.”

| (77) | De mijn Nuraxi Figus was in bedrijf in 2009.

  „Het totaalbedrag van de door een lidstaat verleende steun moet een dalende trend vertonen: tegen eind 2013 moet de vermindering minstens 25 %, tegen eind 2015 ten minste 40 %, tegen eind 2016 ten minste 60 %, en tegen eind 2017 ten minste 75 % belopen van de in 2011 verleende steun.” |
| --- | --- |

(77)

De mijn Nuraxi Figus was in bedrijf in 2009.

„Het totaalbedrag van de door een lidstaat verleende steun moet een dalende trend vertonen: tegen eind 2013 moet de vermindering minstens 25 %, tegen eind 2015 ten minste 40 %, tegen eind 2016 ten minste 60 %, en tegen eind 2017 ten minste 75 % belopen van de in 2011 verleende steun.”

| (78) | De Commissie concludeert uit bovenstaande tabel 1 dat de te verlenen staatssteun een neerwaartse trend volgt en voldoet aan het minimale niveau van vermindering als bepaald in het besluit van de Raad. Aan het in het besluit van de Raad vastgestelde degressiviteitscriterium is derhalve voldaan.

  „Het totaalbedrag van door een lidstaat aan de steenkoolindustrie verleende sluitingssteun mag voor de jaren na 2010 niet hoger liggen dan het steunbedrag dat voor het jaar 2010 door die lidstaat is verleend en door de Commissie is goedgekeurd overeenkomstig de artikelen 3 en 5 van Verordening (EG) nr. 1407/2002.” |
| --- | --- |

(78)

De Commissie concludeert uit bovenstaande tabel 1 dat de te verlenen staatssteun een neerwaartse trend volgt en voldoet aan het minimale niveau van vermindering als bepaald in het besluit van de Raad. Aan het in het besluit van de Raad vastgestelde degressiviteitscriterium is derhalve voldaan.

„Het totaalbedrag van door een lidstaat aan de steenkoolindustrie verleende sluitingssteun mag voor de jaren na 2010 niet hoger liggen dan het steunbedrag dat voor het jaar 2010 door die lidstaat is verleend en door de Commissie is goedgekeurd overeenkomstig de artikelen 3 en 5 van Verordening (EG) nr. 1407/2002.”

| (79) | Er is geen steun door de Commissie goedgekeurd overeenkomstig de artikelen 3 en 5 van Verordening (EG) nr. 1407/2002 voor het jaar 2010. Aangezien Verordening (EG) nr. 1407/2002 per 31 december 2010 is vervallen, zijn de specifieke bepalingen van die verordening hoe dan ook niet van toepassing op de onderhavige maatregel (8). Daarom kan voor 2010 geen steunbedrag worden gehanteerd als maatstaf voor de toepassing van artikel 3, onder g), van het besluit van de Raad en is deze voorwaarde niet van toepassing op de onderhavige zaak.

  „De lidstaten moeten een plan vaststellen met maatregelen, bijvoorbeeld op het gebied van energie-efficiëntie, hernieuwbare energie of koolstofafvang en -opslag, om de negatieve milieueffecten te beperken van de productie van steenkool door productie-eenheden waaraan overeenkomstig dit artikel steun is toegekend.” |
| --- | --- |

(79)

Er is geen steun door de Commissie goedgekeurd overeenkomstig de artikelen 3 en 5 van Verordening (EG) nr. 1407/2002 voor het jaar 2010. Aangezien Verordening (EG) nr. 1407/2002 per 31 december 2010 is vervallen, zijn de specifieke bepalingen van die verordening hoe dan ook niet van toepassing op de onderhavige maatregel (8). Daarom kan voor 2010 geen steunbedrag worden gehanteerd als maatstaf voor de toepassing van artikel 3, onder g), van het besluit van de Raad en is deze voorwaarde niet van toepassing op de onderhavige zaak.

8

„De lidstaten moeten een plan vaststellen met maatregelen, bijvoorbeeld op het gebied van energie-efficiëntie, hernieuwbare energie of koolstofafvang en -opslag, om de negatieve milieueffecten te beperken van de productie van steenkool door productie-eenheden waaraan overeenkomstig dit artikel steun is toegekend.”

| (80) | De Italiaanse autoriteiten hebben een plan voor milieubescherming ingediend om de milieueffecten van de steenkoolproductie te beperken, onder meer door middel van installaties voor hernieuwbare energie en steenkoolontzwaveling. |
| --- | --- |

(80)

De Italiaanse autoriteiten hebben een plan voor milieubescherming ingediend om de milieueffecten van de steenkoolproductie te beperken, onder meer door middel van installaties voor hernieuwbare energie en steenkoolontzwaveling.

| (81) | In artikel 3, lid 1, onder h), van het besluit van de Raad wordt uitdrukkelijk melding gemaakt van initiatieven inzake hernieuwbare energiebronnen als voorbeeld van maatregelen die in een beperkingsplan kunnen worden opgenomen. De Commissie constateert dat deze Italiaanse maatregelen rechtstreeks verband houden met de huidige activiteiten inzake steenkoolproductie van de te sluiten mijn. |
| --- | --- |

(81)

In artikel 3, lid 1, onder h), van het besluit van de Raad wordt uitdrukkelijk melding gemaakt van initiatieven inzake hernieuwbare energiebronnen als voorbeeld van maatregelen die in een beperkingsplan kunnen worden opgenomen. De Commissie constateert dat deze Italiaanse maatregelen rechtstreeks verband houden met de huidige activiteiten inzake steenkoolproductie van de te sluiten mijn.

| (82) | Wat het project van steenkoolontzwaveling betreft, kan de Commissie rekening houdend met het feit dat de levensvatbaarheid van het project onzeker is en afhankelijk van de resultaten van het op te starten proefproject, niet vaststellen dat deze maatregel zal leiden tot een aanzienlijke verbetering van de milieuomstandigheden waarin de steenkoolproductie zich in deze regio afspeelt, zoals vereist bij artikel 3, lid 1, onder h), van het besluit van de Raad. |
| --- | --- |

(82)

Wat het project van steenkoolontzwaveling betreft, kan de Commissie rekening houdend met het feit dat de levensvatbaarheid van het project onzeker is en afhankelijk van de resultaten van het op te starten proefproject, niet vaststellen dat deze maatregel zal leiden tot een aanzienlijke verbetering van de milieuomstandigheden waarin de steenkoolproductie zich in deze regio afspeelt, zoals vereist bij artikel 3, lid 1, onder h), van het besluit van de Raad.

| (83) | Op basis van de overwegingen in de overwegingen 80 en 81 is de Commissie van mening dat de installaties voor hernieuwbare energie waarin het door de Italiaanse autoriteiten ingediende milieubeschermingsplan voorziet, alleen al voldoen aan de voorwaarden van artikel 3, lid 1, onder h), van het besluit van de Raad. |
| --- | --- |

(83)

Op basis van de overwegingen in de overwegingen 80 en 81 is de Commissie van mening dat de installaties voor hernieuwbare energie waarin het door de Italiaanse autoriteiten ingediende milieubeschermingsplan voorziet, alleen al voldoen aan de voorwaarden van artikel 3, lid 1, onder h), van het besluit van de Raad.

| (84) | Vermeld zij dat sommige van de door Italië genoemde maatregelen toekenning van staatssteun kunnen inhouden. Het aanvaarden van deze maatregelen als onderdeel van het milieubeschermingsplan om overeenkomstig het besluit van de Raad goedkeuring te verlenen aan de steun voor steenkoolwinning, mag niet worden opgevat als een goedkeuring van dergelijke maatregelen uit hoofde van de artikelen 107 en 108 van het VWEU. Het blijft de verantwoordelijkheid van Italië om ervoor te zorgen dat maatregelen die staatssteun kunnen vormen, naar behoren bij de Commissie worden aangemeld overeenkomstig artikel 108, lid 3, VWEU. |
| --- | --- |

(84)

Vermeld zij dat sommige van de door Italië genoemde maatregelen toekenning van staatssteun kunnen inhouden. Het aanvaarden van deze maatregelen als onderdeel van het milieubeschermingsplan om overeenkomstig het besluit van de Raad goedkeuring te verlenen aan de steun voor steenkoolwinning, mag niet worden opgevat als een goedkeuring van dergelijke maatregelen uit hoofde van de artikelen 107 en 108 van het VWEU. Het blijft de verantwoordelijkheid van Italië om ervoor te zorgen dat maatregelen die staatssteun kunnen vormen, naar behoren bij de Commissie worden aangemeld overeenkomstig artikel 108, lid 3, VWEU.

| (85) | Dit besluit doet geen afbreuk aan de verplichtingen van Italië uit hoofde van de Europese milieuwetgeving. |
| --- | --- |

(85)

Dit besluit doet geen afbreuk aan de verplichtingen van Italië uit hoofde van de Europese milieuwetgeving.

| (86) | Uit de hierboven weergegeven beoordeling blijkt dat aan alle inhoudelijke criteria van artikel 3 van het besluit van de Raad met betrekking tot de volgens het sluitingsplan te verlenen productiesteun is voldaan. |
| --- | --- |

(86)

Uit de hierboven weergegeven beoordeling blijkt dat aan alle inhoudelijke criteria van artikel 3 van het besluit van de Raad met betrekking tot de volgens het sluitingsplan te verlenen productiesteun is voldaan.

3.3.2.   Staatssteun voor dekking van buitengewone kosten

Staatssteun voor dekking van buitengewone kosten

| (87) | Volgens artikel 4, lid 1, van het besluit van de Raad kan staatssteun voor kolenmijnen ter dekking van de kosten die voortvloeien uit de sluiting van steenkoolproductie-eenheden en die geen verband houden met de huidige productie, als verenigbaar met de interne markt worden beschouwd indien het uitgekeerde bedrag deze kosten niet overschrijdt. |
| --- | --- |

(87)

Volgens artikel 4, lid 1, van het besluit van de Raad kan staatssteun voor kolenmijnen ter dekking van de kosten die voortvloeien uit de sluiting van steenkoolproductie-eenheden en die geen verband houden met de huidige productie, als verenigbaar met de interne markt worden beschouwd indien het uitgekeerde bedrag deze kosten niet overschrijdt.

| (88) | De door de Italiaanse autoriteiten aangemelde buitengewone kosten omvatten:






  — | de kosten in verband met de sluiting van de mijnen, als omschreven in punt 1, onder f), g), h) en l), van de bijlage bij het besluit van de Raad; |
| --- | --- | --- |

(88)

De door de Italiaanse autoriteiten aangemelde buitengewone kosten omvatten:

—

de kosten in verband met de sluiting van de mijnen, als omschreven in punt 1, onder f), g), h) en l), van de bijlage bij het besluit van de Raad;

| — | de sociale kosten en de kosten ten gevolge van de omscholing van personeel na de sluiting van de mijn, als omschreven in punt 1, onder b) en d), van de bijlage bij het besluit. |
| --- | --- |

—

de sociale kosten en de kosten ten gevolge van de omscholing van personeel na de sluiting van de mijn, als omschreven in punt 1, onder b) en d), van de bijlage bij het besluit.

| (89) | De Commissie constateert dat Italië niet van plan is steun te verlenen die hoger zou zijn dan de kosten voortvloeiend uit de sluiting van steenkoolproductie-eenheden. Bovendien stemmen de geplande buitengewone kosten en de categorieën van kosten die naar verwachting zullen worden gedekt, overeen met in aanmerking komende categorieën, zoals vastgesteld in de bijlage bij het besluit van de Raad voor de toepassing van artikel 4. Volgens het sluitingsplan wordt de toekenning van de steun afhankelijk gesteld van de overlegging van bewijsstukken. |
| --- | --- |

(89)

De Commissie constateert dat Italië niet van plan is steun te verlenen die hoger zou zijn dan de kosten voortvloeiend uit de sluiting van steenkoolproductie-eenheden. Bovendien stemmen de geplande buitengewone kosten en de categorieën van kosten die naar verwachting zullen worden gedekt, overeen met in aanmerking komende categorieën, zoals vastgesteld in de bijlage bij het besluit van de Raad voor de toepassing van artikel 4. Volgens het sluitingsplan wordt de toekenning van de steun afhankelijk gesteld van de overlegging van bewijsstukken.

| (90) | Steun ter dekking van buitengewone lasten zal ook na de stopzetting van de productie in 2018 nog noodzakelijk blijven. In elk geval zal steun worden verleend tot 2027, dus voordat de geldigheidsduur van het besluit van de Raad verstrijkt. |
| --- | --- |

(90)

Steun ter dekking van buitengewone lasten zal ook na de stopzetting van de productie in 2018 nog noodzakelijk blijven. In elk geval zal steun worden verleend tot 2027, dus voordat de geldigheidsduur van het besluit van de Raad verstrijkt.

| (91) | In theorie kunnen er opbrengsten voortkomen uit de verkoop van installaties en machines. Volgens Italië is dit echter onwaarschijnlijk gezien de ouderdom van deze posten aan het eind van 2018. Zelfs indien de installaties en machines nog een kleine restwaarde zouden hebben, zou het voorts niet mogelijk zijn deze te verkopen wegens een overeenkomst van 15 februari 1990 tussen de gemeente Gonnessa en Carbosulcis. Krachtens artikel 16 van de overeenkomst verbindt Carbosulcis zich ertoe bij de stopzetting van de exploitatie van de mijnen alle onroerende en roerende goederen (kantoren, diensten, mijninstallaties en machines, enz.) te bewaren overeenkomstig de oorspronkelijke architectuur, zodat de mijn en de installaties bewaard kunnen blijven als lokaal historisch monument. |
| --- | --- |

(91)

In theorie kunnen er opbrengsten voortkomen uit de verkoop van installaties en machines. Volgens Italië is dit echter onwaarschijnlijk gezien de ouderdom van deze posten aan het eind van 2018. Zelfs indien de installaties en machines nog een kleine restwaarde zouden hebben, zou het voorts niet mogelijk zijn deze te verkopen wegens een overeenkomst van 15 februari 1990 tussen de gemeente Gonnessa en Carbosulcis. Krachtens artikel 16 van de overeenkomst verbindt Carbosulcis zich ertoe bij de stopzetting van de exploitatie van de mijnen alle onroerende en roerende goederen (kantoren, diensten, mijninstallaties en machines, enz.) te bewaren overeenkomstig de oorspronkelijke architectuur, zodat de mijn en de installaties bewaard kunnen blijven als lokaal historisch monument.

| (92) | De installaties en machines zullen derhalve allemaal buiten dienst worden genomen en gebruikt om er een museum en een site voor industriële archeologie van te maken, en blijven bewaard als plaatselijk historisch monument. |
| --- | --- |

(92)

De installaties en machines zullen derhalve allemaal buiten dienst worden genomen en gebruikt om er een museum en een site voor industriële archeologie van te maken, en blijven bewaard als plaatselijk historisch monument.

| (93) | De Italiaanse autoriteiten voeren aan dat de sluiting van de mijn en de milieusanering naar verwachting niet zullen leiden tot een waardevermeerdering van het terrein, omdat de site behalve de gebieden die voor de installatie voor hernieuwbare energie worden gebruikt, uit verlaten industrieterreinen zal bestaan zonder dat verder gebruik kan worden voorzien. |
| --- | --- |

(93)

De Italiaanse autoriteiten voeren aan dat de sluiting van de mijn en de milieusanering naar verwachting niet zullen leiden tot een waardevermeerdering van het terrein, omdat de site behalve de gebieden die voor de installatie voor hernieuwbare energie worden gebruikt, uit verlaten industrieterreinen zal bestaan zonder dat verder gebruik kan worden voorzien.

| (94) | Naast de terreinen die voor de installaties voor hernieuwbare energie worden gebruikt, zal het terrein na sanering in zijn huidige staat worden gehandhaafd om de herinnering aan de mijnbouwindustrie levendig te houden, zoals bepaald in de overeenkomst tussen Carbosulcis en de gemeente Gonnessa. Wat betreft de kosten bedoeld in punt 1, onder h), van de bijlage bij het besluit van de Raad, is Carbosulcis hoe dan ook niet de eigenaar van de grond en haalt zij geen voordeel uit een eventuele waardevermeerdering van de grond (9). |
| --- | --- |

(94)

Naast de terreinen die voor de installaties voor hernieuwbare energie worden gebruikt, zal het terrein na sanering in zijn huidige staat worden gehandhaafd om de herinnering aan de mijnbouwindustrie levendig te houden, zoals bepaald in de overeenkomst tussen Carbosulcis en de gemeente Gonnessa. Wat betreft de kosten bedoeld in punt 1, onder h), van de bijlage bij het besluit van de Raad, is Carbosulcis hoe dan ook niet de eigenaar van de grond en haalt zij geen voordeel uit een eventuele waardevermeerdering van de grond (9).

9

| (95) | De Italiaanse autoriteiten bevestigen dat de kosten waarvoor de steun geldt, geen verband houden met de financiering van kosten ten gevolge van niet-nakoming van milieuregels, zoals:






  — | Richtlijn 2006/21/EG van het Europees Parlement en de Raad (10); |
| --- | --- | --- |

(95)

De Italiaanse autoriteiten bevestigen dat de kosten waarvoor de steun geldt, geen verband houden met de financiering van kosten ten gevolge van niet-nakoming van milieuregels, zoals:

—

Richtlijn 2006/21/EG van het Europees Parlement en de Raad (10);

10

| — | Richtlijn 2004/35/EG van het Europees Parlement en de Raad (11); |
| --- | --- |

—

Richtlijn 2004/35/EG van het Europees Parlement en de Raad (11);

11

| — | Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad (12); |
| --- | --- |

—

Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad (12);

12

| — | Richtlijn 92/43/EEG van de Raad (13); |
| --- | --- |

—

Richtlijn 92/43/EEG van de Raad (13);

13

| — | Richtlijn 85/337/EEG van de Raad (14); |
| --- | --- |

—

Richtlijn 85/337/EEG van de Raad (14);

14

| (96) | De steun zal niet worden gecombineerd met andere staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU of met andere vormen van EU-financiering voor dezelfde in aanmerking komende kosten (artikel 5 van het besluit van de Raad). De Commissie wil voorts de Italiaanse autoriteiten eraan herinneren dat in geval van medefinanciering door structuurfondsen van de Unie de op deze fondsen van toepassing zijnde regels in acht moeten worden genomen. |
| --- | --- |

(96)

De steun zal niet worden gecombineerd met andere staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU of met andere vormen van EU-financiering voor dezelfde in aanmerking komende kosten (artikel 5 van het besluit van de Raad). De Commissie wil voorts de Italiaanse autoriteiten eraan herinneren dat in geval van medefinanciering door structuurfondsen van de Unie de op deze fondsen van toepassing zijnde regels in acht moeten worden genomen.

| (97) | Verder moet alle door de mijn Nuraxi Figus ontvangen steun overeenkomstig artikel 5 van het besluit van de Raad in de resultatenrekening worden opgevoerd als een van de omzet gescheiden inkomstenpost. Carbosulcis moet ook een gescheiden boekhouding voeren voor de productie- en sluitingswerkzaamheden (artikel 6). Hieruit volgt dat de steun voldoet aan de voorwaarden die zijn vastgesteld in het besluit van de Raad met betrekking tot cumulering en scheiding van de rekeningen van de begunstigde, in geval van andere economische activiteiten die geen verband houden met de kolenwinning. |
| --- | --- |

(97)

Verder moet alle door de mijn Nuraxi Figus ontvangen steun overeenkomstig artikel 5 van het besluit van de Raad in de resultatenrekening worden opgevoerd als een van de omzet gescheiden inkomstenpost. Carbosulcis moet ook een gescheiden boekhouding voeren voor de productie- en sluitingswerkzaamheden (artikel 6). Hieruit volgt dat de steun voldoet aan de voorwaarden die zijn vastgesteld in het besluit van de Raad met betrekking tot cumulering en scheiding van de rekeningen van de begunstigde, in geval van andere economische activiteiten die geen verband houden met de kolenwinning.

| (98) | Italië heeft zeer gedetailleerde informatie overgelegd in het kader van de aanmelding van het sluitingsplan. Met name zijn voor de mijn gedetailleerde kostenramingen ingediend, uitgesplitst naar afzonderlijke posten, voor elk jaar van het sluitingsplan. De Commissie is van oordeel dat de door Italië verstrekte gegevens (met inbegrip van de in bijlage 1 en bijlage 2 bij dit besluit verstrekte gegevens) voldoen aan de eisen van artikel 7, lid 4, van het besluit van de Raad voor de gehele looptijd van de maatregel. |
| --- | --- |

(98)

Italië heeft zeer gedetailleerde informatie overgelegd in het kader van de aanmelding van het sluitingsplan. Met name zijn voor de mijn gedetailleerde kostenramingen ingediend, uitgesplitst naar afzonderlijke posten, voor elk jaar van het sluitingsplan. De Commissie is van oordeel dat de door Italië verstrekte gegevens (met inbegrip van de in bijlage 1 en bijlage 2 bij dit besluit verstrekte gegevens) voldoen aan de eisen van artikel 7, lid 4, van het besluit van de Raad voor de gehele looptijd van de maatregel.

| (99) | Voorts hebben de Italiaanse autoriteiten overeenkomstig artikel 7, lid 5, van het besluit van de Raad zich ertoe verbonden dat de rekeningen van de mijn binnen zes maanden na het einde van elke verslagperiode aan de Europese Commissie worden meegedeeld. |
| --- | --- |

(99)

Voorts hebben de Italiaanse autoriteiten overeenkomstig artikel 7, lid 5, van het besluit van de Raad zich ertoe verbonden dat de rekeningen van de mijn binnen zes maanden na het einde van elke verslagperiode aan de Europese Commissie worden meegedeeld.

| (100) | Hieruit volgt dat de steun voldoet aan de desbetreffende voorwaarden die zijn vastgesteld in het besluit van de Raad. |
| --- | --- |

(100)

Hieruit volgt dat de steun voldoet aan de desbetreffende voorwaarden die zijn vastgesteld in het besluit van de Raad.

| (101) | De Commissie is derhalve tot de conclusie gekomen dat zij kan instemmen met het sluitingsplan alsmede met de reeds verleende of de voorgenomen steun. |
| --- | --- |

(101)

De Commissie is derhalve tot de conclusie gekomen dat zij kan instemmen met het sluitingsplan alsmede met de reeds verleende of de voorgenomen steun.

4.   CONCLUSIE

CONCLUSIE

| (102) | De Commissie betreurt dat Italië de maatregel in strijd met artikel 108, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie gedeeltelijk ten uitvoer heeft gelegd. |
| --- | --- |

(102)

De Commissie betreurt dat Italië de maatregel in strijd met artikel 108, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie gedeeltelijk ten uitvoer heeft gelegd.

| (103) | De Commissie heeft echter besloten dat de van 1 januari 2011 tot en met 31 december 2027 aan Carbosulcis toegekende steun op grond van het besluit van de Raad verenigbaar met de interne markt kan worden geacht. |
| --- | --- |

(103)

De Commissie heeft echter besloten dat de van 1 januari 2011 tot en met 31 december 2027 aan Carbosulcis toegekende steun op grond van het besluit van de Raad verenigbaar met de interne markt kan worden geacht.

| (104) | De Commissie herinnert de Italiaanse autoriteiten eraan dat, overeenkomstig artikel 108, lid 3, VWEU, voornemens om deze regeling anders te financieren of te wijzigen bij de Commissie moeten worden aangemeld krachtens Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie (15). Voorts moeten kennisgevingen krachtens artikel 7, lid 3, van het besluit van de Raad worden ingediend indien het sluitingsplan wordt gewijzigd. Overeenkomstig artikel 7, lid 4, moet ook kennisgeving worden gedaan indien de steun die Italië voornemens is toe te kennen aan de kolenindustrie, in een kolenjaar hoger is dan de bedragen die in het onderhavige besluit zijn toegestaan, of indien de informatie met betrekking tot de berekening van de voorzienbare productiekosten waarvoor voorgenomen steun wordt verleend volgens het sluitingsplan, verschilt van die welke in de onderhavige kennisgeving is vermeld. Italië moet afzonderlijke jaarlijkse kennisgevingen indienen wanneer er zich verschillen voordoen tussen de jaarlijkse maatregelen en het goedgekeurde sluitingsplan. Het stelt de Commissie op passende wijze in kennis van het bedrag en de berekeningswijze van de elk jaar daadwerkelijk betaalde steun tot het einde van het sluitingsplan, zoals bepaald in artikel 7, lid 5, van het besluit van de Raad. |
| --- | --- |

(104)

De Commissie herinnert de Italiaanse autoriteiten eraan dat, overeenkomstig artikel 108, lid 3, VWEU, voornemens om deze regeling anders te financieren of te wijzigen bij de Commissie moeten worden aangemeld krachtens Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie (15). Voorts moeten kennisgevingen krachtens artikel 7, lid 3, van het besluit van de Raad worden ingediend indien het sluitingsplan wordt gewijzigd. Overeenkomstig artikel 7, lid 4, moet ook kennisgeving worden gedaan indien de steun die Italië voornemens is toe te kennen aan de kolenindustrie, in een kolenjaar hoger is dan de bedragen die in het onderhavige besluit zijn toegestaan, of indien de informatie met betrekking tot de berekening van de voorzienbare productiekosten waarvoor voorgenomen steun wordt verleend volgens het sluitingsplan, verschilt van die welke in de onderhavige kennisgeving is vermeld. Italië moet afzonderlijke jaarlijkse kennisgevingen indienen wanneer er zich verschillen voordoen tussen de jaarlijkse maatregelen en het goedgekeurde sluitingsplan. Het stelt de Commissie op passende wijze in kennis van het bedrag en de berekeningswijze van de elk jaar daadwerkelijk betaalde steun tot het einde van het sluitingsplan, zoals bepaald in artikel 7, lid 5, van het besluit van de Raad.

15

| (105) | De Commissie herinnert de Italiaanse autoriteiten er ook aan dat zij de Commissie overeenkomstig artikel 7, lid 5, van het besluit van de Raad in kennis moeten stellen van het bedrag en de berekeningswijze van de tijdens een kolenjaar daadwerkelijk uitgekeerde steun, uiterlijk zes maanden na de afsluiting van dat jaar. Indien er correcties worden aangebracht in de oorspronkelijk in een bepaald kolenjaar betaalde bedragen, delen de Italiaanse autoriteiten deze mee aan de Commissie vóór de afsluiting van het volgende kolenjaar. |
| --- | --- |

(105)

De Commissie herinnert de Italiaanse autoriteiten er ook aan dat zij de Commissie overeenkomstig artikel 7, lid 5, van het besluit van de Raad in kennis moeten stellen van het bedrag en de berekeningswijze van de tijdens een kolenjaar daadwerkelijk uitgekeerde steun, uiterlijk zes maanden na de afsluiting van dat jaar. Indien er correcties worden aangebracht in de oorspronkelijk in een bepaald kolenjaar betaalde bedragen, delen de Italiaanse autoriteiten deze mee aan de Commissie vóór de afsluiting van het volgende kolenjaar.

| (106) | Volgens artikel 3, lid 3, van het besluit van de Raad vordert Italië alle steun terug die verleend is ten aanzien van de volledige periode waarop het sluitingsplan betrekking heeft, indien de mijn waarvoor steun wordt verleend, niet gesloten is op het in het sluitingsplan vastgestelde tijdstip, zoals goedgekeurd door de Commissie, |
| --- | --- |

(106)

Volgens artikel 3, lid 3, van het besluit van de Raad vordert Italië alle steun terug die verleend is ten aanzien van de volledige periode waarop het sluitingsplan betrekking heeft, indien de mijn waarvoor steun wordt verleend, niet gesloten is op het in het sluitingsplan vastgestelde tijdstip, zoals goedgekeurd door de Commissie,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

De staatssteun die door Italië aan Carbosulcis SpA is verleend in overeenstemming met het op 9 april 2014 ingediende sluitingsplan, zoals gewijzigd op 17 juli 2014, is verenigbaar met de interne markt in de zin van Besluit 2010/787/EU.

Artikel 2

Dit besluit is gericht tot de Italiaanse Republiek.

Gedaan te Brussel, 1 oktober 2014.

Voor de Commissie

Joaquín ALMUNIA

Vicevoorzitter

---

(1)  
  PB L 336 van 21.12.2010, blz. 24 (hierna „besluit van de Raad”). Vanaf 1 december 2009 zijn de artikelen 87 en 88 VEG respectievelijk de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) geworden. De bepalingen in beide Verdragen zijn inhoudelijk identiek. In het kader van dit besluit moeten verwijzingen naar de artikelen 107 en 108 VWEU waar nodig worden begrepen als verwijzingen naar, respectievelijk, de artikelen 87 en 88 VEG. Bij het VWEU zijn ook enkele wijzigingen in de terminologie aangebracht, zoals de vervanging van „Gemeenschap” door „Unie” en van „gemeenschappelijke markt” door „interne markt”. In dit besluit wordt de terminologie van het VWEU gehanteerd.

1

(2)  
  PB C 20 van 23.1.2013, blz. 1.

2

(3)  Bekendgemaakt in Supplemento Ordinario van de Gazzetta Ufficiale nr. 111 van 14 mei 2005.

3

(4)  Zie voetnoot 2.

4

(5)  Verordening nr. 1 van 15 april 1958 tot regeling van het taalgebruik in de Europese Economische Gemeenschap (PB 17 van 6.10.1958, blz. 385/58).

5

(6)  Artikel 3 van wet nr. 351 van 27 juni 1985 houdende voorschriften voor de heropening van het steenkoolbekken „norme per la riattivazione del bacino carbonifero del Sulcis: è consentito impiegare il carbone del bacino carbonifero del Sulcis nelle centrali termoelettriche e negli impianti di produzione combinata e non di energia elettrica e vapore esclusivamente ubicati in Sardegna, nonché negli impianti industriali, pure ubicati in Sardegna nei quali durante il processo produttivo o di combustione lo zolfo viene fissato, fissato e combinato ovvero combinato con il prodotto che si ottiene”.

6

(7)  Zaak SA.18869 (N 92/05) — Staatssteun aan de steenkoolindustrie — Hongarije, zaak SA.33033 Nationale steenkoolonderneming Petrosani — Roemenië, en zaak SA.33861 (12/N) — Steun ter bevordering van de sluiting van kolenmijnen — Hongarije.

7

(8)  Mededeling van de Commissie betreffende de vaststelling van regels voor de beoordeling van onrechtmatig verleende staatssteun (PB C 119 van 22.5.2002, blz. 22).

8

(9)  Momenteel is Carbosulcis eigenaar van 200 ha grond waarop kantoren en installaties gevestigd zijn, terwijl de mijn zich uitstrekt over 5 940 ha.

9

(10)  Richtlijn 2006/21/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 betreffende het beheer van afval van winningsindustrieën en houdende wijziging van Richtlijn 2004/35/EG — Verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (PB L 102 van 11.4.2006, blz. 15).

10

(11)  Richtlijn 2004/35/EG van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 betreffende milieuaansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade (PB L 143 van 30.4.2004, blz. 56).

11

(12)  Richtlijn 2000/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2000 tot vaststelling van een kader voor communautaire maatregelen betreffende het waterbeleid (PB L 327 van 22.12.2000, blz. 1).

12

(13)  Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992 inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna (PB L 206 van 22.7.1992, blz. 7).

13

(14)  Richtlijn 85/337/EEG van de Raad van 27 juni 1985 betreffende de milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten (PB L 175 van 5.7.1985, blz. 40).

14

(15)  Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie van 21 april 2004 tot uitvoering van Verordening (EU) 2015/1589 van de Raad tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (PB L 140 van 30.4.2004, blz. 1).

15

---

BIJLAGE 1

| Land: ITALIË | |
| --- | --- |
| |
| Steenkoolveld: SULCIS |
| |
| Onderneming: CARBOSULCIS SPA |
| |
| Ondergrondse productie-eenheid: NURAXI FIGUS - Monte Sinni mine |
| |
| | Gegegens 2011 | Gegegens 2012 | Geraamde gegevens 2013 | Geraamde gegevens 2014 | Geraamde gegevens 2015 | Geraamde gegevens 2016 | Geraamde gegevens 2017 | Geraamde gegevens 2018 |
| |
| 1. | ALGEMENE INFORMATIE |

Land: ITALIË

Steenkoolveld: SULCIS

Onderneming: CARBOSULCIS SPA

Ondergrondse productie-eenheid: NURAXI FIGUS - Monte Sinni mine

Gegegens 2011

Gegegens 2012

Geraamde gegevens 2013

Geraamde gegevens 2014

Geraamde gegevens 2015

Geraamde gegevens 2016

Geraamde gegevens 2017

Geraamde gegevens 2018

1.

| a) | Ondergrondse productie [ske] '000 |
| --- | --- |

a)

Ondergrondse productie [ske] '000

[...]
   (*1)

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| b) | Opbrengst (ske/jaar/werkeenheid) |
| --- | --- |

b)

Opbrengst (ske/jaar/werkeenheid)

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| c) | Gemiddelde netto kalorische waarde [kcal] |
| --- | --- |

c)

Gemiddelde netto kalorische waarde [kcal]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| d) | Gemiddeld ingeschreven personeelsleden |
| --- | --- |

d)

Gemiddeld ingeschreven personeelsleden

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| 2. | PRODUCTIEKOSTEN |
| --- | --- |

2.

| a) | Arbeidskosten [EUR/ske] |
| --- | --- |

a)

Arbeidskosten [EUR/ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| b) | Kosten voor materiaal [EUR/ske] |
| --- | --- |

b)

Kosten voor materiaal [EUR/ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| c) | Directe afschrijving volgens normale boekhoudregels [EUR/ske] |
| --- | --- |

c)

Directe afschrijving volgens normale boekhoudregels [EUR/ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| d) | Opbrengst uit kapitaal [EUR/ske] |
| --- | --- |

d)

Opbrengst uit kapitaal [EUR/ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| e) | Kosten voor vervoer naar plaats van levering [EUR/ske] |
| --- | --- |

e)

Kosten voor vervoer naar plaats van levering [EUR/ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| f) | Algemene bedrijfslasten [EUR/ske] |
| --- | --- |

f)

Algemene bedrijfslasten [EUR/ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| g) | Andere uitgaven [EUR/ske] |
| --- | --- |

g)

Andere uitgaven [EUR/ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| h) | Stijging vaste activa [EUR/ske] |
| --- | --- |

h)

Stijging vaste activa [EUR/ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| i) | Kosten voor afvalverwijdering [EUR/ske] |
| --- | --- |

i)

Kosten voor afvalverwijdering [EUR/ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| h) | Kosten verbonden aan lopende productie (per geproduceerd ske) |
| --- | --- |

h)

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| 3. | LEVERINGEN EN ONTVANGSTEN |
| --- | --- |

3.

| — | Specifieke informatie voor leveringen aan elektriciteitscentrales: A31 |
| --- | --- |

—

Specifieke informatie voor leveringen aan elektriciteitscentrales: A31

| — | productie in koolreferentiejaar [ske] |
| --- | --- |

—

productie in koolreferentiejaar [ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| — | voorraadmutatie [ske] |
| --- | --- |

—

voorraadmutatie [ske]

[...]

[...]

[...]

| a) | Totaal |
| --- | --- |

a)

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| — | Opbrengst: |
| --- | --- |

—

Opbrengst:

| — | productie in het koolreferentiejaar [EUR/ske] |
| --- | --- |

—

productie in het koolreferentiejaar [EUR/ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| — | voorraadmutatie [EUR/ske] |
| --- | --- |

—

voorraadmutatie [EUR/ske]

[...]

| b) | Gemiddelde verkoopprijs [EUR/ske] |
| --- | --- |

b)

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| 4. | VOORGESTELDE STEUN |
| --- | --- |

4.

| a) | Verlies van lopende productie [EUR/ske] |
| --- | --- |

a)

Verlies van lopende productie [EUR/ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| b) | Verlies van lopende productie [EUR] |
| --- | --- |

b)

Verlies van lopende productie [EUR]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| c) | Voorgestelde steun [EUR/ske] |
| --- | --- |

c)

Voorgestelde steun [EUR/ske]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| d) | Voorgestelde steun [EUR] |
| --- | --- |

d)

Voorgestelde steun [EUR]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

N.B. De gegevens in het rood komen voort uit de herclassificatie van de winst-en-verliesrekeningen voor 2011 en 2012.

---

(*1)  Bedrijfsgevoelige informatie.

---

BIJLAGE 2

| | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | Totaal |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| |
| b) | Andere buitengewone uitgaven voor werknemers die hun baan hebben verloren of verliezen | 7 804 000 | 3 852 000 | 2 180 000 | 9 080 000 | 692 000 | 9 920 000 | 6 212 000 | 960 000 | 404 000 | 96 000 | 212 000 | 308 000 | 96 000 | 96 000 | 3 660 000 | 45 572 000 |
| b1) | Aansporing tot pensionering (leidinggevende functies) | 160 000 | 160 000 | 160 000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 480 000 |
| b2) | Aansporing tot pensionering (leidinggevende functies) | 3 132 000 | 812 000 | 580 000 | 696 000 | 116 000 | 4 640 000 | 232 000 | 0 | 116 000 | 0 | 116 000 | 116 000 | 0 | 0 | 0 | 10 556 000 |
| b3) | Aansporing tot pensionering (leidinggevende functies) | 4 512 000 | 2 880 000 | 1 440 000 | 1 632 000 | 576 000 | 5 280 000 | 576 000 | 960 000 | 288 000 | 96 000 | 96 000 | 192 000 | 96 000 | 96 000 | 96 000 | 18 816 000 |
| b4) | Stimulansen voor het opzetten van een eigen bedrijf (technici) | 0 | 0 | 0 | 4 640 000 | 0 | 0 | 1 276 000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 740 000 | 7 656 000 |
| b5) | Stimulansen voor het opzetten van een eigen bedrijf (arbeiders) | 0 | 0 | 0 | 2 112 000 | 0 | 0 | 4 128 000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 824 000 | 8 064 000 |
| |
| d) | Uitgaven van ondernemingen voor de omscholing van hun werknemers met het oog op het gemakkelijker vinden van een nieuwe baan buiten de steenkoolindustrie, met name opleidingskosten | 0 | 0 | 0 | 4 764 800 | 0 | 0 | 3 911 600 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 793 600 | 11 470 000 |
| d1) | Vergoeding van technici tijdens de opleiding | 0 | 0 | 0 | 2 320 000 | 0 | 0 | 638 000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 995 000 | 3 953 000 |
| d2) | Vergoeding van arbeiders tijdens de opleiding | 0 | 0 | 0 | 1 056 000 | 0 | 0 | 2 064 000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 037 000 | 4 157 000 |
| d3) | Kosten van de opleiding (verenigbaar met het ESF-vademecum betreffende kosten) | 0 | 0 | 0 | 1 388 800 | 0 | 0 | 1 209 600 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 761 600 | 3 360 000 |
| |
| f) | Nog resterende kosten voortvloeiend uit voorschriften op administratief, juridisch of fiscaal gebied die specifiek zijn voor de steenkoolindustrie | | | | | | | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 0 | 800 000 |
| f1) | Exploitatierechten van de mijn | | | | | | | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 100 000 | 0 | 800 000 |
| |
| g) | Kosten in verband met bijkomende veiligheidsmaatregelen ondergronds in verband met de sluiting van steenkoolproductie-eenheden | 0 | 0 | 200 000 | 0 | 0 | 0 | 4 480 800 | 3 836 800 | 3 495 800 | 3 370 800 | 3 363 800 | 3 237 800 | 3 127 800 | 3 086 800 | 0 | 28 200 400 |
| g1) | Project en milieueffectbeoordeling van het project van opvulling van mijngangen met as | 0 | 0 | 200 000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 200 000 |
| g2) | Secundaire schachten veiligstellen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 70 000 | 74 000 | 0 | 0 | 0 | 144 000 |
| g3) | Hoofdschachten veiligstellen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 65 000 | 72 000 | 0 | 137 000 |
| g4) | Kosten van de werkzaamheden — technici | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 160 000 | 1 044 000 | 1 015 000 | 986 000 | 957 000 | 899 000 | 870 000 | 870 000 | 0 | 7 801 000 |
| g5) | Kosten van de werkzaamheden — arbeiders | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 160 000 | 1 632 000 | 1 320 000 | 1 224 000 | 1 176 000 | 1 104 000 | 1 032 000 | 984 000 | 0 | 10 632 000 |
| g6) | Kosten van de materialen voor mijninfrastructuur en diensten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 950 000 | 950 000 | 950 000 | 950 000 | 950 000 | 950 000 | 950 000 | 950 000 | 0 | 7 600 000 |
| g7) | Kosten van materialen en diensten voor het opvullen van mijngangen met as | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 500 000 | 500 000 | 500 000 | 500 000 | 500 000 | 500 000 | 500 000 | 500 000 | 0 | 4 000 000 |
| g8) | Kosten van elektriciteit (ventilatie, drainage, enz.) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 250 000 | 1 250 000 | 1 250 000 | 1 250 000 | 1 250 000 | 1 250 000 | 1 250 000 | 1 250 000 | 0 | 10 000 000 |
| g9) | Potentiële inkomsten uit het verwijderen van as | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | – 1 539 200 | – 1 539 200 | – 1 539 200 | – 1 539 200 | – 1 539 200 | – 1 539 200 | – 1 539 200 | – 1 539 200 | 0 | – 12 313 600 |
| |
| h) | Mijnschade, voor zover die is toe te schrijven aan steenkoolproductie-eenheden die zijn gesloten of worden gesloten | | 998 931 | 1 198 931 | 1 198 931 | 798 931 | 798 931 | 738 648 | 738 648 | 738 648 | 738 648 | 738 648 | | | | | 8 687 898 |
| h1) | Beveiliging van het gebied en de gebouwen en het milieuherstel van de Seruci-site | 0 | 798 931 | 798 931 | 798 931 | 798 931 | 798 931 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 994 656 |
| h2) | Milieukenmerken van de site Nuraxi Figus | 0 | 200 000 | 400 000 | 400 000 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 000 000 |
| h3) | Beveiliging van het gebied en de gebouwen en het milieuherstel van de Nuraxi Figus-site | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 738 648 | 738 648 | 738 648 | 738 648 | 738 648 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 693 242 |
| |
| l) | Uitzonderlijke intrinsieke waardeverminderingen, voor zover die door de sluiting van steenkoolproductie-eenheden zijn veroorzaakt | | 5 169 143 | 5 169 143 | 5 169 143 | 5 169 143 | 5 169 143 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 25 845 714 |
| l1) | Bijzonder afschrijvingspercentage voor materiële vaste activa | 0 | 4 071 036 | 4 071 036 | 4 071 036 | 4 071 036 | 4 071 036 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 20 355 179 |
| l2) | Speciaal afschrijvingspercentage voor immateriële vaste activa | 0 | 1 098 107 | 1 098 107 | 1 098 107 | 1 098 107 | 1 098 107 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5 490 535 |
| |
| Algemeen totaal | 7 804 000 | 10 020 074 | 8 748 074 | 20 212 874 | 6 660 074 | 15 888 074 | 15 443 048 | 5 635 448 | 4 738 448 | 4 305 448 | 4 414 448 | 3 645 800 | 3 323 800 | 3 282 800 | 6 453 600 | 120 576 012 |

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal

b)

Andere buitengewone uitgaven voor werknemers die hun baan hebben verloren of verliezen

7 804 000

3 852 000

2 180 000

9 080 000

692 000

9 920 000

6 212 000

960 000

404 000

96 000

212 000

308 000

96 000

96 000

3 660 000

45 572 000

b1)

Aansporing tot pensionering (leidinggevende functies)

160 000

160 000

160 000

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

480 000

b2)

Aansporing tot pensionering (leidinggevende functies)

3 132 000

812 000

580 000

696 000

116 000

4 640 000

232 000

0

116 000

0

116 000

116 000

0

0

0

10 556 000

b3)

Aansporing tot pensionering (leidinggevende functies)

4 512 000

2 880 000

1 440 000

1 632 000

576 000

5 280 000

576 000

960 000

288 000

96 000

96 000

192 000

96 000

96 000

96 000

18 816 000

b4)

Stimulansen voor het opzetten van een eigen bedrijf (technici)

0

0

0

4 640 000

0

0

1 276 000

0

0

0

0

0

0

0

1 740 000

7 656 000

b5)

Stimulansen voor het opzetten van een eigen bedrijf (arbeiders)

0

0

0

2 112 000

0

0

4 128 000

0

0

0

0

0

0

0

1 824 000

8 064 000

d)

Uitgaven van ondernemingen voor de omscholing van hun werknemers met het oog op het gemakkelijker vinden van een nieuwe baan buiten de steenkoolindustrie, met name opleidingskosten

0

0

0

4 764 800

0

0

3 911 600

0

0

0

0

0

0

0

2 793 600

11 470 000

d1)

Vergoeding van technici tijdens de opleiding

0

0

0

2 320 000

0

0

638 000

0

0

0

0

0

0

0

995 000

3 953 000

d2)

Vergoeding van arbeiders tijdens de opleiding

0

0

0

1 056 000

0

0

2 064 000

0

0

0

0

0

0

0

1 037 000

4 157 000

d3)

Kosten van de opleiding (verenigbaar met het ESF-vademecum betreffende kosten)

0

0

0

1 388 800

0

0

1 209 600

0

0

0

0

0

0

0

761 600

3 360 000

f)

Nog resterende kosten voortvloeiend uit voorschriften op administratief, juridisch of fiscaal gebied die specifiek zijn voor de steenkoolindustrie

100 000

100 000

100 000

100 000

100 000

100 000

100 000

100 000

0

800 000

f1)

Exploitatierechten van de mijn

100 000

100 000

100 000

100 000

100 000

100 000

100 000

100 000

0

800 000

g)

Kosten in verband met bijkomende veiligheidsmaatregelen ondergronds in verband met de sluiting van steenkoolproductie-eenheden

0

0

200 000

0

0

0

4 480 800

3 836 800

3 495 800

3 370 800

3 363 800

3 237 800

3 127 800

3 086 800

0

28 200 400

g1)

Project en milieueffectbeoordeling van het project van opvulling van mijngangen met as

0

0

200 000

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

200 000

g2)

Secundaire schachten veiligstellen

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

70 000

74 000

0

0

0

144 000

g3)

Hoofdschachten veiligstellen

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

65 000

72 000

0

137 000

g4)

Kosten van de werkzaamheden — technici

0

0

0

0

0

0

1 160 000

1 044 000

1 015 000

986 000

957 000

899 000

870 000

870 000

0

7 801 000

g5)

Kosten van de werkzaamheden — arbeiders

0

0

0

0

0

0

2 160 000

1 632 000

1 320 000

1 224 000

1 176 000

1 104 000

1 032 000

984 000

0

10 632 000

g6)

Kosten van de materialen voor mijninfrastructuur en diensten

0

0

0

0

0

0

950 000

950 000

950 000

950 000

950 000

950 000

950 000

950 000

0

7 600 000

g7)

Kosten van materialen en diensten voor het opvullen van mijngangen met as

0

0

0

0

0

0

500 000

500 000

500 000

500 000

500 000

500 000

500 000

500 000

0

4 000 000

g8)

Kosten van elektriciteit (ventilatie, drainage, enz.)

0

0

0

0

0

0

1 250 000

1 250 000

1 250 000

1 250 000

1 250 000

1 250 000

1 250 000

1 250 000

0

10 000 000

g9)

Potentiële inkomsten uit het verwijderen van as

0

0

0

0

0

0

– 1 539 200

– 1 539 200

– 1 539 200

– 1 539 200

– 1 539 200

– 1 539 200

– 1 539 200

– 1 539 200

0

– 12 313 600

h)

Mijnschade, voor zover die is toe te schrijven aan steenkoolproductie-eenheden die zijn gesloten of worden gesloten

998 931

1 198 931

1 198 931

798 931

798 931

738 648

738 648

738 648

738 648

738 648

8 687 898

h1)

Beveiliging van het gebied en de gebouwen en het milieuherstel van de Seruci-site

0

798 931

798 931

798 931

798 931

798 931

0

0

0

0

0

0

0

0

0

3 994 656

h2)

Milieukenmerken van de site Nuraxi Figus

0

200 000

400 000

400 000

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1 000 000

h3)

Beveiliging van het gebied en de gebouwen en het milieuherstel van de Nuraxi Figus-site

0

0

0

0

0

0

738 648

738 648

738 648

738 648

738 648

0

0

0

0

3 693 242

l)

Uitzonderlijke intrinsieke waardeverminderingen, voor zover die door de sluiting van steenkoolproductie-eenheden zijn veroorzaakt

5 169 143

5 169 143

5 169 143

5 169 143

5 169 143

0

0

0

0

0

0

0

0

0

25 845 714

l1)

Bijzonder afschrijvingspercentage voor materiële vaste activa

0

4 071 036

4 071 036

4 071 036

4 071 036

4 071 036

0

0

0

0

0

0

0

0

0

20 355 179

l2)

Speciaal afschrijvingspercentage voor immateriële vaste activa

0

1 098 107

1 098 107

1 098 107

1 098 107

1 098 107

0

0

0

0

0

0

0

0

0

5 490 535

Algemeen totaal

7 804 000

10 020 074

8 748 074

20 212 874

6 660 074

15 888 074

15 443 048

5 635 448

4 738 448

4 305 448

4 414 448

3 645 800

3 323 800

3 282 800

6 453 600

120 576 012

---

| 4.3.2016 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 59/22 |
| --- | --- | --- | --- |

4.3.2016

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 59/22

---

BESLUIT (EU) 2016/287 VAN DE COMMISSIE

van 15 oktober 2014

betreffende steunmaatregel SA.26500 (2012/C) (ex 2011/NN, ex CP 227/2008) door Duitsland toegekend aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair Ltd

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2014) 7369)

(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde bepalingen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken, (1) en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

1.   DE PROCEDURE

DE PROCEDURE

| (1) | Op 27 augustus 2008 heeft de Commissie een klacht van het Bundesverband der Deutschen Fluggesellschaften e.V. (BDF) ontvangen, waarin betoogd werd dat aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en aan Ryanair Ltd (hierna „Ryanair” genoemd) onrechtmatige staatssteun is verleend. De klacht is geregistreerd onder steunnummer CP 227/2008. |
| --- | --- |

(1)

Op 27 augustus 2008 heeft de Commissie een klacht van het Bundesverband der Deutschen Fluggesellschaften e.V. (BDF) ontvangen, waarin betoogd werd dat aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en aan Ryanair Ltd (hierna „Ryanair” genoemd) onrechtmatige staatssteun is verleend. De klacht is geregistreerd onder steunnummer CP 227/2008.

| (2) | Op 9 augustus 2010 heeft de Commissie de klacht doorgeleid naar Duitsland en heeft zij om inlichtingen verzocht. Duitsland heeft de Commissie de verlangde inlichtingen bij schrijven van 30 september 2010 doen toekomen. |
| --- | --- |

(2)

Op 9 augustus 2010 heeft de Commissie de klacht doorgeleid naar Duitsland en heeft zij om inlichtingen verzocht. Duitsland heeft de Commissie de verlangde inlichtingen bij schrijven van 30 september 2010 doen toekomen.

| (3) | Op 8 april 2011 heeft de Commissie Air Berlin en Ryanair om informatie verzocht. Air Berlin heeft deze informatie op 10 mei 2011 verstrekt. Ryanair deed dat op 20 juni 2011. Op 11 augustus 2011 is een vertaalde versie van dit standpunt en de bijlagen daarbij aan Duitsland gezonden. Op 28 september 2011 heeft Duitsland de Commissie ervan op de hoogte gesteld dat zij in dat stadium niet voornemens was om een standpunt in te nemen. |
| --- | --- |

(3)

Op 8 april 2011 heeft de Commissie Air Berlin en Ryanair om informatie verzocht. Air Berlin heeft deze informatie op 10 mei 2011 verstrekt. Ryanair deed dat op 20 juni 2011. Op 11 augustus 2011 is een vertaalde versie van dit standpunt en de bijlagen daarbij aan Duitsland gezonden. Op 28 september 2011 heeft Duitsland de Commissie ervan op de hoogte gesteld dat zij in dat stadium niet voornemens was om een standpunt in te nemen.

| (4) | Bij schrijven van 26 januari 2012 heeft de Commissie Duitsland in kennis gesteld van haar besluit om, vanwege investerings- en exploitatiesteun ten gunste van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, kortingen op luchthavengelden voor luchtvaartmaatschappijen en met Ryanair gesloten overeenkomsten over marketingdiensten de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) (2) in te leiden (hierna „het besluit tot inleiding van de procedure” genoemd). |
| --- | --- |

(4)

Bij schrijven van 26 januari 2012 heeft de Commissie Duitsland in kennis gesteld van haar besluit om, vanwege investerings- en exploitatiesteun ten gunste van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, kortingen op luchthavengelden voor luchtvaartmaatschappijen en met Ryanair gesloten overeenkomsten over marketingdiensten de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) (2) in te leiden (hierna „het besluit tot inleiding van de procedure” genoemd).

2

| (5) | Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie (3) bekendgemaakt. De Commissie heeft de belanghebbenden verzocht om opmerkingen over de vermeende steun en/of de maatregel in te dienen. |
| --- | --- |

(5)

Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie (3) bekendgemaakt. De Commissie heeft de belanghebbenden verzocht om opmerkingen over de vermeende steun en/of de maatregel in te dienen.

Publicatieblad van de Europese Unie

3

| (6) | Op 21 februari 2012 heeft de Commissie Duitsland om nadere informatie verzocht. Duitsland heeft de Commissie zijn opmerkingen over het besluit tot inleiding van de procedure en zijn antwoorden op het verzoek om inlichtingen doen toekomen op 24 februari 2012, 30 maart 2012 en 2 april 2012. |
| --- | --- |

(6)

Op 21 februari 2012 heeft de Commissie Duitsland om nadere informatie verzocht. Duitsland heeft de Commissie zijn opmerkingen over het besluit tot inleiding van de procedure en zijn antwoorden op het verzoek om inlichtingen doen toekomen op 24 februari 2012, 30 maart 2012 en 2 april 2012.

| (7) | Op 13 april 2012 heeft de Commissie opmerkingen van twee belanghebbenden ontvangen, namelijk van Ryanair en Airport Marketing Services (4) (hierna „AMS” genoemd). |
| --- | --- |

(7)

Op 13 april 2012 heeft de Commissie opmerkingen van twee belanghebbenden ontvangen, namelijk van Ryanair en Airport Marketing Services (4) (hierna „AMS” genoemd).

4

| (8) | Aangezien een aantal antwoorden op haar verzoek om inlichtingen van 21 februari 2012 ontbrak, heeft de Commissie Duitsland op 20 april om aanvullende informatie verzocht. Op 11 mei 2012 heeft Duitsland op dat verzoek geantwoord. |
| --- | --- |

(8)

Aangezien een aantal antwoorden op haar verzoek om inlichtingen van 21 februari 2012 ontbrak, heeft de Commissie Duitsland op 20 april om aanvullende informatie verzocht. Op 11 mei 2012 heeft Duitsland op dat verzoek geantwoord.

| (9) | Op 25 juni 2012 heeft de Commissie nadere opmerkingen van belanghebbenden ontvangen (Ryanair, Ryanair-dochteronderneming AMS en een namens Ryanair optredende consultant). De Commissie heeft deze opmerkingen bij schrijven van 22 augustus 2012 doorgeleid naar Duitsland. Duitsland heeft om een vertaling van de documenten verzocht en heeft de Commissie op 4 december 2012 zijn standpunt doen toekomen. |
| --- | --- |

(9)

Op 25 juni 2012 heeft de Commissie nadere opmerkingen van belanghebbenden ontvangen (Ryanair, Ryanair-dochteronderneming AMS en een namens Ryanair optredende consultant). De Commissie heeft deze opmerkingen bij schrijven van 22 augustus 2012 doorgeleid naar Duitsland. Duitsland heeft om een vertaling van de documenten verzocht en heeft de Commissie op 4 december 2012 zijn standpunt doen toekomen.

| (10) | De Commissie heeft Duitsland bij schrijven van 29 november 2012 om aanvullende informatie verzocht. Op 17 januari 2013 heeft Duitsland op dit verzoek geantwoord. |
| --- | --- |

(10)

De Commissie heeft Duitsland bij schrijven van 29 november 2012 om aanvullende informatie verzocht. Op 17 januari 2013 heeft Duitsland op dit verzoek geantwoord.

| (11) | Op 10 april 2013 heeft Ryanair aanvullende opmerkingen (5) ingediend die op 3 mei 2013 naar Duitsland zijn doorgeleid. |
| --- | --- |

(11)

Op 10 april 2013 heeft Ryanair aanvullende opmerkingen (5) ingediend die op 3 mei 2013 naar Duitsland zijn doorgeleid.

5

| (12) | Op 14 november 2013 heeft de Commissie Duitsland om nadere informatie verzocht. Duitsland heeft op 14 januari 2014 op dit verzoek geantwoord. Aangezien de antwoorden van de Duitse autoriteiten onvolledig waren, heeft de Commissie Duitsland op 19 maart 2014 een rappelbrief gestuurd. Hierop heeft Duitsland op 22 april 2014 geantwoord. |
| --- | --- |

(12)

Op 14 november 2013 heeft de Commissie Duitsland om nadere informatie verzocht. Duitsland heeft op 14 januari 2014 op dit verzoek geantwoord. Aangezien de antwoorden van de Duitse autoriteiten onvolledig waren, heeft de Commissie Duitsland op 19 maart 2014 een rappelbrief gestuurd. Hierop heeft Duitsland op 22 april 2014 geantwoord.

| (13) | Op 20 december 2013 heeft Ryanair aanvullende opmerkingen ingediend die op 8 januari 2014 naar Duitsland zijn doorgeleid. Op 27 januari 2014 heeft Duitsland op de opmerkingen van Ryanair gereageerd. |
| --- | --- |

(13)

Op 20 december 2013 heeft Ryanair aanvullende opmerkingen ingediend die op 8 januari 2014 naar Duitsland zijn doorgeleid. Op 27 januari 2014 heeft Duitsland op de opmerkingen van Ryanair gereageerd.

| (14) | Op 17 januari en 31 januari 2014 heeft Ryanair aanvullende opmerkingen ingediend die op 7 maart 2014 naar Duitsland zijn doorgeleid. Op 7 april 2014 heeft Duitsland te kennen gegeven geen nieuw standpunt over de opmerkingen van Ryanair in te nemen. |
| --- | --- |

(14)

Op 17 januari en 31 januari 2014 heeft Ryanair aanvullende opmerkingen ingediend die op 7 maart 2014 naar Duitsland zijn doorgeleid. Op 7 april 2014 heeft Duitsland te kennen gegeven geen nieuw standpunt over de opmerkingen van Ryanair in te nemen.

| (15) | Bij schrijven van 25 februari 2014 heeft de Commissie Duitsland meegedeeld dat op 20 februari 2014 (6) richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen waren vastgesteld, en dat deze vanaf het tijdstip van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie op de onderhavige zaak moesten worden toegepast. Bovendien heeft zij Duitsland in de gelegenheid gesteld om binnen 20 dagen na de bekendmaking van de richtsnoeren in het Publicatieblad opmerkingen over deze richtsnoeren en de toepassing ervan te maken. |
| --- | --- |

(15)

Bij schrijven van 25 februari 2014 heeft de Commissie Duitsland meegedeeld dat op 20 februari 2014 (6) richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen waren vastgesteld, en dat deze vanaf het tijdstip van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie op de onderhavige zaak moesten worden toegepast. Bovendien heeft zij Duitsland in de gelegenheid gesteld om binnen 20 dagen na de bekendmaking van de richtsnoeren in het Publicatieblad opmerkingen over deze richtsnoeren en de toepassing ervan te maken.

6

Publicatieblad van de Europese Unie

Publicatieblad

| (16) | Bij schrijven van 24 februari 2014 heeft de Commissie ook de belanghebbenden erop gewezen dat op 20 februari 2014 richtsnoeren inzake luchtvaartsteun waren vastgesteld en dat deze met ingang van hun bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie op de onderhavige zaak moesten worden toegepast. Bovendien heeft zij de betrokken belanghebbenden in de gelegenheid gesteld om binnen 20 dagen na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad opmerkingen over de richtsnoeren en de toepassing ervan te maken. |
| --- | --- |

(16)

Bij schrijven van 24 februari 2014 heeft de Commissie ook de belanghebbenden erop gewezen dat op 20 februari 2014 richtsnoeren inzake luchtvaartsteun waren vastgesteld en dat deze met ingang van hun bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie op de onderhavige zaak moesten worden toegepast. Bovendien heeft zij de betrokken belanghebbenden in de gelegenheid gesteld om binnen 20 dagen na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad opmerkingen over de richtsnoeren en de toepassing ervan te maken.

Publicatieblad van de Europese Unie

| (17) | De richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 zijn op 4 april 2014 in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt. Hierdoor kwamen deze nieuwe richtsnoeren in de plaats van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 1994 (7) en de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 (8). |
| --- | --- |

(17)

De richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 zijn op 4 april 2014 in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt. Hierdoor kwamen deze nieuwe richtsnoeren in de plaats van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 1994 (7) en de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 (8).

Publicatieblad van de Europese Unie

7

8

| (18) | Op 15 april 2014 is in het Publicatieblad van de Europese Unie een mededeling bekendgemaakt waarin de lidstaten en belanghebbenden ertoe werden opgeroepen om, binnen een termijn van één maand na de bekendmaking van de bedoelde richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014, opmerkingen over de toepassing van de deze richtsnoeren op de onderhavige zaak te maken (9). |
| --- | --- |

(18)

Op 15 april 2014 is in het Publicatieblad van de Europese Unie een mededeling bekendgemaakt waarin de lidstaten en belanghebbenden ertoe werden opgeroepen om, binnen een termijn van één maand na de bekendmaking van de bedoelde richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014, opmerkingen over de toepassing van de deze richtsnoeren op de onderhavige zaak te maken (9).

Publicatieblad van de Europese Unie

9

| (19) | Op 29 april 2014 heeft de Commissie Duitsland een verzoek om inlichtingen doen toekomen dat door de Duitsland op 7 mei 2014 is beantwoord. |
| --- | --- |

(19)

Op 29 april 2014 heeft de Commissie Duitsland een verzoek om inlichtingen doen toekomen dat door de Duitsland op 7 mei 2014 is beantwoord.

| (20) | Op 6 mei 2014 heeft Deutsche Lufthansa AG in verband met de vaststelling van de nieuwe richtsnoeren opmerkingen ingediend over de steunzaak. De niet-vertrouwelijke versie van deze opmerkingen is op 8 mei 2014 naar Duitsland doorgeleid. Duitsland heeft op 15 mei 2014 opmerkingen over dit schrijven ingediend. |
| --- | --- |

(20)

Op 6 mei 2014 heeft Deutsche Lufthansa AG in verband met de vaststelling van de nieuwe richtsnoeren opmerkingen ingediend over de steunzaak. De niet-vertrouwelijke versie van deze opmerkingen is op 8 mei 2014 naar Duitsland doorgeleid. Duitsland heeft op 15 mei 2014 opmerkingen over dit schrijven ingediend.

| (21) | Op 7 mei 2014 heeft de klager in verband met de vaststelling van de nieuwe richtsnoeren opmerkingen over de onderhavige zaak ingediend. Een niet-vertrouwelijke versie van deze opmerkingen is op 21 mei 2014 naar Duitsland doorgeleid. Hierop heeft Duitsland op woensdag 28 mei 2014 geantwoord. |
| --- | --- |

(21)

Op 7 mei 2014 heeft de klager in verband met de vaststelling van de nieuwe richtsnoeren opmerkingen over de onderhavige zaak ingediend. Een niet-vertrouwelijke versie van deze opmerkingen is op 21 mei 2014 naar Duitsland doorgeleid. Hierop heeft Duitsland op woensdag 28 mei 2014 geantwoord.

| (22) | Op 10 september 2014 heeft de Commissie Duitsland en Ryanair om aanvullende informatie verzocht. Duitsland en Ryanair hebben op 16 september 2014 op dit verzoek geantwoord. |
| --- | --- |

(22)

Op 10 september 2014 heeft de Commissie Duitsland en Ryanair om aanvullende informatie verzocht. Duitsland en Ryanair hebben op 16 september 2014 op dit verzoek geantwoord.

| (23) | Op 12 september 2014 hebben Ryanair en een namens Ryanair optredende consultant opmerkingen over deze zaak ingediend. Een niet-vertrouwelijke versie van deze opmerkingen is op 19 september 2014 naar Duitsland doorgeleid. Duitsland heeft op 6 oktober 2014 opmerkingen over dit schrijven ingediend. |
| --- | --- |

(23)

Op 12 september 2014 hebben Ryanair en een namens Ryanair optredende consultant opmerkingen over deze zaak ingediend. Een niet-vertrouwelijke versie van deze opmerkingen is op 19 september 2014 naar Duitsland doorgeleid. Duitsland heeft op 6 oktober 2014 opmerkingen over dit schrijven ingediend.

2.   ACHTERGROND VAN DE ONDERZOEKSPROCEDURE

ACHTERGROND VAN DE ONDERZOEKSPROCEDURE

2.1.   EERSTE OVERSCHAKELING VAN DE LUCHTHAVEN — NAAR GOEDKOPE LUCHTVAARTMAATSCHAPPIJEN (PRIJSVECHTERS)

| (24) | Sinds 1992 is het overheidsbedrijf Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (10) eigenaar en exploitant van de luchthaven Leipzig-Altenburg (voorheen bekend onder de naam Flughafen Altenburg-Nobitz) (hierna „AOC” genoemd) in het zuiden van de vrijstaat Thüringen (Duitsland). AOC is een voormalig Russisch militair vliegveld dat begin jaren negentig is gesloten. Daarna nam Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH de verantwoordelijkheid over voor het gebouwenbeheer en de exploitatie van de luchthaven AOC. Volgens de statuten streeft de vennootschap ernaar de economisch relevante infrastructuur te verbeteren om de economie in het oosten van Thüringen en het westen van Saksen te versterken. |
| --- | --- |

(24)

Sinds 1992 is het overheidsbedrijf Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (10) eigenaar en exploitant van de luchthaven Leipzig-Altenburg (voorheen bekend onder de naam Flughafen Altenburg-Nobitz) (hierna „AOC” genoemd) in het zuiden van de vrijstaat Thüringen (Duitsland). AOC is een voormalig Russisch militair vliegveld dat begin jaren negentig is gesloten. Daarna nam Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH de verantwoordelijkheid over voor het gebouwenbeheer en de exploitatie van de luchthaven AOC. Volgens de statuten streeft de vennootschap ernaar de economisch relevante infrastructuur te verbeteren om de economie in het oosten van Thüringen en het westen van Saksen te versterken.

10

| (25) | De dichtst bij AOC gelegen luchthavens zijn:






  a) | luchthaven Leipzig/Halle, ca. 85 km of 1 uur 10 min. met de auto vanaf AOC; |
| --- | --- | --- |

(25)

De dichtst bij AOC gelegen luchthavens zijn:

a)

luchthaven Leipzig/Halle, ca. 85 km of 1 uur 10 min. met de auto vanaf AOC;

| b) | luchthaven Dresden, ca. 113 km of 1 uur 16 min. met de auto vanaf AOC; |
| --- | --- |

b)

luchthaven Dresden, ca. 113 km of 1 uur 16 min. met de auto vanaf AOC;

| c) | luchthaven Erfurt, ca. 140 km of 1 uur 37 min. met de auto vanaf AOC; |
| --- | --- |

c)

luchthaven Erfurt, ca. 140 km of 1 uur 37 min. met de auto vanaf AOC;

| d) | luchthaven Hof-Plauen, ca. 122 km of 1 uur 37 min. met de auto vanaf AOC. |
| --- | --- |

d)

luchthaven Hof-Plauen, ca. 122 km of 1 uur 37 min. met de auto vanaf AOC.

| (26) | Sinds het begin van de exploitatie als burgerluchthaven worden er op AOC jaarlijks minder dan 150 000 passagiers verwerkt. In tabel 1 wordt een overzicht gegeven van het aantal passagiers dat sinds 2000 op AOC is verwerkt:

  Tabel 1
   (11)


  Aantal passagiers AOC 2000-2013
   (12)








  Jaar | Totaal aantal passagiers (13) | Passagiers lijnvluchten (14) |
| --- | --- | --- | --- |
| 2000 | 27 876 | — |
| 2001 | 27 345 | — |
| 2002 | 26 811 | — |
| 2003 | 71 006 | 51 289 |
| 2004 | 93 946 | 76 742 |
| 2005 | 118 442 | 101 846 |
| 2006 | 105 213 | 90 551 |
| 2007 | 147 100 | 124 411 |
| 2008 | 138 400 | 126 972 |
| 2009 | 140 800 | 133 411 |
| 2010 | 119 000 | 112 985 |
| 2011 | 15 000 | 9 328 |
| 2012 | 5 400 | — |
| 2013 | 5 000 | — |

(26)

Sinds het begin van de exploitatie als burgerluchthaven worden er op AOC jaarlijks minder dan 150 000 passagiers verwerkt. In tabel 1 wordt een overzicht gegeven van het aantal passagiers dat sinds 2000 op AOC is verwerkt:

Tabel 1
   (11)

Tabel 1

11

Aantal passagiers AOC 2000-2013
   (12)

Aantal passagiers AOC 2000-2013

12

Jaar

Totaal aantal passagiers (13)

13

Passagiers lijnvluchten (14)

14

2000

27 876

—

2001

27 345

—

2002

26 811

—

2003

71 006

51 289

2004

93 946

76 742

2005

118 442

101 846

2006

105 213

90 551

2007

147 100

124 411

2008

138 400

126 972

2009

140 800

133 411

2010

119 000

112 985

2011

15 000

9 328

2012

5 400

—

2013

5 000

—

| (27) | Eurowings voerde in 2000 negen vluchten uit. Air Berlin verzorgde 62 vluchten in 2001, 57 vluchten in 2002 en beëindigde daarna haar activiteiten vanaf AOC. |
| --- | --- |

(27)

Eurowings voerde in 2000 negen vluchten uit. Air Berlin verzorgde 62 vluchten in 2001, 57 vluchten in 2002 en beëindigde daarna haar activiteiten vanaf AOC.

| (28) | Op 3 maart 2003 sloten de exploitant van AOC, Flugplatz-Altenburg-Nobitz-GmbH, en Ryanair een overeenkomst inzake luchthavendiensten met een looptijd van tien jaar. |
| --- | --- |

(28)

Op 3 maart 2003 sloten de exploitant van AOC, Flugplatz-Altenburg-Nobitz-GmbH, en Ryanair een overeenkomst inzake luchthavendiensten met een looptijd van tien jaar.

| (29) | In de piekjaren (2008-2010) verzorgde Ryanair vanaf AOC vluchten naar maximaal vier bestemmingen. Ryanair bood aanvankelijk dagelijkse vluchten naar Londen aan en vanaf 2007 ook vluchten naar Barcelona/Girona. De maatschappij vloog in 2009 ook op Edinburgh en begon in 2010 met vluchten naar Alicante. Sedert 1 mei 2003 was Ryanair de enige maatschappij die lijndiensten van en naar AOC onderhield. |
| --- | --- |

(29)

In de piekjaren (2008-2010) verzorgde Ryanair vanaf AOC vluchten naar maximaal vier bestemmingen. Ryanair bood aanvankelijk dagelijkse vluchten naar Londen aan en vanaf 2007 ook vluchten naar Barcelona/Girona. De maatschappij vloog in 2009 ook op Edinburgh en begon in 2010 met vluchten naar Alicante. Sedert 1 mei 2003 was Ryanair de enige maatschappij die lijndiensten van en naar AOC onderhield.

| (30) | Op 31 maart 2011 beëindigde Ryanair haar luchtvaartactiviteiten op AOC. Sindsdien biedt ook geen enkele andere luchtvaartmaatschappij lijnluchten aan vanaf AOC, hetgeen ook wordt bevestigd op de website van de luchthaven. |
| --- | --- |

(30)

Op 31 maart 2011 beëindigde Ryanair haar luchtvaartactiviteiten op AOC. Sindsdien biedt ook geen enkele andere luchtvaartmaatschappij lijnluchten aan vanaf AOC, hetgeen ook wordt bevestigd op de website van de luchthaven.

2.2.   TWEEDE OVERSCHAKELING VAN DE LUCHTHAVEN — NAAR DE ALGEMENE LUCHTVAART

| (31) | In overeenstemming met de aanbevelingen van het consultancybedrijf KE-Consult GbR (15) uit 2010 (hierna de „studie van KE-Consult” genoemd) begon de luchthaven met de uitbreiding van de activiteiten in het kader van het algemene luchtverkeer, waarbij de nadruk werd gelegd op zakelijke vluchten en werd ingespeeld op de kansen die de groeiende economische regio Chemnitz-Zwickau bood. De luchthaven beëindigde de vluchten van prijsvechters en ontwikkelde zich tevens tot opleidingscentrum voor vliegend personeel en beveiligingspersoneel. |
| --- | --- |

(31)

In overeenstemming met de aanbevelingen van het consultancybedrijf KE-Consult GbR (15) uit 2010 (hierna de „studie van KE-Consult” genoemd) begon de luchthaven met de uitbreiding van de activiteiten in het kader van het algemene luchtverkeer, waarbij de nadruk werd gelegd op zakelijke vluchten en werd ingespeeld op de kansen die de groeiende economische regio Chemnitz-Zwickau bood. De luchthaven beëindigde de vluchten van prijsvechters en ontwikkelde zich tevens tot opleidingscentrum voor vliegend personeel en beveiligingspersoneel.

15

| (32) | De belangrijkste redenen voor deze omschakeling zijn (16):






  a) | De luchthaven was in grote mate afhankelijk van overheidssubsidies die voornamelijk afkomstig waren van de vrijstaat Thüringen en van de vennoten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH. In een door de directie van de vennootschap opgesteld rapport van 2011 werd aangegeven dat sinds 1992 rond 21 miljoen EUR in de luchthaven was geïnvesteerd, waarbij de vrijstaat Thüringen 17 miljoen EUR en de vennoten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH rond 4 miljoen EUR ter beschikking hebben gesteld. Desondanks ontstond er gedurende de boekjaren 2009 en 2010 een financieringskloof (17) van ongeveer 270 000 EUR. Vanwege een tekortschietende kapitaalinbreng door de vennoten kwam de liquiditeit van de luchthaven in die tijd in gevaar. Daardoor werd de onderneming in haar voortbestaan bedreigd. |
| --- | --- | --- |

(32)

De belangrijkste redenen voor deze omschakeling zijn (16):

16

a)

De luchthaven was in grote mate afhankelijk van overheidssubsidies die voornamelijk afkomstig waren van de vrijstaat Thüringen en van de vennoten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH. In een door de directie van de vennootschap opgesteld rapport van 2011 werd aangegeven dat sinds 1992 rond 21 miljoen EUR in de luchthaven was geïnvesteerd, waarbij de vrijstaat Thüringen 17 miljoen EUR en de vennoten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH rond 4 miljoen EUR ter beschikking hebben gesteld. Desondanks ontstond er gedurende de boekjaren 2009 en 2010 een financieringskloof (17) van ongeveer 270 000 EUR. Vanwege een tekortschietende kapitaalinbreng door de vennoten kwam de liquiditeit van de luchthaven in die tijd in gevaar. Daardoor werd de onderneming in haar voortbestaan bedreigd.

17

| b) | Volgens de statuten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH dienden de activiteiten op het gebied van de lowcostvluchten de economische ontwikkeling van de regio te bevorderen. De luchthaven leverde echter een negatief rendement op de investeringen op. De positieve financiële gevolgen van AOC voor de gemeenten en de financierende overheidsorganen waren echter lager dan de aan de luchthaven verstrekte subsidies (18). |
| --- | --- |

b)

Volgens de statuten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH dienden de activiteiten op het gebied van de lowcostvluchten de economische ontwikkeling van de regio te bevorderen. De luchthaven leverde echter een negatief rendement op de investeringen op. De positieve financiële gevolgen van AOC voor de gemeenten en de financierende overheidsorganen waren echter lager dan de aan de luchthaven verstrekte subsidies (18).

18

| c) | Wijzigingen in de vennootschapsstructuur: Stadtwerke Altenburg GmbH (SWA) stootte haar deelneming op 31 december 2010 af; de stad Altenburg had een voorkooprecht voor die deelneming. |
| --- | --- |

c)

Wijzigingen in de vennootschapsstructuur: Stadtwerke Altenburg GmbH (SWA) stootte haar deelneming op 31 december 2010 af; de stad Altenburg had een voorkooprecht voor die deelneming.

| d) | In 2009 trad in de vrijstaat Thüringen een nieuwe regering aan die zich terughoudender toonde bij het verstrekken van verdere subsidies aan de luchthaven. In het bijzonder kon de nieuwe regering zich niet vinden in de door de vorige regering genomen besluiten inzake de verlening van marketingsubsidies aan de luchthaven in de periode 2009-2012. Aangezien de publiekrechtelijke aandeelhouders weigerden om verdere marketingsubsidies aan Ryanair te verstrekken, werden in de winter van 2010-2011 met financiële steun van regionale ondernemingen alleen nog vluchten van en naar Londen verzorgd. De vennoten en de raad van bestuur van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH waren vervolgens niet bereid om de door Ryanair gevraagde marketingvergoeding van 420 000 EUR ter beschikking te stellen voor het vluchtschema van de zomer 2011. Daarop besloot Ryanair haar regionale knooppunt naar Magdeburg/Cochstedt te verplaatsen en haar activiteiten op AOC in maart 2011 te beëindigen. |
| --- | --- |

d)

In 2009 trad in de vrijstaat Thüringen een nieuwe regering aan die zich terughoudender toonde bij het verstrekken van verdere subsidies aan de luchthaven. In het bijzonder kon de nieuwe regering zich niet vinden in de door de vorige regering genomen besluiten inzake de verlening van marketingsubsidies aan de luchthaven in de periode 2009-2012. Aangezien de publiekrechtelijke aandeelhouders weigerden om verdere marketingsubsidies aan Ryanair te verstrekken, werden in de winter van 2010-2011 met financiële steun van regionale ondernemingen alleen nog vluchten van en naar Londen verzorgd. De vennoten en de raad van bestuur van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH waren vervolgens niet bereid om de door Ryanair gevraagde marketingvergoeding van 420 000 EUR ter beschikking te stellen voor het vluchtschema van de zomer 2011. Daarop besloot Ryanair haar regionale knooppunt naar Magdeburg/Cochstedt te verplaatsen en haar activiteiten op AOC in maart 2011 te beëindigen.

| (33) | De luchthavendirectie onderzocht een aantal opties voor omschakeling van het vliegveld. De meest haalbare optie bestond uit het aanbieden van nieuwe bestemmingen en chartervluchten voor 2012 zonder marketingsubsidies. Daartoe werden in 2011 met Rheinjet onderhandelingen gevoerd over vluchten naar Barcelona. Na het besluit van Ryanair van 26 juli 2011 om haar vluchten vanaf Leipzig/Halle uit te voeren, veranderde de situatie op de markt voor AOC dusdanig dat het plan voor die nieuwe bestemmingen werd opgegeven. |
| --- | --- |

(33)

De luchthavendirectie onderzocht een aantal opties voor omschakeling van het vliegveld. De meest haalbare optie bestond uit het aanbieden van nieuwe bestemmingen en chartervluchten voor 2012 zonder marketingsubsidies. Daartoe werden in 2011 met Rheinjet onderhandelingen gevoerd over vluchten naar Barcelona. Na het besluit van Ryanair van 26 juli 2011 om haar vluchten vanaf Leipzig/Halle uit te voeren, veranderde de situatie op de markt voor AOC dusdanig dat het plan voor die nieuwe bestemmingen werd opgegeven.

| (34) | Daarom werd in 2011 besloten om met het oog op de exploitatie van de luchthaven om te schakelen naar andere activiteiten, namelijk:






  a) | de ontwikkeling van vervoersdiensten voor zakenreizigers, die op grond van de lagere veiligheidsvereisten meer winst moesten opleveren; |
| --- | --- | --- |

(34)

Daarom werd in 2011 besloten om met het oog op de exploitatie van de luchthaven om te schakelen naar andere activiteiten, namelijk:

a)

de ontwikkeling van vervoersdiensten voor zakenreizigers, die op grond van de lagere veiligheidsvereisten meer winst moesten opleveren;

| b) | het aantrekken van bedrijven met belangstelling voor luchtvaartactiviteiten; |
| --- | --- |

b)

het aantrekken van bedrijven met belangstelling voor luchtvaartactiviteiten;

| c) | het aantrekken van start-ups; |
| --- | --- |

c)

het aantrekken van start-ups;

| d) | de installatie van systemen voor zonne-energie (in 2012 is er één systeem geïnstalleerd), de verhuur van parkeerplaatsen en faciliteiten, en de organisatie van evenementen. |
| --- | --- |

d)

de installatie van systemen voor zonne-energie (in 2012 is er één systeem geïnstalleerd), de verhuur van parkeerplaatsen en faciliteiten, en de organisatie van evenementen.

| (35) | Volgens de directie zou door middel van deze maatregelen op grond van aanzienlijke kostenbesparingen (die tot 520 000 EUR per jaar konden bedragen) op middellange termijn een onafhankelijke financiering kunnen worden gewaarborgd. Uiteindelijk zou de financieringskloof van de luchthaven op die manier worden teruggebracht. De luchthaven zou in stand worden gehouden en een bijdrage leveren aan de regionale economische ontwikkeling. |
| --- | --- |

(35)

Volgens de directie zou door middel van deze maatregelen op grond van aanzienlijke kostenbesparingen (die tot 520 000 EUR per jaar konden bedragen) op middellange termijn een onafhankelijke financiering kunnen worden gewaarborgd. Uiteindelijk zou de financieringskloof van de luchthaven op die manier worden teruggebracht. De luchthaven zou in stand worden gehouden en een bijdrage leveren aan de regionale economische ontwikkeling.

3.   DE ONDERZOCHTE MAATREGELEN EN HUN CONTEXT

DE ONDERZOCHTE MAATREGELEN EN HUN CONTEXT

3.1.   OVERZICHT VAN DE DOOR FLUGPLATZ ALTENBURG-NOBITZ GMBH ONTVANGEN OVERHEIDSSUBSIDIES

| (36) | Tussen 1992 en 2010 werd ongeveer 21 miljoen EUR in Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH geïnvesteerd, waaraan de vrijstaat Thüringen circa 17 miljoen EUR en de publiekrechtelijke aandeelhouders van de vennootschap rond 4 miljoen EUR hebben bijgedragen (19). |
| --- | --- |

(36)

Tussen 1992 en 2010 werd ongeveer 21 miljoen EUR in Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH geïnvesteerd, waaraan de vrijstaat Thüringen circa 17 miljoen EUR en de publiekrechtelijke aandeelhouders van de vennootschap rond 4 miljoen EUR hebben bijgedragen (19).

19

| (37) | In de periode 2000-2011 ontving Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH overheidssubsidies in de vorm van zowel stortingen van de vennoten als subsidies van andere overheidsorganisaties, vooral uit de vrijstaat Thüringen (20). Volgens verklaringen van Duitsland en blijkens de financiële verslagen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH financierde de vrijstaat Thüringen vooral investeringen in infrastructuur, terwijl de bijdrage van de vennoten bedoeld waren om de exploitatieverliezen te dekken. Tabel 2 bevat een overzicht van de door de luchthaven ontvangen overheidssubsidies die met het oog op de onderstaande hoofddoelstellingen werden verstrekt:






  a) | financiering van investeringen, met name in infrastructuur; |
| --- | --- | --- |

(37)

In de periode 2000-2011 ontving Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH overheidssubsidies in de vorm van zowel stortingen van de vennoten als subsidies van andere overheidsorganisaties, vooral uit de vrijstaat Thüringen (20). Volgens verklaringen van Duitsland en blijkens de financiële verslagen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH financierde de vrijstaat Thüringen vooral investeringen in infrastructuur, terwijl de bijdrage van de vennoten bedoeld waren om de exploitatieverliezen te dekken. Tabel 2 bevat een overzicht van de door de luchthaven ontvangen overheidssubsidies die met het oog op de onderstaande hoofddoelstellingen werden verstrekt:

20

a)

financiering van investeringen, met name in infrastructuur;

| b) | financiering van de exploitatie (dekking van verliezen); |
| --- | --- |

b)

financiering van de exploitatie (dekking van verliezen);

| c) | financiering van marketingacties in het kader van verschillende overeenkomsten met Ryanair; |
| --- | --- |

c)

financiering van marketingacties in het kader van verschillende overeenkomsten met Ryanair;

| d) | financiering van activiteiten in het kader van de openbare dienstverlening. |
| --- | --- |

d)

financiering van activiteiten in het kader van de openbare dienstverlening.

Tabel 2
   (21)

Tabel 2

21

Overzicht van de door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH ontvangen overheidssubsidies

Overzicht van de door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH ontvangen overheidssubsidies

| (× 1000 EUR) |
| --- |
| Boekjaar | Kapitaalinbreng vennoten | Andere overheidssubsidies (22) | Totaal |
| 2000 | 256 | 321 | 577 |
| 2001 | 256 | 655 | 911 |
| 2002 | 256 | 226 | 482 |
| 2003 | 960 | 561 | 1 521 |
| 2004 | 1 280 | 395 | 1 675 |
| 2005 | 914 | 690 | 1 604 |
| 2006 | 769 | 404 | 1 173 |
| 2007 | 1 057 | 780 | 1 837 |
| 2008 | 925 | 2 032 | 2 957 |
| 2009 | 957 | 1 416 | 2 373 |
| 2010 | 1 147 | 367 | 1 514 |
| 2011 | 302 | 0 | 302 |
| Totaal | 9 079 | 7 847 | 16 926 |

(× 1000 EUR)

Boekjaar

Kapitaalinbreng vennoten

Andere overheidssubsidies (22)

22

Totaal

2000

256

321

577

2001

256

655

911

2002

256

226

482

2003

960

561

1 521

2004

1 280

395

1 675

2005

914

690

1 604

2006

769

404

1 173

2007

1 057

780

1 837

2008

925

2 032

2 957

2009

957

1 416

2 373

2010

1 147

367

1 514

2011

302

0

302

Totaal

Totaal

9 079

9 079

7 847

7 847

16 926

16 926

3.2.   FINANCIERING VAN INVESTERINGEN IN INFRASTRUCTUUR IN DE PERIODE 2000-2011

| (38) | Duitsland verklaarde dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH tussen 2000 en 2011 investeringen in de infrastructuur ter waarde van in totaal 6 474 035 EUR heeft gedaan. In tabel 3 worden deze verder uitgesplitst. Tot deze investeringen behoorden onder meer de verlenging van de start- en landingsbaan in 2003-2004 voor een bedrag van in totaal 687 882 EUR en de aanleg van een nieuwe terminal in 2009 voor een bedrag van 1 003 571 EUR (de terminal werd pas in 2010 in gebruik genomen (23)).

  Tabel 3
   (24)


  Overzicht van investeringen in de infrastructuur op AOC tussen 2000 en 2011 en de financiering daarvan










  (in EUR) |
| --- | --- |
| Jaar | Infrastructurele maatregelen | Overheidssubsidies | Eigen middelen (25) | Totaalbedrag investering |
| 2000 | Weerstation — aanschaf centrale server, randapparatuur enz. | 13 914 | 9 276 | 23 190 |
| Technische keuring peilinstallatie RT 1000C | 3 590 | 2 393 | 5 983 |
| Watervoorziening (aansluiting, aanpassing) (2) | 10 205 | 6 803 | 17 008 |
| 2001 | Herstructurering van de start- en landingsbanen en delen van de taxibaan | 72 652 | 8 072 | 80 724 |
| Aanschaf van een Air Starter | 34 495 | 42 949 | 77 443 |
| 2002 | Omheining luchthaventerrein (restlevering) | 26 144 | 17 429 | 43 573 |
| Planningskosten — Verplaatsing baaneinde 22 en drempel 22 | 46 183 | 5 131 | 51 314 |
| 2003 | Verplaatsing baaneinde 22, herstructureringmaatregelen ten behoeve van de start- en landingsbaan (1ste tranche 2003, 2de tranche 2004) | 314 550 | 187 882 | 687 882 |
| 2004 | Verplaatsing baaneinde 22, herstructureringmaatregelen ten behoeve van de start- en landingsbaan (2de tranche 2004) | 185 450 |
| 2006 | Luchthavenbaken, aanschaf software, aanschaf van 5 draadloze alarmontvangers, installatie noodpoort, aanleg nieuwe terminal, aankoop van 27 biometrische transponders, uitbreiding kabelnet, weerstation | 28 787 | 12 337 | 41 124 |
| Aanschaf blusvoertuig (1e tranche 2006) | 193 526 | 82 940 | 276 466 |
| 2007 | Aanschaf blusvoertuig (2e tranche 2007) | 387 052 | 165 879 | 552 931 |
| Aanschaf sneeuwschuiver | 230 040 | 153 360 | 383 400 |
| 2008 | Beveiligingsnetwerk | 11 430 | 4 899 | 16 329 |
| Maaimachines | 5 514 | 3 676 | 9 190 |
| Aankoop gronden | 56 144 | 24 062 | 80 206 |
| Herstructurering van start- en landingsbaan — uitbreiding veiligheidszones | 1 816 538 | 778 516 | 2 595 054  (26) |
| 2009 | Verbouwing/nieuwbouw terminal | 702 500 | 50 672 | 753 172  (27) |
| Markeringen op het platform | 4 429 | 1 898 | 6 327 |
| Reparatie start- en landingsbaan voor drempel 04 | 336 853 | 0 | 336 853 |
| 2010 | Verbouwing/nieuwbouw terminal | 0 | 250 399 | 250 399  (27) |
| Markeringen op het platform | 0 | 0 | 0 |
| Reparatie start- en landingsbaan voor drempel 04 | 0 | 144 366 | 144 366 |
| 2012 | Griptester (vliegveiligheid) | 28 770 | 12 330 | 41 100 |
| TOTAAL | 4 508 766 | 1 965 269 | 6 474 034 |

(38)

Duitsland verklaarde dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH tussen 2000 en 2011 investeringen in de infrastructuur ter waarde van in totaal 6 474 035 EUR heeft gedaan. In tabel 3 worden deze verder uitgesplitst. Tot deze investeringen behoorden onder meer de verlenging van de start- en landingsbaan in 2003-2004 voor een bedrag van in totaal 687 882 EUR en de aanleg van een nieuwe terminal in 2009 voor een bedrag van 1 003 571 EUR (de terminal werd pas in 2010 in gebruik genomen (23)).

23

Tabel 3
   (24)

Tabel 3

24

Overzicht van investeringen in de infrastructuur op AOC tussen 2000 en 2011 en de financiering daarvan

Overzicht van investeringen in de infrastructuur op AOC tussen 2000 en 2011 en de financiering daarvan

(in EUR)

Jaar

Infrastructurele maatregelen

Overheidssubsidies

Eigen middelen (25)

25

Totaalbedrag investering

2000

Weerstation — aanschaf centrale server, randapparatuur enz.

13 914

9 276

23 190

Technische keuring peilinstallatie RT 1000C

3 590

2 393

5 983

Watervoorziening (aansluiting, aanpassing) (2)

10 205

6 803

17 008

2001

Herstructurering van de start- en landingsbanen en delen van de taxibaan

72 652

8 072

80 724

Aanschaf van een Air Starter

34 495

42 949

77 443

2002

Omheining luchthaventerrein (restlevering)

26 144

17 429

43 573

Planningskosten — Verplaatsing baaneinde 22 en drempel 22

46 183

5 131

51 314

2003

Verplaatsing baaneinde 22, herstructureringmaatregelen ten behoeve van de start- en landingsbaan (1ste tranche 2003, 2de tranche 2004)

314 550

187 882

687 882

2004

Verplaatsing baaneinde 22, herstructureringmaatregelen ten behoeve van de start- en landingsbaan (2de tranche 2004)

185 450

2006

Luchthavenbaken, aanschaf software, aanschaf van 5 draadloze alarmontvangers, installatie noodpoort, aanleg nieuwe terminal, aankoop van 27 biometrische transponders, uitbreiding kabelnet, weerstation

28 787

12 337

41 124

Aanschaf blusvoertuig (1e tranche 2006)

193 526

82 940

276 466

2007

Aanschaf blusvoertuig (2e tranche 2007)

387 052

165 879

552 931

Aanschaf sneeuwschuiver

230 040

153 360

383 400

2008

Beveiligingsnetwerk

11 430

4 899

16 329

Maaimachines

5 514

3 676

9 190

Aankoop gronden

56 144

24 062

80 206

Herstructurering van start- en landingsbaan — uitbreiding veiligheidszones

1 816 538

778 516

2 595 054  (26)

26

2009

Verbouwing/nieuwbouw terminal

702 500

50 672

753 172  (27)

27

Markeringen op het platform

4 429

1 898

6 327

Reparatie start- en landingsbaan voor drempel 04

336 853

0

336 853

2010

Verbouwing/nieuwbouw terminal

0

250 399

250 399  (27)

27

Markeringen op het platform

0

0

0

Reparatie start- en landingsbaan voor drempel 04

0

144 366

144 366

2012

Griptester (vliegveiligheid)

28 770

12 330

41 100

TOTAAL

TOTAAL

4 508 766

4 508 766

1 965 269

1 965 269

6 474 034

6 474 034

| (39) | Zoals onder punt 3.4.2 nog nader zal worden uiteengezet, maakten de verlenging van de start- en landingsbaan en de beschikbaarstelling van kantoorruimte en bedrijfsterreinen voor autoverhuurbedrijven deel uit van de verplichtingen van AOC in het kader van de met Ryanair gesloten dienstenovereenkomst. Uit de financiële jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH over de betrokken periode blijkt dat de start- en landingsbaan is verlengd (28). |
| --- | --- |

(39)

Zoals onder punt 3.4.2 nog nader zal worden uiteengezet, maakten de verlenging van de start- en landingsbaan en de beschikbaarstelling van kantoorruimte en bedrijfsterreinen voor autoverhuurbedrijven deel uit van de verplichtingen van AOC in het kader van de met Ryanair gesloten dienstenovereenkomst. Uit de financiële jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH over de betrokken periode blijkt dat de start- en landingsbaan is verlengd (28).

28

| (40) | Tijdens haar vergadering van 23 juni 2000 heeft de directie van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in verband met de ontwikkeling van de luchthaven over een verder niet nader uitgesplitst investeringsprogramma met een looptijd van tien jaar gesproken, waarmee in totaal investeringen van 20 miljoen EUR gemoeid waren. |
| --- | --- |

(40)

Tijdens haar vergadering van 23 juni 2000 heeft de directie van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in verband met de ontwikkeling van de luchthaven over een verder niet nader uitgesplitst investeringsprogramma met een looptijd van tien jaar gesproken, waarmee in totaal investeringen van 20 miljoen EUR gemoeid waren.

3.3.   FINANCIERING VAN EXPLOITATIEVERLIEZEN VAN FLUGPLATZ ALTENBURG-NOBITZ GMBH IN DE PERIODE 2000-2011

| (41) | In de periode 2000-2011 leed Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH door de exploitatie van AOC de in tabel 4 vermelde jaarlijkse verliezen.

  Tabel 4
   (29)


  Overzicht van jaarlijkse verliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en de financiering ervan











  (× 1000 EUR) |
| --- | --- |
| Boekjaar | Bedrijfsresultaat zonder overheidssubsidies en kosten overheidstaken (30) | Investeringen (31) | Afschrijvingen | Nettowinst/nettoverlies (32) | Nettowinst/nettoverlies |
| 2000 | – 244 | 204 | 1 509 | – 19 | + 34 |
| 2001 | – 591 | 77 | 1 469 | – 24 | – 31 |
| 2002 | – 214 | 61 | 1 393 | 0 | + 51 |
| 2003 | – 1 161 | 509 | 620 | + 2 | – 64 |
| 2004 | – 1 192 | 428 | 612 | – 1 | 0 |
| 2005 | – 671 | 92 | 445 | – 12 | – 272 |
| 2006 | – 496 | 2 613 | 531 | – 26 | – 253 |
| 2007 | – 719 | 1 071 | 533 | – 1 | – 301 |
| 2008 | – 511 | 664 | 645 | – 2 | – 460 |
| 2009 | – 906 | 2 354 | 821 | + 7 | – 562 |
| 2010 | – 1 150 | 1 296 | 965 | – 2 | – 567 |
| 2011 | – 424 | 8 | 907 | – 13 | – 437 |

(41)

In de periode 2000-2011 leed Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH door de exploitatie van AOC de in tabel 4 vermelde jaarlijkse verliezen.

Tabel 4
   (29)

Tabel 4

29

Overzicht van jaarlijkse verliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en de financiering ervan

Overzicht van jaarlijkse verliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en de financiering ervan

(× 1000 EUR)

Boekjaar

Bedrijfsresultaat zonder overheidssubsidies en kosten overheidstaken (30)

30

Investeringen (31)

31

Afschrijvingen

Nettowinst/nettoverlies (32)

32

Nettowinst/nettoverlies

2000

– 244

204

1 509

– 19

+ 34

2001

– 591

77

1 469

– 24

– 31

2002

– 214

61

1 393

0

+ 51

2003

– 1 161

509

620

+ 2

– 64

2004

– 1 192

428

612

– 1

0

2005

– 671

92

445

– 12

– 272

2006

– 496

2 613

531

– 26

– 253

2007

– 719

1 071

533

– 1

– 301

2008

– 511

664

645

– 2

– 460

2009

– 906

2 354

821

+ 7

– 562

2010

– 1 150

1 296

965

– 2

– 567

2011

– 424

8

907

– 13

– 437

| (42) | De in tabel 5 vermelde gegevens over de jaarlijkse kapitaalinjecties van de vennoten ter dekking van de exploitatieverliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (33) zijn door Duitsland verstrekt. Deze kapitaalinjecties bedragen in totaal 8,9 miljoen EUR.

  Tabel 5


  Kapitaalinjecties van de vennoten voor operationele doeleinden







  (in EUR) |
| --- | --- |
| 2000 | 200 000 -300 000 [...] (1) |
| 2001 | 200 000 -300 000 [...] (1) |
| 2002 | 200 000 -300 000 [...] (1) |
| 2003 | 300 000 -400 000 [...] (1) |
| 2004 | 475 000 -575 000 [...] (1) |
| 2005 | 700 000 -800 000 [...] (1) |
| 2006 | 925 000 -025 000 [...] (1) |
| 2007 | 1 250 000 -1 350 000 [...] (1) |
| 2008 | 1 125 000 -1 225 000 [...] (1) |
| 2009 | 1 125 000 -1 225 000 [...] (1) |
| 2010 | 1 325 000 -1 425 000 [...] (1) |
| 2011 | 425 000 -525 000 [...] (1) |
| Totaal | 8 897 000 |

(42)

De in tabel 5 vermelde gegevens over de jaarlijkse kapitaalinjecties van de vennoten ter dekking van de exploitatieverliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (33) zijn door Duitsland verstrekt. Deze kapitaalinjecties bedragen in totaal 8,9 miljoen EUR.

33

Tabel 5

Tabel 5

Kapitaalinjecties van de vennoten voor operationele doeleinden

Kapitaalinjecties van de vennoten voor operationele doeleinden

(in EUR)

2000

200 000 -300 000 [...] (1)

1

2001

200 000 -300 000 [...] (1)

1

2002

200 000 -300 000 [...] (1)

1

2003

300 000 -400 000 [...] (1)

1

2004

475 000 -575 000 [...] (1)

1

2005

700 000 -800 000 [...] (1)

1

2006

925 000 -025 000 [...] (1)

1

2007

1 250 000 -1 350 000 [...] (1)

1

2008

1 125 000 -1 225 000 [...] (1)

1

2009

1 125 000 -1 225 000 [...] (1)

1

2010

1 325 000 -1 425 000 [...] (1)

1

2011

425 000 -525 000 [...] (1)

1

Totaal

Totaal

8 897 000

8 897 000

| (43) | Uit de financiële verslaglegging van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH blijkt dat de financiële situatie van de luchthaven sinds het begin van de betrokken periode zeer sterk afhankelijk was van kapitaalinjecties door de vennoten. In de financiële jaarrekening 2002 wordt aangegeven dat het voortbestaan van de onderneming zonder de financiële bijdragen van de vennoten in gevaar zou komen en dat er in de toekomst meer kapitaalinjecties door de vennoten noodzakelijk zijn. Ook in meerdere andere jaarrekeningen (zoals die over 2003 en 2004) wordt vermeld dat de onderneming alleen dankzij de kapitaalinbreng van de vennoten kan overleven (34). In de financiële vooruitzichten in de jaarrekening 2003 wordt al de verwachting uitgesproken dat ook in het volgende boekjaar kapitaalinjecties door de vennoten noodzakelijk zullen zijn. Volgens het jaarverslag 2006 kon de dreigende insolventie in dat boekjaar alleen door middel van kapitaalinjecties door de vennoten worden afgewend. |
| --- | --- |

(43)

Uit de financiële verslaglegging van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH blijkt dat de financiële situatie van de luchthaven sinds het begin van de betrokken periode zeer sterk afhankelijk was van kapitaalinjecties door de vennoten. In de financiële jaarrekening 2002 wordt aangegeven dat het voortbestaan van de onderneming zonder de financiële bijdragen van de vennoten in gevaar zou komen en dat er in de toekomst meer kapitaalinjecties door de vennoten noodzakelijk zijn. Ook in meerdere andere jaarrekeningen (zoals die over 2003 en 2004) wordt vermeld dat de onderneming alleen dankzij de kapitaalinbreng van de vennoten kan overleven (34). In de financiële vooruitzichten in de jaarrekening 2003 wordt al de verwachting uitgesproken dat ook in het volgende boekjaar kapitaalinjecties door de vennoten noodzakelijk zullen zijn. Volgens het jaarverslag 2006 kon de dreigende insolventie in dat boekjaar alleen door middel van kapitaalinjecties door de vennoten worden afgewend.

34

| (44) | Duitsland licht toe dat de kosten voor openbare dienstverlening betrekking hadden op personeelskosten voor de luchtverkeersleiding, toezicht op de omheining, beheer, check-ins en de opleiding van piloten en dat die kosten uit eigen middelen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en door de vrijstaat Thüringen zijn gefinancierd. In de tabellen 6 en 7 is een overzicht van die kosten opgenomen.

  Tabel 6


  Financiering van kosten voor overheidstaken t.b.v. Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH
   (35)









  (in EUR) |
| --- | --- |
| Jaar | Totale kosten overheidstaken | Eigen vermogen | Financiering door de vrijstaat Thüringen |
| 2000 | 276 420 | 106 031 | 170 389 |
| 2001 | 278 773 | 127 043 | 151 730 |
| 2002 | 292 270 | 134 801 | 157 469 |
| 2003 | 412 325 | 247 279 | 165 046 |
| 2004 | 461 067 | 293 713 | 167 354 |
| 2005 | 685 406 | 529 734 | 155 672 |
| 2006 | 683 415 | 527 017 | 156 398 |
| 2007 | 732 355 | 597 858 | 134 497 |
| 2008 | 700 772 | 599 954 | 100 818 |
| 2009 | 718 416 | 347 598 | 370 818 |
| 2010 | 657 982 | 313 933 | 344 049 |
| 2011 | 598 056 | 261 654 | 336 402 |
| TOTAAL | 6 497 257 | 4 086 615 | 2 410 642 |

(44)

Duitsland licht toe dat de kosten voor openbare dienstverlening betrekking hadden op personeelskosten voor de luchtverkeersleiding, toezicht op de omheining, beheer, check-ins en de opleiding van piloten en dat die kosten uit eigen middelen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en door de vrijstaat Thüringen zijn gefinancierd. In de tabellen 6 en 7 is een overzicht van die kosten opgenomen.

Tabel 6

Tabel 6

Financiering van kosten voor overheidstaken t.b.v. Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH
   (35)

Financiering van kosten voor overheidstaken t.b.v. Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH

35

(in EUR)

Jaar

Totale kosten overheidstaken

Eigen vermogen

Financiering door de vrijstaat Thüringen

2000

276 420

106 031

170 389

2001

278 773

127 043

151 730

2002

292 270

134 801

157 469

2003

412 325

247 279

165 046

2004

461 067

293 713

167 354

2005

685 406

529 734

155 672

2006

683 415

527 017

156 398

2007

732 355

597 858

134 497

2008

700 772

599 954

100 818

2009

718 416

347 598

370 818

2010

657 982

313 933

344 049

2011

598 056

261 654

336 402

TOTAAL

TOTAAL

6 497 257

6 497 257

4 086 615

4 086 615

2 410 642

2 410 642

Tabel 7
   (36)

Tabel 7

36

Uitsplitsing van de financiering door de vrijstaat Thüringen naar soorten kosten voor overheidstaken

Uitsplitsing van de financiering door de vrijstaat Thüringen naar soorten kosten voor overheidstaken

| (in EUR) |
| --- |
| Jaar | Luchtverkeersgeleiding | Diensten voor luchthavencontrole | Totale financiering door de vrijstaat Thüringen |
| 2000 | 170 389 | 0 | 170 389 |
| 2001 | 151 730 | 0 | 151 730 |
| 2002 | 157 469 | 0 | 157 469 |
| 2003 | 165 046 | 0 | 165 046 |
| 2004 | 167 354 | 0 | 167 354 |
| 2005 | 155 672 | 0 | 155 672 |
| 2006 | 156 398 | 0 | 156 398 |
| 2007 | 134 497 | 0 | 134 497 |
| 2008 | 100 818 | 0 | 100 818 |
| 2009 | 100 818 | 270 000 | 370 818 |
| 2010 | 94 049 | 250 000 | 344 049 |
| 2011 | 86 402 | 250 000 | 336 402 |
| TOTAAL | 1 640 642 | 770 000 | 2 410 642 |

(in EUR)

Jaar

Luchtverkeersgeleiding

Diensten voor luchthavencontrole

Totale financiering door de vrijstaat Thüringen

2000

170 389

0

170 389

2001

151 730

0

151 730

2002

157 469

0

157 469

2003

165 046

0

165 046

2004

167 354

0

167 354

2005

155 672

0

155 672

2006

156 398

0

156 398

2007

134 497

0

134 497

2008

100 818

0

100 818

2009

100 818

270 000

370 818

2010

94 049

250 000

344 049

2011

86 402

250 000

336 402

TOTAAL

TOTAAL

1 640 642

1 640 642

770 000

770 000

2 410 642

2 410 642

3.4.   LUCHTHAVENGELDEN EN BETALINGEN AAN RYANAIR IN HET KADER VAN DE OVEREENKOMSTEN INZAKE LUCHTHAVENDIENSTEN EN MARKETING

3.4.1.   Tariefregeling luchthavengelden van AOC

Tariefregeling luchthavengelden van AOC

| (45) | In tabel 8 worden de belangrijkste bepalingen van de standaardregeling voor luchthavengelden samengevat die in de periode 2002-2010 van toepassing waren op AOC (37).

  Tabel 8


  Op AOC toepasselijke tariefregeling luchthavengelden tussen 2002 en 2010
   (38)








  Tarieven excl. btw | Landingsrechten voor luchtvaartuigen met een gewicht hoger dan 6 001  kg/per 1 000  kg | Passagiersheffingen/per passagier |
| --- | --- | --- | --- |
| Regeling luchthavengelden vanaf 1 januari 2002 | 7,78 EUR | 2,67 EUR |
| Regeling luchthavengelden vanaf 18 september 2006 | 7,45 EUR | 3,00 EUR |

(45)

In tabel 8 worden de belangrijkste bepalingen van de standaardregeling voor luchthavengelden samengevat die in de periode 2002-2010 van toepassing waren op AOC (37).

37

Tabel 8

Tabel 8

Op AOC toepasselijke tariefregeling luchthavengelden tussen 2002 en 2010
   (38)

Op AOC toepasselijke tariefregeling luchthavengelden tussen 2002 en 2010

38

Tarieven excl. btw

Landingsrechten voor luchtvaartuigen met een gewicht hoger dan 6 001  kg/per 1 000  kg

Passagiersheffingen/per passagier

Regeling luchthavengelden vanaf 1 januari 2002

7,78 EUR

2,67 EUR

Regeling luchthavengelden vanaf 18 september 2006

7,45 EUR

3,00 EUR

| (46) | In januari 2011 werd een nieuwe tariefregeling luchthavengelden vastgesteld waarvan de belangrijkste bepalingen in de tabellen 9 en 10 zijn weergegeven.

  Tabel 9


  Tariefregeling luchthavengelden voor luchtvaartuigen van toepassing sinds 2011
   (39)








  Tariefregeling luchthavengelden vanaf januari 2011
  (Tarieven excl. btw) | Verblijf aan de grond van max. 30 min. | Verblijf aan de grond van meer dan 30 min. |
| --- | --- | --- | --- |
| Voor passagiersvluchten met geplande turn-around-tijden (40) | 0 EUR | 7,45 EUR |
| Voor passagiersvluchten zonder geplande turn-around-tijden (lijnvluchten) en vrachtvluchten | 7,45 EUR |

(46)

In januari 2011 werd een nieuwe tariefregeling luchthavengelden vastgesteld waarvan de belangrijkste bepalingen in de tabellen 9 en 10 zijn weergegeven.

Tabel 9

Tabel 9

Tariefregeling luchthavengelden voor luchtvaartuigen van toepassing sinds 2011
   (39)

Tariefregeling luchthavengelden voor luchtvaartuigen van toepassing sinds 2011

39

Tariefregeling luchthavengelden vanaf januari 2011

(Tarieven excl. btw)

Verblijf aan de grond van max. 30 min.

Verblijf aan de grond van meer dan 30 min.

Voor passagiersvluchten met geplande turn-around-tijden (40)

40

0 EUR

7,45 EUR

Voor passagiersvluchten zonder geplande turn-around-tijden (lijnvluchten) en vrachtvluchten

7,45 EUR

Tabel 10

Tabel 10

Toepasselijke tariefregeling luchthavengelden voor passagiers sinds 2011
   (41)

Toepasselijke tariefregeling luchthavengelden voor passagiers sinds 2011

41

| Tariefregeling luchthavengelden vanaf januari 2011
  (Tarieven excl. btw) | Aantal passagiers tot 50 000 | Aantal passagiers tussen 50 000 en 100 000 |
| --- | --- | --- |
| Heffing per passagier | 6,00 EUR | 4,20 EUR |

Tariefregeling luchthavengelden vanaf januari 2011

(Tarieven excl. btw)

Aantal passagiers tot 50 000

Aantal passagiers tussen 50 000 en 100 000

Heffing per passagier

6,00 EUR

4,20 EUR

3.4.2.   Overeenkomst met Ryanair inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003

Overeenkomst met Ryanair inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003

| (47) | Op 3 maart 2003 sloten Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (in de overeenkomst aangeduid als „AOC”) en Ryanair („Ryanair Limited”) een overeenkomst inzake luchthavendiensten met een looptijd van tien jaar. De overeenkomst zou bij aanvang van de dagelijkse lijnvluchtverbinding naar London-Stansted die voor 1 mei 2003 was gepland, in werking treden. |
| --- | --- |

(47)

Op 3 maart 2003 sloten Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (in de overeenkomst aangeduid als „AOC”) en Ryanair („Ryanair Limited”) een overeenkomst inzake luchthavendiensten met een looptijd van tien jaar. De overeenkomst zou bij aanvang van de dagelijkse lijnvluchtverbinding naar London-Stansted die voor 1 mei 2003 was gepland, in werking treden.

| (48) | Op grond van deze overeenkomst was Ryanair aan AOC de volgende bedragen verschuldigd:






  a) | een vergoeding voor verrichte diensten voor passagiersvluchten overeenkomstig de op de dag van uitvoering van de dienst geldende tariefregeling van AOC; |
| --- | --- | --- |

(48)

Op grond van deze overeenkomst was Ryanair aan AOC de volgende bedragen verschuldigd:

a)

een vergoeding voor verrichte diensten voor passagiersvluchten overeenkomstig de op de dag van uitvoering van de dienst geldende tariefregeling van AOC;

| b) | een bedrag bestaande uit een passagiersveiligheidsheffing en overheidsheffingen („Duitse belasting”) overeenkomstig de op het tijdstip van de vlucht geldende tarieven; het begintarief bedraagt „vier euro en eenenvijftig cent (4,08 EUR)” (42). In de overeenkomst is tevens vastgelegd dat beide partijen voornemens zijn om bij een stijgend aantal passagiers naar een verlaging van de Duitse belasting te streven. Ryanair dient in elk geval het begintarief als minimumheffing te innen. |
| --- | --- |

b)

een bedrag bestaande uit een passagiersveiligheidsheffing en overheidsheffingen („Duitse belasting”) overeenkomstig de op het tijdstip van de vlucht geldende tarieven; het begintarief bedraagt „vier euro en eenenvijftig cent (4,08 EUR)” (42). In de overeenkomst is tevens vastgelegd dat beide partijen voornemens zijn om bij een stijgend aantal passagiers naar een verlaging van de Duitse belasting te streven. Ryanair dient in elk geval het begintarief als minimumheffing te innen.

42

| (49) | Duitsland verklaart dat Ryanair de vergoedingen voor verrichte diensten overeenkomstig de op dat moment geldende standaardtariefregeling van AOC heeft betaald. Deze vergoeding bestond uit een vaste landingsheffing van [...]* per vliegtuig en een passagiersheffing van [...]* per passagier (excl. btw) (43) (in juni 2009 betaalde vergoedingen). |
| --- | --- |

(49)

Duitsland verklaart dat Ryanair de vergoedingen voor verrichte diensten overeenkomstig de op dat moment geldende standaardtariefregeling van AOC heeft betaald. Deze vergoeding bestond uit een vaste landingsheffing van [...]* per vliegtuig en een passagiersheffing van [...]* per passagier (excl. btw) (43) (in juni 2009 betaalde vergoedingen).

43

| (50) | In de genoemde overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003 is AOC als tegenprestatie de volgende verplichtingen aangegaan:






  a) | beschikbaarstelling van een start- en landingsbaan met bepaalde technische kenmerken tot 31 december 2003, die uiterlijk op 31 mei 2004 moet worden uitgebreid en verlengd; |
| --- | --- | --- |

(50)

In de genoemde overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003 is AOC als tegenprestatie de volgende verplichtingen aangegaan:

a)

beschikbaarstelling van een start- en landingsbaan met bepaalde technische kenmerken tot 31 december 2003, die uiterlijk op 31 mei 2004 moet worden uitgebreid en verlengd;

| b) | levering van terminal- en infrastructuurdiensten ([...]*) en diensten op het gebied van verkoop, marketing en PR (zoals omschreven in bijlage A bij de overeenkomst inzake luchthavendiensten); |
| --- | --- |

b)

levering van terminal- en infrastructuurdiensten ([...]*) en diensten op het gebied van verkoop, marketing en PR (zoals omschreven in bijlage A bij de overeenkomst inzake luchthavendiensten);

| c) | levering van afhandelingsdiensten en aanverwante diensten (zoals omschreven in bijlage B bij de overeenkomst inzake luchthavendiensten); |
| --- | --- |

c)

levering van afhandelingsdiensten en aanverwante diensten (zoals omschreven in bijlage B bij de overeenkomst inzake luchthavendiensten);

| d) | waarborging van busverbindingen tussen AOC en Leipzig-Hauptbahnhof en tussen AOC en Dresden-Hauptbahnhof tegen plaatselijk gangbare tarieven; |
| --- | --- |

d)

waarborging van busverbindingen tussen AOC en Leipzig-Hauptbahnhof en tussen AOC en Dresden-Hauptbahnhof tegen plaatselijk gangbare tarieven;

| e) | beheer van een boekingssysteem (zoals vastgelegd in bijlage B bij de overeenkomst inzake luchthavendiensten). |
| --- | --- |

e)

beheer van een boekingssysteem (zoals vastgelegd in bijlage B bij de overeenkomst inzake luchthavendiensten).

| (51) | Naast de verplichting van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH om een start- en landingsbaan ter beschikking te stellen, voorzag bijlage A bij de overeenkomst in de levering van aanvullende diensten door AOC:






  a) | terminal- en infrastructuurdiensten: [...]*, beschikbaarstelling van overige „relevante voorzieningen ten behoeve van Ryanair op ad hoc-basis, om te waarborgen dat Ryanair zich aan haar geplande turn-around-tijd van 25 minuten kan houden”, |
| --- | --- | --- |

(51)

Naast de verplichting van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH om een start- en landingsbaan ter beschikking te stellen, voorzag bijlage A bij de overeenkomst in de levering van aanvullende diensten door AOC:

a)

terminal- en infrastructuurdiensten: [...]*, beschikbaarstelling van overige „relevante voorzieningen ten behoeve van Ryanair op ad hoc-basis, om te waarborgen dat Ryanair zich aan haar geplande turn-around-tijd van 25 minuten kan houden”,

| b) | diensten op het gebied van verkoop, marketing en PR: [...]*. |
| --- | --- |

b)

diensten op het gebied van verkoop, marketing en PR: [...]*.

| (52) | De hierboven in overweging 48 bedoelde vergoedingen die door Ryanair werden betaald, omvatten verschillende diensten, die in bijlage B bij de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003 zijn opgenomen onder het kopje „Door de verlener van grondafhandelingsdiensten te verrichten afhandelingsdiensten en aanverwante diensten”, waaronder (44): in- en uitladen van bagage (geen vracht); [...]* gebruik van toiletten en watervoorziening op verzoek; [...]* levering en toepassing van ijsbestrijdingsmiddelen op verzoek van Ryanair, waarbij per liter ijsbestrijdingsvloeistof een bedrag van [...]* in rekening wordt gebracht; inchecken van passagiers, aan en van boord gaan en controle van reisdocumenten. |
| --- | --- |

(52)

De hierboven in overweging 48 bedoelde vergoedingen die door Ryanair werden betaald, omvatten verschillende diensten, die in bijlage B bij de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003 zijn opgenomen onder het kopje „Door de verlener van grondafhandelingsdiensten te verrichten afhandelingsdiensten en aanverwante diensten”, waaronder (44): in- en uitladen van bagage (geen vracht); [...]* gebruik van toiletten en watervoorziening op verzoek; [...]* levering en toepassing van ijsbestrijdingsmiddelen op verzoek van Ryanair, waarbij per liter ijsbestrijdingsvloeistof een bedrag van [...]* in rekening wordt gebracht; inchecken van passagiers, aan en van boord gaan en controle van reisdocumenten.

44

| (53) | Volgens een aanhangsel bij bijlage B van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, getiteld „Boekingssysteem” moet de verlener van grondafhandelingsdiensten een servicebalie voor passagiers opzetten en beheren, het boekingspersoneel naar behoren opleiden en bijscholen, voor de computerhardware en voor telefoon-, fax-, IT- en luchtvaartcommunicatiemiddelen (SITA) zorgen en alle onderhouds- en vervangingskosten dragen die aan de exploitatie van de balie verbonden zijn. Niettemin [...]*. |
| --- | --- |

(53)

Volgens een aanhangsel bij bijlage B van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, getiteld „Boekingssysteem” moet de verlener van grondafhandelingsdiensten een servicebalie voor passagiers opzetten en beheren, het boekingspersoneel naar behoren opleiden en bijscholen, voor de computerhardware en voor telefoon-, fax-, IT- en luchtvaartcommunicatiemiddelen (SITA) zorgen en alle onderhouds- en vervangingskosten dragen die aan de exploitatie van de balie verbonden zijn. Niettemin [...]*.

3.4.3.   Overeenkomsten inzake marketingdiensten

Overeenkomsten inzake marketingdiensten

| (54) | Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH heeft in totaal drie marketingovereenkomsten gesloten: de eerste met Ryanair en vervolgens twee overeenkomsten met Airport Marketing Services Limited (hierna „AMS” genoemd) en daarnaast een aanvullend contract bij de laatste overeenkomst van 25 januari 2010.

  Tabel 11


  Marketingovereenkomsten tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair/AMS









  Overeenkomst | Duur | Voorwerp | Door AOC aan Ryanair te betalen vergoedingen |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Overeenkomst van 7.4.2003 tussen AOC en Ryanair | 15.4.2003-30.4.2013 | Engelstalige reclame op de website en verkooppromotie en PR ter bevordering van de marketing voor vliegreizen (toerisme) in de regio Altenburg | — | Een „succesvergoeding” (Erfolgsgebühr) gebaseerd op het aantal vertrekkende passagiers, in mindering te brengen op de door Ryanair verschuldigde heffingen voor luchthavendiensten |

(54)

Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH heeft in totaal drie marketingovereenkomsten gesloten: de eerste met Ryanair en vervolgens twee overeenkomsten met Airport Marketing Services Limited (hierna „AMS” genoemd) en daarnaast een aanvullend contract bij de laatste overeenkomst van 25 januari 2010.

Tabel 11

Tabel 11

Marketingovereenkomsten tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair/AMS

Marketingovereenkomsten tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair/AMS

Overeenkomst

Duur

Voorwerp

Door AOC aan Ryanair te betalen vergoedingen

Overeenkomst van 7.4.2003 tussen AOC en Ryanair

15.4.2003-30.4.2013

Engelstalige reclame op de website en verkooppromotie en PR ter bevordering van de marketing voor vliegreizen (toerisme) in de regio Altenburg

—

Een „succesvergoeding” (Erfolgsgebühr) gebaseerd op het aantal vertrekkende passagiers, in mindering te brengen op de door Ryanair verschuldigde heffingen voor luchthavendiensten

Erfolgsgebühr

| — | een succesvergoeding gebaseerd op een bepaald percentage van eventuele verhogingen van heffingen op de luchthaven |
| --- | --- |

—

een succesvergoeding gebaseerd op een bepaald percentage van eventuele verhogingen van heffingen op de luchthaven

Overeenkomst van 28.8.2008 tussen AOC en AMS

28.8.2008-27.8.2010

Marketingdiensten, waarbij de website www.ryanair.com als voornaamste instrument zou fungeren: alinea(s) van 150 woorden onder het kopje „Top Five Things to Do” (De vijf belangrijkste dingen om te doen) op de webpage met de vliegbestemmingen van AOC.

[...]* EUR in 2008

[...]* EUR in 2009 (45)

45

(beide bedragen zijn excl. btw)

Overeenkomst van 25.1.2010 tussen AOC en AMS

van 25.1.2010 tot één jaar na de datum van invoering van de eerste dienst

Een gedurende één jaar te leveren pakket marketingdiensten

[...]* EUR per jaar (45) (excl. btw)

45

Aanvullend contract van 21.9.2010 tussen AOC en AMS

21.9.2010-31.3.2011

Aanvullend contract bij de oorspronkelijke overeenkomst van 25.1.2010

[...]* EUR voor het winterseizoen 2010

3.4.3.1.   De marketingovereenkomst van 7 april 2003

De marketingovereenkomst van 7 april 2003

| (55) | Op grond van de eerste marketingovereenkomst tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (in de overeenkomst aangeduid als „AOC”) en Ryanair van 7 april 2003, die op 15 april 2003 voor een duur van tien jaar in werking trad, moest Ryanair marketinginspanningen leveren ter promotie van de regio Altenburg ondernemen. Volgens de overeenkomst had Ryanair het laatste woord bij alle beslissingen over promotie- en reclamemaatregelen, behalve wat betreft de website van AOC. |
| --- | --- |

(55)

Op grond van de eerste marketingovereenkomst tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (in de overeenkomst aangeduid als „AOC”) en Ryanair van 7 april 2003, die op 15 april 2003 voor een duur van tien jaar in werking trad, moest Ryanair marketinginspanningen leveren ter promotie van de regio Altenburg ondernemen. Volgens de overeenkomst had Ryanair het laatste woord bij alle beslissingen over promotie- en reclamemaatregelen, behalve wat betreft de website van AOC.

| (56) | Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH moest Ryanair voor het uitvoeren van de overeengekomen taken de volgende vergoedingen betalen:






  a) | een „succesvergoeding” (Erfolgsgebühr) per vertrekkende passagier, d.w.z. dat Ryanair per passagier voor de landing, de lokale luchtverkeersleiding, verlichting, standplaats (zonder nachtstandplaats), platform- en passagiersafhandeling, infrastructuur, luchthavengelden en passagiersheffingen voor de luchthavendiensten een nettovergoeding verschuldigd zou zijn. AOC zou de nettoheffing per passagier berekenen aan de hand van de passagiersbeladingsplannen (load sheets) en die berekening telkens aan het eind van de week aan Ryanair voorleggen. Ryanair zou de succesvergoeding berekenen en die berekening binnen 30 dagen na het einde van de maand aan AOC voorleggen. De berekening is telkens gebaseerd op de in de voorafgaande kalendermaand verrichte diensten. Ryanair kan de succesvergoeding in mindering brengen op de maandelijkse facturen van AOC voor de landingsrechten.

  Tabel 12


  Door Ryanair aan AOC verschuldigde nettobedragen per passagier








  (in EUR) |
| --- | --- | --- |
| Aantal turn-arounds van de diensten | Nettovergoeding per vertrekkende passagier, met inbegrip van alle vergoedingen (excl. beveiligingsheffing), jaar 1 t/m 5 | Nettovergoeding per vertrekkende passagier, met inbegrip van alle vergoedingen (excl. beveiligingsheffing), jaar 6 t/m 10 |
| [...]* | [...]* | [...]* |
| [...]* | [...]* | [...]* |
| [...]* | [...]* | [...]* |

(56)

Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH moest Ryanair voor het uitvoeren van de overeengekomen taken de volgende vergoedingen betalen:

a)

een „succesvergoeding” (Erfolgsgebühr) per vertrekkende passagier, d.w.z. dat Ryanair per passagier voor de landing, de lokale luchtverkeersleiding, verlichting, standplaats (zonder nachtstandplaats), platform- en passagiersafhandeling, infrastructuur, luchthavengelden en passagiersheffingen voor de luchthavendiensten een nettovergoeding verschuldigd zou zijn. AOC zou de nettoheffing per passagier berekenen aan de hand van de passagiersbeladingsplannen (load sheets) en die berekening telkens aan het eind van de week aan Ryanair voorleggen. Ryanair zou de succesvergoeding berekenen en die berekening binnen 30 dagen na het einde van de maand aan AOC voorleggen. De berekening is telkens gebaseerd op de in de voorafgaande kalendermaand verrichte diensten. Ryanair kan de succesvergoeding in mindering brengen op de maandelijkse facturen van AOC voor de landingsrechten.

Erfolgsgebühr

Tabel 12

Tabel 12

Door Ryanair aan AOC verschuldigde nettobedragen per passagier

Door Ryanair aan AOC verschuldigde nettobedragen per passagier

(in EUR)

Aantal turn-arounds van de diensten

Nettovergoeding per vertrekkende passagier, met inbegrip van alle vergoedingen (excl. beveiligingsheffing), jaar 1 t/m 5

Nettovergoeding per vertrekkende passagier, met inbegrip van alle vergoedingen (excl. beveiligingsheffing), jaar 6 t/m 10

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

| b) | een succesvergoeding gebaseerd op een bepaald percentage van eventuele verhogingen van heffingen op de luchthaven






  — | 100 % van elke verhoging van de aan de overheid af te dragen beveiligingsheffing tot maximaal 10 % van het geldende officiële tarief gerekend over een periode van vijf jaar; |
| --- | --- | --- |

b)

een succesvergoeding gebaseerd op een bepaald percentage van eventuele verhogingen van heffingen op de luchthaven

—

100 % van elke verhoging van de aan de overheid af te dragen beveiligingsheffing tot maximaal 10 % van het geldende officiële tarief gerekend over een periode van vijf jaar;

| — | 100 % van elke verhoging van de geldende officiële tarieven of van bijkomende vergoedingen, heffingen of belastingen die op de officiële luchthavengelden worden toegepast, tot maximaal 10 % van het totale door Ryanair te betalen geldende officiële tarief gerekend over een periode van vijf jaar. |
| --- | --- |

—

100 % van elke verhoging van de geldende officiële tarieven of van bijkomende vergoedingen, heffingen of belastingen die op de officiële luchthavengelden worden toegepast, tot maximaal 10 % van het totale door Ryanair te betalen geldende officiële tarief gerekend over een periode van vijf jaar.

3.4.3.2.   De marketingovereenkomst van 28 augustus 2008

De marketingovereenkomst van 28 augustus 2008

| (57) | Op 28 augustus 2008 werd tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (in de overeenkomst aangeduid als „AOC”) en Airport-Marketing-Services Limited een tweede overeenkomst inzake marketingdiensten gesloten. Op grond van deze overeenkomst diende AOC actief promotiemaatregelen voor de voorzieningen in de stad en de regio uit te voeren en het aantal passagiers dat met vluchten van Ryanair arriveerde te verhogen om zo de inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten te maximaliseren. De overeenkomst is gekoppeld aan de toezegging van Ryanair om in de zomer dagelijks en in de winter vier keer per week vluchten tussen AOC en London-Stansted te verzorgen, alsmede in de zomer drie per week een vliegverbinding naar Girona te onderhouden. |
| --- | --- |

(57)

Op 28 augustus 2008 werd tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (in de overeenkomst aangeduid als „AOC”) en Airport-Marketing-Services Limited een tweede overeenkomst inzake marketingdiensten gesloten. Op grond van deze overeenkomst diende AOC actief promotiemaatregelen voor de voorzieningen in de stad en de regio uit te voeren en het aantal passagiers dat met vluchten van Ryanair arriveerde te verhogen om zo de inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten te maximaliseren. De overeenkomst is gekoppeld aan de toezegging van Ryanair om in de zomer dagelijks en in de winter vier keer per week vluchten tussen AOC en London-Stansted te verzorgen, alsmede in de zomer drie per week een vliegverbinding naar Girona te onderhouden.

| (58) | De overeenkomst had een aanvankelijke looptijd van twee jaar. AOC betaalde voor het eerste jaar [...]* EUR en voor het tweede jaar [...]* EUR. Als tegenprestatie ontving AOC [...]*. De overeenkomst bevat geen gegevens met betrekking tot de duur, de plaatsing en andere details met betrekking tot de weblink. |
| --- | --- |

(58)

De overeenkomst had een aanvankelijke looptijd van twee jaar. AOC betaalde voor het eerste jaar [...]* EUR en voor het tweede jaar [...]* EUR. Als tegenprestatie ontving AOC [...]*. De overeenkomst bevat geen gegevens met betrekking tot de duur, de plaatsing en andere details met betrekking tot de weblink.

| (59) | Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH had het recht om een voorkeur aan te geven voor tijdvensters voor de marketingacties. Op grond van de beperkte beschikbaarheid konden die tijdvensters echter niet worden gegarandeerd. Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH had tevens het recht websites te selecteren die via een link op de website van Ryanair konden worden bezocht. Dit recht werd evenwel beperkt door het feit dat die websites geen betrekking mochten hebben op vluchten, autoverhuur, overnachtingsmogelijkheden en/of andere diensten die ook via de website van Ryanair konden worden aangeboden. Bovendien had Ryanair het laatste woord en kon zij links naar andere websites weigeren. Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH moest er daarnaast op toezien dat de diensten overeenkomstig de overeenkomst werden verricht. |
| --- | --- |

(59)

Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH had het recht om een voorkeur aan te geven voor tijdvensters voor de marketingacties. Op grond van de beperkte beschikbaarheid konden die tijdvensters echter niet worden gegarandeerd. Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH had tevens het recht websites te selecteren die via een link op de website van Ryanair konden worden bezocht. Dit recht werd evenwel beperkt door het feit dat die websites geen betrekking mochten hebben op vluchten, autoverhuur, overnachtingsmogelijkheden en/of andere diensten die ook via de website van Ryanair konden worden aangeboden. Bovendien had Ryanair het laatste woord en kon zij links naar andere websites weigeren. Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH moest er daarnaast op toezien dat de diensten overeenkomstig de overeenkomst werden verricht.

3.4.3.3.   De marketingovereenkomst van 25 januari 2010

De marketingovereenkomst van 25 januari 2010

| (60) | Op 25 januari 2010 is tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (in de overeenkomst aangeduid als „AOC”) en Airport-Marketing-Services Limited een derde overeenkomst inzake marketingdiensten gesloten. Op grond van deze overeenkomst bood AMS op de website van Ryanair marketingdiensten op het gebied van toerisme aan om AOC in de gelegenheid te stellen reclame te maken voor zijn zakelijke potentieel en toeristische attracties. Deze overeenkomst was gebaseerd op de verbintenis van Ryanair om vanaf de zomer van 2010 en uitsluitend gedurende het IATA-zomerseizoen (46) vluchten van AOC naar London-Stansted (zeven keer per week), Girona (drie keer per week) en Alicante (twee keer per week) aan te bieden. |
| --- | --- |

(60)

Op 25 januari 2010 is tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (in de overeenkomst aangeduid als „AOC”) en Airport-Marketing-Services Limited een derde overeenkomst inzake marketingdiensten gesloten. Op grond van deze overeenkomst bood AMS op de website van Ryanair marketingdiensten op het gebied van toerisme aan om AOC in de gelegenheid te stellen reclame te maken voor zijn zakelijke potentieel en toeristische attracties. Deze overeenkomst was gebaseerd op de verbintenis van Ryanair om vanaf de zomer van 2010 en uitsluitend gedurende het IATA-zomerseizoen (46) vluchten van AOC naar London-Stansted (zeven keer per week), Girona (drie keer per week) en Alicante (twee keer per week) aan te bieden.

46

| (61) | De overeenkomst had een aanvankelijke looptijd van één jaar. AOC betaalde [...]* EUR voor één jaar en ontving als tegenprestatie het volgende pakket marketingdiensten: [...]*. De rechten en plichten van AOC ten aanzien van de voorkeurstijdvensters, de opmaak van de website en de uiteindelijke zeggenschap van Ryanair („het laatste woord”) zijn identiek aan die van de eerdere overeenkomst. |
| --- | --- |

(61)

De overeenkomst had een aanvankelijke looptijd van één jaar. AOC betaalde [...]* EUR voor één jaar en ontving als tegenprestatie het volgende pakket marketingdiensten: [...]*. De rechten en plichten van AOC ten aanzien van de voorkeurstijdvensters, de opmaak van de website en de uiteindelijke zeggenschap van Ryanair („het laatste woord”) zijn identiek aan die van de eerdere overeenkomst.

3.4.3.4.   Het aanvullende contract van 21 september 2010

Het aanvullende contract van 21 september 2010

| (62) | Het aanvullende contract van 21 september 2010 is gesloten tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (in de overeenkomst aangeduid als „AOC”) en Airport-Marketing-Services. Het contract vormt een aanvulling op de oorspronkelijke overeenkomst inzake marketingdiensten van 25 januari 2010 aangezien AOC behoefte had aan aanvullende promotiediensten (47) voor alleen het winterseizoen 2010 voor een bedrag van [...]* EUR. Het aanvullende contract had een looptijd tot 31 maart 2011. |
| --- | --- |

(62)

Het aanvullende contract van 21 september 2010 is gesloten tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH (in de overeenkomst aangeduid als „AOC”) en Airport-Marketing-Services. Het contract vormt een aanvulling op de oorspronkelijke overeenkomst inzake marketingdiensten van 25 januari 2010 aangezien AOC behoefte had aan aanvullende promotiediensten (47) voor alleen het winterseizoen 2010 voor een bedrag van [...]* EUR. Het aanvullende contract had een looptijd tot 31 maart 2011.

47

| (63) | De in het kader van het aanvullende contract door AMS te leveren promotiediensten bestonden uit „de plaatsing van een link naar een door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH te bepalen website, die gedurende de looptijd van het aanvullende contract twaalf dagen lang op de Britse homepage www.ryanair.com te zien moet zijn”. |
| --- | --- |

(63)

De in het kader van het aanvullende contract door AMS te leveren promotiediensten bestonden uit „de plaatsing van een link naar een door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH te bepalen website, die gedurende de looptijd van het aanvullende contract twaalf dagen lang op de Britse homepage www.ryanair.com te zien moet zijn”.

| (64) | Volgens Duitsland werden de in het aanvullende contract voorziene betalingen door particuliere ondernemingen verricht nadat deze hadden ingestemd met het behoud van de luchtvaartactiviteiten van Ryanair op de luchthaven AOC. |
| --- | --- |

(64)

Volgens Duitsland werden de in het aanvullende contract voorziene betalingen door particuliere ondernemingen verricht nadat deze hadden ingestemd met het behoud van de luchtvaartactiviteiten van Ryanair op de luchthaven AOC.

4.   REDENEN VOOR DE INLEIDING VAN DE FORMELE ONDERZOEKPROCEDURE EN EERSTE BEOORDELING DOOR DE COMMISSIE

REDENEN VOOR DE INLEIDING VAN DE FORMELE ONDERZOEKPROCEDURE EN EERSTE BEOORDELING DOOR DE COMMISSIE

| (65) | In haar besluit tot inleiding van de procedure stelde de Commissie de volgende vragen met betrekking tot de te beoordelen maatregelen:






  a) | Maatregel 1: Financiering van investeringen in infrastructuur in de periode 2000-2011: Vormen de in de periode 2000-2011 voor infrastructuur bestemde betalingen voor een bedrag van in totaal 6 474 034 EUR — met inbegrip van de verlenging van de start- en landingsbaan overeenkomstig de op 3 maart 2003 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair gesloten overeenkomst — staatssteun, en zo ja, is deze steun verenigbaar met de interne markt? |
| --- | --- | --- |

(65)

In haar besluit tot inleiding van de procedure stelde de Commissie de volgende vragen met betrekking tot de te beoordelen maatregelen:

a)

Maatregel 1: Financiering van investeringen in infrastructuur in de periode 2000-2011: Vormen de in de periode 2000-2011 voor infrastructuur bestemde betalingen voor een bedrag van in totaal 6 474 034 EUR — met inbegrip van de verlenging van de start- en landingsbaan overeenkomstig de op 3 maart 2003 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair gesloten overeenkomst — staatssteun, en zo ja, is deze steun verenigbaar met de interne markt?

| b) | Maatregel 2: Financiering van exploitatieverliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de periode 2000-2011: Hebben de publiekrechtelijke aandeelhouders bij de verlening van jaarlijkse exploitatiesteun ten belope van 9,079 miljoen EUR aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH gedurende de periode 2000-2011 gehandeld in overeenstemming met het beginsel van de investeerder in een markteconomie, en zo nee, is deze door de overheid verstrekte steun verenigbaar met de interne markt? |
| --- | --- |

b)

Maatregel 2: Financiering van exploitatieverliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de periode 2000-2011: Hebben de publiekrechtelijke aandeelhouders bij de verlening van jaarlijkse exploitatiesteun ten belope van 9,079 miljoen EUR aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH gedurende de periode 2000-2011 gehandeld in overeenstemming met het beginsel van de investeerder in een markteconomie, en zo nee, is deze door de overheid verstrekte steun verenigbaar met de interne markt?

| c) | Maatregel 3: Luchthavengelden en betalingen aan Ryanair in het kader van de overeenkomsten inzake luchthavendiensten en marketing: Heeft Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, door akkoord te gaan met een verlaging van haar inkomsten uit luchthavendiensten op grond van het mechanisme dat in de periode van 1 mei 2003 tot 31 maart 2011 in de betaling van marketingvergoedingen door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH aan Ryanair respectievelijk AMS voorzag, als een investeerder in een markteconomie gehandeld, en is een en ander, mocht het hierbij om staatssteun gaan, verenigbaar met de interne markt? Door kortingen op de luchthavengelden moest de publiekrechtelijke exploitant van de luchthaven, Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, inkomsten derven. Door de publiekrechtelijke exploitant zijn aan Ryanair en AMS marketingvergoedingen betaald. Dit geldt niet voor de laatste marketingovereenkomst, namelijk het op 21 september 2010 gesloten aanvullende contract, in het kader waarvan de betalingen door particuliere ondernemingen zijn gedaan. Daarom wordt de op 21 september 2010 met AMS gesloten marketingovereenkomst uitgesloten van het onderzoek door de Commissie, aangezien de daarin overeengekomen diensten zijn gefinancierd door particuliere regionale ondernemingen die met het in stand houden van de activiteiten van Ryanair op de luchthaven hadden ingestemd. |
| --- | --- |

c)

Maatregel 3: Luchthavengelden en betalingen aan Ryanair in het kader van de overeenkomsten inzake luchthavendiensten en marketing: Heeft Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, door akkoord te gaan met een verlaging van haar inkomsten uit luchthavendiensten op grond van het mechanisme dat in de periode van 1 mei 2003 tot 31 maart 2011 in de betaling van marketingvergoedingen door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH aan Ryanair respectievelijk AMS voorzag, als een investeerder in een markteconomie gehandeld, en is een en ander, mocht het hierbij om staatssteun gaan, verenigbaar met de interne markt? Door kortingen op de luchthavengelden moest de publiekrechtelijke exploitant van de luchthaven, Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, inkomsten derven. Door de publiekrechtelijke exploitant zijn aan Ryanair en AMS marketingvergoedingen betaald. Dit geldt niet voor de laatste marketingovereenkomst, namelijk het op 21 september 2010 gesloten aanvullende contract, in het kader waarvan de betalingen door particuliere ondernemingen zijn gedaan. Daarom wordt de op 21 september 2010 met AMS gesloten marketingovereenkomst uitgesloten van het onderzoek door de Commissie, aangezien de daarin overeengekomen diensten zijn gefinancierd door particuliere regionale ondernemingen die met het in stand houden van de activiteiten van Ryanair op de luchthaven hadden ingestemd.

5.   OPMERKINGEN VAN DUITSLAND

OPMERKINGEN VAN DUITSLAND

5.1.   FINANCIERING VAN INVESTERINGEN IN DE INFRASTRUCTUUR IN DE PERIODE 2000-2011 (MAATREGEL 1)

| (66) | Duitsland geeft aan dat de overheidssubsidies voor investeringen in de infrastructuur rechtstreeks voortvloeiden uit de logica die aan de omschakeling van de luchthaven op andere activiteiten ten grondslag lag. De transformatie van het voormalige militaire vliegveld in een burgerluchthaven was op grond van de economische ontwikkeling van de regio's Oost-Thüringen en West-Saksen gerechtvaardigd (48). In lid 2, punt 1, van de statuten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH wordt inderdaad vermeld dat de vennootschap ten doel heeft de zakelijk relevante infrastructuur te verbeteren om de economie in de regio's Oost-Thüringen en West-Saksen te versterken. In een rapport (49) van de directie van de vennootschap wordt ervan uitgegaan dat de buitenlandse passagiers die op de luchthaven overstappen voor de gehele regio Midden-Duitsland, inkomsten van 10,7 miljoen EUR per jaar zouden genereren. |
| --- | --- |

(66)

Duitsland geeft aan dat de overheidssubsidies voor investeringen in de infrastructuur rechtstreeks voortvloeiden uit de logica die aan de omschakeling van de luchthaven op andere activiteiten ten grondslag lag. De transformatie van het voormalige militaire vliegveld in een burgerluchthaven was op grond van de economische ontwikkeling van de regio's Oost-Thüringen en West-Saksen gerechtvaardigd (48). In lid 2, punt 1, van de statuten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH wordt inderdaad vermeld dat de vennootschap ten doel heeft de zakelijk relevante infrastructuur te verbeteren om de economie in de regio's Oost-Thüringen en West-Saksen te versterken. In een rapport (49) van de directie van de vennootschap wordt ervan uitgegaan dat de buitenlandse passagiers die op de luchthaven overstappen voor de gehele regio Midden-Duitsland, inkomsten van 10,7 miljoen EUR per jaar zouden genereren.

48

49

| (67) | Volgens Duitsland behoort de beschikbaarstelling van infrastructuur tot de bevoegdheden van de overheid in het kader van haar verantwoordelijkheid voor ruimtelijke ordening, regionale ontwikkeling en het regionale stimuleringsbeleid. De betrokken investeringen in de infrastructuur moeten daarom niet alleen als steun aan een onderneming om economische redenen worden beschouwd, maar ook als maatregel van de overheid ter waarborging van het algemeen belang. |
| --- | --- |

(67)

Volgens Duitsland behoort de beschikbaarstelling van infrastructuur tot de bevoegdheden van de overheid in het kader van haar verantwoordelijkheid voor ruimtelijke ordening, regionale ontwikkeling en het regionale stimuleringsbeleid. De betrokken investeringen in de infrastructuur moeten daarom niet alleen als steun aan een onderneming om economische redenen worden beschouwd, maar ook als maatregel van de overheid ter waarborging van het algemeen belang.

| (68) | Duitsland voegt hieraan toe dat de deelstaat alleen gerechtigd (50) is bepaalde maatregelen te financieren die in zijn directe belang zijn, maar die zonder subsidies niet te financieren zouden zijn. Hierbij wordt overcompensatie voorkomen doordat achteraf wordt nagegaan of de ter beschikking gestelde middelen op juiste wijze zijn besteed (51). |
| --- | --- |

(68)

Duitsland voegt hieraan toe dat de deelstaat alleen gerechtigd (50) is bepaalde maatregelen te financieren die in zijn directe belang zijn, maar die zonder subsidies niet te financieren zouden zijn. Hierbij wordt overcompensatie voorkomen doordat achteraf wordt nagegaan of de ter beschikking gestelde middelen op juiste wijze zijn besteed (51).

50

51

| (69) | Volgens Duitsland is het algemeen bekend dat met name regionale luchthavens de noodzakelijke investeringen vaak niet kunnen financieren uit luchthavengelden, zodat cofinanciering door de overheid noodzakelijk kan zijn. In het bijzonder voert Duitsland in dit verband aan dat de investeringen in de infrastructuur door openbare lichamen moesten worden gefinancierd om aan de wettelijke vereisten inzake veiligheid en beveiliging te kunnen voldoen. AOC was als regionale luchthaven niet in staat om uit de luchthavengelden voldoende inkomsten te genereren voor de financiering van alle investeringen in de infrastructuur. Ook had de onderneming zonder overheidssubsidies niet kunnen voldoen aan haar wettelijke verplichtingen, waaronder de aan de luchtvaartactiviteiten gestelde veiligheidseisen. |
| --- | --- |

(69)

Volgens Duitsland is het algemeen bekend dat met name regionale luchthavens de noodzakelijke investeringen vaak niet kunnen financieren uit luchthavengelden, zodat cofinanciering door de overheid noodzakelijk kan zijn. In het bijzonder voert Duitsland in dit verband aan dat de investeringen in de infrastructuur door openbare lichamen moesten worden gefinancierd om aan de wettelijke vereisten inzake veiligheid en beveiliging te kunnen voldoen. AOC was als regionale luchthaven niet in staat om uit de luchthavengelden voldoende inkomsten te genereren voor de financiering van alle investeringen in de infrastructuur. Ook had de onderneming zonder overheidssubsidies niet kunnen voldoen aan haar wettelijke verplichtingen, waaronder de aan de luchtvaartactiviteiten gestelde veiligheidseisen.

| (70) | Duitsland wijst erop dat de terminal in 2009 werd verbouwd met het oog op veiligheidseisen, met name om een gescheiden afhandeling van passagiers uit Schengenlanden en niet-Schengenlanden te kunnen waarborgen. Duitsland stelt dat alternatieven voor deze verbouwing zijn overwogen. Gezien de stijgende aantallen passagiers en de hoge kosten die met de alternatieve opties waren gemoeid, werd gekozen voor een langetermijnoplossing in de vorm van de verbouwing van de terminal. |
| --- | --- |

(70)

Duitsland wijst erop dat de terminal in 2009 werd verbouwd met het oog op veiligheidseisen, met name om een gescheiden afhandeling van passagiers uit Schengenlanden en niet-Schengenlanden te kunnen waarborgen. Duitsland stelt dat alternatieven voor deze verbouwing zijn overwogen. Gezien de stijgende aantallen passagiers en de hoge kosten die met de alternatieve opties waren gemoeid, werd gekozen voor een langetermijnoplossing in de vorm van de verbouwing van de terminal.

| (71) | Duitsland verklaart dat het gedurende de periode 2000-2011 in infrastructuur geïnvesteerde bedrag van in totaal 6 474 034 EUR (52) uitsluitend verband hield met activiteiten van niet-economische aard. Volgens Duitsland vormen deze investeringen in de infrastructuur geen staatssteun en vallen zij niet onder de bepalingen inzake staatssteun van artikel 107 VWEU. Duitsland licht verder toe dat deze investeringen ten behoeve van niet-economische activiteiten kunnen worden onderverdeeld in investeringen in veiligheids- en beveiligingsmaatregelen ten behoeve van het algemene publiek en het luchtverkeer. Duitsland betoogt met name dat de beveiliging en politietaken, brandbeveiliging, openbare en operationele veiligheid, meteorologische diensten en luchtverkeersleiding overheidstaken zijn. Daarnaast geeft Duitsland te kennen dat de verstrekte middelen voor een aanzienlijk deel bestemd waren om de veiligheid van de infrastructuur en de herstructurering ervan te waarborgen, en niet om nieuwe infrastructuur aan te leggen. |
| --- | --- |

(71)

Duitsland verklaart dat het gedurende de periode 2000-2011 in infrastructuur geïnvesteerde bedrag van in totaal 6 474 034 EUR (52) uitsluitend verband hield met activiteiten van niet-economische aard. Volgens Duitsland vormen deze investeringen in de infrastructuur geen staatssteun en vallen zij niet onder de bepalingen inzake staatssteun van artikel 107 VWEU. Duitsland licht verder toe dat deze investeringen ten behoeve van niet-economische activiteiten kunnen worden onderverdeeld in investeringen in veiligheids- en beveiligingsmaatregelen ten behoeve van het algemene publiek en het luchtverkeer. Duitsland betoogt met name dat de beveiliging en politietaken, brandbeveiliging, openbare en operationele veiligheid, meteorologische diensten en luchtverkeersleiding overheidstaken zijn. Daarnaast geeft Duitsland te kennen dat de verstrekte middelen voor een aanzienlijk deel bestemd waren om de veiligheid van de infrastructuur en de herstructurering ervan te waarborgen, en niet om nieuwe infrastructuur aan te leggen.

52

| (72) | Duitsland stelt daarnaast dat 30 % van het totale investeringsbedrag van 6 474 034 EUR uit eigen middelen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH is gefinancierd, terwijl het resterende bedrag afkomstig was van de vrijstaat Thüringen. Duitsland wijst erop dat de middelen voor de investeringen in de infrastructuur ter beschikking werden gesteld in de vorm van niet-terugvorderbare financiële steun in plaats van leningen. De voorwaarden voor deze financiële steun vloeien voort uit de vereisten van het financieel reglement (Landeshaushaltsordnung) van Thüringen (53). |
| --- | --- |

(72)

Duitsland stelt daarnaast dat 30 % van het totale investeringsbedrag van 6 474 034 EUR uit eigen middelen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH is gefinancierd, terwijl het resterende bedrag afkomstig was van de vrijstaat Thüringen. Duitsland wijst erop dat de middelen voor de investeringen in de infrastructuur ter beschikking werden gesteld in de vorm van niet-terugvorderbare financiële steun in plaats van leningen. De voorwaarden voor deze financiële steun vloeien voort uit de vereisten van het financieel reglement (Landeshaushaltsordnung) van Thüringen (53).

Landeshaushaltsordnung

53

| (73) | Duitsland betoogt voorts dat ook in andere landen omschakelingsprojecten ter bevordering van de regionale economische ontwikkeling volledig met overheidsmiddelen zijn gefinancierd, en wel in overeenstemming met artikel 107, lid 3, onder c), VWEU. Duitsland beroept zich in dit verband op een eerder besluit van de Commissie (54) waarin wordt bepaald dat de aanleg of uitbreiding van regionale luchthavens in minder ontwikkelde regio's in overeenstemming is met het Verdrag betreffende de Europese Unie. |
| --- | --- |

(73)

Duitsland betoogt voorts dat ook in andere landen omschakelingsprojecten ter bevordering van de regionale economische ontwikkeling volledig met overheidsmiddelen zijn gefinancierd, en wel in overeenstemming met artikel 107, lid 3, onder c), VWEU. Duitsland beroept zich in dit verband op een eerder besluit van de Commissie (54) waarin wordt bepaald dat de aanleg of uitbreiding van regionale luchthavens in minder ontwikkelde regio's in overeenstemming is met het Verdrag betreffende de Europese Unie.

54

Specifiek op Ryanair afgestemde infrastructuur

Specifiek op Ryanair afgestemde infrastructuur

| (74) | Met betrekking tot de door Ryanair in haar dienstenovereenkomst verlangde investeringen (een start- en landingsbaan met bepaalde technische kenmerken, die uiterlijk op 31 december 2003 ter beschikking moest worden gesteld en uiterlijk op 31 maart 2004 moest worden uitgebreid en verlengd (55)) geeft Duitsland aan dat de betreffende verlenging niet volledig ten uitvoer is gelegd en ook niet als contractuele verplichting werd beschouwd, maar als voorwaarde die geldt voor alle luchtvaartmaatschappijen die op AOC willen landen. Meer in het bijzonder verklaart Duitsland dat de start- en landingsbaan van AOC in de loop der jaren van 2 185 meter (7 juli 2003) tot 2 235 meter (9 september 2004) en ten slotte tot 2 435 meter (9 december 2008) is verlengd. De start- en landingsbaan staat echter ter beschikking van alle gebruikers. Volgens Duitsland doet het feit dat deze start- en landingsbaan alleen door Ryanair werd gebruikt niets aan deze beoordeling af. |
| --- | --- |

(74)

Met betrekking tot de door Ryanair in haar dienstenovereenkomst verlangde investeringen (een start- en landingsbaan met bepaalde technische kenmerken, die uiterlijk op 31 december 2003 ter beschikking moest worden gesteld en uiterlijk op 31 maart 2004 moest worden uitgebreid en verlengd (55)) geeft Duitsland aan dat de betreffende verlenging niet volledig ten uitvoer is gelegd en ook niet als contractuele verplichting werd beschouwd, maar als voorwaarde die geldt voor alle luchtvaartmaatschappijen die op AOC willen landen. Meer in het bijzonder verklaart Duitsland dat de start- en landingsbaan van AOC in de loop der jaren van 2 185 meter (7 juli 2003) tot 2 235 meter (9 september 2004) en ten slotte tot 2 435 meter (9 december 2008) is verlengd. De start- en landingsbaan staat echter ter beschikking van alle gebruikers. Volgens Duitsland doet het feit dat deze start- en landingsbaan alleen door Ryanair werd gebruikt niets aan deze beoordeling af.

55

| (75) | Duitsland wijst ook het argument van de klager van de hand dat de start- en landingsbaan speciaal voor vliegtuigen van het type Boeing 737-800 van Ryanair (107 toestellen in 2007) is verlengd, aangezien dit type ook bij andere luchtvaartmaatschappijen, zoals Deutsche Lufthansa (132 toestellen in 2007) op grote schaal in gebruik is. Duitsland wijst er voorts op dat de bewering van de klager dat tot 2007 overheidsmiddelen voor een bedrag van 28 miljoen EUR in de modernisering van de luchthaven zouden zijn geïnvesteerd, onjuist is. De klager baseert zich hierbij op gegevens die alleen uit ramingen van de mogelijke kosten bestaan. De daadwerkelijke investeringen bedroegen volgens Duitsland 16,7 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(75)

Duitsland wijst ook het argument van de klager van de hand dat de start- en landingsbaan speciaal voor vliegtuigen van het type Boeing 737-800 van Ryanair (107 toestellen in 2007) is verlengd, aangezien dit type ook bij andere luchtvaartmaatschappijen, zoals Deutsche Lufthansa (132 toestellen in 2007) op grote schaal in gebruik is. Duitsland wijst er voorts op dat de bewering van de klager dat tot 2007 overheidsmiddelen voor een bedrag van 28 miljoen EUR in de modernisering van de luchthaven zouden zijn geïnvesteerd, onjuist is. De klager baseert zich hierbij op gegevens die alleen uit ramingen van de mogelijke kosten bestaan. De daadwerkelijke investeringen bedroegen volgens Duitsland 16,7 miljoen EUR.

| (76) | Duitsland betoogt voorts dat de door Ryanair in de overeenkomst inzake luchthavendiensten, in de bijlagen A en B en in het aanhangsel bij bijlage B verlangde verbintenissen algemene verplichtingen betreffen waaraan een luchthaven moet voldoen om de door luchtvaartmaatschappijen gewenste diensten te kunnen verlenen. Duitsland licht toe dat het bij de in de overwegingen 50 tot en met 53 genoemde diensten om gewone, door elke luchthaven te vervullen verplichtingen gaat en dat de infrastructuur van de luchthaven toegankelijk is voor alle gebruikers. Duitsland voegt hieraan toe dat een aantal van de in bijlage A bij de overeenkomst inzake luchthavendiensten genoemde diensten, zoals persconferenties, reizen voor journalisten en promotieavonden van reisbureaus, niet is geleverd. |
| --- | --- |

(76)

Duitsland betoogt voorts dat de door Ryanair in de overeenkomst inzake luchthavendiensten, in de bijlagen A en B en in het aanhangsel bij bijlage B verlangde verbintenissen algemene verplichtingen betreffen waaraan een luchthaven moet voldoen om de door luchtvaartmaatschappijen gewenste diensten te kunnen verlenen. Duitsland licht toe dat het bij de in de overwegingen 50 tot en met 53 genoemde diensten om gewone, door elke luchthaven te vervullen verplichtingen gaat en dat de infrastructuur van de luchthaven toegankelijk is voor alle gebruikers. Duitsland voegt hieraan toe dat een aantal van de in bijlage A bij de overeenkomst inzake luchthavendiensten genoemde diensten, zoals persconferenties, reizen voor journalisten en promotieavonden van reisbureaus, niet is geleverd.

Beoordeling van de staatssteun

Beoordeling van de staatssteun

| (77) | Tussen 1993 en 1997 heeft de vrijstaat Thüringen 12,25 miljoen EUR in de infrastructuur van de luchthaven geïnvesteerd. Voor de periode 1998-2011 keurde Thüringen financiële toewijzingen van in totaal 4,5 miljoen EUR aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH goed. Deze middelen zijn op basis van officiële steunregelingen van Thüringen verstrekt, waarbij een aanmelding van de subsidie niet noodzakelijk werd geacht. Volgens Duitsland kunnen alle exploitanten van luchthavens in Thüringen in het kader van die regelingen steun aanvragen. Volgens deze steunregelingen worden overheidsmiddelen verstrekt voor infrastructurele investeringen die voor het luchtverkeer noodzakelijk en voor alle potentiële gebruikers toegankelijk zijn en het algemeen belang dienen. Deze middelen zijn daarnaast tot een passende en noodzakelijke bijdrage beperkt. Duitsland verklaart meer in het bijzonder ook dat luchthavens sinds 1997 een eigen bijdrage leveren aan de infrastructuurkosten. Duitsland stelt derhalve dat deze regelingen geen verstoring van de mededinging hebben kunnen veroorzaken. |
| --- | --- |

(77)

Tussen 1993 en 1997 heeft de vrijstaat Thüringen 12,25 miljoen EUR in de infrastructuur van de luchthaven geïnvesteerd. Voor de periode 1998-2011 keurde Thüringen financiële toewijzingen van in totaal 4,5 miljoen EUR aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH goed. Deze middelen zijn op basis van officiële steunregelingen van Thüringen verstrekt, waarbij een aanmelding van de subsidie niet noodzakelijk werd geacht. Volgens Duitsland kunnen alle exploitanten van luchthavens in Thüringen in het kader van die regelingen steun aanvragen. Volgens deze steunregelingen worden overheidsmiddelen verstrekt voor infrastructurele investeringen die voor het luchtverkeer noodzakelijk en voor alle potentiële gebruikers toegankelijk zijn en het algemeen belang dienen. Deze middelen zijn daarnaast tot een passende en noodzakelijke bijdrage beperkt. Duitsland verklaart meer in het bijzonder ook dat luchthavens sinds 1997 een eigen bijdrage leveren aan de infrastructuurkosten. Duitsland stelt derhalve dat deze regelingen geen verstoring van de mededinging hebben kunnen veroorzaken.

| (78) | Wat betreft de investeringen in infrastructuur die zijn gedaan in de periode tussen 12 december 2000 (de datum van de uitspraak van het arrest van het Gerecht in de zaak-Aéroports de Paris) en 9 december 2005 (de datum van inwerkingtreding van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005), is Duitsland van mening dat de toepasselijke criteria onduidelijk zijn. Volgens de richtsnoeren luchtvaartsteun van 1994 kan steun voor infrastructuur niet automatisch als staatssteun worden beschouwd. In dit verband betoogt Duitsland dat de richtsnoeren van 1994 tot aan de inwerkingtreding van de richtsnoeren van 2005 van toepassing waren en dat het arrest in de zaak-Aéroports de Paris de toepassing ervan onverlet liet. Aangezien de richtsnoeren van 1994 overeenkomstig het vertrouwensbeginsel bindend waren voor de Commissie, waren deze tot 2005 van toepassing op infrastructuurmaatregelen. Daarom kan de maatregel niet als staatssteun worden aangemerkt. Hoewel er overheidsmiddelen zijn gebruikt ter financiering van de infrastructuur, waren die middelen bestemd voor de uitoefening van overheidstaken en niet voor economische activiteiten. |
| --- | --- |

(78)

Wat betreft de investeringen in infrastructuur die zijn gedaan in de periode tussen 12 december 2000 (de datum van de uitspraak van het arrest van het Gerecht in de zaak-Aéroports de Paris) en 9 december 2005 (de datum van inwerkingtreding van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005), is Duitsland van mening dat de toepasselijke criteria onduidelijk zijn. Volgens de richtsnoeren luchtvaartsteun van 1994 kan steun voor infrastructuur niet automatisch als staatssteun worden beschouwd. In dit verband betoogt Duitsland dat de richtsnoeren van 1994 tot aan de inwerkingtreding van de richtsnoeren van 2005 van toepassing waren en dat het arrest in de zaak-Aéroports de Paris de toepassing ervan onverlet liet. Aangezien de richtsnoeren van 1994 overeenkomstig het vertrouwensbeginsel bindend waren voor de Commissie, waren deze tot 2005 van toepassing op infrastructuurmaatregelen. Daarom kan de maatregel niet als staatssteun worden aangemerkt. Hoewel er overheidsmiddelen zijn gebruikt ter financiering van de infrastructuur, waren die middelen bestemd voor de uitoefening van overheidstaken en niet voor economische activiteiten.

| (79) | Wat betreft de investeringen die na 9 december 2005 in de infrastructuur zijn gedaan, is Duitsland allereerst van mening dat deze vanwege de in de overwegingen 66 tot en met 73 genoemde redenen geen steun vormen. Mocht de Commissie desondanks tot de slotsom komen dat deze investeringen wel steun vormen, voert Duitsland aan dat deze steun op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU verenigbaar is met de interne markt, aangezien deze aan alle voorwaarden voldoet die in punt 61 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 worden genoemd.






  a) | Met betrekking tot de eerste voorwaarde stelt Duitsland dat de investeringen in infrastructuur gericht waren op de verwezenlijking van een duidelijk omschreven doelstelling van gemeenschappelijk belang, namelijk de beschikbaarstelling van vervoersinfrastructuur en regionale ontwikkeling in een minder ontwikkelde regio. AOC was de eerste militaire luchthaven die na de hereniging van Duitsland werd getransformeerd tot een luchthaven voor de burgerluchtvaart. AOC speelt bovendien een belangrijke rol voor ondernemingen in het nabijgelegen industriegebied. Bovendien moesten het toerisme in de regio en de werkgelegenheid worden bevorderd door de komst van meer toeristen. |
| --- | --- | --- |

(79)

Wat betreft de investeringen die na 9 december 2005 in de infrastructuur zijn gedaan, is Duitsland allereerst van mening dat deze vanwege de in de overwegingen 66 tot en met 73 genoemde redenen geen steun vormen. Mocht de Commissie desondanks tot de slotsom komen dat deze investeringen wel steun vormen, voert Duitsland aan dat deze steun op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU verenigbaar is met de interne markt, aangezien deze aan alle voorwaarden voldoet die in punt 61 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 worden genoemd.

a)

Met betrekking tot de eerste voorwaarde stelt Duitsland dat de investeringen in infrastructuur gericht waren op de verwezenlijking van een duidelijk omschreven doelstelling van gemeenschappelijk belang, namelijk de beschikbaarstelling van vervoersinfrastructuur en regionale ontwikkeling in een minder ontwikkelde regio. AOC was de eerste militaire luchthaven die na de hereniging van Duitsland werd getransformeerd tot een luchthaven voor de burgerluchtvaart. AOC speelt bovendien een belangrijke rol voor ondernemingen in het nabijgelegen industriegebied. Bovendien moesten het toerisme in de regio en de werkgelegenheid worden bevorderd door de komst van meer toeristen.

| b) | Met betrekking tot de tweede voorwaarde voert Duitsland aan dat de investeringen in infrastructuur noodzakelijk en geschikt zijn voor het beoogde doel. Duitsland herhaalt dat alle investeringen gericht waren op de herstructurering en modernisering van de luchthaven. Aangezien de exploitant, Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, niet over voldoende middelen beschikte, waren hiervoor overheidsmiddelen nodig. |
| --- | --- |

b)

Met betrekking tot de tweede voorwaarde voert Duitsland aan dat de investeringen in infrastructuur noodzakelijk en geschikt zijn voor het beoogde doel. Duitsland herhaalt dat alle investeringen gericht waren op de herstructurering en modernisering van de luchthaven. Aangezien de exploitant, Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, niet over voldoende middelen beschikte, waren hiervoor overheidsmiddelen nodig.

| c) | Met betrekking tot de derde voorwaarde is Duitsland van mening dat vooruitzichten voor de exploitatie van de bestaande infrastructuur op de middellange termijn, hoe dan ook tot 2009, bevredigend waren. Volgens drie in 2007 uitgevoerde studies (56) diende de exploitant van de luchthaven zijn jaarresultaat te verbeteren om uiterlijk in 2015 een vrijwel evenwichtig bedrijfsresultaat te kunnen boeken. Daarnaast werd gestreefd naar de bevordering van de ontwikkeling van het nabijgelegen industriegebied. Eén van de studies (57) had specifiek betrekking op de winstgevendheid van de lowcostvluchten en beschreef een mogelijk scenario waarin AOC tegen 2015 een reizigersvolume van 500 000 passagiers kon bereiken, wat zelfs als een voorzichtige prognose werd beschouwd. Volgens Duitsland blijkt hieruit dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en haar vennoten steeds als particuliere investeerders hebben gehandeld. |
| --- | --- |

c)

Met betrekking tot de derde voorwaarde is Duitsland van mening dat vooruitzichten voor de exploitatie van de bestaande infrastructuur op de middellange termijn, hoe dan ook tot 2009, bevredigend waren. Volgens drie in 2007 uitgevoerde studies (56) diende de exploitant van de luchthaven zijn jaarresultaat te verbeteren om uiterlijk in 2015 een vrijwel evenwichtig bedrijfsresultaat te kunnen boeken. Daarnaast werd gestreefd naar de bevordering van de ontwikkeling van het nabijgelegen industriegebied. Eén van de studies (57) had specifiek betrekking op de winstgevendheid van de lowcostvluchten en beschreef een mogelijk scenario waarin AOC tegen 2015 een reizigersvolume van 500 000 passagiers kon bereiken, wat zelfs als een voorzichtige prognose werd beschouwd. Volgens Duitsland blijkt hieruit dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en haar vennoten steeds als particuliere investeerders hebben gehandeld.

56

57

| d) | Met betrekking tot de vierde voorwaarde wijst Duitsland erop dat de infrastructuur voor alle potentiële gebruikers op dezelfde voorwaarden en zonder discriminatie toegankelijk is. |
| --- | --- |

d)

Met betrekking tot de vierde voorwaarde wijst Duitsland erop dat de infrastructuur voor alle potentiële gebruikers op dezelfde voorwaarden en zonder discriminatie toegankelijk is.

| e) | Met betrekking tot de vijfde voorwaarde verklaart Duitsland dat de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvond niet zodanig worden beïnvloed dat het belang van de Unie wordt geschaad. AOC is een luchthaven met minder dan 150 000 passagiers per jaar, dus een luchthaven in de categorie D, zodat er geen sprake is van concurrentievervalsing ten opzichte van andere luchthavens. |
| --- | --- |

e)

Met betrekking tot de vijfde voorwaarde verklaart Duitsland dat de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvond niet zodanig worden beïnvloed dat het belang van de Unie wordt geschaad. AOC is een luchthaven met minder dan 150 000 passagiers per jaar, dus een luchthaven in de categorie D, zodat er geen sprake is van concurrentievervalsing ten opzichte van andere luchthavens.

| (80) | Tot slot is Duitsland van mening dat de maatregel de concurrentie op de interne markt niet vervalst of dreigt te vervalsen, aangezien de infrastructuur zonder discriminatie toegankelijk is voor alle gebruikers. Bovendien worden op de luchthaven per jaar minder dan 150 000 passagiers afgehandeld. Als luchthaven uit de categorie D zoals bedoeld in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 concurreert AOC daarom niet met andere luchthavens. De concurrentie tussen AOC en de andere luchthavens in Dresden, Erfurt-Weimar en Hof is verwaarloosbaar gering. Aangezien het aandeel van AOC in het luchtverkeer van alle bij de ADV (58) geregistreerde Duitse luchthavens slechts 0,1 % bedraagt, stelt Duitsland dat deze luchthaven niet met Europese luchthavens concurreert. Hieruit volgt dat de concurrentie op de interne markt niet wordt beïnvloed en er dus ook geen sprake is van een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de lidstaten. In dit verband voert Duitsland verder aan dat op AOC slechts 2 % van het aantal laadeenheden wordt verwerkt dat bijvoorbeeld op de luchthaven Leipzig/Halle wordt afgehandeld. |
| --- | --- |

(80)

Tot slot is Duitsland van mening dat de maatregel de concurrentie op de interne markt niet vervalst of dreigt te vervalsen, aangezien de infrastructuur zonder discriminatie toegankelijk is voor alle gebruikers. Bovendien worden op de luchthaven per jaar minder dan 150 000 passagiers afgehandeld. Als luchthaven uit de categorie D zoals bedoeld in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 concurreert AOC daarom niet met andere luchthavens. De concurrentie tussen AOC en de andere luchthavens in Dresden, Erfurt-Weimar en Hof is verwaarloosbaar gering. Aangezien het aandeel van AOC in het luchtverkeer van alle bij de ADV (58) geregistreerde Duitse luchthavens slechts 0,1 % bedraagt, stelt Duitsland dat deze luchthaven niet met Europese luchthavens concurreert. Hieruit volgt dat de concurrentie op de interne markt niet wordt beïnvloed en er dus ook geen sprake is van een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de lidstaten. In dit verband voert Duitsland verder aan dat op AOC slechts 2 % van het aantal laadeenheden wordt verwerkt dat bijvoorbeeld op de luchthaven Leipzig/Halle wordt afgehandeld.

58

Conclusies uit de studie van KE-Consult van 2010 over de vooruitzichten voor de ontwikkeling van de luchthaven en de regio

Conclusies uit de studie van KE-Consult van 2010 over de vooruitzichten voor de ontwikkeling van de luchthaven en de regio

| (81) | Toen duidelijk werd dat het in de studies van 2007 voorspelde scenario niet zou uitkomen, verzocht de luchthaven het consultancybedrijf KE-Consult een studie te maken over AOC en het naburige industriegebied. De studie werd in 2010 gepresenteerd. De conclusie van de studie luidde dat een verdere uitbreiding van de luchthaven als bestemming voor goedkope vluchten geen economisch rendabele optie was. In de studie werd aanbevolen om de nadruk op het algemene luchtverkeer te leggen. Op basis hiervan stelde de directie van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in september 2011 een nieuw ontwikkelingsconcept voor de luchthaven voor dat door de raad van commissarissen en de aandeelhoudersvergadering is goedgekeurd. AOC zou zich noch op goedkope luchtvaartmaatschappijen noch op zakelijke vluchten richten en moest door deze nieuwe ontwikkelingsstrategie in 2015 winstgevend zijn. |
| --- | --- |

(81)

Toen duidelijk werd dat het in de studies van 2007 voorspelde scenario niet zou uitkomen, verzocht de luchthaven het consultancybedrijf KE-Consult een studie te maken over AOC en het naburige industriegebied. De studie werd in 2010 gepresenteerd. De conclusie van de studie luidde dat een verdere uitbreiding van de luchthaven als bestemming voor goedkope vluchten geen economisch rendabele optie was. In de studie werd aanbevolen om de nadruk op het algemene luchtverkeer te leggen. Op basis hiervan stelde de directie van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in september 2011 een nieuw ontwikkelingsconcept voor de luchthaven voor dat door de raad van commissarissen en de aandeelhoudersvergadering is goedgekeurd. AOC zou zich noch op goedkope luchtvaartmaatschappijen noch op zakelijke vluchten richten en moest door deze nieuwe ontwikkelingsstrategie in 2015 winstgevend zijn.

| (82) | In de KE-Consult-studie wordt onderkend dat de vennoten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH de onderneming voortdurend hebben gesubsidieerd. Vanwege de constant toenemende behoefte aan subsidie was volgens de vennoten de grens van de economische haalbaarheid bereikt. |
| --- | --- |

(82)

In de KE-Consult-studie wordt onderkend dat de vennoten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH de onderneming voortdurend hebben gesubsidieerd. Vanwege de constant toenemende behoefte aan subsidie was volgens de vennoten de grens van de economische haalbaarheid bereikt.

| (83) | De studie van KE-Consult ter verkenning van de mogelijke ontwikkelingsperspectieven van AOC werd aan de hand van de regionale, politieke, economische en budgettaire effecten van de luchthaven uitgevoerd. In dit opzicht werden verschillende scenario's uitgewerkt met betrekking tot de beëindiging, de instandhouding en de uitbreiding van het vliegaanbod van prijsvechters en de ontwikkeling van het industriegebied rond de luchthaven. |
| --- | --- |

(83)

De studie van KE-Consult ter verkenning van de mogelijke ontwikkelingsperspectieven van AOC werd aan de hand van de regionale, politieke, economische en budgettaire effecten van de luchthaven uitgevoerd. In dit opzicht werden verschillende scenario's uitgewerkt met betrekking tot de beëindiging, de instandhouding en de uitbreiding van het vliegaanbod van prijsvechters en de ontwikkeling van het industriegebied rond de luchthaven.

| (84) | Alleen het scenario „algemeen luchtverkeer” dat in een beëindiging van het goedkope luchtverkeer op AOC voorziet, voldoet aan de eisen van een economisch en budgettair evenwicht. Het is het enige scenario waarin de luchthaven uitsluitend de verplichte jaarlijkse aanvullende kapitaalstortingen (Pflichteinlage) van 227 000 EUR per vennoot, maar geen verdere subsidies nodig heeft. Dit scenario had ook een gunstiger, ruimer economisch effect. Dit scenario houdt voor de vennoten tot 2015 kosten van 0,83 miljoen EUR in, die gedekt kunnen worden door de verplichte kapitaalstortingen van 227 000 EUR per jaar. Na 2015 zou geen verdere steun van de kant van de vennoten nodig zijn indien de afschrijvingen verder blijven afnemen. Het rendement voor de regionale economie is in dit scenario veel groter dan in alle overige scenario's. Ook is de begrotingsbalans voor Thüringen en de gemeenten in de deelstaat in 2015 positief. |
| --- | --- |

(84)

Alleen het scenario „algemeen luchtverkeer” dat in een beëindiging van het goedkope luchtverkeer op AOC voorziet, voldoet aan de eisen van een economisch en budgettair evenwicht. Het is het enige scenario waarin de luchthaven uitsluitend de verplichte jaarlijkse aanvullende kapitaalstortingen (Pflichteinlage) van 227 000 EUR per vennoot, maar geen verdere subsidies nodig heeft. Dit scenario had ook een gunstiger, ruimer economisch effect. Dit scenario houdt voor de vennoten tot 2015 kosten van 0,83 miljoen EUR in, die gedekt kunnen worden door de verplichte kapitaalstortingen van 227 000 EUR per jaar. Na 2015 zou geen verdere steun van de kant van de vennoten nodig zijn indien de afschrijvingen verder blijven afnemen. Het rendement voor de regionale economie is in dit scenario veel groter dan in alle overige scenario's. Ook is de begrotingsbalans voor Thüringen en de gemeenten in de deelstaat in 2015 positief.

Pflichteinlage

| (85) | Alle overige scenario's, waarbij de lowcostvluchten worden voortgezet of uitgebreid, kunnen niet alleen door de verplichte kapitaalstortingen door de vennoten worden gefinancierd. Al naargelang het scenario levert de exploitatie Thüringen een financieel voordeel op van tussen de 115 000 EUR en 375 000 EUR. In alle scenario's met goedkope luchtvaartmaatschappijen zouden de positieve begrotingseffecten voor AOC en de gemeenten lager zijn dan de voor de luchthaven noodzakelijke kapitaalstortingen en subsidies. De kosten-batenbalans zou in dat geval negatief uitvallen. |
| --- | --- |

(85)

Alle overige scenario's, waarbij de lowcostvluchten worden voortgezet of uitgebreid, kunnen niet alleen door de verplichte kapitaalstortingen door de vennoten worden gefinancierd. Al naargelang het scenario levert de exploitatie Thüringen een financieel voordeel op van tussen de 115 000 EUR en 375 000 EUR. In alle scenario's met goedkope luchtvaartmaatschappijen zouden de positieve begrotingseffecten voor AOC en de gemeenten lager zijn dan de voor de luchthaven noodzakelijke kapitaalstortingen en subsidies. De kosten-batenbalans zou in dat geval negatief uitvallen.

| (86) | De positieve effecten van de goedkope luchtvaart voor de bredere economie zouden alleen gerealiseerd kunnen worden wanneer, naast de verplichte kapitaalstortingen, de vennoten investeringen van 6,7 tot 10 miljoen EUR zouden doen. De scenario's met goedkope luchtvaartmaatschappijen leveren voor de regionale economie minder op dan het scenario waarbij voor algemeen luchtverkeer wordt gekozen. De noodzakelijke steunbedragen zijn in de scenario's met goedkope luchtvaartmaatschappijen 11 tot 15 keer zo hoog als bij het scenario „algemeen luchtverkeer”, terwijl de toegevoegde waarde slechts twee tot drie keer zo hoog zou zijn. De kosten-batenbalans voor de begroting is in het scenario „algemeen luchtverkeer” positief, maar valt in alle scenario's met goedkope luchtvaartmaatschappijen negatief uit. |
| --- | --- |

(86)

De positieve effecten van de goedkope luchtvaart voor de bredere economie zouden alleen gerealiseerd kunnen worden wanneer, naast de verplichte kapitaalstortingen, de vennoten investeringen van 6,7 tot 10 miljoen EUR zouden doen. De scenario's met goedkope luchtvaartmaatschappijen leveren voor de regionale economie minder op dan het scenario waarbij voor algemeen luchtverkeer wordt gekozen. De noodzakelijke steunbedragen zijn in de scenario's met goedkope luchtvaartmaatschappijen 11 tot 15 keer zo hoog als bij het scenario „algemeen luchtverkeer”, terwijl de toegevoegde waarde slechts twee tot drie keer zo hoog zou zijn. De kosten-batenbalans voor de begroting is in het scenario „algemeen luchtverkeer” positief, maar valt in alle scenario's met goedkope luchtvaartmaatschappijen negatief uit.

| (87) | Daarnaast is rekening gehouden met verschillende randvoorwaarden:






  a) | risico's in verband met monopolistische gebruikers en externe factoren: de ontwikkeling van het luchtverkeer op AOC is, althans wat de vluchten van prijsvechters betreft, is sterk afhankelijk van de overeenkomsten met belangrijke luchtvaartmaatschappijen en van externe factoren als de Britse toeristenbelasting of de Duitse luchtvaartbelasting. Een en ander kan grote negatieve gevolgen hebben voor de omvang van het goedkope luchtverkeer. |
| --- | --- | --- |

(87)

Daarnaast is rekening gehouden met verschillende randvoorwaarden:

a)

risico's in verband met monopolistische gebruikers en externe factoren: de ontwikkeling van het luchtverkeer op AOC is, althans wat de vluchten van prijsvechters betreft, is sterk afhankelijk van de overeenkomsten met belangrijke luchtvaartmaatschappijen en van externe factoren als de Britse toeristenbelasting of de Duitse luchtvaartbelasting. Een en ander kan grote negatieve gevolgen hebben voor de omvang van het goedkope luchtverkeer.

| b) | geen goedkeuring van verdere, continue subsidies: een eerlijke mededinging zonder subsidies zou in gevaar komen, hetgeen in strijd zou zijn met het luchtverkeersbeleid van Duitsland en de regeerakkoorden; |
| --- | --- |

b)

geen goedkeuring van verdere, continue subsidies: een eerlijke mededinging zonder subsidies zou in gevaar komen, hetgeen in strijd zou zijn met het luchtverkeersbeleid van Duitsland en de regeerakkoorden;

| c) | gebrek aan duurzaamheid: in de scenario's met goedkope luchtvaartmaatschappijen valt geen verbetering van de budgettaire of bedrijfseconomische balans te verwachten. In het op de lowcostvluchten gebaseerde bedrijfsmodel zou de behoefte aan steun tot 2015, maar ook daarna, alleen maar verder toenemen. |
| --- | --- |

c)

gebrek aan duurzaamheid: in de scenario's met goedkope luchtvaartmaatschappijen valt geen verbetering van de budgettaire of bedrijfseconomische balans te verwachten. In het op de lowcostvluchten gebaseerde bedrijfsmodel zou de behoefte aan steun tot 2015, maar ook daarna, alleen maar verder toenemen.

| (88) | In de studie van KE-Consult wordt dan ook geconcludeerd dat het niet raadzaam is voor de vennoten en de vrijstaat Thüringen om de goedkope luchtvaart op AOC voort te zetten of uit te breiden. |
| --- | --- |

(88)

In de studie van KE-Consult wordt dan ook geconcludeerd dat het niet raadzaam is voor de vennoten en de vrijstaat Thüringen om de goedkope luchtvaart op AOC voort te zetten of uit te breiden.

5.2.   FINANCIERING VAN EXPLOITATIEVERLIEZEN VAN FLUGPLATZ ALTENBURG-NOBITZ GMBH IN DE PERIODE 2000-2011 (MAATREGEL 2)

| (89) | In de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH wordt toegelicht dat de exploitatie van de luchthaven zonder overheidssubsidies voor de dekking van operationele verliezen niet mogelijk was geweest. De vennootschap hanteerde een systeem waarbij elk jaar een ondernemingsplan voor het volgende jaar werd opgesteld dat door de aandeelhoudersvergadering werd goedgekeurd. In de loop van het betrokken boekjaar werd dat plan bijgewerkt op basis van de actuele bedrijfsresultaten van de luchthaven (59). Door dit systeem was de luchthaven dus in staat om de voor de verliesdekking vereiste financiële steun conform de meest recente stand van zaken te berekenen. |
| --- | --- |

(89)

In de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH wordt toegelicht dat de exploitatie van de luchthaven zonder overheidssubsidies voor de dekking van operationele verliezen niet mogelijk was geweest. De vennootschap hanteerde een systeem waarbij elk jaar een ondernemingsplan voor het volgende jaar werd opgesteld dat door de aandeelhoudersvergadering werd goedgekeurd. In de loop van het betrokken boekjaar werd dat plan bijgewerkt op basis van de actuele bedrijfsresultaten van de luchthaven (59). Door dit systeem was de luchthaven dus in staat om de voor de verliesdekking vereiste financiële steun conform de meest recente stand van zaken te berekenen.

59

| (90) | Duitsland geeft aan dat de verliezen die sinds begin 2000 geboekt zijn en die kapitaalinjecties door de vennoten noodzakelijk maakten, niet uitsluitend het gevolg zijn van investeringen in de infrastructuur. De verliezen zijn niet volledig door afschrijvingen te verklaren en evenmin door financieringskosten, aangezien de luchthaven niet door leningen werd gefinancierd. De jaarlijkse verliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH hielden slechts ten dele verband met afschrijvingskosten en Duitsland legt ook geen rechtstreeks verband tussen de verliezen en Ryanair. |
| --- | --- |

(90)

Duitsland geeft aan dat de verliezen die sinds begin 2000 geboekt zijn en die kapitaalinjecties door de vennoten noodzakelijk maakten, niet uitsluitend het gevolg zijn van investeringen in de infrastructuur. De verliezen zijn niet volledig door afschrijvingen te verklaren en evenmin door financieringskosten, aangezien de luchthaven niet door leningen werd gefinancierd. De jaarlijkse verliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH hielden slechts ten dele verband met afschrijvingskosten en Duitsland legt ook geen rechtstreeks verband tussen de verliezen en Ryanair.

| (91) | Duitsland wijst de door de klager geuite en in het besluit tot inleiding van de procedure aangehaalde beweringen volledig van de hand. Volgens Duitsland houdt de klager geen rekening met het op AOC toegepaste single-till-beginsel (60). Duitsland licht toe dat de inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten in 2009 even hoog waren als de inkomsten uit het luchtverkeer. In dit verband betwist Duitsland dat het grotere aantal passagiers op Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH toenemende verliezen met zich meebracht door geheime betalingen aan Ryanair. Duitsland stelt dat de verliezen verschillende oorzaken hadden die geen verband hielden met Ryanair. |
| --- | --- |

(91)

Duitsland wijst de door de klager geuite en in het besluit tot inleiding van de procedure aangehaalde beweringen volledig van de hand. Volgens Duitsland houdt de klager geen rekening met het op AOC toegepaste single-till-beginsel (60). Duitsland licht toe dat de inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten in 2009 even hoog waren als de inkomsten uit het luchtverkeer. In dit verband betwist Duitsland dat het grotere aantal passagiers op Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH toenemende verliezen met zich meebracht door geheime betalingen aan Ryanair. Duitsland stelt dat de verliezen verschillende oorzaken hadden die geen verband hielden met Ryanair.

60

| (92) | Duitsland betwist in het bijzonder dat de door Ryanair verzorgde verbinding van AOC naar London-Stansted rechtstreeks zou concurreren met de door Air Berlin aangeboden verbinding tussen Leipzig/Halle en London-Stansted en dat dit de reden was waarom Air Berlin is gestopt met vluchten tussen Leipzig/Halle en London-Stansted. Duitsland benadrukt dat de beëindiging van de verbinding naar London-Stansted door Air Berlin te wijten was aan het feit dat de luchthaven Leipzig/Halle geen subsidies meer aan Air Berlin verstrekte en dat daar een verbod op nachtvluchten werd ingevoerd. |
| --- | --- |

(92)

Duitsland betwist in het bijzonder dat de door Ryanair verzorgde verbinding van AOC naar London-Stansted rechtstreeks zou concurreren met de door Air Berlin aangeboden verbinding tussen Leipzig/Halle en London-Stansted en dat dit de reden was waarom Air Berlin is gestopt met vluchten tussen Leipzig/Halle en London-Stansted. Duitsland benadrukt dat de beëindiging van de verbinding naar London-Stansted door Air Berlin te wijten was aan het feit dat de luchthaven Leipzig/Halle geen subsidies meer aan Air Berlin verstrekte en dat daar een verbod op nachtvluchten werd ingevoerd.

| (93) | Duitsland is van mening dat de jaarlijkse kapitaalinjecties door de vennoten ten behoeve van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH geen staatssteun vormen omdat is voldaan aan de vereisten van het beginsel van de investeerder in een markteconomie op basis waarvan rekening moet worden gehouden met alle economische voordelen die zijn verschaft aan de grootste aandeelhouder, de Landkreis Altenburger Land (61). Duitsland verwijst naar de in 2007 door prof. dr. Klophaus (62) uitgevoerde studie „Regionalökonomische Bedeutung und Perspektiven des Flugplatzes Altenburg-Nobitz” (hierna de „studie-Klophaus” genoemd), waarin melding wordt gemaakt van de door de Landkreis Altenburger Land verleende „verloren subsidies”. De kapitaalinjecties door de vennoten zouden vanwege de hogere belastingopbrengsten een positief effect op de Landkreis Altenburger Land hebben gehad. In 2006 bedroegen de totale inkomsten voor de overheid uit de exploitatie van AOC 7,9 miljoen EUR, waarvan 1 miljoen EUR voornamelijk ten goede kwam aan de Landkreis Altenburger Land. Dit bedrag zou tot 2015 met een factor drie toenemen als het aantal passagiers zou oplopen tot 500 000 per jaar. Aangezien de opbrengsten uit belastingen hoger zijn dan de jaarlijkse kapitaalinjecties door de vennoten, komt Duitsland tot de conclusie dat de Landkreis Altenburger Land heeft gehandeld als een particuliere investeerder. |
| --- | --- |

(93)

Duitsland is van mening dat de jaarlijkse kapitaalinjecties door de vennoten ten behoeve van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH geen staatssteun vormen omdat is voldaan aan de vereisten van het beginsel van de investeerder in een markteconomie op basis waarvan rekening moet worden gehouden met alle economische voordelen die zijn verschaft aan de grootste aandeelhouder, de Landkreis Altenburger Land (61). Duitsland verwijst naar de in 2007 door prof. dr. Klophaus (62) uitgevoerde studie „Regionalökonomische Bedeutung und Perspektiven des Flugplatzes Altenburg-Nobitz” (hierna de „studie-Klophaus” genoemd), waarin melding wordt gemaakt van de door de Landkreis Altenburger Land verleende „verloren subsidies”. De kapitaalinjecties door de vennoten zouden vanwege de hogere belastingopbrengsten een positief effect op de Landkreis Altenburger Land hebben gehad. In 2006 bedroegen de totale inkomsten voor de overheid uit de exploitatie van AOC 7,9 miljoen EUR, waarvan 1 miljoen EUR voornamelijk ten goede kwam aan de Landkreis Altenburger Land. Dit bedrag zou tot 2015 met een factor drie toenemen als het aantal passagiers zou oplopen tot 500 000 per jaar. Aangezien de opbrengsten uit belastingen hoger zijn dan de jaarlijkse kapitaalinjecties door de vennoten, komt Duitsland tot de conclusie dat de Landkreis Altenburger Land heeft gehandeld als een particuliere investeerder.

61

62

| (94) | Met betrekking tot het argument dat een sluiting van de luchthaven beter zou zijn dan nieuwe kapitaalinjecties door de vennoten, betoogt Duitsland dat de Landkreis Altenburger Land als een particuliere investeerder heeft gehandeld, aangezien de exploitant in het geval van een sluiting van de luchthaven op grond van een voortijdige buitengebruikstelling van de infrastructuur aansprakelijk zou zijn geweest voor de terugbetaling van ongeveer 7 miljoen EUR aan de vrijstaat Thüringen. Door een dergelijke terugbetaling te voorkomen, hebben de vennoten volgens Duitsland eveneens als particuliere investeerders gehandeld. |
| --- | --- |

(94)

Met betrekking tot het argument dat een sluiting van de luchthaven beter zou zijn dan nieuwe kapitaalinjecties door de vennoten, betoogt Duitsland dat de Landkreis Altenburger Land als een particuliere investeerder heeft gehandeld, aangezien de exploitant in het geval van een sluiting van de luchthaven op grond van een voortijdige buitengebruikstelling van de infrastructuur aansprakelijk zou zijn geweest voor de terugbetaling van ongeveer 7 miljoen EUR aan de vrijstaat Thüringen. Door een dergelijke terugbetaling te voorkomen, hebben de vennoten volgens Duitsland eveneens als particuliere investeerders gehandeld.

De studie-Klophaus

De studie-Klophaus

| (95) | In de studie-Klophaus uit 2007 worden de volgende conclusies getrokken. In de studie werd uiteengezet dat AOC positieve aanzienlijke en directe, indirecte en afgeleide effecten, alsmede katalyserend effect op de economie en de aantrekkingskracht van de regio had, in het bijzonder wat betreft de werkgelegenheid. Volgens de studie waren ook de verdere vooruitzichten voor AOC positief, aangezien AOC potentieel de thuisluchthaven van Ryanair in Midden-Duitsland kon worden. Dit was in overeenstemming met het streven van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH. Het aantal passagiers kon op middellange termijn mogelijk tot 1 miljoen per jaar stijgen gezien het grote aantal op AOC gestationeerde vliegtuigen van Ryanair. Hierdoor zou AOC tot regionale luchthaven uitgroeien waardoor de regio Altenburg de kans zou krijgen zich internationaal beter te profileren waardoor de regionale economische en commerciële structuren versterkt konden worden. In de studie werd uiteengezet dat AOC als luchthaven voor goedkope vluchten van aanzienlijk algemeen economisch belang kon zijn. |
| --- | --- |

(95)

In de studie-Klophaus uit 2007 worden de volgende conclusies getrokken. In de studie werd uiteengezet dat AOC positieve aanzienlijke en directe, indirecte en afgeleide effecten, alsmede katalyserend effect op de economie en de aantrekkingskracht van de regio had, in het bijzonder wat betreft de werkgelegenheid. Volgens de studie waren ook de verdere vooruitzichten voor AOC positief, aangezien AOC potentieel de thuisluchthaven van Ryanair in Midden-Duitsland kon worden. Dit was in overeenstemming met het streven van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH. Het aantal passagiers kon op middellange termijn mogelijk tot 1 miljoen per jaar stijgen gezien het grote aantal op AOC gestationeerde vliegtuigen van Ryanair. Hierdoor zou AOC tot regionale luchthaven uitgroeien waardoor de regio Altenburg de kans zou krijgen zich internationaal beter te profileren waardoor de regionale economische en commerciële structuren versterkt konden worden. In de studie werd uiteengezet dat AOC als luchthaven voor goedkope vluchten van aanzienlijk algemeen economisch belang kon zijn.

| (96) | Volgens de in de studie gemaakte berekeningen zou dat AOC tot 2015 naar verwachting 658 arbeidsplaatsen opleveren (een toename met 95,3 % ten opzichte van 2006). Bovendien zouden 881 indirecte banen (een toename met 157,6 %) en 438 afgeleide banen (een toename van 184,4 %) worden gecreëerd. De studie benadrukte voorts het belang van een goede nationale en internationale bereikbaarheid van regio's die vaak van zeer grote invloed is op de economische ontwikkeling van de betrokken regio. |
| --- | --- |

(96)

Volgens de in de studie gemaakte berekeningen zou dat AOC tot 2015 naar verwachting 658 arbeidsplaatsen opleveren (een toename met 95,3 % ten opzichte van 2006). Bovendien zouden 881 indirecte banen (een toename met 157,6 %) en 438 afgeleide banen (een toename van 184,4 %) worden gecreëerd. De studie benadrukte voorts het belang van een goede nationale en internationale bereikbaarheid van regio's die vaak van zeer grote invloed is op de economische ontwikkeling van de betrokken regio.

| (97) | In dit verband diende volgens de studie niet alleen te worden gekeken naar de overheidssubsidies voor de herstructurering en uitbreiding van AOC en de daarmee verbonden marketingkosten, maar moest ook rekening worden gehouden met de belastinginkomsten van de vrijstaat Thüringen en de betrokken gemeenten. De studie besloot met de conclusie dat niet alleen bedrijfseconomische aspecten, maar ook de effecten voor de economie als geheel in aanmerking moesten worden genomen. |
| --- | --- |

(97)

In dit verband diende volgens de studie niet alleen te worden gekeken naar de overheidssubsidies voor de herstructurering en uitbreiding van AOC en de daarmee verbonden marketingkosten, maar moest ook rekening worden gehouden met de belastinginkomsten van de vrijstaat Thüringen en de betrokken gemeenten. De studie besloot met de conclusie dat niet alleen bedrijfseconomische aspecten, maar ook de effecten voor de economie als geheel in aanmerking moesten worden genomen.

5.3.   LUCHTHAVENGELDEN EN BETALINGEN AAN RYANAIR IN HET KADER VAN DE OVEREENKOMSTEN INZAKE LUCHTHAVENDIENSTEN EN MARKETING (MAATREGEL 3)

| (98) | Duitsland voert aan dat noch de luchthavengelden noch de marketingovereenkomsten staatssteun vormen. Duitsland benadrukt dat de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de overeenkomsten inzake marketingdiensten geen verband met elkaar houden. Zij moeten volgens Duitsland daarom apart worden beoordeeld. De overeenkomsten inzake marketingdiensten leiden niet tot een daling van de inkomsten van de luchthaven, maar zijn gericht op de levering van promotiediensten. |
| --- | --- |

(98)

Duitsland voert aan dat noch de luchthavengelden noch de marketingovereenkomsten staatssteun vormen. Duitsland benadrukt dat de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de overeenkomsten inzake marketingdiensten geen verband met elkaar houden. Zij moeten volgens Duitsland daarom apart worden beoordeeld. De overeenkomsten inzake marketingdiensten leiden niet tot een daling van de inkomsten van de luchthaven, maar zijn gericht op de levering van promotiediensten.

De dienstenovereenkomst met Ryanair

De dienstenovereenkomst met Ryanair

| (99) | Duitsland licht toe dat de luchthaven rekening hield met positieve economische vooruitzichten op grond van de door Ryanair gestimuleerde ontwikkeling van de luchtvervoersactiviteiten. Bij haar besluit over het aangaan van zakelijke betrekkingen met de luchtvaartmaatschappij hield de aandeelhoudersvergadering van 22 april 2003 rekening met de in tabel 13 vermelde gegevens (63) en kwam zij tot de conclusie dat zelfs in een voorzichtig scenario (één vlucht per dag met een bezettingsgraad van 70 %) met Ryanair een jaarresultaat van in totaal [...]* kon worden gerealiseerd.

  Tabel 13


  Verwachte inkomsten uit activiteiten van Ryanair op AOC
   (64)
  (2003)







  (in EUR) |
| --- | --- |
| Heffing per passagier | [...]* |
| Aantal passagiers per toestel, bij een bezettingsgraad van 70 % (65) | 104 |
| Verwachte maandelijkse inkomsten | [...]* |
| Maandelijkse uitgaven voor geplande investeringen | 12 138 |
| Verwacht maandresultaat | [...]* |
| Verwacht jaarresultaat | [...]* |

(99)

Duitsland licht toe dat de luchthaven rekening hield met positieve economische vooruitzichten op grond van de door Ryanair gestimuleerde ontwikkeling van de luchtvervoersactiviteiten. Bij haar besluit over het aangaan van zakelijke betrekkingen met de luchtvaartmaatschappij hield de aandeelhoudersvergadering van 22 april 2003 rekening met de in tabel 13 vermelde gegevens (63) en kwam zij tot de conclusie dat zelfs in een voorzichtig scenario (één vlucht per dag met een bezettingsgraad van 70 %) met Ryanair een jaarresultaat van in totaal [...]* kon worden gerealiseerd.

63

Tabel 13

Tabel 13

Verwachte inkomsten uit activiteiten van Ryanair op AOC
   (64)
  (2003)

Verwachte inkomsten uit activiteiten van Ryanair op AOC

64

(2003)

(in EUR)

Heffing per passagier

[...]*

Aantal passagiers per toestel, bij een bezettingsgraad van 70 % (65)

65

104

Verwachte maandelijkse inkomsten

[...]*

Maandelijkse uitgaven voor geplande investeringen

12 138

Verwacht maandresultaat

[...]*

Verwacht jaarresultaat

[...]*

| (100) | De in tabel 13 vermelde maandelijkse uitgaven omvatten personeelskosten, het ijsvrij maken van de start- en landingsbaan en sneeuwruimdiensten. De Commissie constateert dat volgens het document dat op 22 april 2003 aan de aandeelhoudersvergadering is voorgelegd, met de jaarlijkse investeringen een bedrag van 902 155 EUR was gemoeid. Met dit bedrag is in de in tabel 13 weergegeven prognoses geen rekening gehouden. |
| --- | --- |

(100)

De in tabel 13 vermelde maandelijkse uitgaven omvatten personeelskosten, het ijsvrij maken van de start- en landingsbaan en sneeuwruimdiensten. De Commissie constateert dat volgens het document dat op 22 april 2003 aan de aandeelhoudersvergadering is voorgelegd, met de jaarlijkse investeringen een bedrag van 902 155 EUR was gemoeid. Met dit bedrag is in de in tabel 13 weergegeven prognoses geen rekening gehouden.

| (101) | Duitsland geeft aan dat Ryanair overeenkomstig de destijds geldende tariefregeling luchthavengelden landingsrechten van [...]* per vliegtuig en een passagiersheffing van [...]* per passagier (66) betaalde. Dit waren heffingen die voor alle potentieel op AOC vliegende luchtvaartmaatschappijen golden en die Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH gezien het luchtverkeer en de door Ryanair op AOC gegenereerde inkomsten adequaat achtte. |
| --- | --- |

(101)

Duitsland geeft aan dat Ryanair overeenkomstig de destijds geldende tariefregeling luchthavengelden landingsrechten van [...]* per vliegtuig en een passagiersheffing van [...]* per passagier (66) betaalde. Dit waren heffingen die voor alle potentieel op AOC vliegende luchtvaartmaatschappijen golden en die Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH gezien het luchtverkeer en de door Ryanair op AOC gegenereerde inkomsten adequaat achtte.

66

| (102) | Duitsland licht toe dat de diensten die overeenkomstig bijlage A bij de op 3 maart 2003 met Ryanair gesloten overeenkomst dienden te worden verricht, niet zijn geleverd. De in bijlage B en het aanhangsel inzake het boekingssysteem („Buchungssystem”) bij bijlage B bij de overeenkomst van 3 maart 2003 beschreven diensten zijn zonder aanvullende kosten aan Ryanair geleverd. |
| --- | --- |

(102)

Duitsland licht toe dat de diensten die overeenkomstig bijlage A bij de op 3 maart 2003 met Ryanair gesloten overeenkomst dienden te worden verricht, niet zijn geleverd. De in bijlage B en het aanhangsel inzake het boekingssysteem („Buchungssystem”) bij bijlage B bij de overeenkomst van 3 maart 2003 beschreven diensten zijn zonder aanvullende kosten aan Ryanair geleverd.

De marketingovereenkomsten met Ryanair

De marketingovereenkomsten met Ryanair

| (103) | Duitsland geeft aan dat Ryanair op grond van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003 tussen 2003 en 2011 overeenkomstig de voor luchthavendiensten geldende standaardtariefregeling luchthavengelden voor een bedrag van in totaal [...]* EUR aan AOC betaalde. Overeenkomstig de marketingovereenkomst van 7 april 2003 betaalde AOC aan Ryanair tussen 2003 en 2011 een bijdrage voor marketingdiensten van in totaal [...]* EUR. Uit het verschil tussen de beide bedragen blijkt dat Ryanair aan AOC een nettobedrag van [...]* EUR voor de gehele periode 2003-2011 heeft betaald. Aangezien het totale aantal passagiers in deze periode 408 291 (67) bedroeg, komt Duitsland tot de conclusie dat Ryanair AOC per passagier een nettoheffing van circa [...]* EUR heeft betaald.

  Tabel 14


  Facturen van en aan Ryanair in de periode 2003-2011
   (68)









  (in EUR) |
| --- | --- |
| Jaar | Van Ryanair ontvangen facturen | Door AOC opgemaakte facturen | Aantal passagiers |
| 2003 | [...]* | [...]* | 25 750 |
| 2004 | [...]* | [...]* | 37 160 |
| 2005 | [...]* | [...]* | 50 714 |
| 2006 | [...]* | [...]* | 44 580 |
| 2007 | [...]* | [...]* | 60 678 |
| 2008 | [...]* | [...]* | 62 876 |
| 2009 | [...]* | [...]* | 66 367 |
| 2010 | [...]* | [...]* | 55 641 |
| 2011 | [...]* | [...]* | 4 525 |
| Totaal | [...]* | [...]* | 408 291 |

(103)

Duitsland geeft aan dat Ryanair op grond van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003 tussen 2003 en 2011 overeenkomstig de voor luchthavendiensten geldende standaardtariefregeling luchthavengelden voor een bedrag van in totaal [...]* EUR aan AOC betaalde. Overeenkomstig de marketingovereenkomst van 7 april 2003 betaalde AOC aan Ryanair tussen 2003 en 2011 een bijdrage voor marketingdiensten van in totaal [...]* EUR. Uit het verschil tussen de beide bedragen blijkt dat Ryanair aan AOC een nettobedrag van [...]* EUR voor de gehele periode 2003-2011 heeft betaald. Aangezien het totale aantal passagiers in deze periode 408 291 (67) bedroeg, komt Duitsland tot de conclusie dat Ryanair AOC per passagier een nettoheffing van circa [...]* EUR heeft betaald.

67

Tabel 14

Tabel 14

Facturen van en aan Ryanair in de periode 2003-2011
   (68)

Facturen van en aan Ryanair in de periode 2003-2011

68

(in EUR)

Jaar

Van Ryanair ontvangen facturen

Door AOC opgemaakte facturen

Aantal passagiers

2003

[...]*

[...]*

25 750

2004

[...]*

[...]*

37 160

2005

[...]*

[...]*

50 714

2006

[...]*

[...]*

44 580

2007

[...]*

[...]*

60 678

2008

[...]*

[...]*

62 876

2009

[...]*

[...]*

66 367

2010

[...]*

[...]*

55 641

2011

[...]*

[...]*

4 525

Totaal

Totaal

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

408 291

408 291

| (104) | Volgens Duitsland heeft de exploitant van de luchthaven na de aankondiging van Ryanair dat deze in maart 2011 zou stoppen met vluchten vanaf AOC, in februari en maart 2011 geen marketingbijdragen meer betaald. |
| --- | --- |

(104)

Volgens Duitsland heeft de exploitant van de luchthaven na de aankondiging van Ryanair dat deze in maart 2011 zou stoppen met vluchten vanaf AOC, in februari en maart 2011 geen marketingbijdragen meer betaald.

| (105) | Duitsland licht toe dat de marketingvergoedingen in het kader van de tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair gesloten overeenkomst van 21 september 2010 door particuliere ondernemingen zijn betaald, nadat deze hadden ingestemd met het behoud van de luchtvaartactiviteiten van Ryanair op AOC. In een rapport van de directie van de vennootschap uit 2011 (69) wordt toegelicht dat de activiteiten in het luchtvaartwinterseizoen 2010-2011 (toen er slechts één bestemming — Londen — werd aangeboden), alleen dankzij de ondersteuning van regionale ondernemingen mogelijk waren. |
| --- | --- |

(105)

Duitsland licht toe dat de marketingvergoedingen in het kader van de tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair gesloten overeenkomst van 21 september 2010 door particuliere ondernemingen zijn betaald, nadat deze hadden ingestemd met het behoud van de luchtvaartactiviteiten van Ryanair op AOC. In een rapport van de directie van de vennootschap uit 2011 (69) wordt toegelicht dat de activiteiten in het luchtvaartwinterseizoen 2010-2011 (toen er slechts één bestemming — Londen — werd aangeboden), alleen dankzij de ondersteuning van regionale ondernemingen mogelijk waren.

69

| (106) | Duitsland geeft aan dat Ryanair op haar website adverteerde voor AOC en de regio. Deze website is na die van Google de meest bezochte Europese website en de advertentietarieven zijn navenant. Een AdWord kost bij Google tussen de 0,05 EUR en 2,00 EUR per klik. Volgens de berekeningen van Duitsland genereren de 100 000 tot 150 000 Ryanair-passagiers die jaarlijks via AOC vliegen op grond van een AdWord-tarief van 1,00 EUR per klik op jaarbasis advertentiekosten van 100 000 tot 150 000 EUR, waarbij van één klik per passagier wordt uitgegaan. Aangezien passagiers gewoonlijk niet één keer, maar meerdere keren klikken en aangezien er passagiers zijn die klikken zonder daadwerkelijk te boeken, komt Duitsland tot de conclusie dat in de tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair gesloten marketingovereenkomst een adequaat tarief is overeengekomen die Ryanair geen voordeel verschaft. |
| --- | --- |

(106)

Duitsland geeft aan dat Ryanair op haar website adverteerde voor AOC en de regio. Deze website is na die van Google de meest bezochte Europese website en de advertentietarieven zijn navenant. Een AdWord kost bij Google tussen de 0,05 EUR en 2,00 EUR per klik. Volgens de berekeningen van Duitsland genereren de 100 000 tot 150 000 Ryanair-passagiers die jaarlijks via AOC vliegen op grond van een AdWord-tarief van 1,00 EUR per klik op jaarbasis advertentiekosten van 100 000 tot 150 000 EUR, waarbij van één klik per passagier wordt uitgegaan. Aangezien passagiers gewoonlijk niet één keer, maar meerdere keren klikken en aangezien er passagiers zijn die klikken zonder daadwerkelijk te boeken, komt Duitsland tot de conclusie dat in de tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair gesloten marketingovereenkomst een adequaat tarief is overeengekomen die Ryanair geen voordeel verschaft.

| (107) | Volgens Duitsland heeft Ryanair de in tabel 15 samengevatte maatregel gefinancierd.

  Tabel 15


  Door AOC aan Ryanair betaalde marketingvergoedingen








  Periode | Bedragen | Doel |
| --- | --- | --- | --- |
| 2003 | 50 000 -150 000 [...]* EUR | Gedrukte advertenties in de Leipziger Volkszeitung |
| 2004 | 25 000 -125 000 [...]* EUR | Gedrukte advertenties in de Leipziger Volkszeitung |
| Mei 2007-maart 2008 | 75 000 -175 000 [...]* EUR | Krantenadvertenties, direct mailing en andere promotiecampagnes |
| Mei 2008-maart 2009 | 50 000 -150 000 [...]* EUR | Krantenadvertenties, direct mailing en andere promotiecampagnes |
| Totaal (2003-maart 2009) | 225 000 -325 000 [...]* EUR | |

(107)

Volgens Duitsland heeft Ryanair de in tabel 15 samengevatte maatregel gefinancierd.

Tabel 15

Tabel 15

Door AOC aan Ryanair betaalde marketingvergoedingen

Door AOC aan Ryanair betaalde marketingvergoedingen

Periode

Bedragen

Doel

2003

50 000 -150 000 [...]* EUR

Gedrukte advertenties in de Leipziger Volkszeitung

Leipziger Volkszeitung

2004

25 000 -125 000 [...]* EUR

Gedrukte advertenties in de Leipziger Volkszeitung

Leipziger Volkszeitung

Mei 2007-maart 2008

75 000 -175 000 [...]* EUR

Krantenadvertenties, direct mailing en andere promotiecampagnes

Mei 2008-maart 2009

50 000 -150 000 [...]* EUR

Krantenadvertenties, direct mailing en andere promotiecampagnes

Totaal (2003-maart 2009)

Totaal (2003-maart 2009)

225 000 -325 000 [...]* EUR

225 000 -325 000 [...]* EUR

| (108) | Duitsland stelt dat Ryanair door de succesvergoeding geen voordeel is verschaft omdat zij een marktconforme vergoeding voor de door Ryanair ondernomen marketingacties vormde. Volgens Duitsland waren de marketingacties doeltreffend, aangezien het aantal passagiers toenam van 25 000 in 2002 tot 140 000 in 2009, hetgeen weer tot een verhoging van de totale inkomsten van 316 000 EUR tot 1,12 miljoen EUR leidde. De inkomsten uit luchthavengelden stegen van 132 000 EUR tot 530 000 EUR, terwijl de inkomsten uit parkeergelden van nul tot 263 000 EUR toenamen. |
| --- | --- |

(108)

Duitsland stelt dat Ryanair door de succesvergoeding geen voordeel is verschaft omdat zij een marktconforme vergoeding voor de door Ryanair ondernomen marketingacties vormde. Volgens Duitsland waren de marketingacties doeltreffend, aangezien het aantal passagiers toenam van 25 000 in 2002 tot 140 000 in 2009, hetgeen weer tot een verhoging van de totale inkomsten van 316 000 EUR tot 1,12 miljoen EUR leidde. De inkomsten uit luchthavengelden stegen van 132 000 EUR tot 530 000 EUR, terwijl de inkomsten uit parkeergelden van nul tot 263 000 EUR toenamen.

| (109) | Duitsland voert aan dat de betalingen die in het kader van de overeenkomsten inzake marketingdiensten zijn gedaan, om de volgende redenen niet als staatssteun dienen te worden aangemerkt:






  a) | Duitsland benadrukt dat het bevoegde ministerie, anders dan de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure (70) stelt, bij het aangaan van de overeenkomsten alleen inspraak had voor zover het om infrastructurele maatregelen ging. Uit artikel 43 LuftVZO (71) blijkt volgens Duitsland niet dat toestemming van het ministerie noodzakelijk was. |
| --- | --- | --- |

(109)

Duitsland voert aan dat de betalingen die in het kader van de overeenkomsten inzake marketingdiensten zijn gedaan, om de volgende redenen niet als staatssteun dienen te worden aangemerkt:

a)

Duitsland benadrukt dat het bevoegde ministerie, anders dan de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure (70) stelt, bij het aangaan van de overeenkomsten alleen inspraak had voor zover het om infrastructurele maatregelen ging. Uit artikel 43 LuftVZO (71) blijkt volgens Duitsland niet dat toestemming van het ministerie noodzakelijk was.

70

71

| b) | Uit de steun van de lokale kamer van koophandel (Handelskammer) voor AOC (72), blijkt alleen dat de particuliere sector voorstander van de door Ryanair aangeboden vliegverbindingen was. |
| --- | --- |

b)

Uit de steun van de lokale kamer van koophandel (Handelskammer) voor AOC (72), blijkt alleen dat de particuliere sector voorstander van de door Ryanair aangeboden vliegverbindingen was.

72

| c) | Duitsland licht toe dat de door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH aan Ryanair betaalde marketingvergoedingen geen aanloopsteun vormen in de zin van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005, maar op gewone commerciële contractuele afspraken berusten die niet als staatssteun aangemerkt kunnen worden. |
| --- | --- |

c)

Duitsland licht toe dat de door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH aan Ryanair betaalde marketingvergoedingen geen aanloopsteun vormen in de zin van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005, maar op gewone commerciële contractuele afspraken berusten die niet als staatssteun aangemerkt kunnen worden.

6.   OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

6.1.   OPMERKINGEN VAN RYANAIR

Toerekenbaarheid aan de staat

Toerekenbaarheid aan de staat

| (110) | Ryanair stelt dat de aan luchthavens verleende staatssteun niet aan Ryanair dient te worden toegerekend. Een vermoeden van het doorgeven van staatssteun door luchthavens aan luchtvaartmaatschappijen is volgens haar in strijd met de Uniewetgeving. Door dit vermoeden worden openbare luchthavens gediscrimineerd, hoewel de mededingingsregels zonder onderscheid van toepassing behoren te zijn op openbare en particuliere ondernemingen. Ryanair voert aan dat de door de Commissie aangedragen bewijzen voor de toerekenbaarheid aan de staat niet volstaan. Uit de aangevoerde feiten blijkt wellicht dat de autoriteiten belangstelling hadden voor de zakelijke betrekkingen en de toekomst van de luchthaven, maar zij vormen geen bewijs voor de betrokkenheid van een overheidsinstantie bij de onderhandelingen over en het aangaan van overeenkomsten tussen de luchthaven en Ryanair. Het feit dat ministeries van de vrijstaat Thüringen tegen de overeenkomsten met Ryanair waren, wijst er hoe dan ook op dat de Commissie de toerekenbaarheid van de overeenkomsten met Ryanair aan de staat grondig en gefundeerd zou moeten toetsen. |
| --- | --- |

(110)

Ryanair stelt dat de aan luchthavens verleende staatssteun niet aan Ryanair dient te worden toegerekend. Een vermoeden van het doorgeven van staatssteun door luchthavens aan luchtvaartmaatschappijen is volgens haar in strijd met de Uniewetgeving. Door dit vermoeden worden openbare luchthavens gediscrimineerd, hoewel de mededingingsregels zonder onderscheid van toepassing behoren te zijn op openbare en particuliere ondernemingen. Ryanair voert aan dat de door de Commissie aangedragen bewijzen voor de toerekenbaarheid aan de staat niet volstaan. Uit de aangevoerde feiten blijkt wellicht dat de autoriteiten belangstelling hadden voor de zakelijke betrekkingen en de toekomst van de luchthaven, maar zij vormen geen bewijs voor de betrokkenheid van een overheidsinstantie bij de onderhandelingen over en het aangaan van overeenkomsten tussen de luchthaven en Ryanair. Het feit dat ministeries van de vrijstaat Thüringen tegen de overeenkomsten met Ryanair waren, wijst er hoe dan ook op dat de Commissie de toerekenbaarheid van de overeenkomsten met Ryanair aan de staat grondig en gefundeerd zou moeten toetsen.

| (111) | Ryanair betoogt dat het niet om de vraag gaat of de staat de overheidsmiddelen voor andere doeleinden had moeten gebruiken, maar alleen om de vraag of de staat aan een luchthaven een voordeel heeft verschaft dat deze anders niet had verkregen. Ryanair is met openbare luchthavens slechts de voorwaarden overeengekomen die de luchtvaartmaatschappij ook bij vergelijkbare particuliere luchthavens had kunnen bedingen. |
| --- | --- |

(111)

Ryanair betoogt dat het niet om de vraag gaat of de staat de overheidsmiddelen voor andere doeleinden had moeten gebruiken, maar alleen om de vraag of de staat aan een luchthaven een voordeel heeft verschaft dat deze anders niet had verkregen. Ryanair is met openbare luchthavens slechts de voorwaarden overeengekomen die de luchtvaartmaatschappij ook bij vergelijkbare particuliere luchthavens had kunnen bedingen.

Toepassing van het beginsel van de investeerder handelend in een markteconomie

Toepassing van het beginsel van de investeerder handelend in een markteconomie

| (112) | Ryanair betoogt dat zij geen indirecte begunstigde van staatssteun is. Voor zover de voorwaarden van de zakelijke betrekkingen tussen Ryanair en een luchthaven volgens het beginsel van de investeerder in een markteconomie gerechtvaardigd zijn, kunnen eventuele terugbetalingsverplichtingen geen betrekking hebben op Ryanair. Ryanair stelt dat het beginsel van de investeerder in een markteconomie hoe dan ook moet worden toegepast als het vermoeden bestaat dat Ryanair staatssteun heeft verkregen van een luchthaven die staatseigendom is. Volgens de luchtvaartmaatschappij is het namelijk noch economisch noch juridisch gerechtvaardigd om het beginsel van de investeerder in een markteconomie niet toe te passen op openbare luchthavens. De Commissie heeft volgens haar het beginsel van de investeerder in een markteconomie immers ook toegepast op overeenkomsten betreffende de financiering van grote openbare infrastructuurprojecten ten behoeve van andere vervoerswijzen, zoals openbare zeehavens. Door overeenkomsten te sluiten, vervult de luchthaven een economische functie. Daarnaast concurreren particuliere en openbare luchthavens met elkaar op de markten. Bovendien kunnen overeenkomsten tussen luchtvaartmaatschappijen en luchthavens voor die luchthavens winstgevend zijn. |
| --- | --- |

(112)

Ryanair betoogt dat zij geen indirecte begunstigde van staatssteun is. Voor zover de voorwaarden van de zakelijke betrekkingen tussen Ryanair en een luchthaven volgens het beginsel van de investeerder in een markteconomie gerechtvaardigd zijn, kunnen eventuele terugbetalingsverplichtingen geen betrekking hebben op Ryanair. Ryanair stelt dat het beginsel van de investeerder in een markteconomie hoe dan ook moet worden toegepast als het vermoeden bestaat dat Ryanair staatssteun heeft verkregen van een luchthaven die staatseigendom is. Volgens de luchtvaartmaatschappij is het namelijk noch economisch noch juridisch gerechtvaardigd om het beginsel van de investeerder in een markteconomie niet toe te passen op openbare luchthavens. De Commissie heeft volgens haar het beginsel van de investeerder in een markteconomie immers ook toegepast op overeenkomsten betreffende de financiering van grote openbare infrastructuurprojecten ten behoeve van andere vervoerswijzen, zoals openbare zeehavens. Door overeenkomsten te sluiten, vervult de luchthaven een economische functie. Daarnaast concurreren particuliere en openbare luchthavens met elkaar op de markten. Bovendien kunnen overeenkomsten tussen luchtvaartmaatschappijen en luchthavens voor die luchthavens winstgevend zijn.

| (113) | Ryanair is van mening dat contante kapitaalstortingen ten behoeve van investeringen met het oog op de uitoefening van overheidstaken bij de rendementsbeoordeling buiten beschouwing moeten worden gelaten. Bovendien moeten de incrementele kosten en niet de gestrande kosten als basis voor de beoordeling worden gebruikt. Tot slot moet de beoordeling aan de hand van de benchmark van een typische, goed beheerde luchthaven worden uitgevoerd. Ryanair voert aan dat wanneer een regionale luchthaven meent dat een overeenkomst aan een hogere rentabiliteit kan bijdragen, een transactie ook winstgevend kan zijn wanneer de prijsstelling bij ondertekening van de overeenkomst niet kostendekkend lijkt te zijn. Inefficiënte en onderbenutte luchthavens kunnen de verwachte rentabiliteit alleen bereiken door schaalbezuinigingen en externe netwerkeffecten. De hiervoor vereiste periode kan 25 tot 30 jaar bedragen. Prijsvechters zijn de aangewezen partners om op regionale luchthavens een aanzienlijke inkomstenstijging te genereren, waarvoor normaal gesproken geen nieuwe infrastructuur of andere investeringen noodzakelijk zijn. Ter ondersteuning van haar betoog verwijst Ryanair naar het besluit van de burgerluchtvaartautoriteiten van het Verenigd Koninkrijk van 27 mei 2011 waarin het aanbieden van luchthavendiensten aan prijsvechters tegen gereduceerde kosten als rechtmatig wordt aangemerkt. |
| --- | --- |

(113)

Ryanair is van mening dat contante kapitaalstortingen ten behoeve van investeringen met het oog op de uitoefening van overheidstaken bij de rendementsbeoordeling buiten beschouwing moeten worden gelaten. Bovendien moeten de incrementele kosten en niet de gestrande kosten als basis voor de beoordeling worden gebruikt. Tot slot moet de beoordeling aan de hand van de benchmark van een typische, goed beheerde luchthaven worden uitgevoerd. Ryanair voert aan dat wanneer een regionale luchthaven meent dat een overeenkomst aan een hogere rentabiliteit kan bijdragen, een transactie ook winstgevend kan zijn wanneer de prijsstelling bij ondertekening van de overeenkomst niet kostendekkend lijkt te zijn. Inefficiënte en onderbenutte luchthavens kunnen de verwachte rentabiliteit alleen bereiken door schaalbezuinigingen en externe netwerkeffecten. De hiervoor vereiste periode kan 25 tot 30 jaar bedragen. Prijsvechters zijn de aangewezen partners om op regionale luchthavens een aanzienlijke inkomstenstijging te genereren, waarvoor normaal gesproken geen nieuwe infrastructuur of andere investeringen noodzakelijk zijn. Ter ondersteuning van haar betoog verwijst Ryanair naar het besluit van de burgerluchtvaartautoriteiten van het Verenigd Koninkrijk van 27 mei 2011 waarin het aanbieden van luchthavendiensten aan prijsvechters tegen gereduceerde kosten als rechtmatig wordt aangemerkt.

| (114) | Ryanair stelt verder dat de gestrande kosten bij de toepassing van het beginsel van de investeerder in een markteconomie zowel in de vergelijkende analyse als in de kostenanalyse buiten beschouwing moeten blijven. Ryanair voert aan dat een sinds 1992 als exploitant van AOC optredende particuliere investeerder met zowel de infrastructuurkosten als de vaste bedrijfskosten van de luchthaven als gestrande kosten rekening zou moeten houden. Op grond van het gebrek aan economische aantrekkelijkheid en het beperkte marktaandeel van AOC is de kans realistisch gezien klein dat dergelijke kosten kunnen worden terugverdiend. In dergelijke omstandigheden is een alternatief scenario dat de eigenaar/eigenaren van de luchthaven betere of ten minste minder belastende vooruitzichten biedt dan een nulscenario (waarbij niets wordt ondernomen of de luchthaven mogelijk tegen hoge kosten wordt gesloten), volledig in overeenstemming met het beginsel van de investeerder in een markteconomie. |
| --- | --- |

(114)

Ryanair stelt verder dat de gestrande kosten bij de toepassing van het beginsel van de investeerder in een markteconomie zowel in de vergelijkende analyse als in de kostenanalyse buiten beschouwing moeten blijven. Ryanair voert aan dat een sinds 1992 als exploitant van AOC optredende particuliere investeerder met zowel de infrastructuurkosten als de vaste bedrijfskosten van de luchthaven als gestrande kosten rekening zou moeten houden. Op grond van het gebrek aan economische aantrekkelijkheid en het beperkte marktaandeel van AOC is de kans realistisch gezien klein dat dergelijke kosten kunnen worden terugverdiend. In dergelijke omstandigheden is een alternatief scenario dat de eigenaar/eigenaren van de luchthaven betere of ten minste minder belastende vooruitzichten biedt dan een nulscenario (waarbij niets wordt ondernomen of de luchthaven mogelijk tegen hoge kosten wordt gesloten), volledig in overeenstemming met het beginsel van de investeerder in een markteconomie.

| (115) | Ryanair benadrukt daarnaast dat er weliswaar een onderscheid moet worden gemaakt tussen de specifieke, met Ryanair verband houdende kosten en de kosten voor de luchthaven, maar dat die kosten over het geheel genomen wel eens lager zouden kunnen zijn dan de positieve externe netwerkeffecten die door de activiteiten van Ryanair op de luchthaven zijn gegenereerd. |
| --- | --- |

(115)

Ryanair benadrukt daarnaast dat er weliswaar een onderscheid moet worden gemaakt tussen de specifieke, met Ryanair verband houdende kosten en de kosten voor de luchthaven, maar dat die kosten over het geheel genomen wel eens lager zouden kunnen zijn dan de positieve externe netwerkeffecten die door de activiteiten van Ryanair op de luchthaven zijn gegenereerd.

Studies van een namens Ryanair optredende consultant

Studies van een namens Ryanair optredende consultant

| (116) | Ryanair geeft aan dat de met AOC gesloten overeenkomst over luchthavengelden voldoet aan het beginsel van een investeerder in een markteconomie. Ter onderbouwing van dit standpunt heeft Ryanair de Commissie twee rapporten ter beschikking gesteld die door een consultancybedrijf zijn opgesteld. In deze studies wordt de betrokken overeenkomst vergeleken met andere overeenkomsten inzake luchthavengelden die door Ryanair zijn gesloten met luchthavens die ofwel grotendeels in particulier bezit zijn en met particuliere middelen worden gefinancierd, dan wel als investeerder in een markteconomie handelen in een situatie die vergelijkbaar is met die van AOC. |
| --- | --- |

(116)

Ryanair geeft aan dat de met AOC gesloten overeenkomst over luchthavengelden voldoet aan het beginsel van een investeerder in een markteconomie. Ter onderbouwing van dit standpunt heeft Ryanair de Commissie twee rapporten ter beschikking gesteld die door een consultancybedrijf zijn opgesteld. In deze studies wordt de betrokken overeenkomst vergeleken met andere overeenkomsten inzake luchthavengelden die door Ryanair zijn gesloten met luchthavens die ofwel grotendeels in particulier bezit zijn en met particuliere middelen worden gefinancierd, dan wel als investeerder in een markteconomie handelen in een situatie die vergelijkbaar is met die van AOC.

| (117) | Ryanair licht de methode die in de rapporten voor een vergelijking van de luchthavens is toegepast als volgt toe: bij het onderzoek zijn alleen andere overeenkomsten van Ryanair gebruikt, omdat het bedrijfsmodel van Ryanair afwijkt van dat van de meeste andere luchtvaartmaatschappijen omdat de maatschappij geen gebruik maakt van vliegtuigslurven, passagiersbussen of lounges, geen aansluitende vluchten aanbiedt, turn-around-tijden van 20 minuten toepast en grotendeels alleen handbagage toestaat. Bovendien is in de studies alleen gekeken naar luchthavens die volgens het beginsel van een investeerder in een markteconomie worden geëxploiteerd. Luchthavens die mogelijk aanzienlijke steun in de vorm van staatssteun hebben ontvangen, zijn in de studies buiten beschouwing gelaten. Ongeveer 15 luchthavens die tot het netwerk van Ryanair behoren, voldeden aan deze criteria en werden bij de studies in aanmerking genomen. |
| --- | --- |

(117)

Ryanair licht de methode die in de rapporten voor een vergelijking van de luchthavens is toegepast als volgt toe: bij het onderzoek zijn alleen andere overeenkomsten van Ryanair gebruikt, omdat het bedrijfsmodel van Ryanair afwijkt van dat van de meeste andere luchtvaartmaatschappijen omdat de maatschappij geen gebruik maakt van vliegtuigslurven, passagiersbussen of lounges, geen aansluitende vluchten aanbiedt, turn-around-tijden van 20 minuten toepast en grotendeels alleen handbagage toestaat. Bovendien is in de studies alleen gekeken naar luchthavens die volgens het beginsel van een investeerder in een markteconomie worden geëxploiteerd. Luchthavens die mogelijk aanzienlijke steun in de vorm van staatssteun hebben ontvangen, zijn in de studies buiten beschouwing gelaten. Ongeveer 15 luchthavens die tot het netwerk van Ryanair behoren, voldeden aan deze criteria en werden bij de studies in aanmerking genomen.

| (118) | In het eerste rapport werd [...]* als meest geschikte referentieluchthaven beschouwd. In het rapport wordt hierover het volgende opgemerkt: „Ideally, the comparator airport that is selected for the purposes of the analysis would be of a similar size to Altenburg Airport. Although it has not been possible to find a comparator airport that is very similar to Altenburg Airport across all relevant dimensions, [...]* Airport is sufficiently similar for the purposes of the analysis presented here”. [De voor analysedoeleinden geselecteerde referentieluchthaven dient idealiter van vergelijkbare grootte te zijn als de luchthaven Altenburg. Er is weliswaar geen referentieluchthaven gevonden die in alle relevante opzichten sterke overeenkomsten met de luchthaven Altenburg vertoont, maar de luchthaven [...]* komt voor de doeleinden van de onderhavige analyse voldoende met de luchthaven Altenburg overeen.] In het tweede rapport wordt de groep referentieluchthavens uitgebreid met de luchthavens [...]* en de luchthavengelden die op deze luchthavens tussen 2003-2004 en 2010-2011 zijn betaald, worden zowel per passagier als per afgehandeld toestel met elkaar vergeleken. |
| --- | --- |

(118)

In het eerste rapport werd [...]* als meest geschikte referentieluchthaven beschouwd. In het rapport wordt hierover het volgende opgemerkt: „Ideally, the comparator airport that is selected for the purposes of the analysis would be of a similar size to Altenburg Airport. Although it has not been possible to find a comparator airport that is very similar to Altenburg Airport across all relevant dimensions, [...]* Airport is sufficiently similar for the purposes of the analysis presented here”. [De voor analysedoeleinden geselecteerde referentieluchthaven dient idealiter van vergelijkbare grootte te zijn als de luchthaven Altenburg. Er is weliswaar geen referentieluchthaven gevonden die in alle relevante opzichten sterke overeenkomsten met de luchthaven Altenburg vertoont, maar de luchthaven [...]* komt voor de doeleinden van de onderhavige analyse voldoende met de luchthaven Altenburg overeen.] In het tweede rapport wordt de groep referentieluchthavens uitgebreid met de luchthavens [...]* en de luchthavengelden die op deze luchthavens tussen 2003-2004 en 2010-2011 zijn betaald, worden zowel per passagier als per afgehandeld toestel met elkaar vergeleken.

| (119) | De rapporten komen tot de conclusie dat het totale bedrag aan vergoedingen dat door Ryanair aan AOC is betaald gemiddeld hoger dan of gelijk is aan het bedrag aan vergoedingen dat door de luchtvaartmaatschappij in de onderzochte periode aan de referentieluchthavens is betaald. Hieruit kan worden geconcludeerd dat de vergoedingen die door Ryanair in het kader van de verschillende overeenkomsten aan AOC zijn betaald, qua omvang overeenkomen met de vergoedingen die in een markteconomie handelende investeerder die eigenaar is van een luchthaven, in vergelijkbare omstandigheden van Ryanair zou verlangen. |
| --- | --- |

(119)

De rapporten komen tot de conclusie dat het totale bedrag aan vergoedingen dat door Ryanair aan AOC is betaald gemiddeld hoger dan of gelijk is aan het bedrag aan vergoedingen dat door de luchtvaartmaatschappij in de onderzochte periode aan de referentieluchthavens is betaald. Hieruit kan worden geconcludeerd dat de vergoedingen die door Ryanair in het kader van de verschillende overeenkomsten aan AOC zijn betaald, qua omvang overeenkomen met de vergoedingen die in een markteconomie handelende investeerder die eigenaar is van een luchthaven, in vergelijkbare omstandigheden van Ryanair zou verlangen.

| (120) | Ryanair voert aan dat de beoordeling van de luchthavengelden eerder op basis van de marginale kosten dient plaats te vinden dan aan de hand van de gemiddelde variabele kosten of de gemiddelde totale kosten. |
| --- | --- |

(120)

Ryanair voert aan dat de beoordeling van de luchthavengelden eerder op basis van de marginale kosten dient plaats te vinden dan aan de hand van de gemiddelde variabele kosten of de gemiddelde totale kosten.

| (121) | Ryanair benadrukt dat de door AOC met Ryanair en met AMS gesloten overeenkomsten apart moeten worden beoordeeld en dat de beide ondernemingen niet kunnen worden beschouwd als één begunstigde van de vermeende staatssteun. Het betreft immers aparte en geheel onafhankelijk van elkaar gesloten overeenkomsten die betrekking hadden op verschillende diensten en niet zodanig onderling vervlochten zijn dat zij met recht kunnen worden beschouwd als één enkele bron van vermeende staatssteun. Het aangaan van een marketingovereenkomst met AMS was geen voorwaarde voor de exploitatie van vliegverbindingen van en naar AOC door Ryanair. Tal van luchthavens verzorgen zelf hun marketingactiviteiten en daarom zouden veel luchthavens waarvan Ryanair gebruikmaakt geen overeenkomsten met AMS sluiten. Ryanair benadrukt dat de inkoop van marketingdiensten tegen markttarief moet worden onderscheiden van de daarmee samenhangende contractuele afspraken tussen een luchthaven en de luchtvaartmaatschappij. |
| --- | --- |

(121)

Ryanair benadrukt dat de door AOC met Ryanair en met AMS gesloten overeenkomsten apart moeten worden beoordeeld en dat de beide ondernemingen niet kunnen worden beschouwd als één begunstigde van de vermeende staatssteun. Het betreft immers aparte en geheel onafhankelijk van elkaar gesloten overeenkomsten die betrekking hadden op verschillende diensten en niet zodanig onderling vervlochten zijn dat zij met recht kunnen worden beschouwd als één enkele bron van vermeende staatssteun. Het aangaan van een marketingovereenkomst met AMS was geen voorwaarde voor de exploitatie van vliegverbindingen van en naar AOC door Ryanair. Tal van luchthavens verzorgen zelf hun marketingactiviteiten en daarom zouden veel luchthavens waarvan Ryanair gebruikmaakt geen overeenkomsten met AMS sluiten. Ryanair benadrukt dat de inkoop van marketingdiensten tegen markttarief moet worden onderscheiden van de daarmee samenhangende contractuele afspraken tussen een luchthaven en de luchtvaartmaatschappij.

| (122) | Ryanair wijst er voorts op dat er geen reden is om aan te nemen dat een luchtvaartmaatschappij die zich tot een vergelijkbaar aantal passagiers en/of grondafhandelingen van vliegtuigen had verbonden, niet ook soortgelijke „kortingen” op de luchthavengelden had kunnen bedingen. Ook heeft de Commissie volgens Ryanair niet onderzocht of een luchtvaartmaatschappij die soortgelijke verbintenissen is aangegaan, van een vergelijkbare particuliere luchthaven niet dezelfde tarieven qua luchthavengelden had kunnen afspreken. |
| --- | --- |

(122)

Ryanair wijst er voorts op dat er geen reden is om aan te nemen dat een luchtvaartmaatschappij die zich tot een vergelijkbaar aantal passagiers en/of grondafhandelingen van vliegtuigen had verbonden, niet ook soortgelijke „kortingen” op de luchthavengelden had kunnen bedingen. Ook heeft de Commissie volgens Ryanair niet onderzocht of een luchtvaartmaatschappij die soortgelijke verbintenissen is aangegaan, van een vergelijkbare particuliere luchthaven niet dezelfde tarieven qua luchthavengelden had kunnen afspreken.

| (123) | Wat de waarde van de marketingactiviteiten betreft, voert Ryanair aan dat de advertentieruimte op de website van Ryanair beperkt is en dat de vraag daarnaar ook van de kant van andere ondernemingen dan luchthavenexploitanten groot is. Momenteel worden de pagina's van de website rond 4,5 miljard keer per jaar opgevraagd. Zelfs traditionele luchtvaartmaatschappijen zijn zich inmiddels bewust van de waarde van hun websites voor marketing- en reclamedoeleinden. Aan de andere kant kiezen tal van luchthavens er om economische redenen voor om gebruik te maken van advertentieruimte op ryanair.com of op de websites van andere luchtvaartmaatschappijen, om hun merk te positioneren. Luchthavens kunnen profiteren van de aanvullende en elkaar onderling versterkende effecten van deze grotere merkbekendheid. De luchthaven Altenburg is internationaal veel minder bekend dan de Aéroports de Paris of de luchthaven Heathrow en moet daarom investeren in reclame om zijn merkbekendheid te verhogen en meer passagiers aan te trekken. |
| --- | --- |

(123)

Wat de waarde van de marketingactiviteiten betreft, voert Ryanair aan dat de advertentieruimte op de website van Ryanair beperkt is en dat de vraag daarnaar ook van de kant van andere ondernemingen dan luchthavenexploitanten groot is. Momenteel worden de pagina's van de website rond 4,5 miljard keer per jaar opgevraagd. Zelfs traditionele luchtvaartmaatschappijen zijn zich inmiddels bewust van de waarde van hun websites voor marketing- en reclamedoeleinden. Aan de andere kant kiezen tal van luchthavens er om economische redenen voor om gebruik te maken van advertentieruimte op ryanair.com of op de websites van andere luchtvaartmaatschappijen, om hun merk te positioneren. Luchthavens kunnen profiteren van de aanvullende en elkaar onderling versterkende effecten van deze grotere merkbekendheid. De luchthaven Altenburg is internationaal veel minder bekend dan de Aéroports de Paris of de luchthaven Heathrow en moet daarom investeren in reclame om zijn merkbekendheid te verhogen en meer passagiers aan te trekken.

| (124) | Ryanair heeft een door het consultancybedrijf verrichte analyse overgelegd waarin de door AMS voor onlinemarketingdiensten in rekening gebrachte tarieven worden vergeleken met die van andere reiswebsites. In de analyse worden de door AMS in haar eerste tarieflijst van 2005 aangegeven tarieven vergeleken met de referentietarieven van soortgelijke diensten die in dezelfde periode door reiswebsites zijn aangeboden. Bovendien zijn de door AMS in haar actuele tarieflijst (2013) aangegeven tarieven vergeleken met de tarieven die door reiswebsites voor soortgelijke diensten in rekening worden gebracht. De conclusie van de analyse luidt dat de door AMS voor reclame op ryanair.com berekende tarieven onder of rond het gemiddelde liggen van de tarieven in de tarieflijsten van websites in de referentiegroep. Deze conclusie bevestigt volgens Ryanair dat de tussen openbare luchthavens en AMS gesloten overeenkomsten voldoen aan het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie. |
| --- | --- |

(124)

Ryanair heeft een door het consultancybedrijf verrichte analyse overgelegd waarin de door AMS voor onlinemarketingdiensten in rekening gebrachte tarieven worden vergeleken met die van andere reiswebsites. In de analyse worden de door AMS in haar eerste tarieflijst van 2005 aangegeven tarieven vergeleken met de referentietarieven van soortgelijke diensten die in dezelfde periode door reiswebsites zijn aangeboden. Bovendien zijn de door AMS in haar actuele tarieflijst (2013) aangegeven tarieven vergeleken met de tarieven die door reiswebsites voor soortgelijke diensten in rekening worden gebracht. De conclusie van de analyse luidt dat de door AMS voor reclame op ryanair.com berekende tarieven onder of rond het gemiddelde liggen van de tarieven in de tarieflijsten van websites in de referentiegroep. Deze conclusie bevestigt volgens Ryanair dat de tussen openbare luchthavens en AMS gesloten overeenkomsten voldoen aan het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie.

| (125) | In de vorm van verschillende screenshots (om aan te geven dat de in het kader van de overeenkomsten met AMS verrichte diensten gecontroleerd werden), heeft Ryanair bovendien bewijzen voor de levering van die diensten overgelegd. Deze screenshots werden over het algemeen toegezonden aan luchthavens die een overeenkomst met AMS hadden gesloten, om de uitvoering van de ingekochte diensten op ryanair.com aan te tonen. Ryanair benadrukt de waarde van de door AMS aan de luchthavens geleverde diensten en is van mening dat het nut dat het aangaan van overeenkomsten met AMS voor de luchthavens oplevert, ook daadwerkelijk kan worden gekwantificeerd. |
| --- | --- |

(125)

In de vorm van verschillende screenshots (om aan te geven dat de in het kader van de overeenkomsten met AMS verrichte diensten gecontroleerd werden), heeft Ryanair bovendien bewijzen voor de levering van die diensten overgelegd. Deze screenshots werden over het algemeen toegezonden aan luchthavens die een overeenkomst met AMS hadden gesloten, om de uitvoering van de ingekochte diensten op ryanair.com aan te tonen. Ryanair benadrukt de waarde van de door AMS aan de luchthavens geleverde diensten en is van mening dat het nut dat het aangaan van overeenkomsten met AMS voor de luchthavens oplevert, ook daadwerkelijk kan worden gekwantificeerd.

| (126) | Ongeacht het standpunt van Ryanair dat de overeenkomsten met AMS en de overeenkomst inzake luchthavendiensten afzonderlijk moeten worden beoordeeld, heeft Ryanair een winstgevendheidsanalyse overgelegd die door het consultancybedrijf overeenkomstig het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie is uitgevoerd en zowel betrekking heeft op de tussen Ryanair en de luchthaven gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten als op de tussen AMS en de luchthaven gesloten overeenkomsten inzake marketingdiensten. Volgens Ryanair kan deze analyse de Commissie als leidraad dienen bij haar aanpak van een gezamenlijke beoordeling van de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de overeenkomsten met AMS, aangezien de analyse overwegingen bevat over de vraag of AMS kan worden betrokken bij een gezamenlijke winstgevendheidsanalyse van de overeenkomsten met AMS en de overeenkomst inzake luchthavendiensten. |
| --- | --- |

(126)

Ongeacht het standpunt van Ryanair dat de overeenkomsten met AMS en de overeenkomst inzake luchthavendiensten afzonderlijk moeten worden beoordeeld, heeft Ryanair een winstgevendheidsanalyse overgelegd die door het consultancybedrijf overeenkomstig het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie is uitgevoerd en zowel betrekking heeft op de tussen Ryanair en de luchthaven gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten als op de tussen AMS en de luchthaven gesloten overeenkomsten inzake marketingdiensten. Volgens Ryanair kan deze analyse de Commissie als leidraad dienen bij haar aanpak van een gezamenlijke beoordeling van de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de overeenkomsten met AMS, aangezien de analyse overwegingen bevat over de vraag of AMS kan worden betrokken bij een gezamenlijke winstgevendheidsanalyse van de overeenkomsten met AMS en de overeenkomst inzake luchthavendiensten.

| (127) | Het consultancybedrijf komt tot de conclusie dat de kasstroommethode een geschikte aanpak is om bij de gezamenlijke winstgevendheidsbeoordeling van de overeenkomsten met AMS en de overeenkomst inzake luchthavendiensten rekening te houden met de toegevoegde waarde van AMS. Met deze aanpak zouden zowel de gecumuleerde incrementele winsten die de luchthaven op grond van het aangaan van de overeenkomst inzake luchthavendiensten heeft verkregen, als het nut van de in het kader van de overeenkomsten met AMS gemaakte reclame kunnen worden gemeten. Op deze manier kunnen ook de uitgaven van de luchthaven voor de diensten van AMS in het kader van de analyse van de verdisconteerde kasstroom en de rentabiliteit als incrementele bedrijfskosten worden behandeld. Bij deze aanpak wordt volgens Ryanair bovendien rekening gehouden met het nut van de op grond van de overeenkomsten met AMS en de overeenkomst inzake luchthavendiensten verrichte marketingactiviteiten, gedurende de looptijd én daarna, aangezien marketingactiviteiten aan een verhoging van de merkwaarde bijdragen en waarschijnlijk ook in de toekomst zakelijke kansen en winsten opleveren. |
| --- | --- |

(127)

Het consultancybedrijf komt tot de conclusie dat de kasstroommethode een geschikte aanpak is om bij de gezamenlijke winstgevendheidsbeoordeling van de overeenkomsten met AMS en de overeenkomst inzake luchthavendiensten rekening te houden met de toegevoegde waarde van AMS. Met deze aanpak zouden zowel de gecumuleerde incrementele winsten die de luchthaven op grond van het aangaan van de overeenkomst inzake luchthavendiensten heeft verkregen, als het nut van de in het kader van de overeenkomsten met AMS gemaakte reclame kunnen worden gemeten. Op deze manier kunnen ook de uitgaven van de luchthaven voor de diensten van AMS in het kader van de analyse van de verdisconteerde kasstroom en de rentabiliteit als incrementele bedrijfskosten worden behandeld. Bij deze aanpak wordt volgens Ryanair bovendien rekening gehouden met het nut van de op grond van de overeenkomsten met AMS en de overeenkomst inzake luchthavendiensten verrichte marketingactiviteiten, gedurende de looptijd én daarna, aangezien marketingactiviteiten aan een verhoging van de merkwaarde bijdragen en waarschijnlijk ook in de toekomst zakelijke kansen en winsten opleveren.

| (128) | In het bijzonder moet volgens Ryanair uit deze studie worden geconcludeerd dat de Commissie — voor zover zij bij haar voornemen blijft om de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de overeenkomsten met AMS gezamenlijk te beoordelen — de door het consultancybedrijf uiteengezette beginselen op de onderhavige steunzaak dient toe te passen zodat de op het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie berustende winstgevendheidsanalyse correct wordt toegepast bij de beoordeling van zowel de overeenkomst inzake luchthavengelden als de overeenkomsten met AMS. |
| --- | --- |

(128)

In het bijzonder moet volgens Ryanair uit deze studie worden geconcludeerd dat de Commissie — voor zover zij bij haar voornemen blijft om de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de overeenkomsten met AMS gezamenlijk te beoordelen — de door het consultancybedrijf uiteengezette beginselen op de onderhavige steunzaak dient toe te passen zodat de op het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie berustende winstgevendheidsanalyse correct wordt toegepast bij de beoordeling van zowel de overeenkomst inzake luchthavengelden als de overeenkomsten met AMS.

| (129) | Ryanair heeft daarnaast een aantal door het consultancybedrijf opgestelde bijlagen en een door professor Damien P. McLoughlin uitgevoerde analyse ingediend. |
| --- | --- |

(129)

Ryanair heeft daarnaast een aantal door het consultancybedrijf opgestelde bijlagen en een door professor Damien P. McLoughlin uitgevoerde analyse ingediend.

Bepaling van marktconforme referentieniveaus bij de analyse van referentieniveaus voor toetsing
   (73)
  aan het criterium van een marktdeelnemer in een markteconomie
   (74)

Bepaling van marktconforme referentieniveaus bij de analyse van referentieniveaus voor toetsing

73

aan het criterium van een marktdeelnemer in een markteconomie

74

| (130) | Het consultancybedrijf acht de benadering van de Commissie onjuist om alleen luchthavens die in dezelfde regio als de te beoordelen luchthaven gelegen zijn, als referentieluchthavens in aanmerking te nemen. Het consultancybedrijf voert aan dat de van referentieluchthavens verkregen marktconforme referentietarieven niet zijn „vervalst” door staatssteun die aan naburige luchthavens is verleend. Volgens de consultant is een betrouwbare bepaling van een marktconform referentieniveau voor de toetsing aan het criterium van een marktdeelnemer in een markteconomie wel mogelijk, aangezien:






  a) | analyses van de referentieniveaus in vele gevallen ook buiten de sfeer van staatssteun worden toegepast bij de toetsing aan het criterium van een marktdeelnemer in een markteconomie; |
| --- | --- | --- |

(130)

Het consultancybedrijf acht de benadering van de Commissie onjuist om alleen luchthavens die in dezelfde regio als de te beoordelen luchthaven gelegen zijn, als referentieluchthavens in aanmerking te nemen. Het consultancybedrijf voert aan dat de van referentieluchthavens verkregen marktconforme referentietarieven niet zijn „vervalst” door staatssteun die aan naburige luchthavens is verleend. Volgens de consultant is een betrouwbare bepaling van een marktconform referentieniveau voor de toetsing aan het criterium van een marktdeelnemer in een markteconomie wel mogelijk, aangezien:

a)

analyses van de referentieniveaus in vele gevallen ook buiten de sfeer van staatssteun worden toegepast bij de toetsing aan het criterium van een marktdeelnemer in een markteconomie;

| b) | ondernemingen hun onderlinge prijsstellingsbeleid uitsluitend beïnvloeden voor zover hun producten elkaar kunnen vervangen of aanvullen; |
| --- | --- |

b)

ondernemingen hun onderlinge prijsstellingsbeleid uitsluitend beïnvloeden voor zover hun producten elkaar kunnen vervangen of aanvullen;

| c) | luchthavens in eenzelfde regio niet noodzakelijkerwijs met elkaar concurreren en de in de overgelegde rapporten in aanmerking genomen referentieluchthavens slechts in beperkte mate geconfronteerd worden met concurrentie door luchthavens in staatseigendom (minder dan een derde van de commerciële luchthavens in het verzorgingsgebied van de referentieluchthavens zijn volledig eigendom van de staat, terwijl in april 2013 naar geen van die luchthavens een onderzoek in verband met staatssteun werd uitgevoerd); |
| --- | --- |

c)

luchthavens in eenzelfde regio niet noodzakelijkerwijs met elkaar concurreren en de in de overgelegde rapporten in aanmerking genomen referentieluchthavens slechts in beperkte mate geconfronteerd worden met concurrentie door luchthavens in staatseigendom (minder dan een derde van de commerciële luchthavens in het verzorgingsgebied van de referentieluchthavens zijn volledig eigendom van de staat, terwijl in april 2013 naar geen van die luchthavens een onderzoek in verband met staatssteun werd uitgevoerd);

| d) | het feit dat referentieluchthavens geconfronteerd worden met concurrentie door luchthavens in staatseigendom in hetzelfde verzorgingsgebied, niet in de weg staat van de veronderstelling dat hun handelwijze voldoet aan het beginsel van een marktdeelnemer in een markteconomie (bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een grote particuliere deelneming of wanneer de luchthaven door een particuliere onderneming wordt beheerd); |
| --- | --- |

d)

het feit dat referentieluchthavens geconfronteerd worden met concurrentie door luchthavens in staatseigendom in hetzelfde verzorgingsgebied, niet in de weg staat van de veronderstelling dat hun handelwijze voldoet aan het beginsel van een marktdeelnemer in een markteconomie (bijvoorbeeld wanneer er sprake is van een grote particuliere deelneming of wanneer de luchthaven door een particuliere onderneming wordt beheerd);

| e) | luchthavens die door particuliere investeerders in een markteconomie worden geëxploiteerd, geen tarieven zullen hanteren die niet op zijn minst de incrementele kosten dekken. |
| --- | --- |

e)

luchthavens die door particuliere investeerders in een markteconomie worden geëxploiteerd, geen tarieven zullen hanteren die niet op zijn minst de incrementele kosten dekken.

Uitgangspunten van de winstgevendheidsanalyse voor beoordelingen op basis van het criterium van een marktdeelnemer in een markteconomie
   (75)

Uitgangspunten van de winstgevendheidsanalyse voor beoordelingen op basis van het criterium van een marktdeelnemer in een markteconomie

75

| (131) | Het consultancybedrijf voert aan dat de winstgevendheidsanalyse die in de aan de Commissie voorgelegde rapporten is uitgevoerd, is gebaseerd op de beginselen die door een rationeel handelende particuliere investeerder zouden worden gehanteerd. Volgens de consultant sluit deze winstgevendheidsanalyse aan bij de benadering die de Commissie in een aantal precedentzaken heeft gehanteerd. De winstgevendheidsanalyse berust op de volgende uitgangspunten:






  a) | de beoordeling vindt plaats op incrementele basis; |
| --- | --- | --- |

(131)

Het consultancybedrijf voert aan dat de winstgevendheidsanalyse die in de aan de Commissie voorgelegde rapporten is uitgevoerd, is gebaseerd op de beginselen die door een rationeel handelende particuliere investeerder zouden worden gehanteerd. Volgens de consultant sluit deze winstgevendheidsanalyse aan bij de benadering die de Commissie in een aantal precedentzaken heeft gehanteerd. De winstgevendheidsanalyse berust op de volgende uitgangspunten:

a)

de beoordeling vindt plaats op incrementele basis;

| b) | er hoeft niet per se sprake te zijn van een ex-ante-ondernemingsplan; |
| --- | --- |

b)

er hoeft niet per se sprake te zijn van een ex-ante-ondernemingsplan;

| c) | bij een niet druk bezochte luchthaven is een aanpak volgens het single-till-beginsel een adequate methode voor het vaststellen van de tarieven; |
| --- | --- |

c)

bij een niet druk bezochte luchthaven is een aanpak volgens het single-till-beginsel een adequate methode voor het vaststellen van de tarieven;

| d) | er dient alleen rekening te worden gehouden met de inkomsten die verband houden met de economische activiteit van de geëxploiteerde luchthaven; |
| --- | --- |

d)

er dient alleen rekening te worden gehouden met de inkomsten die verband houden met de economische activiteit van de geëxploiteerde luchthaven;

| e) | er moet rekening worden gehouden met de volledige looptijd van de betrokken overeenkomsten, met inbegrip van eventuele verlengingen; |
| --- | --- |

e)

er moet rekening worden gehouden met de volledige looptijd van de betrokken overeenkomsten, met inbegrip van eventuele verlengingen;

| f) | bij de beoordeling van de winstgevendheid van de overeenkomsten moeten toekomstige geldstromen worden verdisconteerd; |
| --- | --- |

f)

bij de beoordeling van de winstgevendheid van de overeenkomsten moeten toekomstige geldstromen worden verdisconteerd;

| g) | de incrementele winstgevendheid van de door de luchthaven met Ryanair gesloten overeenkomsten moet op basis van ramingen van de interne rentevoet of de netto contante waarde worden beoordeeld. |
| --- | --- |

g)

de incrementele winstgevendheid van de door de luchthaven met Ryanair gesloten overeenkomsten moet op basis van ramingen van de interne rentevoet of de netto contante waarde worden beoordeeld.

Analyse door professor Damien P. McLoughlin
   (76)
  — Brand building: why and how small brands should invest in marketing — [Merkpositionering: waarom en hoe kleine merken in marketing zouden moeten investeren]

Analyse door professor Damien P. McLoughlin

76

— Brand building: why and how small brands should invest in marketing — [Merkpositionering: waarom en hoe kleine merken in marketing zouden moeten investeren]

| (132) | Deze analyse heeft ten doel de economische logica te beschrijven die regionale luchthavens doet besluiten om bij AMS advertentieruimte op de website ryanair.com te kopen. De auteur stelt aan dat er tal van sterke, zeer bekende en populaire luchthavens zijn. Om hun activiteiten te kunnen uitbreiden, moeten zwakkere concurrenten het statische koopgedrag van de consumenten zien te doorbreken. Kleine regionale luchthavens moeten een mogelijkheid vinden om hun merk continu bij een zo groot mogelijk publiek onder de aandacht te brengen. Met de traditionele vormen van marketingcommunicatie zijn uitgaven gemoeid waarvoor die kleinere luchthavens geen budget hebben. |
| --- | --- |

(132)

Deze analyse heeft ten doel de economische logica te beschrijven die regionale luchthavens doet besluiten om bij AMS advertentieruimte op de website ryanair.com te kopen. De auteur stelt aan dat er tal van sterke, zeer bekende en populaire luchthavens zijn. Om hun activiteiten te kunnen uitbreiden, moeten zwakkere concurrenten het statische koopgedrag van de consumenten zien te doorbreken. Kleine regionale luchthavens moeten een mogelijkheid vinden om hun merk continu bij een zo groot mogelijk publiek onder de aandacht te brengen. Met de traditionele vormen van marketingcommunicatie zijn uitgaven gemoeid waarvoor die kleinere luchthavens geen budget hebben.

Opmerkingen betreffende de betalingen aan AMS

Opmerkingen betreffende de betalingen aan AMS

| (133) | Ryanair kan zich niet vinden in het oordeel van de Commissie dat de betalingen aan AMS kosten voor de luchthaven vormen, omdat deze interpretatie voorbijgaat aan de waarde van de door AMS ten behoeve van de luchthaven geleverde diensten. Ryanair is er bovendien van overtuigd dat de aankoop van waardevolle marketingdiensten tegen markttarieven bij een beoordeling op basis van het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie los van een aanverwante overeenkomst tussen de luchthaven en de luchtvaartmaatschappij moet worden gezien. Ter onderbouwing van haar analyse heeft Ryanair een studie van het consultancybedrijf overgelegd over een vergelijking van de door AMS in rekening gebrachte tarieven met referentietarieven voor soortgelijke, door andere reiswebsites aangeboden diensten (77). De conclusie van de studie luidt dat de door AMS berekende tarieven onder of rond het gemiddelde liggen van de tarieven die door websites in de referentiegroep in rekening worden gebracht. Hieruit concludeert Ryanair dat de tarieven van AMS marktconform zijn en dat de beslissing van een openbare luchthaven om bij AMS diensten in te kopen in overeenstemming is met het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie. Om de waarde van deze diensten voor de luchthavens aan te tonen, heeft Ryanair daarnaast bewijsstukken overgelegd met betrekking tot de in het kader van de overeenkomsten met AMS verrichte diensten ten behoeve van luchthavens. |
| --- | --- |

(133)

Ryanair kan zich niet vinden in het oordeel van de Commissie dat de betalingen aan AMS kosten voor de luchthaven vormen, omdat deze interpretatie voorbijgaat aan de waarde van de door AMS ten behoeve van de luchthaven geleverde diensten. Ryanair is er bovendien van overtuigd dat de aankoop van waardevolle marketingdiensten tegen markttarieven bij een beoordeling op basis van het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie los van een aanverwante overeenkomst tussen de luchthaven en de luchtvaartmaatschappij moet worden gezien. Ter onderbouwing van haar analyse heeft Ryanair een studie van het consultancybedrijf overgelegd over een vergelijking van de door AMS in rekening gebrachte tarieven met referentietarieven voor soortgelijke, door andere reiswebsites aangeboden diensten (77). De conclusie van de studie luidt dat de door AMS berekende tarieven onder of rond het gemiddelde liggen van de tarieven die door websites in de referentiegroep in rekening worden gebracht. Hieruit concludeert Ryanair dat de tarieven van AMS marktconform zijn en dat de beslissing van een openbare luchthaven om bij AMS diensten in te kopen in overeenstemming is met het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie. Om de waarde van deze diensten voor de luchthavens aan te tonen, heeft Ryanair daarnaast bewijsstukken overgelegd met betrekking tot de in het kader van de overeenkomsten met AMS verrichte diensten ten behoeve van luchthavens.

77

| (134) | Ryanair verzoekt de Commissie dan ook om de overeenkomsten met AMS vanuit een ander perspectief te evalueren dan tot nu toe is gebeurd. Ryanair is ervan overtuigd dat de afspraken met AMS los moeten worden gezien van de door Ryanair gesloten overeenkomsten inzake luchthavendiensten en afzonderlijk moeten worden getoetst aan het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie. Indien de Commissie vasthoudt aan een gezamenlijke toetsing van de overeenkomsten met AMS en de door Ryanair gesloten overeenkomsten inzake luchthavendiensten aan het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie, dient rekening te worden gehouden met de waarde van de door AMS ten behoeve van de luchthaven verrichte diensten. |
| --- | --- |

(134)

Ryanair verzoekt de Commissie dan ook om de overeenkomsten met AMS vanuit een ander perspectief te evalueren dan tot nu toe is gebeurd. Ryanair is ervan overtuigd dat de afspraken met AMS los moeten worden gezien van de door Ryanair gesloten overeenkomsten inzake luchthavendiensten en afzonderlijk moeten worden getoetst aan het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie. Indien de Commissie vasthoudt aan een gezamenlijke toetsing van de overeenkomsten met AMS en de door Ryanair gesloten overeenkomsten inzake luchthavendiensten aan het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie, dient rekening te worden gehouden met de waarde van de door AMS ten behoeve van de luchthaven verrichte diensten.

| (135) | Het rapport van het consultancybedrijf van 20 december 2013 over de tarieven van AMS verwijst naar conclusies van eerder overgelegde rapporten waarin het belang van reclame voor kleine merken is aangegeven. Deze rapporten bevestigen dat Ryanair een sterk Europees merk is dat hogere tarieven voor haar promotiediensten kan verlangen. De tarieven van AMS worden vergeleken met een op hetzelfde moment genomen steekproef van tarieven voor onlinereclame, waarbij de vergelijking plaatsvindt op basis van tarieven voor de plaatsing van advertenties van hetzelfde formaat in de periode 2004-2005, d.w.z. na de introductie van de eerste tarieflijst van AMS, en in 2013. De website ryanair.com zou meer dan twee keer zoveel bezoekers per maand hebben als de op één na populairste reiswebsite. Volgens het rapport is het ook waarschijnlijker dat bezoekers via de website nog andere onlinetransacties doen. Op grond van deze unieke kenmerken en de grote merkbekendheid kan de luchtvaartmaatschappij hogere tarieven berekenen. |
| --- | --- |

(135)

Het rapport van het consultancybedrijf van 20 december 2013 over de tarieven van AMS verwijst naar conclusies van eerder overgelegde rapporten waarin het belang van reclame voor kleine merken is aangegeven. Deze rapporten bevestigen dat Ryanair een sterk Europees merk is dat hogere tarieven voor haar promotiediensten kan verlangen. De tarieven van AMS worden vergeleken met een op hetzelfde moment genomen steekproef van tarieven voor onlinereclame, waarbij de vergelijking plaatsvindt op basis van tarieven voor de plaatsing van advertenties van hetzelfde formaat in de periode 2004-2005, d.w.z. na de introductie van de eerste tarieflijst van AMS, en in 2013. De website ryanair.com zou meer dan twee keer zoveel bezoekers per maand hebben als de op één na populairste reiswebsite. Volgens het rapport is het ook waarschijnlijker dat bezoekers via de website nog andere onlinetransacties doen. Op grond van deze unieke kenmerken en de grote merkbekendheid kan de luchtvaartmaatschappij hogere tarieven berekenen.

| (136) | De vergelijking had betrekking op advertenties van hetzelfde formaat die in de betreffende periode op de homepage van de verschillende websites te zien waren. Vanwege het gebrek aan transparantie bij de speciale aanbiedingen en de uiteenlopende tijdelijke kortingsacties (die echter gebruikelijk zijn in deze branche), zijn alleen de in de tarieflijsten opgenomen tarieven met elkaar vergeleken. Tarieven zijn in de tarieflijsten per duizend impressies aangegeven (dat is het tarief dat moet worden betaald wanneer de advertentie door 1 000 bezoekers van de website is bekeken). Tarieven voor onlineadvertenties variëren al naargelang het formaat, gemeten in pixels, en hun plaats op de website. De belangrijkste advertentievorm die in de periode 2004-2005 op de homepage van ryanair.com werd aangeboden, was een banner met een formaat van 468 × 60 pixels. Banners worden meestal centraal bovenaan een webpagina geplaatst. Voor de periode 2004-2005 is het in de tarieflijst 2005 van AMS aangegeven tarief voor banneradvertenties vergeleken met dat van 54 Europese reiswebsites. |
| --- | --- |

(136)

De vergelijking had betrekking op advertenties van hetzelfde formaat die in de betreffende periode op de homepage van de verschillende websites te zien waren. Vanwege het gebrek aan transparantie bij de speciale aanbiedingen en de uiteenlopende tijdelijke kortingsacties (die echter gebruikelijk zijn in deze branche), zijn alleen de in de tarieflijsten opgenomen tarieven met elkaar vergeleken. Tarieven zijn in de tarieflijsten per duizend impressies aangegeven (dat is het tarief dat moet worden betaald wanneer de advertentie door 1 000 bezoekers van de website is bekeken). Tarieven voor onlineadvertenties variëren al naargelang het formaat, gemeten in pixels, en hun plaats op de website. De belangrijkste advertentievorm die in de periode 2004-2005 op de homepage van ryanair.com werd aangeboden, was een banner met een formaat van 468 × 60 pixels. Banners worden meestal centraal bovenaan een webpagina geplaatst. Voor de periode 2004-2005 is het in de tarieflijst 2005 van AMS aangegeven tarief voor banneradvertenties vergeleken met dat van 54 Europese reiswebsites.

| (137) | Voor 2013 werden nog twee andere types advertenties onderzocht, namelijk skyscrapers met een formaat van 120 × 600 pixels en mid page units met een formaat van 300 × 250 pixels. Skyscraper-advertenties zijn hoog en smal en worden aan de rand van de pagina geplaatst, terwijl mid page units gewoonlijk in de redactionele webinhoud zijn geïntegreerd en daardoor sterk opvallen. De tarieven uit de tarieflijst van AMS voor skyscraper-advertenties en mid page units zijn vergeleken met de tarieven die door 22 reiswebsites en 135 andere websites in rekening werden gebracht. Voor de beide perioden en voor alle sectoren bleek dat de tarieven van AMS binnen de bandbreedte van de referentiewebsites vielen of zelfs daaronder lagen. |
| --- | --- |

(137)

Voor 2013 werden nog twee andere types advertenties onderzocht, namelijk skyscrapers met een formaat van 120 × 600 pixels en mid page units met een formaat van 300 × 250 pixels. Skyscraper-advertenties zijn hoog en smal en worden aan de rand van de pagina geplaatst, terwijl mid page units gewoonlijk in de redactionele webinhoud zijn geïntegreerd en daardoor sterk opvallen. De tarieven uit de tarieflijst van AMS voor skyscraper-advertenties en mid page units zijn vergeleken met de tarieven die door 22 reiswebsites en 135 andere websites in rekening werden gebracht. Voor de beide perioden en voor alle sectoren bleek dat de tarieven van AMS binnen de bandbreedte van de referentiewebsites vielen of zelfs daaronder lagen.

Beoordeling van de overeenkomsten met AMS aan de hand van de winstgevendheidsanalyse in het kader van de toetsing aan het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie

Beoordeling van de overeenkomsten met AMS aan de hand van de winstgevendheidsanalyse in het kader van de toetsing aan het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie

| (138) | Ryanair heeft een rapport van het consultancybedrijf overgelegd over de beginselen die volgens haar moeten worden toegepast bij een toetsing aan het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie die zowel betrekking heeft op de door Ryanair met luchthavens gesloten overeenkomsten inzake luchthavendiensten als op de tussen AMS en die luchthavens gesloten marketingovereenkomsten (78). Ryanair benadrukt dat dit haar standpunt onverlet laat dat de overeenkomsten met AMS en de overeenkomsten inzake luchthavendiensten eigenlijk afzonderlijk getoetst moeten worden aan het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie. |
| --- | --- |

(138)

Ryanair heeft een rapport van het consultancybedrijf overgelegd over de beginselen die volgens haar moeten worden toegepast bij een toetsing aan het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie die zowel betrekking heeft op de door Ryanair met luchthavens gesloten overeenkomsten inzake luchthavendiensten als op de tussen AMS en die luchthavens gesloten marketingovereenkomsten (78). Ryanair benadrukt dat dit haar standpunt onverlet laat dat de overeenkomsten met AMS en de overeenkomsten inzake luchthavendiensten eigenlijk afzonderlijk getoetst moeten worden aan het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie.

78

| (139) | In het rapport wordt uiteengezet dat de met AMS verband houdende inkomsten bij een gezamenlijke winstgevendheidsanalyse aan de inkomstenzijde opgenomen moeten worden en de betalingen aan AMS aan de uitgavenzijde. In het rapport wordt daarnaast een op kasstromen gebaseerde methode voorgesteld waarbij de uitgaven voor AMS als incrementele bedrijfskosten worden behandeld. Bovendien wordt in het rapport gesteld dat de marketingactiviteiten een bijdrage leveren aan het creëren en vergroten van de merkwaarde. Die grotere merkwaarde kan gedurende de looptijd van de marketingovereenkomst, maar ook daarna, nieuwe zakelijke kansen en winsten opleveren. Dankzij de overeenkomst met Ryanair zou de luchthaven volgens het rapport ook andere luchtvaartmaatschappijen moeten kunnen aantrekken. Hierdoor wordt de luchthaven dan weer aantrekkelijk voor commerciële ondernemingen, waardoor de inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten kunnen worden verhoogd (79). Indien de Commissie toch een gezamenlijke winstgevendheidsanalyse uitvoert, dient rekening te worden gehouden met deze voordelen. Dat kan wanneer de uitgaven ten behoeve van AMS als incrementele bedrijfskosten worden aangemerkt, waarbij de incrementele winsten moeten worden gecorrigeerd voor de betalingen aan AMS. |
| --- | --- |

(139)

In het rapport wordt uiteengezet dat de met AMS verband houdende inkomsten bij een gezamenlijke winstgevendheidsanalyse aan de inkomstenzijde opgenomen moeten worden en de betalingen aan AMS aan de uitgavenzijde. In het rapport wordt daarnaast een op kasstromen gebaseerde methode voorgesteld waarbij de uitgaven voor AMS als incrementele bedrijfskosten worden behandeld. Bovendien wordt in het rapport gesteld dat de marketingactiviteiten een bijdrage leveren aan het creëren en vergroten van de merkwaarde. Die grotere merkwaarde kan gedurende de looptijd van de marketingovereenkomst, maar ook daarna, nieuwe zakelijke kansen en winsten opleveren. Dankzij de overeenkomst met Ryanair zou de luchthaven volgens het rapport ook andere luchtvaartmaatschappijen moeten kunnen aantrekken. Hierdoor wordt de luchthaven dan weer aantrekkelijk voor commerciële ondernemingen, waardoor de inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten kunnen worden verhoogd (79). Indien de Commissie toch een gezamenlijke winstgevendheidsanalyse uitvoert, dient rekening te worden gehouden met deze voordelen. Dat kan wanneer de uitgaven ten behoeve van AMS als incrementele bedrijfskosten worden aangemerkt, waarbij de incrementele winsten moeten worden gecorrigeerd voor de betalingen aan AMS.

79

| (140) | Daarnaast dient in de prognose van de incrementele winsten aan het einde van de looptijd van de overeenkomst inzake luchthavendiensten een eindwaarde te worden opgenomen om ook rekening te kunnen houden met de na het verstrijken van de looptijd gegenereerde waarde. Die eindwaarde kan worden aangepast aan de hand van een voorzichtige prognose met betrekking tot de waarschijnlijkheid van een verlenging van de overeenkomst met Ryanair of het aangaan van soortgelijke overeenkomsten met andere luchtvaartmaatschappijen. Hierdoor kan een raming worden gemaakt van een lagere grenswaarde voor de gezamenlijke voordelen als gevolg van de overeenkomsten met AMS en de overeenkomst inzake luchthavendiensten, rekening houdende met de onzekere factor van de eventuele incrementele winsten na het verstrijken van de overeenkomst inzake luchthavendiensten. |
| --- | --- |

(140)

Daarnaast dient in de prognose van de incrementele winsten aan het einde van de looptijd van de overeenkomst inzake luchthavendiensten een eindwaarde te worden opgenomen om ook rekening te kunnen houden met de na het verstrijken van de looptijd gegenereerde waarde. Die eindwaarde kan worden aangepast aan de hand van een voorzichtige prognose met betrekking tot de waarschijnlijkheid van een verlenging van de overeenkomst met Ryanair of het aangaan van soortgelijke overeenkomsten met andere luchtvaartmaatschappijen. Hierdoor kan een raming worden gemaakt van een lagere grenswaarde voor de gezamenlijke voordelen als gevolg van de overeenkomsten met AMS en de overeenkomst inzake luchthavendiensten, rekening houdende met de onzekere factor van de eventuele incrementele winsten na het verstrijken van de overeenkomst inzake luchthavendiensten.

| (141) | Ter onderbouwing van deze benadering worden in het rapport de resultaten van studies over de effecten van reclame en advertenties op de merkwaarde samengevat. In die studies wordt ervan uitgegaan dat reclame de waarde van een merk kan opbouwen en de loyaliteit van klanten kan verhogen. In het bijzonder kan door reclame op ryanair.com de zichtbaarheid van het luchthavenmerk worden vergroot. Vooral kleine regionale luchthavens die naar een toename van het verkeersvolume streven, kunnen door middel van promotieovereenkomsten met AMS de waarde van hun merk verhogen (80). |
| --- | --- |

(141)

Ter onderbouwing van deze benadering worden in het rapport de resultaten van studies over de effecten van reclame en advertenties op de merkwaarde samengevat. In die studies wordt ervan uitgegaan dat reclame de waarde van een merk kan opbouwen en de loyaliteit van klanten kan verhogen. In het bijzonder kan door reclame op ryanair.com de zichtbaarheid van het luchthavenmerk worden vergroot. Vooral kleine regionale luchthavens die naar een toename van het verkeersvolume streven, kunnen door middel van promotieovereenkomsten met AMS de waarde van hun merk verhogen (80).

80

| (142) | In het rapport wordt voorgesteld om in plaats van een op kapitalisatie gebaseerde benadering gebruik te maken van de kasstroommethode waarbij de uitgaven voor AMS als kapitaaluitgaven voor immateriële activa (namelijk de merkwaarde van de luchthaven) worden behandeld. De marketinguitgaven worden als immateriële activa geboekt en worden vervolgens over de gebruiksduur van de activa afgeschreven, waarna aan het einde van de vastgestelde looptijd van de overeenkomst inzake luchthavendiensten een restwaarde overblijft. Bij deze benadering wordt echter geen rekening gehouden met de meerwaarde die de luchthaven door het aangaan van de overeenkomst inzake luchthavendiensten met Ryanair kan genereren. Bovendien is het vanwege de uitgaven voor de merkpositionering en de lange gebruiksduur van de activa moeilijk om een raming te maken van de waarde van de immateriële activa. |
| --- | --- |

(142)

In het rapport wordt voorgesteld om in plaats van een op kapitalisatie gebaseerde benadering gebruik te maken van de kasstroommethode waarbij de uitgaven voor AMS als kapitaaluitgaven voor immateriële activa (namelijk de merkwaarde van de luchthaven) worden behandeld. De marketinguitgaven worden als immateriële activa geboekt en worden vervolgens over de gebruiksduur van de activa afgeschreven, waarna aan het einde van de vastgestelde looptijd van de overeenkomst inzake luchthavendiensten een restwaarde overblijft. Bij deze benadering wordt echter geen rekening gehouden met de meerwaarde die de luchthaven door het aangaan van de overeenkomst inzake luchthavendiensten met Ryanair kan genereren. Bovendien is het vanwege de uitgaven voor de merkpositionering en de lange gebruiksduur van de activa moeilijk om een raming te maken van de waarde van de immateriële activa.

| (143) | Tot slot wordt gesteld dat de kasstroommethode ook aansluit bij een aantal precedentzaken van de Commissie betreffende staatssteun en andere steun. In dit verband wordt verwezen naar het feit dat de Commissie in de steunzaak BayernLB (81) heeft aangegeven dat zij voor de raming van de kasstromen gebruik zou maken van een waarderingsmodel op basis van de dividend discount-methode en vervolgens op basis van de voorspelde dividendgroei een eindwaarde zou bepalen. Tevens wordt verwezen naar het geval van prijsklem in de zaak-Telefónica (82), waar de Commissie bij de berekening van de verdisconteerde kasstroom ook een eindwaarde in aanmerking heeft genomen. |
| --- | --- |

(143)

Tot slot wordt gesteld dat de kasstroommethode ook aansluit bij een aantal precedentzaken van de Commissie betreffende staatssteun en andere steun. In dit verband wordt verwezen naar het feit dat de Commissie in de steunzaak BayernLB (81) heeft aangegeven dat zij voor de raming van de kasstromen gebruik zou maken van een waarderingsmodel op basis van de dividend discount-methode en vervolgens op basis van de voorspelde dividendgroei een eindwaarde zou bepalen. Tevens wordt verwezen naar het geval van prijsklem in de zaak-Telefónica (82), waar de Commissie bij de berekening van de verdisconteerde kasstroom ook een eindwaarde in aanmerking heeft genomen.

81

dividend discount

82

6.2.   OPMERKINGEN VAN AIRPORT MARKETING SERVICES (AMS)

| (144) | Airport Marketing Services beschouwt zichzelf als dochteronderneming van Ryanair die concrete economische doelen nastreeft en is opgericht om activiteiten te ontplooien die niet tot de kernactiviteiten van Ryanair behoren. AMS vervult voor Ryanair een bemiddelende rol bij de verkoop van advertentieruimte op haar website. De tussen AMS en luchthavens gesloten marketingovereenkomsten staan los van de overeenkomsten van Ryanair met die luchthavens. |
| --- | --- |

(144)

Airport Marketing Services beschouwt zichzelf als dochteronderneming van Ryanair die concrete economische doelen nastreeft en is opgericht om activiteiten te ontplooien die niet tot de kernactiviteiten van Ryanair behoren. AMS vervult voor Ryanair een bemiddelende rol bij de verkoop van advertentieruimte op haar website. De tussen AMS en luchthavens gesloten marketingovereenkomsten staan los van de overeenkomsten van Ryanair met die luchthavens.

| (145) | AMS geeft aan geen begunstigde van staatssteun te zijn geweest en stelt dat de luchthaven in de transacties met AMS heeft gehandeld overeenkomstig het beginsel van een investeerder in een markteconomie. AMS betoogt dat het beginsel van een investeerder in een markteconomie in acht is genomen, aangezien er bij de tarieven voor de door AMS aangeboden advertentieruimte en -formaten geen onderscheid wordt gemaakt tussen openbare en particuliere adverteerders. Volgens AMS concurreren openbare en particuliere entiteiten met elkaar om toegang te krijgen tot de beperkte advertentieruimte op ryanair.com. |
| --- | --- |

(145)

AMS geeft aan geen begunstigde van staatssteun te zijn geweest en stelt dat de luchthaven in de transacties met AMS heeft gehandeld overeenkomstig het beginsel van een investeerder in een markteconomie. AMS betoogt dat het beginsel van een investeerder in een markteconomie in acht is genomen, aangezien er bij de tarieven voor de door AMS aangeboden advertentieruimte en -formaten geen onderscheid wordt gemaakt tussen openbare en particuliere adverteerders. Volgens AMS concurreren openbare en particuliere entiteiten met elkaar om toegang te krijgen tot de beperkte advertentieruimte op ryanair.com.

| (146) | AMS licht toe dat de marketingovereenkomsten op basis van commerciële uitgangspunten tegen markttarieven tot stand zijn gekomen. Tal van luchthavens, zowel regionale luchthavens als hubluchthavens, kiezen ervoor om advertenties op de website van Ryanair of andere websites te plaatsen om hun merkbekendheid te verhogen. Die luchthavens kunnen op verschillende manieren profiteren van die grotere merkbekendheid. Zo kunnen op grond van de merkbekendheid passagiers worden aangetrokken via de website van de luchtvaartmaatschappij waarop advertenties van de betreffende luchthavens zijn geplaatst. Passagiers die op de luchthaven arriveren, genereren inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten omdat passagiers die uit andere regio's afkomstig zijn op een luchthaven duidelijk meer geld besteden aan souvenirs, lokale producten, huurauto's, restaurants en dergelijke. Dergelijke inkomsten maken bijna de helft uit van de ontvangsten van de luchthaven uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten. |
| --- | --- |

(146)

AMS licht toe dat de marketingovereenkomsten op basis van commerciële uitgangspunten tegen markttarieven tot stand zijn gekomen. Tal van luchthavens, zowel regionale luchthavens als hubluchthavens, kiezen ervoor om advertenties op de website van Ryanair of andere websites te plaatsen om hun merkbekendheid te verhogen. Die luchthavens kunnen op verschillende manieren profiteren van die grotere merkbekendheid. Zo kunnen op grond van de merkbekendheid passagiers worden aangetrokken via de website van de luchtvaartmaatschappij waarop advertenties van de betreffende luchthavens zijn geplaatst. Passagiers die op de luchthaven arriveren, genereren inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten omdat passagiers die uit andere regio's afkomstig zijn op een luchthaven duidelijk meer geld besteden aan souvenirs, lokale producten, huurauto's, restaurants en dergelijke. Dergelijke inkomsten maken bijna de helft uit van de ontvangsten van de luchthaven uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten.

| (147) | Dit geldt in het bijzonder voor AOC: toen Ryanair met de vliegverbinding Altenburg-Londen begon, kende de luchthaven nog geen geregeld passagiersverkeer. Destijds waren er nog geen niet-luchtvaartgebonden activiteiten ontwikkeld waaruit ontvangsten hadden kunnen worden gegenereerd. In die situatie waren marketingactiviteiten van bijzonder groot belang om het aandeel arriverende passagiers in het totale aantal af te handelen passagiers waartoe Ryanair zich had verbonden, te verhogen en de ontplooiing van commerciële niet-luchtvaartgebonden activiteiten op de luchthaven te bevorderen. |
| --- | --- |

(147)

Dit geldt in het bijzonder voor AOC: toen Ryanair met de vliegverbinding Altenburg-Londen begon, kende de luchthaven nog geen geregeld passagiersverkeer. Destijds waren er nog geen niet-luchtvaartgebonden activiteiten ontwikkeld waaruit ontvangsten hadden kunnen worden gegenereerd. In die situatie waren marketingactiviteiten van bijzonder groot belang om het aandeel arriverende passagiers in het totale aantal af te handelen passagiers waartoe Ryanair zich had verbonden, te verhogen en de ontplooiing van commerciële niet-luchtvaartgebonden activiteiten op de luchthaven te bevorderen.

| (148) | De website van Ryanair heeft in marketingopzicht een aantal zeer waardevolle kenmerken: de website is een van de meest bezochte reiswebsites ter wereld; het merk en de website van Ryanair genieten grote bekendheid; gezien een bounce rate (weigeringspercentage) van slechts [...]* is de inhoud aantrekkelijk; de gemiddelde duur van een bezoek op de website is extreem lang, en de website richt zich specifiek tot potentiële klanten van de verschillende luchthavens. Deze waardevolle kenmerken van de website worden weerspiegeld in de marketingvergoedingen die aan AOC in rekening zijn gebracht. |
| --- | --- |

(148)

De website van Ryanair heeft in marketingopzicht een aantal zeer waardevolle kenmerken: de website is een van de meest bezochte reiswebsites ter wereld; het merk en de website van Ryanair genieten grote bekendheid; gezien een bounce rate (weigeringspercentage) van slechts [...]* is de inhoud aantrekkelijk; de gemiddelde duur van een bezoek op de website is extreem lang, en de website richt zich specifiek tot potentiële klanten van de verschillende luchthavens. Deze waardevolle kenmerken van de website worden weerspiegeld in de marketingvergoedingen die aan AOC in rekening zijn gebracht.

| (149) | AMS geeft aan dat haar marketingvergoedingen zijn gebaseerd op markttarieven. AMS maakt bij haar klanten geen onderscheid tussen luchthavens en ondernemingen uit andere sectoren. De door AMS berekende tarieven zijn op objectieve criteria gebaseerd en worden op haar website (83) op transparante wijze weergegeven. De tarieven die AMS aan de luchthaven in rekening heeft gebracht, zijn conform de tarieflijst van AMS. Ter vergelijking: een paginagrote advertentie van de luchthaven in de krant The Daily Telegraph zou voor een periode van 45 dagen rond 2 385 000 EUR kosten (oftewel 46 000 GBP per dag). De door AMS aangeboden advertentieruimte op de website van Ryanair is bovendien permanent zichtbaar, terwijl de advertenties op tal van andere websites gewoonlijk afwisselend met andere advertenties worden getoond. |
| --- | --- |

(149)

AMS geeft aan dat haar marketingvergoedingen zijn gebaseerd op markttarieven. AMS maakt bij haar klanten geen onderscheid tussen luchthavens en ondernemingen uit andere sectoren. De door AMS berekende tarieven zijn op objectieve criteria gebaseerd en worden op haar website (83) op transparante wijze weergegeven. De tarieven die AMS aan de luchthaven in rekening heeft gebracht, zijn conform de tarieflijst van AMS. Ter vergelijking: een paginagrote advertentie van de luchthaven in de krant The Daily Telegraph zou voor een periode van 45 dagen rond 2 385 000 EUR kosten (oftewel 46 000 GBP per dag). De door AMS aangeboden advertentieruimte op de website van Ryanair is bovendien permanent zichtbaar, terwijl de advertenties op tal van andere websites gewoonlijk afwisselend met andere advertenties worden getoond.

83

The Daily Telegraph

| (150) | De in 2008 met AMS gesloten overeenkomst inzake marketingdiensten met een looptijd van twee jaar voorzag in de betaling door de luchthaven van een vergoeding voor geleverde marketingdiensten die op het aantal opgevraagde pagina's in 2007 berustte. De marketingovereenkomst van 2010 was op soortgelijke wijze gebaseerd op aannames over het aantal opgevraagde pagina's in 2009. Uit de gegevens uit het verleden blijkt dat het aantal opgevraagde webpagina's van Ryanair de afgelopen jaren duidelijk is gestegen. |
| --- | --- |

(150)

De in 2008 met AMS gesloten overeenkomst inzake marketingdiensten met een looptijd van twee jaar voorzag in de betaling door de luchthaven van een vergoeding voor geleverde marketingdiensten die op het aantal opgevraagde pagina's in 2007 berustte. De marketingovereenkomst van 2010 was op soortgelijke wijze gebaseerd op aannames over het aantal opgevraagde pagina's in 2009. Uit de gegevens uit het verleden blijkt dat het aantal opgevraagde webpagina's van Ryanair de afgelopen jaren duidelijk is gestegen.

| (151) | AMS komt tot de conclusie dat zij niet door staatssteun is begunstigd en dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in haar zakelijke betrekkingen met AMS heeft gehandeld in overeenstemming met het beginsel van een marktdeelnemer in een markteconomie. |
| --- | --- |

(151)

AMS komt tot de conclusie dat zij niet door staatssteun is begunstigd en dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in haar zakelijke betrekkingen met AMS heeft gehandeld in overeenstemming met het beginsel van een marktdeelnemer in een markteconomie.

6.3.   OPMERKINGEN VAN LUFTHANSA

| (152) | Lufthansa merkt op dat in de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH voor 2010 een jaarverlies van 567 000 EUR is vermeld en voor 2011 een jaarverlies van 437 000 EUR. Hieruit blijkt dat de onderneming ondanks de overheidssteun nog steeds geen winst boekte. Volgens Lufthansa vinden de jaarlijkse kapitaalinjecties door de vennoten in twee verschillende vormen plaats:






  a) | In de begroting van de Landkreis Altenburger Land voor 2014 is aangegeven dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH overeenkomstig artikel 24 van haar statuten 228 000 EUR aanvullend kapitaal per jaar ontvangt; |
| --- | --- | --- |

(152)

Lufthansa merkt op dat in de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH voor 2010 een jaarverlies van 567 000 EUR is vermeld en voor 2011 een jaarverlies van 437 000 EUR. Hieruit blijkt dat de onderneming ondanks de overheidssteun nog steeds geen winst boekte. Volgens Lufthansa vinden de jaarlijkse kapitaalinjecties door de vennoten in twee verschillende vormen plaats:

a)

In de begroting van de Landkreis Altenburger Land voor 2014 is aangegeven dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH overeenkomstig artikel 24 van haar statuten 228 000 EUR aanvullend kapitaal per jaar ontvangt;

| b) | Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH ontving tussen 2009 en 2011 bovendien niet-terugvorderbare subsidies voor een bedrag van 2 406 000 EUR. Volgens de jaarrekeningen waren deze subsidies bedoeld om de solvabiliteit van de onderneming te waarborgen. Ook in 2014 werden volgens de begroting van de Landkreis Altenburger Land dergelijke subsidies verstrekt (350 000 EUR in 2014). In totaal bedroegen de subsidies en kapitaalstortingen van de vennoten 490 000 EUR in 2014 en 174 000 in 2013. |
| --- | --- |

b)

Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH ontving tussen 2009 en 2011 bovendien niet-terugvorderbare subsidies voor een bedrag van 2 406 000 EUR. Volgens de jaarrekeningen waren deze subsidies bedoeld om de solvabiliteit van de onderneming te waarborgen. Ook in 2014 werden volgens de begroting van de Landkreis Altenburger Land dergelijke subsidies verstrekt (350 000 EUR in 2014). In totaal bedroegen de subsidies en kapitaalstortingen van de vennoten 490 000 EUR in 2014 en 174 000 in 2013.

| (153) | Met betrekking tot het lopende onderzoek merkt Lufthansa op dat de infrastructuur, zoals in de overeenkomst met Ryanair voorzien, kennelijk alleen voor Ryanair is aangelegd. Lufthansa verklaart dat een particuliere investeerder alleen op deze wijze zou hebben gehandeld indien Ryanair van haar kant had toegezegd gedurende een bepaald aantal jaren op de luchthaven te zullen vliegen. |
| --- | --- |

(153)

Met betrekking tot het lopende onderzoek merkt Lufthansa op dat de infrastructuur, zoals in de overeenkomst met Ryanair voorzien, kennelijk alleen voor Ryanair is aangelegd. Lufthansa verklaart dat een particuliere investeerder alleen op deze wijze zou hebben gehandeld indien Ryanair van haar kant had toegezegd gedurende een bepaald aantal jaren op de luchthaven te zullen vliegen.

| (154) | Lufthansa stelt daarnaast dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH tussen 2003 en 2011 van de overheid reddingssteun heeft ontvangen, aangezien de exploitatiekosten niet door de luchthavengelden konden worden gedekt. Lufthansa beschouwt de vennootschap als „onderneming in moeilijkheden” in de zin van de richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan niet-financiële ondernemingen in moeilijkheden (84) en stelt dat deze richtsnoeren niet in acht zijn genomen, aangezien de steun niet is aangemeld. Deze steunmaatregel is volgens Lufthansa daarom onverenigbaar met de interne markt. |
| --- | --- |

(154)

Lufthansa stelt daarnaast dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH tussen 2003 en 2011 van de overheid reddingssteun heeft ontvangen, aangezien de exploitatiekosten niet door de luchthavengelden konden worden gedekt. Lufthansa beschouwt de vennootschap als „onderneming in moeilijkheden” in de zin van de richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan niet-financiële ondernemingen in moeilijkheden (84) en stelt dat deze richtsnoeren niet in acht zijn genomen, aangezien de steun niet is aangemeld. Deze steunmaatregel is volgens Lufthansa daarom onverenigbaar met de interne markt.

84

| (155) | Met betrekking tot de luchthavengelden en de marketingdiensten merkt Lufthansa op dat Ryanair omvangrijke steun heeft ontvangen in de vorm van voordelige vergoedingen en marketingsteun. Lufthansa betoogt dat deze voordelen niet verenigbaar zijn met de interne markt omdat de bij de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 vastgestelde verenigbaarheidscriteria niet van toepassing zijn, aangezien zij niet voorzien in gevallen waarin voor onbepaalde tijd en permanent steun wordt verleend. Evenmin zijn volgens Lufthansa de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 van toepassing, aangezien deze alleen betrekking hebben op aanloopsteun voor luchtvaartmaatschappijen die is aangemeld of na de inwerkingtreding van die richtsnoeren is verleend. En zelfs al zouden de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 wel van toepassing zijn, dan was niet voldaan aan de criteria voor de verenigbaarheid met de interne markt van aanloopsteun ten gunste van luchtvaartmaatschappijen. |
| --- | --- |

(155)

Met betrekking tot de luchthavengelden en de marketingdiensten merkt Lufthansa op dat Ryanair omvangrijke steun heeft ontvangen in de vorm van voordelige vergoedingen en marketingsteun. Lufthansa betoogt dat deze voordelen niet verenigbaar zijn met de interne markt omdat de bij de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 vastgestelde verenigbaarheidscriteria niet van toepassing zijn, aangezien zij niet voorzien in gevallen waarin voor onbepaalde tijd en permanent steun wordt verleend. Evenmin zijn volgens Lufthansa de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 van toepassing, aangezien deze alleen betrekking hebben op aanloopsteun voor luchtvaartmaatschappijen die is aangemeld of na de inwerkingtreding van die richtsnoeren is verleend. En zelfs al zouden de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 wel van toepassing zijn, dan was niet voldaan aan de criteria voor de verenigbaarheid met de interne markt van aanloopsteun ten gunste van luchtvaartmaatschappijen.

6.4.   OPMERKINGEN VAN HET BUNDESVERBAND DER DEUTSCHEN FLUGGESELLSCHAFTEN

| (156) | Wat betreft de toepassing van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 verzet het Bundesverband der deutschen Fluggesellschaften (BDF) zich tegen de toepassing van deze richtsnoeren op exploitatiesteun die niet is aangemeld en die vóór de bekendmaking van de richtsnoeren is verleend, omdat dit niet strookt met de doelstelling om concurrentievervalsing te voorkomen en op de interne markt voor gelijke concurrentievoorwaarden te zorgen. De BDF stelt dat ondernemingen die vóór 4 april 2014 (de datum van inwerkingtreding) hebben gebruikgemaakt van de regeling van de nieuwe richtsnoeren voordeel hebben gehad van een dergelijke toepassing. Volgens de BDF worden met de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 onrechtmatige handelingen met terugwerkende kracht gelegaliseerd. De aanloopsteun voor Ryanair en de investeringssteun voor Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH moeten daarom op basis van het in de betrokken periode geldende recht als niet-aangemelde steun worden aangemerkt. |
| --- | --- |

(156)

Wat betreft de toepassing van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 verzet het Bundesverband der deutschen Fluggesellschaften (BDF) zich tegen de toepassing van deze richtsnoeren op exploitatiesteun die niet is aangemeld en die vóór de bekendmaking van de richtsnoeren is verleend, omdat dit niet strookt met de doelstelling om concurrentievervalsing te voorkomen en op de interne markt voor gelijke concurrentievoorwaarden te zorgen. De BDF stelt dat ondernemingen die vóór 4 april 2014 (de datum van inwerkingtreding) hebben gebruikgemaakt van de regeling van de nieuwe richtsnoeren voordeel hebben gehad van een dergelijke toepassing. Volgens de BDF worden met de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 onrechtmatige handelingen met terugwerkende kracht gelegaliseerd. De aanloopsteun voor Ryanair en de investeringssteun voor Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH moeten daarom op basis van het in de betrokken periode geldende recht als niet-aangemelde steun worden aangemerkt.

7.   OPMERKINGEN VAN DUITSLAND OVER DE OPMERKINGEN VAN DE BELANGHEBBENDEN

OPMERKINGEN VAN DUITSLAND OVER DE OPMERKINGEN VAN DE BELANGHEBBENDEN

7.1.   OPMERKINGEN VAN DUITSLAND OVER DE OPMERKINGEN VAN RYANAIR

| (157) | Met betrekking tot het rapport van het consultancybedrijf merkt Duitsland op dat volgens dat rapport Germanwings mogelijkerwijs op AOC heeft gevlogen. Duitsland verklaart echter dat Germanwings deze luchthaven nooit heeft aangedaan. |
| --- | --- |

(157)

Met betrekking tot het rapport van het consultancybedrijf merkt Duitsland op dat volgens dat rapport Germanwings mogelijkerwijs op AOC heeft gevlogen. Duitsland verklaart echter dat Germanwings deze luchthaven nooit heeft aangedaan.

| (158) | Wat de opmerkingen van Ryanair betreft, verklaart Duitsland dat de autoriteiten van de vrijstaat Thüringen niet betrokken zijn geweest bij de onderhandelingen tussen de luchthaven en Ryanair respectievelijk AMS over de te sluiten overeenkomsten. |
| --- | --- |

(158)

Wat de opmerkingen van Ryanair betreft, verklaart Duitsland dat de autoriteiten van de vrijstaat Thüringen niet betrokken zijn geweest bij de onderhandelingen tussen de luchthaven en Ryanair respectievelijk AMS over de te sluiten overeenkomsten.

| (159) | Met betrekking tot de marketingovereenkomsten tussen Ryanair en AOC staat Duitsland volledig achter het standpunt van Ryanair dat deze marketingovereenkomsten in overeenstemming zijn met het beginsel van de investeerder in een markteconomie en dat zij daarom niet als staatssteun aangemerkt kunnen worden. Duitsland sluit zich in het bijzonder aan bij de conclusie van het laatste, door Ryanair op 20 december 2013 voorgelegde rapport van het consultancybedrijf en verklaart dat de betalingen aan AMS respectievelijk Ryanair een redelijke vergoeding waren voor de in verband met een normale dienstenovereenkomst geleverde commerciële diensten. |
| --- | --- |

(159)

Met betrekking tot de marketingovereenkomsten tussen Ryanair en AOC staat Duitsland volledig achter het standpunt van Ryanair dat deze marketingovereenkomsten in overeenstemming zijn met het beginsel van de investeerder in een markteconomie en dat zij daarom niet als staatssteun aangemerkt kunnen worden. Duitsland sluit zich in het bijzonder aan bij de conclusie van het laatste, door Ryanair op 20 december 2013 voorgelegde rapport van het consultancybedrijf en verklaart dat de betalingen aan AMS respectievelijk Ryanair een redelijke vergoeding waren voor de in verband met een normale dienstenovereenkomst geleverde commerciële diensten.

7.2.   OPMERKINGEN VAN DUITSLAND OVER DE OPMERKINGEN VAN LUFTHANSA

| (160) | Duitsland betoogt dat de opmerkingen van Lufthansa geen nieuwe inzichten in het kader van de lopende onderzoeken bevatten en dat de Commissie in deze zaak reeds over alle relevante gegevens beschikt. |
| --- | --- |

(160)

Duitsland betoogt dat de opmerkingen van Lufthansa geen nieuwe inzichten in het kader van de lopende onderzoeken bevatten en dat de Commissie in deze zaak reeds over alle relevante gegevens beschikt.

| (161) | Duitsland wijst een aantal verklaringen van Lufthansa van de hand. Volgens Duitsland zijn deze verklaringen onjuist.






  a) | Volgens Duitsland is AOC niet uitsluitend voor Ryanair aangelegd en geëxploiteerd. In dit verband verwijst Duitsland naar zijn opmerkingen en naar het door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH opgestelde investeringsplan voor de lange termijn. |
| --- | --- | --- |

(161)

Duitsland wijst een aantal verklaringen van Lufthansa van de hand. Volgens Duitsland zijn deze verklaringen onjuist.

a)

Volgens Duitsland is AOC niet uitsluitend voor Ryanair aangelegd en geëxploiteerd. In dit verband verwijst Duitsland naar zijn opmerkingen en naar het door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH opgestelde investeringsplan voor de lange termijn.

| b) | Duitsland benadrukt daarnaast dat de infrastructuur zonder onderscheid voor alle gebruikers toegankelijk is. Sinds 2001 maken ook Air Berlin en Air Omega regelmatig gebruik van de luchthaven. |
| --- | --- |

b)

Duitsland benadrukt daarnaast dat de infrastructuur zonder onderscheid voor alle gebruikers toegankelijk is. Sinds 2001 maken ook Air Berlin en Air Omega regelmatig gebruik van de luchthaven.

| c) | De bedrijfsresultaten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH zijn door de overeenkomsten met Ryanair verbeterd. Daarom zou ook een particuliere investeerder deze overeenkomsten gesloten hebben. |
| --- | --- |

c)

De bedrijfsresultaten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH zijn door de overeenkomsten met Ryanair verbeterd. Daarom zou ook een particuliere investeerder deze overeenkomsten gesloten hebben.

| d) | Dit soort zakelijke besluiten is voor ondernemingen als Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH gebruikelijk. Zo is in 2008 en 2009 bijvoorbeeld ook onderzocht of AOC kon worden gebruikt door een onderneming die piloten opleidt. Er kwam echter geen overeenkomst tot stand omdat op het betrokken tijdstip niet kon worden voldaan aan de eisen die de onderneming aan de infrastructuur stelde. Een ander voorbeeld is dat in december 2010 werd besloten om geen nieuwe overeenkomsten met Ryanair te sluiten. |
| --- | --- |

d)

Dit soort zakelijke besluiten is voor ondernemingen als Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH gebruikelijk. Zo is in 2008 en 2009 bijvoorbeeld ook onderzocht of AOC kon worden gebruikt door een onderneming die piloten opleidt. Er kwam echter geen overeenkomst tot stand omdat op het betrokken tijdstip niet kon worden voldaan aan de eisen die de onderneming aan de infrastructuur stelde. Een ander voorbeeld is dat in december 2010 werd besloten om geen nieuwe overeenkomsten met Ryanair te sluiten.

| e) | Op grond van de studie van KE-Consult is het bedrijfsmodel van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH aangepast en werd overgeschakeld naar het algemene luchtverkeer. Daardoor waren minder overheidssubsidies nodig. |
| --- | --- |

e)

Op grond van de studie van KE-Consult is het bedrijfsmodel van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH aangepast en werd overgeschakeld naar het algemene luchtverkeer. Daardoor waren minder overheidssubsidies nodig.

| (162) | Duitsland geeft daarnaast aan dat de overheidssubsidies verder konden worden beperkt doordat de raad van commissarissen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in december 2013 heeft besloten om een particuliere investeerder in de vennootschap op te nemen. Door het nieuwe bedrijfsmodel van de luchthaven, die niet meer door charter- of lijnvluchten wordt aangedaan, zou AOC bovendien op korte termijn niet langer onder het toepassingsgebied van de voorschriften inzake staatssteun moeten vallen. |
| --- | --- |

(162)

Duitsland geeft daarnaast aan dat de overheidssubsidies verder konden worden beperkt doordat de raad van commissarissen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in december 2013 heeft besloten om een particuliere investeerder in de vennootschap op te nemen. Door het nieuwe bedrijfsmodel van de luchthaven, die niet meer door charter- of lijnvluchten wordt aangedaan, zou AOC bovendien op korte termijn niet langer onder het toepassingsgebied van de voorschriften inzake staatssteun moeten vallen.

| (163) | Duitsland voert aan dat AOC met zijn maximaal 150 000 passagiers per jaar volgens de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 in luchthavencategorie D valt. De luchthaven is daarom te klein om met andere luchthavens te concurreren, laat staan dat de concurrentie door die luchthaven verstoord zou kunnen worden. Derhalve is er geen sprake van een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen lidstaten. Duitsland wijst de beweringen van Lufthansa inzake de vermeende, aan Ryanair verleende steun van de hand. Ook verwerpt Duitsland de bewering dat Ryanair steun heeft ontvangen in de vorm van speciale tarieven voor luchthavengelden en marketingsubsidies; in dit verband wordt verwezen naar de eerder door Duitsland ingediende opmerkingen. |
| --- | --- |

(163)

Duitsland voert aan dat AOC met zijn maximaal 150 000 passagiers per jaar volgens de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 in luchthavencategorie D valt. De luchthaven is daarom te klein om met andere luchthavens te concurreren, laat staan dat de concurrentie door die luchthaven verstoord zou kunnen worden. Derhalve is er geen sprake van een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen lidstaten. Duitsland wijst de beweringen van Lufthansa inzake de vermeende, aan Ryanair verleende steun van de hand. Ook verwerpt Duitsland de bewering dat Ryanair steun heeft ontvangen in de vorm van speciale tarieven voor luchthavengelden en marketingsubsidies; in dit verband wordt verwezen naar de eerder door Duitsland ingediende opmerkingen.

| (164) | Tot besluit verwijst Duitsland naar een persbericht van de Commissie van 19 januari 2005 (85) waarin zij bevestigt dat een steunprogramma voor de aanleg en ontwikkeling van regionale luchthavens in structureel en economisch zwakke regio's verenigbaar is met de interne markt. |
| --- | --- |

(164)

Tot besluit verwijst Duitsland naar een persbericht van de Commissie van 19 januari 2005 (85) waarin zij bevestigt dat een steunprogramma voor de aanleg en ontwikkeling van regionale luchthavens in structureel en economisch zwakke regio's verenigbaar is met de interne markt.

85

8.   BEOORDELING

BEOORDELING

8.1.   IS ER SPRAKE VAN STAATSSTEUN?

| (165) | Volgens artikel 107, lid 1, VWEU „zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt”. |
| --- | --- |

(165)

Volgens artikel 107, lid 1, VWEU „zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt”.

| (166) | De criteria van artikel 107, lid 1, VWEU zijn cumulatief. Om de maatregelen in kwestie als steun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU te kunnen aanmerken, moet daarom aan elk van de onderstaande voorwaarden zijn voldaan. De financiële steun moet meer bepaald:






  a) | door de staat of met staatsmiddelen worden verleend, |
| --- | --- | --- |

(166)

De criteria van artikel 107, lid 1, VWEU zijn cumulatief. Om de maatregelen in kwestie als steun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU te kunnen aanmerken, moet daarom aan elk van de onderstaande voorwaarden zijn voldaan. De financiële steun moet meer bepaald:

a)

door de staat of met staatsmiddelen worden verleend,

| b) | bepaalde ondernemingen of de productie van bepaalde goederen begunstigen, |
| --- | --- |

b)

bepaalde ondernemingen of de productie van bepaalde goederen begunstigen,

| c) | de mededinging vervalsen of dreigen te vervalsen, en |
| --- | --- |

c)

de mededinging vervalsen of dreigen te vervalsen, en

| d) | het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden. |
| --- | --- |

d)

het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden.

De begrippen „onderneming” en „economische activiteit”

De begrippen „onderneming” en „economische activiteit”

| (167) | Volgens vaste rechtspraak moet de Commissie in de eerste plaats bepalen of Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH een onderneming is in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. Het begrip „onderneming” omvat elke entiteit die een economische activiteit uitoefent, ongeacht de rechtsvorm en de eigendomsverhoudingen ervan en de wijze waarop zij wordt gefinancierd (86). Onder economische activiteit wordt verstaan elke activiteit bestaande in het aanbieden van goederen of diensten op een bepaalde markt (87). |
| --- | --- |

(167)

Volgens vaste rechtspraak moet de Commissie in de eerste plaats bepalen of Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH een onderneming is in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. Het begrip „onderneming” omvat elke entiteit die een economische activiteit uitoefent, ongeacht de rechtsvorm en de eigendomsverhoudingen ervan en de wijze waarop zij wordt gefinancierd (86). Onder economische activiteit wordt verstaan elke activiteit bestaande in het aanbieden van goederen of diensten op een bepaalde markt (87).

86

87

| (168) | In zijn arrest in de zaak van de luchthaven Leipzig/Halle heeft het Hof van Justitie bevestigd dat de exploitatie van een luchthaven voor commerciële doeleinden en de bouw van luchtvaartinfrastructuur een economische activiteit vormen (88). Wanneer een luchthavenexploitant door het tegen vergoeding aanbieden van luchthavendiensten een economische activiteit uitoefent, is deze, ongeacht zijn rechtsvorm en de wijze waarop die diensten worden gefinancierd, een onderneming in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. Dat betekent dat de in het Verdrag neergelegde voorschriften inzake staatssteun toegepast kunnen worden op voordelen die de betrokken luchthavenexploitant door de staat of door overheidsmiddelen zijn verschaft (89). |
| --- | --- |

(168)

In zijn arrest in de zaak van de luchthaven Leipzig/Halle heeft het Hof van Justitie bevestigd dat de exploitatie van een luchthaven voor commerciële doeleinden en de bouw van luchtvaartinfrastructuur een economische activiteit vormen (88). Wanneer een luchthavenexploitant door het tegen vergoeding aanbieden van luchthavendiensten een economische activiteit uitoefent, is deze, ongeacht zijn rechtsvorm en de wijze waarop die diensten worden gefinancierd, een onderneming in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. Dat betekent dat de in het Verdrag neergelegde voorschriften inzake staatssteun toegepast kunnen worden op voordelen die de betrokken luchthavenexploitant door de staat of door overheidsmiddelen zijn verschaft (89).

88

89

| (169) | De Commissie brengt in herinnering dat het op grond van de geleidelijke ontwikkeling van de marktwerking in de luchthavensector niet mogelijk is een precieze datum te bepalen vanaf wanneer de aanleg en exploitatie van een luchthaven als economische activiteit moeten worden beschouwd. De Unierechter heeft echter de ontwikkelingen in de aard van de activiteiten van luchthavens als zodanig erkend. Met betrekking tot de luchthaven Leipzig/Halle heef het Hof bepaald dat het vanaf 2000 niet langer mogelijk was om de toepassing van staatssteunvoorschriften op de financiering van luchthaveninfrastructuur uit te sluiten. Een en ander betekent dat de exploitatie en aanleg van luchthaveninfrastructuur vanaf de datum waarop het arrest-Aéroports de Paris is gewezen (12 december 2000), als economische activiteit worden beschouwd. |
| --- | --- |

(169)

De Commissie brengt in herinnering dat het op grond van de geleidelijke ontwikkeling van de marktwerking in de luchthavensector niet mogelijk is een precieze datum te bepalen vanaf wanneer de aanleg en exploitatie van een luchthaven als economische activiteit moeten worden beschouwd. De Unierechter heeft echter de ontwikkelingen in de aard van de activiteiten van luchthavens als zodanig erkend. Met betrekking tot de luchthaven Leipzig/Halle heef het Hof bepaald dat het vanaf 2000 niet langer mogelijk was om de toepassing van staatssteunvoorschriften op de financiering van luchthaveninfrastructuur uit te sluiten. Een en ander betekent dat de exploitatie en aanleg van luchthaveninfrastructuur vanaf de datum waarop het arrest-Aéroports de Paris is gewezen (12 december 2000), als economische activiteit worden beschouwd.

| (170) | Op basis van de beoordeling in de overwegingen 168 en 169 moet de exploitatie van een luchthaven als economische activiteit worden aangemerkt. Naast concurrentie tussen luchthavens om luchtvaartmaatschappijen en luchtverkeer (reizigers en vracht) aan te trekken, is er ook sprake van concurrentie tussen exploitanten van luchthavens. Deze kunnen onderling concurreren om concessies voor de exploitatie van een bepaalde luchthaven. Bovendien kunnen luchthavens die niet in hetzelfde verzorgingsgebied of zelfs niet in dezelfde lidstaat zijn gevestigd met elkaar concurreren om luchtvaartmaatschappijen aan te trekken, met name prijsvechters en chartermaatschappijen. |
| --- | --- |

(170)

Op basis van de beoordeling in de overwegingen 168 en 169 moet de exploitatie van een luchthaven als economische activiteit worden aangemerkt. Naast concurrentie tussen luchthavens om luchtvaartmaatschappijen en luchtverkeer (reizigers en vracht) aan te trekken, is er ook sprake van concurrentie tussen exploitanten van luchthavens. Deze kunnen onderling concurreren om concessies voor de exploitatie van een bepaalde luchthaven. Bovendien kunnen luchthavens die niet in hetzelfde verzorgingsgebied of zelfs niet in dezelfde lidstaat zijn gevestigd met elkaar concurreren om luchtvaartmaatschappijen aan te trekken, met name prijsvechters en chartermaatschappijen.

| (171) | De Commissie merkt op dat de exploitant van de luchthaven Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH beoogt de luchthaveninfrastructuur waarop dit besluit betrekking heeft, op commerciële basis te exploiteren. Aangezien de luchthavenexploitant de gebruikers vergoedingen voor het gebruik van deze infrastructuur in rekening brengt, wordt die infrastructuur benut voor economische doeleinden. Daaruit volgt dat de entiteit die deze infrastructuur voor economische doeleinden benut, een onderneming is in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(171)

De Commissie merkt op dat de exploitant van de luchthaven Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH beoogt de luchthaveninfrastructuur waarop dit besluit betrekking heeft, op commerciële basis te exploiteren. Aangezien de luchthavenexploitant de gebruikers vergoedingen voor het gebruik van deze infrastructuur in rekening brengt, wordt die infrastructuur benut voor economische doeleinden. Daaruit volgt dat de entiteit die deze infrastructuur voor economische doeleinden benut, een onderneming is in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

Overheidstaken

Overheidstaken

| (172) | Niet alle activiteiten van een luchthavenexploitant zijn noodzakelijkerwijs van economische aard (90). Het Hof van Justitie (91) heeft uiteengezet dat activiteiten die normaal gesproken tot de verantwoordelijkheid van de staat behoren bij de uitoefening van zijn overheidsmacht, niet van economische aard zijn en niet binnen het toepassingsgebied van de staatssteunregels vallen. Tot dergelijke activiteiten behoren onder meer veiligheidshandhaving, luchtverkeersleiding en politie- en douanetaken. De financiering van deze activiteiten moet strikt beperkt blijven tot een compensatie van de gemaakte kosten en mag zich niet uitstrekken tot andere, economische activiteiten (92). |
| --- | --- |

(172)

Niet alle activiteiten van een luchthavenexploitant zijn noodzakelijkerwijs van economische aard (90). Het Hof van Justitie (91) heeft uiteengezet dat activiteiten die normaal gesproken tot de verantwoordelijkheid van de staat behoren bij de uitoefening van zijn overheidsmacht, niet van economische aard zijn en niet binnen het toepassingsgebied van de staatssteunregels vallen. Tot dergelijke activiteiten behoren onder meer veiligheidshandhaving, luchtverkeersleiding en politie- en douanetaken. De financiering van deze activiteiten moet strikt beperkt blijven tot een compensatie van de gemaakte kosten en mag zich niet uitstrekken tot andere, economische activiteiten (92).

90

91

92

| (173) | De financiering van activiteiten die onder de overheidstaken vallen of van rechtstreeks met deze taken verband houdende infrastructuur vormt derhalve geen staatssteun (93). Op een luchthaven worden activiteiten zoals luchtverkeersleiding, politietaken, douane, brandweer en activiteiten om de burgerluchtvaart te beveiligen tegen wederrechtelijke daden, en de investering met betrekking tot de infrastructuur en de uitrusting die nodig is om deze activiteiten te verrichten, doorgaans geacht geen economisch karakter te hebben (94). |
| --- | --- |

(173)

De financiering van activiteiten die onder de overheidstaken vallen of van rechtstreeks met deze taken verband houdende infrastructuur vormt derhalve geen staatssteun (93). Op een luchthaven worden activiteiten zoals luchtverkeersleiding, politietaken, douane, brandweer en activiteiten om de burgerluchtvaart te beveiligen tegen wederrechtelijke daden, en de investering met betrekking tot de infrastructuur en de uitrusting die nodig is om deze activiteiten te verrichten, doorgaans geacht geen economisch karakter te hebben (94).

93

94

| (174) | Overheidsfinanciering van niet-economische activiteiten die inherent zijn aan de uitoefening van economische activiteiten, mag niet leiden tot ongeoorloofde discriminatie van luchtvaartmaatschappijen en luchthavenexploitanten leiden. Volgens vaste rechtspraak is er immers sprake van een voordeel wanneer overheidsinstanties kosten van ondernemingen overnemen die inherent zijn aan hun economische activiteiten (95). Als het in een bepaalde rechtsorde gebruikelijk is dat luchtvaartmaatschappijen of luchthavenexploitanten de kosten van bepaalde diensten dragen, terwijl sommige luchtvaartmaatschappijen of luchthavenexploitanten die in opdracht van dezelfde overheidsinstanties dezelfde diensten verlenen, deze kosten niet hoeven te dragen, kan deze laatste groep daardoor een voordeel genieten, ook al worden de diensten op zich als niet-economisch van aard beschouwd. Daarom is het nodig om ook het juridisch kader te analyseren dat op de luchthavenexploitant van toepassing is teneinde te kunnen beoordelen of krachtens dat juridisch kader luchthavenexploitanten of luchtvaartmaatschappijen de kosten van sommige activiteiten moeten dragen die op zich misschien niet-economisch van aard zijn, maar wel inherent zijn aan de uitoefening van hun economische activiteiten. |
| --- | --- |

(174)

Overheidsfinanciering van niet-economische activiteiten die inherent zijn aan de uitoefening van economische activiteiten, mag niet leiden tot ongeoorloofde discriminatie van luchtvaartmaatschappijen en luchthavenexploitanten leiden. Volgens vaste rechtspraak is er immers sprake van een voordeel wanneer overheidsinstanties kosten van ondernemingen overnemen die inherent zijn aan hun economische activiteiten (95). Als het in een bepaalde rechtsorde gebruikelijk is dat luchtvaartmaatschappijen of luchthavenexploitanten de kosten van bepaalde diensten dragen, terwijl sommige luchtvaartmaatschappijen of luchthavenexploitanten die in opdracht van dezelfde overheidsinstanties dezelfde diensten verlenen, deze kosten niet hoeven te dragen, kan deze laatste groep daardoor een voordeel genieten, ook al worden de diensten op zich als niet-economisch van aard beschouwd. Daarom is het nodig om ook het juridisch kader te analyseren dat op de luchthavenexploitant van toepassing is teneinde te kunnen beoordelen of krachtens dat juridisch kader luchthavenexploitanten of luchtvaartmaatschappijen de kosten van sommige activiteiten moeten dragen die op zich misschien niet-economisch van aard zijn, maar wel inherent zijn aan de uitoefening van hun economische activiteiten.

95

| (175) | Duitsland merkt op dat de in overweging 71 bedoelde overheidssubsidies voor investeringen in de infrastructuur uitsluitend verband houden met activiteiten van niet-economische aard. Duitsland rekent investeringen op het gebied van veiligheid, beveiliging en de veiligheid van het luchtverkeer tot dergelijke niet-economische activiteiten. Duitsland wijst er in het bijzonder op dat taken op het gebied van beveiliging, politie, brandweer, openbare en operationele veiligheid, meteorologische diensten en vliegveiligheid tot de overheidstaken behoren. |
| --- | --- |

(175)

Duitsland merkt op dat de in overweging 71 bedoelde overheidssubsidies voor investeringen in de infrastructuur uitsluitend verband houden met activiteiten van niet-economische aard. Duitsland rekent investeringen op het gebied van veiligheid, beveiliging en de veiligheid van het luchtverkeer tot dergelijke niet-economische activiteiten. Duitsland wijst er in het bijzonder op dat taken op het gebied van beveiliging, politie, brandweer, openbare en operationele veiligheid, meteorologische diensten en vliegveiligheid tot de overheidstaken behoren.

| (176) | Het toepasselijke rechtskader wordt in Duitsland met name gevormd door artikel 8 van het Luftsicherheitsgesetz (Wet luchtvaartveiligheid) (LuftSiG), waarin beveiligingsmaatregelen op luchthavens zijn geregeld, en artikel 27, onder c), punt 2, van het Luftverkehrsgesetz (Luchtvaartwet) (LuftVG), waarin maatregelen ter waarborging van der operationele veiligheid, luchtverkeersleiding en veiligheid van het luchtverkeer zijn vastgelegd. |
| --- | --- |

(176)

Het toepasselijke rechtskader wordt in Duitsland met name gevormd door artikel 8 van het Luftsicherheitsgesetz (Wet luchtvaartveiligheid) (LuftSiG), waarin beveiligingsmaatregelen op luchthavens zijn geregeld, en artikel 27, onder c), punt 2, van het Luftverkehrsgesetz (Luchtvaartwet) (LuftVG), waarin maatregelen ter waarborging van der operationele veiligheid, luchtverkeersleiding en veiligheid van het luchtverkeer zijn vastgelegd.

Luftsicherheitsgesetz

Luftverkehrsgesetz

| (177) | De Commissie is van mening dat de in artikel 8 van het Luftsicherheitsgesetz bedoelde maatregelen, de in artikel 27, onder c), punt 2, van het Luftverkehrsgesetz genoemde maatregelen en de meteorologische diensten en brandbestrijding in beginsel kunnen worden beschouwd als activiteiten die onder de overheidstaken vallen. |
| --- | --- |

(177)

De Commissie is van mening dat de in artikel 8 van het Luftsicherheitsgesetz bedoelde maatregelen, de in artikel 27, onder c), punt 2, van het Luftverkehrsgesetz genoemde maatregelen en de meteorologische diensten en brandbestrijding in beginsel kunnen worden beschouwd als activiteiten die onder de overheidstaken vallen.

| (178) | Met betrekking tot maatregelen die alleen verband houden met de operationele veiligheid, stelt de Commissie zich evenwel op het standpunt dat de waarborging van een veilige exploitatie van de luchthaven een heel normaal onderdeel vormt van de economische activiteit van de luchthavenexploitatie (96). Onder voorbehoud van een meer diepgaand onderzoek naar de afzonderlijke activiteiten en kosten merkt de Commissie op dat maatregelen die zijn gericht op de waarborging van een veilige exploitatie van de luchthaven, niet tot de taken van de overheid behoren. Elke onderneming die een luchthaven wil exploiteren, moet de veiligheid van de infrastructuur, zoals de start- en landingsbanen en de platformen, waarborgen. |
| --- | --- |

(178)

Met betrekking tot maatregelen die alleen verband houden met de operationele veiligheid, stelt de Commissie zich evenwel op het standpunt dat de waarborging van een veilige exploitatie van de luchthaven een heel normaal onderdeel vormt van de economische activiteit van de luchthavenexploitatie (96). Onder voorbehoud van een meer diepgaand onderzoek naar de afzonderlijke activiteiten en kosten merkt de Commissie op dat maatregelen die zijn gericht op de waarborging van een veilige exploitatie van de luchthaven, niet tot de taken van de overheid behoren. Elke onderneming die een luchthaven wil exploiteren, moet de veiligheid van de infrastructuur, zoals de start- en landingsbanen en de platformen, waarborgen.

96

| (179) | Wat de brandweertaken betreft, merkt de Commissie op dat de vergoeding van de daaraan verbonden kosten onder de regionale bevoegdheden valt en dat deze kosten normaal gesproken door de betreffende regionale overheden worden vergoed. De vergoeding van deze kosten dient zich te beperken tot het bedrag dat voor de dekking van die kosten noodzakelijk is. |
| --- | --- |

(179)

Wat de brandweertaken betreft, merkt de Commissie op dat de vergoeding van de daaraan verbonden kosten onder de regionale bevoegdheden valt en dat deze kosten normaal gesproken door de betreffende regionale overheden worden vergoed. De vergoeding van deze kosten dient zich te beperken tot het bedrag dat voor de dekking van die kosten noodzakelijk is.

| (180) | Met betrekking tot de luchtverkeersleiding en de bijbehorende maatregelen is in artikel 27, onder d), van het Luftverkehrsgesetz bepaald dat de kosten die verband houden met de in artikel 27, onder c), van het Luftverkehrsgesetz bedoelde maatregelen voor bepaalde luchthavens door de staat worden gecompenseerd. „Erkende luchthavens” in de zin van artikel 27, onder d), van het Luftverkehrsgesetz komen in aanmerking voor een compensatie van de kosten wanneer het Bondsministerie van Verkeer heeft erkend dat de luchtverkeersleidingsdiensten en de bijbehorende maatregelen om veiligheidsredenen en vanwege vervoersbeleidsbelangen noodzakelijk zijn (97). Duitse luchthavens die niet in die zin zijn erkend, kunnen geen aanspraak maken op een compensatie van de kosten overeenkomstig artikel 27, onder d), van het Luftverkehrsgesetz en moeten de kosten verbonden aan de in artikel 27, onder c), van het Luftverkehrsgesetz bedoelde maatregelen daarom zelf dragen. Deze kosten maken deel uit van de exploitatie van luchthavens. Aangezien sommige luchthavens deze kosten zelf moeten dragen terwijl dit voor andere luchthavens niet het geval is, kan deze laatste groep hiermee wellicht een voordeel verleend worden, ook al kunnen luchtverkeersleidingsmaatregelen als niet-economisch van aard worden beschouwd. De Commissie neemt kennis van het feit dat AOC niet tot de erkende luchthavens in de zin van artikel 27, onder d), van het Luftverkehrsgesetz behoort, en stelt vast dat de aan luchtverkeersleidingsdiensten en aan de bijbehorende maatregelen verbonden investeringen geen kosten zijn die voor compensatie door de overheid in aanmerking komen. |
| --- | --- |

(180)

Met betrekking tot de luchtverkeersleiding en de bijbehorende maatregelen is in artikel 27, onder d), van het Luftverkehrsgesetz bepaald dat de kosten die verband houden met de in artikel 27, onder c), van het Luftverkehrsgesetz bedoelde maatregelen voor bepaalde luchthavens door de staat worden gecompenseerd. „Erkende luchthavens” in de zin van artikel 27, onder d), van het Luftverkehrsgesetz komen in aanmerking voor een compensatie van de kosten wanneer het Bondsministerie van Verkeer heeft erkend dat de luchtverkeersleidingsdiensten en de bijbehorende maatregelen om veiligheidsredenen en vanwege vervoersbeleidsbelangen noodzakelijk zijn (97). Duitse luchthavens die niet in die zin zijn erkend, kunnen geen aanspraak maken op een compensatie van de kosten overeenkomstig artikel 27, onder d), van het Luftverkehrsgesetz en moeten de kosten verbonden aan de in artikel 27, onder c), van het Luftverkehrsgesetz bedoelde maatregelen daarom zelf dragen. Deze kosten maken deel uit van de exploitatie van luchthavens. Aangezien sommige luchthavens deze kosten zelf moeten dragen terwijl dit voor andere luchthavens niet het geval is, kan deze laatste groep hiermee wellicht een voordeel verleend worden, ook al kunnen luchtverkeersleidingsmaatregelen als niet-economisch van aard worden beschouwd. De Commissie neemt kennis van het feit dat AOC niet tot de erkende luchthavens in de zin van artikel 27, onder d), van het Luftverkehrsgesetz behoort, en stelt vast dat de aan luchtverkeersleidingsdiensten en aan de bijbehorende maatregelen verbonden investeringen geen kosten zijn die voor compensatie door de overheid in aanmerking komen.

97

| (181) | Met betrekking tot de maatregelen op grond van artikel 8 van het Luftsicherheitsgesetz is Duitsland blijkbaar van mening dat alle kosten verbonden aan de in die wet voorgeschreven maatregelen, door de bevoegde overheidsinstanties kunnen worden gedragen. De Commissie merkt echter op dat overeenkomstig artikel 8, lid 3, van het Luftsicherheitsgesetz uitsluitend kosten verbonden aan de beschikbaarstelling en het onderhoud van gebouwen en terreinen, die nodig zijn om de in artikel 5 van het Luftsicherheitsgesetz genoemde activiteiten te verrichten, kunnen worden vergoed. Alle overige kosten komen voor rekening van de luchthavenexploitant. In zoverre de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verstrekte overheidsfinanciering de onderneming bevrijdt van kosten die deze op grond van artikel 8, lid 3, van het Luftsicherheitsgesetz zelf had moeten dragen, is er geen reden om deze overheidsfinanciering aan een zorgvuldig onderzoek overeenkomstig de Unievoorschriften inzake staatssteun te onderwerpen. |
| --- | --- |

(181)

Met betrekking tot de maatregelen op grond van artikel 8 van het Luftsicherheitsgesetz is Duitsland blijkbaar van mening dat alle kosten verbonden aan de in die wet voorgeschreven maatregelen, door de bevoegde overheidsinstanties kunnen worden gedragen. De Commissie merkt echter op dat overeenkomstig artikel 8, lid 3, van het Luftsicherheitsgesetz uitsluitend kosten verbonden aan de beschikbaarstelling en het onderhoud van gebouwen en terreinen, die nodig zijn om de in artikel 5 van het Luftsicherheitsgesetz genoemde activiteiten te verrichten, kunnen worden vergoed. Alle overige kosten komen voor rekening van de luchthavenexploitant. In zoverre de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verstrekte overheidsfinanciering de onderneming bevrijdt van kosten die deze op grond van artikel 8, lid 3, van het Luftsicherheitsgesetz zelf had moeten dragen, is er geen reden om deze overheidsfinanciering aan een zorgvuldig onderzoek overeenkomstig de Unievoorschriften inzake staatssteun te onderwerpen.

| (182) | Gezien de investeringen die tussen 2000 en 2011 in de infrastructuur zijn gedaan en de daaruit voortvloeiende exploitatiekosten, erkent de Commissie tot slot dat de rechtstreeks met brandbeveiliging en de levering van meteorologische diensten verband houdende uitgaven als uitgaven voor overheidstaken kunnen worden beschouwd voor zover de vergoeding van deze kosten strikt beperkt blijft tot hetgeen voor de uitoefening van deze activiteiten noodzakelijk is. Met betrekking tot de investeringen en exploitatiekosten die verband houden met de overeenkomstig artikel 8 van het Luftsicherheitsgesetz genomen maatregelen, is de Commissie van mening dat slechts de kosten die overeenkomstig artikel 8, lid 3, van het Luftsicherheitsgesetz voor vergoeding aan de luchthavenexploitant in aanmerking komen, als uitgaven voor overheidstaken kunnen worden aangemerkt. |
| --- | --- |

(182)

Gezien de investeringen die tussen 2000 en 2011 in de infrastructuur zijn gedaan en de daaruit voortvloeiende exploitatiekosten, erkent de Commissie tot slot dat de rechtstreeks met brandbeveiliging en de levering van meteorologische diensten verband houdende uitgaven als uitgaven voor overheidstaken kunnen worden beschouwd voor zover de vergoeding van deze kosten strikt beperkt blijft tot hetgeen voor de uitoefening van deze activiteiten noodzakelijk is. Met betrekking tot de investeringen en exploitatiekosten die verband houden met de overeenkomstig artikel 8 van het Luftsicherheitsgesetz genomen maatregelen, is de Commissie van mening dat slechts de kosten die overeenkomstig artikel 8, lid 3, van het Luftsicherheitsgesetz voor vergoeding aan de luchthavenexploitant in aanmerking komen, als uitgaven voor overheidstaken kunnen worden aangemerkt.

| (183) | Met betrekking tot de investeringen in verband met de in artikel 27, onder c), punt 2, van het Luftverkehrsgesetz genoemde luchtverkeersleidingsdiensten en de bijbehorende maatregelen merkt de Commissie op dat, gezien het feit dat AOC niet tot de onder artikel 27, onder d), van die wet vallende luchthavens behoort, investeringen en exploitatiekosten in verband met luchtverkeersleidingsdiensten en de bijbehorende maatregelen niet als uitgaven voor overheidstaken kunnen worden aangemerkt. Tot slot kunnen investeringen en exploitatiekosten die verband houden met de waarborging van de operationele veiligheid van de luchthaven, niet als uitgaven voor overheidstaken worden beschouwd. Dit betekent meer in het bijzonder dat investeringen in de modernisering en verlenging van de start- en landingsbaan en de installatie van luchthavenbakens enz. niet als uitgaven kunnen worden aangemerkt die tot de overheidstaken behoren. |
| --- | --- |

(183)

Met betrekking tot de investeringen in verband met de in artikel 27, onder c), punt 2, van het Luftverkehrsgesetz genoemde luchtverkeersleidingsdiensten en de bijbehorende maatregelen merkt de Commissie op dat, gezien het feit dat AOC niet tot de onder artikel 27, onder d), van die wet vallende luchthavens behoort, investeringen en exploitatiekosten in verband met luchtverkeersleidingsdiensten en de bijbehorende maatregelen niet als uitgaven voor overheidstaken kunnen worden aangemerkt. Tot slot kunnen investeringen en exploitatiekosten die verband houden met de waarborging van de operationele veiligheid van de luchthaven, niet als uitgaven voor overheidstaken worden beschouwd. Dit betekent meer in het bijzonder dat investeringen in de modernisering en verlenging van de start- en landingsbaan en de installatie van luchthavenbakens enz. niet als uitgaven kunnen worden aangemerkt die tot de overheidstaken behoren.

| (184) | Ongeacht de juridische vraag of deze kosten al dan niet tot de overheidstaken behoren, is namelijk aangetoond dat zij volgens het toepasselijke rechtskader door de luchthavenexploitant moeten worden gedragen. Als de staat deze kosten zou vergoeden, worden kosten van de luchthavenexploitant gecompenseerd die normaal gesproken voor zijn rekening zouden zijn gekomen. |
| --- | --- |

(184)

Ongeacht de juridische vraag of deze kosten al dan niet tot de overheidstaken behoren, is namelijk aangetoond dat zij volgens het toepasselijke rechtskader door de luchthavenexploitant moeten worden gedragen. Als de staat deze kosten zou vergoeden, worden kosten van de luchthavenexploitant gecompenseerd die normaal gesproken voor zijn rekening zouden zijn gekomen.

| (185) | De Commissie is derhalve van mening dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH door de overheidsmiddelen die zijn verstrekt ter financiering van investeringen in de infrastructuur en ter dekking van exploitatieverliezen, een vergoeding heeft ontvangen voor kosten die inherent zijn aan haar economische activiteit. Dit geldt niet voor de in de overwegingen 182 en 183 bedoelde uitgaven voor overheidstaken. De in tabel 7 opgenomen financiële middelen die door de vrijstaat Thüringen voor luchtverkeersleidingsdiensten zijn verstrekt, kunnen daarom, anders dan Duitsland stelt, niet als uitgaven voor de uitoefening van overheidstaken worden aangemerkt. Een deel van de in tabel 3 weergegeven investeringen in de infrastructuur kan, in tegenstelling tot wat Duitsland stelt, ook niet verantwoord worden als zijnde noodzakelijk voor het uitvoeren van overheidstaken Dit geldt met name voor de modernisering en verlenging van de start- en landingsbaan. |
| --- | --- |

(185)

De Commissie is derhalve van mening dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH door de overheidsmiddelen die zijn verstrekt ter financiering van investeringen in de infrastructuur en ter dekking van exploitatieverliezen, een vergoeding heeft ontvangen voor kosten die inherent zijn aan haar economische activiteit. Dit geldt niet voor de in de overwegingen 182 en 183 bedoelde uitgaven voor overheidstaken. De in tabel 7 opgenomen financiële middelen die door de vrijstaat Thüringen voor luchtverkeersleidingsdiensten zijn verstrekt, kunnen daarom, anders dan Duitsland stelt, niet als uitgaven voor de uitoefening van overheidstaken worden aangemerkt. Een deel van de in tabel 3 weergegeven investeringen in de infrastructuur kan, in tegenstelling tot wat Duitsland stelt, ook niet verantwoord worden als zijnde noodzakelijk voor het uitvoeren van overheidstaken Dit geldt met name voor de modernisering en verlenging van de start- en landingsbaan.

8.1.1.   Maatregel 1: Financiering van investeringen in infrastructuur 2000-2011

Maatregel 1: Financiering van investeringen in infrastructuur 2000-2011

Staatsmiddelen en toerekenbaarheid aan de staat

Staatsmiddelen en toerekenbaarheid aan de staat

| (186) | Onder staatssteun wordt elk voordeel verstaan dat uit staatsmiddelen wordt bekostigd en wordt toegekend door de staat of door een instantie die haar activiteiten verricht op grond van een overheidsmandaat (98). Middelen van lokale overheidsinstanties vallen binnen de werkingssfeer van artikel 107 VWEU (99). |
| --- | --- |

(186)

Onder staatssteun wordt elk voordeel verstaan dat uit staatsmiddelen wordt bekostigd en wordt toegekend door de staat of door een instantie die haar activiteiten verricht op grond van een overheidsmandaat (98). Middelen van lokale overheidsinstanties vallen binnen de werkingssfeer van artikel 107 VWEU (99).

98

99

| (187) | In het onderhavige geval worden de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verstrekte subsidies ter dekking van investeringen in infrastructuur bekostigd uit de begroting van overheidsinstanties, namelijk ofwel de publiekrechtelijke aandeelhouders (100), ofwel de vrijstaat Thüringen dan wel andere overheidsorganen en regionale of lokale autoriteiten. Dat betekent dat met de subsidies staatsmiddelen zijn gemoeid zodat zij aan de staat moeten worden toegerekend. |
| --- | --- |

(187)

In het onderhavige geval worden de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verstrekte subsidies ter dekking van investeringen in infrastructuur bekostigd uit de begroting van overheidsinstanties, namelijk ofwel de publiekrechtelijke aandeelhouders (100), ofwel de vrijstaat Thüringen dan wel andere overheidsorganen en regionale of lokale autoriteiten. Dat betekent dat met de subsidies staatsmiddelen zijn gemoeid zodat zij aan de staat moeten worden toegerekend.

100

Economisch voordeel

Economisch voordeel

| (188) | Ter beantwoording van de vraag of een onderneming door de verstrekking van financiering op gunstige voorwaarden een voordeel is verschaft, past de Commissie het criterium toe van de „investeerder handelend in een markteconomie”. Financiële middelen die door de staat direct of indirect aan een onderneming worden verstrekt, dienen volgens het beginsel van de investeerder in een markteconomie niet als staatssteun te worden aangemerkt als dat gebeurt op de gangbare marktvoorwaarden (101). |
| --- | --- |

(188)

Ter beantwoording van de vraag of een onderneming door de verstrekking van financiering op gunstige voorwaarden een voordeel is verschaft, past de Commissie het criterium toe van de „investeerder handelend in een markteconomie”. Financiële middelen die door de staat direct of indirect aan een onderneming worden verstrekt, dienen volgens het beginsel van de investeerder in een markteconomie niet als staatssteun te worden aangemerkt als dat gebeurt op de gangbare marktvoorwaarden (101).

101

| (189) | In de onderhavige zaak moet de Commissie beoordelen of aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH door de voorwaarden waarop de onderneming overheidssubsidies heeft ontvangen, een voordeel is verschaft dat de begunstigde onder normale marktvoorwaarden niet zou hebben verkregen. |
| --- | --- |

(189)

In de onderhavige zaak moet de Commissie beoordelen of aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH door de voorwaarden waarop de onderneming overheidssubsidies heeft ontvangen, een voordeel is verschaft dat de begunstigde onder normale marktvoorwaarden niet zou hebben verkregen.

| (190) | De overheidssubsidies in het kader van de betrokken steunmaatregel zijn aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH „kosteloos” verstrekt, dat wil zeggen zonder rente en zonder terugbetalingsverplichtingen (102). Door de Duitse overheid verleende subsidies voor investeringen in de infrastructuur, hoefde de onderneming dus geen inspanningen te verrichten om de infrastructuur zelf te financieren, via bankleningen of uit eigen vermogen. Daarom heeft de luchthaven door deze subsidies van een economisch voordeel geprofiteerd. |
| --- | --- |

(190)

De overheidssubsidies in het kader van de betrokken steunmaatregel zijn aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH „kosteloos” verstrekt, dat wil zeggen zonder rente en zonder terugbetalingsverplichtingen (102). Door de Duitse overheid verleende subsidies voor investeringen in de infrastructuur, hoefde de onderneming dus geen inspanningen te verrichten om de infrastructuur zelf te financieren, via bankleningen of uit eigen vermogen. Daarom heeft de luchthaven door deze subsidies van een economisch voordeel geprofiteerd.

102

Selectiviteit

Selectiviteit

| (191) | Volgens artikel 107, lid 1, VWEU moet een maatregel, om als staatssteun te kunnen worden aangemerkt, „bepaalde ondernemingen of bepaalde producties” begunstigen. De Commissie wijst erop dat alleen aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH subsidies zijn verstrekt voor investeringen in de infrastructuur. Derhalve gaat het bij deze subsidies om selectieve maatregelen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(191)

Volgens artikel 107, lid 1, VWEU moet een maatregel, om als staatssteun te kunnen worden aangemerkt, „bepaalde ondernemingen of bepaalde producties” begunstigen. De Commissie wijst erop dat alleen aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH subsidies zijn verstrekt voor investeringen in de infrastructuur. Derhalve gaat het bij deze subsidies om selectieve maatregelen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

Verstoring van de mededinging en beïnvloeding van het handelsverkeer

Verstoring van de mededinging en beïnvloeding van het handelsverkeer

| (192) | Wanneer de marktpositie van een onderneming ten opzichte van andere op de interne markt concurrerende ondernemingen door subsidies wordt versterkt, moet ervan worden uitgegaan dat laatstgenoemde ondernemingen ongunstig worden beïnvloed door die steun. Volgens vaste rechtspraak (103) is er reeds sprake van vervalsing van de mededinging wanneer de begunstigde van de steun met andere ondernemingen concurreert op markten die voor concurrentie openstaan. |
| --- | --- |

(192)

Wanneer de marktpositie van een onderneming ten opzichte van andere op de interne markt concurrerende ondernemingen door subsidies wordt versterkt, moet ervan worden uitgegaan dat laatstgenoemde ondernemingen ongunstig worden beïnvloed door die steun. Volgens vaste rechtspraak (103) is er reeds sprake van vervalsing van de mededinging wanneer de begunstigde van de steun met andere ondernemingen concurreert op markten die voor concurrentie openstaan.

103

| (193) | Zoals hierboven uiteengezet, vormt de exploitatie van een luchthaven een economische activiteit en concurreren luchthavens met elkaar om passagiers en luchtvaartmaatschappijen aan te trekken. Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH concurreert met andere ondernemingen op een markt die voor concurrentie openstaat. Door het verkregen economische voordeel is de positie van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH op de Europese markt voor luchthavendiensten ten opzichte van haar concurrenten versterkt. |
| --- | --- |

(193)

Zoals hierboven uiteengezet, vormt de exploitatie van een luchthaven een economische activiteit en concurreren luchthavens met elkaar om passagiers en luchtvaartmaatschappijen aan te trekken. Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH concurreert met andere ondernemingen op een markt die voor concurrentie openstaat. Door het verkregen economische voordeel is de positie van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH op de Europese markt voor luchthavendiensten ten opzichte van haar concurrenten versterkt.

| (194) | De overheidsmiddelen die in het kader van dit besluit getoetst worden, verstoren dus de mededinging of dreigen deze te verstoren. Bovendien beïnvloeden zij een het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig. |
| --- | --- |

(194)

De overheidsmiddelen die in het kader van dit besluit getoetst worden, verstoren dus de mededinging of dreigen deze te verstoren. Bovendien beïnvloeden zij een het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig.

Conclusie

Conclusie

| (195) | Om de hierboven uiteengezette redenen komt de Commissie tot de conclusie dat de door Duitse regionale en lokale autoriteiten vanaf 12 december 2000 aan AOC voor infrastructuurinvesteringen verleende subsidies staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(195)

Om de hierboven uiteengezette redenen komt de Commissie tot de conclusie dat de door Duitse regionale en lokale autoriteiten vanaf 12 december 2000 aan AOC voor infrastructuurinvesteringen verleende subsidies staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

8.1.2.   Maatregel 2: Financiering van exploitatieverliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de periode 2000-2011

Maatregel 2: Financiering van exploitatieverliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de periode 2000-2011

Staatsmiddelen en toerekenbaarheid aan de staat

Staatsmiddelen en toerekenbaarheid aan de staat

| (196) | Onder staatssteun wordt elk voordeel verstaan dat uit staatsmiddelen wordt bekostigd en wordt toegekend door de staat of een instantie die haar activiteiten verricht op grond van een overheidsmandaat (104). Middelen van lokale overheidsinstanties vallen binnen de werkingssfeer van artikel 107 VWEU (105). |
| --- | --- |

(196)

Onder staatssteun wordt elk voordeel verstaan dat uit staatsmiddelen wordt bekostigd en wordt toegekend door de staat of een instantie die haar activiteiten verricht op grond van een overheidsmandaat (104). Middelen van lokale overheidsinstanties vallen binnen de werkingssfeer van artikel 107 VWEU (105).

104

105

| (197) | In het onderhavige geval worden de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verstrekte subsidies ter dekking van exploitatieverliezen bekostigd uit de begroting van overheidsinstanties, namelijk ofwel de publiekrechtelijke aandeelhouders (106), ofwel de vrijstaat Thüringen dan wel andere overheidsorganen en regionale of lokale autoriteiten. Dat betekent dat er met de subsidies staatsmiddelen zijn gemoeid die aan de staat moeten worden toegerekend. |
| --- | --- |

(197)

In het onderhavige geval worden de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verstrekte subsidies ter dekking van exploitatieverliezen bekostigd uit de begroting van overheidsinstanties, namelijk ofwel de publiekrechtelijke aandeelhouders (106), ofwel de vrijstaat Thüringen dan wel andere overheidsorganen en regionale of lokale autoriteiten. Dat betekent dat er met de subsidies staatsmiddelen zijn gemoeid die aan de staat moeten worden toegerekend.

106

Economisch voordeel

Economisch voordeel

| (198) | Elk economisch voordeel dat een onderneming onder normale marktvoorwaarden, d.w.z. zonder overheidsmaatregelen, niet zou hebben verkregen, is een voordeel in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU (107) Van belang zijn alleen de gevolgen van de maatregel voor de onderneming, en niet de oorzaken of de doelstellingen van de door de staat genomen maatregel (108). Telkens de financiële situatie van de onderneming is verbeterd als gevolg van de overheidsmaatregel, is er sprake van een voordeel. |
| --- | --- |

(198)

Elk economisch voordeel dat een onderneming onder normale marktvoorwaarden, d.w.z. zonder overheidsmaatregelen, niet zou hebben verkregen, is een voordeel in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU (107) Van belang zijn alleen de gevolgen van de maatregel voor de onderneming, en niet de oorzaken of de doelstellingen van de door de staat genomen maatregel (108). Telkens de financiële situatie van de onderneming is verbeterd als gevolg van de overheidsmaatregel, is er sprake van een voordeel.

107

108

| (199) | De Commissie herinnert er daarnaast aan dat „wanneer kapitaal onder met normale marktvoorwaarden overeenkomende omstandigheden, al dan niet rechtstreeks, door de staat ter beschikking van een onderneming wordt gesteld, dit niet als staatssteun kan worden aangemerkt” (109). Om in het onderhavige geval te kunnen vaststellen of Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH door de overheidsfinanciering een voordeel is verschaft dat deze onderneming onder normale marktvoorwaarden niet had verkregen, moet de Commissie de handelwijze van de kapitaal verstrekkende overheidsinstanties vergelijken met de handelwijze van een op langetermijnwinst gerichte marktdeelnemer in een markteconomie (110). |
| --- | --- |

(199)

De Commissie herinnert er daarnaast aan dat „wanneer kapitaal onder met normale marktvoorwaarden overeenkomende omstandigheden, al dan niet rechtstreeks, door de staat ter beschikking van een onderneming wordt gesteld, dit niet als staatssteun kan worden aangemerkt” (109). Om in het onderhavige geval te kunnen vaststellen of Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH door de overheidsfinanciering een voordeel is verschaft dat deze onderneming onder normale marktvoorwaarden niet had verkregen, moet de Commissie de handelwijze van de kapitaal verstrekkende overheidsinstanties vergelijken met de handelwijze van een op langetermijnwinst gerichte marktdeelnemer in een markteconomie (110).

109

110

| (200) | Duitsland stelt dat het effect van de betrokken overheidssubsidies moet worden beoordeeld in het licht van het daaraan verbonden economisch belang voor de regio als geheel. In dat geval heeft de grootste aandeelhouder van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, de Landkreis Altenburger Land, als particuliere investeerder onder normale marktomstandigheden gehandeld. Indien rekening wordt gehouden met de voordelen voor de regio, zijn volgens Duitsland de positieve financiële effecten voor de Landkreis Altenburger Land groter dan de verstrekte subsidies. Duitsland erkent zelfs dat de kapitaalinbreng van de vennoten als „verloren subsidies” (111) aan de luchthaven kunnen worden beschouwd. Bij een beoordeling aan de hand van het beginsel van de investeerder in een markteconomie kan echter geen rekening worden gehouden met eventuele voordelen voor de regio. Positieve effecten op de economie van de regio waar de luchthaven is gevestigd, mogen niet in aanmerking worden genomen omdat het Hof van Justitie duidelijk heeft gemaakt dat de relevante vraag voor de toepassing van het beginsel van de particuliere investeerder in een markteconomie is „of een particuliere aandeelhouder in gelijkaardige omstandigheden, op grond van de te verwachten rentabiliteit en afgezien van elke overweging van sociale aard of van regionaal of sectorieel beleid, een dergelijke kapitaalinbreng zou hebben gedaan” (112). |
| --- | --- |

(200)

Duitsland stelt dat het effect van de betrokken overheidssubsidies moet worden beoordeeld in het licht van het daaraan verbonden economisch belang voor de regio als geheel. In dat geval heeft de grootste aandeelhouder van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, de Landkreis Altenburger Land, als particuliere investeerder onder normale marktomstandigheden gehandeld. Indien rekening wordt gehouden met de voordelen voor de regio, zijn volgens Duitsland de positieve financiële effecten voor de Landkreis Altenburger Land groter dan de verstrekte subsidies. Duitsland erkent zelfs dat de kapitaalinbreng van de vennoten als „verloren subsidies” (111) aan de luchthaven kunnen worden beschouwd. Bij een beoordeling aan de hand van het beginsel van de investeerder in een markteconomie kan echter geen rekening worden gehouden met eventuele voordelen voor de regio. Positieve effecten op de economie van de regio waar de luchthaven is gevestigd, mogen niet in aanmerking worden genomen omdat het Hof van Justitie duidelijk heeft gemaakt dat de relevante vraag voor de toepassing van het beginsel van de particuliere investeerder in een markteconomie is „of een particuliere aandeelhouder in gelijkaardige omstandigheden, op grond van de te verwachten rentabiliteit en afgezien van elke overweging van sociale aard of van regionaal of sectorieel beleid, een dergelijke kapitaalinbreng zou hebben gedaan” (112).

111

112

| (201) | In de onderhavige steunzaak zijn de overheidsmiddelen „kosteloos” aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verstrekt, dat wil zeggen zonder rente en zonder terugbetalingsverplichting. Overheidsorganen hebben de luchthavenexploitant middelen ter beschikking gesteld zonder daarvoor een tegenprestatie te verlangen, waardoor die exploitant zelf geen inspanningen hoefde te doen om voor financiering te zorgen door middel van bankleningen of uit eigen vermogen. |
| --- | --- |

(201)

In de onderhavige steunzaak zijn de overheidsmiddelen „kosteloos” aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verstrekt, dat wil zeggen zonder rente en zonder terugbetalingsverplichting. Overheidsorganen hebben de luchthavenexploitant middelen ter beschikking gesteld zonder daarvoor een tegenprestatie te verlangen, waardoor die exploitant zelf geen inspanningen hoefde te doen om voor financiering te zorgen door middel van bankleningen of uit eigen vermogen.

| (202) | De jaarlijkse kapitaalstortingen van de vennoten waren bedoeld om de jaarlijkse verliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH te dekken. Uiteindelijk dienden de jaarlijkse kapitaalstortingen er ook toe om een deel van de normale exploitatiekosten van de luchthaven te dekken waardoor de onderneming van een economische last is bevrijd waarvoor zij normaal gesproken zelf de kosten had moeten dragen. Duitsland heeft niet aannemelijk gemaakt dat een particuliere investeerder in een markteconomie kapitaal in een onderneming zou blijven investeren hoewel deze voortdurend verliezen boekt. |
| --- | --- |

(202)

De jaarlijkse kapitaalstortingen van de vennoten waren bedoeld om de jaarlijkse verliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH te dekken. Uiteindelijk dienden de jaarlijkse kapitaalstortingen er ook toe om een deel van de normale exploitatiekosten van de luchthaven te dekken waardoor de onderneming van een economische last is bevrijd waarvoor zij normaal gesproken zelf de kosten had moeten dragen. Duitsland heeft niet aannemelijk gemaakt dat een particuliere investeerder in een markteconomie kapitaal in een onderneming zou blijven investeren hoewel deze voortdurend verliezen boekt.

| (203) | Gezien de bovenstaande overwegingen stelt de Commissie zich op het standpunt dat een marktdeelnemer in een markteconomie niet zou hebben besloten om de toenemende verliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH jaar in jaar uit te blijven dekken. Dankzij de door de Duitse regionale autoriteiten en overheidsorganen verstrekte subsidies voor de dekking van exploitatieverliezen hoefde Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH al haar verliezen niet zelf te dekken, waardoor haar een economisch voordeel is verschaft dat zij onder normale marktomstandigheden niet had verkregen. |
| --- | --- |

(203)

Gezien de bovenstaande overwegingen stelt de Commissie zich op het standpunt dat een marktdeelnemer in een markteconomie niet zou hebben besloten om de toenemende verliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH jaar in jaar uit te blijven dekken. Dankzij de door de Duitse regionale autoriteiten en overheidsorganen verstrekte subsidies voor de dekking van exploitatieverliezen hoefde Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH al haar verliezen niet zelf te dekken, waardoor haar een economisch voordeel is verschaft dat zij onder normale marktomstandigheden niet had verkregen.

Selectiviteit

Selectiviteit

| (204) | Volgens artikel 107, lid 1, VWEU moet een maatregel, om als staatssteun te kunnen aangemerkt, „bepaalde ondernemingen of bepaalde producties” begunstigen. De Commissie wijst erop dat alleen aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH subsidies zijn verstrekt ter dekking van exploitatieverliezen. Derhalve gaat het bij deze subsidies om selectieve maatregelen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(204)

Volgens artikel 107, lid 1, VWEU moet een maatregel, om als staatssteun te kunnen aangemerkt, „bepaalde ondernemingen of bepaalde producties” begunstigen. De Commissie wijst erop dat alleen aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH subsidies zijn verstrekt ter dekking van exploitatieverliezen. Derhalve gaat het bij deze subsidies om selectieve maatregelen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

Verstoring van de mededinging en beïnvloeding van het handelsverkeer

Verstoring van de mededinging en beïnvloeding van het handelsverkeer

| (205) | Wanneer de marktpositie van een onderneming ten opzichte van andere op de interne markt concurrerende ondernemingen door subsidies wordt versterkt, moet ervan worden uitgegaan dat laatstgenoemde ondernemingen ongunstig worden beïnvloed door die subsidies. Volgens vaste rechtspraak (113) is er reeds sprake van vervalsing van de mededinging wanneer de begunstigde van de steun met andere ondernemingen concurreert op markten die voor concurrentie openstaan. |
| --- | --- |

(205)

Wanneer de marktpositie van een onderneming ten opzichte van andere op de interne markt concurrerende ondernemingen door subsidies wordt versterkt, moet ervan worden uitgegaan dat laatstgenoemde ondernemingen ongunstig worden beïnvloed door die subsidies. Volgens vaste rechtspraak (113) is er reeds sprake van vervalsing van de mededinging wanneer de begunstigde van de steun met andere ondernemingen concurreert op markten die voor concurrentie openstaan.

113

| (206) | Zoals hierboven uiteengezet, vormt de exploitatie van een luchthaven een economische activiteit en concurreren luchthavens met elkaar om passagiers en luchtvaartmaatschappijen aan te trekken. Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH concurreert met andere ondernemingen op een markt die voor concurrentie openstaat. Door het verkregen economische voordeel is de positie van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH op de Europese markt voor luchthavendiensten ten opzichte van haar concurrenten versterkt. |
| --- | --- |

(206)

Zoals hierboven uiteengezet, vormt de exploitatie van een luchthaven een economische activiteit en concurreren luchthavens met elkaar om passagiers en luchtvaartmaatschappijen aan te trekken. Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH concurreert met andere ondernemingen op een markt die voor concurrentie openstaat. Door het verkregen economische voordeel is de positie van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH op de Europese markt voor luchthavendiensten ten opzichte van haar concurrenten versterkt.

| (207) | De overheidsmiddelen die in het kader van dit besluit getoetst worden, verstoren dus de mededinging of dreigen deze te verstoren. Bovendien beïnvloeden zij het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig. |
| --- | --- |

(207)

De overheidsmiddelen die in het kader van dit besluit getoetst worden, verstoren dus de mededinging of dreigen deze te verstoren. Bovendien beïnvloeden zij het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig.

Conclusie

Conclusie

| (208) | Om de hierboven uiteengezette redenen komt de Commissie tot de conclusie dat de Duitse regionale autoriteiten en overheidsorganen vanaf 12 december 2000 aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH ter dekking van exploitatieverliezen verleende subsidies staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(208)

Om de hierboven uiteengezette redenen komt de Commissie tot de conclusie dat de Duitse regionale autoriteiten en overheidsorganen vanaf 12 december 2000 aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH ter dekking van exploitatieverliezen verleende subsidies staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

8.1.3.   Maatregel 3: Luchthavengelden en betalingen aan Ryanair in het kader van de overeenkomsten inzake luchthavendiensten en marketing

Maatregel 3: Luchthavengelden en betalingen aan Ryanair in het kader van de overeenkomsten inzake luchthavendiensten en marketing

| (209) | Bij het onderzoek laat de Commissie de laatste, op 21 september 2010 met AMS gesloten marketingovereenkomst en het „aanvullend contract” buiten beschouwing, omdat deze overeenkomsten door particuliere regionale ondernemingen werden gefinancierd die zich tot het in stand houden van de activiteiten van Ryanair op de luchthaven hadden verbonden (114). |
| --- | --- |

(209)

Bij het onderzoek laat de Commissie de laatste, op 21 september 2010 met AMS gesloten marketingovereenkomst en het „aanvullend contract” buiten beschouwing, omdat deze overeenkomsten door particuliere regionale ondernemingen werden gefinancierd die zich tot het in stand houden van de activiteiten van Ryanair op de luchthaven hadden verbonden (114).

114

De begrippen „onderneming” en „economische activiteit”

De begrippen „onderneming” en „economische activiteit”

| (210) | Overeenkomstig artikel 107, lid 1, VWEU zijn de voorschriften inzake staatssteun alleen van toepassing indien de begunstigde van steun een „onderneming” is. Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft „onderneming” steeds gedefinieerd als een entiteit die een economische activiteit uitoefent, ongeacht de rechtsvorm en de eigendomsverhoudingen ervan en de wijze waarop zij wordt gefinancierd (115). Onder economische activiteit wordt verstaan elke activiteit bestaande in het aanbieden van goederen of diensten op een bepaalde markt (116). |
| --- | --- |

(210)

Overeenkomstig artikel 107, lid 1, VWEU zijn de voorschriften inzake staatssteun alleen van toepassing indien de begunstigde van steun een „onderneming” is. Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft „onderneming” steeds gedefinieerd als een entiteit die een economische activiteit uitoefent, ongeacht de rechtsvorm en de eigendomsverhoudingen ervan en de wijze waarop zij wordt gefinancierd (115). Onder economische activiteit wordt verstaan elke activiteit bestaande in het aanbieden van goederen of diensten op een bepaalde markt (116).

115

116

| (211) | Ryanair biedt op de markt lijnvluchten voor het vervoeren van passagiers aan. Zij oefent onmiskenbaar een economische activiteit uit. |
| --- | --- |

(211)

Ryanair biedt op de markt lijnvluchten voor het vervoeren van passagiers aan. Zij oefent onmiskenbaar een economische activiteit uit.

| (212) | AMS is een volledige dochteronderneming van Ryanair. Derhalve kan ervan worden uitgegaan dat Ryanair een beslissende invloed op het gedrag van AMS uitoefende. Bovendien zijn de marketingovereenkomsten van 2008 en 2010 namens AMS ondertekend door Eddie Wilson, die toentertijd directeur was bij AMS en tegelijkertijd een functie als directeur bekleedde bij Ryanair (117). In de overwegingen bij de betrokken marketingovereenkomsten wordt vermeld dat „AMS een exclusieve licentie heeft om marketingdiensten aan te bieden op de reiswebsite www.ryanair.com, de website van de Ierse prijsvechter Ryanair” . Voor de toepassing van de staatssteunvoorschriften worden AMS en Ryanair daarom als één onderneming in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU beschouwd. |
| --- | --- |

(212)

AMS is een volledige dochteronderneming van Ryanair. Derhalve kan ervan worden uitgegaan dat Ryanair een beslissende invloed op het gedrag van AMS uitoefende. Bovendien zijn de marketingovereenkomsten van 2008 en 2010 namens AMS ondertekend door Eddie Wilson, die toentertijd directeur was bij AMS en tegelijkertijd een functie als directeur bekleedde bij Ryanair (117). In de overwegingen bij de betrokken marketingovereenkomsten wordt vermeld dat „AMS een exclusieve licentie heeft om marketingdiensten aan te bieden op de reiswebsite www.ryanair.com, de website van de Ierse prijsvechter Ryanair” . Voor de toepassing van de staatssteunvoorschriften worden AMS en Ryanair daarom als één onderneming in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU beschouwd.

117

Staatsmiddelen

Staatsmiddelen

| (213) | Onder staatssteun wordt elk voordeel verstaan dat uit staatsmiddelen wordt bekostigd en wordt toegekend door de staat of een instantie die haar activiteiten verricht op grond van een overheidsmandaat (118). Middelen van lokale overheidsinstanties vallen binnen de werkingssfeer van artikel 107 VWEU (119). |
| --- | --- |

(213)

Onder staatssteun wordt elk voordeel verstaan dat uit staatsmiddelen wordt bekostigd en wordt toegekend door de staat of een instantie die haar activiteiten verricht op grond van een overheidsmandaat (118). Middelen van lokale overheidsinstanties vallen binnen de werkingssfeer van artikel 107 VWEU (119).

118

119

| (214) | In de onderhavige zaak had de staat op alle relevante tijdstippen de directe of indirecte zeggenschap over de financiële middelen die in dit besluit worden getoetst. Sinds het tijdstip waarop Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH zakelijke betrekkingen met Ryanair is aangegaan, was de onderneming grotendeels in bezit van publiekrechtelijke aandeelhouders. Thans is Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH volledig eigendom van publiekrechtelijke aandeelhouders: alle vennoten zijn ofwel overheidsinstanties of zijn eigendom van de staat, terwijl de vennootschap zelf 32 % van de eigen aandelen houdt. |
| --- | --- |

(214)

In de onderhavige zaak had de staat op alle relevante tijdstippen de directe of indirecte zeggenschap over de financiële middelen die in dit besluit worden getoetst. Sinds het tijdstip waarop Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH zakelijke betrekkingen met Ryanair is aangegaan, was de onderneming grotendeels in bezit van publiekrechtelijke aandeelhouders. Thans is Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH volledig eigendom van publiekrechtelijke aandeelhouders: alle vennoten zijn ofwel overheidsinstanties of zijn eigendom van de staat, terwijl de vennootschap zelf 32 % van de eigen aandelen houdt.

| (215) | De Commissie is dan ook van mening dat alle middelen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH als staatsmiddelen moeten worden beschouwd. |
| --- | --- |

(215)

De Commissie is dan ook van mening dat alle middelen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH als staatsmiddelen moeten worden beschouwd.

Toerekenbaarheid aan de staat

Toerekenbaarheid aan de staat

| (216) | Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat indien de staat de mogelijkheid heeft om een overheidsbedrijf te controleren en een dominerende invloed op de activiteiten ervan uit te oefenen, dit niet automatisch het vermoeden rechtvaardigt dat deze controle in een concreet geval ook metterdaad wordt uitgeoefend. Een overheidsbedrijf kan in meer of mindere mate onafhankelijk optreden, naargelang van de autonomie die hem door de staat is verleend. Het feit dat een overheidsbedrijf onder staatscontrole staat, volstaat op zich niet om de door dit bedrijf genomen maatregelen, zoals de tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair gesloten overeenkomst van 3 maart 2003 en de daarna gesloten marketingovereenkomsten, aan de staat toe te rekenen (120). |
| --- | --- |

(216)

Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat indien de staat de mogelijkheid heeft om een overheidsbedrijf te controleren en een dominerende invloed op de activiteiten ervan uit te oefenen, dit niet automatisch het vermoeden rechtvaardigt dat deze controle in een concreet geval ook metterdaad wordt uitgeoefend. Een overheidsbedrijf kan in meer of mindere mate onafhankelijk optreden, naargelang van de autonomie die hem door de staat is verleend. Het feit dat een overheidsbedrijf onder staatscontrole staat, volstaat op zich niet om de door dit bedrijf genomen maatregelen, zoals de tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair gesloten overeenkomst van 3 maart 2003 en de daarna gesloten marketingovereenkomsten, aan de staat toe te rekenen (120).

120

| (217) | Volgens het Hof kan de toerekenbaarheid aan de staat van een steunmaatregel worden afgeleid uit de volgende aanwijzingen (121):






  a) | de betrokken onderneming kon de bestreden beslissing niet nemen zonder rekening te houden met de door de overheid gestelde eisen; |
| --- | --- | --- |

(217)

Volgens het Hof kan de toerekenbaarheid aan de staat van een steunmaatregel worden afgeleid uit de volgende aanwijzingen (121):

121

a)

de betrokken onderneming kon de bestreden beslissing niet nemen zonder rekening te houden met de door de overheid gestelde eisen;

| b) | de onderneming moest de instructies van de overheid opvolgen; |
| --- | --- |

b)

de onderneming moest de instructies van de overheid opvolgen;

| c) | het overheidsbedrijf maakt deel uit van de structuur van de openbare administratie; |
| --- | --- |

c)

het overheidsbedrijf maakt deel uit van de structuur van de openbare administratie;

| d) | de aard van de activiteiten van het overheidsbedrijf en het feit dat het bedrijf bij het verrichten van deze activiteiten op de markt normaal concurreert met particuliere investeerders; |
| --- | --- |

d)

de aard van de activiteiten van het overheidsbedrijf en het feit dat het bedrijf bij het verrichten van deze activiteiten op de markt normaal concurreert met particuliere investeerders;

| e) | het juridische statuut van het bedrijf; |
| --- | --- |

e)

het juridische statuut van het bedrijf;

| f) | de mate waarin de overheid toezicht uitoefent op het beheer van het bedrijf; |
| --- | --- |

f)

de mate waarin de overheid toezicht uitoefent op het beheer van het bedrijf;

| g) | elke andere aanwijzing waaruit in het concrete geval blijkt dat de overheid bij de vaststelling van een maatregel is betrokken of dat het onwaarschijnlijk is dat zij hierbij niet betrokken is, mede gelet op de omvang van deze maatregel, op de inhoud ervan of op de eraan verbonden voorwaarden. |
| --- | --- |

g)

elke andere aanwijzing waaruit in het concrete geval blijkt dat de overheid bij de vaststelling van een maatregel is betrokken of dat het onwaarschijnlijk is dat zij hierbij niet betrokken is, mede gelet op de omvang van deze maatregel, op de inhoud ervan of op de eraan verbonden voorwaarden.

| (218) | Duitsland voert aan dat het ministerie van Verkeer en Waterstaat van de vrijstaat Thüringen bij het aangaan van de overeenkomsten met Ryanair en AMS geen medezeggenschap had. Volgens Duitsland waren het bevoegde ministerie en de regering van de vrijstaat Thüringen alleen betrokken bij de besluitvorming over de investeringen in de infrastructuur op de luchthaven. Duitsland wijst de argumentatie van de Commissie met betrekking tot de toezichthoudende rol van het ministerie van Verkeer en Waterstaat van de vrijstaat Thüringen — en daarmee ook de vermeende toerekenbaarheid van de betrokken maatregel aan de staat — van de hand. |
| --- | --- |

(218)

Duitsland voert aan dat het ministerie van Verkeer en Waterstaat van de vrijstaat Thüringen bij het aangaan van de overeenkomsten met Ryanair en AMS geen medezeggenschap had. Volgens Duitsland waren het bevoegde ministerie en de regering van de vrijstaat Thüringen alleen betrokken bij de besluitvorming over de investeringen in de infrastructuur op de luchthaven. Duitsland wijst de argumentatie van de Commissie met betrekking tot de toezichthoudende rol van het ministerie van Verkeer en Waterstaat van de vrijstaat Thüringen — en daarmee ook de vermeende toerekenbaarheid van de betrokken maatregel aan de staat — van de hand.

| (219) | Duitsland betwist ook het argument van de Commissie dat de vaststelling van luchthavengelden vóór de inwerkingtreding ervan volgens de Duitse wetgeving inzake het luchtverkeer, namelijk artikel 43, onder a), LuftVZO, moet worden goedgekeurd door de toezichthoudende instantie. Volgens Duitsland kon Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH de luchthavengelden ook zonder toestemming van de toezichthoudende instantie vaststellen, aangezien de toezichthouder alleen dient te controleren of de heffingen een bepaalde grens niet overschrijden. |
| --- | --- |

(219)

Duitsland betwist ook het argument van de Commissie dat de vaststelling van luchthavengelden vóór de inwerkingtreding ervan volgens de Duitse wetgeving inzake het luchtverkeer, namelijk artikel 43, onder a), LuftVZO, moet worden goedgekeurd door de toezichthoudende instantie. Volgens Duitsland kon Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH de luchthavengelden ook zonder toestemming van de toezichthoudende instantie vaststellen, aangezien de toezichthouder alleen dient te controleren of de heffingen een bepaalde grens niet overschrijden.

| (220) | De kamer van koophandel van Gera, een overheidsinstelling, startte in augustus 2010 een campagne voor het in stand houden van het concept voor lowcostvluchten op AOC en drong bij de regering van de vrijstaat Thüringen uitdrukkelijk aan op het voeren van onderhandelingen met Ryanair over vliegbestemmingen en marketingmaatregelen (122). Volgens Duitsland blijkt hieruit dat het in stand houden van en de steun voor de vliegverbindingen van Ryanair economisch gerechtvaardigd was overeenkomstig het beginsel van de investeerder in een markteconomie. |
| --- | --- |

(220)

De kamer van koophandel van Gera, een overheidsinstelling, startte in augustus 2010 een campagne voor het in stand houden van het concept voor lowcostvluchten op AOC en drong bij de regering van de vrijstaat Thüringen uitdrukkelijk aan op het voeren van onderhandelingen met Ryanair over vliegbestemmingen en marketingmaatregelen (122). Volgens Duitsland blijkt hieruit dat het in stand houden van en de steun voor de vliegverbindingen van Ryanair economisch gerechtvaardigd was overeenkomstig het beginsel van de investeerder in een markteconomie.

122

| (221) | De Commissie is echter van mening dat de bevoegde ministeries van de vrijstaat Thüringen betrokken waren bij het aangaan van de overeenkomsten met Ryanair. Vóór het sluiten van de overeenkomst inzake luchthavendiensten tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair nam de vrijstaat Thüringen blijkbaar deel aan de onderhandelingen daarover. Uit een krantenartikel blijkt dat de onderhandelingen langer duurden omdat de ministeries van de vrijstaat Thüringen hebben geprobeerd de transactie tegen te houden (123). Tegelijkertijd beweerde de minister van Economische zaken van Thüringen, de heer Schuster, dat de deelstaat in staat was toestemming te verlenen voor de benodigde maatregelen. Een van de uitspraken die van hem zijn opgetekend, is dat indien Ryanair een langere start- en landingsbaan nodig zou hebben, die verlenging er ook zou komen. In datzelfde artikel wordt er tevens op gewezen dat het aantal passagiers op de luchthavens Dresden en Leipzig/Halle zou kunnen afnemen indien Ryanair op AOC zou gaan vliegen (124). |
| --- | --- |

(221)

De Commissie is echter van mening dat de bevoegde ministeries van de vrijstaat Thüringen betrokken waren bij het aangaan van de overeenkomsten met Ryanair. Vóór het sluiten van de overeenkomst inzake luchthavendiensten tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair nam de vrijstaat Thüringen blijkbaar deel aan de onderhandelingen daarover. Uit een krantenartikel blijkt dat de onderhandelingen langer duurden omdat de ministeries van de vrijstaat Thüringen hebben geprobeerd de transactie tegen te houden (123). Tegelijkertijd beweerde de minister van Economische zaken van Thüringen, de heer Schuster, dat de deelstaat in staat was toestemming te verlenen voor de benodigde maatregelen. Een van de uitspraken die van hem zijn opgetekend, is dat indien Ryanair een langere start- en landingsbaan nodig zou hebben, die verlenging er ook zou komen. In datzelfde artikel wordt er tevens op gewezen dat het aantal passagiers op de luchthavens Dresden en Leipzig/Halle zou kunnen afnemen indien Ryanair op AOC zou gaan vliegen (124).

123

124

| (222) | Het ministerie van Verkeer en Waterstaat van de vrijstaat Thüringen is de verantwoordelijke toezichthoudende instantie voor Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH. Voorts treden volgens de Duitse luchtverkeerswetgeving (artikel 43 LuftVZO) vastgestelde luchthavengelden pas in werking na goedkeuring door de toezichthouder. Bovendien is volgens de tariefregeling van AOC van 18 september 2006 de handtekening van een vertegenwoordiger van het ministerie van Verkeer en Waterstaat vereist. |
| --- | --- |

(222)

Het ministerie van Verkeer en Waterstaat van de vrijstaat Thüringen is de verantwoordelijke toezichthoudende instantie voor Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH. Voorts treden volgens de Duitse luchtverkeerswetgeving (artikel 43 LuftVZO) vastgestelde luchthavengelden pas in werking na goedkeuring door de toezichthouder. Bovendien is volgens de tariefregeling van AOC van 18 september 2006 de handtekening van een vertegenwoordiger van het ministerie van Verkeer en Waterstaat vereist.

| (223) | Ook uit het debat in het deelstaatparlement van Thüringen blijkt de betrokkenheid van de ministeries op politiek niveau. Volgens de uitvoerige notulen van dat debat werd daar niet alleen over technische kwesties, maar ook over de algemene economische levensvatbaarheid van de luchthaven gesproken (125). |
| --- | --- |

(223)

Ook uit het debat in het deelstaatparlement van Thüringen blijkt de betrokkenheid van de ministeries op politiek niveau. Volgens de uitvoerige notulen van dat debat werd daar niet alleen over technische kwesties, maar ook over de algemene economische levensvatbaarheid van de luchthaven gesproken (125).

125

| (224) | De marketingovereenkomsten met Ryanair waren bovendien onderwerp van discussie in de Kreistag. In een krantenartikel wordt gemeld dat de Kreistag zijn goedkeuring heeft gehecht aan de betaling van 670 000 EUR voor marketingmaatregelen in verband met de opening van een nieuwe vliegverbinding door Ryanair (126). De Landrat wordt geciteerd met de uitspraak dat de lijnverbindingen zonder de marketingvergoedingen zouden zijn geannuleerd. |
| --- | --- |

(224)

De marketingovereenkomsten met Ryanair waren bovendien onderwerp van discussie in de Kreistag. In een krantenartikel wordt gemeld dat de Kreistag zijn goedkeuring heeft gehecht aan de betaling van 670 000 EUR voor marketingmaatregelen in verband met de opening van een nieuwe vliegverbinding door Ryanair (126). De Landrat wordt geciteerd met de uitspraak dat de lijnverbindingen zonder de marketingvergoedingen zouden zijn geannuleerd.

126

| (225) | Tot slot merkt de Commissie op dat de betrokkenheid van de kamer van koophandel van Gera — een publiekrechtelijke autonome overheidsinstantie — bij het aangaan van de overeenkomsten met Ryanair bevestigt dat de overheid invloed heeft uitgeoefend op het besluitvormingsproces met betrekking tot deze overeenkomsten. |
| --- | --- |

(225)

Tot slot merkt de Commissie op dat de betrokkenheid van de kamer van koophandel van Gera — een publiekrechtelijke autonome overheidsinstantie — bij het aangaan van de overeenkomsten met Ryanair bevestigt dat de overheid invloed heeft uitgeoefend op het besluitvormingsproces met betrekking tot deze overeenkomsten.

| (226) | Gezien het door het ministerie van Verkeer en Waterstaat van de vrijstaat Thüringen uitgeoefende toezicht, de betrokkenheid van de ministeries op politiek niveau, de verschillende debatten in het deelstaatparlement van Thüringen en de betrokkenheid van overheidsorganen, lijkt het erop dat de overheid in staat was controle uit te oefenen over de activiteiten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH. Ook was de overheid blijkbaar betrokken bij belangrijke beslissingen ten aanzien van de economische exploitatie van de luchthaven. Overheidsinstanties werden met name bij discussies over de toekomst van de luchthaven betrokken wanneer zich bij de exploitatie van de luchthaven problemen voordeden. Op politiek niveau vonden in de vrijstaat Thüringen scherpe debatten plaats. De komst van een nieuwe deelstaatregering gaf in 2010 de doorslag bij het besluit om over te schakelen op andere luchthavenactiviteiten en de lowcostvluchten vanaf AOC stop te zetten (127). |
| --- | --- |

(226)

Gezien het door het ministerie van Verkeer en Waterstaat van de vrijstaat Thüringen uitgeoefende toezicht, de betrokkenheid van de ministeries op politiek niveau, de verschillende debatten in het deelstaatparlement van Thüringen en de betrokkenheid van overheidsorganen, lijkt het erop dat de overheid in staat was controle uit te oefenen over de activiteiten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH. Ook was de overheid blijkbaar betrokken bij belangrijke beslissingen ten aanzien van de economische exploitatie van de luchthaven. Overheidsinstanties werden met name bij discussies over de toekomst van de luchthaven betrokken wanneer zich bij de exploitatie van de luchthaven problemen voordeden. Op politiek niveau vonden in de vrijstaat Thüringen scherpe debatten plaats. De komst van een nieuwe deelstaatregering gaf in 2010 de doorslag bij het besluit om over te schakelen op andere luchthavenactiviteiten en de lowcostvluchten vanaf AOC stop te zetten (127).

127

| (227) | De Commissie stelt zich derhalve op het standpunt dat het besluit voor het aangaan van de overeenkomst van 3 maart 2003 en de marketingovereenkomst van 7 april 2003 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair en de daarna tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Airport Marketing Services gesloten marketingovereenkomsten, is toe te rekenen aan de overheid. |
| --- | --- |

(227)

De Commissie stelt zich derhalve op het standpunt dat het besluit voor het aangaan van de overeenkomst van 3 maart 2003 en de marketingovereenkomst van 7 april 2003 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair en de daarna tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Airport Marketing Services gesloten marketingovereenkomsten, is toe te rekenen aan de overheid.

Economisch voordeel

Economisch voordeel

| (228) | Om te kunnen bepalen of Ryanair dan wel AMS op grond van de overeenkomsten inzake luchthaven- en marketingdiensten een voordeel is verleend, moet de Commissie onderzoeken of een onder normale marktomstandigheden handelende en op winst op lange termijn gerichte luchthaven in soortgelijke omstandigheden dezelfde of vergelijkbare commerciële overeenkomsten had gesloten als Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH. Doorgaans kan worden uitgesloten dat er van een voordeel sprake is a) wanneer het voor de luchthavendiensten berekende tarief overeenstemt met het markttarief, of b) wanneer aan de hand van een analyse vooraf kan worden aangetoond dat de regeling tussen de luchthaven en de luchtvaartmaatschappij zal leiden tot een positieve incrementele winstbijdrage voor de luchthaven. |
| --- | --- |

(228)

Om te kunnen bepalen of Ryanair dan wel AMS op grond van de overeenkomsten inzake luchthaven- en marketingdiensten een voordeel is verleend, moet de Commissie onderzoeken of een onder normale marktomstandigheden handelende en op winst op lange termijn gerichte luchthaven in soortgelijke omstandigheden dezelfde of vergelijkbare commerciële overeenkomsten had gesloten als Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH. Doorgaans kan worden uitgesloten dat er van een voordeel sprake is a) wanneer het voor de luchthavendiensten berekende tarief overeenstemt met het markttarief, of b) wanneer aan de hand van een analyse vooraf kan worden aangetoond dat de regeling tussen de luchthaven en de luchtvaartmaatschappij zal leiden tot een positieve incrementele winstbijdrage voor de luchthaven.

| (229) | Op grond van het arrest-Charleroi (128) moet de Commissie bij de beoordeling van de betrokken maatregelen rekening houden met alle relevante elementen van de maatregel en hun context. Met andere woorden: de Commissie moet, rekening houdende met alle relevante elementen, onderzoeken welke gevolgen de overeenkomsten naar verwachting voor AOC hebben. |
| --- | --- |

(229)

Op grond van het arrest-Charleroi (128) moet de Commissie bij de beoordeling van de betrokken maatregelen rekening houden met alle relevante elementen van de maatregel en hun context. Met andere woorden: de Commissie moet, rekening houdende met alle relevante elementen, onderzoeken welke gevolgen de overeenkomsten naar verwachting voor AOC hebben.

128

| (230) | In zijn arrest in de zaak-Stardust Marine stelde het Hof van Justitie „dat met betrekking tot de vraag of de staat zich als een voorzichtige investeerder in een markteconomie heeft gedragen, voor de beoordeling van de economische rationaliteit van het gedrag van de staat moet worden uitgegaan van de periode waarin de financiële steunmaatregelen zijn genomen, en dus niet van een latere situatie” (129). |
| --- | --- |

(230)

In zijn arrest in de zaak-Stardust Marine stelde het Hof van Justitie „dat met betrekking tot de vraag of de staat zich als een voorzichtige investeerder in een markteconomie heeft gedragen, voor de beoordeling van de economische rationaliteit van het gedrag van de staat moet worden uitgegaan van de periode waarin de financiële steunmaatregelen zijn genomen, en dus niet van een latere situatie” (129).

129

| (231) | Voor de toetsing aan het criterium van een marktdeelnemer in een markteconomie moet de Commissie zich richten op het tijdstip waarop AOC de overeenkomsten met Ryanair en AMS heeft gesloten, d.w.z. op 2003 voor de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de eerste marketingovereenkomst, op 2008 voor de tweede marketingovereenkomst en op 2010 voor de derde overeenkomst. Daarnaast moet de Commissie aan haar beoordeling de gegevens en aannames ten grondslag leggen waarvan de luchthaven ten tijde van de ondertekening van de overeenkomsten is uitgegaan. |
| --- | --- |

(231)

Voor de toetsing aan het criterium van een marktdeelnemer in een markteconomie moet de Commissie zich richten op het tijdstip waarop AOC de overeenkomsten met Ryanair en AMS heeft gesloten, d.w.z. op 2003 voor de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de eerste marketingovereenkomst, op 2008 voor de tweede marketingovereenkomst en op 2010 voor de derde overeenkomst. Daarnaast moet de Commissie aan haar beoordeling de gegevens en aannames ten grondslag leggen waarvan de luchthaven ten tijde van de ondertekening van de overeenkomsten is uitgegaan.

Analyse van het markttarief

Analyse van het markttarief

| (232) | De Commissie moet bepalen of de door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH aan Ryanair en AMS aangeboden tariefvoorwaarden in overeenstemming waren met het markttarief. In dit verband voert Duitsland aan dat de op 3 maart 2003 tussen AOC en Ryanair gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten marktconform was en dat de voor Ryanair geldende luchthavengelden in overeenstemming waren met de vergoedingen zoals vastgesteld in de in punt 3.4.1 beschreven tariefregeling. De tariefregelingen gelden voor alle luchtvaartmaatschappijen die potentieel op de luchthaven landen of van de luchthaven vertrekken. Het feit dat Ryanair in de periode 2003-2011 als enige maatschappij activiteiten op de luchthaven Altenburg-Nobitz ontplooide, doet volgens Duitsland niet ter zake. |
| --- | --- |

(232)

De Commissie moet bepalen of de door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH aan Ryanair en AMS aangeboden tariefvoorwaarden in overeenstemming waren met het markttarief. In dit verband voert Duitsland aan dat de op 3 maart 2003 tussen AOC en Ryanair gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten marktconform was en dat de voor Ryanair geldende luchthavengelden in overeenstemming waren met de vergoedingen zoals vastgesteld in de in punt 3.4.1 beschreven tariefregeling. De tariefregelingen gelden voor alle luchtvaartmaatschappijen die potentieel op de luchthaven landen of van de luchthaven vertrekken. Het feit dat Ryanair in de periode 2003-2011 als enige maatschappij activiteiten op de luchthaven Altenburg-Nobitz ontplooide, doet volgens Duitsland niet ter zake.

| (233) | Duitsland is van mening dat de met Ryanair en AMS gesloten overeenkomsten over marketingdiensten los van elkaar moeten worden beschouwd. De Commissie wijst er echter op dat AMS een volledige dochteronderneming van Ryanair is. Daarom is de Commissie van mening dat de verschillende overeenkomsten die met Ryanair en AMS zijn gesloten, gezamenlijk moeten worden beoordeeld. Wat die eventuele afzonderlijke beoordeling van de met Ryanair gesloten overeenkomsten inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003 en inzake marketingdiensten van 7 april 2003 betreft, wordt overigens in de marketingovereenkomst zelf vermeld dat bij de berekening van de door Ryanair te betalen nettovergoeding de succesvergoeding (Erfolgsgebühr) in mindering moet worden gebracht. In de overeenkomst zelf wordt gekozen voor een nettoresultaat dat is samengesteld uit de door Ryanair te betalen vergoedingen voor luchthavendiensten verminderd met de door de luchthaven te betalen marketingvergoedingen. |
| --- | --- |

(233)

Duitsland is van mening dat de met Ryanair en AMS gesloten overeenkomsten over marketingdiensten los van elkaar moeten worden beschouwd. De Commissie wijst er echter op dat AMS een volledige dochteronderneming van Ryanair is. Daarom is de Commissie van mening dat de verschillende overeenkomsten die met Ryanair en AMS zijn gesloten, gezamenlijk moeten worden beoordeeld. Wat die eventuele afzonderlijke beoordeling van de met Ryanair gesloten overeenkomsten inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003 en inzake marketingdiensten van 7 april 2003 betreft, wordt overigens in de marketingovereenkomst zelf vermeld dat bij de berekening van de door Ryanair te betalen nettovergoeding de succesvergoeding (Erfolgsgebühr) in mindering moet worden gebracht. In de overeenkomst zelf wordt gekozen voor een nettoresultaat dat is samengesteld uit de door Ryanair te betalen vergoedingen voor luchthavendiensten verminderd met de door de luchthaven te betalen marketingvergoedingen.

Erfolgsgebühr

| (234) | Om te kunnen bepalen of de betrokken luchtvaartmaatschappij een marktconform tarief heeft betaald, moet de Commissie de totale prijs in aanmerking nemen die door die onderneming is betaald. Ryanair heeft in de periode 2003-2011, waarin zij op AOC vloog, inderdaad luchthavengelden aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH betaald en van de luchthaven vergoedingen voor marketingdiensten ontvangen. Zoals uiteengezet in overweging 49 heeft AOC volgens de verklaring van de Duitse autoriteiten Ryanair een vaste landingsheffing van [...]* per vliegtuig en een passagiersheffing van [...]* per passagier in rekening gebracht. Er schijnen geen aparte afhandelingskosten te zijn berekend, aangezien de afhandeling in de door Ryanair betaalde vergoedingen is inbegrepen (130). Op deze vergoedingen wordt echter de marketing-„succesvergoeding” in mindering gebracht zodat Ryanair uiteindelijk slechts een vaste vergoeding van [...]* (131) per vertrekkende passagier betaalt. Ryanair krijgt derhalve een korting op de in de tariefregeling van AOC vastgelegde en in punt 3.4.1 beschreven officiële vergoedingen. |
| --- | --- |

(234)

Om te kunnen bepalen of de betrokken luchtvaartmaatschappij een marktconform tarief heeft betaald, moet de Commissie de totale prijs in aanmerking nemen die door die onderneming is betaald. Ryanair heeft in de periode 2003-2011, waarin zij op AOC vloog, inderdaad luchthavengelden aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH betaald en van de luchthaven vergoedingen voor marketingdiensten ontvangen. Zoals uiteengezet in overweging 49 heeft AOC volgens de verklaring van de Duitse autoriteiten Ryanair een vaste landingsheffing van [...]* per vliegtuig en een passagiersheffing van [...]* per passagier in rekening gebracht. Er schijnen geen aparte afhandelingskosten te zijn berekend, aangezien de afhandeling in de door Ryanair betaalde vergoedingen is inbegrepen (130). Op deze vergoedingen wordt echter de marketing-„succesvergoeding” in mindering gebracht zodat Ryanair uiteindelijk slechts een vaste vergoeding van [...]* (131) per vertrekkende passagier betaalt. Ryanair krijgt derhalve een korting op de in de tariefregeling van AOC vastgelegde en in punt 3.4.1 beschreven officiële vergoedingen.

130

131

| (235) | Om te kunnen bepalen of een door een luchthaven aan een luchtvaartmaatschappij in rekening gebrachte vergoeding overeenkomt met het markttarief, moet een passende referentiewaarde worden vastgesteld. De Commissie betwijfelt echter sterk of in het onderhavige geval via benchmarking een passende referentiewaarde kan worden vastgesteld om het reële markttarief van de door Ryanair en AMS geleverde diensten te bepalen. De Commissie is hoe dan ook van oordeel dat er bij die benchmarking moet worden uitgegaan van een vergelijking van luchthavengelden — verminderd met eventuele aan de betrokken luchtvaartmaatschappijen geleverde prestaties (zoals ondersteuning bij marketing, kortingen of andere prikkels) — en dat een dergelijke benadering gebaseerd moet zijn op een voldoende aantal geschikte referentieluchthavens met exploitanten die handelen als exploitanten in een markteconomie. Omdat het moeilijk is om in het onderhavige geval referentieluchthavens te vinden, beschouwt de Commissie een vooraf uitgevoerde analyse van de incrementele rentabiliteit als belangrijkste criterium voor de boordeling van de tussen AOC en Ryanair gesloten overeenkomsten. |
| --- | --- |

(235)

Om te kunnen bepalen of een door een luchthaven aan een luchtvaartmaatschappij in rekening gebrachte vergoeding overeenkomt met het markttarief, moet een passende referentiewaarde worden vastgesteld. De Commissie betwijfelt echter sterk of in het onderhavige geval via benchmarking een passende referentiewaarde kan worden vastgesteld om het reële markttarief van de door Ryanair en AMS geleverde diensten te bepalen. De Commissie is hoe dan ook van oordeel dat er bij die benchmarking moet worden uitgegaan van een vergelijking van luchthavengelden — verminderd met eventuele aan de betrokken luchtvaartmaatschappijen geleverde prestaties (zoals ondersteuning bij marketing, kortingen of andere prikkels) — en dat een dergelijke benadering gebaseerd moet zijn op een voldoende aantal geschikte referentieluchthavens met exploitanten die handelen als exploitanten in een markteconomie. Omdat het moeilijk is om in het onderhavige geval referentieluchthavens te vinden, beschouwt de Commissie een vooraf uitgevoerde analyse van de incrementele rentabiliteit als belangrijkste criterium voor de boordeling van de tussen AOC en Ryanair gesloten overeenkomsten.

Ex-ante-analyse van de winstgevendheid van de luchthaven

Ex-ante-analyse van de winstgevendheid van de luchthaven

| (236) | De Commissie is van mening dat regelingen die luchtvaartmaatschappijen en een luchthaven aangaan, geacht kunnen worden in overeenstemming te zijn met het criterium van de marktdeelnemer handelend in een markteconomie wanneer deze, vooraf beschouwd, incrementeel bijdragen aan de winstgevendheid van de luchthaven. De luchthaven dient aan te tonen dat zij, wanneer zij een regeling met een luchtvaartmaatschappij treft (bijv. een individueel contract of een algemene regeling luchthavengelden), gedurende de looptijd van de regeling in staat is alle door de regeling met een luchtvaartmaatschappij ontstane kosten te dekken met een redelijke winstmarge (132) op basis van stevige vooruitzichten op middellange termijn (133). |
| --- | --- |

(236)

De Commissie is van mening dat regelingen die luchtvaartmaatschappijen en een luchthaven aangaan, geacht kunnen worden in overeenstemming te zijn met het criterium van de marktdeelnemer handelend in een markteconomie wanneer deze, vooraf beschouwd, incrementeel bijdragen aan de winstgevendheid van de luchthaven. De luchthaven dient aan te tonen dat zij, wanneer zij een regeling met een luchtvaartmaatschappij treft (bijv. een individueel contract of een algemene regeling luchthavengelden), gedurende de looptijd van de regeling in staat is alle door de regeling met een luchtvaartmaatschappij ontstane kosten te dekken met een redelijke winstmarge (132) op basis van stevige vooruitzichten op middellange termijn (133).

132

133

| (237) | De Commissie neemt daarom alle te verwachten incrementele kosten in aanmerking die de luchthaven moet maken in verband met de activiteiten van de luchtvaartmaatschappij op de luchthaven (134). Incrementele kosten kunnen allerlei soorten uitgaven en investeringen omvatten, zoals incrementele kosten voor personeel, uitrusting en investeringen die ontstaan door de aanwezigheid van de luchtvaartmaatschappij op de luchthaven. Indien de luchthaven bijvoorbeeld een bepaalde terminal moet vergroten of een nieuwe terminal of andere faciliteiten dient te bouwen in hoofdzaak om te voldoen aan de behoeften van een bepaalde luchtvaartmaatschappij, dient met die kosten rekening te worden gehouden bij het berekenen van de incrementele kosten. |
| --- | --- |

(237)

De Commissie neemt daarom alle te verwachten incrementele kosten in aanmerking die de luchthaven moet maken in verband met de activiteiten van de luchtvaartmaatschappij op de luchthaven (134). Incrementele kosten kunnen allerlei soorten uitgaven en investeringen omvatten, zoals incrementele kosten voor personeel, uitrusting en investeringen die ontstaan door de aanwezigheid van de luchtvaartmaatschappij op de luchthaven. Indien de luchthaven bijvoorbeeld een bepaalde terminal moet vergroten of een nieuwe terminal of andere faciliteiten dient te bouwen in hoofdzaak om te voldoen aan de behoeften van een bepaalde luchtvaartmaatschappij, dient met die kosten rekening te worden gehouden bij het berekenen van de incrementele kosten.

134

| (238) | De Commissie legt aan haar ex-ante-analyse de oorspronkelijke looptijd van de overeenkomst ten grondslag, hoewel de overeenkomst voortijdig is beëindigd. |
| --- | --- |

(238)

De Commissie legt aan haar ex-ante-analyse de oorspronkelijke looptijd van de overeenkomst ten grondslag, hoewel de overeenkomst voortijdig is beëindigd.

| (239) | Bij de beoordeling van de rentabiliteit van de vier tussen de luchthaven, enerzijds, en Ryanair en AMS, anderzijds, gesloten overeenkomsten heeft de Commissie drie incrementele analyses uitgevoerd:






  a) | een incrementele analyse van de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de overeenkomst inzake marketingdiensten die beide in 2003 met een looptijd van tien jaar zijn gesloten; |
| --- | --- | --- |

(239)

Bij de beoordeling van de rentabiliteit van de vier tussen de luchthaven, enerzijds, en Ryanair en AMS, anderzijds, gesloten overeenkomsten heeft de Commissie drie incrementele analyses uitgevoerd:

a)

een incrementele analyse van de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de overeenkomst inzake marketingdiensten die beide in 2003 met een looptijd van tien jaar zijn gesloten;

| b) | een incrementele analyse waarbij de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 2003, de overeenkomst inzake marketingdiensten van 2003 en de overeenkomst inzake marketingdiensten van 2008 gezamenlijk worden beoordeeld: in de in 2008 met AMS gesloten overeenkomst zijn vaste vergoedingen voor marketingdiensten geïntroduceerd, terwijl de met Ryanair in 2003 gesloten marketingovereenkomst nog van kracht was. |
| --- | --- |

b)

een incrementele analyse waarbij de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 2003, de overeenkomst inzake marketingdiensten van 2003 en de overeenkomst inzake marketingdiensten van 2008 gezamenlijk worden beoordeeld: in de in 2008 met AMS gesloten overeenkomst zijn vaste vergoedingen voor marketingdiensten geïntroduceerd, terwijl de met Ryanair in 2003 gesloten marketingovereenkomst nog van kracht was.

| c) | een incrementele analyse waarbij de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 2003, de overeenkomst inzake marketingdiensten van 2003 en de overeenkomst inzake marketingdiensten van 2010 gezamenlijk worden beoordeeld: in de in 2010 met AMS gesloten marketingovereenkomst, die de overeenkomst van 2008 verving, is een eenmalige betaling voor marketingdiensten ingevoerd. De met Ryanair in 2003 gesloten marketingovereenkomst was toen nog van kracht. |
| --- | --- |

c)

een incrementele analyse waarbij de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 2003, de overeenkomst inzake marketingdiensten van 2003 en de overeenkomst inzake marketingdiensten van 2010 gezamenlijk worden beoordeeld: in de in 2010 met AMS gesloten marketingovereenkomst, die de overeenkomst van 2008 verving, is een eenmalige betaling voor marketingdiensten ingevoerd. De met Ryanair in 2003 gesloten marketingovereenkomst was toen nog van kracht.

—   De overeenkomsten inzake luchthavendiensten en marketing van 2003

| (240) | De Commissie zal allereerst door middel van een ex-ante-analyse — die zich op grond van het feit dat beide overeenkomsten oorspronkelijk in een looptijd van tien jaar voorzagen, uitstrekt over de periode 2003-2013 — onderzoeken of de met Ryanair gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003 en de op 7 april 2003 met Ryanair gesloten overeenkomst inzake marketingdiensten incrementeel aan de rentabiliteit van de luchthaven hebben bijgedragen. |
| --- | --- |

(240)

De Commissie zal allereerst door middel van een ex-ante-analyse — die zich op grond van het feit dat beide overeenkomsten oorspronkelijk in een looptijd van tien jaar voorzagen, uitstrekt over de periode 2003-2013 — onderzoeken of de met Ryanair gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003 en de op 7 april 2003 met Ryanair gesloten overeenkomst inzake marketingdiensten incrementeel aan de rentabiliteit van de luchthaven hebben bijgedragen.

| (241) | Ter beoordeling van de bijdrage van de beide overeenkomsten met Ryanair aan de rentabiliteit van de luchthaven zal de Commissie de incrementele kosten en inkomsten bepalen waarvan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH kon uitgaan op basis van de informatie waarover zij ten tijde van het aangaan van de zakelijke betrekkingen met Ryanair in 2003 beschikte. De Commissie zal haar beoordeling uitvoeren op basis van gegevens die Duitsland heeft ingediend in de vorm van een door de luchthaven opgestelde en op 22 april 2003 aan de aandeelhoudersvergadering voorgelegde tabel. Uit de tabel komt naar voren dat het aangaan van zakelijke betrekkingen met Ryanair jaarlijks tot extra inkomsten van [...]* zou leiden (135). |
| --- | --- |

(241)

Ter beoordeling van de bijdrage van de beide overeenkomsten met Ryanair aan de rentabiliteit van de luchthaven zal de Commissie de incrementele kosten en inkomsten bepalen waarvan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH kon uitgaan op basis van de informatie waarover zij ten tijde van het aangaan van de zakelijke betrekkingen met Ryanair in 2003 beschikte. De Commissie zal haar beoordeling uitvoeren op basis van gegevens die Duitsland heeft ingediend in de vorm van een door de luchthaven opgestelde en op 22 april 2003 aan de aandeelhoudersvergadering voorgelegde tabel. Uit de tabel komt naar voren dat het aangaan van zakelijke betrekkingen met Ryanair jaarlijks tot extra inkomsten van [...]* zou leiden (135).

135

| (242) | De incrementele kosten omvatten:






  a) | kosten voor marketingdiensten; |
| --- | --- | --- |

(242)

De incrementele kosten omvatten:

a)

kosten voor marketingdiensten;

| b) | rechtstreeks met de Ryanair-overeenkomsten verband houdende kosten; |
| --- | --- |

b)

rechtstreeks met de Ryanair-overeenkomsten verband houdende kosten;

| c) | rechtstreeks uit de Ryanair-overeenkomsten voortvloeiende incrementele exploitatiekosten. |
| --- | --- |

c)

rechtstreeks uit de Ryanair-overeenkomsten voortvloeiende incrementele exploitatiekosten.

| (243) | De kosten voor marketingdiensten zijn overeenkomstig de marketingovereenkomst van 2003 verwerkt in de nettovergoeding die door Ryanair per vertrekkende passagier moest worden voldaan. |
| --- | --- |

(243)

De kosten voor marketingdiensten zijn overeenkomstig de marketingovereenkomst van 2003 verwerkt in de nettovergoeding die door Ryanair per vertrekkende passagier moest worden voldaan.

| (244) | Met betrekking tot de incrementele investeringskosten merkt de Commissie op dat de verlenging van de start- en landingsbaan een verplichting was die AOC met het sluiten van de overeenkomst met Ryanair op zich had genomen. Hoewel Duitsland aanvoert dat de start- en landingsbaan niet in de overeengekomen mate is verlengd, wordt de verlenging in de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH voor 2003 en 2004 bevestigd. Daarin staat vermeld dat in verband met de met Ryanair gesloten dienstenovereenkomst een verlenging van de start- en landingsbaan nodig werd voor de activiteiten van Ryanair op de luchthaven. Daarom betrekt de Commissie de verlenging van de start- en landingsbaan in 2003 en 2004 ook in haar analyse. Aangezien Duitsland vooraf geen prognose heeft gemaakt van de daaraan verbonden kosten, houdt de Commissie rekening met het daadwerkelijk uitgegeven bedrag van in totaal 687 882 EUR (136) voor de twee verlengingen, die in 2003 respectievelijk 2004 (137) zijn uitgevoerd. Volgens Duitsland is de start- en landingsbaan weliswaar verlengd, maar niet in de door Ryanair verlangde mate. Deze aanname is gunstig voor Ryanair. |
| --- | --- |

(244)

Met betrekking tot de incrementele investeringskosten merkt de Commissie op dat de verlenging van de start- en landingsbaan een verplichting was die AOC met het sluiten van de overeenkomst met Ryanair op zich had genomen. Hoewel Duitsland aanvoert dat de start- en landingsbaan niet in de overeengekomen mate is verlengd, wordt de verlenging in de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH voor 2003 en 2004 bevestigd. Daarin staat vermeld dat in verband met de met Ryanair gesloten dienstenovereenkomst een verlenging van de start- en landingsbaan nodig werd voor de activiteiten van Ryanair op de luchthaven. Daarom betrekt de Commissie de verlenging van de start- en landingsbaan in 2003 en 2004 ook in haar analyse. Aangezien Duitsland vooraf geen prognose heeft gemaakt van de daaraan verbonden kosten, houdt de Commissie rekening met het daadwerkelijk uitgegeven bedrag van in totaal 687 882 EUR (136) voor de twee verlengingen, die in 2003 respectievelijk 2004 (137) zijn uitgevoerd. Volgens Duitsland is de start- en landingsbaan weliswaar verlengd, maar niet in de door Ryanair verlangde mate. Deze aanname is gunstig voor Ryanair.

136

137

| (245) | Wat de rechtstreeks met Ryanair verband houdende incrementele exploitatiekosten betreft, zal de Commissie uitgaan van het door Duitsland in de tabel van 22 april 2003 aangegeven maandelijkse bedrag van 12 137,50 EUR, hetgeen neerkomt op een bedrag van 145 650 EUR per jaar. Op dit bedrag wordt een jaarlijkse inflatiecorrectie (van 2 %) toegepast. |
| --- | --- |

(245)

Wat de rechtstreeks met Ryanair verband houdende incrementele exploitatiekosten betreft, zal de Commissie uitgaan van het door Duitsland in de tabel van 22 april 2003 aangegeven maandelijkse bedrag van 12 137,50 EUR, hetgeen neerkomt op een bedrag van 145 650 EUR per jaar. Op dit bedrag wordt een jaarlijkse inflatiecorrectie (van 2 %) toegepast.

| (246) | Wat betreft de uit deze nieuwe activiteiten met Ryanair verwachte incrementele ontvangsten neemt de Commissie de volgende bedragen in aanmerking:






  a) | inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten: de verwachte inkomsten uit de activiteiten van Ryanair per vertrekkende passagier zouden in de eerste vijf jaar [...]* en in de laatste vijf jaar [...]* moeten bedragen. Deze bedragen zijn in de marketingovereenkomst van 7 april 2003 als nettovergoeding vastgelegd die Ryanair AOC per vertrekkende passagier verschuldigd was bij één tot vier turn-arounds en die alle heffingen omvatte (138). De Commissie neemt voor 2008 een gewogen gemiddelde vergoeding van [...]* in aanmerking (139); |
| --- | --- | --- |

(246)

Wat betreft de uit deze nieuwe activiteiten met Ryanair verwachte incrementele ontvangsten neemt de Commissie de volgende bedragen in aanmerking:

a)

inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten: de verwachte inkomsten uit de activiteiten van Ryanair per vertrekkende passagier zouden in de eerste vijf jaar [...]* en in de laatste vijf jaar [...]* moeten bedragen. Deze bedragen zijn in de marketingovereenkomst van 7 april 2003 als nettovergoeding vastgelegd die Ryanair AOC per vertrekkende passagier verschuldigd was bij één tot vier turn-arounds en die alle heffingen omvatte (138). De Commissie neemt voor 2008 een gewogen gemiddelde vergoeding van [...]* in aanmerking (139);

138

139

| b) | inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten: Duitsland heeft geen voorlopige ex-antegegevens verstrekt over inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten (140). De Commissie merkt op dat de luchthaven in zijn prognoses van 22 april 2003 geen rekening heeft gehouden met inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten per passagier. Duitsland heeft de Commissie ex-post-gegevens ter beschikking gesteld over inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten voor de periode 2006-2011. Deze gegevens zijn hieronder in tabel 16 weergegeven: Bij gebreke van de betreffende ex-antegegevens gaat de Commissie in haar analyse bij uitzondering uit van het gemiddelde van de door Duitsland verstrekte gegevens. Deze gemiddelde waarde bedraagt 1,50-2,00 [...]* EUR per passagier. De Commissie beschouwt dit over de periode 2006-2011 berekende gemiddelde als de referentiewaarde voor 2009. Op dit gemiddelde wordt vervolgens een inflatiecorrectie van 2 % toegepast. Die inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten van 1,50-2,00 [...]* EUR gelden zowel voor vertrekkende als landende passagiers.

  Tabel 16


  Ex post berekende inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten
   (141)












  (in EUR) |
| --- | --- |
| | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| Inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten | 30 000 -40 000 [...] | 80 000 -90 000 [...]* | 280 000 -290 000 [...]* | 290 000 -300 000 [...]* | 330 000 -340 000 [...]* | 25 000 -30 000 [...]* |
| Aantal passagiers | 105 213 | 147 100 | 138 400 | 140 800 | 119 000 | 15 000 |
| Inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten per passagier | 0,10-0,50 [...]* | 0,30-0,80 [...]* | 1,80-2,20 [...]* | 2,00-2,20 [...]* | 2,50-3,00 [...]* | 1,50-2,00 [...]* |

b)

inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten: Duitsland heeft geen voorlopige ex-antegegevens verstrekt over inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten (140). De Commissie merkt op dat de luchthaven in zijn prognoses van 22 april 2003 geen rekening heeft gehouden met inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten per passagier. Duitsland heeft de Commissie ex-post-gegevens ter beschikking gesteld over inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten voor de periode 2006-2011. Deze gegevens zijn hieronder in tabel 16 weergegeven: Bij gebreke van de betreffende ex-antegegevens gaat de Commissie in haar analyse bij uitzondering uit van het gemiddelde van de door Duitsland verstrekte gegevens. Deze gemiddelde waarde bedraagt 1,50-2,00 [...]* EUR per passagier. De Commissie beschouwt dit over de periode 2006-2011 berekende gemiddelde als de referentiewaarde voor 2009. Op dit gemiddelde wordt vervolgens een inflatiecorrectie van 2 % toegepast. Die inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten van 1,50-2,00 [...]* EUR gelden zowel voor vertrekkende als landende passagiers.

140

Tabel 16

Tabel 16

Ex post berekende inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten
   (141)

Ex post berekende inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten

141

(in EUR)

2006

2007

2008

2009

2010

2011

Inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten

30 000 -40 000 [...]

80 000 -90 000 [...]*

280 000 -290 000 [...]*

290 000 -300 000 [...]*

330 000 -340 000 [...]*

25 000 -30 000 [...]*

Aantal passagiers

105 213

147 100

138 400

140 800

119 000

15 000

Inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten per passagier

0,10-0,50 [...]*

0,30-0,80 [...]*

1,80-2,20 [...]*

2,00-2,20 [...]*

2,50-3,00 [...]*

1,50-2,00 [...]*

| (247) | De Commissie gaat van een aantal passagiers uit dat is gebaseerd op het aantal dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in 2003 had kunnen verwachten. In 2003 werd een dagelijkse vlucht van Altenburg-Nobitz naar Londen overeengekomen. Uitgaande van een bezettingsgraad van 80 %, hetgeen een nog positievere aanname betekent dan die van de luchthaven in haar prognoses van april 2003 (70 %), bedraagt het aantal passagiers 118 per dag (142). Op jaarbasis leidt dit tot een extra aantal van 43 216 passagiers als gevolg van de activiteiten van Ryanair (143). |
| --- | --- |

(247)

De Commissie gaat van een aantal passagiers uit dat is gebaseerd op het aantal dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in 2003 had kunnen verwachten. In 2003 werd een dagelijkse vlucht van Altenburg-Nobitz naar Londen overeengekomen. Uitgaande van een bezettingsgraad van 80 %, hetgeen een nog positievere aanname betekent dan die van de luchthaven in haar prognoses van april 2003 (70 %), bedraagt het aantal passagiers 118 per dag (142). Op jaarbasis leidt dit tot een extra aantal van 43 216 passagiers als gevolg van de activiteiten van Ryanair (143).

142

143

| (248) | Duitsland heeft voor de luchthaven noch een disconteringsvoet noch gewogen gemiddelde kapitaalkosten (weighted average capital costs — WACC) verstrekt. De Commissie neemt daarom op basis van haar mededeling over referentierentepercentages van 2008 (144), waarin voor de periode 1 januari 2003 tot en met 31 juli 2003 voor Duitsland een referentierente van 4,80 % is vastgesteld, een disconteringsvoet van 4,80 % in aanmerking. |
| --- | --- |

(248)

Duitsland heeft voor de luchthaven noch een disconteringsvoet noch gewogen gemiddelde kapitaalkosten (weighted average capital costs — WACC) verstrekt. De Commissie neemt daarom op basis van haar mededeling over referentierentepercentages van 2008 (144), waarin voor de periode 1 januari 2003 tot en met 31 juli 2003 voor Duitsland een referentierente van 4,80 % is vastgesteld, een disconteringsvoet van 4,80 % in aanmerking.

weighted average capital costs

144

| (249) | Tabel 17 geeft een overzicht van het daaruit resulterende incrementele ondernemingsplan dat is gebaseerd op alle hier beschreven aannames. Om te controleren of de overeenkomsten met Ryanair een incrementele bijdrage aan de rentabiliteit van de luchthaven zouden leveren, had Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH bij het aangaan van zakelijke betrekkingen met Ryanair rekening moeten houden met dit plan. De kasstromen geven een positieve netto contante waarde te zien. Een en ander toont aan dat de dienstenovereenkomst met Ryanair in samenhang met de eerste marketingovereenkomst van 2003 volgens een ex-anteprognose winst zou opleveren voor de luchthaven.

  Tabel 17


  Ex-ante-ondernemingsplan met betrekking tot de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003

















  Jaar | 1.5.2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 30.4.2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| | | | | | | | | | | | |
| Aantal vertrekkende passagiers per jaar | 28 811 | 43 216 | 43 216 | 43 216 | 43 216 | 43 216 | 43 216 | 43 216 | 43 216 | 43 216 | 14 405 |
| | | | | | | | | | | | |
| VERWACHTE INKOMSTEN (in EUR) |
| Door Ryanair per vertrekkende passagier te betalen nettovergoeding | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* |
| Totale inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* |
| Inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten per passagier | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* |
| Totale inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* |
| Totale jaarlijkse inkomsten | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* | [...]* |
| | | | | | | | | | | | |
| VERWACHTE KOSTEN (in EUR) |
| Maandelijkse exploitatiekosten | 12 138 | 12 381 | 12 628 | 12 881 | 13 139 | 13 401 | 13 669 | 13 943 | 14 222 | 14 506 | 14 796 |
| Jaarlijkse exploitatiekosten | 97 104 | 148 569 | 151 541 | 154 571 | 157 663 | 160 816 | 164 032 | 167 313 | 170 659 | 174 072 | 59 185 |
| Investeringskosten verlenging start- en landingsbaan | 408 491 | 279 391 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Totale jaarlijkse kosten | 505 595 | 427 960 | 151 541 | 154 571 | 157 663 | 160 816 | 164 032 | 167 313 | 170 659 | 174 072 | 59 185 |
| | | | | | | | | | | | |
| NETTO JAARRESULTAAT (in EUR) | – 302 213 | – 120 415 | 158 525 | 158 065 | 157 596 | 165 761 | 169 595 | 169 098 | 168 590 | 168 073 | 55 848 |

(249)

Tabel 17 geeft een overzicht van het daaruit resulterende incrementele ondernemingsplan dat is gebaseerd op alle hier beschreven aannames. Om te controleren of de overeenkomsten met Ryanair een incrementele bijdrage aan de rentabiliteit van de luchthaven zouden leveren, had Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH bij het aangaan van zakelijke betrekkingen met Ryanair rekening moeten houden met dit plan. De kasstromen geven een positieve netto contante waarde te zien. Een en ander toont aan dat de dienstenovereenkomst met Ryanair in samenhang met de eerste marketingovereenkomst van 2003 volgens een ex-anteprognose winst zou opleveren voor de luchthaven.

Tabel 17

Tabel 17

Ex-ante-ondernemingsplan met betrekking tot de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003

Ex-ante-ondernemingsplan met betrekking tot de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003

Jaar

1.5.2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

30.4.2013

Aantal vertrekkende passagiers per jaar

28 811

43 216

43 216

43 216

43 216

43 216

43 216

43 216

43 216

43 216

14 405

VERWACHTE INKOMSTEN (in EUR)

in EUR

Door Ryanair per vertrekkende passagier te betalen nettovergoeding

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

Totale inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

Inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten per passagier

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

Totale inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

Totale jaarlijkse inkomsten

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

[...]*

VERWACHTE KOSTEN (in EUR)

in EUR

Maandelijkse exploitatiekosten

12 138

12 381

12 628

12 881

13 139

13 401

13 669

13 943

14 222

14 506

14 796

Jaarlijkse exploitatiekosten

97 104

148 569

151 541

154 571

157 663

160 816

164 032

167 313

170 659

174 072

59 185

Investeringskosten verlenging start- en landingsbaan

408 491

279 391

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Totale jaarlijkse kosten

505 595

427 960

151 541

154 571

157 663

160 816

164 032

167 313

170 659

174 072

59 185

NETTO JAARRESULTAAT (in EUR)

in EUR

– 302 213

– 120 415

158 525

158 065

157 596

165 761

169 595

169 098

168 590

168 073

55 848

| Disconteringsvoet | 4,8 % | Netto contante waarde (in EUR) | 637 143 |
| --- | --- | --- | --- |

Disconteringsvoet

4,8 %

Netto contante waarde (in EUR)

Netto contante waarde (in EUR

637 143

637 143

—   Overeenkomsten inzake luchthaven- en marketingdiensten van 2003 en marketingovereenkomst van 28 augustus 2008

| (250) | De Commissie zal aan de hand van een ex-ante-analyse onderzoeken of de op 28 augustus 2008 met AMS gesloten marketingovereenkomst en de overeenkomsten inzake luchthaven- en marketingdiensten van 2003 een incrementele bijdrage aan de rentabiliteit van de luchthaven hebben geleverd. De Commissie zal in dat verband bepalen welke incrementele kosten en inkomsten Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in het kader van deze overeenkomst had kunnen verwachten op grond van de gegevens waarover zij in 2008 beschikte. Aangezien de looptijd van de overeenkomst van 2008 twee jaar bedroeg, wordt de analyse voor een periode van twee jaar uitgevoerd (145). |
| --- | --- |

(250)

De Commissie zal aan de hand van een ex-ante-analyse onderzoeken of de op 28 augustus 2008 met AMS gesloten marketingovereenkomst en de overeenkomsten inzake luchthaven- en marketingdiensten van 2003 een incrementele bijdrage aan de rentabiliteit van de luchthaven hebben geleverd. De Commissie zal in dat verband bepalen welke incrementele kosten en inkomsten Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in het kader van deze overeenkomst had kunnen verwachten op grond van de gegevens waarover zij in 2008 beschikte. Aangezien de looptijd van de overeenkomst van 2008 twee jaar bedroeg, wordt de analyse voor een periode van twee jaar uitgevoerd (145).

145

| (251) | De incrementele kosten omvatten:






  a) | kosten voor marketingdiensten; |
| --- | --- | --- |

(251)

De incrementele kosten omvatten:

a)

kosten voor marketingdiensten;

| b) | rechtstreeks uit de Ryanair-overeenkomsten voortvloeiende incrementele exploitatiekosten. |
| --- | --- |

b)

rechtstreeks uit de Ryanair-overeenkomsten voortvloeiende incrementele exploitatiekosten.

| (252) | De kosten voor marketingdiensten zijn overeenkomstig de marketingovereenkomst van 2003 geïntegreerd in de door Ryanair verschuldigde nettovergoeding van [...]* per vertrekkende passagier (146). Daarnaast voorzag de tweede marketingovereenkomst van 2008 in een door de luchthaven aan AMS te betalen vast bedrag van [...]* EUR voor 2008 en van [...]* EUR voor 2009. |
| --- | --- |

(252)

De kosten voor marketingdiensten zijn overeenkomstig de marketingovereenkomst van 2003 geïntegreerd in de door Ryanair verschuldigde nettovergoeding van [...]* per vertrekkende passagier (146). Daarnaast voorzag de tweede marketingovereenkomst van 2008 in een door de luchthaven aan AMS te betalen vast bedrag van [...]* EUR voor 2008 en van [...]* EUR voor 2009.

146

| (253) | Wat de incrementele exploitatiekosten betreft die rechtstreeks met Ryanair verband houden, neemt de Commissie het aanvankelijk door Duitsland in de tabel van april 2003 vermelde maandelijkse bedrag van 12 137,50 EUR in aanmerking, hetgeen rekening houdende met een jaarlijkse inflatie van 2 % voor 2008 een bedrag van 13 401 EUR oplevert. Dit bedrag wordt jaarlijks aangepast op basis van het inflatiepercentage (2 % per jaar). |
| --- | --- |

(253)

Wat de incrementele exploitatiekosten betreft die rechtstreeks met Ryanair verband houden, neemt de Commissie het aanvankelijk door Duitsland in de tabel van april 2003 vermelde maandelijkse bedrag van 12 137,50 EUR in aanmerking, hetgeen rekening houdende met een jaarlijkse inflatie van 2 % voor 2008 een bedrag van 13 401 EUR oplevert. Dit bedrag wordt jaarlijks aangepast op basis van het inflatiepercentage (2 % per jaar).

| (254) | Bij de beoordeling van de incrementele inkomsten neemt de Commissie de volgende ontvangsten in aanmerking:






  a) | inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten: de verwachte inkomsten uit de activiteiten van Ryanair per vertrekkende passagier zouden volgens de marketingovereenkomst van 7 april 2003 in de betrokken periode [...]* bedragen. Dit bedrag vormde de nettovergoeding inclusief alle heffingen die door Ryanair aan AOC per vertrekkende passagier moest worden betaald bij één tot vier turn-arounds (147); |
| --- | --- | --- |

(254)

Bij de beoordeling van de incrementele inkomsten neemt de Commissie de volgende ontvangsten in aanmerking:

a)

inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten: de verwachte inkomsten uit de activiteiten van Ryanair per vertrekkende passagier zouden volgens de marketingovereenkomst van 7 april 2003 in de betrokken periode [...]* bedragen. Dit bedrag vormde de nettovergoeding inclusief alle heffingen die door Ryanair aan AOC per vertrekkende passagier moest worden betaald bij één tot vier turn-arounds (147);

147

| b) | inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten: zoals hierboven in overweging 246, onder b), is toegelicht, baseert de Commissie zich bij gebreke van de betreffende ex-antegegevens bij uitzondering op de beschikbare ex-post-gegevens. De gemiddelde waarde van 1,50-2,00 [...]* EUR lijkt voor 2009 adequaat te zijn. Dit bedrag wordt gecorrigeerd op basis van een inflatie van 2 %. Deze inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten hebben zowel betrekking op vertrekkende passagiers als op landende passagiers. |
| --- | --- |

b)

inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten: zoals hierboven in overweging 246, onder b), is toegelicht, baseert de Commissie zich bij gebreke van de betreffende ex-antegegevens bij uitzondering op de beschikbare ex-post-gegevens. De gemiddelde waarde van 1,50-2,00 [...]* EUR lijkt voor 2009 adequaat te zijn. Dit bedrag wordt gecorrigeerd op basis van een inflatie van 2 %. Deze inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten hebben zowel betrekking op vertrekkende passagiers als op landende passagiers.

| (255) | De Commissie gaat van een aantal passagiers uit dat is gebaseerd op het aantal dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in 2008 had moeten verwachten. In de overeenkomst inzake marketingdiensten van 2008 worden vluchten tussen AOC en Londen vermeld die in het winterseizoen vier keer per week en in de zomer dagelijks moeten worden verzorgd, evenals een vliegverbinding met Girona die alleen in de zomer drie keer per week moet worden aangeboden (148). Op basis van een bezettingsgraad van 80 % in een toestel met 189 zitplaatsen (149) bedraagt het te verwachten aantal passagiers volgens de Commissie 45 333 voor de vluchten naar Londen en 13 797 voor de vluchten naar Girona. |
| --- | --- |

(255)

De Commissie gaat van een aantal passagiers uit dat is gebaseerd op het aantal dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in 2008 had moeten verwachten. In de overeenkomst inzake marketingdiensten van 2008 worden vluchten tussen AOC en Londen vermeld die in het winterseizoen vier keer per week en in de zomer dagelijks moeten worden verzorgd, evenals een vliegverbinding met Girona die alleen in de zomer drie keer per week moet worden aangeboden (148). Op basis van een bezettingsgraad van 80 % in een toestel met 189 zitplaatsen (149) bedraagt het te verwachten aantal passagiers volgens de Commissie 45 333 voor de vluchten naar Londen en 13 797 voor de vluchten naar Girona.

148

149

| (256) | Duitsland heeft voor de luchthaven noch een disconteringsvoet noch de gewogen gemiddelde kapitaalkosten verstrekt. De Commissie neemt daarom op basis van haar mededeling over referentierentepercentages van 2008 (150), waarin voor de periode 1 januari 2003 tot en met 31 juli 2003 voor Duitsland basisrentevoet van 4,59 % is vastgesteld (met een opslag van 100 basispunten), een disconteringsvoet van 5,59 % in aanmerking. |
| --- | --- |

(256)

Duitsland heeft voor de luchthaven noch een disconteringsvoet noch de gewogen gemiddelde kapitaalkosten verstrekt. De Commissie neemt daarom op basis van haar mededeling over referentierentepercentages van 2008 (150), waarin voor de periode 1 januari 2003 tot en met 31 juli 2003 voor Duitsland basisrentevoet van 4,59 % is vastgesteld (met een opslag van 100 basispunten), een disconteringsvoet van 5,59 % in aanmerking.

150

| (257) | Tabel 18 geeft een overzicht van het daaruit resulterende incrementele ondernemingsplan dat is gebaseerd op alle hier beschreven aannames. Om te controleren of deze overeenkomst een incrementele bijdrage aan de rentabiliteit van de luchthaven zou leveren, had Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH rekening moeten houden met dit plan voordat de marketingovereenkomst met AMS in 2008 ondertekend werd. De kasstromen geven een positieve netto contante waarde te zien. Een en ander toont aan dat de tweede marketingovereenkomst in samenhang met de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de eerste marketingovereenkomst van 2003 volgens een ex-anteprognose winst zou opleveren voor de luchthaven.

  Tabel 18


  Ex-ante-ondernemingsplan met betrekking tot de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003 en de marketingovereenkomst van 28 augustus 2008 | Jaar 1 | Jaar 2 |
| --- | --- | --- | --- |
| | | |
| Aantal vertrekkende passagiers per jaar | 59 130 | 59 130 |
| | | |
| VERWACHTE INKOMSTEN (in EUR) |
| Door Ryanair per vertrekkende passagier te betalen nettovergoeding | [...]* | [...]* |
| Totale inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten | [...]* | [...]* |
| Inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten per passagier | [...]* | [...]* |
| Totale inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten | [...]* | [...]* |
| Totale jaarlijkse inkomsten | [...]* | [...]* |
| | | |
| VERWACHTE KOSTEN (in EUR) |
| Vaste marketingvergoedingen | [...]* | [...]* |
| Maandelijkse exploitatiekosten | 13 401 | 13 669 |
| Jaarlijkse exploitatiekosten | 160 812 | 164 028 |
| Totale jaarlijkse kosten | [...]* | [...]* |
| | | |
| NETTOJAARRESULTAAT (in EUR) | 141 938 | 42 455 |
| | | |
| Disconteringsvoet | 5,59 % | |
| Netto contante waarde (in EUR) | 182 146 | |

(257)

Tabel 18 geeft een overzicht van het daaruit resulterende incrementele ondernemingsplan dat is gebaseerd op alle hier beschreven aannames. Om te controleren of deze overeenkomst een incrementele bijdrage aan de rentabiliteit van de luchthaven zou leveren, had Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH rekening moeten houden met dit plan voordat de marketingovereenkomst met AMS in 2008 ondertekend werd. De kasstromen geven een positieve netto contante waarde te zien. Een en ander toont aan dat de tweede marketingovereenkomst in samenhang met de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de eerste marketingovereenkomst van 2003 volgens een ex-anteprognose winst zou opleveren voor de luchthaven.

Tabel 18

Tabel 18

Ex-ante-ondernemingsplan met betrekking tot de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003 en de marketingovereenkomst van 28 augustus 2008

Ex-ante-ondernemingsplan met betrekking tot de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003 en de marketingovereenkomst van 28 augustus 2008

Jaar 1

Jaar 2

Aantal vertrekkende passagiers per jaar

59 130

59 130

VERWACHTE INKOMSTEN (in EUR)

in EUR

Door Ryanair per vertrekkende passagier te betalen nettovergoeding

[...]*

[...]*

Totale inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten

[...]*

[...]*

Inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten per passagier

[...]*

[...]*

Totale inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten

[...]*

[...]*

Totale jaarlijkse inkomsten

[...]*

[...]*

VERWACHTE KOSTEN (in EUR)

in EUR

Vaste marketingvergoedingen

[...]*

[...]*

Maandelijkse exploitatiekosten

13 401

13 669

Jaarlijkse exploitatiekosten

160 812

164 028

Totale jaarlijkse kosten

[...]*

[...]*

NETTOJAARRESULTAAT (in EUR)

in EUR

141 938

42 455

Disconteringsvoet

5,59 %

Netto contante waarde (in EUR)

Netto contante waarde (in EUR

182 146

182 146

—   Overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomsten van 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010

| (258) | De Commissie zal aan de hand van een ex-ante-analyse onderzoeken of de op 25 januari 2010 met AMS gesloten marketingovereenkomst en de overeenkomsten inzake luchthavendiensten en marketingdiensten van 2003 een incrementele bijdrage aan de rentabiliteit van de luchthaven hebben geleverd. De Commissie zal in dat verband bepalen welke incrementele kosten en inkomsten Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in het kader van deze nieuwe overeenkomst had kunnen verwachten op grond van de gegevens waarover zij in 2010 beschikte. |
| --- | --- |

(258)

De Commissie zal aan de hand van een ex-ante-analyse onderzoeken of de op 25 januari 2010 met AMS gesloten marketingovereenkomst en de overeenkomsten inzake luchthavendiensten en marketingdiensten van 2003 een incrementele bijdrage aan de rentabiliteit van de luchthaven hebben geleverd. De Commissie zal in dat verband bepalen welke incrementele kosten en inkomsten Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in het kader van deze nieuwe overeenkomst had kunnen verwachten op grond van de gegevens waarover zij in 2010 beschikte.

| (259) | De looptijd van de overeenkomst van 2010 bedraagt meer dan één jaar (beginnend op 25 januari 2010 en eindigend één jaar na de start van de eerste vliegverbinding die voor het zomerseizoen 2010 was gepland). De door Ryanair geleverde diensten strekken zich echter over een periode van zeven maanden uit (IATA-zomerseizoen). Daarom voert de Commissie een incrementele analyse over zeven maanden uit. |
| --- | --- |

(259)

De looptijd van de overeenkomst van 2010 bedraagt meer dan één jaar (beginnend op 25 januari 2010 en eindigend één jaar na de start van de eerste vliegverbinding die voor het zomerseizoen 2010 was gepland). De door Ryanair geleverde diensten strekken zich echter over een periode van zeven maanden uit (IATA-zomerseizoen). Daarom voert de Commissie een incrementele analyse over zeven maanden uit.

| (260) | De incrementele kosten omvatten:






  a) | kosten voor marketingdiensten; |
| --- | --- | --- |

(260)

De incrementele kosten omvatten:

a)

kosten voor marketingdiensten;

| b) | rechtstreeks uit de Ryanair-overeenkomsten voortvloeiende incrementele exploitatiekosten. |
| --- | --- |

b)

rechtstreeks uit de Ryanair-overeenkomsten voortvloeiende incrementele exploitatiekosten.

| (261) | De kosten voor marketingdiensten zijn overeenkomstig de marketingovereenkomst van 2003 geïntegreerd in de door Ryanair verschuldigde nettovergoeding van [...]* per vertrekkende passagier (151). Daarnaast voorzag de derde marketingovereenkomst van 2010 in een door de luchthaven aan AMS te betalen vast bedrag van [...]* voor 2010. |
| --- | --- |

(261)

De kosten voor marketingdiensten zijn overeenkomstig de marketingovereenkomst van 2003 geïntegreerd in de door Ryanair verschuldigde nettovergoeding van [...]* per vertrekkende passagier (151). Daarnaast voorzag de derde marketingovereenkomst van 2010 in een door de luchthaven aan AMS te betalen vast bedrag van [...]* voor 2010.

151

| (262) | Wat de incrementele exploitatiekosten betreft die rechtstreeks met Ryanair verband houden, neemt de Commissie het aanvankelijk door Duitsland in de tabel van april 2003 vermelde maandelijkse bedrag van 12 137,50 EUR in aanmerking, hetgeen rekening houdende met een jaarlijkse inflatie van 2 % voor 2010 een bedrag van 13 942 EUR oplevert. |
| --- | --- |

(262)

Wat de incrementele exploitatiekosten betreft die rechtstreeks met Ryanair verband houden, neemt de Commissie het aanvankelijk door Duitsland in de tabel van april 2003 vermelde maandelijkse bedrag van 12 137,50 EUR in aanmerking, hetgeen rekening houdende met een jaarlijkse inflatie van 2 % voor 2010 een bedrag van 13 942 EUR oplevert.

| (263) | Bij de beoordeling van de incrementele inkomsten neemt de Commissie de volgende ontvangsten in aanmerking:






  a) | inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten: de verwachte inkomsten uit de activiteiten van Ryanair per vertrekkende passagier zouden volgens de marketingovereenkomst van 7 april 2003 in de betrokken periode [...]* bedragen. Dit bedrag vormde de nettovergoeding inclusief alle heffingen die door Ryanair aan AOC per vertrekkende passagier moest worden betaald bij één tot vier turn-arounds (152); |
| --- | --- | --- |

(263)

Bij de beoordeling van de incrementele inkomsten neemt de Commissie de volgende ontvangsten in aanmerking:

a)

inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten: de verwachte inkomsten uit de activiteiten van Ryanair per vertrekkende passagier zouden volgens de marketingovereenkomst van 7 april 2003 in de betrokken periode [...]* bedragen. Dit bedrag vormde de nettovergoeding inclusief alle heffingen die door Ryanair aan AOC per vertrekkende passagier moest worden betaald bij één tot vier turn-arounds (152);

152

| b) | inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten: zoals hierboven in overweging 246, onder b), is toegelicht, baseert de Commissie zich bij gebreke van de betreffende ex-antegegevens bij uitzondering op de beschikbare ex-postgegevens zoals die door Duitsland in tabel 16 zijn verstrekt. De Commissie gaat ervan uit dat de luchthaven in januari 2010, toen de derde marketingovereenkomst werd ondertekend, bij het bepalen van de te verwachten inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten rekening heeft gehouden met de daadwerkelijke inkomsten uit de jaren daarvoor, die ten opzichte van 2006 en 2007 duidelijk waren gestegen. Tegen die achtergrond is het aannemelijk dat de luchthaven in 2010 aan haar prognose van de inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten de resultaten van de twee voorgaande jaren ten grondslag heeft gelegd, namelijk een gemiddeld bedrag van 1,80-2,30 [...]* EUR per passagier. Deze inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten hebben zowel betrekking op vertrekkende passagiers als op landende passagiers. |
| --- | --- |

b)

inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten: zoals hierboven in overweging 246, onder b), is toegelicht, baseert de Commissie zich bij gebreke van de betreffende ex-antegegevens bij uitzondering op de beschikbare ex-postgegevens zoals die door Duitsland in tabel 16 zijn verstrekt. De Commissie gaat ervan uit dat de luchthaven in januari 2010, toen de derde marketingovereenkomst werd ondertekend, bij het bepalen van de te verwachten inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten rekening heeft gehouden met de daadwerkelijke inkomsten uit de jaren daarvoor, die ten opzichte van 2006 en 2007 duidelijk waren gestegen. Tegen die achtergrond is het aannemelijk dat de luchthaven in 2010 aan haar prognose van de inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten de resultaten van de twee voorgaande jaren ten grondslag heeft gelegd, namelijk een gemiddeld bedrag van 1,80-2,30 [...]* EUR per passagier. Deze inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten hebben zowel betrekking op vertrekkende passagiers als op landende passagiers.

| (264) | De Commissie gaat van een aantal passagiers uit dat is gebaseerd op het aantal dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH had moeten verwachten op grond van de ondertekening van de overeenkomst inzake marketingdiensten van 2010. In die overeenkomst worden vanaf het zomerseizoen 2010 dagelijks verzorgde vluchten tussen AOC en Londen genoemd, een vliegverbinding naar Girona (drie keer per week) en een verbinding naar Alicante (twee keer per week) genoemd. Op basis van een bezettingsgraad van 80 % in een toestel met 189 zitplaatsen (153) bedraagt het te verwachten aantal passagiers gedurende deze zeven maanden volgens de Commissie 32 193 voor de vluchten naar Londen, 13 797 voor de vluchten naar Barcelona en 9 198 voor de vluchten naar Alicante. |
| --- | --- |

(264)

De Commissie gaat van een aantal passagiers uit dat is gebaseerd op het aantal dat Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH had moeten verwachten op grond van de ondertekening van de overeenkomst inzake marketingdiensten van 2010. In die overeenkomst worden vanaf het zomerseizoen 2010 dagelijks verzorgde vluchten tussen AOC en Londen genoemd, een vliegverbinding naar Girona (drie keer per week) en een verbinding naar Alicante (twee keer per week) genoemd. Op basis van een bezettingsgraad van 80 % in een toestel met 189 zitplaatsen (153) bedraagt het te verwachten aantal passagiers gedurende deze zeven maanden volgens de Commissie 32 193 voor de vluchten naar Londen, 13 797 voor de vluchten naar Barcelona en 9 198 voor de vluchten naar Alicante.

153

| (265) | In tabel 19 wordt een overzicht gegeven van het daaruit resulterende incrementele ondernemingsplan dat is gebaseerd op alle hier beschreven aannames. Om te controleren of deze overeenkomst een incrementele bijdrage aan de rentabiliteit van de luchthaven zou leveren, had Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH rekening moeten houden met dit plan voordat de marketingovereenkomst met AMS in 2010 ondertekend werd. De kasstroom is in de betrokken periode negatief. Een en ander toont aan dat deze derde marketingovereenkomst in samenhang met de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003 volgens een ex-anteprognose onrendabel zou zijn voor de luchthaven.

  Tabel 19


  Ex-ante-ondernemingsplan met betrekking tot de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010 | Zomerseizoen 2010 |
| --- | --- | --- |
| | |
| Aantal vertrekkende passagiers | 55 188 |
| | |
| VERWACHTE INKOMSTEN (in EUR) |
| Door Ryanair per vertrekkende passagier te betalen nettovergoeding | [...]* |
| Totale inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten | [...]* |
| Inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten per passagier | [...]* |
| Totale inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten | [...]* |
| Totaal inkomsten | [...]* |
| | |
| VERWACHTE KOSTEN (in EUR) |
| Vaste marketingvergoedingen | [...]* |
| Maandelijkse exploitatiekosten | 13 943 |
| Totaal exploitatiekosten | 97 601 |
| Totale kosten | [...]* |
| | |
| NETTORESULTAAT (in EUR) | – 318 569 |

(265)

In tabel 19 wordt een overzicht gegeven van het daaruit resulterende incrementele ondernemingsplan dat is gebaseerd op alle hier beschreven aannames. Om te controleren of deze overeenkomst een incrementele bijdrage aan de rentabiliteit van de luchthaven zou leveren, had Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH rekening moeten houden met dit plan voordat de marketingovereenkomst met AMS in 2010 ondertekend werd. De kasstroom is in de betrokken periode negatief. Een en ander toont aan dat deze derde marketingovereenkomst in samenhang met de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003 volgens een ex-anteprognose onrendabel zou zijn voor de luchthaven.

Tabel 19

Tabel 19

Ex-ante-ondernemingsplan met betrekking tot de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010

Ex-ante-ondernemingsplan met betrekking tot de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010

Zomerseizoen 2010

Aantal vertrekkende passagiers

55 188

VERWACHTE INKOMSTEN (in EUR)

in EUR

Door Ryanair per vertrekkende passagier te betalen nettovergoeding

[...]*

Totale inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten

[...]*

Inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten per passagier

[...]*

Totale inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten

[...]*

Totaal inkomsten

[...]*

VERWACHTE KOSTEN (in EUR)

in EUR

Vaste marketingvergoedingen

[...]*

Maandelijkse exploitatiekosten

13 943

Totaal exploitatiekosten

97 601

Totale kosten

[...]*

NETTORESULTAAT (in EUR)

NETTORESULTAAT (in EUR

– 318 569

– 318 569

| (266) | Volgens deze gegevens betaalde de luchthaven in 2010 in verband met de luchthavendiensten over de betrokken periode van zeven maanden [...]* EUR aan Ryanair respectievelijk aan AMS, terwijl de luchthaven in die periode [...]* aan inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten en [...]* EUR uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten wist te genereren. In deze periode was de luchthaven, net als in de periode sinds 2003 toen de zakelijke betrekkingen met Ryanair zijn begonnen, op geen enkel tijdstip winstgevend, ook niet op operationeel niveau (zonder overheidssubsidies). |
| --- | --- |

(266)

Volgens deze gegevens betaalde de luchthaven in 2010 in verband met de luchthavendiensten over de betrokken periode van zeven maanden [...]* EUR aan Ryanair respectievelijk aan AMS, terwijl de luchthaven in die periode [...]* aan inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten en [...]* EUR uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten wist te genereren. In deze periode was de luchthaven, net als in de periode sinds 2003 toen de zakelijke betrekkingen met Ryanair zijn begonnen, op geen enkel tijdstip winstgevend, ook niet op operationeel niveau (zonder overheidssubsidies).

—   Conclusie

| (267) | Samenvattend komt de Commissie tot de conclusie dat de voorwaarden die Ryanair en AMS zijn geboden in het kader van de op 3 maart 2003 gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten in samenhang met de op 7 april 2003 en 28 augustus 2008 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair respectievelijk AMS gesloten marketingovereenkomsten, marktconform waren. De Commissie is derhalve van mening dat Ryanair en AMS door deze combinatie van overeenkomsten geen selectief economisch voordeel is verschaft. |
| --- | --- |

(267)

Samenvattend komt de Commissie tot de conclusie dat de voorwaarden die Ryanair en AMS zijn geboden in het kader van de op 3 maart 2003 gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten in samenhang met de op 7 april 2003 en 28 augustus 2008 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair respectievelijk AMS gesloten marketingovereenkomsten, marktconform waren. De Commissie is derhalve van mening dat Ryanair en AMS door deze combinatie van overeenkomsten geen selectief economisch voordeel is verschaft.

| (268) | Daarentegen is de Commissie van mening dat de voorwaarden die Ryanair en AMS zijn geboden in het kader van de op 3 maart 2003 gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten in samenhang met de op 7 april 2003 en 25 januari 2010 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair respectievelijk AMS gesloten marketingovereenkomsten, niet marktconform waren. De Commissie is derhalve van mening dat Ryanair en AMS door deze combinatie van overeenkomsten een selectief economisch voordeel is verschaft. |
| --- | --- |

(268)

Daarentegen is de Commissie van mening dat de voorwaarden die Ryanair en AMS zijn geboden in het kader van de op 3 maart 2003 gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten in samenhang met de op 7 april 2003 en 25 januari 2010 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair respectievelijk AMS gesloten marketingovereenkomsten, niet marktconform waren. De Commissie is derhalve van mening dat Ryanair en AMS door deze combinatie van overeenkomsten een selectief economisch voordeel is verschaft.

Selectiviteit

Selectiviteit

| (269) | Volgens artikel 107, lid 1, VWEU moet een maatregel, om als staatssteun te kunnen worden aangemerkt, „bepaalde ondernemingen of bepaalde producties” begunstigen. De Commissie merkt op dat de overeenkomsten inzake luchthavendiensten en marketing alleen met Ryanair en haar volledige dochteronderneming voor marketingdiensten, AMS, zijn gesloten. |
| --- | --- |

(269)

Volgens artikel 107, lid 1, VWEU moet een maatregel, om als staatssteun te kunnen worden aangemerkt, „bepaalde ondernemingen of bepaalde producties” begunstigen. De Commissie merkt op dat de overeenkomsten inzake luchthavendiensten en marketing alleen met Ryanair en haar volledige dochteronderneming voor marketingdiensten, AMS, zijn gesloten.

| (270) | In de periode 2000-2002 hebben weliswaar ook andere luchtvaartmaatschappijen (Eurowings en Air Berlin) vluchten vanaf Altenburg aangeboden, maar deze hebben niet van dergelijke marketingovereenkomsten geprofiteerd. Duitsland voert aan dat de voorwaarden voor de dienstenovereenkomst met Ryanair zijn vastgesteld overeenkomstig de toentertijd geldende en potentieel op alle luchtvaartmaatschappijen toepasselijke tariefregeling. De Commissie is evenwel van oordeel dat Ryanair uit de combinatie van die specifieke dienstenovereenkomst met de daarna gesloten marketingovereenkomsten een voordeel heeft verkregen. Derhalve vormen al deze overeenkomsten selectieve maatregelen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(270)

In de periode 2000-2002 hebben weliswaar ook andere luchtvaartmaatschappijen (Eurowings en Air Berlin) vluchten vanaf Altenburg aangeboden, maar deze hebben niet van dergelijke marketingovereenkomsten geprofiteerd. Duitsland voert aan dat de voorwaarden voor de dienstenovereenkomst met Ryanair zijn vastgesteld overeenkomstig de toentertijd geldende en potentieel op alle luchtvaartmaatschappijen toepasselijke tariefregeling. De Commissie is evenwel van oordeel dat Ryanair uit de combinatie van die specifieke dienstenovereenkomst met de daarna gesloten marketingovereenkomsten een voordeel heeft verkregen. Derhalve vormen al deze overeenkomsten selectieve maatregelen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

Verstoring van de mededinging en beïnvloeding van het handelsverkeer

Verstoring van de mededinging en beïnvloeding van het handelsverkeer

| (271) | Wanneer de marktpositie van een onderneming ten opzichte van andere, op de interne markt concurrerende ondernemingen wordt versterkt als gevolg van de door een lidstaat verleende steun, moet ervan worden uitgegaan dat laatstgenoemde ondernemingen ongunstig worden beïnvloed door die steun (154). Volgens vaste rechtspraak (155) is er reeds sprake van vervalsing van de mededinging door een maatregel wanneer de begunstigde van de steun met andere ondernemingen concurreert op markten die voor concurrentie openstaan. |
| --- | --- |

(271)

Wanneer de marktpositie van een onderneming ten opzichte van andere, op de interne markt concurrerende ondernemingen wordt versterkt als gevolg van de door een lidstaat verleende steun, moet ervan worden uitgegaan dat laatstgenoemde ondernemingen ongunstig worden beïnvloed door die steun (154). Volgens vaste rechtspraak (155) is er reeds sprake van vervalsing van de mededinging door een maatregel wanneer de begunstigde van de steun met andere ondernemingen concurreert op markten die voor concurrentie openstaan.

154

155

| (272) | De betrokken diensten- en marketingovereenkomsten leiden tot een aanzienlijke korting op de door Ryanair verschuldigde luchthavengelden. Daardoor dalen de normale exploitatiekosten van de door de betreffende korting begunstigde luchtvaartmaatschappij. Hierdoor is deze luchtvaartmaatschappij in staat haar marktpositie te verstevigen. Bovendien wordt de luchtvaartsector gekenmerkt door hevige concurrentie tussen exploitanten uit verschillende lidstaten, met name sinds de inwerkingtreding van de derde fase in de liberalisering van het luchtverkeer („derde luchtvaartpakket”) op 1 januari 1993 (156). Dat betekent dat de lagere luchthavengelden het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden en de mededinging in de luchtvaartsector verstoren of dreigen te verstoren. |
| --- | --- |

(272)

De betrokken diensten- en marketingovereenkomsten leiden tot een aanzienlijke korting op de door Ryanair verschuldigde luchthavengelden. Daardoor dalen de normale exploitatiekosten van de door de betreffende korting begunstigde luchtvaartmaatschappij. Hierdoor is deze luchtvaartmaatschappij in staat haar marktpositie te verstevigen. Bovendien wordt de luchtvaartsector gekenmerkt door hevige concurrentie tussen exploitanten uit verschillende lidstaten, met name sinds de inwerkingtreding van de derde fase in de liberalisering van het luchtverkeer („derde luchtvaartpakket”) op 1 januari 1993 (156). Dat betekent dat de lagere luchthavengelden het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden en de mededinging in de luchtvaartsector verstoren of dreigen te verstoren.

156

| (273) | Een en ander betekent dat de met Ryanair gesloten diensten- en marketingovereenkomsten de mededinging verstoren of dreigen te verstoren. Bovendien beïnvloeden zij het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig. |
| --- | --- |

(273)

Een en ander betekent dat de met Ryanair gesloten diensten- en marketingovereenkomsten de mededinging verstoren of dreigen te verstoren. Bovendien beïnvloeden zij het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig.

Conclusie

Conclusie

| (274) | De Commissie komt tot de conclusie dat de op 3 maart 2003 gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten in samenhang met de door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH op 7 april 2003 met Ryanair en op 28 augustus 2008 met AMS gesloten marketingovereenkomst — overeenkomstig het arrest in de zaak-Aéroports de Paris — geen staatssteun voor Ryanair respectievelijk AMS vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(274)

De Commissie komt tot de conclusie dat de op 3 maart 2003 gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten in samenhang met de door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH op 7 april 2003 met Ryanair en op 28 augustus 2008 met AMS gesloten marketingovereenkomst — overeenkomstig het arrest in de zaak-Aéroports de Paris — geen staatssteun voor Ryanair respectievelijk AMS vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

| (275) | De Commissie komt tot de conclusie dat de op 3 maart 2003 gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten in samenhang met de door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH op 7 april 2003 met Ryanair en op 25 januari 2010 met AMS gesloten marketingovereenkomst — overeenkomstig het arrest in de zaak-Aéroports de Paris — staatssteun voor Ryanair respectievelijk AMS vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(275)

De Commissie komt tot de conclusie dat de op 3 maart 2003 gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten in samenhang met de door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH op 7 april 2003 met Ryanair en op 25 januari 2010 met AMS gesloten marketingovereenkomst — overeenkomstig het arrest in de zaak-Aéroports de Paris — staatssteun voor Ryanair respectievelijk AMS vormt in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

8.2.   VERENIGBAARHEID VAN DE STEUN

8.2.1.   Maatregel 1: Financiering van investeringen in infrastructuur op AOC

Maatregel 1: Financiering van investeringen in infrastructuur op AOC

| (276) | De Commissie dient na te gaan of de betrokken steun als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt. Artikel 107, lid 3, VWEU voorziet in een aantal afwijkingen op de algemene regel uit artikel 107, lid 1, VWEU die stelt dat staatssteun onverenigbaar is met de interne markt. De betrokken steun kan alleen worden beoordeeld op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU, waarin is bepaald dat steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, als verenigbaar met de interne markt kan worden beschouwd, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. |
| --- | --- |

(276)

De Commissie dient na te gaan of de betrokken steun als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt. Artikel 107, lid 3, VWEU voorziet in een aantal afwijkingen op de algemene regel uit artikel 107, lid 1, VWEU die stelt dat staatssteun onverenigbaar is met de interne markt. De betrokken steun kan alleen worden beoordeeld op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU, waarin is bepaald dat steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, als verenigbaar met de interne markt kan worden beschouwd, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

| (277) | In dit verband fungeren de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 als kader voor de beoordeling van de vraag of steun voor luchthavens als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt in de zin van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU. Op grond van overweging 173 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 past de Commissie op onrechtmatige investeringssteun voor luchthavens de regels toe die van kracht waren op het ogenblik dat de steun werd toegekend. Dienovereenkomstig past zij de in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 neergelegde beginselen dan ook niet toe op vóór 4 april 2014 (de datum van vaststelling van de richtsnoeren) verleende onrechtmatige investeringssteun voor luchthavens. |
| --- | --- |

(277)

In dit verband fungeren de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 als kader voor de beoordeling van de vraag of steun voor luchthavens als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt in de zin van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU. Op grond van overweging 173 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 past de Commissie op onrechtmatige investeringssteun voor luchthavens de regels toe die van kracht waren op het ogenblik dat de steun werd toegekend. Dienovereenkomstig past zij de in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 neergelegde beginselen dan ook niet toe op vóór 4 april 2014 (de datum van vaststelling van de richtsnoeren) verleende onrechtmatige investeringssteun voor luchthavens.

| (278) | De middelen ter financiering van de infrastructuur van AOC zijn tussen 2000 en 2011 toegekend. Daarom moeten voor een beoordeling van de verenigbaarheid met de interne markt van de tussen 2005 en 2011 verstrekte infrastructuurfinanciering de beginselen toegepast worden zoals neergelegd in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005. Wat betreft de vóór 2005 verstrekte financiering voor infrastructuur, in die periode bestonden er geen bijzondere criteria voor een beoordeling van de verenigbaarheid van investeringssteun voor luchthavens met de interne markt. Dat betekent dat de Commissie de betreffende maatregelen op basis van de met betrekking tot dergelijke kwesties opgebouwde beschikkingspraktijk, rechtstreeks op basis van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU moet beoordelen. De beschikkingspraktijk van de Commissie met betrekking tot de beoordeling van steun aan luchthavenexploitanten is in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 samengevat. Derhalve zal de Commissie de verenigbaarheid van de vóór 2005 aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verleende investeringssteun beoordelen op basis van de in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 beschreven beginselen. |
| --- | --- |

(278)

De middelen ter financiering van de infrastructuur van AOC zijn tussen 2000 en 2011 toegekend. Daarom moeten voor een beoordeling van de verenigbaarheid met de interne markt van de tussen 2005 en 2011 verstrekte infrastructuurfinanciering de beginselen toegepast worden zoals neergelegd in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005. Wat betreft de vóór 2005 verstrekte financiering voor infrastructuur, in die periode bestonden er geen bijzondere criteria voor een beoordeling van de verenigbaarheid van investeringssteun voor luchthavens met de interne markt. Dat betekent dat de Commissie de betreffende maatregelen op basis van de met betrekking tot dergelijke kwesties opgebouwde beschikkingspraktijk, rechtstreeks op basis van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU moet beoordelen. De beschikkingspraktijk van de Commissie met betrekking tot de beoordeling van steun aan luchthavenexploitanten is in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 samengevat. Derhalve zal de Commissie de verenigbaarheid van de vóór 2005 aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verleende investeringssteun beoordelen op basis van de in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 beschreven beginselen.

| (279) | De richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 vormen het kader voor de staatssteunrechtelijke beoordeling van de vraag of infrastructuursteun voor luchthavens als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt in de zin van artikel 107, lid 3, VWEU. Op grond van punt 61 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 moet de Commissie onderzoeken of:






  a) | de bouw en de exploitatie van de infrastructuur beantwoorden aan een duidelijk omschreven doel van algemeen belang (regionale ontwikkeling, toegankelijkheid enz.); |
| --- | --- | --- |

(279)

De richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 vormen het kader voor de staatssteunrechtelijke beoordeling van de vraag of infrastructuursteun voor luchthavens als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt in de zin van artikel 107, lid 3, VWEU. Op grond van punt 61 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 moet de Commissie onderzoeken of:

a)

de bouw en de exploitatie van de infrastructuur beantwoorden aan een duidelijk omschreven doel van algemeen belang (regionale ontwikkeling, toegankelijkheid enz.);

| b) | de infrastructuur nodig is en in verhouding staat tot het gestelde doel; |
| --- | --- |

b)

de infrastructuur nodig is en in verhouding staat tot het gestelde doel;

| c) | de infrastructuur op middellange termijn voldoende gebruiksmogelijkheden biedt, het gebruik van de bestaande infrastructuur in aanmerking genomen; |
| --- | --- |

c)

de infrastructuur op middellange termijn voldoende gebruiksmogelijkheden biedt, het gebruik van de bestaande infrastructuur in aanmerking genomen;

| d) | de infrastructuur voor alle potentiële gebruikers gelijk en zonder discriminatie toegankelijk is; |
| --- | --- |

d)

de infrastructuur voor alle potentiële gebruikers gelijk en zonder discriminatie toegankelijk is;

| e) | de voorwaarden waaronder handelsverkeer plaatsvindt niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. |
| --- | --- |

e)

de voorwaarden waaronder handelsverkeer plaatsvindt niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

| (280) | Niet alleen moet aan bepaalde, in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 vastgestelde criteria worden voldaan, ook moet de staatssteun voor luchthavens net als andere steunmaatregelen van de overheid een stimulerend effect hebben. Bovendien moeten deze noodzakelijk zijn en in verhouding staan tot het beoogde rechtmatige doel om als verenigbaar met de interne markt aangemerkt te kunnen worden (157). |
| --- | --- |

(280)

Niet alleen moet aan bepaalde, in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 vastgestelde criteria worden voldaan, ook moet de staatssteun voor luchthavens net als andere steunmaatregelen van de overheid een stimulerend effect hebben. Bovendien moeten deze noodzakelijk zijn en in verhouding staan tot het beoogde rechtmatige doel om als verenigbaar met de interne markt aangemerkt te kunnen worden (157).

157

8.2.1.1.   De bouw en de exploitatie van de infrastructuur beantwoorden aan een duidelijk omschreven doel van algemeen belang (regionale ontwikkeling, toegankelijkheid enz.)

De bouw en de exploitatie van de infrastructuur beantwoorden aan een duidelijk omschreven doel van algemeen belang (regionale ontwikkeling, toegankelijkheid enz.)

| (281) | Volgens Duitsland en overeenkomstig de statuten van de luchthavenexploitant streeft laatstgenoemde ernaar de economisch relevante infrastructuur te verbeteren om de economie in het oosten van Thüringen en het westen van Saksen te versterken. |
| --- | --- |

(281)

Volgens Duitsland en overeenkomstig de statuten van de luchthavenexploitant streeft laatstgenoemde ernaar de economisch relevante infrastructuur te verbeteren om de economie in het oosten van Thüringen en het westen van Saksen te versterken.

| (282) | Aangezien goede verkeersverbindingen voor reizigers- en vrachtvervoer van beslissend belang zijn voor het concurrentievermogen van het plaatselijke bedrijfsleven, beoogde de vrijstaat Thüringen de toegankelijkheid van de regio te verbeteren en zodoende de regionale ontwikkeling en het creëren van nieuwe banen in een achtergebleven regio te bevorderen door de voornaamste infrastructuurprojecten van de luchthaven tijdens de betrokken periode te financieren. |
| --- | --- |

(282)

Aangezien goede verkeersverbindingen voor reizigers- en vrachtvervoer van beslissend belang zijn voor het concurrentievermogen van het plaatselijke bedrijfsleven, beoogde de vrijstaat Thüringen de toegankelijkheid van de regio te verbeteren en zodoende de regionale ontwikkeling en het creëren van nieuwe banen in een achtergebleven regio te bevorderen door de voornaamste infrastructuurprojecten van de luchthaven tijdens de betrokken periode te financieren.

| (283) | In 2007 baseerde Duitsland zijn beoordeling van de financiering van infrastructuurmaatregelen onder meer op de studie-Klophaus, waaruit met name naar voren kwam dat AOC positieve en aanzienlijke directe, indirecte en afgeleide effecten, alsmede een katalyserend effect op de economie en de aantrekkingskracht van de regio had, in het bijzonder wat betreft de werkgelegenheid. Door de toename van het aantal passagiers zou AOC kunnen uitgroeien tot een regionale luchthaven, waardoor de regio Altenburg de kans zou krijgen zich internationaal beter te profileren waardoor de regionale economische en commerciële structuren versterkt zouden kunnen worden. Volgens de studie zou AOC op de gehele regio Midden-Duitsland een aanzienlijk algemeen en positief economisch effect hebben. |
| --- | --- |

(283)

In 2007 baseerde Duitsland zijn beoordeling van de financiering van infrastructuurmaatregelen onder meer op de studie-Klophaus, waaruit met name naar voren kwam dat AOC positieve en aanzienlijke directe, indirecte en afgeleide effecten, alsmede een katalyserend effect op de economie en de aantrekkingskracht van de regio had, in het bijzonder wat betreft de werkgelegenheid. Door de toename van het aantal passagiers zou AOC kunnen uitgroeien tot een regionale luchthaven, waardoor de regio Altenburg de kans zou krijgen zich internationaal beter te profileren waardoor de regionale economische en commerciële structuren versterkt zouden kunnen worden. Volgens de studie zou AOC op de gehele regio Midden-Duitsland een aanzienlijk algemeen en positief economisch effect hebben.

| (284) | Zoals uit tabel 1 blijkt, nam het aantal passagiers op de luchthaven tot aan de periode 2007-2010 aanzienlijk toe. De luchthaven trok nieuwe aankomende passagiers aan, hetgeen van groot belang is voor de economie in de regio. Van begin 2000 tot ongeveer 2007 waren de vervoersprognoses positief, zodat verdere infrastructuurprojecten gerechtvaardigd leken. Bovendien speelde de luchthaven zelf een belangrijke rol als werkgever en leidde dit indirect tot het creëren van afgeleide banen in de regio (158). |
| --- | --- |

(284)

Zoals uit tabel 1 blijkt, nam het aantal passagiers op de luchthaven tot aan de periode 2007-2010 aanzienlijk toe. De luchthaven trok nieuwe aankomende passagiers aan, hetgeen van groot belang is voor de economie in de regio. Van begin 2000 tot ongeveer 2007 waren de vervoersprognoses positief, zodat verdere infrastructuurprojecten gerechtvaardigd leken. Bovendien speelde de luchthaven zelf een belangrijke rol als werkgever en leidde dit indirect tot het creëren van afgeleide banen in de regio (158).

158

| (285) | Met de betrokken investeringen in infrastructuur werd geen reeds bestaande infrastructuur gedupliceerd. De dichtstbijzijnde luchthaven is de luchthaven Leipzig/Halle op 85 km van AOC en met een reisduur van meer dan 1 uur met de auto. Bovendien is de luchthaven Leipzig/Halle een internationale luchthaven, die zich zowel op Leipzig (in de deelstaat Saksen) als op Halle (in de deelstaat Saksen-Anhalt) richt. Als regionale luchthaven richt AOC zich op het zuidelijke deel van de vrijstaat Thüringen. Zakelijk gezien is de luchthaven van belang voor het nabijgelegen industriegebied. |
| --- | --- |

(285)

Met de betrokken investeringen in infrastructuur werd geen reeds bestaande infrastructuur gedupliceerd. De dichtstbijzijnde luchthaven is de luchthaven Leipzig/Halle op 85 km van AOC en met een reisduur van meer dan 1 uur met de auto. Bovendien is de luchthaven Leipzig/Halle een internationale luchthaven, die zich zowel op Leipzig (in de deelstaat Saksen) als op Halle (in de deelstaat Saksen-Anhalt) richt. Als regionale luchthaven richt AOC zich op het zuidelijke deel van de vrijstaat Thüringen. Zakelijk gezien is de luchthaven van belang voor het nabijgelegen industriegebied.

| (286) | De Commissie concludeert derhalve dat de financiering van luchthaveninfrastructuur op AOC bijdraagt tot een duidelijk omschreven doelstelling van algemeen belang. |
| --- | --- |

(286)

De Commissie concludeert derhalve dat de financiering van luchthaveninfrastructuur op AOC bijdraagt tot een duidelijk omschreven doelstelling van algemeen belang.

8.2.1.2.   De infrastructuur is nodig en staat in verhouding tot het gestelde doel

De infrastructuur is nodig en staat in verhouding tot het gestelde doel

| (287) | Volgens de statuten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH streeft de vennootschap ernaar de economisch relevante infrastructuur te verbeteren om de economie in het oosten van Thüringen en het westen van Saksen te versterken. In de periode 2000-2011 deed de luchthaven de noodzakelijke investeringen in infrastructuur om aan de in het kader van die doelstelling vastgelegde vereisten te kunnen voldoen. |
| --- | --- |

(287)

Volgens de statuten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH streeft de vennootschap ernaar de economisch relevante infrastructuur te verbeteren om de economie in het oosten van Thüringen en het westen van Saksen te versterken. In de periode 2000-2011 deed de luchthaven de noodzakelijke investeringen in infrastructuur om aan de in het kader van die doelstelling vastgelegde vereisten te kunnen voldoen.

| (288) | Aan het begin van de betrokken periode waren in verband met de transformatie van het voormalige militaire vliegveld in een burgerluchthaven investeringen nodig om de algemene infrastructuur aan te passen aan de behoeften van luchtvaartmaatschappijen. |
| --- | --- |

(288)

Aan het begin van de betrokken periode waren in verband met de transformatie van het voormalige militaire vliegveld in een burgerluchthaven investeringen nodig om de algemene infrastructuur aan te passen aan de behoeften van luchtvaartmaatschappijen.

| (289) | Zoals Duitsland toelicht, waren op AOC vervolgens infrastructuurmaatregelen noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de veiligheids- en beveiligingsvereisten die voortvloeiden uit het stijgende aantal passagiers dat in het kader van de met Ryanair gesloten overeenkomst moest worden aangetrokken. Voor de herstructurering en modernisering van de luchthaven waren eveneens investeringen noodzakelijk. Om de luchthaven aan te passen aan het naar verwachting toenemende aantal passagiers van Ryanair werden gedurende de gehele betrokken periode maatregelen op het gebied van veiligheid en beveiliging uitgevoerd. In alle studies die in 2007 zijn verricht (159) om de economische levensvatbaarheid van de luchthaven te beoordelen, werd voor de periode 2007-2015 een toename van de activiteiten op AOC voorspeld. |
| --- | --- |

(289)

Zoals Duitsland toelicht, waren op AOC vervolgens infrastructuurmaatregelen noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de veiligheids- en beveiligingsvereisten die voortvloeiden uit het stijgende aantal passagiers dat in het kader van de met Ryanair gesloten overeenkomst moest worden aangetrokken. Voor de herstructurering en modernisering van de luchthaven waren eveneens investeringen noodzakelijk. Om de luchthaven aan te passen aan het naar verwachting toenemende aantal passagiers van Ryanair werden gedurende de gehele betrokken periode maatregelen op het gebied van veiligheid en beveiliging uitgevoerd. In alle studies die in 2007 zijn verricht (159) om de economische levensvatbaarheid van de luchthaven te beoordelen, werd voor de periode 2007-2015 een toename van de activiteiten op AOC voorspeld.

159

| (290) | In 2009 werd de terminal verbouwd om aan de veiligheidseisen te kunnen voldoen en een gescheiden afhandeling van passagiers uit Schengen- en niet-Schengenlanden te kunnen waarborgen. Duitsland stelt dat er alternatieven voor deze verbouwing zijn overwogen. Gezien de stijgende aantallen passagiers en de hoge kosten die met de alternatieve opties waren gemoeid, werd gekozen voor een langetermijnoplossing in de vorm van de verbouwing van de terminal. |
| --- | --- |

(290)

In 2009 werd de terminal verbouwd om aan de veiligheidseisen te kunnen voldoen en een gescheiden afhandeling van passagiers uit Schengen- en niet-Schengenlanden te kunnen waarborgen. Duitsland stelt dat er alternatieven voor deze verbouwing zijn overwogen. Gezien de stijgende aantallen passagiers en de hoge kosten die met de alternatieve opties waren gemoeid, werd gekozen voor een langetermijnoplossing in de vorm van de verbouwing van de terminal.

| (291) | Aangezien de luchthavenexploitant niet over voldoende middelen beschikte en de voornaamste investeringen volgens Duitsland betrekking hadden op activiteiten die tot de overheidstaken behoren, werden overheidsmiddelen ter beschikking gesteld. |
| --- | --- |

(291)

Aangezien de luchthavenexploitant niet over voldoende middelen beschikte en de voornaamste investeringen volgens Duitsland betrekking hadden op activiteiten die tot de overheidstaken behoren, werden overheidsmiddelen ter beschikking gesteld.

| (292) | De Commissie is derhalve van mening dat de investeringen in de infrastructuur noodzakelijk waren om deze aan te passen aan de toenemende aantallen passagiers en om te voldoen aan de thans aan moderne luchthaveninfrastructuur gestelde eisen. Alleen dankzij de aangelegde infrastructuur kon de luchthaven de toegankelijkheid en de ontwikkeling van de regio bevorderen. |
| --- | --- |

(292)

De Commissie is derhalve van mening dat de investeringen in de infrastructuur noodzakelijk waren om deze aan te passen aan de toenemende aantallen passagiers en om te voldoen aan de thans aan moderne luchthaveninfrastructuur gestelde eisen. Alleen dankzij de aangelegde infrastructuur kon de luchthaven de toegankelijkheid en de ontwikkeling van de regio bevorderen.

| (293) | Het feit dat de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verleende investeringssteun noodzakelijk was en in verhouding stond tot het gestelde doel, volgt dus uit de noodzaak dat er voldaan moest worden aan de eisen die thans worden gesteld aan moderne luchthaveninfrastructuur. De Commissie komt derhalve tot de conclusie dat de betrokken investeringen in infrastructuur noodzakelijk waren en in verhouding stonden tot het gestelde doel. |
| --- | --- |

(293)

Het feit dat de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verleende investeringssteun noodzakelijk was en in verhouding stond tot het gestelde doel, volgt dus uit de noodzaak dat er voldaan moest worden aan de eisen die thans worden gesteld aan moderne luchthaveninfrastructuur. De Commissie komt derhalve tot de conclusie dat de betrokken investeringen in infrastructuur noodzakelijk waren en in verhouding stonden tot het gestelde doel.

8.2.1.3.   De infrastructuur, en met name de bestaande infrastructuur, biedt op middellange termijn voldoende gebruiksmogelijkheden

De infrastructuur, en met name de bestaande infrastructuur, biedt op middellange termijn voldoende gebruiksmogelijkheden

| (294) | De bestaande infrastructuur bood op middellange termijn, ten minste tot 2009, voldoende gebruiksmogelijkheden. De raad van bestuur van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH had reeds op zijn vergadering van 23 juni 2000 vastgesteld dat met de investeringen in infrastructuur voor de gehele periode van 2000 tot 2010 naar verwachting een bedrag van 20 miljoen EUR zou zijn gemoeid. Het jaarlijkse aantal passagiers nam tot de piekjaren 2008-2009 toe. |
| --- | --- |

(294)

De bestaande infrastructuur bood op middellange termijn, ten minste tot 2009, voldoende gebruiksmogelijkheden. De raad van bestuur van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH had reeds op zijn vergadering van 23 juni 2000 vastgesteld dat met de investeringen in infrastructuur voor de gehele periode van 2000 tot 2010 naar verwachting een bedrag van 20 miljoen EUR zou zijn gemoeid. Het jaarlijkse aantal passagiers nam tot de piekjaren 2008-2009 toe.

| (295) | Na een periode van aanzienlijke groei ondervond de luchtvaart in Duitsland en Europa de negatieve gevolgen van de economische en financiële crisis van 2009, zodat in Duitsland het passagiersvervoer door de lucht in 2009 met 4,6 % daalde, waardoor dat jaar een van de slechtste jaren voor de luchtvaart was. De algemene stijgende tendens in de luchtvaart kwam daarmee echter niet tot een einde, maar werd alleen vertraagd. Sinds juni 2010 stegen de maandelijkse groeicijfers in het passagiersvervoer door de lucht in Duitsland weer en werden de maandelijkse groeicijfers van het voorgaande jaar met 7 % overtroffen. Uit prognoses blijkt dat Duitsland sinds 2009 een sterke economische groei van ongeveer 3 % per jaar heeft doorgemaakt. De groei op de luchtvervoersmarkt is normaal gesproken hoger dan de algemene economische groei (160). |
| --- | --- |

(295)

Na een periode van aanzienlijke groei ondervond de luchtvaart in Duitsland en Europa de negatieve gevolgen van de economische en financiële crisis van 2009, zodat in Duitsland het passagiersvervoer door de lucht in 2009 met 4,6 % daalde, waardoor dat jaar een van de slechtste jaren voor de luchtvaart was. De algemene stijgende tendens in de luchtvaart kwam daarmee echter niet tot een einde, maar werd alleen vertraagd. Sinds juni 2010 stegen de maandelijkse groeicijfers in het passagiersvervoer door de lucht in Duitsland weer en werden de maandelijkse groeicijfers van het voorgaande jaar met 7 % overtroffen. Uit prognoses blijkt dat Duitsland sinds 2009 een sterke economische groei van ongeveer 3 % per jaar heeft doorgemaakt. De groei op de luchtvervoersmarkt is normaal gesproken hoger dan de algemene economische groei (160).

160

| (296) | In elk van de drie in 2007 verrichte studies (161) wordt erop gewezen dat de exploitant van de luchthaven zijn jaarresultaten moest verbeteren om uiterlijk in 2015 een vrijwel evenwichtig bedrijfsresultaat te boeken. Bovendien moest het nabijgelegen industriegebied worden ondersteund. Dit werd bevestigd in het ontwerpondernemingsplan voor de periode 2007-2015. De argumentatie van Duitsland was gebaseerd op de rentabiliteit van de goedkope luchtvaartmaatschappijen en op een scenario waarin het aantal passagiers tegen 2015 tot 500 000 zou kunnen toenemen. |
| --- | --- |

(296)

In elk van de drie in 2007 verrichte studies (161) wordt erop gewezen dat de exploitant van de luchthaven zijn jaarresultaten moest verbeteren om uiterlijk in 2015 een vrijwel evenwichtig bedrijfsresultaat te boeken. Bovendien moest het nabijgelegen industriegebied worden ondersteund. Dit werd bevestigd in het ontwerpondernemingsplan voor de periode 2007-2015. De argumentatie van Duitsland was gebaseerd op de rentabiliteit van de goedkope luchtvaartmaatschappijen en op een scenario waarin het aantal passagiers tegen 2015 tot 500 000 zou kunnen toenemen.

161

| (297) | De betrokken infrastructuur voorzag dus volgens de door Duitsland verstrekte informatie op middellange termijn in de behoeften van de luchtvaartmaatschappijen en passagiers en bood voldoende gebruiksmogelijkheden. |
| --- | --- |

(297)

De betrokken infrastructuur voorzag dus volgens de door Duitsland verstrekte informatie op middellange termijn in de behoeften van de luchtvaartmaatschappijen en passagiers en bood voldoende gebruiksmogelijkheden.

8.2.1.4.   De infrastructuur is voor alle potentiële gebruikers gelijk en zonder onderscheid toegankelijk

De infrastructuur is voor alle potentiële gebruikers gelijk en zonder onderscheid toegankelijk

| (298) | Duitsland bevestigt dat de infrastructuur zonder economisch niet te rechtvaardigen discriminatie toegankelijk was voor alle potentiële gebruikers, ondanks het feit dat Ryanair in de periode 2003-2011 als enige luchtvaartmaatschappij activiteiten ontplooide op AOC. |
| --- | --- |

(298)

Duitsland bevestigt dat de infrastructuur zonder economisch niet te rechtvaardigen discriminatie toegankelijk was voor alle potentiële gebruikers, ondanks het feit dat Ryanair in de periode 2003-2011 als enige luchtvaartmaatschappij activiteiten ontplooide op AOC.

8.2.1.5.   Bovendien worden de voorwaarden waaronder handelsverkeer plaatsvindt niet zodanig worden veranderd dat het belang van de Europese Unie wordt geschaad

Bovendien worden de voorwaarden waaronder handelsverkeer plaatsvindt niet zodanig worden veranderd dat het belang van de Europese Unie wordt geschaad

| (299) | Volgens punt 39 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 kunnen de categorieën waarin luchthavens worden ingedeeld, een indicatie geven over de mate waarin zij met elkaar concurreren en dus ook over de mate waarin aan een luchthaven toegekende overheidsmiddelen de concurrentie kunnen verstoren. In de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 wordt toegelicht dat er bij financiële steun aan kleine regionale luchthavens (categorie D) weinig kans is op een concurrentieverstoring of een beïnvloeding van het handelsverkeer in een mate die in strijd is met het gemeenschappelijk belang. Daaruit kan echter geen conclusie over de betekenis van een dergelijke luchthaven worden getrokken, noch worden hierdoor concurrentieverstoringen en een negatieve beïnvloeding van het handelsverkeer hierdoor automatisch uitgesloten. |
| --- | --- |

(299)

Volgens punt 39 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 kunnen de categorieën waarin luchthavens worden ingedeeld, een indicatie geven over de mate waarin zij met elkaar concurreren en dus ook over de mate waarin aan een luchthaven toegekende overheidsmiddelen de concurrentie kunnen verstoren. In de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 wordt toegelicht dat er bij financiële steun aan kleine regionale luchthavens (categorie D) weinig kans is op een concurrentieverstoring of een beïnvloeding van het handelsverkeer in een mate die in strijd is met het gemeenschappelijk belang. Daaruit kan echter geen conclusie over de betekenis van een dergelijke luchthaven worden getrokken, noch worden hierdoor concurrentieverstoringen en een negatieve beïnvloeding van het handelsverkeer hierdoor automatisch uitgesloten.

| (300) | Op AOC zijn in de betrokken periode steeds minder dan 150 000 passagiers per jaar afgehandeld, zodat de luchthaven overeenkomstig de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 als kleine regionale luchthaven (categorie D) kan worden beschouwd. |
| --- | --- |

(300)

Op AOC zijn in de betrokken periode steeds minder dan 150 000 passagiers per jaar afgehandeld, zodat de luchthaven overeenkomstig de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 als kleine regionale luchthaven (categorie D) kan worden beschouwd.

| (301) | AOC is een typische, op de regionale markt gericht luchthaven. Dat blijkt uit het feit dat een aanzienlijk aantal passagiers dat van deze luchthaven gebruikmaakte, afkomstig was uit de vrijstaat Thüringen. Op basis van het relevante verzorgingsgebied van rond 100 km (en een reistijd van 60 minuten met de auto) kan ervan worden uitgegaan dat de dichtstbijzijnde luchthaven, de luchthaven Leipzig/Halle (85 km, circa 1 uur 10 min. met de auto vanaf AOC) aan de uiterste rand van dat verzorgingsgebied ligt. De luchthaven Leipzig/Halle is een internationale luchthaven, die zowel op Leipzig (in de deelstaat Saksen) als op Halle (in de deelstaat Saksen-Anhalt) is gericht. Als regionale luchthaven richt AOC zich op het zuidelijke deel van de vrijstaat Thüringen. |
| --- | --- |

(301)

AOC is een typische, op de regionale markt gericht luchthaven. Dat blijkt uit het feit dat een aanzienlijk aantal passagiers dat van deze luchthaven gebruikmaakte, afkomstig was uit de vrijstaat Thüringen. Op basis van het relevante verzorgingsgebied van rond 100 km (en een reistijd van 60 minuten met de auto) kan ervan worden uitgegaan dat de dichtstbijzijnde luchthaven, de luchthaven Leipzig/Halle (85 km, circa 1 uur 10 min. met de auto vanaf AOC) aan de uiterste rand van dat verzorgingsgebied ligt. De luchthaven Leipzig/Halle is een internationale luchthaven, die zowel op Leipzig (in de deelstaat Saksen) als op Halle (in de deelstaat Saksen-Anhalt) is gericht. Als regionale luchthaven richt AOC zich op het zuidelijke deel van de vrijstaat Thüringen.

| (302) | Afgezien van de geografische afstand opereren de beide luchthavens volgens zeer verschillende bedrijfsmodellen en richten zij zich op verschillende soorten passagiers. De luchthaven Leipzig/Halle is een bekende luchthaven met een geavanceerdere infrastructuur die passagiers meer faciliteiten biedt. Vanaf deze luchthaven worden internationale en binnenlandse vluchten verzorgd naar een reeks vakantiebestemmingen; ook zijn er mogelijkheden voor luchtvrachtvervoer. AOC beschikt over een infrastructuur die naar verhouding weinig faciliteiten biedt en het bedrijfsmodel van de luchthaven was gericht op goedkope luchtvaartmaatschappijen. |
| --- | --- |

(302)

Afgezien van de geografische afstand opereren de beide luchthavens volgens zeer verschillende bedrijfsmodellen en richten zij zich op verschillende soorten passagiers. De luchthaven Leipzig/Halle is een bekende luchthaven met een geavanceerdere infrastructuur die passagiers meer faciliteiten biedt. Vanaf deze luchthaven worden internationale en binnenlandse vluchten verzorgd naar een reeks vakantiebestemmingen; ook zijn er mogelijkheden voor luchtvrachtvervoer. AOC beschikt over een infrastructuur die naar verhouding weinig faciliteiten biedt en het bedrijfsmodel van de luchthaven was gericht op goedkope luchtvaartmaatschappijen.

| (303) | Op grond van deze overwegingen komt de Commissie tot de conclusie dat de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verstrekte investeringssteun de mededinging niet heeft verstoord en het handelsverkeer niet zodanig heeft veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. |
| --- | --- |

(303)

Op grond van deze overwegingen komt de Commissie tot de conclusie dat de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verstrekte investeringssteun de mededinging niet heeft verstoord en het handelsverkeer niet zodanig heeft veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

8.2.1.6.   De steun heeft een stimulerend effect, is noodzakelijk en staat in verhouding tot het gestelde doel

De steun heeft een stimulerend effect, is noodzakelijk en staat in verhouding tot het gestelde doel

| (304) | De door Duitsland aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verleende steun dient een stimulerend effect te hebben en moet noodzakelijk zijn en in verhouding staan tot het gestelde doel. |
| --- | --- |

(304)

De door Duitsland aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verleende steun dient een stimulerend effect te hebben en moet noodzakelijk zijn en in verhouding staan tot het gestelde doel.

| (305) | De Commissie moet vaststellen of de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verleende staatssteun de handelwijze van de begunstigde onderneming zodanig heeft beïnvloed dat de onderneming daardoor activiteiten uitoefent die bijdragen aan het realiseren van een doelstelling van algemeen belang en die zij i) zonder die steun niet zou uitoefenen, of ii) in beperkte mate of op andere wijze zou uitoefenen. Bovendien wordt de steun alleen geacht in verhouding tot het gestelde doel te staan indien het beoogde resultaat niet met minder steun en met een mindere mate van concurrentieverstoring gerealiseerd had kunnen worden. Dat betekent dat de hoogte en de intensiteit van de steun beperkt moeten zijn tot het minimum dat noodzakelijk is om de gesteunde activiteit uit te oefenen. |
| --- | --- |

(305)

De Commissie moet vaststellen of de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verleende staatssteun de handelwijze van de begunstigde onderneming zodanig heeft beïnvloed dat de onderneming daardoor activiteiten uitoefent die bijdragen aan het realiseren van een doelstelling van algemeen belang en die zij i) zonder die steun niet zou uitoefenen, of ii) in beperkte mate of op andere wijze zou uitoefenen. Bovendien wordt de steun alleen geacht in verhouding tot het gestelde doel te staan indien het beoogde resultaat niet met minder steun en met een mindere mate van concurrentieverstoring gerealiseerd had kunnen worden. Dat betekent dat de hoogte en de intensiteit van de steun beperkt moeten zijn tot het minimum dat noodzakelijk is om de gesteunde activiteit uit te oefenen.

| (306) | Volgens de door Duitsland verstrekte gegevens waren de investeringen in de infrastructuur die noodzakelijk waren om te voldoen aan de vereisten die een operationele, voor commerciële vluchten geschikte luchthaven stelt, zonder die steun niet mogelijk geweest. De luchthaven boekte gedurende het grootste deel van de betrokken periode verliezen. Duitsland is van meet af aan van mening geweest dat de exploitatie van een dergelijke regionale luchthaven zonder overheidsfinanciering niet mogelijk zou zijn. In het bijzonder zou de luchthaven zonder die steun het verwachte kwaliteitsniveau van de dienstverlening aan luchtvaartmaatschappijen en passagiers niet hebben kunnen waarborgen en zou de economische activiteit van de luchthaven in omvang zijn afgenomen. |
| --- | --- |

(306)

Volgens de door Duitsland verstrekte gegevens waren de investeringen in de infrastructuur die noodzakelijk waren om te voldoen aan de vereisten die een operationele, voor commerciële vluchten geschikte luchthaven stelt, zonder die steun niet mogelijk geweest. De luchthaven boekte gedurende het grootste deel van de betrokken periode verliezen. Duitsland is van meet af aan van mening geweest dat de exploitatie van een dergelijke regionale luchthaven zonder overheidsfinanciering niet mogelijk zou zijn. In het bijzonder zou de luchthaven zonder die steun het verwachte kwaliteitsniveau van de dienstverlening aan luchtvaartmaatschappijen en passagiers niet hebben kunnen waarborgen en zou de economische activiteit van de luchthaven in omvang zijn afgenomen.

| (307) | Derhalve kan worden geconcludeerd dat de betrokken steunmaatregel een stimulerend effect had omdat de begunstigde hierdoor in staat werd gesteld de nodige investeringen te doen. |
| --- | --- |

(307)

Derhalve kan worden geconcludeerd dat de betrokken steunmaatregel een stimulerend effect had omdat de begunstigde hierdoor in staat werd gesteld de nodige investeringen te doen.

| (308) | Wat betreft de beoordeling van de vraag of de intensiteit van de steun voor het project in verhouding staat tot het gestelde doel, kan ervan worden uitgegaan dat de steun beperkt bleef tot de investeringen die nodig waren om een voormalig militaire vliegveld te transformeren in een burgerluchthaven die voor alle potentiële luchtvaartmaatschappijen toegankelijk is. Daarnaast was de procedure voor de financiering van de investeringen bij Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH zo vormgegeven dat overcompensatie werd vermeden. Aan het eind van elk jaar werd een ondernemingsplan voor het volgende jaar vastgesteld dat vervolgens in de loop van het jaar werd geëvalueerd met het oog op een eventuele aanpassing aan de concrete bedrijfsmatige zakelijke situatie (162). In het geval van „overfinanciering” moest de luchthaven de middelen terugbetalen aan de publiekrechtelijke geldschieters. Aangezien de steun zich beperkte tot het minimum dat noodzakelijk was om de gesteunde activiteiten mogelijk te maken, kan de investeringssteun in de onderhavige zaak derhalve geacht worden noodzakelijk te zijn en in verhouding te staan tot het gestelde rechtmatige doel. |
| --- | --- |

(308)

Wat betreft de beoordeling van de vraag of de intensiteit van de steun voor het project in verhouding staat tot het gestelde doel, kan ervan worden uitgegaan dat de steun beperkt bleef tot de investeringen die nodig waren om een voormalig militaire vliegveld te transformeren in een burgerluchthaven die voor alle potentiële luchtvaartmaatschappijen toegankelijk is. Daarnaast was de procedure voor de financiering van de investeringen bij Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH zo vormgegeven dat overcompensatie werd vermeden. Aan het eind van elk jaar werd een ondernemingsplan voor het volgende jaar vastgesteld dat vervolgens in de loop van het jaar werd geëvalueerd met het oog op een eventuele aanpassing aan de concrete bedrijfsmatige zakelijke situatie (162). In het geval van „overfinanciering” moest de luchthaven de middelen terugbetalen aan de publiekrechtelijke geldschieters. Aangezien de steun zich beperkte tot het minimum dat noodzakelijk was om de gesteunde activiteiten mogelijk te maken, kan de investeringssteun in de onderhavige zaak derhalve geacht worden noodzakelijk te zijn en in verhouding te staan tot het gestelde rechtmatige doel.

162

8.2.1.7.   Conclusie

Conclusie

| (309) | In het licht van de bovenstaande beoordeling komt de Commissie tot de conclusie dat de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verleende investeringssteun verenigbaar is met artikel 107, lid 3, onder c), VWEU, aangezien deze in overeenstemming is met de in punt 61 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 vastgestelde verenigbaarheidsvoorwaarden. De maatregel is derhalve verenigbaar met de interne markt. |
| --- | --- |

(309)

In het licht van de bovenstaande beoordeling komt de Commissie tot de conclusie dat de aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH verleende investeringssteun verenigbaar is met artikel 107, lid 3, onder c), VWEU, aangezien deze in overeenstemming is met de in punt 61 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 vastgestelde verenigbaarheidsvoorwaarden. De maatregel is derhalve verenigbaar met de interne markt.

8.2.2.   Maatregel 2: Financiering van de exploitatieverliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de periode 2000-2011

Maatregel 2: Financiering van de exploitatieverliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de periode 2000-2011

| (310) | Overeenkomstig de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 is de Commissie van mening dat de bepalingen van haar mededeling betreffende de vaststelling van regels voor de beoordeling van onrechtmatig verleende staatssteun niet dienen te gelden voor lopende zaken van onrechtmatige exploitatiesteun aan luchthavens die vóór 4 april 2014 is verleend. Daarentegen zal de Commissie de in deze richtsnoeren uiteengezette beginselen wel toepassen op alle zaken met betrekking tot exploitatiesteun (lopende aanmeldingen en onrechtmatige, niet-aangemelde steun) voor luchthavens, zelfs indien de steun vóór 4 april 2014 en vóór het begin van de overgangsperiode werd verleend (163). |
| --- | --- |

(310)

Overeenkomstig de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 is de Commissie van mening dat de bepalingen van haar mededeling betreffende de vaststelling van regels voor de beoordeling van onrechtmatig verleende staatssteun niet dienen te gelden voor lopende zaken van onrechtmatige exploitatiesteun aan luchthavens die vóór 4 april 2014 is verleend. Daarentegen zal de Commissie de in deze richtsnoeren uiteengezette beginselen wel toepassen op alle zaken met betrekking tot exploitatiesteun (lopende aanmeldingen en onrechtmatige, niet-aangemelde steun) voor luchthavens, zelfs indien de steun vóór 4 april 2014 en vóór het begin van de overgangsperiode werd verleend (163).

163

| (311) | In de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 zijn de voorwaarden vastgelegd waaronder aan luchthavens verleende exploitatiesteun geacht kan worden verenigbaar te zijn met de interne markt in de zin van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU (164). Overeenkomstig punt 137 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 (165) moet aan de volgende cumulatieve voorwaarden zijn voldaan om de vóór de bekendmaking van die richtsnoeren verleende exploitatiesteun als verenigbaar met de interne markt te kunnen aanmerken:






  a) | de maatregel moet een bijdrage leveren aan een duidelijk omschreven doelstelling van gemeenschappelijk belang; |
| --- | --- | --- |

(311)

In de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 zijn de voorwaarden vastgelegd waaronder aan luchthavens verleende exploitatiesteun geacht kan worden verenigbaar te zijn met de interne markt in de zin van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU (164). Overeenkomstig punt 137 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 (165) moet aan de volgende cumulatieve voorwaarden zijn voldaan om de vóór de bekendmaking van die richtsnoeren verleende exploitatiesteun als verenigbaar met de interne markt te kunnen aanmerken:

164

165

a)

de maatregel moet een bijdrage leveren aan een duidelijk omschreven doelstelling van gemeenschappelijk belang;

| b) | de overheidsmaatregel moet noodzakelijk zijn; |
| --- | --- |

b)

de overheidsmaatregel moet noodzakelijk zijn;

| c) | de steunmaatregel moet een geschikt beleidsinstrument vormen om het doel van gemeenschappelijk belang te verwezenlijken; |
| --- | --- |

c)

de steunmaatregel moet een geschikt beleidsinstrument vormen om het doel van gemeenschappelijk belang te verwezenlijken;

| d) | de steunmaatregel moet een stimulerend effect hebben; |
| --- | --- |

d)

de steunmaatregel moet een stimulerend effect hebben;

| e) | de steun is beperkt tot het noodzakelijke minimum; |
| --- | --- |

e)

de steun is beperkt tot het noodzakelijke minimum;

| f) | ongewenste negatieve effecten op de mededinging en het handelsverkeer worden vermeden. |
| --- | --- |

f)

ongewenste negatieve effecten op de mededinging en het handelsverkeer worden vermeden.

8.2.2.1.   Bijdrage aan een duidelijk omschreven doelstelling van gemeenschappelijk belang

Bijdrage aan een duidelijk omschreven doelstelling van gemeenschappelijk belang

| (312) | Om luchthavens de tijd te geven zich aan een nieuwe marktrealiteit aan te passen en om verstoringen in het luchtverkeer en bij de ontsluiting van de regio's te voorkomen, wordt exploitatiesteun voor luchthavens, overeenkomstig punt 5.1.2, onder a), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014, geacht bij te dragen aan de verwezenlijking van een doelstelling van gemeenschappelijk belang, indien deze steun: i) de mobiliteit van burgers in de Unie verbetert en regio's beter helpt te ontsluiten door het oprichten van toegangspunten voor vluchten binnen de Unie, of ii) de congestie in het vliegverkeer op belangrijke hubs in de Unie bestrijdt, of iii) de regionale ontwikkeling bevordert. |
| --- | --- |

(312)

Om luchthavens de tijd te geven zich aan een nieuwe marktrealiteit aan te passen en om verstoringen in het luchtverkeer en bij de ontsluiting van de regio's te voorkomen, wordt exploitatiesteun voor luchthavens, overeenkomstig punt 5.1.2, onder a), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014, geacht bij te dragen aan de verwezenlijking van een doelstelling van gemeenschappelijk belang, indien deze steun: i) de mobiliteit van burgers in de Unie verbetert en regio's beter helpt te ontsluiten door het oprichten van toegangspunten voor vluchten binnen de Unie, of ii) de congestie in het vliegverkeer op belangrijke hubs in de Unie bestrijdt, of iii) de regionale ontwikkeling bevordert.

| (313) | Volgens de Duitse autoriteiten was de financiering van de exploitatieverliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH noodzakelijk voor het behoud van de bedrijvigheid op de luchthaven, teneinde te kunnen voldoen aan de in de statuten vermelde doelstelling van de vennootschap om de economisch relevante infrastructuur te verbeteren met het oog op de versterking van de economie in het oosten van Thüringen en het westen van Saksen. |
| --- | --- |

(313)

Volgens de Duitse autoriteiten was de financiering van de exploitatieverliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH noodzakelijk voor het behoud van de bedrijvigheid op de luchthaven, teneinde te kunnen voldoen aan de in de statuten vermelde doelstelling van de vennootschap om de economisch relevante infrastructuur te verbeteren met het oog op de versterking van de economie in het oosten van Thüringen en het westen van Saksen.

| (314) | Rekening houdende met het feit dat voor de bevordering van de regionale ontwikkeling in Midden-Duitsland een goede toegankelijkheid van de regio vereist is, was het van essentieel belang om de de luchthaven operationeel te houden. De exploitatie van de luchthaven was bevorderlijk voor de regionale ontwikkeling en het creëren van banen. Het specifieke doel van de verleende exploitatiesteun was dan ook de stimulering van de regionale ontwikkeling. |
| --- | --- |

(314)

Rekening houdende met het feit dat voor de bevordering van de regionale ontwikkeling in Midden-Duitsland een goede toegankelijkheid van de regio vereist is, was het van essentieel belang om de de luchthaven operationeel te houden. De exploitatie van de luchthaven was bevorderlijk voor de regionale ontwikkeling en het creëren van banen. Het specifieke doel van de verleende exploitatiesteun was dan ook de stimulering van de regionale ontwikkeling.

8.2.2.2.   Noodzaak van de overheidsmaatregelen

Noodzaak van de overheidsmaatregelen

| (315) | Om te kunnen beoordelen of staatssteun doeltreffend is voor het verwezenlijken van een doelstelling van gemeenschappelijk belang, dient overeenkomstig punt 5.1.2, onder b), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 het aan te pakken probleem duidelijk in beeld te worden gebracht. In dit verband dient een steunmaatregel ten gunste van een luchthaven gericht te zijn op situaties waarin dit soort steun kan zorgen voor een wezenlijke verbetering die de markt zelf niet tot stand kan brengen. |
| --- | --- |

(315)

Om te kunnen beoordelen of staatssteun doeltreffend is voor het verwezenlijken van een doelstelling van gemeenschappelijk belang, dient overeenkomstig punt 5.1.2, onder b), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 het aan te pakken probleem duidelijk in beeld te worden gebracht. In dit verband dient een steunmaatregel ten gunste van een luchthaven gericht te zijn op situaties waarin dit soort steun kan zorgen voor een wezenlijke verbetering die de markt zelf niet tot stand kan brengen.

| (316) | Duitsland voert aan dat de overheidsmaatregelen noodzakelijk waren, omdat de luchthaven moeilijkheden had om zelf voor de financiering van de bedrijfsactiviteiten te zorgen. In de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH wordt vaak vermeld dat de financiële situatie van de luchthaven nauw samenhangt met de kapitaalinbreng door de vennoten of andere overheidssubsidies. Zonder kapitaalinjecties door de overheid zou de onderneming zelfs in haar voortbestaan bedreigd zijn (166). |
| --- | --- |

(316)

Duitsland voert aan dat de overheidsmaatregelen noodzakelijk waren, omdat de luchthaven moeilijkheden had om zelf voor de financiering van de bedrijfsactiviteiten te zorgen. In de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH wordt vaak vermeld dat de financiële situatie van de luchthaven nauw samenhangt met de kapitaalinbreng door de vennoten of andere overheidssubsidies. Zonder kapitaalinjecties door de overheid zou de onderneming zelfs in haar voortbestaan bedreigd zijn (166).

166

| (317) | Door de verlening van exploitatiesteun ontving de luchthaven de nodige middelen om zijn bedrijfsactiviteiten te waarborgen en zijn bedrijfsmodel aan te passen aan de behoeften van goedkope luchtvaartmaatschappijen. |
| --- | --- |

(317)

Door de verlening van exploitatiesteun ontving de luchthaven de nodige middelen om zijn bedrijfsactiviteiten te waarborgen en zijn bedrijfsmodel aan te passen aan de behoeften van goedkope luchtvaartmaatschappijen.

| (318) | De Commissie erkent dat AOC een kleine regionale luchthaven met minder dan 150 000 passagiers per jaar is die zijn eigen exploitatiekosten onder normale marktomstandigheden niet volledig zou kunnen dekken. Daarom waren overheidsmaatregelen nodig. |
| --- | --- |

(318)

De Commissie erkent dat AOC een kleine regionale luchthaven met minder dan 150 000 passagiers per jaar is die zijn eigen exploitatiekosten onder normale marktomstandigheden niet volledig zou kunnen dekken. Daarom waren overheidsmaatregelen nodig.

8.2.2.3.   Geschiktheid van de steunmaatregel

Geschiktheid van de steunmaatregel

| (319) | Overeenkomstig punt 5.1.2, onder c), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 moet een steunmaatregel ten gunste van een luchthaven een geschikt beleidsinstrument zijn om de beoogde doelstelling van gemeenschappelijk belang te verwezenlijken. De betrokken lidstaat moet daarom aantonen dat deze doelstelling niet met behulp van minder verstorende beleids- of steuninstrumenten kan worden bereikt. |
| --- | --- |

(319)

Overeenkomstig punt 5.1.2, onder c), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 moet een steunmaatregel ten gunste van een luchthaven een geschikt beleidsinstrument zijn om de beoogde doelstelling van gemeenschappelijk belang te verwezenlijken. De betrokken lidstaat moet daarom aantonen dat deze doelstelling niet met behulp van minder verstorende beleids- of steuninstrumenten kan worden bereikt.

| (320) | Volgens Duitsland is de betrokken steunmaatregel een geschikt instrument om de doelstelling van gemeenschappelijk belang te verwezenlijken. Dat doel had niet gerealiseerd kunnen worden met behulp van minder verstorende beleidsinstrumenten. |
| --- | --- |

(320)

Volgens Duitsland is de betrokken steunmaatregel een geschikt instrument om de doelstelling van gemeenschappelijk belang te verwezenlijken. Dat doel had niet gerealiseerd kunnen worden met behulp van minder verstorende beleidsinstrumenten.

| (321) | Het steunbedrag was afgestemd op de dekking van het te verwachten financieringstekort op basis van de voor het volgende jaar berekende exploitatiekosten. |
| --- | --- |

(321)

Het steunbedrag was afgestemd op de dekking van het te verwachten financieringstekort op basis van de voor het volgende jaar berekende exploitatiekosten.

| (322) | Gezien de bovenstaande overwegingen is de Commissie van oordeel dat de betrokken steunmaatregel geschikt was om de beoogde doelstelling van gemeenschappelijk belang te verwezenlijken. |
| --- | --- |

(322)

Gezien de bovenstaande overwegingen is de Commissie van oordeel dat de betrokken steunmaatregel geschikt was om de beoogde doelstelling van gemeenschappelijk belang te verwezenlijken.

8.2.2.4.   Aanwezigheid van een stimulerend effect

Aanwezigheid van een stimulerend effect

| (323) | Overeenkomstig punt 5.1.2, onder d), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 is er sprake van een stimulerend effect indien te verwachten valt dat, zonder de exploitatiesteun, het volume van de economische activiteiten op de betrokken luchthaven aanzienlijk zou afnemen. Bij deze beoordeling moet rekening worden gehouden met eventuele investeringssteun en het verkeersvolume dat op de luchthaven wordt verwerkt. |
| --- | --- |

(323)

Overeenkomstig punt 5.1.2, onder d), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 is er sprake van een stimulerend effect indien te verwachten valt dat, zonder de exploitatiesteun, het volume van de economische activiteiten op de betrokken luchthaven aanzienlijk zou afnemen. Bij deze beoordeling moet rekening worden gehouden met eventuele investeringssteun en het verkeersvolume dat op de luchthaven wordt verwerkt.

| (324) | In de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH wordt benadrukt dat het voortbestaan van de onderneming zonder de kapitaalinjecties door de overheid in gevaar zou komen. Zonder exploitatiesteun ter dekking van de verliezen van de luchthavenexploitant zou de luchthaven uiteindelijk op grond van ongedekte exploitatieverliezen van de markt zijn verdwenen. |
| --- | --- |

(324)

In de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH wordt benadrukt dat het voortbestaan van de onderneming zonder de kapitaalinjecties door de overheid in gevaar zou komen. Zonder exploitatiesteun ter dekking van de verliezen van de luchthavenexploitant zou de luchthaven uiteindelijk op grond van ongedekte exploitatieverliezen van de markt zijn verdwenen.

| (325) | Gezien bovenstaande overwegingen is de Commissie van oordeel dat de betrokken steunmaatregel een stimulerend effect had. |
| --- | --- |

(325)

Gezien bovenstaande overwegingen is de Commissie van oordeel dat de betrokken steunmaatregel een stimulerend effect had.

8.2.2.5.   Evenredigheid van het steunbedrag (beperking van de steun tot het noodzakelijke minimum)

Evenredigheid van het steunbedrag (beperking van de steun tot het noodzakelijke minimum)

| (326) | Overeenkomstig punt 5.1.2, onder e), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 moet exploitatiesteun voor luchthavens, wil deze evenredig zijn, zich beperken tot het minimum dat nodig is om de gesteunde activiteit te laten plaatsvinden. |
| --- | --- |

(326)

Overeenkomstig punt 5.1.2, onder e), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 moet exploitatiesteun voor luchthavens, wil deze evenredig zijn, zich beperken tot het minimum dat nodig is om de gesteunde activiteit te laten plaatsvinden.

| (327) | In het onderhavige geval werd de hoogte van de exploitatiesteun door de publiekrechtelijke aandeelhouders van de luchthavenexploitant vastgesteld op basis van een jaarlijks vooraf opgesteld ondernemingsplan en beperkt tot het voor de financiering van de luchthaven noodzakelijke bedrag. |
| --- | --- |

(327)

In het onderhavige geval werd de hoogte van de exploitatiesteun door de publiekrechtelijke aandeelhouders van de luchthavenexploitant vastgesteld op basis van een jaarlijks vooraf opgesteld ondernemingsplan en beperkt tot het voor de financiering van de luchthaven noodzakelijke bedrag.

| (328) | De parameters van deze ondernemingsplannen werden telkens in de loop van het betrokken boekjaar bijgewerkt aan de hand van de actuele resultaten van de luchthaven. Zo werd bijvoorbeeld het ondernemingsplan voor 2003 door de raad van bestuur op 8 november 2002 goedgekeurd op basis van de in september 2002 beschikbare gegevens. Nadien werd dit ondernemingsplan tijdens de vergadering van de raad van bestuur van 24 oktober 2003 bijgewerkt aan de hand van een geactualiseerd ondernemingsplan op basis van de gegevens die in oktober 2003 beschikbaar waren (167). |
| --- | --- |

(328)

De parameters van deze ondernemingsplannen werden telkens in de loop van het betrokken boekjaar bijgewerkt aan de hand van de actuele resultaten van de luchthaven. Zo werd bijvoorbeeld het ondernemingsplan voor 2003 door de raad van bestuur op 8 november 2002 goedgekeurd op basis van de in september 2002 beschikbare gegevens. Nadien werd dit ondernemingsplan tijdens de vergadering van de raad van bestuur van 24 oktober 2003 bijgewerkt aan de hand van een geactualiseerd ondernemingsplan op basis van de gegevens die in oktober 2003 beschikbaar waren (167).

167

| (329) | Gezien bovenstaande overwegingen stelt de Commissie vast dat de luchthavenexploitant in de betrokken periode door de exploitatiesteun in staat werd gesteld zijn bedrijfsmodel aan te passen aan de nieuwe operationele vereisten die uit de met Ryanair gesloten dienstenovereenkomst voortvloeiden. Hierbij werd de hoogte van het ter dekking van verliezen vereiste steunbedrag doorlopend gecontroleerd. Derhalve was het steunbedrag beperkt tot de te verwachten exploitatieverliezen. |
| --- | --- |

(329)

Gezien bovenstaande overwegingen stelt de Commissie vast dat de luchthavenexploitant in de betrokken periode door de exploitatiesteun in staat werd gesteld zijn bedrijfsmodel aan te passen aan de nieuwe operationele vereisten die uit de met Ryanair gesloten dienstenovereenkomst voortvloeiden. Hierbij werd de hoogte van het ter dekking van verliezen vereiste steunbedrag doorlopend gecontroleerd. Derhalve was het steunbedrag beperkt tot de te verwachten exploitatieverliezen.

| (330) | Duitsland heeft daarnaast aangegeven dat de transformatie van de luchthaven die sinds 2010-2012 door middel van verschillende projecten (168) heeft plaatsgevonden, tot een vermindering van de algemene financieringskloof van de luchthaven — en daarmee ook tot een verlaging van de kapitaalinjecties door de vennoten heeft geleid. De exploitatiesteun is tijdens de gehele betrokken periode gecontroleerd met het oog op de aanpassing ervan aan de daadwerkelijke behoeften van de luchthaven. |
| --- | --- |

(330)

Duitsland heeft daarnaast aangegeven dat de transformatie van de luchthaven die sinds 2010-2012 door middel van verschillende projecten (168) heeft plaatsgevonden, tot een vermindering van de algemene financieringskloof van de luchthaven — en daarmee ook tot een verlaging van de kapitaalinjecties door de vennoten heeft geleid. De exploitatiesteun is tijdens de gehele betrokken periode gecontroleerd met het oog op de aanpassing ervan aan de daadwerkelijke behoeften van de luchthaven.

168

| (331) | Derhalve is de Commissie van oordeel dat de exploitatiesteun in het onderhavige geval evenredig was en zich beperkte tot het minimum dat noodzakelijk was voor de uitoefening van de gesteunde activiteit. |
| --- | --- |

(331)

Derhalve is de Commissie van oordeel dat de exploitatiesteun in het onderhavige geval evenredig was en zich beperkte tot het minimum dat noodzakelijk was voor de uitoefening van de gesteunde activiteit.

8.2.2.6.   Vermijden van negatieve effecten op de mededinging en het handelsverkeer

Vermijden van negatieve effecten op de mededinging en het handelsverkeer

| (332) | Overeenkomstig punt 5.1.2, onder f), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 wordt bij het beoordelen van de verenigbaarheid van exploitatiesteun rekening gehouden met de concurrentieverstoringen en de gevolgen voor het handelsverkeer. Er kan mogelijk sprake zijn van concurrentieverstoringen of gevolgen voor het handelsverkeer wanneer de luchthaven in hetzelfde verzorgingsgebied gelegen is als een andere luchthaven met onbenutte capaciteit. |
| --- | --- |

(332)

Overeenkomstig punt 5.1.2, onder f), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 wordt bij het beoordelen van de verenigbaarheid van exploitatiesteun rekening gehouden met de concurrentieverstoringen en de gevolgen voor het handelsverkeer. Er kan mogelijk sprake zijn van concurrentieverstoringen of gevolgen voor het handelsverkeer wanneer de luchthaven in hetzelfde verzorgingsgebied gelegen is als een andere luchthaven met onbenutte capaciteit.

| (333) | De Commissie stelt in dit geval vast dat de dichtstbijzijnde luchthaven de luchthaven Leipzig/Halle is, op 85 km afstand (1 uur 10 min. met de auto) van AOC. Zoals in de overwegingen 299 en 300 is uiteengezet, was het doel van het bedrijfsmodel van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH om de luchthaven van meet af aan als regionale luchthaven te positioneren ten behoeve van de ontwikkeling van het nabijgelegen industriegebied. Indien de prognose van prof. Klophaus uit 2007 was uitgekomen, zou het aantal passagiers op de luchthaven in 2015 zijn opgelopen tot 500 000. Dat zou echter nog altijd te weinig zijn geweest om met een luchthaven als Leipzig/Halle met een verkeersvolume van meer dan twee miljoen reizigers te concurreren. |
| --- | --- |

(333)

De Commissie stelt in dit geval vast dat de dichtstbijzijnde luchthaven de luchthaven Leipzig/Halle is, op 85 km afstand (1 uur 10 min. met de auto) van AOC. Zoals in de overwegingen 299 en 300 is uiteengezet, was het doel van het bedrijfsmodel van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH om de luchthaven van meet af aan als regionale luchthaven te positioneren ten behoeve van de ontwikkeling van het nabijgelegen industriegebied. Indien de prognose van prof. Klophaus uit 2007 was uitgekomen, zou het aantal passagiers op de luchthaven in 2015 zijn opgelopen tot 500 000. Dat zou echter nog altijd te weinig zijn geweest om met een luchthaven als Leipzig/Halle met een verkeersvolume van meer dan twee miljoen reizigers te concurreren.

| (334) | Duitsland wijst erop dat de infrastructuur van AOC toegankelijk was voor alle potentiële gebruikers en niet specifiek was gericht op een bepaalde gebruiker, zodat de negatieve gevolgen voor de concurrentie en de handel gering bleven. |
| --- | --- |

(334)

Duitsland wijst erop dat de infrastructuur van AOC toegankelijk was voor alle potentiële gebruikers en niet specifiek was gericht op een bepaalde gebruiker, zodat de negatieve gevolgen voor de concurrentie en de handel gering bleven.

| (335) | Gezien deze overwegingen is de Commissie van oordeel dat de gevolgen voor de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten tot een minimum beperkt is. |
| --- | --- |

(335)

Gezien deze overwegingen is de Commissie van oordeel dat de gevolgen voor de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten tot een minimum beperkt is.

8.2.2.7.   Conclusie

Conclusie

| (336) | Gezien deze overwegingen komt de Commissie tot de conclusie dat de financiering van de exploitatieverliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de jaren 2000-2011 op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU en van de in punt 5.1.2 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 vastgestelde verenigbaarheidsvoorwaarden verenigbaar is met de interne markt. |
| --- | --- |

(336)

Gezien deze overwegingen komt de Commissie tot de conclusie dat de financiering van de exploitatieverliezen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de jaren 2000-2011 op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU en van de in punt 5.1.2 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 vastgestelde verenigbaarheidsvoorwaarden verenigbaar is met de interne markt.

8.2.3.   Maatregel 3: Luchthavengelden en betalingen aan Ryanair op grond van de combinatie van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 2003, de marketingovereenkomst van 2003 en de marketingovereenkomst van 2010

Maatregel 3: Luchthavengelden en betalingen aan Ryanair op grond van de combinatie van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 2003, de marketingovereenkomst van 2003 en de marketingovereenkomst van 2010

| (337) | Duitsland voert aan dat de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de overeenkomsten inzake marketingdiensten geen staatssteun vormen. Daarom noemt Duitsland geen rechtsgrondslag voor de mogelijke verenigbaarheid ervan met de interne markt. In deze omstandigheden en gezien het feit dat de bewijslast voor de verenigbaarheid van een steunmaatregel met de interne markt op grond van een afwijking van artikel 107, lid 1, VWEU in beginsel bij de betrokken lidstaat berust die moet aantonen dat aan de vereisten van deze afwijkende regeling is voldaan, kan worden geconcludeerd dat de steun onverenigbaar is met de interne markt. Bovendien is de Commissie van oordeel dat de staatssteun in de onderhavige zaak volgens de toepasselijke voorschriften niet kan worden aangemerkt als met de interne markt verenigbare aanloopsteun. |
| --- | --- |

(337)

Duitsland voert aan dat de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de overeenkomsten inzake marketingdiensten geen staatssteun vormen. Daarom noemt Duitsland geen rechtsgrondslag voor de mogelijke verenigbaarheid ervan met de interne markt. In deze omstandigheden en gezien het feit dat de bewijslast voor de verenigbaarheid van een steunmaatregel met de interne markt op grond van een afwijking van artikel 107, lid 1, VWEU in beginsel bij de betrokken lidstaat berust die moet aantonen dat aan de vereisten van deze afwijkende regeling is voldaan, kan worden geconcludeerd dat de steun onverenigbaar is met de interne markt. Bovendien is de Commissie van oordeel dat de staatssteun in de onderhavige zaak volgens de toepasselijke voorschriften niet kan worden aangemerkt als met de interne markt verenigbare aanloopsteun.

8.2.3.1.   Toepasselijke rechtsgrondslag

Toepasselijke rechtsgrondslag

| (338) | Met betrekking tot aanloopsteun wordt in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 verklaard dat

  „de Commissie de in deze richtsnoeren neergelegde beginselen [zal] toepassen op alle aangemelde aanloopsteun waarover zij zich vanaf 4 april 2014 moet uitspreken, zelfs wanneer de projecten vóór die datum werden aangemeld. Overeenkomstig de mededeling van de Commissie betreffende de vaststelling van regels voor de beoordeling van onrechtmatig verleende staatssteun, zal de Commissie op onrechtmatige aanloopsteun voor luchtvaartmaatschappijen de regels toepassen die van kracht waren op het ogenblik dat de steun werd toegekend. Zij zal de in deze richtsnoeren neergelegde beginselen dan ook niet toepassen op vóór 4 april 2014 verleende onrechtmatige aanloopsteun voor luchtvaartmaatschappijen (169).”. |
| --- | --- |

(338)

Met betrekking tot aanloopsteun wordt in de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014 verklaard dat

„de Commissie de in deze richtsnoeren neergelegde beginselen [zal] toepassen op alle aangemelde aanloopsteun waarover zij zich vanaf 4 april 2014 moet uitspreken, zelfs wanneer de projecten vóór die datum werden aangemeld. Overeenkomstig de mededeling van de Commissie betreffende de vaststelling van regels voor de beoordeling van onrechtmatig verleende staatssteun, zal de Commissie op onrechtmatige aanloopsteun voor luchtvaartmaatschappijen de regels toepassen die van kracht waren op het ogenblik dat de steun werd toegekend. Zij zal de in deze richtsnoeren neergelegde beginselen dan ook niet toepassen op vóór 4 april 2014 verleende onrechtmatige aanloopsteun voor luchtvaartmaatschappijen (169).”.

169

| (339) | In de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 is dan weer het volgende bepaald:

  „De verenigbaarheid van iedere [...] aanloopsteun die zonder haar toestemming is verleend en daardoor in strijd is met artikel 88, lid 3, van het Verdrag [thans artikel 108, lid 3, VWEU], wordt door de Commissie getoetst aan de onderhavige richtsnoeren, indien met de steunverlening na de publicatie van de richtsnoeren in het Publicatieblad van de Europese Unie is begonnen.”. |
| --- | --- |

(339)

In de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 is dan weer het volgende bepaald:

„De verenigbaarheid van iedere [...] aanloopsteun die zonder haar toestemming is verleend en daardoor in strijd is met artikel 88, lid 3, van het Verdrag [thans artikel 108, lid 3, VWEU], wordt door de Commissie getoetst aan de onderhavige richtsnoeren, indien met de steunverlening na de publicatie van de richtsnoeren in het Publicatieblad van de Europese Unie is begonnen.”.

Publicatieblad van de Europese Unie

8.2.3.2.   Beoordeling van de verenigbaarheid met de interne markt van de op 25 januari 2010 gesloten overeenkomst in samenhang met de op 3 maart 2003 gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten en de op 7 april 2003 gesloten marketingovereenkomst.

Beoordeling van de verenigbaarheid met de interne markt van de op 25 januari 2010 gesloten overeenkomst in samenhang met de op 3 maart 2003 gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten en de op 7 april 2003 gesloten marketingovereenkomst.

| (340) | De overeenkomst met AMS is in 2010 gesloten dus na de bekendmaking van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005. De betrokken steun is in de vorm van de marketingovereenkomst van 2010 verleend die een extra effect heeft bovenop het effect van de beide in 2003 gesloten overeenkomsten die — op zichzelf beschouwd — geen staatssteun inhouden. Derhalve moet de verenigbaarheid van de verleende steun met de interne markt worden onderzocht aan de hand van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005. |
| --- | --- |

(340)

De overeenkomst met AMS is in 2010 gesloten dus na de bekendmaking van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005. De betrokken steun is in de vorm van de marketingovereenkomst van 2010 verleend die een extra effect heeft bovenop het effect van de beide in 2003 gesloten overeenkomsten die — op zichzelf beschouwd — geen staatssteun inhouden. Derhalve moet de verenigbaarheid van de verleende steun met de interne markt worden onderzocht aan de hand van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005.

| (341) | Aangezien de in punt 79 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 vastgestelde voorwaarden voor de verenigbaarheid van aanloopsteun met de interne markt cumulatief van aard zijn, hoeft slechts te worden aangetoond dat aan één van deze voorwaarden niet is voldaan om de steun aan de luchtvaartmaatschappij als onverenigbaar aan te kunnen merken. Ter beoordeling van de verenigbaarheid van de betrokken steunmaatregel met de interne markt zal de Commissie desondanks een aantal criteria die in die richtsnoeren zijn vastgelegd nader onderzoeken. |
| --- | --- |

(341)

Aangezien de in punt 79 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 vastgestelde voorwaarden voor de verenigbaarheid van aanloopsteun met de interne markt cumulatief van aard zijn, hoeft slechts te worden aangetoond dat aan één van deze voorwaarden niet is voldaan om de steun aan de luchtvaartmaatschappij als onverenigbaar aan te kunnen merken. Ter beoordeling van de verenigbaarheid van de betrokken steunmaatregel met de interne markt zal de Commissie desondanks een aantal criteria die in die richtsnoeren zijn vastgelegd nader onderzoeken.

| (342) | In punt 79, onder c), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 is bepaald dat de steun volgens een van de voorwaarden voor de verenigbaarheid van een steunmaatregel met de interne markt alleen bedoeld mag zijn voor het openen van nieuwe verbindingen of nieuwe frequenties. De overeenkomst van 2010 heeft betrekking op de dagelijkse verbinding naar Londen, die sinds 2003 bestond, en op de in 2007 geopende verbinding naar Girona. In 2010 werd alleen de verbinding naar Alicante geopend. Daarom voldoet de betrokken steunmaatregel niet aan dit criterium. |
| --- | --- |

(342)

In punt 79, onder c), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 is bepaald dat de steun volgens een van de voorwaarden voor de verenigbaarheid van een steunmaatregel met de interne markt alleen bedoeld mag zijn voor het openen van nieuwe verbindingen of nieuwe frequenties. De overeenkomst van 2010 heeft betrekking op de dagelijkse verbinding naar Londen, die sinds 2003 bestond, en op de in 2007 geopende verbinding naar Girona. In 2010 werd alleen de verbinding naar Alicante geopend. Daarom voldoet de betrokken steunmaatregel niet aan dit criterium.

| (343) | Volgens punt 79, onder d), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 moet de betrokken maatregel levensvatbaar zijn op termijn en degressief zijn in de tijd: „De gesteunde route moet op den duur levensvatbaar blijken, d.w.z. kostendekkend, zonder dat er overheidsfinanciering nodig is. Daarom moet aanloopsteun degressief en van beperkte duur zijn.” Niets wijst erop dat de betrokken routes zonder de in het kader van de marketingovereenkomsten verleende financiële steun uit overheidsmiddelen voor Ryanair winstgevend zouden kunnen worden. Dit wordt bevestigd door het feit dat Ryanair de verbindingen heeft geschrapt toen de financiering door de overheid werd beëindigd. |
| --- | --- |

(343)

Volgens punt 79, onder d), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 moet de betrokken maatregel levensvatbaar zijn op termijn en degressief zijn in de tijd: „De gesteunde route moet op den duur levensvatbaar blijken, d.w.z. kostendekkend, zonder dat er overheidsfinanciering nodig is. Daarom moet aanloopsteun degressief en van beperkte duur zijn.” Niets wijst erop dat de betrokken routes zonder de in het kader van de marketingovereenkomsten verleende financiële steun uit overheidsmiddelen voor Ryanair winstgevend zouden kunnen worden. Dit wordt bevestigd door het feit dat Ryanair de verbindingen heeft geschrapt toen de financiering door de overheid werd beëindigd.

| (344) | In punt 79, onder e), van de richtsnoeren luchthavensteun van 2005 wordt hieraan het criterium van de compensatie van de bijkomende aanloopkosten toegevoegd: „Er moet een nauwe koppeling zijn tussen het steunbedrag en de bijkomende aanloopkosten in verband met de nieuwe verbinding of frequentie die de luchtvaartmaatschappij op kruissnelheid niet zou kunnen dragen.” De steun lijkt geen verband te houden met bijzondere aanloopkosten. De aan Ryanair betaalde marketingvergoedingen hebben tijdens de gehele periode waarin de luchthaven zakelijke betrekkingen met de luchtvaartmaatschappij onderhield, plaatsgevonden. Daarom is evenmin aan dit criterium voldaan. |
| --- | --- |

(344)

In punt 79, onder e), van de richtsnoeren luchthavensteun van 2005 wordt hieraan het criterium van de compensatie van de bijkomende aanloopkosten toegevoegd: „Er moet een nauwe koppeling zijn tussen het steunbedrag en de bijkomende aanloopkosten in verband met de nieuwe verbinding of frequentie die de luchtvaartmaatschappij op kruissnelheid niet zou kunnen dragen.” De steun lijkt geen verband te houden met bijzondere aanloopkosten. De aan Ryanair betaalde marketingvergoedingen hebben tijdens de gehele periode waarin de luchthaven zakelijke betrekkingen met de luchtvaartmaatschappij onderhield, plaatsgevonden. Daarom is evenmin aan dit criterium voldaan.

| (345) | Tot slot mag overeenkomstig punt 79, onder f), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 de jaarlijkse steun niet meer dan 50 % van de subsidiabele kosten in dat jaar bedragen. Er is geen bewijs dat de daadwerkelijke marketinguitgaven twee keer zo hoog waren als het steunbedrag. |
| --- | --- |

(345)

Tot slot mag overeenkomstig punt 79, onder f), van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2005 de jaarlijkse steun niet meer dan 50 % van de subsidiabele kosten in dat jaar bedragen. Er is geen bewijs dat de daadwerkelijke marketinguitgaven twee keer zo hoog waren als het steunbedrag.

8.2.3.3.   Conclusie

Conclusie

| (346) | Samengevat kan de aan Ryanair en AMS verleende steun niet als met de interne markt verenigbare aanloopsteun worden beschouwd, aangezien niet voldaan is aan de verenigbaarheidsvoorwaarden. De aan Ryanair en AMS in het kader van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003 in samenhang met de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010 verleende staatssteun vormt daarom onrechtmatige, niet met de interne markt verenigbare steun die moet worden teruggevorderd. |
| --- | --- |

(346)

Samengevat kan de aan Ryanair en AMS verleende steun niet als met de interne markt verenigbare aanloopsteun worden beschouwd, aangezien niet voldaan is aan de verenigbaarheidsvoorwaarden. De aan Ryanair en AMS in het kader van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003 in samenhang met de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010 verleende staatssteun vormt daarom onrechtmatige, niet met de interne markt verenigbare steun die moet worden teruggevorderd.

9.   CONCLUSIE

CONCLUSIE

9.1.   MAATREGEL 1: FINANCIERING VAN INVESTERINGEN IN INFRASTRUCTUUR 2000-2011

| (347) | De Commissie is van oordeel dat de gedurende de gehele periode 2000-2011 aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de vorm van de financiering van investeringen in infrastructuur verleende steun verenigbaar is met de interne markt. |
| --- | --- |

(347)

De Commissie is van oordeel dat de gedurende de gehele periode 2000-2011 aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de vorm van de financiering van investeringen in infrastructuur verleende steun verenigbaar is met de interne markt.

9.2.   MAATREGEL 2: FINANCIERING VAN EXPLOITATIEVERLIEZEN VAN FLUGPLATZ ALTENBURG-NOBITZ GMBH IN DE PERIODE 2000-2011

| (348) | De Commissie is van oordeel dat de gedurende de gehele periode 2000-2011 aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de vorm van de financiering van exploitatiesteun verleende steun verenigbaar is met de interne markt. |
| --- | --- |

(348)

De Commissie is van oordeel dat de gedurende de gehele periode 2000-2011 aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de vorm van de financiering van exploitatiesteun verleende steun verenigbaar is met de interne markt.

9.3.   MAATREGEL 3: DE DIENSTEN- EN MARKETINGOVEREENKOMSTEN MET RYANAIR

| (349) | De Commissie is van oordeel dat de combinatie van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 28 augustus 2008 geen staatssteun aan Ryanair respectievelijk AMS vormt. |
| --- | --- |

(349)

De Commissie is van oordeel dat de combinatie van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 28 augustus 2008 geen staatssteun aan Ryanair respectievelijk AMS vormt.

| (350) | De Commissie merkt op dat Duitsland door de combinatie van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010, in strijd met artikel 108, lid 3, VWEU, onrechtmatige steun heeft verleend aan Ryanair Ltd en haar volledige dochteronderneming AMS. |
| --- | --- |

(350)

De Commissie merkt op dat Duitsland door de combinatie van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010, in strijd met artikel 108, lid 3, VWEU, onrechtmatige steun heeft verleend aan Ryanair Ltd en haar volledige dochteronderneming AMS.

| (351) | Door de ondertekening van de overeenkomst met Ryanair en AMS in 2010 kon Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, vanuit een ex-anteperspectief, niet alle incrementele kosten dekken die verbonden waren aan de activiteiten van Ryanair op de luchthaven. Ryanair en AMS hebben een ongerechtvaardigd voordeel verkregen in de vorm van een steunbedrag dat aan Duitsland moet worden terugbetaald. |
| --- | --- |

(351)

Door de ondertekening van de overeenkomst met Ryanair en AMS in 2010 kon Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, vanuit een ex-anteperspectief, niet alle incrementele kosten dekken die verbonden waren aan de activiteiten van Ryanair op de luchthaven. Ryanair en AMS hebben een ongerechtvaardigd voordeel verkregen in de vorm van een steunbedrag dat aan Duitsland moet worden terugbetaald.

Terugvordering van de aan Ryanair respectievelijk AMS verleende steun

Terugvordering van de aan Ryanair respectievelijk AMS verleende steun

| (352) | Overeenkomstig het VWEU en volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie is de Commissie, wanneer haar van een met de interne markt onverenigbare steunmaatregel blijkt, bevoegd te beslissen dat de betrokken staat die maatregel moet intrekken of wijzigen (170). De verplichting van de lidstaat om de door de Commissie met de gemeenschappelijke markt onverenigbaar verklaarde steun terug te vorderen, dient er volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie toe om de vroegere toestand te herstellen (171). In dit verband heeft het Hof vastgesteld dat die doelstelling verwezenlijkt is zodra de begunstigde de bedragen heeft terugbetaald die als onrechtmatige staatssteun zijn verleend, waardoor het voordeel teniet wordt gedaan dat deze genoot ten opzichte van zijn concurrenten op de markt, en de situatie van vóór de betaling van steun wordt hersteld (172). |
| --- | --- |

(352)

Overeenkomstig het VWEU en volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie is de Commissie, wanneer haar van een met de interne markt onverenigbare steunmaatregel blijkt, bevoegd te beslissen dat de betrokken staat die maatregel moet intrekken of wijzigen (170). De verplichting van de lidstaat om de door de Commissie met de gemeenschappelijke markt onverenigbaar verklaarde steun terug te vorderen, dient er volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie toe om de vroegere toestand te herstellen (171). In dit verband heeft het Hof vastgesteld dat die doelstelling verwezenlijkt is zodra de begunstigde de bedragen heeft terugbetaald die als onrechtmatige staatssteun zijn verleend, waardoor het voordeel teniet wordt gedaan dat deze genoot ten opzichte van zijn concurrenten op de markt, en de situatie van vóór de betaling van steun wordt hersteld (172).

170

171

172

| (353) | Op basis van deze rechtspraak is in artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad (173) het volgende bepaald: „Indien negatieve beschikkingen worden gegeven in gevallen van onrechtmatige steun beschikt de Commissie dat de betrokken lidstaat alle nodige maatregelen dient te nemen om de steun van de begunstigde terug te vorderen”. |
| --- | --- |

(353)

Op basis van deze rechtspraak is in artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad (173) het volgende bepaald: „Indien negatieve beschikkingen worden gegeven in gevallen van onrechtmatige steun beschikt de Commissie dat de betrokken lidstaat alle nodige maatregelen dient te nemen om de steun van de begunstigde terug te vorderen”.

173

| (354) | Daarom moet de bedoelde staatssteun, voor zover deze is uitgekeerd, aan Duitsland worden terugbetaald. |
| --- | --- |

(354)

Daarom moet de bedoelde staatssteun, voor zover deze is uitgekeerd, aan Duitsland worden terugbetaald.

| (355) | Met betrekking tot de terug te vorderen bedragen zal de Commissie de in onderdeel 8.1.3, tabel 19, weergegeven ex-ante-ondernemingsplannen in aanmerking nemen, mede gezien de volgende aanvullende overwegingen:






  a) | Het terug te vorderen steunbedrag dient overeen te stemmen met de ten tijde van het besluit tot ondertekening van de overeenkomst bestaande negatieve incrementele kasstroom. De negatieve kasstroom is gelijk aan de financiële middelen die nodig zijn om de overeenkomst marktconform te maken. |
| --- | --- | --- |

(355)

Met betrekking tot de terug te vorderen bedragen zal de Commissie de in onderdeel 8.1.3, tabel 19, weergegeven ex-ante-ondernemingsplannen in aanmerking nemen, mede gezien de volgende aanvullende overwegingen:

a)

Het terug te vorderen steunbedrag dient overeen te stemmen met de ten tijde van het besluit tot ondertekening van de overeenkomst bestaande negatieve incrementele kasstroom. De negatieve kasstroom is gelijk aan de financiële middelen die nodig zijn om de overeenkomst marktconform te maken.

| b) | De Commissie is van mening dat het zomerseizoen 2010 als referentieperiode moet dienen voor betreffende ondernemingsplan. Het door de luchtvaartmaatschappij verkregen effectieve voordeel is namelijk beperkt tot de eigenlijke looptijd van de betrokken overeenkomst aangezien Ryanair c.q. AMS na beëindiging van de overeenkomst geen voordeel meer van de luchthaven hebben gehad. |
| --- | --- |

b)

De Commissie is van mening dat het zomerseizoen 2010 als referentieperiode moet dienen voor betreffende ondernemingsplan. Het door de luchtvaartmaatschappij verkregen effectieve voordeel is namelijk beperkt tot de eigenlijke looptijd van de betrokken overeenkomst aangezien Ryanair c.q. AMS na beëindiging van de overeenkomst geen voordeel meer van de luchthaven hebben gehad.

| (356) | In tabel 20 zijn de voorlopige bedragen weergegeven die door Duitsland dienen te worden teruggevorderd. |
| --- | --- |

(356)

In tabel 20 zijn de voorlopige bedragen weergegeven die door Duitsland dienen te worden teruggevorderd.

| (357) | De in tabel 20 weergegeven bedragen kunnen nog worden aangepast aan de hand van de door Duitsland verschafte aanwijzingen en bewijsstukken teneinde rekening te kunnen houden met het voordeel dat de luchtvaartmaatschappij en haar dochtermaatschappijen daadwerkelijk hebben verkregen in het kader van de combinatie van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010. Deze aanpassing moet worden gebaseerd op i) het verschil tussen de ex post verstrekte, door de luchthaven daadwerkelijk verrichte betalingen in verband met luchthavengelden enerzijds, en de in tabel 19 vermelde, ex-antekasstroomprognoses voor deze inkomstenposten anderzijds, en ii) het verschil tussen de ex post verstrekte, daadwerkelijk in het kader van de marketingovereenkomst aan de luchtvaartmaatschappij en haar dochterondernemingen betaalde marketingvergoedingen, enerzijds, en de ex ante verwachte marketingkosten overeenkomstig de in tabel 19 aangegeven bedragen, anderzijds. |
| --- | --- |

(357)

De in tabel 20 weergegeven bedragen kunnen nog worden aangepast aan de hand van de door Duitsland verschafte aanwijzingen en bewijsstukken teneinde rekening te kunnen houden met het voordeel dat de luchtvaartmaatschappij en haar dochtermaatschappijen daadwerkelijk hebben verkregen in het kader van de combinatie van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010. Deze aanpassing moet worden gebaseerd op i) het verschil tussen de ex post verstrekte, door de luchthaven daadwerkelijk verrichte betalingen in verband met luchthavengelden enerzijds, en de in tabel 19 vermelde, ex-antekasstroomprognoses voor deze inkomstenposten anderzijds, en ii) het verschil tussen de ex post verstrekte, daadwerkelijk in het kader van de marketingovereenkomst aan de luchtvaartmaatschappij en haar dochterondernemingen betaalde marketingvergoedingen, enerzijds, en de ex ante verwachte marketingkosten overeenkomstig de in tabel 19 aangegeven bedragen, anderzijds.

| (358) | Zoals in overweging 212 reeds is uiteengezet, is de Commissie van mening dat AMS en Ryanair voor de toepassing van de staatssteunregels als één onderneming moeten worden beschouwd. Daarom dienen Ryanair en AMS hoofdelijk aansprakelijk te worden gesteld voor de terugbetaling van alle steun die zij hebben verkregen in het kader van de combinatie van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010. |
| --- | --- |

(358)

Zoals in overweging 212 reeds is uiteengezet, is de Commissie van mening dat AMS en Ryanair voor de toepassing van de staatssteunregels als één onderneming moeten worden beschouwd. Daarom dienen Ryanair en AMS hoofdelijk aansprakelijk te worden gesteld voor de terugbetaling van alle steun die zij hebben verkregen in het kader van de combinatie van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010.

| (359) | Daarnaast dient Duitsland overeenkomstig hoofdstuk V van Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie (174) het steunbedrag te vermeerderen met de terugvorderingsrente vanaf de datum waarop de onrechtmatige steun voor de begunstigde beschikbaar was tot de datum van daadwerkelijke terugbetaling van de steun (175). Aangezien de met de steunbedragen verband houdende kasstromen in het onderhavige geval complex zijn en gedurende de gehele looptijd van de combinatie van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010 plaatsvonden, is de Commissie van mening dat het aanvaardbaar is wanneer bij de berekening van de terugvorderingsrente wordt aangenomen dat de steun is uitgekeerd aan het eind van het IATA-zomerseizoen 2010 (d.w.z. op 30 oktober 2010),

  Tabel 20


  Terug te betalen bedrag als gevolg van de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003 en de marketingovereenkomst van 2010 | Zomerseizoen 2010 |
| --- | --- | --- |
| | |
| Aantal vertrekkende passagiers | 55 188 |
| | |
| VERWACHTE INKOMSTEN (in EUR) |
| Door Ryanair per vertrekkende passagier te betalen nettovergoeding | [...]* |
| Totale inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten | [...]* |
| Inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten per passagier | [...]* |
| Totale inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten | [...]* |
| Totaal inkomsten | [...]* |
| | |
| VERWACHTE KOSTEN (in EUR) |
| Vaste marketingvergoedingen | [...]* |
| Maandelijkse exploitatiekosten | 13 943 |
| Totaal bedrijfskosten | 97 601 |
| Totale kosten | [...]* |
| | |
| NETTORESULTAAT (in EUR)

  TERUG TE VORDEREN BETRAG | – 318 569 |

(359)

Daarnaast dient Duitsland overeenkomstig hoofdstuk V van Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie (174) het steunbedrag te vermeerderen met de terugvorderingsrente vanaf de datum waarop de onrechtmatige steun voor de begunstigde beschikbaar was tot de datum van daadwerkelijke terugbetaling van de steun (175). Aangezien de met de steunbedragen verband houdende kasstromen in het onderhavige geval complex zijn en gedurende de gehele looptijd van de combinatie van de overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010 plaatsvonden, is de Commissie van mening dat het aanvaardbaar is wanneer bij de berekening van de terugvorderingsrente wordt aangenomen dat de steun is uitgekeerd aan het eind van het IATA-zomerseizoen 2010 (d.w.z. op 30 oktober 2010),

174

175

Tabel 20

Tabel 20

Terug te betalen bedrag als gevolg van de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003 en de marketingovereenkomst van 2010

Terug te betalen bedrag als gevolg van de overeenkomst inzake luchthavendiensten en de marketingovereenkomst van 2003 en de marketingovereenkomst van 2010

Zomerseizoen 2010

Aantal vertrekkende passagiers

55 188

VERWACHTE INKOMSTEN (in EUR)

in EUR

Door Ryanair per vertrekkende passagier te betalen nettovergoeding

[...]*

Totale inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten

[...]*

Inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten per passagier

[...]*

Totale inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten

[...]*

Totaal inkomsten

[...]*

VERWACHTE KOSTEN (in EUR)

in EUR

Vaste marketingvergoedingen

[...]*

Maandelijkse exploitatiekosten

13 943

Totaal bedrijfskosten

97 601

Totale kosten

[...]*

NETTORESULTAAT (in EUR)

in EUR

TERUG TE VORDEREN BETRAG

TERUG TE VORDEREN BETRAG

– 318 569

– 318 569

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

1.   De staatssteun die Duitsland, in strijd met artikel 108, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, tussen 2000 en 2011 op onwettige wijze aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH heeft verleend in de vorm van een financiering van investeringen in infrastructuur in de periode 2000-2011 is verenigbaar met de interne markt.

2.   De staatssteun die Duitsland, in strijd met artikel 108, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, tussen 2000 en 2011 op onwettige wijze aan Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH heeft verleend in de vorm van de financiering van exploitatieverliezen in de periode 2000-2011 is verenigbaar met de interne markt.

3.   De op 3 maart 2003 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten, in samenhang met de op 7 april 2003 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair gesloten overeenkomst inzake marketingdiensten en de op 28 augustus 2008 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en AMS gesloten overeenkomst inzake marketingdiensten, vormen geen staatssteun.

4.   De staatssteun die Duitsland, in strijd met artikel 108, lid 3, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op onwettige wijze aan Ryanair respectievelijk AMS heeft verleend door middel van de combinatie van de op 3 maart 2003 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair gesloten overeenkomst inzake luchthavendiensten, de op 7 april 2003 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en Ryanair gesloten overeenkomst inzake marketingdiensten en de op 25 januari 2010 tussen Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en AMS gesloten overeenkomst inzake marketingdiensten, is onverenigbaar met de interne markt.

Artikel 2

1.   Duitsland vordert de in artikel 1, lid 4, genoemde, met de interne markt onverenigbare steun terug van de begunstigden.

2.   Aangezien Ryanair en AMS voor de toepassing van dit besluit als één economische eenheid moeten worden beschouwd, zijn zij hoofdelijk aansprakelijk voor de terugbetaling van de staatssteun die door ieder van hen is ontvangen op grond van de combinatie van toepasselijke overeenkomst inzake luchthavendiensten van 3 maart 2003, de marketingovereenkomst van 7 april 2003 en de marketingovereenkomst van 25 januari 2010.

3.   De terug te vorderen bedragen omvatten rente vanaf de datum waarop zij de begunstigden ter beschikking zijn gesteld tot de datum van de daadwerkelijke terugbetaling ervan.

4.   De rente wordt op samengestelde grondslag berekend overeenkomstig hoofdstuk V van Verordening (EG) nr. 794/2004.

5.   Duitsland schorst alle uitstaande betalingen van de in artikel 1, lid 4, genoemde steun vanaf de datum van vaststelling van dit besluit.

Artikel 3

1.   De terugvordering van de in artikel 1, lid 4, genoemde steun geschiedt onverwijld en daadwerkelijk.

2.   Duitsland zorgt ervoor dat onderhavig besluit binnen vier maanden vanaf de datum van kennisgeving van dit besluit ten uitvoer wordt gelegd.

Artikel 4

1.   Binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van dit besluit verstrekt Duitsland de Commissie de volgende inlichtingen:

| a) | het totale van de begunstigden terug te vorderen bedrag (hoofdsom en terugvorderingsrente); |
| --- | --- |

a)

het totale van de begunstigden terug te vorderen bedrag (hoofdsom en terugvorderingsrente);

| b) | het totale overeenkomstig artikel 2 van de begunstigden terug te vorderen bedrag (hoofdsom en terugvorderingsrente); |
| --- | --- |

b)

het totale overeenkomstig artikel 2 van de begunstigden terug te vorderen bedrag (hoofdsom en terugvorderingsrente);

| c) | een gedetailleerde beschrijving van de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan dit besluit te voldoen; |
| --- | --- |

c)

een gedetailleerde beschrijving van de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan dit besluit te voldoen;

| d) | bescheiden waaruit blijkt dat de begunstigde is gelast de steun terug te betalen. |
| --- | --- |

d)

bescheiden waaruit blijkt dat de begunstigde is gelast de steun terug te betalen.

2.   Duitsland houdt de Commissie op de hoogte van de voortgang van de nationale maatregelen genomen ter uitvoering van dit besluit en dit tot de volledige terugvordering van de in artikel 2 bedoelde steun. Het verstrekt, op eenvoudig verzoek van de Commissie, onverwijld inlichtingen over de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan dit besluit te voldoen. Het verstrekt eveneens gedetailleerde inlichtingen over de reeds van de begunstigde teruggevorderde steunbedragen en de terugvorderingsrente.

Artikel 5

Dit besluit is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.

Gedaan te Brussel, 15 oktober 2014.

Voor de Commissie

Joaquín ALMUNIA

Vicevoorzitter

---

(1)  
  PB C 149 van 25.5.2012, blz. 5.

1

(2)  Met ingang van 1 december 2009 zijn de artikel 87 en 88 van het EG-Verdrag vervangen door de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). De bepalingen in beide verdragen zijn inhoudelijk identiek. In het kader van dit besluit moeten verwijzingen naar de artikelen 107 en 108 van het VWEU waar nodig worden begrepen als verwijzingen naar respectievelijk de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag. Het VWEU heeft ook een aantal terminologische veranderingen met zich meegebracht, zoals de vervanging van „Gemeenschap” door „Unie” en van „gemeenschappelijke markt” door „interne markt”. In dit besluit wordt de terminologie van het VWEU gebruikt.

2

(3)  Zie voetnoot 1.

3

(4)  Airport Marketing Services Limited is een volledige dochteronderneming van Ryanair. Haar voornaamste activiteit bestaat uit de verkoop van advertentieruimte op de website van Ryanair.

4

(5)  Ryanair heeft een overkoepelend standpunt over een aantal luchtverkeerszaken ingediend, waaronder de onderhavige steunzaak.

5

(6)  Mededeling van de Commissie „Richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen” (PB C 99 van 4.4.2014, blz. 3).

6

(7)  Toepassing van de artikelen 92 en 93 van het EG-Verdrag en van artikel 61 van de EER-overeenkomst op steunmaatregelen van de staten in de luchtvaartsector (PB C 350 van 10.12.1994, blz. 5).

7

(8)  Mededeling van de Commissie inzake communautaire richtsnoeren voor financiering van luchthavens en aanloopsteun van de overheid voor luchtvaartmaatschappijen met een regionale luchthaven als thuishaven (PB C 312 van 9.12.2005, blz. 1).

8

(9)  
  PB C 113 van 15.4.2014, blz. 30.

9

(10)  De huidige vennoten van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH zijn: Landkreis Altenburger Land (60 %), gemeente Nobitz (5 %), THÜSAC Personennahverkehrsgesellschaft mbH (3 %). Alle vennoten zijn publiekrechtelijke lichamen of ondernemingen die volledig eigendom van de overheid zijn. De vennootschap zelf houdt 32 % van de eigen aandelen. Bron: Jaarrekening van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH van 2012. Dit is het meest recente verslag dat Duitsland de Commissie ter beschikking heeft gesteld.

10

Bron:

(11)

11

Bron: Jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en gegevens van Duitsland.

Bron:

(12)

12

Bron: Jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH.

Bron:

(13)  Volgens Duitsland zijn er tussen 17.12.2004 en 11.1.2005 geen vluchten door Ryanair uitgevoerd. In 2006 zijn vanwege bouwwerkzaamheden alle luchtvaartactiviteiten voor twee weken onderbroken.

13

(14)  De Commissie is van oordeel dat de passagiers die in het kader van lijnluchtdiensten zijn vervoerd in de periode 2003-2011, moeten worden toegerekend aan vluchten van Ryanair.

14

(15)  
  „Studie über den Verkehrslandeplatz Leipzig-Altenburg und das angrenzende Industriegebiet”, KE-Consult, Kurte & Esser GbR, september 2010.

15

(16)  
  Bron: Rapport van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH getiteld „Entwicklungskonzept der Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH” van 9 september 2011.

16

Bron:

(17)  
  „Deckunglücke”.

17

(18)  Dit blijkt uit de studie van KE-Consult.

18

(19)  
  Bron: Rapport van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH getiteld „Entwicklungskonzept der Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH” van 9 september 2011.

19

Bron:

(20)  Overeenkomstig artikel 24, lid 3, van de statuten van de luchthavenexploitant is de jaarlijkse kapitaalinbreng per vennoot beperkt tot een vijfvoud van zijn aandeel in de onderneming.

20

(21)

21

Bron: Jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, op de hieronder vermelde bladzijden:

Bron:

| | Jaar 2000: blz. 28, en bijlage 6, blz. 20; |
| --- | --- |

Jaar 2000: blz. 28, en bijlage 6, blz. 20;

| | Jaar 2001: blz. 28, en bijlage 6, blz. 23; |
| --- | --- |

Jaar 2001: blz. 28, en bijlage 6, blz. 23;

| | Jaar 2002: blz. 28, en bijlage 6, blz. 21; |
| --- | --- |

Jaar 2002: blz. 28, en bijlage 6, blz. 21;

| | Jaar 2003: blz. 7, en bijlage 6, blz. 21; |
| --- | --- |

Jaar 2003: blz. 7, en bijlage 6, blz. 21;

| | Jaar 2004: bijlage 3, blz. 5, en bijlage 6, blz. 19; |
| --- | --- |

Jaar 2004: bijlage 3, blz. 5, en bijlage 6, blz. 19;

| | Jaar 2005: bijlage VI, blad 13, en bijlage III, blad 19; |
| --- | --- |

Jaar 2005: bijlage VI, blad 13, en bijlage III, blad 19;

| | Jaar 2006: bijlage VI, blad 12, en bijlage III, blad 15-16; |
| --- | --- |

Jaar 2006: bijlage VI, blad 12, en bijlage III, blad 15-16;

| | Jaar 2007: bijlage VI, blad 13, en bijlage III, blad 15-16; |
| --- | --- |

Jaar 2007: bijlage VI, blad 13, en bijlage III, blad 15-16;

| | Jaar 2008: bijlage VI, blad 12, en bijlage III, blad 15-16; |
| --- | --- |

Jaar 2008: bijlage VI, blad 12, en bijlage III, blad 15-16;

| | Jaar 2009: bijlage VI, blz. 15, en bijlage III, blz. 14; |
| --- | --- |

Jaar 2009: bijlage VI, blz. 15, en bijlage III, blz. 14;

| | Jaar 2010: bijlage VI, blz. 15, en bijlage III, blz. 14; |
| --- | --- |

Jaar 2010: bijlage VI, blz. 15, en bijlage III, blz. 14;

| | Jaar 2011: bijlage VI, blz. 13, en bijlage III, blz. 14. |
| --- | --- |

Jaar 2011: bijlage VI, blz. 13, en bijlage III, blz. 14.

(22)  Deze subsidies werden voornamelijk door de vrijstaat Thüringen verstrekt, hoewel de subsidies ook afkomstig kunnen zijn van andere publiekrechtelijke organen.

22

(23)  www.nachrichten.lvz-online.de: „Aus für Linienflüge ab Altenburg — Ryanair zieht sich komplett zurück”.

23

(24)

24

Bron: Duitsland.

Bron:

(25)  Eigen middelen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH.

25

(26)  Dit bedrag wordt op dit moment getoetst en wordt voor de bevoegde bestuursrechter van de deelstaat aangevochten, zodat op dit punt wijzigingen mogelijk zijn.

26

(27)  Bedrag onder voorbehoud — zie voetnoot 3.

27

(28)  Meer in het bijzonder wordt in de jaarrekening 2004 toegelicht dat de start- en landingsbaan is verlengd om deze geschikt te maken voor vliegtuigen van het type B 737-800. Volgens de overeenkomst tussen AOC en Ryanair gebruikte die luchtvaartmaatschappij op AOC toestellen van het type B 737-300 en andere versies van het type B 737.

28

(29)

29

Bron: Duitsland en jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH.

Bron:

(30)  Volgens de gegevens uit de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH wordt het bedrijfsresultaat als volgt berekend: inkomsten uit bedrijfsactiviteiten verminderd met de in tabel 2 vermelde overheidssubsidies en verminderd met de directe exploitatiekosten (personeel + materiaal + overige kosten).

30

(31)  De in tabel 4 vermelde investeringsbedragen zijn ontleend aan de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH en wijken af van de door de Duitse autoriteiten verstrekte investeringsbedragen in tabel 3.

31

(32)  Het financiële nettoresultaat bestaat uit het verschil tussen de financiële opbrengsten en de kosten. Volgens Duitsland had Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in de betrokken periode geen leningen bij banken; de financieringskosten hadden grotendeels betrekking op rente die voor in het verleden ontvangen, maar nog niet gebruikte subsidies verschuldigd was.

32

(33)  De door Duitsland verstrekte en in tabel 5 vermelde gegevens verschillen van de gegevens in de jaarrekeningen van Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH die in tabel 2 zijn weergegeven.

33

(1)

1

| [...]* | Vertrouwelijke informatie. |
| --- | --- |

[...]*

Vertrouwelijke informatie.

(34)  Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, jaarrekening per 31 december 2002, jaarverslag 2002, blz. 4.

34

(35)

35

Bron: Duitsland. Duitsland heeft te kennen gegeven dat de kosten voor overheidstaken hoger zijn dan de in tabel 6 genoemde bedragen, maar heeft geen nadere informatie over de exacte bedragen verstrekt.

Bron:

(36)

36

Bron: Duitsland.

Bron:

(37)  De in de tabellen 8 en 9 vermelde tarieven gelden voor luchtvaartuigen die in een bijzondere lijst (de zogenaamde „bonuslijst”) zijn opgenomen. In deze lijst worden verschillende typen luchtvaartuigen onderscheiden op grond van technische kenmerken met betrekking tot luchtverontreinigende emissies. De milieuvriendelijkste luchtvaartuigen worden in deze lijst opgenomen; nieuwe luchtvaartuigen worden daarin automatisch vermeld.

37

(38)

38

Bron: Duitsland.

Bron:

(39)

39

Bron: Duitsland.

Bron:

(40)  De Duitse term voor vluchten met een geplande turn-around-tijd is „Linienflugbetrieb” (lijnvluchten).

40

(41)

41

Bron: Duitsland.

Bron:

(42)  De Commissie wijst op het verschil tussen het bedrag in woorden en het bedrag in cijfers.

42

(43)  De Commissie heeft van Duitsland een door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH aan Ryanair gestuurde factuur voor juni 2009 ontvangen. Ondanks herhaaldelijke verzoeken van de Commissie heeft Duitsland geen verdere informatie verstrekt over de exacte hoogte van de heffingen die door Ryanair tijdens de gehele periode 2003-2011 per passagier en per vliegtuig zijn betaald.

43

(44)  Dit betreft slechts een opsomming van bepaalde diensten. Bijlage B bevat een volledige lijst van aangeboden diensten.

44

(45)  In de overeenkomst wordt verwezen naar de op dat moment geldende tarieflijst van AMS.

45

(46)  Het IATA-zomerseizoen begon op 28 maart 2010 en eindigde op 30 oktober 2010.

46

(47)  Overeenkomstig punt 3.2 van de overeenkomst van 25 januari 2010 kon AMS in overleg met Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH aanvullende marketingdiensten leveren.

47

(48)  Duitsland geeft aan dat meer dan 16,5 miljoen EUR is geïnvesteerd in de ontwikkeling van het industriegebied waar op dit moment rond 250 mensen werken op een oppervlakte van circa 58 ha.

48

(49)  
  „Entwicklungskonzept der Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH” van 9 september 2011.

49

(50)  Artikel 23 van het financieel reglement (Landeshaushaltsordnung) van de Vrijstaat Thüringen

50

Landeshaushaltsordnung

(51)  In dit verband gaf Duitsland een voorbeeld voor een in 2009 goedgekeurde en betaalde subsidie die in 2012 achteraf gecontroleerd is en gedeeltelijk is terugbetaald.

51

(52)  Zie tabel 3.

52

(53)  In het financieel reglement van Thüringen zijn de voorschriften voor de besteding van begrotingsmiddelen vastgelegd. In artikel 23 van dat reglement zijn de vereisten vastgesteld voor het verlenen van subsidies uit begrotingsmiddelen van de deelstaat. De Vrijstaat Thüringen moet een aanzienlijk belang hebben bij de uitvoering van het project waarvoor subsidie wordt verstrekt en het moet gaan om een project dat zonder subsidie niet of niet in de vereiste omvang kan worden uitgevoerd. De voorwaarden voor het verstrekken van subsidies worden nader uiteengezet in de Allgemeine Nebenbestimmungen für Zuwendungen zur Projektförderung (ANBest-P) (Algemene secundaire voorwaarden voor subsidies voor het bevorderen van de uitvoering van projecten).

53

Allgemeine Nebenbestimmungen für Zuwendungen zur Projektförderung (ANBest-P)

(54)  Besluit van de Commissie van 19 januari 2005 betreffende steunmaatregel SA.16588 (N 644i/2002) — Duitsland — Aanleggen of ontwikkelen van regionale luchthavens (PB C 126 van 25.5.2005, blz. 12).

54

(55)  Zie hierboven, overweging 50, onder a).

55

(56)  
  „Plausibilitätsprüfung über die Wirtschaftlichkeit der Flugplatz Altenburg- Nobitz GmbH unter Berücksichtigung des Wirtschafts- und Finanzplanes für die Jahre 2007 bis 2010” (31 augustus 2007) en „Kapitalflussrechnungen FAN für die Geschäftsjahre 2007 bis 2015” (16 november 2007) door BDO — Deutsche Warentreuhand Aktiengesellschaft Wirtschaftsprüfungsgesellschaft; „Regionalökonomische Bedeutung und Perspektiven des Flugplatzes Altenburg-Nobitz” door prof. dr. Richard Klophaus, september 2007; „Planentwurf für den Zeitraum 2011-2015: Wirtschafts-, Vermögens-, Finanz- und Investitionsplan”, Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, 15 november 2007.

56

(57)  
  „Regionalökonomische Bedeutung und Perspektiven des Flugplatzes Altenburg-Nobitz”, prof. dr. Richard Klophaus, september 2007.

57

(58)  Arbeitsgemeinschaft Deutscher Verkehrsflughäfen.

58

(59)  Duitsland heeft de Commissie de ondernemingsplannen voor 2000-2005 en de bijbehorende addenda (die telkens in het daaropvolgende jaar werden opgesteld) doen toekomen.

59

(60)  Het single-till-beginsel houdt in dat rekening wordt gehouden met alle winsten, inkomsten uit luchtvaartgebonden activiteiten (passagiersheffingen) en niet-luchtvaartgebonden activiteiten (zoals de huur voor winkels op de luchthaven en parkeergelden), en niet alleen met het aantal passagiers en de daarmee verband houdende passagiersheffingen.

60

(61)  Duitsland verwijst naar arrest van het Gerecht van 17 december 2008, Ryanair Ltd/Commissie, T-196/04, ECLI:EU:T:2008:585.

61

(62)  
  „Regionalökonomische Bedeutung und Perspektiven des Flugplatzes Altenburg-Nobitz”, prof. dr. Richard Klophaus, september 2007.

62

(63)  
  „Umsatzaufstellung Ryanair” (omzetoverzicht Ryanair). Deze tabel werd door Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH opgesteld op basis van verschillende aannames met betrekking tot het aantal vluchten (1 tot 10) en de bezettingsgraad (70 tot 90 %).

63

(64)  Voorzichtig scenario met één vlucht per dag.

64

(65)  Duitsland baseert zijn prognoses op de aanname dat de door Ryanair in 2003 gebruikte toestellen een passagierscapaciteit van 148 stoelen hadden.

65

(66)  Deze bedragen zijn ontleend aan de maandfactuur die Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH in juni 2009 aan Ryanair toezond. Ondanks een verzoek in die zin van de Commissie heeft Duitsland geen informatie verstrekt over de maandelijkse heffingen die Ryanair gedurende de gehele periode 2003-2011 per passagier en toestel verschuldigd was.

66

(67)  De aantallen passagiers in de door Duitsland verstrekte gegevens wijken af van die in de jaarrekeningen van de luchthavenexploitant — zie tabel 1.

67

(68)  Door Duitsland verstrekte gegevens.

68

(69)  
  „Entwicklungskonzept der Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH” van 9 september 2011.

69

(70)  Zie het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure, overwegingen 133 en 134.

70

(71)  Luftverkehrs-Zulassungs-Ordnung — zie het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure, overweging 134.

71

(72)  Zie het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure, overweging 137.

72

(73)  
  „Ryanair-Beihilfesachen”, in opdracht van Ryanair opgesteld rapport van het consultancybedrijf van 9 april 2013.

73

(74)  Of Market Economy Operator Principle (MEOP).

74

(75)  Zie voetnoot 49.

75

(76)  Opgesteld in opdracht van Ryanair, 10 april 2013.

76

(77)  
  „Are prices set by AMS in line with the market rate?” [Zijn de door AMS bepaalde tarieven marktconform?], opgesteld in opdracht van Ryanair, 20 december 2013.

77

(78)  
  „Behandlung der AMS-Verträge in der als Teil des „Marktwirtschaftsteilnehmer-Tests” durchgeführten Rentabilitätsanalyse”, in opdracht van Ryanair opgesteld rapport van 17 januari 2014.

78

(79)  Volgens een bericht van York Aviation van 2007, getiteld „Social benefits of low fare airlines in Europe” [Sociale voordelen van goedkope luchtvaartmaatschappijen in Europa], is de luchthaven Eindhoven door de komst van Ryanair een aantrekkelijkere standplaats geworden voor andere prijsvechters.

79

(80)  Zie met name het rapport van professor Damien P. McLoughlin (2013), getiteld „Brand building: why and how small brands should invest in marketing” [Merkpositionering: waarom en hoe kleine merken in marketing zouden moeten investeren]. Dit rapport is op 13 april 2013 door Ryanair naar de Commissie gestuurd.

80

(81)  Besluit van de Commissie van 6 september 2005 betreffende steunmaatregel NN 72/2005 — Duitsland — Kapitaalverhoging bij BayernLB (PB C 242 van 7.10.2006, blz. 19), punten 27-29.

81

(82)  Beschikking van de Commissie van 4 juli 2007 inzake een procedure op grond van artikel 82 van het EG-Verdrag (zaak COMP/38.784 — Wanadoo España tegen Telefónica), overwegingen 360 en 363.

82

(83)  www.airportmarketingservices.com

83

(84)  
  PB C 249 van 31.7.2014, blz. 1.

84

(85)  http://europa.eu/rapid/press-release_IP-05-58_en.htm

85

(86)  Arrest van het Hof van Justitie van 18 juni 1998, Commissie/Italië, C-35/96, ECLI:EU:C:1998:303; arrest van het Hof van Justitie van 16 november 1995, Fédération française des sociétés d'assurance e.a./Ministère de l'Agriculture et de la Pêche, C-244/94, ECLI:EU:C:1995:392; arrest van het Hof van Justitie van 11 december 1997, Job Centre coop. arl, C-55/96, ECLI:EU:C:1997:603.

86

(87)  Arrest van het Hof van Justitie van 16 juni 1987, Commissie/Italië, 118/85, ECLI:EU:C:1987:283; arrest Commissie/Italië, reeds aangehaald, ECLI:EU:C:1998:303.

87

(88)  Arrest van het Gerecht van 24 maart 2011, Freistaat Sachsen e.a./Commissie, T-443/08 en T-455/08, ECLI:EU:T:2011:117, met name de punten 93-94; bevestigd bij arrest van het Hof van Justitie van 19 december 2012, Mitteldeutsche Flughafen AG en Flughafen Leipzig-Halle GmbH/Europese Commissie, C-288/11 P, ECLI:EU:C:2012:821; zie ook arrest van het Gerecht van 12 december 2000, Aéroports de Paris/Commissie, T-128/98, ECLI:EU:T:2000:290, bevestigd bij arrest van het Hof van Justitie van 24 oktober 2002, Aéroports de Paris/Commissie, C-82/01 P, ECLI:EU:C:2002:617, en arrest van het Gerecht van 17 december 2008, Ryanair Ltd/Commissie, T-196/04, ECLI:EU:T:2008:585.

88

(89)  Arrest van het Hof van Justitie van 17 februari 1993, Christian Poucet/Assurances générales de France en Caisse mutuelle régionale du Languedoc-Roussillon, C-159/91 en C-160/91, ECLI:EU:C:1993:63.

89

(90)  Arrest van het Hof van Justitie van 19 januari 1994, SAT Fluggesellschaft mbH/Eurocontrol, C-364/92, ECLI:EU:C:1994:7.

90

(91)  Besluit van de Commissie van 19 maart 2003 betreffende steunmaatregel N 309/2002 — Frankrijk — Veiligheid van de luchtvaart — schadeloosstelling als gevolg van de aanslagen van 11 september 2001 (PB C 148 van 25.6.2003, blz. 7).

91

(92)  Arrest van het Hof van Justitie van 18 maart 1997, Diego Calì & Figli Srl/Servizi ecologici porto di Genova SpA (SEPG), C-343/95, ECLI:EU:C:1997:160; Besluit van de Commissie betreffende steunmaatregel N 309/2002, reeds aangehaald; besluit van de Commissie van 16 oktober 2002 betreffende steunmaatregel N 438/2002 — België — Subsidies voor de havenbedrijven voor de uitvoering van overheidstaken (PB C 284 van 21.11.2002, blz. 2).

92

(93)  Besluit van de Commissie betreffende steunmaatregel N 309/2002, reeds aangehaald.

93

(94)  Zie met name arrest SAT Fluggesellschaft mbH/Eurocontrol, reeds aangehaald, ECLI:EU:C:1994:7, punt 30, en arrest van het Hof van Justitie van 26 maart 2009, SELEX Sistemi Integrati SpA/Commissie en Eurocontrol, C-113/07 P, ECLI:EU:C:2009:191 punt 71.

94

(95)  Zie onder meer arrest van het Hof van Justitie van 3 maart 2005, Wolfgang Heiser/Finanzamt Innsbruck, C-172/03, ECLI:EU:C:2005:130, punt 36 en de aldaar aangehaalde rechtspraak.

95

(96)  Besluit van de Commissie van 20 februari 2014 betreffende steunmaatregel SA.35847 (2012/N) — Tsjechische Republiek — Letiště Ostrava, zpevněné plochy (PB C 153 van 8.5.2015, blz. 1), overweging 16.

96

(97)  Artikel 27, onder d), punt 1, Luftverkehrsgesetz: „Op luchthavens waar het Bondsministerie van Verkeer, Infrastructuur en Stadsontwikkeling dit om veiligheidsredenen en vanwege vervoersbeleidsbelangen noodzakelijk acht, wordt voorzien in luchtverkeersleidingsdiensten en de daarvoor noodzakelijke technische installaties.”

97

(98)  Arrest van het Hof van Justitie van 16 mei 2002, Frankrijk/Commissie („Stardust Marine”), C-482/99, ECLI:EU:C:2002:294.

98

(99)  Arrest van het Gerecht van 12 mei 2011, Région Nord-Pas-de-Calais en Communauté d'agglomération du Douaisis/Commissie, T-267/08 en T-279/08, ECLI:EU:T:2011:209, punt 108.

99

(100)  Zie voetnoot 10.

100

(101)  Mededeling van de Commissie aan de lidstaten inzake de toepassing van de artikelen 92 en 93 van het EG-Verdrag en van artikel 5 van Richtlijn 80/723/EEG van de Commissie op openbare bedrijven in de industriesector (PB C 307 van 13.11.1993, blz. 3), punt 11. Deze mededeling heeft betrekking op de verwerkende industrie, maar is ook van toepassing op andere bedrijfstakken. Zie ook arrest van het Gerecht van 30 april 1998, Cityflyer Express Ltd/Commissie, T-16/96, ECLI:EU:T:1998:78, punt 51.

101

(102)  Terugbetalingen vonden alleen plaats in een aantal gevallen waarin de betrokken overheidssubsidies niet volledig waren besteed voor de beoogde investeringen.

102

(103)  Arrest van het Gerecht van 30 april 1998, Vlaams Gewest/Commissie, T-214/95, ECLI:EU:T:1998:77.

103

(104)  Arrest Frankrijk/Commissie („Stardust Marine”), reeds aangehaald, ECLI:EU:C:2002:294.

104

(105)  Arrest Région Nord-Pas-de-Calais en Communauté d'agglomération du Douaisis/Commissie, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2011:209, punt 108.

105

(106)  Zie voetnoot 10.

106

(107)  Arrest van het Hof van Justitie van 11 juli 1996, Syndicat français de l'Express international (SFEI) e.a./La Poste e.a., C-39/94, ECLI:EU:C:1996:285, punt 60, en arrest van het Hof van Justitie van 29 april 1999, Spanje/Commissie, C-342/96, ECLI:EU:C:1999:210, punt 41.

107

(108)  Arrest van het Hof van Justitie van 2 juli 1974, Italië/Commissie, 173-73, ECLI:EU:C:1974:71, punt 13.

108

(109)  Arrest Frankrijk/Commissie („Stardust Marine”), reeds aangehaald, ECLI:EU:C:2002:294, punt 69.

109

(110)  Arrest van het Hof van Justitie van 21 maart 1991, Italië/Commissie („Alfa Romeo”), C-305/89, ECLI:EU:C:1991:142, punt 23; arrest van het Gerecht van 12 december 2000, Alitalia — Linee aeree italiane SpA/Commissie, T-296/97, ECLI:EU:T:2000:289, punt 84.

110

(111)  
  „Verlorene Zuschüsse” — zie de mededeling van de Duitse autoriteiten van 30 maart 2012.

111

(112)  Arrest van het Hof van Justitie van 10 juli 1986, België/Commissie, 40/85, ECLI:EU:C:1986:305.

112

(113)  Arrest Vlaams Gewest/Commissie, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:1998:77.

113

(114)  Zie overweging 105.

114

(115)  Mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de staatssteunregels van de Europese Unie op voor het verrichten van diensten van algemeen economisch belang verleende compensatie (PB C 8 van 11.1.2012, blz. 4) deel 2.1, alsook de daarmee verband houdende rechtspraak, met name arrest van het Hof van Justitie van 12 september 2000, Pavel Pavlov e.a./Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten, C-180/98 tot C-184/98, ECLI:EU:C:2000:428.

115

(116)  Arrest Commissie/Italië, reeds aangehaald, ECLI:EU:C:1987:283, punt 7; arrest van het Hof van Justitie van 18 juni 1998, Commissie/Italië, C-35/96, ECLI:EU:C:1998:303, punt 36; arrest Pavel Pavlov e.a./Stichting Pensioenfonds Medische Specialisten, reeds aangehaald, ECLI:EU:C:2000:428, punt 75.

116

(117)  Zie http://corporate.ryanair.com/investors/biographies/ [geraadpleegd op 23 juni 2014].

117

(118)  Arrest Frankrijk/Commissie („Stardust Marine”), reeds aangehaald, ECLI:EU:C:2002:294.

118

(119)  Arrest Région Nord-Pas-de-Calais en Communauté d'agglomération du Douaisis/Commissie, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2011:209, punt 108.

119

(120)  Arrest Frankrijk/Commissie („Stardust Marine”), reeds aangehaald, ECLI:EU:C:2002:294, punten 52 en 57.

120

(121)  T.a.p.

121

(122)  http://www.altenburg-tourismus.de/reiseveranstalter/pressemitteilungen.htm, Osterländer Volkszeitung van 24 augustus 2010
  „[De kamer van koophandel] drong er dan ook bij de deelstaatregering op aan om onmiddellijk onderhandelingen te openen met Ryanair over drie tot vijf lijnverbindingen en parallel daaraan toeristische reclame in de bestemmingslanden te ontwikkelen”.

122

Osterländer Volkszeitung

(123)  
  Dresdner Neue Nachrichten van 5 maart 2003: „De regionale luchthaven Altenburg-Nobitz is in de afgelopen jaren met behulp van een miljoenenbedrag aan subsidies gemoderniseerd en heeft herhaaldelijk getracht een goedkope luchtvaartmaatschappij aan te trekken. De onderhandelingen met Ryanair hebben vele maanden geduurd. Het grootste obstakel bleek het verzet van de ministeries in Erfurt, die hebben geprobeerd om de komst van Ryanair te blokkeren.”

123

Dresdner Neue Nachrichten

(124)  http://www.radio-lotte.de/nachricht/14036: „Thüringen wil met behulp van miljoeneninvesteringen de Ierse prijsvechter Ryanair naar Altenburg-Nobitz halen. Volgens de Leipziger Volkszeitung wordt hiervoor in het kader van een speciaal infrastructuurprogramma rond 28 miljoen EUR ter beschikking gesteld. De minister van Economische zaken van Thüringen, Schuster, stelt dat de regering flexibel genoeg is om de noodzakelijke maatregelen nog dit jaar goed te keuren. Als Ryanair bijvoorbeeld een langere start- en landingsbaan nodig zou hebben, dan zou die verlenging er ook komen. Mocht Ryanair voor Altenburg-Nobitz kiezen, dan zouden Dresden en Leipzig/Halle nog meer passagiers kunnen verliezen. Het voormalige militaire vliegveld is geografisch centraal gelegen. De luchthaven Dresden heeft dit jaar tot dusver een verlies van rond 15 procent geboekt, Leipzig/Halle een verlies van rond 12 procent.”

124

(125)  Thüringer Landtag, 4. Wahlperiode, Plenarprotokoll 4/11, 28. Januar 2005, 11e zitting van vrijdag 28 januari 2005 over „Perspektiven des Flughafens Altenburg-Nobitz”, blz. 1097.

125

(126)  http://www.neues-deutschland.de/artikel/161087.ein-flughafen-an-jeder-muelltonne.html: „De Kreistag had al eerder besloten om de Ierse prijsvechter Ryanair een marketingsubsidie van 670 000 EUR te verlenen voor het openen van een extra vliegverbinding. „Zonder dit besluit was het in feite afgelopen geweest met lijnvluchten en had de luchthaven iedere betekenis verloren”, stelde het gemeentebestuur en voorzitter van de raad van commissarissen van de exploitant, Flugplatz Altenburg-Nobitz GmbH, ter rechtvaardiging van de kapitaalinjectie. De bestaande verbindingen van en naar London-Stansted, Edinburgh (Schotland) en Girona (Barcelona) worden vanaf maart 2010 uitgebreid met twee vluchten per week naar Alicante.”

126

(127)  Zie hierboven, overweging 32, onder d).

127

(128)  Arrest Ryanair Ltd/Commissie, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2008:585, punt 59.

128

(129)  Arrest Frankrijk/Commissie („Stardust Marine”), reeds aangehaald, ECLI:EU:C:2002:294, punt 71.

129

(130)  Zie overweging 52.

130

(131)  Voor de eerste vijf jaar, bij minder dan vier turn-arounds — zie tabel 12.

131

(132)  Een redelijke winstmarge is een „normaal” rendement op kapitaal, d.w.z. een rendementspercentage dat een doorsneeonderneming verwacht wordt te behalen op investeringen met een vergelijkbare risicograad. Het rendement wordt gemeten als de interne opbrengst voet (IRR) over de verwachte kasstromen die door de met de luchtvaartmaatschappij aangegane regeling worden gegenereerd.

132

(133)  Dit sluit niet uit dat ermee wordt gerekend dat toekomstige winst gedurende de looptijd van de regeling initiële verliezen kan compenseren.

133

(134)  Arrest Ryanair Ltd/Commissie, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2008:585, punt 59.

134

(135)  Zie overweging 99.

135

(136)  Zie tabel 3 in overweging 38.

136

(137)  Aangezien de Commissie geen uitgesplitste gegevens over 2003 en 2004 heeft ontvangen, gaat zij ervan uit dat in elk van deze jaren de helft van het totale hiervoor uitgetrokken bedrag aan eigen middelen (187 882 EUR) is betaald.

137

(138)  In 2003 is er slechts één lijnverbinding tussen London-Stansted en Altenburg overeengekomen.

138

(139)  De overeenkomst voorzag voor de eerste vijf jaar in een heffing van [...]*; deze periode eindigde op 30 april 2008. Daarna steeg de heffing voor de periode van 1 mei 2008 tot en met 30 april 2013 naar [...]*. Het gewogen gemiddelde bedrag voor het gehele jaar 2008 was [...]*.

139

(140)  Ondanks het feit dat de Commissie daarom bij herhaling heeft verzocht, heeft Duitsland geen gegevens verstrekt over de ex ante berekende inkomsten uit niet-luchtvaartgebonden activiteiten; in plaats daarvan verwijst Duitsland naar tabel 13 — zie overweging 99.

140

(141)  Door Duitsland verstrekte gegevens. De aantallen passagiers komen overeen met die in tabel 1.

141

(142)  Duitsland vermeldt in zijn tabel van 22 april 2003 een capaciteit per vlucht van 148 passagiers.

142

(143)  De Commissie gaat bij alle berekeningen uit van een standaardjaar met 365 dagen.

143

(144)  Mededeling van de Commissie over de herziening van de methode waarmee de referentie- en disconteringspercentages worden vastgesteld (PB C 14 van 19.1.2008, blz. 6). Zie de bijbehorende tabel inzake referentie- en disconteringspercentages voor de 15 lidstaten van de EU (voor de periode 1 augustus 1997 tot 1 mei 2004).

144

(145)  Een andere optie was om een analyse over de periode van 28 augustus 2008 tot en met 27 augustus 2010 uit te voeren (de daadwerkelijke looptijd van de overeenkomst). Aangezien alle aannames echter gelijk blijven, kiest de Commissie ervoor om de analyse over een periode van twee jaar uit te voeren, zonder nadere specificatie. Dit vereenvoudigt de analyse en leidt tot hetzelfde resultaat.

145

(146)  Op de dag van ondertekening van de tweede marketingovereenkomst (28 augustus 2008) bedroeg de door Ryanair aan AOC te betalen nettovergoeding [...]* EUR, aangezien er sprake was van maximaal vier turn-arounds.

146

(147)  In 2003 is er slechts één lijnverbinding tussen London-Stansted en Altenburg overeengekomen.

147

(148)  Zoals reeds in voetnoot 48 is vermeld, beslaat het zomerseizoen van de IATA een periode van zeven en het winterseizoen een periode van vijf maanden.

148

(149)  Bezettingsgraad zoals vermeld in de marketingovereenkomst van 2008.

149

(150)  Mededeling van de Commissie over de herziening van de methode waarmee de referentie- en disconteringspercentages worden vastgesteld (PB C 14 van 19.1.2008, blz. 6). — Zie de bijbehorende tabel inzake referentie- en disconteringspercentages voor de 15 lidstaten van de EU (voor de periode 1 juli 2008 tot en met 30 juni 2013).

150

(151)  Op de dag van ondertekening van de derde marketingovereenkomst (25 januari 2010) bedroeg de door Ryanair aan AOC te betalen nettovergoeding [...]* EUR, aangezien er sprake was van maximaal vier turn-arounds.

151

(152)  In 2003 is er slechts één lijnverbinding tussen London-Stansted en Altenburg overeengekomen.

152

(153)  Bezettingsgraad zoals vermeld in de marketingovereenkomst van 2010.

153

(154)  Arrest van het Hof van Justitie van 17 september 1980, Philip Morris Holland BV/Commissie, 730/79, ECLI:EU:C:1980:209, punt 11.

154

(155)  Arrest Vlaams Gewest/Commissie, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:1998:77, punt 46.

155

(156)  Zie de Verordeningen (EEG) nr. 2407/92 (PB L 240 van 28.8.1992, blz. 1), (EEG) nr. 2408/92 (PB L 240 van 28.8.1992, blz. 8) en (EEG) nr. 2409/92 (PB L 240 van 28.8.1992, blz. 15) van de Raad.

156

(157)  Volgens vaste rechtspraak kan de Commissie een steunmaatregel alleen als verenigbaar met de interne markt aanmerken wanneer die steun noodzakelijk is voor de verwezenlijking van een rechtmatige doelstelling (zie bijvoorbeeld zaak 730/79, Philipp Morris; zaak C-390/06, Nuova Agricast; zaak T-162/06, Kronoply).

157

(158)  Zie overweging 96.

158

(159)  Zie voetnoot 34.

159

(160)  Aktualisierte Stellungnahme zur Nachfrageprognose für den Flughafen Kassel-Calden, Intraplan Consult GmbH, 12 maart 2012, blz. 8.

160

(161)  Zie voetnoot 34.

161

(162)  Duitsland heeft de Commissie voor de periode 2000-2005 ondernemingsplannen met de bijbehorende addenda doen toekomen.

162

(163)  Punt 172 van de richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014.

163

(164)  Mededeling van de Commissie „Richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen” (PB C 99 van 4.4.2014, blz. 3), punt 104.

164

(165)  Mededeling van de Commissie „Richtsnoeren voor staatssteun aan luchthavens en luchtvaartmaatschappijen”, punt 137.

165

(166)  Zie overweging 43.

166

(167)  Duitsland heeft de Commissie voor de periode 2000-2005 jaarrekeningen doen toekomen, met addenda bij de ondernemingsplannen voor de periode 2002-2005.

167

(168)  Zie overweging 34.

168

(169)  Richtsnoeren luchtvaartsteun van 2014, overweging 174.

169

(170)  Arrest van het Hof van Justitie van 12 juli 1973, Commissie/Duitsland, 70/72, ECLI:EU:C:1973:87, punt 13.

170

(171)  Arrest van het Hof van Justitie van 14 september 1994, Spanje/Commissie, C-278/92, C-279/92 en C-280/92, ECLI:EU:C:1994:325, punt 75.

171

(172)  Arrest van het Hof van Justitie van 17 juni 1999, België/Commissie („Maribel bis/ter-regeling”), C-75/97, ECLI:EU:C:1999:311, punten 64-65.

172

(173)  Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1).

173

(174)  Verordening (EG) nr 794/2004 van de Commissie van 21 april 2004 tot uitvoering van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag (PB L 140 van 30.4.2004, blz. 1).

174

(175)  Zie artikel 14, lid 2, van Verordening (EG) nr. 659/1999.

175

---

| 4.3.2016 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 59/87 |
| --- | --- | --- | --- |

4.3.2016

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 59/87

---

BESLUIT (EU) 2016/288 VAN DE COMMISSIE

van 27 maart 2015

betreffende steunmaatregel SA.34775 (13/C) (ex 12/NN) ten uitvoer gelegd door het Verenigd Koninkrijk — Heffing over aggregaten

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 2141)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen (1) te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken, en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

1.   PROCEDURE

PROCEDURE

| (1) | Bij schrijven van 20 december 2001 (geregistreerd op 28 december 2001) hebben de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk (hierna „Britse autoriteiten” genoemd) bij de Commissie aanmelding gedaan van de steunregeling „Gefaseerde invoering van de heffing over aggregaten in Noord-Ierland”. In hun aanmelding deelden de Britse autoriteiten de Commissie mee dat zij voornemens waren met ingang van 1 april 2002 een heffing over aggregaten (toeslagmaterialen) in te voeren. Deze heffing zou worden ingevoerd bij de Finance Act 2001 (begrotingswet 2001), deel 2, artikelen 16 tot en met 49, en Schedule 4 tot en met 10. De steunregeling zelf (gefaseerde invoering van de heffing over aggregaten in Noord-Ierland) werd omschreven als bestaande uit de invoering van de heffing in verschillende fasen in Noord-Ierland om zo het internationale concurrentievermogen te behouden van ondernemingen in Noord-Ierland die verwerkte producten, zoals beton en asfalt, uit aggregaten vervaardigen. Deze gefaseerde invoering van de heffing voor Noord-Ierland zou worden ingevoerd bij de Finance Act 2002. |
| --- | --- |

(1)

Bij schrijven van 20 december 2001 (geregistreerd op 28 december 2001) hebben de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk (hierna „Britse autoriteiten” genoemd) bij de Commissie aanmelding gedaan van de steunregeling „Gefaseerde invoering van de heffing over aggregaten in Noord-Ierland”. In hun aanmelding deelden de Britse autoriteiten de Commissie mee dat zij voornemens waren met ingang van 1 april 2002 een heffing over aggregaten (toeslagmaterialen) in te voeren. Deze heffing zou worden ingevoerd bij de Finance Act 2001 (begrotingswet 2001), deel 2, artikelen 16 tot en met 49, en Schedule 4 tot en met 10. De steunregeling zelf (gefaseerde invoering van de heffing over aggregaten in Noord-Ierland) werd omschreven als bestaande uit de invoering van de heffing in verschillende fasen in Noord-Ierland om zo het internationale concurrentievermogen te behouden van ondernemingen in Noord-Ierland die verwerkte producten, zoals beton en asfalt, uit aggregaten vervaardigen. Deze gefaseerde invoering van de heffing voor Noord-Ierland zou worden ingevoerd bij de Finance Act 2002.

| (2) | Naast de aanmelding heeft de Commissie op 27 september 2001 een klacht ontvangen van twee ondernemingen die zich bezighouden met de winning en verwerking van aggregaten, en op 15 april 2002 een aanvullende klacht van de British Aggregates Association (hierna „BAA” genoemd). De klagers waren van mening dat de Finance Act 2001 staatssteun inhield voor de producten en processen die waren vrijgesteld van de heffing over aggregaten (hierna „de AGL” genoemd), en waren van oordeel dat de afwijkingen met betrekking tot Noord-Ierland met de interne markt onverenigbare steun waren. |
| --- | --- |

(2)

Naast de aanmelding heeft de Commissie op 27 september 2001 een klacht ontvangen van twee ondernemingen die zich bezighouden met de winning en verwerking van aggregaten, en op 15 april 2002 een aanvullende klacht van de British Aggregates Association (hierna „BAA” genoemd). De klagers waren van mening dat de Finance Act 2001 staatssteun inhield voor de producten en processen die waren vrijgesteld van de heffing over aggregaten (hierna „de AGL” genoemd), en waren van oordeel dat de afwijkingen met betrekking tot Noord-Ierland met de interne markt onverenigbare steun waren.

| (3) | Nadat op 21 februari 2002 aanvullende gegevens waren verschaft, heeft de Commissie op 24 april 2002 een „besluit geen bezwaar” vastgesteld ten aanzien van de AGL (2). Zij was van oordeel dat de verschillende vrijstellingen in de Finance Act 2001 werden gerechtvaardigd door de opzet van het belastingstelsel en dat de Finance Act 2001 geen staatssteun inhield. Voorts vormde de gefaseerde invoering van de AGL in Noord-Ierland volgens de Commissie steun die verenigbaar was met de interne markt. |
| --- | --- |

(3)

Nadat op 21 februari 2002 aanvullende gegevens waren verschaft, heeft de Commissie op 24 april 2002 een „besluit geen bezwaar” vastgesteld ten aanzien van de AGL (2). Zij was van oordeel dat de verschillende vrijstellingen in de Finance Act 2001 werden gerechtvaardigd door de opzet van het belastingstelsel en dat de Finance Act 2001 geen staatssteun inhield. Voorts vormde de gefaseerde invoering van de AGL in Noord-Ierland volgens de Commissie steun die verenigbaar was met de interne markt.

2

| (4) | Op 12 juli 2002 heeft BAA een beroep tot nietigverklaring van het besluit van de Commissie van 24 april 2002 ingesteld, geregistreerd als zaak T-210/02. Op 13 september 2006 heeft het Gerecht het beroep over de hele lijn verworpen. Op 27 november 2006 heeft BAA beroep ingesteld tegen het arrest van het Gerecht. Bij arrest van 22 december 2008 in zaak C-487/06 P heeft het Hof van Justitie het bestreden arrest vernietigd en de zaak terugverwezen naar het Gerecht. |
| --- | --- |

(4)

Op 12 juli 2002 heeft BAA een beroep tot nietigverklaring van het besluit van de Commissie van 24 april 2002 ingesteld, geregistreerd als zaak T-210/02. Op 13 september 2006 heeft het Gerecht het beroep over de hele lijn verworpen. Op 27 november 2006 heeft BAA beroep ingesteld tegen het arrest van het Gerecht. Bij arrest van 22 december 2008 in zaak C-487/06 P heeft het Hof van Justitie het bestreden arrest vernietigd en de zaak terugverwezen naar het Gerecht.

| (5) | Op 7 maart 2012 heeft het Gerecht in zijn arrest in zaak T-210/02 RENV het in overweging 3 genoemde besluit van de Commissie nietig verklaard. Het Gerecht oordeelde dat de Commissie niet kon aantonen dat de aan de vrijstelling verbonden belastingdifferentiatie gerechtvaardigd is op grond van het beginsel van normale belasting dat ten grondslag ligt aan de AGL, of op grond van de milieudoelstelling van de AGL. Het Gerecht oordeelde met name dat de Commissie bij de beoordeling van de selectiviteit van eventuele uit de AGL voortvloeiende voordelen kennelijk geen rekening had gehouden met het beginsel van normale belastingheffing. In dit verband heeft het Gerecht gewezen op de tegenstrijdigheden in de terminologie van de Commissie in haar besluit, met name ten aanzien van de termen „natuurlijk”, „primair” en „secundair” aggregaat, die niet overeenkomen met de termen die worden gebruikt in de Finance Act 2001, zoals gewijzigd. Bovendien had de Commissie in haar besluit verzuimd uit te leggen waarom er bij bepaalde vrijgestelde materialen (gebruikt als aggregaten, zoals kleikorrels) geen sprake is van dezelfde feitelijke en juridische situatie als bij belast materiaal. |
| --- | --- |

(5)

Op 7 maart 2012 heeft het Gerecht in zijn arrest in zaak T-210/02 RENV het in overweging 3 genoemde besluit van de Commissie nietig verklaard. Het Gerecht oordeelde dat de Commissie niet kon aantonen dat de aan de vrijstelling verbonden belastingdifferentiatie gerechtvaardigd is op grond van het beginsel van normale belasting dat ten grondslag ligt aan de AGL, of op grond van de milieudoelstelling van de AGL. Het Gerecht oordeelde met name dat de Commissie bij de beoordeling van de selectiviteit van eventuele uit de AGL voortvloeiende voordelen kennelijk geen rekening had gehouden met het beginsel van normale belastingheffing. In dit verband heeft het Gerecht gewezen op de tegenstrijdigheden in de terminologie van de Commissie in haar besluit, met name ten aanzien van de termen „natuurlijk”, „primair” en „secundair” aggregaat, die niet overeenkomen met de termen die worden gebruikt in de Finance Act 2001, zoals gewijzigd. Bovendien had de Commissie in haar besluit verzuimd uit te leggen waarom er bij bepaalde vrijgestelde materialen (gebruikt als aggregaten, zoals kleikorrels) geen sprake is van dezelfde feitelijke en juridische situatie als bij belast materiaal.

| (6) | Na de nietigverklaring van het besluit van de Commissie van 24 april 2002 moest de Commissie opnieuw bezien of de bij de Finance Act 2001 vastgestelde vrijstellingen, uitsluitingen en belastingverminderingen, als gewijzigd bij de Finance Act 2002 en Finance Act 2007, staatssteun vormden. De Commissie registreerde de zaak onder een NN-referentienummer, omdat de AGL sinds 1 april 2002 van kracht is. De kwestie van de verenigbaarheid van de gefaseerde invoering van de AGL in Noord-Ierland is onderzocht in het kader van een andere procedure (zie steunmaatregel SA.18859 (2011/C)) — Verenigd Koninkrijk — Vrijstelling van de aggregaatheffing in Noord-Ierland (ex N 2/04)). |
| --- | --- |

(6)

Na de nietigverklaring van het besluit van de Commissie van 24 april 2002 moest de Commissie opnieuw bezien of de bij de Finance Act 2001 vastgestelde vrijstellingen, uitsluitingen en belastingverminderingen, als gewijzigd bij de Finance Act 2002 en Finance Act 2007, staatssteun vormden. De Commissie registreerde de zaak onder een NN-referentienummer, omdat de AGL sinds 1 april 2002 van kracht is. De kwestie van de verenigbaarheid van de gefaseerde invoering van de AGL in Noord-Ierland is onderzocht in het kader van een andere procedure (zie steunmaatregel SA.18859 (2011/C)) — Verenigd Koninkrijk — Vrijstelling van de aggregaatheffing in Noord-Ierland (ex N 2/04)).

| (7) | In aanvulling op de opmerkingen en verklaringen tijdens de procedure voor de rechterlijke instanties van de Unie, diende de klager verdere opmerkingen en informatie in bij de Commissie op 13 juni 2012 en 26 oktober 2012. Deze opmerkingen werden op 15 mei 2013 het Verenigd Koninkrijk toegezonden. Op 27 september 2012 en 27 mei 2013 verstrekten de Britse autoriteiten nadere informatie over de AGL. |
| --- | --- |

(7)

In aanvulling op de opmerkingen en verklaringen tijdens de procedure voor de rechterlijke instanties van de Unie, diende de klager verdere opmerkingen en informatie in bij de Commissie op 13 juni 2012 en 26 oktober 2012. Deze opmerkingen werden op 15 mei 2013 het Verenigd Koninkrijk toegezonden. Op 27 september 2012 en 27 mei 2013 verstrekten de Britse autoriteiten nadere informatie over de AGL.

| (8) | Bij brief van 31 juli 2013 heeft de Commissie het Verenigd Koninkrijk meegedeeld dat zij besloten had de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag in te leiden ten aanzien van de belastingvrijstellingen, -uitsluitingen en -verminderingen vastgesteld in artikel 17, lid 3, onder e), artikel 17, lid 3, onder f), punten i) en ii), artikel 17, lid 4, onder a) (voor zover het vrijgestelde materiaal geheel bestaat uit steenkool, bruinkool, schalie, leisteen dat wordt gebruikt als aggregaat of hoofdzakelijk bestaat uit steenkool, bruinkool, schalie en leisteen), artikel 17, lid 4, onder c), punten i) en ii) (wanneer het hoofdzakelijk uit afvalgesteente bestaat), artikel 17, lid 4, onder f) (voor zover het klei betreft), artikel 18, lid 2, onder b) (voor zover het een vrijgesteld proces betreft waarbij materialen als aggregaat worden gebruikt), en artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het een vrijgesteld proces betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), waarbij materialen als aggregaat worden gebruikt) van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007. De Commissie heeft geen bezwaar gemaakt tegen de belastingvrijstellingen, belastinguitsluitingen en belastingverminderingen vastgesteld in artikel 17, lid 2, onder b), artikel 17, lid 2, onder c), artikel 17, lid 2, onder d), artikel 17, lid 3, onder b), artikel 17, lid 3, onder c), artikel 17, lid 3, onder d) en d bis), artikel 17, lid 4, onder d), en artikel 17, lid 4, onder e), artikel 17, lid 4, onder a) (voor zover het vrijgestelde materiaal geheel bestaat uit steenkool, bruinkool, schalie, leisteen dat wordt gebruikt voor andere doeleinden dan als aggregaat), artikel 17, lid 4, onder c) (wanneer het geheel uit afvalgesteente bestaat), artikel 17, lid 4, onder f) (met uitzondering van klei), artikel 18, lid 2, onder a), artikel 18, lid 2, onder b) (voor zover het betrekking heeft op materialen die niet als aggregaat worden gebruikt), artikel 18, lid 2, onder c), artikel 30, lid 1, onder a), artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het vrijgestelde processen in de zin van artikel 18, lid 2, onder a) en c), betreft), artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het een vrijgesteld proces betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), waarbij materialen niet als aggregaat worden gebruikt) en artikel 30, lid 1, onder c), van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007, op grond van het feit dat deze bepalingen geen staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. |
| --- | --- |

(8)

Bij brief van 31 juli 2013 heeft de Commissie het Verenigd Koninkrijk meegedeeld dat zij besloten had de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag in te leiden ten aanzien van de belastingvrijstellingen, -uitsluitingen en -verminderingen vastgesteld in artikel 17, lid 3, onder e), artikel 17, lid 3, onder f), punten i) en ii), artikel 17, lid 4, onder a) (voor zover het vrijgestelde materiaal geheel bestaat uit steenkool, bruinkool, schalie, leisteen dat wordt gebruikt als aggregaat of hoofdzakelijk bestaat uit steenkool, bruinkool, schalie en leisteen), artikel 17, lid 4, onder c), punten i) en ii) (wanneer het hoofdzakelijk uit afvalgesteente bestaat), artikel 17, lid 4, onder f) (voor zover het klei betreft), artikel 18, lid 2, onder b) (voor zover het een vrijgesteld proces betreft waarbij materialen als aggregaat worden gebruikt), en artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het een vrijgesteld proces betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), waarbij materialen als aggregaat worden gebruikt) van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007. De Commissie heeft geen bezwaar gemaakt tegen de belastingvrijstellingen, belastinguitsluitingen en belastingverminderingen vastgesteld in artikel 17, lid 2, onder b), artikel 17, lid 2, onder c), artikel 17, lid 2, onder d), artikel 17, lid 3, onder b), artikel 17, lid 3, onder c), artikel 17, lid 3, onder d) en d bis), artikel 17, lid 4, onder d), en artikel 17, lid 4, onder e), artikel 17, lid 4, onder a) (voor zover het vrijgestelde materiaal geheel bestaat uit steenkool, bruinkool, schalie, leisteen dat wordt gebruikt voor andere doeleinden dan als aggregaat), artikel 17, lid 4, onder c) (wanneer het geheel uit afvalgesteente bestaat), artikel 17, lid 4, onder f) (met uitzondering van klei), artikel 18, lid 2, onder a), artikel 18, lid 2, onder b) (voor zover het betrekking heeft op materialen die niet als aggregaat worden gebruikt), artikel 18, lid 2, onder c), artikel 30, lid 1, onder a), artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het vrijgestelde processen in de zin van artikel 18, lid 2, onder a) en c), betreft), artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het een vrijgesteld proces betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), waarbij materialen niet als aggregaat worden gebruikt) en artikel 30, lid 1, onder c), van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007, op grond van het feit dat deze bepalingen geen staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.

| (9) | Het besluit tot inleiding van de procedure van de Commissie werd bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie (3). De Commissie heeft belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de steun te maken. |
| --- | --- |

(9)

Het besluit tot inleiding van de procedure van de Commissie werd bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie (3). De Commissie heeft belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de steun te maken.

Publicatieblad van de Europese Unie

3

| (10) | De Commissie heeft uitgebreide opmerkingen ontvangen van zestien belanghebbenden tussen 20 december 2013 en 17 januari 2014, aanvullende informatie van een lid van de British Aggregates Association (hierna „BAA” genoemd) op 10 februari 2014 en van BAA op 5 maart 2014. Deze opmerkingen werden op 27 mei 2014 en 13 juni 2014 voor een reactie doorgezonden naar het Verenigd Koninkrijk. Het Verenigd Koninkrijk heeft zijn antwoord ingediend bij brief van 30 juni 2014. Daarnaast heeft het op 1 oktober 2013, 31 oktober 2013 en 28 februari 2014 opmerkingen ten aanzien van het besluit tot inleiding van de procedure ingediend. |
| --- | --- |

(10)

De Commissie heeft uitgebreide opmerkingen ontvangen van zestien belanghebbenden tussen 20 december 2013 en 17 januari 2014, aanvullende informatie van een lid van de British Aggregates Association (hierna „BAA” genoemd) op 10 februari 2014 en van BAA op 5 maart 2014. Deze opmerkingen werden op 27 mei 2014 en 13 juni 2014 voor een reactie doorgezonden naar het Verenigd Koninkrijk. Het Verenigd Koninkrijk heeft zijn antwoord ingediend bij brief van 30 juni 2014. Daarnaast heeft het op 1 oktober 2013, 31 oktober 2013 en 28 februari 2014 opmerkingen ten aanzien van het besluit tot inleiding van de procedure ingediend.

| (11) | De Commissie heeft het Verenigd Koninkrijk op 14 juli 2014, 1 september 2014, 8 september 2014 en 28 november 2014 om nadere informatie verzocht. Het Verenigd Koninkrijk heeft deze informatie verschaft op 29 augustus 2014, 9 september 2014, 18 september 2014 en 8 en 9 december 2014. |
| --- | --- |

(11)

De Commissie heeft het Verenigd Koninkrijk op 14 juli 2014, 1 september 2014, 8 september 2014 en 28 november 2014 om nadere informatie verzocht. Het Verenigd Koninkrijk heeft deze informatie verschaft op 29 augustus 2014, 9 september 2014, 18 september 2014 en 8 en 9 december 2014.

| (12) | Na een driepartijenoverleg op 15 juli 2014 heeft de Commissie het Verenigd Koninkrijk en BAA op 18 juli 2014 verzocht om samen nadere informatie te verschaffen. Deze informatie is op 8 september 2014 verschaft aan de Commissie. BAA heeft op 15 september 2014 aanvullende informatie verstrekt in antwoord op de vragen van de Commissie. Deze informatie is vervolgens doorgezonden aan de Britse autoriteiten op 17 oktober 2014, die op 12 november 2014, 14 november 2014 en 17 november 2014 hebben geantwoord. |
| --- | --- |

(12)

Na een driepartijenoverleg op 15 juli 2014 heeft de Commissie het Verenigd Koninkrijk en BAA op 18 juli 2014 verzocht om samen nadere informatie te verschaffen. Deze informatie is op 8 september 2014 verschaft aan de Commissie. BAA heeft op 15 september 2014 aanvullende informatie verstrekt in antwoord op de vragen van de Commissie. Deze informatie is vervolgens doorgezonden aan de Britse autoriteiten op 17 oktober 2014, die op 12 november 2014, 14 november 2014 en 17 november 2014 hebben geantwoord.

| (13) | De Commissie heeft op 10 juli 2014 en 16 oktober 2014 BAA om nadere informatie verzocht. BAA heeft deze informatie op 6 november 2014 en 21 november 2014 verschaft. Deze informatie werd op 2 december 2014 doorgezonden aan de Britse autoriteiten, die op 18 december 2014 reageerden. |
| --- | --- |

(13)

De Commissie heeft op 10 juli 2014 en 16 oktober 2014 BAA om nadere informatie verzocht. BAA heeft deze informatie op 6 november 2014 en 21 november 2014 verschaft. Deze informatie werd op 2 december 2014 doorgezonden aan de Britse autoriteiten, die op 18 december 2014 reageerden.

2.   NADERE BESCHRIJVING VAN DE MAATREGEL

NADERE BESCHRIJVING VAN DE MAATREGEL

2.1.   HET BEGRIP „AGGREGAAT”

HET BEGRIP „AGGREGAAT”

| (14) | Aggregaat wordt gebruikt in de bouwsector. Het betreft doorgaans (4) korrelvormig of uit deeltjes bestaand materiaal dat vanwege zijn fysieke en chemisch inerte eigenschappen geschikt is voor gebruik in de bouw, zuiver of gemengd met cement (5), kalk of bitumen, als beton, steenslag, asfalt of afwateringslagen (6) of als ophoog- en aanvulmateriaal (7). Aggregaten kunnen natuurlijk, verwerkt of gerecycled zijn (8). Het besluit tot inleiding van de procedure omschrijft in de punten 8 tot en met 13 uitgebreid de begrippen „aggregaat” en „gebruik als aggregaat”. |
| --- | --- |

(14)

Aggregaat wordt gebruikt in de bouwsector. Het betreft doorgaans (4) korrelvormig of uit deeltjes bestaand materiaal dat vanwege zijn fysieke en chemisch inerte eigenschappen geschikt is voor gebruik in de bouw, zuiver of gemengd met cement (5), kalk of bitumen, als beton, steenslag, asfalt of afwateringslagen (6) of als ophoog- en aanvulmateriaal (7). Aggregaten kunnen natuurlijk, verwerkt of gerecycled zijn (8). Het besluit tot inleiding van de procedure omschrijft in de punten 8 tot en met 13 uitgebreid de begrippen „aggregaat” en „gebruik als aggregaat”.

4

5

6

7

8

| (15) | De definitie van aggregaten is onlosmakelijk verbonden met het mogelijke gebruik van bepaalde korrelvormige of uit deeltjes bestaande gewonnen materialen in de bouwsector, zoals uiteengezet in overweging 14, aangezien precies dit is wat aggregaten van mineralen onderscheidt. |
| --- | --- |

(15)

De definitie van aggregaten is onlosmakelijk verbonden met het mogelijke gebruik van bepaalde korrelvormige of uit deeltjes bestaande gewonnen materialen in de bouwsector, zoals uiteengezet in overweging 14, aangezien precies dit is wat aggregaten van mineralen onderscheidt.

| (16) | Natuurlijke aggregaten komen van nature voor en kunnen zonder industriële verwerking worden gebruikt. Deze bestaan uit zand, grind en steenslag (9) en worden gewonnen in steengroeven en grindgroeven of uit baggerwerkzaamheden op zee. |
| --- | --- |

(16)

Natuurlijke aggregaten komen van nature voor en kunnen zonder industriële verwerking worden gebruikt. Deze bestaan uit zand, grind en steenslag (9) en worden gewonnen in steengroeven en grindgroeven of uit baggerwerkzaamheden op zee.

9

| (17) | Gerecyclede aggregaten zijn afkomstig uit de herverwerking van materialen die eerder zijn gebruikt in de bouw, met inbegrip van bouw- en sloopafval (10). |
| --- | --- |

(17)

Gerecyclede aggregaten zijn afkomstig uit de herverwerking van materialen die eerder zijn gebruikt in de bouw, met inbegrip van bouw- en sloopafval (10).

10

| (18) | Kunstmatige aggregaten zijn over het algemeen licht van gewicht, hebben een hoge dichtheid en worden voor speciale doeleinden geproduceerd. Zij worden geproduceerd na toepassing van een industrieel proces (meestal een thermisch proces). Voorbeelden hiervan zijn: hoogovenslakaggregaat, geëxpandeerde kleikorrels, geëxpandeerd perlietaggregaat, geëxpandeerd polystyreen druppelaggregaat (11). |
| --- | --- |

(18)

Kunstmatige aggregaten zijn over het algemeen licht van gewicht, hebben een hoge dichtheid en worden voor speciale doeleinden geproduceerd. Zij worden geproduceerd na toepassing van een industrieel proces (meestal een thermisch proces). Voorbeelden hiervan zijn: hoogovenslakaggregaat, geëxpandeerde kleikorrels, geëxpandeerd perlietaggregaat, geëxpandeerd polystyreen druppelaggregaat (11).

11

| (19) | Materialen die geschikt zijn voor gebruik als aggregaat kunnen ook worden gebruikt om andere producten te vervaardigen. In die zin maakt de industrie een onderscheid tussen zand, grind en steenslagmaterialen die wél en zand, grind en steenslagmaterialen die niét als aggregaat worden gebruikt (12). Gesteente, zand en grind die niet als aggregaat worden gebruikt, worden bijvoorbeeld voor de vervaardiging van cement, glas en andere industriële (13) of agrarische doeleinden gebruikt (14). |
| --- | --- |

(19)

Materialen die geschikt zijn voor gebruik als aggregaat kunnen ook worden gebruikt om andere producten te vervaardigen. In die zin maakt de industrie een onderscheid tussen zand, grind en steenslagmaterialen die wél en zand, grind en steenslagmaterialen die niét als aggregaat worden gebruikt (12). Gesteente, zand en grind die niet als aggregaat worden gebruikt, worden bijvoorbeeld voor de vervaardiging van cement, glas en andere industriële (13) of agrarische doeleinden gebruikt (14).

12

13

14

2.2.   ACHTERGROND EN DOELSTELLING VAN DE AGL

ACHTERGROND EN DOELSTELLING VAN DE AGL

| (20) | Aggregaat is een beperkte natuurlijke hulpbron wat betreft de plaatsen waar het verantwoord gewonnen kan worden (15). De winning van aggregaat neemt op de middellange tot lange termijn land in beslag en veroorzaakt milieuschade en -vervuiling. |
| --- | --- |

(20)

Aggregaat is een beperkte natuurlijke hulpbron wat betreft de plaatsen waar het verantwoord gewonnen kan worden (15). De winning van aggregaat neemt op de middellange tot lange termijn land in beslag en veroorzaakt milieuschade en -vervuiling.

15

| (21) | Naar aanleiding van een reeks maatregelen die gericht waren op het aanpakken van de milieuproblemen die gepaard gaan met de winning van aggregaten, als beschreven in de punten 15 tot en met 18 van het besluit tot inleiding van de procedure, werd de AGL in april 2002 geïntroduceerd met als doel het stimuleren van het efficiënter gebruik van aggregaten in de bouwsector door:






  — | het internaliseren in de prijs van aggregaten van sommige milieukosten van de winning van aggregaten, zoals lawaai, stof, horizonvervuiling en verlies aan biodiversiteit. In die zin moet de AGL de efficiënte winning van aggregaten stimuleren en zuinig gebruik en minder afval op de bouwplaats bevorderen; |
| --- | --- | --- |

(21)

Naar aanleiding van een reeks maatregelen die gericht waren op het aanpakken van de milieuproblemen die gepaard gaan met de winning van aggregaten, als beschreven in de punten 15 tot en met 18 van het besluit tot inleiding van de procedure, werd de AGL in april 2002 geïntroduceerd met als doel het stimuleren van het efficiënter gebruik van aggregaten in de bouwsector door:

—

het internaliseren in de prijs van aggregaten van sommige milieukosten van de winning van aggregaten, zoals lawaai, stof, horizonvervuiling en verlies aan biodiversiteit. In die zin moet de AGL de efficiënte winning van aggregaten stimuleren en zuinig gebruik en minder afval op de bouwplaats bevorderen;

| — | het stimuleren van een verschuiving van de vraag van actief gewonnen aggregaten naar alternatieven zoals:






  — | gerecyclede aggregaten; |
| --- | --- | --- |

—

het stimuleren van een verschuiving van de vraag van actief gewonnen aggregaten naar alternatieven zoals:

—

gerecyclede aggregaten;

| — | afval en bijproducten van andere processen, zoals de winning van andere mineralen (afval van klei- en steenkoolwinning, glasafval en bandenafval) (16). |
| --- | --- |

—

afval en bijproducten van andere processen, zoals de winning van andere mineralen (afval van klei- en steenkoolwinning, glasafval en bandenafval) (16).

16

| (22) | De Britse autoriteiten hadden in dit verband naar aanleiding van het besluit tot inleiding van de procedure verklaard dat aggregaten voor gebruik in de bouw betrekkelijk laagwaardige producten zijn, vooral in vergelijking met de totale kosten van bouwprojecten waarvoor aggregaten worden gebruikt. Aggregaten kunnen betrekkelijk eenvoudig uit de bodem worden gewonnen. Zonder aanvullende prijssignalen, zoals die door de AGL worden gegeven, is er dus geen bijzondere prikkel om aggregaten efficiënt te gebruiken. |
| --- | --- |

(22)

De Britse autoriteiten hadden in dit verband naar aanleiding van het besluit tot inleiding van de procedure verklaard dat aggregaten voor gebruik in de bouw betrekkelijk laagwaardige producten zijn, vooral in vergelijking met de totale kosten van bouwprojecten waarvoor aggregaten worden gebruikt. Aggregaten kunnen betrekkelijk eenvoudig uit de bodem worden gewonnen. Zonder aanvullende prijssignalen, zoals die door de AGL worden gegeven, is er dus geen bijzondere prikkel om aggregaten efficiënt te gebruiken.

| (23) | Bovendien zou zonder aanvullende prijssignalen het recyclen van aggregaten economisch niet haalbaar zijn. De Britse autoriteiten beschouwen het stimuleren van het gebruik van gerecyclede aggregaten, hoewel ook dit gepaard gaat met milieukosten zoals energiegebruik en lawaai, als een belangrijk element om de milieukosten in verband met de winning van materialen uit de bodem te verminderen (zoals langetermijngevolgen voor de biodiversiteit). Ten slotte behoeft het gebruik van gerecyclede materialen geen verstoring van nieuw land of de zeebodem. |
| --- | --- |

(23)

Bovendien zou zonder aanvullende prijssignalen het recyclen van aggregaten economisch niet haalbaar zijn. De Britse autoriteiten beschouwen het stimuleren van het gebruik van gerecyclede aggregaten, hoewel ook dit gepaard gaat met milieukosten zoals energiegebruik en lawaai, als een belangrijk element om de milieukosten in verband met de winning van materialen uit de bodem te verminderen (zoals langetermijngevolgen voor de biodiversiteit). Ten slotte behoeft het gebruik van gerecyclede materialen geen verstoring van nieuw land of de zeebodem.

| (24) | De structuur van de AGL wil niet alleen het gebruik van gerecyclede aggregaten als alternatief voor nieuw gewonnen materiaal stimuleren, maar ook de winning van specifiek voor gebruik als aggregaat bestemd zand, grind en gesteente verminderen door het gebruik te stimuleren van andere materialen die anders zouden worden gestort. Bijproducten en afval(gesteente) van andere winningsprocessen of van industriële processen worden meestal beschouwd als van mindere kwaliteit en specificatie dan de materialen die specifiek worden gewonnen en geëxploiteerd voor gebruik als aggregaat. De doeleinden en toepassingen ervan kunnen iets verschillen. Vanwege hun lagere dichtheid of ongelijkmatige grootte is het gebruik ervan mogelijk niet veilig bij de aanleg van bepaalde wegdekken of in andere situaties waarin de aggregaten bestand moeten zijn tegen hoge druk en slijtage. Bijproducten en afval(gesteente) zijn in veel situaties nog wel een mogelijk alternatief voor aggregaten van de hoogste kwaliteit. Bijproducten en afval(gesteente) uit de processen als bedoeld in de Finance Act 2001 zouden zonder het bestaan van de AGL worden gestort. Aangezien zij echter een onvermijdelijk bijproduct zijn van een aantal processen die belangrijke materialen opleveren voor de bouwsector (zoals dakleisteen) of andere industrieën (zoals veldspaat voor de glasindustrie), vonden de Britse autoriteiten het uit milieuoogpunt efficiënter om voor deze materialen het gebruik ervan als aggregaten te stimuleren, in plaats van deze als afval te storten. Dit voorkomt extra milieukosten door een reeds gewonnen product te gebruiken dat anders als afval zou worden gestort, in tegenstelling tot de (aanvullende) winning van nieuw aggregaat met onnodige bijkomende milieukosten (verstoring van nieuw land). Bovendien helpt dit bij het herstellen van land dat al ontsierd is door grote bergen afval(gesteente). De Britse autoriteiten voegden daaraan toe dat de toepassing van de AGL op deze materialen als ongewenst effect zou kunnen hebben dat het reeds bestaande geringe gebruik van deze materialen zou worden ontmoedigd, wat zou leiden tot een toename in plaats van afname van het storten. Punt 23 van het besluit tot inleiding van de procedure bevat een uitgebreid overzicht van ramingen van de beschikbare hoeveelheden alternatieven. |
| --- | --- |

(24)

De structuur van de AGL wil niet alleen het gebruik van gerecyclede aggregaten als alternatief voor nieuw gewonnen materiaal stimuleren, maar ook de winning van specifiek voor gebruik als aggregaat bestemd zand, grind en gesteente verminderen door het gebruik te stimuleren van andere materialen die anders zouden worden gestort. Bijproducten en afval(gesteente) van andere winningsprocessen of van industriële processen worden meestal beschouwd als van mindere kwaliteit en specificatie dan de materialen die specifiek worden gewonnen en geëxploiteerd voor gebruik als aggregaat. De doeleinden en toepassingen ervan kunnen iets verschillen. Vanwege hun lagere dichtheid of ongelijkmatige grootte is het gebruik ervan mogelijk niet veilig bij de aanleg van bepaalde wegdekken of in andere situaties waarin de aggregaten bestand moeten zijn tegen hoge druk en slijtage. Bijproducten en afval(gesteente) zijn in veel situaties nog wel een mogelijk alternatief voor aggregaten van de hoogste kwaliteit. Bijproducten en afval(gesteente) uit de processen als bedoeld in de Finance Act 2001 zouden zonder het bestaan van de AGL worden gestort. Aangezien zij echter een onvermijdelijk bijproduct zijn van een aantal processen die belangrijke materialen opleveren voor de bouwsector (zoals dakleisteen) of andere industrieën (zoals veldspaat voor de glasindustrie), vonden de Britse autoriteiten het uit milieuoogpunt efficiënter om voor deze materialen het gebruik ervan als aggregaten te stimuleren, in plaats van deze als afval te storten. Dit voorkomt extra milieukosten door een reeds gewonnen product te gebruiken dat anders als afval zou worden gestort, in tegenstelling tot de (aanvullende) winning van nieuw aggregaat met onnodige bijkomende milieukosten (verstoring van nieuw land). Bovendien helpt dit bij het herstellen van land dat al ontsierd is door grote bergen afval(gesteente). De Britse autoriteiten voegden daaraan toe dat de toepassing van de AGL op deze materialen als ongewenst effect zou kunnen hebben dat het reeds bestaande geringe gebruik van deze materialen zou worden ontmoedigd, wat zou leiden tot een toename in plaats van afname van het storten. Punt 23 van het besluit tot inleiding van de procedure bevat een uitgebreid overzicht van ramingen van de beschikbare hoeveelheden alternatieven.

| (25) | Aanvankelijke prognoses suggereerden dat de AGL de vraag naar natuurlijke aggregaten zou verminderen met gemiddeld 20 Mt per jaar. |
| --- | --- |

(25)

Aanvankelijke prognoses suggereerden dat de AGL de vraag naar natuurlijke aggregaten zou verminderen met gemiddeld 20 Mt per jaar.

| (26) | De Britse autoriteiten hadden aangegeven dat, aangezien de heffing bedoeld is om aan te zetten tot een efficiëntere winning en efficiënter gebruik van natuurlijke aggregaten, deze „wordt afgewenteld op degenen die zich bezighouden met de winning ten behoeve van de commerciële exploitatie van aggregaten” (17). In dit verband verklaarden de Britse autoriteiten dat hoewel de winning van hoogwaardige materialen voor gebruik in de bouwsector ook materialen van lagere kwaliteit en dus een lagere prijs oplevert, het in de praktijk niet mogelijk is om voor deze materialen een belastingvoordeel toe te kennen zoals voor bijproducten van industriële processen of andere winningsactiviteiten. In de eerste plaats zal het percentage van aggregaten van hoge en lage kwaliteit per steengroeve variëren vanwege geologische factoren, maar dit is geen onveranderlijk cijfer voor een bepaalde steengroeve, aangezien efficiëntere praktijken kunnen bijdragen tot het verminderen van het percentage laagwaardig aggregaat. Bovendien is het begrip aggregaat van lage kwaliteit tot op zekere hoogte een subjectief begrip. Wat één steengroeve-exploitant zou beschouwen als lage kwaliteit, kan voor een andere deel uitmaken van zijn primaire productaanbod. Vrijstelling van aggregaten van lage kwaliteit kan dus leiden tot een ongelijke behandeling van exploitanten en tot belastingontduiking of -ontwijking. Uitgebreide publieke consultatie met de sector over deze kwestie rond de tijd van de invoering van de AGL leverde geen werkbare definitie op voor het onderscheid tussen hoogwaardige materialen (die moet worden belast) en laagwaardige bijproducten van het proces van de winning van hoogwaardige aggregaten. De Britse autoriteiten hadden verder opgemerkt dat het belasten van laagwaardige aggregaten ook de wens weerspiegelt om de milieukosten van aggregatenwinning aan te pakken, ongeacht of het gewonnen product uiteindelijk wordt beschouwd als zijnde van hoge of lage kwaliteit. |
| --- | --- |

(26)

De Britse autoriteiten hadden aangegeven dat, aangezien de heffing bedoeld is om aan te zetten tot een efficiëntere winning en efficiënter gebruik van natuurlijke aggregaten, deze „wordt afgewenteld op degenen die zich bezighouden met de winning ten behoeve van de commerciële exploitatie van aggregaten” (17). In dit verband verklaarden de Britse autoriteiten dat hoewel de winning van hoogwaardige materialen voor gebruik in de bouwsector ook materialen van lagere kwaliteit en dus een lagere prijs oplevert, het in de praktijk niet mogelijk is om voor deze materialen een belastingvoordeel toe te kennen zoals voor bijproducten van industriële processen of andere winningsactiviteiten. In de eerste plaats zal het percentage van aggregaten van hoge en lage kwaliteit per steengroeve variëren vanwege geologische factoren, maar dit is geen onveranderlijk cijfer voor een bepaalde steengroeve, aangezien efficiëntere praktijken kunnen bijdragen tot het verminderen van het percentage laagwaardig aggregaat. Bovendien is het begrip aggregaat van lage kwaliteit tot op zekere hoogte een subjectief begrip. Wat één steengroeve-exploitant zou beschouwen als lage kwaliteit, kan voor een andere deel uitmaken van zijn primaire productaanbod. Vrijstelling van aggregaten van lage kwaliteit kan dus leiden tot een ongelijke behandeling van exploitanten en tot belastingontduiking of -ontwijking. Uitgebreide publieke consultatie met de sector over deze kwestie rond de tijd van de invoering van de AGL leverde geen werkbare definitie op voor het onderscheid tussen hoogwaardige materialen (die moet worden belast) en laagwaardige bijproducten van het proces van de winning van hoogwaardige aggregaten. De Britse autoriteiten hadden verder opgemerkt dat het belasten van laagwaardige aggregaten ook de wens weerspiegelt om de milieukosten van aggregatenwinning aan te pakken, ongeacht of het gewonnen product uiteindelijk wordt beschouwd als zijnde van hoge of lage kwaliteit.

17

| (27) | Tot slot hadden de Britse autoriteiten opgemerkt dat de AGL niet wordt opgevat als een algemene belasting op mineralenwinning, maar als een belasting op de winning van in de bouwsector als aggregaat gebruikt gesteente, zand en grind dat commercieel wordt geëxploiteerd in het Verenigd Koninkrijk. De Britse autoriteiten hebben verklaard dat, hoewel de winning van andere materialen weliswaar vergelijkbare milieugevolgen kan hebben, niet voor alle materialen geschikte opties voorhanden zijn om de intensiteit van de winning te verminderen door het gebruik van alternatieve materialen zoals gerecyclede materialen en afvalgesteente. Daarnaast was de winning van aggregaat de grootste delfstoffenwinningsactiviteit in het Verenigd Koninkrijk (in 2002 goed voor ongeveer 70 % van alle delfstoffenwinning (gerekend in ton)) en vormde dus de belangrijkste bron van milieuschade als gevolg van delfstoffenwinning in het Verenigd Koninkrijk als geheel. Het toepassingsgebied van de belasting werd afgebakend om de grootste milieuvoordelen te behalen in de vorm van een vermindering van aggregatenwinning en in termen van het behoud van strategische hulpbronnen, zonder dat evenwel fiscaal dead weight zou drukken op materialen waarvoor geen alternatief bestaat. |
| --- | --- |

(27)

Tot slot hadden de Britse autoriteiten opgemerkt dat de AGL niet wordt opgevat als een algemene belasting op mineralenwinning, maar als een belasting op de winning van in de bouwsector als aggregaat gebruikt gesteente, zand en grind dat commercieel wordt geëxploiteerd in het Verenigd Koninkrijk. De Britse autoriteiten hebben verklaard dat, hoewel de winning van andere materialen weliswaar vergelijkbare milieugevolgen kan hebben, niet voor alle materialen geschikte opties voorhanden zijn om de intensiteit van de winning te verminderen door het gebruik van alternatieve materialen zoals gerecyclede materialen en afvalgesteente. Daarnaast was de winning van aggregaat de grootste delfstoffenwinningsactiviteit in het Verenigd Koninkrijk (in 2002 goed voor ongeveer 70 % van alle delfstoffenwinning (gerekend in ton)) en vormde dus de belangrijkste bron van milieuschade als gevolg van delfstoffenwinning in het Verenigd Koninkrijk als geheel. Het toepassingsgebied van de belasting werd afgebakend om de grootste milieuvoordelen te behalen in de vorm van een vermindering van aggregatenwinning en in termen van het behoud van strategische hulpbronnen, zonder dat evenwel fiscaal dead weight zou drukken op materialen waarvoor geen alternatief bestaat.

dead weight

2.3.   FINANCE ACT 2001, INWERKINGTREDING, WIJZIGINGEN EN DUUR

FINANCE ACT 2001, INWERKINGTREDING, WIJZIGINGEN EN DUUR

| (28) | De primaire wetgeving inzake de AGL is opgenomen in de Finance Act 2001, artikelen 16 tot en met 49 en Schedule 4 tot en met 10. De Finance Act 2001 werd op 11 mei 2001 goedgekeurd en is onderhevig geweest aan een aantal wijzigingen zoals beschreven in de punten 28 en 29 van het besluit tot inleiding van de procedure. In dit besluit wordt verwezen naar de Finance Act 2001 zoals gewijzigd. De AGL is op 1 april 2002 in werking getreden en blijft van toepassing. De wet beperkt de toepassing van de AGL niet in de tijd. |
| --- | --- |

(28)

De primaire wetgeving inzake de AGL is opgenomen in de Finance Act 2001, artikelen 16 tot en met 49 en Schedule 4 tot en met 10. De Finance Act 2001 werd op 11 mei 2001 goedgekeurd en is onderhevig geweest aan een aantal wijzigingen zoals beschreven in de punten 28 en 29 van het besluit tot inleiding van de procedure. In dit besluit wordt verwezen naar de Finance Act 2001 zoals gewijzigd. De AGL is op 1 april 2002 in werking getreden en blijft van toepassing. De wet beperkt de toepassing van de AGL niet in de tijd.

| (29) | Naar aanleiding van het besluit tot inleiding van de procedure hebben de Britse autoriteiten de Finance Act 2001 gewijzigd door voor de materialen ten aanzien waarvan de Commissie op 1 april 2014 twijfel had geformuleerd, de vrijstellingen op te schorten. |
| --- | --- |

(29)

Naar aanleiding van het besluit tot inleiding van de procedure hebben de Britse autoriteiten de Finance Act 2001 gewijzigd door voor de materialen ten aanzien waarvan de Commissie op 1 april 2014 twijfel had geformuleerd, de vrijstellingen op te schorten.

| (30) | De Britse autoriteiten verklaarden dat zij bij de voorbereiding van de noodzakelijke wetgeving voor de schorsing op grond van de opmerkingen van de sector tot de conclusie waren gekomen dat het vaststellen of bepaalde materialen „voor gebruik als aggregaat waren gewonnen” onwerkbaar zou zijn. Daarom bedachten zij een nieuw criterium, „voor de bouw”, dat in overeenstemming is met de in de bestaande wetgeving gebruikte definities. Om met de toepassing van het laatste criterium echter hetzelfde resultaat te bereiken als bedoeld in het besluit tot inleiding van de procedure, is in de schorsingswetgeving bovendien bepaald dat: i) klei (inclusief ball clay, kaolien en vuurvaste klei) en schalie voor de vervaardiging van keramische bouwproducten, en ii) gips voor de vervaardiging van gips en gipsplaat, als vrijgestelde processen worden beschouwd. De reden hiervoor is dat zij kunnen worden opgenomen in „voor de bouw” gewonnen materialen, maar geen gebruik als aggregaat van de respectieve materialen vertegenwoordigen. |
| --- | --- |

(30)

De Britse autoriteiten verklaarden dat zij bij de voorbereiding van de noodzakelijke wetgeving voor de schorsing op grond van de opmerkingen van de sector tot de conclusie waren gekomen dat het vaststellen of bepaalde materialen „voor gebruik als aggregaat waren gewonnen” onwerkbaar zou zijn. Daarom bedachten zij een nieuw criterium, „voor de bouw”, dat in overeenstemming is met de in de bestaande wetgeving gebruikte definities. Om met de toepassing van het laatste criterium echter hetzelfde resultaat te bereiken als bedoeld in het besluit tot inleiding van de procedure, is in de schorsingswetgeving bovendien bepaald dat: i) klei (inclusief ball clay, kaolien en vuurvaste klei) en schalie voor de vervaardiging van keramische bouwproducten, en ii) gips voor de vervaardiging van gips en gipsplaat, als vrijgestelde processen worden beschouwd. De reden hiervoor is dat zij kunnen worden opgenomen in „voor de bouw” gewonnen materialen, maar geen gebruik als aggregaat van de respectieve materialen vertegenwoordigen.

2.4.   STRUCTUUR VAN DE AGL EN BELASTBARE FEITEN

STRUCTUUR VAN DE AGL EN BELASTBARE FEITEN

| (31) | In artikel 16, lid 1, van de Finance Act 2001 is bepaald: „een heffing, die wordt aangeduid als heffing over aggregaten, wordt in overeenstemming met dit deel geheven over aggregaten die commercieel worden geëxploiteerd”. Artikel 16, lid 2, luidt: „de heffing is verschuldigd wanneer een hoeveelheid belastbaar aggregaat op of na de ingangsdatum commercieel wordt geëxploiteerd in het Verenigd Koninkrijk”. |
| --- | --- |

(31)

In artikel 16, lid 1, van de Finance Act 2001 is bepaald: „een heffing, die wordt aangeduid als heffing over aggregaten, wordt in overeenstemming met dit deel geheven over aggregaten die commercieel worden geëxploiteerd”. Artikel 16, lid 2, luidt: „de heffing is verschuldigd wanneer een hoeveelheid belastbaar aggregaat op of na de ingangsdatum commercieel wordt geëxploiteerd in het Verenigd Koninkrijk”.

| (32) | Volgens artikel 17, lid 1, wordt onder „aggregaat” begrepen „(onverminderd artikel 18 hieronder) gesteente, grind of zand, alsmede alle materialen die voorlopig daarin zijn geïncorporeerd of van nature daarmee zijn gemengd”. |
| --- | --- |

(32)

Volgens artikel 17, lid 1, wordt onder „aggregaat” begrepen „(onverminderd artikel 18 hieronder) gesteente, grind of zand, alsmede alle materialen die voorlopig daarin zijn geïncorporeerd of van nature daarmee zijn gemengd”.

| (33) | Artikel 18, lid 1, luidt: „Wanneer in dit deel sprake is van aggregaat, omvat dit: a) verwijzingen naar afval(gesteente), de restanten en andere bijproducten als gevolg van de toepassing van een vrijgesteld proces op aggregaat, b) maar omvat dit geen verwijzingen naar iets anders dat resulteert uit de toepassing van dit soort proces op een aggregaat”. |
| --- | --- |

(33)

Artikel 18, lid 1, luidt: „Wanneer in dit deel sprake is van aggregaat, omvat dit: a) verwijzingen naar afval(gesteente), de restanten en andere bijproducten als gevolg van de toepassing van een vrijgesteld proces op aggregaat, b) maar omvat dit geen verwijzingen naar iets anders dat resulteert uit de toepassing van dit soort proces op een aggregaat”.

| (34) | Volgens artikel 18, lid 2, zijn vrijgestelde processen:






  „a) | het houwen van gesteente om steen te produceren met één of meer vlakke oppervlakken; |
| --- | --- | --- |

(34)

Volgens artikel 18, lid 2, zijn vrijgestelde processen:

„a)

het houwen van gesteente om steen te produceren met één of meer vlakke oppervlakken;

| b) | een proces waarbij een relevante stof wordt gewonnen of anderszins gescheiden (hetzij als onderdeel van het proces van het winnen ervan uit de bodem of anderszins) van aggregaat; |
| --- | --- |

b)

een proces waarbij een relevante stof wordt gewonnen of anderszins gescheiden (hetzij als onderdeel van het proces van het winnen ervan uit de bodem of anderszins) van aggregaat;

| c) | een proces voor de productie van kalk of cement uit kalksteen of uit kalksteen en een ander materiaal.” |
| --- | --- |

c)

een proces voor de productie van kalk of cement uit kalksteen of uit kalksteen en een ander materiaal.”

| (35) | Artikel 18, lid 3, vermeldt de relevante stoffen als zijnde a) anhydriet; b) ball clay; c) zwaarspaat; e) kaolien; f) veldspaat; g) vuurvaste klei; i) vloeispaat; j) vollersaarde; k) edelstenen en halfedelstenen; l) gips; m) metaal of metaalerts; n) muscoviet; o) perliet; p) potas; q) puimsteen; r) natuurfosfaten; s) natriumchloride; t) talk, en u) vermiculiet. De punten d) en h), van lid 3 van artikel 18 werden met terugwerkende kracht per 1 april 2002 geschrapt door wijzigingen aangebracht door de Finance Act 2002. |
| --- | --- |

(35)

Artikel 18, lid 3, vermeldt de relevante stoffen als zijnde a) anhydriet; b) ball clay; c) zwaarspaat; e) kaolien; f) veldspaat; g) vuurvaste klei; i) vloeispaat; j) vollersaarde; k) edelstenen en halfedelstenen; l) gips; m) metaal of metaalerts; n) muscoviet; o) perliet; p) potas; q) puimsteen; r) natuurfosfaten; s) natriumchloride; t) talk, en u) vermiculiet. De punten d) en h), van lid 3 van artikel 18 werden met terugwerkende kracht per 1 april 2002 geschrapt door wijzigingen aangebracht door de Finance Act 2002.

| (36) | In artikel 16, lid 2, van de Finance Act 2001, gelezen in samenhang met artikel 19, leden 1 en 2, is bepaald dat de AGL verschuldigd is over een van de volgende vier soorten van commerciële exploitatie in het Verenigd Koninkrijk die het eerst zou plaatsvinden:






  a) | bij de verwijdering van aggregaat van de winningslocatie, of een locatie die is geregistreerd onder de naam van een persoon die de exploitant is van de winningslocatie (18), of een andere locatie waarnaar de hoeveelheid aggregaat was verplaatst zodat op die locatie een vrijgesteld proces kon worden toegepast, maar waar dit soort proces niet werd toegepast; |
| --- | --- | --- |

(36)

In artikel 16, lid 2, van de Finance Act 2001, gelezen in samenhang met artikel 19, leden 1 en 2, is bepaald dat de AGL verschuldigd is over een van de volgende vier soorten van commerciële exploitatie in het Verenigd Koninkrijk die het eerst zou plaatsvinden:

a)

bij de verwijdering van aggregaat van de winningslocatie, of een locatie die is geregistreerd onder de naam van een persoon die de exploitant is van de winningslocatie (18), of een andere locatie waarnaar de hoeveelheid aggregaat was verplaatst zodat op die locatie een vrijgesteld proces kon worden toegepast, maar waar dit soort proces niet werd toegepast;

18

| b) | wanneer een overeenkomst om het materiaal aan een persoon te leveren erop van toepassing wordt (19); |
| --- | --- |

b)

wanneer een overeenkomst om het materiaal aan een persoon te leveren erop van toepassing wordt (19);

19

| c) | het wordt gebruikt voor bouwdoeleinden (20), of |
| --- | --- |

c)

het wordt gebruikt voor bouwdoeleinden (20), of

20

| d) | het is gemengd, anders dan in toegestane omstandigheden (21), met andere materialen of stoffen dan water. |
| --- | --- |

d)

het is gemengd, anders dan in toegestane omstandigheden (21), met andere materialen of stoffen dan water.

21

| (37) | Voor de toepassing van de AGL wordt in de Finance Act 2001 in hoofdzaak tussen drie soorten winningslocaties onderscheiden:






  a) | de haven of andere aanlandingsplaats waar van de zeebodem van het Verenigd Koninkrijk gewonnen aggregaat het eerst wordt aangevoerd (artikel 20, lid 1, onder a)); |
| --- | --- | --- |

(37)

Voor de toepassing van de AGL wordt in de Finance Act 2001 in hoofdzaak tussen drie soorten winningslocaties onderscheiden:

a)

de haven of andere aanlandingsplaats waar van de zeebodem van het Verenigd Koninkrijk gewonnen aggregaat het eerst wordt aangevoerd (artikel 20, lid 1, onder a));

| b) | de locatie waar een vrijgesteld proces heeft plaatsgevonden (artikel 20, lid 1, onder b)). Dit betreft situaties waarin een vrijgesteld proces is toegepast, de vrijgestelde stof is gewonnen en een hoeveelheid aggregaat is overgebleven en wordt geëxploiteerd. De plaats waar de vrijgestelde stof wordt gewonnen, is dan de winningslocatie van het aggregaat; |
| --- | --- |

b)

de locatie waar een vrijgesteld proces heeft plaatsgevonden (artikel 20, lid 1, onder b)). Dit betreft situaties waarin een vrijgesteld proces is toegepast, de vrijgestelde stof is gewonnen en een hoeveelheid aggregaat is overgebleven en wordt geëxploiteerd. De plaats waar de vrijgestelde stof wordt gewonnen, is dan de winningslocatie van het aggregaat;

| c) | de locatie waar het aggregaat wordt gewonnen uit de bodem (artikel 20, lid 1, onder d)). |
| --- | --- |

c)

de locatie waar het aggregaat wordt gewonnen uit de bodem (artikel 20, lid 1, onder d)).

| (38) | Door het begrip „commerciële exploitatie” is de AGL van toepassing op zowel in het Verenigd Koninkrijk gewonnen aggregaten als ingevoerde aggregaten. Ingevoerde aggregaten worden niet onderworpen aan de AGL wanneer zij in het Verenigd Koninkrijk aankomen (22), maar pas wanneer daarover een overeenkomst wordt gesloten (en het aggregaat zich al in het Verenigd Koninkrijk bevindt) of wanneer zij worden gebruikt voor bouwdoeleinden (in het Verenigd Koninkrijk) of worden gemengd (in het Verenigd Koninkrijk) met andere materialen of stoffen dan water, tenzij in toegestane omstandigheden (23). |
| --- | --- |

(38)

Door het begrip „commerciële exploitatie” is de AGL van toepassing op zowel in het Verenigd Koninkrijk gewonnen aggregaten als ingevoerde aggregaten. Ingevoerde aggregaten worden niet onderworpen aan de AGL wanneer zij in het Verenigd Koninkrijk aankomen (22), maar pas wanneer daarover een overeenkomst wordt gesloten (en het aggregaat zich al in het Verenigd Koninkrijk bevindt) of wanneer zij worden gebruikt voor bouwdoeleinden (in het Verenigd Koninkrijk) of worden gemengd (in het Verenigd Koninkrijk) met andere materialen of stoffen dan water, tenzij in toegestane omstandigheden (23).

22

23

| (39) | Artikel 19, lid 3, van de Finance Act 2001 bevat meer informatie over het begrip „commerciële exploitatie”. In dat lid is onder e) bepaald dat er geen commerciële exploitatie plaatsvindt wanneer het materiaal, zonder onderworpen te zijn geweest aan een proces waarbij het wordt gemengd met andere stoffen of materialen (behalve water), weer deel wordt van de bodem op de locatie waar het werd gewonnen (24). |
| --- | --- |

(39)

Artikel 19, lid 3, van de Finance Act 2001 bevat meer informatie over het begrip „commerciële exploitatie”. In dat lid is onder e) bepaald dat er geen commerciële exploitatie plaatsvindt wanneer het materiaal, zonder onderworpen te zijn geweest aan een proces waarbij het wordt gemengd met andere stoffen of materialen (behalve water), weer deel wordt van de bodem op de locatie waar het werd gewonnen (24).

24

| (40) | In de artikelen 21 en 22 is bepaald wie de exploitant van een locatie is en of de exploitant van een locatie dan wel een andere persoon verantwoordelijk is voor de exploitatie (en dus gehouden wordt tot voldoening van de AGL) in een bepaalde situatie. |
| --- | --- |

(40)

In de artikelen 21 en 22 is bepaald wie de exploitant van een locatie is en of de exploitant van een locatie dan wel een andere persoon verantwoordelijk is voor de exploitatie (en dus gehouden wordt tot voldoening van de AGL) in een bepaalde situatie.

2.5.   HET BEGRIP „BELASTBAAR AGGREGAAT” — VRIJSTELLINGEN VAN DE AGL EN BELASTINGKREDIETEN

HET BEGRIP „BELASTBAAR AGGREGAAT” — VRIJSTELLINGEN VAN DE AGL EN BELASTINGKREDIETEN

| (41) | Artikel 17, lid 2, van de Finance Act 2001 bepaalt dat aggregaat geen belastbaar aggregaat is in vier gevallen:






  a) | indien het uitdrukkelijk is vrijgesteld; |
| --- | --- | --- |

(41)

Artikel 17, lid 2, van de Finance Act 2001 bepaalt dat aggregaat geen belastbaar aggregaat is in vier gevallen:

a)

indien het uitdrukkelijk is vrijgesteld;

| b) | indien het eerder is gebruikt voor de bouw (vóór of na de ingangsdatum); |
| --- | --- |

b)

indien het eerder is gebruikt voor de bouw (vóór of na de ingangsdatum);

| c) | indien het een aggregaat is, of afgeleid is van aggregaat, dat reeds is onderworpen aan de AGL; |
| --- | --- |

c)

indien het een aggregaat is, of afgeleid is van aggregaat, dat reeds is onderworpen aan de AGL;

| d) | indien het een aggregaat is dat werd verwijderd van zijn winningslocatie vóór de ingangsdatum. |
| --- | --- |

d)

indien het een aggregaat is dat werd verwijderd van zijn winningslocatie vóór de ingangsdatum.

| (42) | Een aggregaat wordt geacht voor bouwdoeleinden te worden gebruikt wanneer het wordt gebruikt als materiaal of ondersteuning bij de bouw of verbetering van een structuur (met inbegrip van wegen, paden, de weg waarop een spoorlijn is of wordt aangelegd, taluds, gebouwen en bruggen) of wanneer het wordt gemengd met een materiaal als onderdeel van het productieproces van mortel, beton, tarmac, bitumen wegdek of een soortgelijk bouwmateriaal (25). |
| --- | --- |

(42)

Een aggregaat wordt geacht voor bouwdoeleinden te worden gebruikt wanneer het wordt gebruikt als materiaal of ondersteuning bij de bouw of verbetering van een structuur (met inbegrip van wegen, paden, de weg waarop een spoorlijn is of wordt aangelegd, taluds, gebouwen en bruggen) of wanneer het wordt gemengd met een materiaal als onderdeel van het productieproces van mortel, beton, tarmac, bitumen wegdek of een soortgelijk bouwmateriaal (25).

25

| (43) | Volgens artikel 17, lid 3, is aggregaat vrijgesteld van de AGL indien:






  „b) | het geheel bestaat uit aggregaat dat is gewonnen door verwijdering uit de bodem op de locatie van een gebouw of bouwproject tijdens rechtmatig uitgevoerde uitgravingen: i) in verband met het verbouwen of optrekken van het gebouw, en ii) uitsluitend ten behoeve van het aanleggen van funderingen of het leggen van pijpleidingen of kabels; |
| --- | --- | --- |

(43)

Volgens artikel 17, lid 3, is aggregaat vrijgesteld van de AGL indien:

„b)

het geheel bestaat uit aggregaat dat is gewonnen door verwijdering uit de bodem op de locatie van een gebouw of bouwproject tijdens rechtmatig uitgevoerde uitgravingen: i) in verband met het verbouwen of optrekken van het gebouw, en ii) uitsluitend ten behoeve van het aanleggen van funderingen of het leggen van pijpleidingen of kabels;

| c) | het geheel bestaat uit aggregaat dat is gewonnen i) door verwijdering uit de bedding van een rivier, kanaal of waterloop (natuurlijk of kunstmatig) of uit een havenbekken in of toegangsgeul tot een (natuurlijke of kunstmatige) haven, en ii) in de loop van baggerwerkzaamheden die uitsluitend dienen voor het creëren, herstellen, verbeteren of onderhouden van die rivier, dat kanaal, die waterloop, dat havenbekken of die toegangsgeul; |
| --- | --- |

c)

het geheel bestaat uit aggregaat dat is gewonnen i) door verwijdering uit de bedding van een rivier, kanaal of waterloop (natuurlijk of kunstmatig) of uit een havenbekken in of toegangsgeul tot een (natuurlijke of kunstmatige) haven, en ii) in de loop van baggerwerkzaamheden die uitsluitend dienen voor het creëren, herstellen, verbeteren of onderhouden van die rivier, dat kanaal, die waterloop, dat havenbekken of die toegangsgeul;

| d) | het geheel bestaat uit aggregaat dat is gewonnen door verwijdering uit de bodem langs het (voorgestelde) tracé van een (voorgestelde) snelweg en in de loop van de uitgevoerde uitgravingen: i) met het oog op het verbeteren of onderhouden van de snelweg of de bouw van de voorgestelde snelweg, en ii) niet met het doel dat aggregaat te winnen; |
| --- | --- |

d)

het geheel bestaat uit aggregaat dat is gewonnen door verwijdering uit de bodem langs het (voorgestelde) tracé van een (voorgestelde) snelweg en in de loop van de uitgevoerde uitgravingen: i) met het oog op het verbeteren of onderhouden van de snelweg of de bouw van de voorgestelde snelweg, en ii) niet met het doel dat aggregaat te winnen;

| d bis) | het geheel bestaat uit aggregaat dat is gewonnen door verwijdering uit de bodem langs het (voorgestelde) tracé route van een spoorweg, tramweg of monorail of voorgestelde spoorweg, tramweg of monorail en in de loop van de uitgevoerde uitgravingen: i) met het oog op het verbeteren of onderhouden van de spoorweg, tramweg of monorail of de bouw van de voorgestelde spoorweg, tramweg of monorail, en ii) niet met het doel dat aggregaat te winnen; |
| --- | --- |

d bis)

het geheel bestaat uit aggregaat dat is gewonnen door verwijdering uit de bodem langs het (voorgestelde) tracé route van een spoorweg, tramweg of monorail of voorgestelde spoorweg, tramweg of monorail en in de loop van de uitgevoerde uitgravingen: i) met het oog op het verbeteren of onderhouden van de spoorweg, tramweg of monorail of de bouw van de voorgestelde spoorweg, tramweg of monorail, en ii) niet met het doel dat aggregaat te winnen;

| e) | het geheel bestaat uit afval(gesteente) of andere bijproducten, met uitzondering van de deklaag, verkregen door de winning of andere scheiding van een hoeveelheid aggregaat of van kaolien of ball clay, of |
| --- | --- |

e)

het geheel bestaat uit afval(gesteente) of andere bijproducten, met uitzondering van de deklaag, verkregen door de winning of andere scheiding van een hoeveelheid aggregaat of van kaolien of ball clay, of

| f) | het geheel bestaat uit afvalgesteente van een proces waarbij i) steenkool, bruinkool, leisteen of schalie of ii) een in artikel 18, lid 3, hierna bedoelde stof, is gescheiden van ander gesteente na extractie of winning met dat andere gesteente.” |
| --- | --- |

f)

het geheel bestaat uit afvalgesteente van een proces waarbij i) steenkool, bruinkool, leisteen of schalie of ii) een in artikel 18, lid 3, hierna bedoelde stof, is gescheiden van ander gesteente na extractie of winning met dat andere gesteente.”

| (44) | Lid 3, onder d bis), van artikel 17 werd ingevoegd door artikel 22, lid 3, van de Finance Act 2007, en is van toepassing vanaf 1 augustus 2007. |
| --- | --- |

(44)

Lid 3, onder d bis), van artikel 17 werd ingevoegd door artikel 22, lid 3, van de Finance Act 2007, en is van toepassing vanaf 1 augustus 2007.

| (45) | Daarnaast stelt lid 4 van artikel 17 aggregaten vrij die geheel of hoofdzakelijk bestaan uit één of meer van de volgende materialen, of deel uitmaken van een materiaal dat hieruit bestaat, namelijk:






  „a) | steenkool, bruinkool, leisteen of schalie; |
| --- | --- | --- |

(45)

Daarnaast stelt lid 4 van artikel 17 aggregaten vrij die geheel of hoofdzakelijk bestaan uit één of meer van de volgende materialen, of deel uitmaken van een materiaal dat hieruit bestaat, namelijk:

„a)

steenkool, bruinkool, leisteen of schalie;

| c) | afval(gesteente) of andere bijproducten, van i) een industrieel verbrandingsproces, of ii) het smelten of de raffinage van metalen; |
| --- | --- |

c)

afval(gesteente) of andere bijproducten, van i) een industrieel verbrandingsproces, of ii) het smelten of de raffinage van metalen;

| d) | het boorgruis afkomstig van activiteiten uitgevoerd in overeenstemming met een vergunning verstrekt krachtens de Petroleum Act 1998 of de Petroleum (Production) Act (Northern Ireland) 1964; |
| --- | --- |

d)

het boorgruis afkomstig van activiteiten uitgevoerd in overeenstemming met een vergunning verstrekt krachtens de Petroleum Act 1998 of de Petroleum (Production) Act (Northern Ireland) 1964;

| e) | materiaal afkomstig van werkzaamheden die zijn uitgevoerd bij de uitoefening van de nodige bevoegdheden in overeenstemming met, of die zijn toegekend door, bepalingen voorzien in of op grond van de New Roads and Street Works Act 1991, de Roads (Northern Ireland) Order 1993 of de Street Works (Northern Ireland) Order 1995; |
| --- | --- |

e)

materiaal afkomstig van werkzaamheden die zijn uitgevoerd bij de uitoefening van de nodige bevoegdheden in overeenstemming met, of die zijn toegekend door, bepalingen voorzien in of op grond van de New Roads and Street Works Act 1991, de Roads (Northern Ireland) Order 1993 of de Street Works (Northern Ireland) Order 1995;

| f) | klei, aarde of plantaardig of ander organisch materiaal.” |
| --- | --- |

f)

klei, aarde of plantaardig of ander organisch materiaal.”

| (46) | Volgens de AGL-mededeling nr. 1 betekent „geheel” dat 100 % van het desbetreffende materiaal een van de vrijgestelde materialen is. „Hoofdzakelijk” betekent dat meer dan 50 % van het materiaal een van de vrijgestelde materialen is. Kunstmatig mengen van aggregaat met een grotere hoeveelheid vrijgesteld materiaal zal geen vrijgesteld mengsel opleveren, maar betekent dat over het aggregaat AGL verschuldigd is op het tijdstip van het mengen. |
| --- | --- |

(46)

Volgens de AGL-mededeling nr. 1 betekent „geheel” dat 100 % van het desbetreffende materiaal een van de vrijgestelde materialen is. „Hoofdzakelijk” betekent dat meer dan 50 % van het materiaal een van de vrijgestelde materialen is. Kunstmatig mengen van aggregaat met een grotere hoeveelheid vrijgesteld materiaal zal geen vrijgesteld mengsel opleveren, maar betekent dat over het aggregaat AGL verschuldigd is op het tijdstip van het mengen.

| (47) | In artikel 30, lid 1, van de Finance Act 2001 is bepaald dat regels moeten worden opgesteld om het recht van een persoon op een belastingkrediet vast te stellen indien:






  a) | het aggregaat dat onderworpen is geweest aan de AGL, uit het Verenigd Koninkrijk wordt uitgevoerd in de vorm van aggregaat; |
| --- | --- | --- |

(47)

In artikel 30, lid 1, van de Finance Act 2001 is bepaald dat regels moeten worden opgesteld om het recht van een persoon op een belastingkrediet vast te stellen indien:

a)

het aggregaat dat onderworpen is geweest aan de AGL, uit het Verenigd Koninkrijk wordt uitgevoerd in de vorm van aggregaat;

| b) | een vrijgesteld proces wordt toegepast op het aggregaat dat onderworpen is geweest aan de AGL; |
| --- | --- |

b)

een vrijgesteld proces wordt toegepast op het aggregaat dat onderworpen is geweest aan de AGL;

| c) | het aggregaat dat onderworpen is geweest aan de AGL, wordt gebruikt in een voorgeschreven industrieel of agrarisch proces; |
| --- | --- |

c)

het aggregaat dat onderworpen is geweest aan de AGL, wordt gebruikt in een voorgeschreven industrieel of agrarisch proces;

| d) | het aggregaat dat onderworpen is geweest aan de AGL, wordt afgevoerd op een manier die niet bestaat uit het gebruik ervan voor de bouw zoals kan worden voorgeschreven (26), of |
| --- | --- |

d)

het aggregaat dat onderworpen is geweest aan de AGL, wordt afgevoerd op een manier die niet bestaat uit het gebruik ervan voor de bouw zoals kan worden voorgeschreven (26), of

26

| e) | het geheel of een deel van een schuld aan een persoon die verantwoordelijk is voor het commercieel exploiteren van aggregaat, in diens boekhouding als een oninbare vordering wordt afgeschreven. |
| --- | --- |

e)

het geheel of een deel van een schuld aan een persoon die verantwoordelijk is voor het commercieel exploiteren van aggregaat, in diens boekhouding als een oninbare vordering wordt afgeschreven.

| (48) | Artikel 30, lid 1, onder b), van de Finance Act 2001 voorziet in belastingvermindering ingeval een vrijgesteld proces in de zin van artikel 18, lid 2 onder a), b) en c), van de Finance Act 2001 is toegepast op het materiaal wanneer het materiaal reeds onderworpen is geweest aan de AGL. Het weerspiegelt bijgevolg de vrijstellingen van artikel 18, lid 2. |
| --- | --- |

(48)

Artikel 30, lid 1, onder b), van de Finance Act 2001 voorziet in belastingvermindering ingeval een vrijgesteld proces in de zin van artikel 18, lid 2 onder a), b) en c), van de Finance Act 2001 is toegepast op het materiaal wanneer het materiaal reeds onderworpen is geweest aan de AGL. Het weerspiegelt bijgevolg de vrijstellingen van artikel 18, lid 2.

| (49) | De industriële en agrarische processen die voor de belastingvermindering op grond van artikel 30, lid 1, onder c), in aanmerking komen, zijn in het Schedule „Industrial and Agricultural Processes” bij Regulation 13 van de Aggregates Levy (General) Regulations 2002 opgesomd. AGL-mededeling nr. 2 (27) beschrijft meer in detail de aard van de desbetreffende processen. Het betreft de volgende processen:

  Industriële processen







  — | Code 001: productie van ijzer, staal en non-ferrometaal en smeltprocessen, met inbegrip van gieterijprocessen, precisiegietwerk, sinterfabrieken en draadtrekken |
| --- | --- | --- |

(49)

De industriële en agrarische processen die voor de belastingvermindering op grond van artikel 30, lid 1, onder c), in aanmerking komen, zijn in het Schedule „Industrial and Agricultural Processes” bij Regulation 13 van de Aggregates Levy (General) Regulations 2002 opgesomd. AGL-mededeling nr. 2 (27) beschrijft meer in detail de aard van de desbetreffende processen. Het betreft de volgende processen:

27

Industriële processen

Industriële processen

—

Code 001: productie van ijzer, staal en non-ferrometaal en smeltprocessen, met inbegrip van gieterijprocessen, precisiegietwerk, sinterfabrieken en draadtrekken

| — | Code 002: legering |
| --- | --- |

—

Code 002: legering

| — | Code 003: emissiebestrijding voor lucht, land en water |
| --- | --- |

—

Code 003: emissiebestrijding voor lucht, land en water

| — | Code 004: filtratie en zuivering van drinkwater, lucht en olie |
| --- | --- |

—

Code 004: filtratie en zuivering van drinkwater, lucht en olie

| — | Code 005: afvalwaterzuivering |
| --- | --- |

—

Code 005: afvalwaterzuivering

| — | Code 006: opwekking van energie |
| --- | --- |

—

Code 006: opwekking van energie

| — | Code 007: keramische processen |
| --- | --- |

—

Code 007: keramische processen

| — | Code 008: hittebestendige processen |
| --- | --- |

—

Code 008: hittebestendige processen

| — | Code 009: vervaardiging van glas en glaswerk |
| --- | --- |

—

Code 009: vervaardiging van glas en glaswerk

| — | Code 010: vervaardiging van glasvezel |
| --- | --- |

—

Code 010: vervaardiging van glasvezel

| — | Code 011: synthetische of kunstmatige vezels |
| --- | --- |

—

Code 011: synthetische of kunstmatige vezels

| — | Code 012: vervaardiging en verwerking van voedingsmiddelen en dranken |
| --- | --- |

—

Code 012: vervaardiging en verwerking van voedingsmiddelen en dranken

| — | Code 013: productie van kunststof, rubber en PVC |
| --- | --- |

—

Code 013: productie van kunststof, rubber en PVC

| — | Code 014: chemische productie zoals natriumcarbonaat, zeewatermagnesia, aluminiumoxide, siliciumdioxide |
| --- | --- |

—

Code 014: chemische productie zoals natriumcarbonaat, zeewatermagnesia, aluminiumoxide, siliciumdioxide

| — | Code 015: vervaardiging van geprecipiteerd calciumcarbonaat |
| --- | --- |

—

Code 015: vervaardiging van geprecipiteerd calciumcarbonaat

| — | Code 016: vervaardiging van farmaceutische producten, bleekmiddelen, toiletartikelen en wasmiddelen |
| --- | --- |

—

Code 016: vervaardiging van farmaceutische producten, bleekmiddelen, toiletartikelen en wasmiddelen

| — | Code 017: beluchtingsprocessen |
| --- | --- |

—

Code 017: beluchtingsprocessen

| — | Code 018: vervaardiging van vulstoffen voor coatings, afdichtingsmiddelen, lijmen, verven, species, mastiek, plamuur en andere bindende of wijzigende media |
| --- | --- |

—

Code 018: vervaardiging van vulstoffen voor coatings, afdichtingsmiddelen, lijmen, verven, species, mastiek, plamuur en andere bindende of wijzigende media

| — | Code 019: vervaardiging van pigmenten, vernissen en inkten |
| --- | --- |

—

Code 019: vervaardiging van pigmenten, vernissen en inkten

| — | Code 020: vervaardiging van groeimedia en lijnmarkeringen voor sportvelden en andere recreatieve voorzieningen |
| --- | --- |

—

Code 020: vervaardiging van groeimedia en lijnmarkeringen voor sportvelden en andere recreatieve voorzieningen

| — | Code 021: verbranding |
| --- | --- |

—

Code 021: verbranding

| — | Code 022: vervaardiging van droogmiddel |
| --- | --- |

—

Code 022: vervaardiging van droogmiddel

| — | Code 023: vervaardiging van tapijtrug, onderlaag en schuim |
| --- | --- |

—

Code 023: vervaardiging van tapijtrug, onderlaag en schuim

| — | Code 024: harsprocessen |
| --- | --- |

—

Code 024: harsprocessen

| — | Code 025: vervaardiging van smeermiddel |
| --- | --- |

—

Code 025: vervaardiging van smeermiddel

| — | Code 026: leerlooierij |
| --- | --- |

—

Code 026: leerlooierij

| — | Code 027: vervaardiging van papier |
| --- | --- |

—

Code 027: vervaardiging van papier

| — | Code 028: vervaardiging van materialen voor de kunstnijverheid |
| --- | --- |

—

Code 028: vervaardiging van materialen voor de kunstnijverheid

| — | Code 029: vervaardiging van speelzand, bijvoorbeeld voor zandbakken |
| --- | --- |

—

Code 029: vervaardiging van speelzand, bijvoorbeeld voor zandbakken

| — | Code 030: vervaardiging van kleiduiven |
| --- | --- |

—

Code 030: vervaardiging van kleiduiven

| — | Code 031: straal- en slijpprocessen: gespecialiseerd zandstralen, ijzervrij slijpen (kiezelmolens) en vervaardiging van schuurpapier |
| --- | --- |

—

Code 031: straal- en slijpprocessen: gespecialiseerd zandstralen, ijzervrij slijpen (kiezelmolens) en vervaardiging van schuurpapier

| — | Code 032: gebruik als stutmiddel in de oliewinning (of -productie), zoals breekzand en boorvloeistoffen |
| --- | --- |

—

Code 032: gebruik als stutmiddel in de oliewinning (of -productie), zoals breekzand en boorvloeistoffen

| — | Code 033: rookgasontzwaveling en rookgasreiniging |
| --- | --- |

—

Code 033: rookgasontzwaveling en rookgasreiniging

| — | Code 034: vervaardiging van explosieonderdrukkende stoffen voor de mijnbouw |
| --- | --- |

—

Code 034: vervaardiging van explosieonderdrukkende stoffen voor de mijnbouw

| — | Code 035: vervaardiging van brandblussers |
| --- | --- |

—

Code 035: vervaardiging van brandblussers

| — | Code 036: vervaardiging van brandvertragende materialen |
| --- | --- |

—

Code 036: vervaardiging van brandvertragende materialen

| — | Code 037: zuurneutralisatie |
| --- | --- |

—

Code 037: zuurneutralisatie

| — | Code 038: vervaardiging van wrijvingsmaterialen, bijvoorbeeld automobielonderdelen |
| --- | --- |

—

Code 038: vervaardiging van wrijvingsmaterialen, bijvoorbeeld automobielonderdelen

Landbouwprocessen

Landbouwprocessen

| — | Code 039: vervaardiging van bodemtoevoegingen |
| --- | --- |

—

Code 039: vervaardiging van bodemtoevoegingen

| — | Code 040: vervaardiging van diervoeder |
| --- | --- |

—

Code 040: vervaardiging van diervoeder

| — | Code 041: vervaardiging van strooisel voor dieren |
| --- | --- |

—

Code 041: vervaardiging van strooisel voor dieren

| — | Code 042: vervaardiging van meststoffen |
| --- | --- |

—

Code 042: vervaardiging van meststoffen

| — | Code 043: vervaardiging van pesticiden en herbiciden |
| --- | --- |

—

Code 043: vervaardiging van pesticiden en herbiciden

| — | Code 044: vervaardiging van groeimedia, zoals compost, uitsluitend voor land- en tuinbouw |
| --- | --- |

—

Code 044: vervaardiging van groeimedia, zoals compost, uitsluitend voor land- en tuinbouw

| — | Code 045: bodembehandeling, waaronder mineraalverrijking en zuurgraadvermindering. |
| --- | --- |

—

Code 045: bodembehandeling, waaronder mineraalverrijking en zuurgraadvermindering.

2.6.   TARIEF

TARIEF

| (50) | Oorspronkelijk bedroeg de AGL 1,60 GBP/ton. Dat tarief werd vanaf 1 april 2008 verhoogd tot 1,95 GBP/ton voor commercieel geëxploiteerde aggregaten. Het tarief bedraagt momenteel 2,00 GBP/ton (sinds 1 april 2009). |
| --- | --- |

(50)

Oorspronkelijk bedroeg de AGL 1,60 GBP/ton. Dat tarief werd vanaf 1 april 2008 verhoogd tot 1,95 GBP/ton voor commercieel geëxploiteerde aggregaten. Het tarief bedraagt momenteel 2,00 GBP/ton (sinds 1 april 2009).

2.7.   REDENEN VOOR HET INLEIDEN VAN DE FORMELE ONDERZOEKSPROCEDURE

REDENEN VOOR HET INLEIDEN VAN DE FORMELE ONDERZOEKSPROCEDURE

| (51) | Zoals toegelicht in punt 170 van het besluit tot inleiding van de procedure, betwijfelde de Commissie of de vrijstellingen en uitsluitingen genoemd in punt 139 van het besluit tot inleiding van de procedure (28) (hierna „de hier onderzochte vrijstellingen” genoemd) gerechtvaardigd waren door de algemene beginselen en de opzet van de AGL. De desbetreffende vrijstellingen en uitsluitingen leken de begunstigden vrij te stellen van een belasting die zij normaal gesproken verschuldigd waren en vormden exploitatiesteun. Aangezien de Commissie onvoldoende elementen had om te concluderen of de maatregel voldoet aan de voorwaarden van de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming (29) (hierna „het milieusteunkader van 2001” genoemd) en de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming van 2008 (30) (hierna „de richtsnoeren milieusteun van 2008” genoemd), betwijfelde zij de verenigbaarheid van de hier onderzochte vrijstellingen en uitsluitingen met de interne markt. |
| --- | --- |

(51)

Zoals toegelicht in punt 170 van het besluit tot inleiding van de procedure, betwijfelde de Commissie of de vrijstellingen en uitsluitingen genoemd in punt 139 van het besluit tot inleiding van de procedure (28) (hierna „de hier onderzochte vrijstellingen” genoemd) gerechtvaardigd waren door de algemene beginselen en de opzet van de AGL. De desbetreffende vrijstellingen en uitsluitingen leken de begunstigden vrij te stellen van een belasting die zij normaal gesproken verschuldigd waren en vormden exploitatiesteun. Aangezien de Commissie onvoldoende elementen had om te concluderen of de maatregel voldoet aan de voorwaarden van de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming (29) (hierna „het milieusteunkader van 2001” genoemd) en de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming van 2008 (30) (hierna „de richtsnoeren milieusteun van 2008” genoemd), betwijfelde zij de verenigbaarheid van de hier onderzochte vrijstellingen en uitsluitingen met de interne markt.

28

29

30

3.   OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN

| (52) | Zoals vermeld in overweging 10, heeft de Commissie na de publicatie van het besluit tot inleiding van de procedure uitgebreide opmerkingen van belanghebbenden ontvangen. |
| --- | --- |

(52)

Zoals vermeld in overweging 10, heeft de Commissie na de publicatie van het besluit tot inleiding van de procedure uitgebreide opmerkingen van belanghebbenden ontvangen.

| (53) | Deze opmerkingen van belanghebbenden betroffen i) het besluit tot inleiding van de procedure zelf, ii) de opzet van de AGL, iii) de vrijstellingen waarvan in het besluit tot inleiding van de procedure reeds was geconcludeerd dat deze geen staatssteun vormden, en iv) de hier onderzochte vrijstellingen. |
| --- | --- |

(53)

Deze opmerkingen van belanghebbenden betroffen i) het besluit tot inleiding van de procedure zelf, ii) de opzet van de AGL, iii) de vrijstellingen waarvan in het besluit tot inleiding van de procedure reeds was geconcludeerd dat deze geen staatssteun vormden, en iv) de hier onderzochte vrijstellingen.

| (54) | Gemakshalve worden in deze afdeling de met betrekking tot het besluit tot inleiding van de procedure ontvangen opmerkingen samengevat. De overige categorieën ontvangen opmerkingen zijn opgenomen in de desbetreffende delen van dit besluit. |
| --- | --- |

(54)

Gemakshalve worden in deze afdeling de met betrekking tot het besluit tot inleiding van de procedure ontvangen opmerkingen samengevat. De overige categorieën ontvangen opmerkingen zijn opgenomen in de desbetreffende delen van dit besluit.

3.1.   OPMERKINGEN OVER DE INHOUD VAN HET BESLUIT TOT INLEIDING VAN DE PROCEDURE

OPMERKINGEN OVER DE INHOUD VAN HET BESLUIT TOT INLEIDING VAN DE PROCEDURE

a)   Opmerkingen van Richard Bird (BAA), ontvangen op 20 en 23 december 2013

Opmerkingen van Richard Bird (BAA), ontvangen op 20 en 23 december 2013

| (55) | De heer Bird verschafte de Commissie zijn bijdrage aan de publieke consultatie van de Britse autoriteiten over de aanpak van de opschorting van de vrijstellingen van de AGL ten aanzien waarvan de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure twijfel had geuit. |
| --- | --- |

(55)

De heer Bird verschafte de Commissie zijn bijdrage aan de publieke consultatie van de Britse autoriteiten over de aanpak van de opschorting van de vrijstellingen van de AGL ten aanzien waarvan de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure twijfel had geuit.

| (56) | De heer Bird stelt verder dat het besluit tot inleiding van de procedure een aantal onjuistheden bevatte, zoals:






  i) | er zijn verschillende steengroeven geïdentificeerd, waaruit blijkt dat er geen risico bestaat dat de voorraden aggregaten in het Verenigd Koninkrijk uitgeput zullen raken; |
| --- | --- | --- |

(56)

De heer Bird stelt verder dat het besluit tot inleiding van de procedure een aantal onjuistheden bevatte, zoals:

i)

er zijn verschillende steengroeven geïdentificeerd, waaruit blijkt dat er geen risico bestaat dat de voorraden aggregaten in het Verenigd Koninkrijk uitgeput zullen raken;

| ii) | slakaggregaat, gebroken slakaggregaat en het kiezelzand uit de vervaardiging van kaolien zijn altijd belangrijke bronnen van aggregaat geweest; |
| --- | --- |

ii)

slakaggregaat, gebroken slakaggregaat en het kiezelzand uit de vervaardiging van kaolien zijn altijd belangrijke bronnen van aggregaat geweest;

| iii) | vrijgestelde aggregaten en gerecyclede aggregaten konden de kwaliteitsaggregaten voor de bouw niet vervangen; deze worden samen met aggregaten van lagere kwaliteit gewonnen (een ton aggregaten van goede kwaliteit met een ton aggregaten van lagere kwaliteit). Door de winning van dit materiaal ontstonden nieuwe steenbergen; |
| --- | --- |

iii)

vrijgestelde aggregaten en gerecyclede aggregaten konden de kwaliteitsaggregaten voor de bouw niet vervangen; deze worden samen met aggregaten van lagere kwaliteit gewonnen (een ton aggregaten van goede kwaliteit met een ton aggregaten van lagere kwaliteit). Door de winning van dit materiaal ontstonden nieuwe steenbergen;

| iv) | een aantal vormen van misbruik van de AGL vindt nu plaats; |
| --- | --- |

iv)

een aantal vormen van misbruik van de AGL vindt nu plaats;

| v) | een aantal steengroeven is geopend alleen om vrijgestelde aggregaten te kunnen produceren (31). De heer Bird stelt dat er leisteengroeven zijn die alleen leisteen produceren, en geen dakleien. De heer Bird geeft als voorbeeld de namen van twee steengroeven; |
| --- | --- |

v)

een aantal steengroeven is geopend alleen om vrijgestelde aggregaten te kunnen produceren (31). De heer Bird stelt dat er leisteengroeven zijn die alleen leisteen produceren, en geen dakleien. De heer Bird geeft als voorbeeld de namen van twee steengroeven;

31

| vi) | steengroeven voor schalieaggregaten produceren en verkopen onbelaste aggregaten. Voor de aanleg van een weg in de buurt van Edinburgh werd 1 miljoen ton schalie werd gebruikt; |
| --- | --- |

vi)

steengroeven voor schalieaggregaten produceren en verkopen onbelaste aggregaten. Voor de aanleg van een weg in de buurt van Edinburgh werd 1 miljoen ton schalie werd gebruikt;

| vii) | het besluit tot inleiding van de procedure zou er niet in slagen om vast te stellen wat aggregaat is: gesteente van geringere omvang, gebroken of ongebroken, waaronder natuurlijk zand en grind. Stortsteen voor zeeweringen, steen voor rivierbescherming, muursteen, openhaard-steen, afwateringssteen, kasseien voor wegen en steen voor golfbrekers worden allemaal belast als aggregaten als zij, geologisch gezien, geen leisteen of schalie zijn; |
| --- | --- |

vii)

het besluit tot inleiding van de procedure zou er niet in slagen om vast te stellen wat aggregaat is: gesteente van geringere omvang, gebroken of ongebroken, waaronder natuurlijk zand en grind. Stortsteen voor zeeweringen, steen voor rivierbescherming, muursteen, openhaard-steen, afwateringssteen, kasseien voor wegen en steen voor golfbrekers worden allemaal belast als aggregaten als zij, geologisch gezien, geen leisteen of schalie zijn;

| viii) | de AGL is onzinnig omdat gesorteerd, niet-gehouwen muursteen wordt belast; |
| --- | --- |

viii)

de AGL is onzinnig omdat gesorteerd, niet-gehouwen muursteen wordt belast;

| ix) | alleen leisteen uit Noord-Wales mag worden gebruikt voor dakleien. Leisteen uit andere leisteengebieden in het Verenigd Koninkrijk wordt niet voor dakleien, maar als muursteen of straatsteen gebruikt. Zandsteen, muur- en straatsteen wordt belast. Schalie wordt niet voor dakbedekking gebruikt. Er zijn leisteen- en schaliesteengroeven geopend omdat de materialen zijn vrijgesteld van de heffing (32); |
| --- | --- |

ix)

alleen leisteen uit Noord-Wales mag worden gebruikt voor dakleien. Leisteen uit andere leisteengebieden in het Verenigd Koninkrijk wordt niet voor dakleien, maar als muursteen of straatsteen gebruikt. Zandsteen, muur- en straatsteen wordt belast. Schalie wordt niet voor dakbedekking gebruikt. Er zijn leisteen- en schaliesteengroeven geopend omdat de materialen zijn vrijgesteld van de heffing (32);

32

| x) | de AGL zou in feite een negatieve invloed hebben gehad op het milieu omdat werkzaamheden met gerecyclede aggregaten milieubelastend zijn, ook vanwege de langere vervoersafstanden van vrijgestelde materialen; |
| --- | --- |

x)

de AGL zou in feite een negatieve invloed hebben gehad op het milieu omdat werkzaamheden met gerecyclede aggregaten milieubelastend zijn, ook vanwege de langere vervoersafstanden van vrijgestelde materialen;

| xi) | kwartszand uit de productie van kaolien is altijd een bron van aggregaat geweest. Er is weinig zand in Cornwall, waardoor het zand uit kaoliengroeven de winning van natuurlijk zand niet vermindert. Het is in feite een belangrijke bron van zand in het gebied. Dit zand verstoort de markt voor gebroken steenstof, dat een bijproduct is van plaatselijke steengroeven voor hard aggregaat die als belangrijkste doel hebben aggregaatsteenslag voor beton, asfalt en de bouw te produceren; |
| --- | --- |

xi)

kwartszand uit de productie van kaolien is altijd een bron van aggregaat geweest. Er is weinig zand in Cornwall, waardoor het zand uit kaoliengroeven de winning van natuurlijk zand niet vermindert. Het is in feite een belangrijke bron van zand in het gebied. Dit zand verstoort de markt voor gebroken steenstof, dat een bijproduct is van plaatselijke steengroeven voor hard aggregaat die als belangrijkste doel hebben aggregaatsteenslag voor beton, asfalt en de bouw te produceren;

| xii) | de bijproducten van kaolien zijn vrijgesteld, terwijl bijproducten van kalksteen worden belast, zelfs wanneer het kalksteen wordt gebruikt voor de landbouw of voor industriële verwerking. Zij produceren 20 % afval/bijproducten; |
| --- | --- |

xii)

de bijproducten van kaolien zijn vrijgesteld, terwijl bijproducten van kalksteen worden belast, zelfs wanneer het kalksteen wordt gebruikt voor de landbouw of voor industriële verwerking. Zij produceren 20 % afval/bijproducten;

| xiii) | een aantal uitgeputte kaoliengroeven zouden zijn heropend enkel en alleen voor de winning van de vrijgestelde aggregaten, aangezien het kaolien was uitgeput. Daarentegen zou wie een oude stortplaats voor graniet wil exploiteren, de belasting moeten betalen; |
| --- | --- |

xiii)

een aantal uitgeputte kaoliengroeven zouden zijn heropend enkel en alleen voor de winning van de vrijgestelde aggregaten, aangezien het kaolien was uitgeput. Daarentegen zou wie een oude stortplaats voor graniet wil exploiteren, de belasting moeten betalen;

| xiv) | de bijproducten van het raffineren en het smelten van metaal zijn in feite niet hetzelfde als natuurlijke aggregaten, maar zij werden nooit als afval beschouwd en hebben een zeer goede markt. De heer Bird stelt dat de AGL van toepassing moet zijn op bijproducten die geen afvalstoffen zijn; |
| --- | --- |

xiv)

de bijproducten van het raffineren en het smelten van metaal zijn in feite niet hetzelfde als natuurlijke aggregaten, maar zij werden nooit als afval beschouwd en hebben een zeer goede markt. De heer Bird stelt dat de AGL van toepassing moet zijn op bijproducten die geen afvalstoffen zijn;

| xv) | de heer Bird is van mening dat het onmogelijk is om hoogwaardige aggregaten te vervangen door aggregaten van de meeste winningen van leisteen, schalie of kaolien. |
| --- | --- |

xv)

de heer Bird is van mening dat het onmogelijk is om hoogwaardige aggregaten te vervangen door aggregaten van de meeste winningen van leisteen, schalie of kaolien.

| (57) | De heer Bird heeft deze informatie aangevuld met een verklaring van 10 februari 2014 betreffende de toepassingen van slakaggregaat, een bijproduct van de staalindustrie. Deze verklaring moet aantonen dat slak geen afval is maar een eersteklas aggregaat dat kan worden gebruikt als alternatief voor cement. |
| --- | --- |

(57)

De heer Bird heeft deze informatie aangevuld met een verklaring van 10 februari 2014 betreffende de toepassingen van slakaggregaat, een bijproduct van de staalindustrie. Deze verklaring moet aantonen dat slak geen afval is maar een eersteklas aggregaat dat kan worden gebruikt als alternatief voor cement.

b)   Opmerkingen van BAA, ontvangen op 10 januari 2014

Opmerkingen van BAA, ontvangen op 10 januari 2014

| (58) | BAA is van mening dat het begrip aggregaat niet moeten worden gebruikt om te bepalen of de AGL staatssteun oplevert, aangezien er geen duidelijke definitie van aggregaat is die overeenkomt met het toepassingsgebied van de belasting. De Commissie definieert aggregaten in het besluit tot inleiding van de procedure als „gesteente, grind en zand gewonnen voor het leveren van bulk in de bouw”. Met de AGL zouden echter veel materialen worden belast die worden gebruikt voor andere doeleinden dan „het leveren van bulk in de bouw”, zoals niet-gehouwen bouwsteen voor het bouwen van muren, stortsteen, spoorballast, steen met een hoog polijstgetal (hierna „PSV” genoemd), voor slipvrij asfalt enz. BAA vermeldt dat de Britse mededingingsautoriteiten de aggregatenmarkt een aantal malen hebben beoordeeld en dat zij over het algemeen hebben geconcludeerd dat de markten voor gespecialiseerde materialen, zoals spoorballast en steen met hoge PSV, onderling verschillen én van de markt voor „bouwaggregaat” verschillen, aangezien zij worden gebruikt voor verschillende toepassingen en aan de vraagzijde noch aan de aanbodzijde sprake van substitutie is (33). |
| --- | --- |

(58)

BAA is van mening dat het begrip aggregaat niet moeten worden gebruikt om te bepalen of de AGL staatssteun oplevert, aangezien er geen duidelijke definitie van aggregaat is die overeenkomt met het toepassingsgebied van de belasting. De Commissie definieert aggregaten in het besluit tot inleiding van de procedure als „gesteente, grind en zand gewonnen voor het leveren van bulk in de bouw”. Met de AGL zouden echter veel materialen worden belast die worden gebruikt voor andere doeleinden dan „het leveren van bulk in de bouw”, zoals niet-gehouwen bouwsteen voor het bouwen van muren, stortsteen, spoorballast, steen met een hoog polijstgetal (hierna „PSV” genoemd), voor slipvrij asfalt enz. BAA vermeldt dat de Britse mededingingsautoriteiten de aggregatenmarkt een aantal malen hebben beoordeeld en dat zij over het algemeen hebben geconcludeerd dat de markten voor gespecialiseerde materialen, zoals spoorballast en steen met hoge PSV, onderling verschillen én van de markt voor „bouwaggregaat” verschillen, aangezien zij worden gebruikt voor verschillende toepassingen en aan de vraagzijde noch aan de aanbodzijde sprake van substitutie is (33).

33

| (59) | BAA stelt dat drie van de vrijstellingen ten aanzien waarvan de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure tot een positieve conclusie kwam, selectief zijn: de vrijstelling voor gerecycled bouwafval, aggregaat opgegraven bij de aanleg van wegen, spoorwegen, gebouwen enz., en industrieel afval/bijproduct. BAA beweert dat er uit oogpunt van de doelstelling „verschuiving van de vraag” bij deze drie categorieën van vrijgestelde materialen sprake is van dezelfde situatie als bij het afval/bijproduct van onder andere kaolien, leisteen en steenkool ten aanzien waarvan de Commissie twijfel heeft geuit in het besluit tot inleiding van de procedure. |
| --- | --- |

(59)

BAA stelt dat drie van de vrijstellingen ten aanzien waarvan de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure tot een positieve conclusie kwam, selectief zijn: de vrijstelling voor gerecycled bouwafval, aggregaat opgegraven bij de aanleg van wegen, spoorwegen, gebouwen enz., en industrieel afval/bijproduct. BAA beweert dat er uit oogpunt van de doelstelling „verschuiving van de vraag” bij deze drie categorieën van vrijgestelde materialen sprake is van dezelfde situatie als bij het afval/bijproduct van onder andere kaolien, leisteen en steenkool ten aanzien waarvan de Commissie twijfel heeft geuit in het besluit tot inleiding van de procedure.

c)   Opmerkingen van Lantoom Quarry, ontvangen op 16 januari 2014

Opmerkingen van Lantoom Quarry, ontvangen op 16 januari 2014

| (60) | Lantoom Quarry beweert dat het besluit tot inleiding van de procedure onzekerheid heeft gecreëerd en invloed heeft gehad op investeringen en werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(60)

Lantoom Quarry beweert dat het besluit tot inleiding van de procedure onzekerheid heeft gecreëerd en invloed heeft gehad op investeringen en werkgelegenheid.

4.   OPMERKINGEN VAN HET VERENIGD KONINKRIJK

OPMERKINGEN VAN HET VERENIGD KONINKRIJK

| (61) | De Britse autoriteiten hebben uitgebreide opmerkingen ingediend over de twijfel die is geuit in het besluit tot inleiding van de procedure, evenals aanvullende informatie en verenigbaarheidsgronden voor de hier onderzochte vrijstellingen. |
| --- | --- |

(61)

De Britse autoriteiten hebben uitgebreide opmerkingen ingediend over de twijfel die is geuit in het besluit tot inleiding van de procedure, evenals aanvullende informatie en verenigbaarheidsgronden voor de hier onderzochte vrijstellingen.

| (62) | De Britse autoriteiten hebben geen opmerkingen ingediend over de inhoud van het besluit tot inleiding van de procedure. Gemakshalve zijn de ontvangen opmerkingen en informatie opgenomen in de desbetreffende delen van dit besluit. |
| --- | --- |

(62)

De Britse autoriteiten hebben geen opmerkingen ingediend over de inhoud van het besluit tot inleiding van de procedure. Gemakshalve zijn de ontvangen opmerkingen en informatie opgenomen in de desbetreffende delen van dit besluit.

5.   BEOORDELING VAN DE MAATREGEL

BEOORDELING VAN DE MAATREGEL

| (63) | De Commissie heeft bij de vaststelling van het besluit tot inleiding van de procedure reeds besloten geen bezwaar te maken tegen de vrijstellingen, uitsluitingen en belastingverminderingen vastgesteld in artikel 17, lid 2, onder b), artikel 17, lid 2, onder c), artikel 17, lid 2, onder d), artikel 17, lid 3, onder b), artikel 17, lid 3, onder c), artikel 17, lid 3, onder d), en artikel 17, lid 3, onder d bis), artikel 17, lid 4, onder d), en artikel 17, lid 4, onder e), artikel 17, lid 4, onder a) (voor zover het vrijgestelde materiaal geheel bestaat uit steenkool, bruinkool, schalie, leisteen en wordt gebruikt voor andere doeleinden dan als aggregaat), artikel 17, lid 4, onder c) (wanneer het geheel uit afvalgesteente bestaat), artikel 17, lid 4, onder f) (met uitzondering van klei), artikel 18, lid 2, onder a), artikel 18, lid 2, onder b) (voor zover het materialen betreft die niet als aggregaat worden gebruikt), artikel 18, lid 2, onder c), artikel 30, lid 1, onder a), artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het vrijgestelde processen betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder a) en c)), artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het een vrijgesteld proces betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), dat materialen oplevert die niet als aggregaat worden gebruikt), en artikel 30, lid 1, onder c), van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007, met betrekking tot de AGL, aangezien de Commissie van oordeel was dat deze bepalingen geen staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag. Daarom zal de Commissie geen beoordeling uitvoeren van deze vrijstellingen, uitsluitingen en belastingverminderingen van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007 met betrekking tot de AGL, en zal zij haar beoordeling beperken tot de hier onderzochte vrijstellingen. |
| --- | --- |

(63)

De Commissie heeft bij de vaststelling van het besluit tot inleiding van de procedure reeds besloten geen bezwaar te maken tegen de vrijstellingen, uitsluitingen en belastingverminderingen vastgesteld in artikel 17, lid 2, onder b), artikel 17, lid 2, onder c), artikel 17, lid 2, onder d), artikel 17, lid 3, onder b), artikel 17, lid 3, onder c), artikel 17, lid 3, onder d), en artikel 17, lid 3, onder d bis), artikel 17, lid 4, onder d), en artikel 17, lid 4, onder e), artikel 17, lid 4, onder a) (voor zover het vrijgestelde materiaal geheel bestaat uit steenkool, bruinkool, schalie, leisteen en wordt gebruikt voor andere doeleinden dan als aggregaat), artikel 17, lid 4, onder c) (wanneer het geheel uit afvalgesteente bestaat), artikel 17, lid 4, onder f) (met uitzondering van klei), artikel 18, lid 2, onder a), artikel 18, lid 2, onder b) (voor zover het materialen betreft die niet als aggregaat worden gebruikt), artikel 18, lid 2, onder c), artikel 30, lid 1, onder a), artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het vrijgestelde processen betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder a) en c)), artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het een vrijgesteld proces betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), dat materialen oplevert die niet als aggregaat worden gebruikt), en artikel 30, lid 1, onder c), van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007, met betrekking tot de AGL, aangezien de Commissie van oordeel was dat deze bepalingen geen staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag. Daarom zal de Commissie geen beoordeling uitvoeren van deze vrijstellingen, uitsluitingen en belastingverminderingen van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007 met betrekking tot de AGL, en zal zij haar beoordeling beperken tot de hier onderzochte vrijstellingen.

5.1.   BEOORDELING VAN DE OPMERKINGEN ONTVANGEN OVER DE INHOUD VAN HET BESLUIT TOT INLEIDING VAN DE PROCEDURE

BEOORDELING VAN DE OPMERKINGEN ONTVANGEN OVER DE INHOUD VAN HET BESLUIT TOT INLEIDING VAN DE PROCEDURE

| (64) | BAA stelt, zoals vermeld in overweging 59, dat uit oogpunt van de doelstelling „verschuiving van de vraag”, de vrijstellingen voor gerecycled bouwafval, aggregaat opgegraven bij de aanleg van wegen, spoorwegen, gebouwen enz., en industrieel afval/bijproduct niet binnen de opzet van de AGL vallen. |
| --- | --- |

(64)

BAA stelt, zoals vermeld in overweging 59, dat uit oogpunt van de doelstelling „verschuiving van de vraag”, de vrijstellingen voor gerecycled bouwafval, aggregaat opgegraven bij de aanleg van wegen, spoorwegen, gebouwen enz., en industrieel afval/bijproduct niet binnen de opzet van de AGL vallen.

| (65) | De Commissie heeft in het besluit tot inleiding van de procedure geconcludeerd dat er bij gerecyclede en nieuw gewonnen aggregaten, gelet op de doelstelling van de AGL, geen sprake is van een vergelijkbare situatie en dat het gemaakte onderscheid tussen gerecyclede en nieuw gewonnen aggregaten voortvloeit uit de aard en de opzet van de AGL. Het is duidelijk dat het gebruik van gerecycled aggregaat, hoewel het recyclingproces minder milieuvriendelijk is dan het uitgraven van nieuw gewonnen aggregaat, het uitgraven van dezelfde hoeveelheid nieuw gewonnen aggregaat voorkomt. Bovendien is het duidelijk dat het stimuleren van het gebruik van materialen die het onvermijdelijke gevolg zijn van bepaalde activiteiten die in elk geval zouden plaatsvinden, ervoor zorgt dat zich minder afval ophoopt en voorkomt dat dezelfde hoeveelheid natuurlijk aggregaat moet worden uitgegraven. |
| --- | --- |

(65)

De Commissie heeft in het besluit tot inleiding van de procedure geconcludeerd dat er bij gerecyclede en nieuw gewonnen aggregaten, gelet op de doelstelling van de AGL, geen sprake is van een vergelijkbare situatie en dat het gemaakte onderscheid tussen gerecyclede en nieuw gewonnen aggregaten voortvloeit uit de aard en de opzet van de AGL. Het is duidelijk dat het gebruik van gerecycled aggregaat, hoewel het recyclingproces minder milieuvriendelijk is dan het uitgraven van nieuw gewonnen aggregaat, het uitgraven van dezelfde hoeveelheid nieuw gewonnen aggregaat voorkomt. Bovendien is het duidelijk dat het stimuleren van het gebruik van materialen die het onvermijdelijke gevolg zijn van bepaalde activiteiten die in elk geval zouden plaatsvinden, ervoor zorgt dat zich minder afval ophoopt en voorkomt dat dezelfde hoeveelheid natuurlijk aggregaat moet worden uitgegraven.

| (66) | Daarom dragen deze drie vrijstellingen bij tot een groter milieuvoordeel doordat extra winningsactiviteiten worden voorkomen. |
| --- | --- |

(66)

Daarom dragen deze drie vrijstellingen bij tot een groter milieuvoordeel doordat extra winningsactiviteiten worden voorkomen.

| (67) | Verschillende belanghebbenden hebben in dit verband vermeld dat er gevallen zijn geweest van extra uitgravingen enkel en alleen met het oog op het verkrijgen van aggregaten voor de verkoop. Dit zijn echter duidelijk gevallen van misstanden die gemeld moeten worden en volgens het nationale recht van het Verenigd Koninkrijk afgehandeld moeten worden, en vormen geen staatssteunkwestie. |
| --- | --- |

(67)

Verschillende belanghebbenden hebben in dit verband vermeld dat er gevallen zijn geweest van extra uitgravingen enkel en alleen met het oog op het verkrijgen van aggregaten voor de verkoop. Dit zijn echter duidelijk gevallen van misstanden die gemeld moeten worden en volgens het nationale recht van het Verenigd Koninkrijk afgehandeld moeten worden, en vormen geen staatssteunkwestie.

| (68) | De redenen voor de twijfel die de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure heeft geuit ten aanzien van het afval/bijproduct van onder andere kaolien, leisteen en steenkool, hebben geen invloed op de beoordeling van de drie bovengenoemde vrijstellingen; voornamelijk loopt de twijfel van de Commissie niet vooruit op de definitieve uitkomsten van de formele onderzoeksprocedure, en de materialen die aan vrijstellingen onderworpen zijn, zijn verschillend en leiden tot verschillende omstandigheden. |
| --- | --- |

(68)

De redenen voor de twijfel die de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure heeft geuit ten aanzien van het afval/bijproduct van onder andere kaolien, leisteen en steenkool, hebben geen invloed op de beoordeling van de drie bovengenoemde vrijstellingen; voornamelijk loopt de twijfel van de Commissie niet vooruit op de definitieve uitkomsten van de formele onderzoeksprocedure, en de materialen die aan vrijstellingen onderworpen zijn, zijn verschillend en leiden tot verschillende omstandigheden.

| (69) | De heer Bird wijst erop dat een reeks materialen die van de AGL zijn vrijgesteld, als aggregaten worden gebruikt, hetgeen bewijst dat de vrijstellingen van de AGL helpen om de milieudoelstelling van die heffing te bereiken, aangezien daarmee met succes nieuw uitgegraven aggregaten kunnen worden vervangen. |
| --- | --- |

(69)

De heer Bird wijst erop dat een reeks materialen die van de AGL zijn vrijgesteld, als aggregaten worden gebruikt, hetgeen bewijst dat de vrijstellingen van de AGL helpen om de milieudoelstelling van die heffing te bereiken, aangezien daarmee met succes nieuw uitgegraven aggregaten kunnen worden vervangen.

| (70) | Uit de door de Britse autoriteiten ingediende gegevens blijkt, zoals in overweging 143 verder zal worden aangetoond, dat het aantal steengroeven dat vrijgestelde materialen produceert, na de invoering van de AGL niet is toegenomen maar in feite is afgenomen. |
| --- | --- |

(70)

Uit de door de Britse autoriteiten ingediende gegevens blijkt, zoals in overweging 143 verder zal worden aangetoond, dat het aantal steengroeven dat vrijgestelde materialen produceert, na de invoering van de AGL niet is toegenomen maar in feite is afgenomen.

| (71) | Een van de door de heer Bird genoemde steengroeven die alleen leisteen en geen dakleien zou produceren, produceert, volgens haar eigen website, in feite dakleien. Ten aanzien van de andere steengroeve hebben de Britse autoriteiten toegezegd te onderzoeken welk materiaal deze eigenlijk produceert en zullen zij een aanvang maken met handhavend optreden overeenkomstig de nationale wetgeving, ongeacht de uitkomsten van het onderzoek. |
| --- | --- |

(71)

Een van de door de heer Bird genoemde steengroeven die alleen leisteen en geen dakleien zou produceren, produceert, volgens haar eigen website, in feite dakleien. Ten aanzien van de andere steengroeve hebben de Britse autoriteiten toegezegd te onderzoeken welk materiaal deze eigenlijk produceert en zullen zij een aanvang maken met handhavend optreden overeenkomstig de nationale wetgeving, ongeacht de uitkomsten van het onderzoek.

| (72) | De Britse autoriteiten en BAA hebben gesteld dat zij geen informatie hebben dat oude kaoliengroeven onlangs zijn heropend. De Britse autoriteiten zijn niet bekend met enige toestemming die in dit verband is verleend en de twee producenten van kaolien en ball clay zijn niet op de hoogte van dit soort openingen. |
| --- | --- |

(72)

De Britse autoriteiten en BAA hebben gesteld dat zij geen informatie hebben dat oude kaoliengroeven onlangs zijn heropend. De Britse autoriteiten zijn niet bekend met enige toestemming die in dit verband is verleend en de twee producenten van kaolien en ball clay zijn niet op de hoogte van dit soort openingen.

5.2.   STAATSSTEUN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 107, LID 1, VWEU (EX ARTIKEL 87, LID 1, VEG)

STAATSSTEUN IN DE ZIN VAN ARTIKEL 107, LID 1, VWEU (EX ARTIKEL 87, LID 1, VEG)

| (73) | Een maatregel vormt staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU indien deze aan vier voorwaarden voldoet. In de eerste plaats moet de maatregel de begunstigden een voordeel verschaffen. In de tweede plaats moet de maatregel bepaalde ondernemingen of bepaalde economische activiteiten begunstigen (selectiviteit). In de derde plaats moet de maatregel door de Staat of met staatsmiddelen zijn bekostigd. Een vierde criterium is dat de maatregelen het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig kunnen beïnvloeden en de mededinging op de interne markt kunnen vervalsen. |
| --- | --- |

(73)

Een maatregel vormt staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU indien deze aan vier voorwaarden voldoet. In de eerste plaats moet de maatregel de begunstigden een voordeel verschaffen. In de tweede plaats moet de maatregel bepaalde ondernemingen of bepaalde economische activiteiten begunstigen (selectiviteit). In de derde plaats moet de maatregel door de Staat of met staatsmiddelen zijn bekostigd. Een vierde criterium is dat de maatregelen het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig kunnen beïnvloeden en de mededinging op de interne markt kunnen vervalsen.

| (74) | Volgens vaste rechtspraak heeft het begrip steun een algemenere strekking dan het begrip subsidie, daar het niet alleen positieve prestaties omvat zoals de subsidie zelf, maar ook maatregelen die, in verschillende vormen, de lasten verlichten die normaliter op het budget van een onderneming drukken en daardoor — zonder nog subsidies in de strikte zin van het woord te zijn — van gelijke aard zijn en tot identieke gevolgen leiden (34). |
| --- | --- |

(74)

Volgens vaste rechtspraak heeft het begrip steun een algemenere strekking dan het begrip subsidie, daar het niet alleen positieve prestaties omvat zoals de subsidie zelf, maar ook maatregelen die, in verschillende vormen, de lasten verlichten die normaliter op het budget van een onderneming drukken en daardoor — zonder nog subsidies in de strikte zin van het woord te zijn — van gelijke aard zijn en tot identieke gevolgen leiden (34).

34

| (75) | Ten aanzien van het criterium van de selectiviteit van het voordeel moet, om te beoordelen of een overheidsmaatregel selectief is, worden nagegaan of deze maatregel in het kader van een bepaalde rechtsregeling of specifiek belastingstelsel bepaalde ondernemingen of bepaalde producties in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU kan begunstigen ten opzichte van andere, die zich, gelet op de doelstelling van genoemde regeling, in een feitelijk en juridisch vergelijkbare situatie bevinden (35). |
| --- | --- |

(75)

Ten aanzien van het criterium van de selectiviteit van het voordeel moet, om te beoordelen of een overheidsmaatregel selectief is, worden nagegaan of deze maatregel in het kader van een bepaalde rechtsregeling of specifiek belastingstelsel bepaalde ondernemingen of bepaalde producties in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU kan begunstigen ten opzichte van andere, die zich, gelet op de doelstelling van genoemde regeling, in een feitelijk en juridisch vergelijkbare situatie bevinden (35).

35

| (76) | Een maatregel die weliswaar de begunstigde bevoordeelt, maar wordt gerechtvaardigd door de aard of de algemene opzet van het belastingstelsel waarvan hij deel uitmaakt, voldoet echter niet aan deze selectiviteitsvoorwaarde (36). Een lidstaat kan dus aantonen dat een maatregel rechtstreeks uit de basis- of hoofdbeginselen van zijn belastingstelsel voortvloeit. |
| --- | --- |

(76)

Een maatregel die weliswaar de begunstigde bevoordeelt, maar wordt gerechtvaardigd door de aard of de algemene opzet van het belastingstelsel waarvan hij deel uitmaakt, voldoet echter niet aan deze selectiviteitsvoorwaarde (36). Een lidstaat kan dus aantonen dat een maatregel rechtstreeks uit de basis- of hoofdbeginselen van zijn belastingstelsel voortvloeit.

36

| (77) | Voor de beoordeling van de selectiviteit van het voordeel dat door de betrokken maatregel wordt verleend, is het belangrijk om te bepalen wat het referentiekader is, daar het bestaan van een voordeel slechts ten opzichte van dit referentiekader kan worden vastgesteld (37). |
| --- | --- |

(77)

Voor de beoordeling van de selectiviteit van het voordeel dat door de betrokken maatregel wordt verleend, is het belangrijk om te bepalen wat het referentiekader is, daar het bestaan van een voordeel slechts ten opzichte van dit referentiekader kan worden vastgesteld (37).

37

| (78) | Samengevat, selectiviteit kan worden beoordeeld door een aanpak in drie stappen te volgen:






  i) | de bepaling van het referentiesysteem (of normale belastingstelsel) waarmee het beginsel van normale belasting van de AGL en de (milieu-)doelstellingen worden geïdentificeerd; |
| --- | --- | --- |

(78)

Samengevat, selectiviteit kan worden beoordeeld door een aanpak in drie stappen te volgen:

i)

de bepaling van het referentiesysteem (of normale belastingstelsel) waarmee het beginsel van normale belasting van de AGL en de (milieu-)doelstellingen worden geïdentificeerd;

| ii) | de vaststelling of de belastingdifferentiatie een afwijking van het normale belastingstelsel vormt, voor zover zij differentiaties invoert tussen marktdeelnemers die zich in een feitelijk en juridisch vergelijkbare situatie bevinden, en |
| --- | --- |

ii)

de vaststelling of de belastingdifferentiatie een afwijking van het normale belastingstelsel vormt, voor zover zij differentiaties invoert tussen marktdeelnemers die zich in een feitelijk en juridisch vergelijkbare situatie bevinden, en

| iii) | in het geval van vergelijkbaarheid van de juridische en feitelijke situatie vormt de belastingdifferentiatie geen afwijking indien deze kan worden gerechtvaardigd door de doelstelling van het belastingstelsel. Bij afwezigheid van dit soort rechtvaardiging moet de maatregel als feitelijk selectief worden beschouwd. Bij de rechtvaardiging van de belastingdifferentiatie kunnen alleen de voor de verwezenlijking van het nagestreefde doel noodzakelijke intrinsieke mechanismen van het belastingstelsel worden ingeroepen. Doelstellingen criteria die vreemd zijn aan het belastingstelsel, kunnen in dit verband niet in overweging worden genomen. |
| --- | --- |

iii)

in het geval van vergelijkbaarheid van de juridische en feitelijke situatie vormt de belastingdifferentiatie geen afwijking indien deze kan worden gerechtvaardigd door de doelstelling van het belastingstelsel. Bij afwezigheid van dit soort rechtvaardiging moet de maatregel als feitelijk selectief worden beschouwd. Bij de rechtvaardiging van de belastingdifferentiatie kunnen alleen de voor de verwezenlijking van het nagestreefde doel noodzakelijke intrinsieke mechanismen van het belastingstelsel worden ingeroepen. Doelstellingen criteria die vreemd zijn aan het belastingstelsel, kunnen in dit verband niet in overweging worden genomen.

| (79) | Zoals het Gerecht heeft bevestigd (38), bestaat het referentiekader aan de hand waarvan de normale belasting en het bestaan van eventuele selectieve voordelen moeten worden vastgesteld, uit de AGL als zodanig, waarbij een specifieke belastingregeling voor de aggregaatsector in het Verenigd Koninkrijk is ingevoerd. Bijgevolg is het aan de hand van de normale belasting en de doelstelling van de AGL dat moet worden onderzocht of belastingdifferentiaties gerechtvaardigd zijn. |
| --- | --- |

(79)

Zoals het Gerecht heeft bevestigd (38), bestaat het referentiekader aan de hand waarvan de normale belasting en het bestaan van eventuele selectieve voordelen moeten worden vastgesteld, uit de AGL als zodanig, waarbij een specifieke belastingregeling voor de aggregaatsector in het Verenigd Koninkrijk is ingevoerd. Bijgevolg is het aan de hand van de normale belasting en de doelstelling van de AGL dat moet worden onderzocht of belastingdifferentiaties gerechtvaardigd zijn.

38

| (80) | De Commissie heeft de Finance Act 2001, zoals met terugwerkende kracht gewijzigd door de Finance Act 2002, onderzocht. Aangezien de AGL een lopende regeling is, heeft de Commissie ook de vrijstelling van artikel 17, lid 3, onder d bis), onderzocht, die werd geïntroduceerd bij de Finance Act 2007. |
| --- | --- |

(80)

De Commissie heeft de Finance Act 2001, zoals met terugwerkende kracht gewijzigd door de Finance Act 2002, onderzocht. Aangezien de AGL een lopende regeling is, heeft de Commissie ook de vrijstelling van artikel 17, lid 3, onder d bis), onderzocht, die werd geïntroduceerd bij de Finance Act 2007.

5.3.   NORMALE BELASTING KRACHTENS DE AGL EN DOELSTELLING VAN DE AGL

NORMALE BELASTING KRACHTENS DE AGL EN DOELSTELLING VAN DE AGL

| (81) | De AGL is een heffing op aggregaten. In artikel 16, leden 1 en 2, van de Finance Act 2001 is een heffing vastgesteld op belastbare aggregaten die in het Verenigd Koninkrijk op of na de ingangsdatum ervan commercieel worden geëxploiteerd. |
| --- | --- |

(81)

De AGL is een heffing op aggregaten. In artikel 16, leden 1 en 2, van de Finance Act 2001 is een heffing vastgesteld op belastbare aggregaten die in het Verenigd Koninkrijk op of na de ingangsdatum ervan commercieel worden geëxploiteerd.

| (82) | De AGL werd op 1 april 2002 ingevoerd. Artikel 19 bevat een definitie van wat commerciële exploitatie is. Vier soorten van commerciële exploitatie worden in aanmerking genomen: a) het verwijderen van aggregaat uit zijn winningslocatie; b) het sluiten van een overeenkomst voor levering; c) het gebruik voor de bouw, of d) het mengen met andere materialen of stoffen dan water. |
| --- | --- |

(82)

De AGL werd op 1 april 2002 ingevoerd. Artikel 19 bevat een definitie van wat commerciële exploitatie is. Vier soorten van commerciële exploitatie worden in aanmerking genomen: a) het verwijderen van aggregaat uit zijn winningslocatie; b) het sluiten van een overeenkomst voor levering; c) het gebruik voor de bouw, of d) het mengen met andere materialen of stoffen dan water.

| (83) | Met betrekking tot het begrip „aggregaten” hebben de Britse autoriteiten bij vele gelegenheden bevestigd dat de AGL niet wordt opgevat als een heffing op alle gewonnen mineralen of zelfs op alle vormen van gesteente, grind of zand, maar alleen op gesteente, grind en zand gewonnen voor het leveren van bulk in de bouw. |
| --- | --- |

(83)

Met betrekking tot het begrip „aggregaten” hebben de Britse autoriteiten bij vele gelegenheden bevestigd dat de AGL niet wordt opgevat als een heffing op alle gewonnen mineralen of zelfs op alle vormen van gesteente, grind of zand, maar alleen op gesteente, grind en zand gewonnen voor het leveren van bulk in de bouw.

| (84) | Dit wordt verder bevestigd door de voorbereidende werkzaamheden van de AGL (39). Deze werkzaamheden bevestigen dat de AGL vanaf het begin bedoeld was als een belasting op aggregaten, en niet op een bepaald gewonnen mineraal. Dit is ook erkend door het Gerecht (40). |
| --- | --- |

(84)

Dit wordt verder bevestigd door de voorbereidende werkzaamheden van de AGL (39). Deze werkzaamheden bevestigen dat de AGL vanaf het begin bedoeld was als een belasting op aggregaten, en niet op een bepaald gewonnen mineraal. Dit is ook erkend door het Gerecht (40).

39

40

| (85) | Zoals aangegeven in overweging 14, kunnen aggregaten doorgaans worden omschreven als overeenkomend met korrelvormige of uit deeltjes bestaande materialen die vanwege hun fysieke en chemisch inerte eigenschappen geschikt zijn voor gebruik in de bouw, zuiver of gemengd met cement, kalk of bitumen, als beton, steenslag, asfalt of afwateringslagen, of als ophoog- en aanvulmateriaal. Natuurlijke aggregaten zijn zand, steen en grind. Materialen die als aggregaten worden gebruikt kunnen echter ook andere doeleinden dienen. Met andere woorden, voor de toepassing van de AGL hangt het feit of een materiaal als aggregaat moet worden beschouwd niet af van het gebruik ervan maar van de geologische samenstelling ervan. |
| --- | --- |

(85)

Zoals aangegeven in overweging 14, kunnen aggregaten doorgaans worden omschreven als overeenkomend met korrelvormige of uit deeltjes bestaande materialen die vanwege hun fysieke en chemisch inerte eigenschappen geschikt zijn voor gebruik in de bouw, zuiver of gemengd met cement, kalk of bitumen, als beton, steenslag, asfalt of afwateringslagen, of als ophoog- en aanvulmateriaal. Natuurlijke aggregaten zijn zand, steen en grind. Materialen die als aggregaten worden gebruikt kunnen echter ook andere doeleinden dienen. Met andere woorden, voor de toepassing van de AGL hangt het feit of een materiaal als aggregaat moet worden beschouwd niet af van het gebruik ervan maar van de geologische samenstelling ervan.

| (86) | Bij de opstelling van de AGL-wetgeving beseften de Britse autoriteiten dat een definitie van het toepassingsgebied van de belasting op grond van gebruik problematisch zou blijken, aangezien het beoogde gebruik van het product zou kunnen veranderen na het verstrijken van het tijdstip van verschuldigdheid (41). Om dit probleem op te lossen, hebben de Britse autoriteiten een andere techniek gekozen. In plaats van een nauwkeurige definitie van de term „aggregaat” of algemene belastingcriteria te gebruiken, onderwerpt de Finance Act 2001 eerst zand, grind of gesteente aan de belasting, maar versmalt dan de toepassing en het toepassingsgebied van de belasting middels uitsluitingen, vrijstellingen en belastingverminderingen voor gesteente, zand of grind die voor bepaalde doeleinden zijn gebruikt of bepaalde processen hebben ondergaan. |
| --- | --- |

(86)

Bij de opstelling van de AGL-wetgeving beseften de Britse autoriteiten dat een definitie van het toepassingsgebied van de belasting op grond van gebruik problematisch zou blijken, aangezien het beoogde gebruik van het product zou kunnen veranderen na het verstrijken van het tijdstip van verschuldigdheid (41). Om dit probleem op te lossen, hebben de Britse autoriteiten een andere techniek gekozen. In plaats van een nauwkeurige definitie van de term „aggregaat” of algemene belastingcriteria te gebruiken, onderwerpt de Finance Act 2001 eerst zand, grind of gesteente aan de belasting, maar versmalt dan de toepassing en het toepassingsgebied van de belasting middels uitsluitingen, vrijstellingen en belastingverminderingen voor gesteente, zand of grind die voor bepaalde doeleinden zijn gebruikt of bepaalde processen hebben ondergaan.

41

| (87) | De AGL heeft ten doel ervoor te zorgen dat de invloed op het milieu van de winning van aggregaten (met name schade aan de biodiversiteit en horizonvervuiling) beter tot uiting komt in de prijzen om zo aan te zetten tot een efficiëntere winning en efficiënter gebruik van aggregaten. Daarnaast is het de bedoeling een verschuiving van de vraag aan te moedigen — van nieuw gewonnen aggregaten naar alternatieve aggregaten zoals gerecyclede aggregaten en aggregaten die bijproducten of afval zijn van bepaalde industriële processen of winningsprocessen. De verschuiving van de vraag vermindert op haar beurt de behoefte aan nieuw gewonnen aggregaten en beperkt bijgevolg de schade aan het milieu die met de winningsactiviteiten samengaan. |
| --- | --- |

(87)

De AGL heeft ten doel ervoor te zorgen dat de invloed op het milieu van de winning van aggregaten (met name schade aan de biodiversiteit en horizonvervuiling) beter tot uiting komt in de prijzen om zo aan te zetten tot een efficiëntere winning en efficiënter gebruik van aggregaten. Daarnaast is het de bedoeling een verschuiving van de vraag aan te moedigen — van nieuw gewonnen aggregaten naar alternatieve aggregaten zoals gerecyclede aggregaten en aggregaten die bijproducten of afval zijn van bepaalde industriële processen of winningsprocessen. De verschuiving van de vraag vermindert op haar beurt de behoefte aan nieuw gewonnen aggregaten en beperkt bijgevolg de schade aan het milieu die met de winningsactiviteiten samengaan.

| (88) | De Commissie oordeelde in het besluit tot inleiding van de procedure dat het nodig was om de doelstelling van het belastingstelsel van de AGL vast te stellen niet door naar de terminologie van nieuwe of primaire aggregaten te kijken, maar naar de inhoud ervan. De terminologie wordt nader omschreven in de punten 64 en 65 van het besluit tot inleiding van de procedure. |
| --- | --- |

(88)

De Commissie oordeelde in het besluit tot inleiding van de procedure dat het nodig was om de doelstelling van het belastingstelsel van de AGL vast te stellen niet door naar de terminologie van nieuwe of primaire aggregaten te kijken, maar naar de inhoud ervan. De terminologie wordt nader omschreven in de punten 64 en 65 van het besluit tot inleiding van de procedure.

| (89) | Ongeacht de gebruikte terminologie zetten de Britse autoriteiten aggregaten die (nieuw) werden gewonnen voor gebruik als aggregaat af tegen verschillende materialen die ofwel niet nieuw werden gewonnen als aggregaten of die onvermijdelijk werden verkregen als resultaat van andere activiteiten die niet waren gericht op de winning van aggregaten, maar die niettemin konden dienen als alternatieven voor nieuwe en specifiek gewonnen aggregaten. |
| --- | --- |

(89)

Ongeacht de gebruikte terminologie zetten de Britse autoriteiten aggregaten die (nieuw) werden gewonnen voor gebruik als aggregaat af tegen verschillende materialen die ofwel niet nieuw werden gewonnen als aggregaten of die onvermijdelijk werden verkregen als resultaat van andere activiteiten die niet waren gericht op de winning van aggregaten, maar die niettemin konden dienen als alternatieven voor nieuwe en specifiek gewonnen aggregaten.

| (90) | Rekening houdende met de verklaringen van de Britse autoriteiten, concludeerde de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure dat bij de AGL het beginsel van normale belasting van de AGL het belasten is van gesteente, grind en zand die (nieuw) zijn gewonnen voor gebruik als aggregaat en die vanaf 1 april 2002 in het Verenigd Koninkrijk commercieel worden geëxploiteerd. |
| --- | --- |

(90)

Rekening houdende met de verklaringen van de Britse autoriteiten, concludeerde de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure dat bij de AGL het beginsel van normale belasting van de AGL het belasten is van gesteente, grind en zand die (nieuw) zijn gewonnen voor gebruik als aggregaat en die vanaf 1 april 2002 in het Verenigd Koninkrijk commercieel worden geëxploiteerd.

| (91) | Ten aanzien van de doelstelling van de AGL merkte de Commissie op dat de AGL erop is gericht de winning van aggregaten efficiënter te maken door de milieukosten van die activiteit te internaliseren. Daarnaast is zij gericht op het verschuiven van de vraag: van actieve winning van steen, grind en zand voor gebruik als aggregaat in de bouw naar het gebruik van aggregaten die bijproducten of afval zijn van bepaalde processen of van gerecyclede aggregaten. |
| --- | --- |

(91)

Ten aanzien van de doelstelling van de AGL merkte de Commissie op dat de AGL erop is gericht de winning van aggregaten efficiënter te maken door de milieukosten van die activiteit te internaliseren. Daarnaast is zij gericht op het verschuiven van de vraag: van actieve winning van steen, grind en zand voor gebruik als aggregaat in de bouw naar het gebruik van aggregaten die bijproducten of afval zijn van bepaalde processen of van gerecyclede aggregaten.

| (92) | De Commissie heeft uitgebreide opmerkingen van belanghebbenden ontvangen ten aanzien van het beginsel van normale belasting en de doelstelling van de AGL. |
| --- | --- |

(92)

De Commissie heeft uitgebreide opmerkingen van belanghebbenden ontvangen ten aanzien van het beginsel van normale belasting en de doelstelling van de AGL.

5.4.   OPMERKINGEN ONTVANGEN OVER HET BEGINSEL VAN NORMALE BELASTING EN DE DOELSTELLING VAN DE AGL

OPMERKINGEN ONTVANGEN OVER HET BEGINSEL VAN NORMALE BELASTING EN DE DOELSTELLING VAN DE AGL

a)   Opmerkingen van BAA, ontvangen op 15 september 2014

Opmerkingen van BAA, ontvangen op 15 september 2014

| (93) | BAA herhaalde haar stellingen uit eerdere verklaringen dat de AGL inherent onlogisch is. BAA stelt dat er geen duidelijke definitie is voor aggregaten die het toepassingsgebied van de AGL kan verklaren. BAA stelt dat de AGL veel materialen belast die buiten het toepassingsgebied van de definitie in het besluit tot inleiding van de procedure vallen, d.w.z. materialen die worden gebruikt voor andere doeleinden dan „het leveren van bulk in de bouw” of het gebruik in beton, steenslag, asfalt, afwateringslagen of als ophoog- en aanvulmateriaal. BAA beweert dat stortsteen voor zeeweringen, die wordt belast, niet wordt gebruikt om bulk toe te voegen in de bouw en veel groter en zwaarder is dan aggregaten die worden gebruikt voor beton of de andere genoemde toepassingen. Bovendien wordt niet-gehouwen bouwsteen belast door de AGL, hoewel deze wordt gebruikt voor de constructie van muren van gebouwen en traditionele omheiningen (d.w.z. stapelmuren die akkers en velden begrenzen) in plaats van een van de genoemde toepassingen. BAA voert aan dat niet kan worden gesteld dat deze materialen „aggregaten” zijn en dat dakleien, gehouwen bouwsteen of klei voor de vervaardiging van bakstenen geen „aggregaten” zijn. Alle materialen zijn gesteente gewonnen uit de bodem, maar worden gebruikt voor verschillende doeleinden en zijn niet inwisselbaar. Bovendien zouden er geen milieuargumenten zijn om sommige van deze materialen wél en andere niét als „aggregaat” te bestempelen. |
| --- | --- |

(93)

BAA herhaalde haar stellingen uit eerdere verklaringen dat de AGL inherent onlogisch is. BAA stelt dat er geen duidelijke definitie is voor aggregaten die het toepassingsgebied van de AGL kan verklaren. BAA stelt dat de AGL veel materialen belast die buiten het toepassingsgebied van de definitie in het besluit tot inleiding van de procedure vallen, d.w.z. materialen die worden gebruikt voor andere doeleinden dan „het leveren van bulk in de bouw” of het gebruik in beton, steenslag, asfalt, afwateringslagen of als ophoog- en aanvulmateriaal. BAA beweert dat stortsteen voor zeeweringen, die wordt belast, niet wordt gebruikt om bulk toe te voegen in de bouw en veel groter en zwaarder is dan aggregaten die worden gebruikt voor beton of de andere genoemde toepassingen. Bovendien wordt niet-gehouwen bouwsteen belast door de AGL, hoewel deze wordt gebruikt voor de constructie van muren van gebouwen en traditionele omheiningen (d.w.z. stapelmuren die akkers en velden begrenzen) in plaats van een van de genoemde toepassingen. BAA voert aan dat niet kan worden gesteld dat deze materialen „aggregaten” zijn en dat dakleien, gehouwen bouwsteen of klei voor de vervaardiging van bakstenen geen „aggregaten” zijn. Alle materialen zijn gesteente gewonnen uit de bodem, maar worden gebruikt voor verschillende doeleinden en zijn niet inwisselbaar. Bovendien zouden er geen milieuargumenten zijn om sommige van deze materialen wél en andere niét als „aggregaat” te bestempelen.

| (94) | BAA voert aan dat het feit dat de vrijstellingen zijn gebaseerd op de geologie van het materiaal, problematisch is omdat de geologische termen van klei, schalie en leisteen betrekking hebben op een zeer brede geologische groep gesteenten die worden gewonnen uit steengroeven en die niet kunnen worden gebruikt bij de vervaardiging van dakleien of keramische producten. Uit geologisch oogpunt wordt dit materiaal echter nog steeds ingedeeld als vrijgestelde klei, schalie en leisteen. BAA deelt een aantal verklaringen mee van dr. Rachel Hardie, een gespecialiseerd geoloog, ten aanzien van de slechte keuze van geologische termen voor de differentiatie van gesteenten. Bovendien leveren de vrijstellingen voor materiaal dat hoofdzakelijk uit bepaalde geologische groepen bestaat, nog meer problemen op. In dat verband heeft BAA een rapport verstrekt dat in 2003 door de British Geological Society is opgesteld voor de Britse belastingdienst om belastingambtenaren te helpen de vrijstellingen voor leisteen, schalie en klei, geologisch gezien, correct toe te passen (hierna „het rapport van 2003” genoemd). Dit rapport probeert schalie, leisteen en klei te definiëren aan de hand van de kenmerken en geologische oorsprong ervan, om zo de Britse belastingdienst houvast te bieden. Het vermeldt echter ook dat „de oorspronkelijke keuze van deze termen ten behoeve van de Finance Act meer blijkt te zijn gebaseerd op het gebruik ervan als economische minerale grondstoffen dan als geologische entiteiten”. Nog steeds volgens dit rapport komen „klei, schalie, moddersteen en leisteen op grote schaal voor in het Verenigd Koninkrijk”, waarbij „schalielagen” vaak „in afwisseling met zandsteenlagen voorkomen”. |
| --- | --- |

(94)

BAA voert aan dat het feit dat de vrijstellingen zijn gebaseerd op de geologie van het materiaal, problematisch is omdat de geologische termen van klei, schalie en leisteen betrekking hebben op een zeer brede geologische groep gesteenten die worden gewonnen uit steengroeven en die niet kunnen worden gebruikt bij de vervaardiging van dakleien of keramische producten. Uit geologisch oogpunt wordt dit materiaal echter nog steeds ingedeeld als vrijgestelde klei, schalie en leisteen. BAA deelt een aantal verklaringen mee van dr. Rachel Hardie, een gespecialiseerd geoloog, ten aanzien van de slechte keuze van geologische termen voor de differentiatie van gesteenten. Bovendien leveren de vrijstellingen voor materiaal dat hoofdzakelijk uit bepaalde geologische groepen bestaat, nog meer problemen op. In dat verband heeft BAA een rapport verstrekt dat in 2003 door de British Geological Society is opgesteld voor de Britse belastingdienst om belastingambtenaren te helpen de vrijstellingen voor leisteen, schalie en klei, geologisch gezien, correct toe te passen (hierna „het rapport van 2003” genoemd). Dit rapport probeert schalie, leisteen en klei te definiëren aan de hand van de kenmerken en geologische oorsprong ervan, om zo de Britse belastingdienst houvast te bieden. Het vermeldt echter ook dat „de oorspronkelijke keuze van deze termen ten behoeve van de Finance Act meer blijkt te zijn gebaseerd op het gebruik ervan als economische minerale grondstoffen dan als geologische entiteiten”. Nog steeds volgens dit rapport komen „klei, schalie, moddersteen en leisteen op grote schaal voor in het Verenigd Koninkrijk”, waarbij „schalielagen” vaak „in afwisseling met zandsteenlagen voorkomen”.

| (95) | BAA stelt dat de Britse autoriteiten schalie en moddersteen als synoniemen hebben beschouwd en dat bijgevolg de hele gesteentefamilie als vrijgesteld is beschouwd. Bovendien zijn volgens BAA de definities voor de drie materialen in het rapport van 2003 uiterst beperkend en hadden ook nog andere materialen als schalie, leisteen of klei kunnen worden ingedeeld. Zo is leisteenrots met de voor de productie van dakleien vereiste „leisplijting” betrekkelijk zeldzaam en kunnen gesteenten met zwakke leisplijting, die ongeschikt zouden zijn voor splijten, op een veel grotere schaal voorkomen, maar nog steeds worden ingedeeld als leisteen. BAA betoogt verder, gedeeltelijk citerend uit het rapport van 2003, dat leisteen ook wordt gewonnen voor decoratieve architecturale toepassingen, d.w.z. natuursteen, gevelbekleding, bestrating, vensterbanken, open haarden, tafelbladen en ornamenten voor huis en tuin, waarvoor leisplijting minder belangrijk zou zijn dan houwen en polijsten. BAA geeft als voorbeeld een leisteengroeve die leisteen produceert dat verschilt van dakleien en waarvan niet duidelijk zou zijn of het materiaal eigenlijk wel als leisteen zou moeten worden ingedeeld. |
| --- | --- |

(95)

BAA stelt dat de Britse autoriteiten schalie en moddersteen als synoniemen hebben beschouwd en dat bijgevolg de hele gesteentefamilie als vrijgesteld is beschouwd. Bovendien zijn volgens BAA de definities voor de drie materialen in het rapport van 2003 uiterst beperkend en hadden ook nog andere materialen als schalie, leisteen of klei kunnen worden ingedeeld. Zo is leisteenrots met de voor de productie van dakleien vereiste „leisplijting” betrekkelijk zeldzaam en kunnen gesteenten met zwakke leisplijting, die ongeschikt zouden zijn voor splijten, op een veel grotere schaal voorkomen, maar nog steeds worden ingedeeld als leisteen. BAA betoogt verder, gedeeltelijk citerend uit het rapport van 2003, dat leisteen ook wordt gewonnen voor decoratieve architecturale toepassingen, d.w.z. natuursteen, gevelbekleding, bestrating, vensterbanken, open haarden, tafelbladen en ornamenten voor huis en tuin, waarvoor leisplijting minder belangrijk zou zijn dan houwen en polijsten. BAA geeft als voorbeeld een leisteengroeve die leisteen produceert dat verschilt van dakleien en waarvan niet duidelijk zou zijn of het materiaal eigenlijk wel als leisteen zou moeten worden ingedeeld.

| (96) | BAA voert aan dat het haar ervaring is dat vaak het advies van een deskundige geoloog wordt gevraagd om voor de toepassing van de AGL na te gaan welk gesteente aanwezig is in een steengroeve en of een vrijstelling beschikbaar is voor de winning ervan. |
| --- | --- |

(96)

BAA voert aan dat het haar ervaring is dat vaak het advies van een deskundige geoloog wordt gevraagd om voor de toepassing van de AGL na te gaan welk gesteente aanwezig is in een steengroeve en of een vrijstelling beschikbaar is voor de winning ervan.

| (97) | BAA stelt dat, hoewel zij geen informatie heeft over de evolutie van steenbergen van leisteen en schalie sinds de invoering van de AGL, de steenbergen van belast bijproduct van aggregaten zijn toegenomen. BAA voert voorbeelden aan van drie steengroeven waar steenbergen van bijproducten zich hebben opgestapeld. Eén groeve moest meer dan 1 miljoen ton bijproducten afvoeren, terwijl een andere 2 miljoen GBP moest investeren in een nieuwe installatie voor verdere verwerking van hun bijproduct met het oog op verkoop. |
| --- | --- |

(97)

BAA stelt dat, hoewel zij geen informatie heeft over de evolutie van steenbergen van leisteen en schalie sinds de invoering van de AGL, de steenbergen van belast bijproduct van aggregaten zijn toegenomen. BAA voert voorbeelden aan van drie steengroeven waar steenbergen van bijproducten zich hebben opgestapeld. Eén groeve moest meer dan 1 miljoen ton bijproducten afvoeren, terwijl een andere 2 miljoen GBP moest investeren in een nieuwe installatie voor verdere verwerking van hun bijproduct met het oog op verkoop.

b)   Opmerkingen van BAA, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van BAA, ontvangen op 17 januari 2014

| (98) | BAA stelt dat de Britse autoriteiten, toen dezen de vrijstellingen van de AGL opschortten ten aanzien waarvan de Commissie twijfel had geuit in het besluit tot inleiding van de procedure, in feite twee nieuwe vrijstellingen hebben geïntroduceerd: voor klei en schalie gebruikt in keramische bouwproducten en voor gips gebruikt in gips en gipsplaten. Zij menen dat er bij deze materialen geen sprake kan zijn van een andere situatie dan materialen die worden belast in het kader van de milieulogica van de AGL. BAA voert aan dat er bij deze materialen sprake is van dezelfde situatie als bij gesteente, zand en grind, aangezien zij zijn gewonnen voor de bouw. Zij beweren dat deze extra vrijstellingen staatssteun vormen die de Commissie niet verenigbaar kon verklaren, aangezien niet aan de desbetreffende voorwaarden is voldaan. |
| --- | --- |

(98)

BAA stelt dat de Britse autoriteiten, toen dezen de vrijstellingen van de AGL opschortten ten aanzien waarvan de Commissie twijfel had geuit in het besluit tot inleiding van de procedure, in feite twee nieuwe vrijstellingen hebben geïntroduceerd: voor klei en schalie gebruikt in keramische bouwproducten en voor gips gebruikt in gips en gipsplaten. Zij menen dat er bij deze materialen geen sprake kan zijn van een andere situatie dan materialen die worden belast in het kader van de milieulogica van de AGL. BAA voert aan dat er bij deze materialen sprake is van dezelfde situatie als bij gesteente, zand en grind, aangezien zij zijn gewonnen voor de bouw. Zij beweren dat deze extra vrijstellingen staatssteun vormen die de Commissie niet verenigbaar kon verklaren, aangezien niet aan de desbetreffende voorwaarden is voldaan.

| (99) | BAA betoogt dat de winning van klei en schalie voor de vervaardiging van keramische bouwproducten zou kunnen worden verminderd door gebruik te maken van betonnen bouwproducten die kunnen worden vervaardigd uit afval en bijproduct van steengroeven (die vaak worden belast). |
| --- | --- |

(99)

BAA betoogt dat de winning van klei en schalie voor de vervaardiging van keramische bouwproducten zou kunnen worden verminderd door gebruik te maken van betonnen bouwproducten die kunnen worden vervaardigd uit afval en bijproduct van steengroeven (die vaak worden belast).

| (100) | BAA stelt dat het niet uitmaakt dat klei een chemische verandering ondergaat wanneer deze wordt gebruikt bij de vervaardiging van bakstenen en andere keramische bouwproducten, aangezien dit uit milieuoogpunt niet relevant is. |
| --- | --- |

(100)

BAA stelt dat het niet uitmaakt dat klei een chemische verandering ondergaat wanneer deze wordt gebruikt bij de vervaardiging van bakstenen en andere keramische bouwproducten, aangezien dit uit milieuoogpunt niet relevant is.

c)   Opmerkingen van Cloburn Quarry Company Ltd, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van Cloburn Quarry Company Ltd, ontvangen op 17 januari 2014

| (101) | Cloburn Quarry Company Ltd (hierna „Cloburn Quarry” genoemd) stelt dat zij graniet en grauwacke wint. Dit laatste wordt gebruikt voor antislipaggregaten met een PSV van meer dan 70. Aangezien er voor bijproducten van dergelijk materiaal geen vrijstelling is, stapelen grote voorraden stof van grauwacke zich op, hetgeen na verloop van tijd een groot probleem zal opleveren. |
| --- | --- |

(101)

Cloburn Quarry Company Ltd (hierna „Cloburn Quarry” genoemd) stelt dat zij graniet en grauwacke wint. Dit laatste wordt gebruikt voor antislipaggregaten met een PSV van meer dan 70. Aangezien er voor bijproducten van dergelijk materiaal geen vrijstelling is, stapelen grote voorraden stof van grauwacke zich op, hetgeen na verloop van tijd een groot probleem zal opleveren.

| (102) | Cloburn Quarry stelt dat de verkoopvolumes van de steengroeve recentelijk zijn gedaald van 1,3 miljoen ton in 2007/2008 naar 0,5 miljoen ton. Dit zou minder het gevolg zijn van de recessie en meer het gevolg van de vrijgestelde verkoop van concurrerende steengroeven. |
| --- | --- |

(102)

Cloburn Quarry stelt dat de verkoopvolumes van de steengroeve recentelijk zijn gedaald van 1,3 miljoen ton in 2007/2008 naar 0,5 miljoen ton. Dit zou minder het gevolg zijn van de recessie en meer het gevolg van de vrijgestelde verkoop van concurrerende steengroeven.

| (103) | Volgens Cloburn Quarry reduceert de AGL de mogelijkheden van de steengroeve om te concurreren met geïmporteerde aggregaten, aangezien de bijproducten daarvan elders zonder belasting worden verkocht en extern met groeven die dit soort heffing niet hoeven te betalen. |
| --- | --- |

(103)

Volgens Cloburn Quarry reduceert de AGL de mogelijkheden van de steengroeve om te concurreren met geïmporteerde aggregaten, aangezien de bijproducten daarvan elders zonder belasting worden verkocht en extern met groeven die dit soort heffing niet hoeven te betalen.

| (104) | Cloburn Quarry stelt dat de AGL heeft geleid tot een malaise op de markt, d.w.z. lage prijzen voor aggregaten en vrijgestelde steengroeven die hun materialen verder kunnen vervoeren. |
| --- | --- |

(104)

Cloburn Quarry stelt dat de AGL heeft geleid tot een malaise op de markt, d.w.z. lage prijzen voor aggregaten en vrijgestelde steengroeven die hun materialen verder kunnen vervoeren.

| (105) | Volgens Cloburn Quarry is in 2013 de verkoop van 50 000 ton aggregaten verloren gegaan als gevolg van de vrijgestelde steengroeven. Er is een bijzonder probleem met schalieafzettingen die worden gebruikt op grote bouwplaatsen, vooral langs de corridor Glasgow-Edinburgh. Ongeveer 1 miljoen ton schalie werd gebruikt voor wegenbouw. Dit heeft negatief uitgewerkt op de mededinging, aangezien andere steengroeven hun laagwaardige bijproducten niet konden verkopen. Bovendien concurreren de helderrode aggregaten van de steengroeve met het vrijgestelde pruimrode decoratieve leisteen. |
| --- | --- |

(105)

Volgens Cloburn Quarry is in 2013 de verkoop van 50 000 ton aggregaten verloren gegaan als gevolg van de vrijgestelde steengroeven. Er is een bijzonder probleem met schalieafzettingen die worden gebruikt op grote bouwplaatsen, vooral langs de corridor Glasgow-Edinburgh. Ongeveer 1 miljoen ton schalie werd gebruikt voor wegenbouw. Dit heeft negatief uitgewerkt op de mededinging, aangezien andere steengroeven hun laagwaardige bijproducten niet konden verkopen. Bovendien concurreren de helderrode aggregaten van de steengroeve met het vrijgestelde pruimrode decoratieve leisteen.

| (106) | De groeve beweert dat zij met concurrentie te kampen heeft gehad en offertes voor projecten heeft verloren aan steengroeven die vermoedelijk een vrijstelling van de AGL genieten. Volgens de steengroeve is een van de contracten naar een steengroeve gegaan die een bouwvergunning kreeg om een afzetting vrijgesteld schalie af te graven voor de winning van aggregaten. Volgens de steengroeve was ten minste 800 000 ton schalie beschikbaar, die aan de hoofdaannemer had kunnen worden doorverkocht. |
| --- | --- |

(106)

De groeve beweert dat zij met concurrentie te kampen heeft gehad en offertes voor projecten heeft verloren aan steengroeven die vermoedelijk een vrijstelling van de AGL genieten. Volgens de steengroeve is een van de contracten naar een steengroeve gegaan die een bouwvergunning kreeg om een afzetting vrijgesteld schalie af te graven voor de winning van aggregaten. Volgens de steengroeve was ten minste 800 000 ton schalie beschikbaar, die aan de hoofdaannemer had kunnen worden doorverkocht.

| (107) | De groeve maakte ook een aantal algemene opmerkingen over het gebrek aan milieudoelstellingen van de AGL. |
| --- | --- |

(107)

De groeve maakte ook een aantal algemene opmerkingen over het gebrek aan milieudoelstellingen van de AGL.

d)   Opmerkingen van Blinkbonny Quarry (Borders) Ltd, ontvangen op 8 januari 2014

Opmerkingen van Blinkbonny Quarry (Borders) Ltd, ontvangen op 8 januari 2014

| (108) | Blinkbonny Quarry (Borders) Ltd (hierna „Blinkbonny Quarry” genoemd) meldt dat zij concurrentie heeft ondervonden van een andere steengroeve die mogelijk vrijgesteld materiaal verkoopt dat wordt gebruikt in stortklaar beton en dus in staat is om lagere prijzen te bieden. Zij meent dat zonder de vrijstelling de concurrerende steengroeve niet zou zijn geopend en niet zou hebben kunnen concurreren op de markt. Deze groeve beweert dat de vrijstelling haar concurrent in staat stelt zijn materiaal te vervoeren over langere afstanden, hetgeen milieuschade oplevert. |
| --- | --- |

(108)

Blinkbonny Quarry (Borders) Ltd (hierna „Blinkbonny Quarry” genoemd) meldt dat zij concurrentie heeft ondervonden van een andere steengroeve die mogelijk vrijgesteld materiaal verkoopt dat wordt gebruikt in stortklaar beton en dus in staat is om lagere prijzen te bieden. Zij meent dat zonder de vrijstelling de concurrerende steengroeve niet zou zijn geopend en niet zou hebben kunnen concurreren op de markt. Deze groeve beweert dat de vrijstelling haar concurrent in staat stelt zijn materiaal te vervoeren over langere afstanden, hetgeen milieuschade oplevert.

| (109) | Blinkbonny Quarry diende verder een reeks opmerkingen in naar aanleiding van het besluit tot inleiding van de procedure. Zij stelt dat de maatregel degenen met vrijstellingen bevoordeelt doordat deze producten op een open markt kunnen verkopen zonder dezelfde kosten te moeten maken als degenen die niet van dit voordeel profiteren. |
| --- | --- |

(109)

Blinkbonny Quarry diende verder een reeks opmerkingen in naar aanleiding van het besluit tot inleiding van de procedure. Zij stelt dat de maatregel degenen met vrijstellingen bevoordeelt doordat deze producten op een open markt kunnen verkopen zonder dezelfde kosten te moeten maken als degenen die niet van dit voordeel profiteren.

| (110) | Blinkbonny Quarry is van mening dat de AGL zijn doelstelling voorbijschiet, aangezien de AGL ertoe heeft geleid dat goedkoper materiaal wordt gecreëerd dat verder wordt vervoerd, en de winning in de hand werkt van vrijgesteld aggregaat om zo goedkopere materialen te produceren die geen bijproducten of afval zijn. Bovendien beweert de Quarry dat vrijgestelde schalie en leisteen worden verkocht als aggregaten voor de bouw en, dankzij de vrijstelling, meer schalie en leisteen worden gewonnen voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(110)

Blinkbonny Quarry is van mening dat de AGL zijn doelstelling voorbijschiet, aangezien de AGL ertoe heeft geleid dat goedkoper materiaal wordt gecreëerd dat verder wordt vervoerd, en de winning in de hand werkt van vrijgesteld aggregaat om zo goedkopere materialen te produceren die geen bijproducten of afval zijn. Bovendien beweert de Quarry dat vrijgestelde schalie en leisteen worden verkocht als aggregaten voor de bouw en, dankzij de vrijstelling, meer schalie en leisteen worden gewonnen voor gebruik als aggregaat.

e)   Opmerkingen van Kinegar Quarries Ltd, ontvangen op 15 januari 2014

Opmerkingen van Kinegar Quarries Ltd, ontvangen op 15 januari 2014

| (111) | Kinegar Quarries Ltd (hierna „Kinegar Quarries” genoemd) stelt dat alle groeven laagwaardige aggregaten produceren. Zij is van mening dat het geen verschil maakt of het product bestaat uit leisteen dat over de hele wereld wordt geëxporteerd of gewone aggregaten die binnen 15 km van de steengroeve worden gebruikt. Kinegar Quarries betoogt dat, aangezien aggregaten secundaire producten zijn, zij op uiteenlopende manieren kunnen worden gebruikt en altijd goedkoop zijn geweest. Kinegar Quarries is verder van mening dat de kostprijs van aggregaten laag is, aangezien aggregaten een bijproduct zijn van een hoogwaardiger product en, om de voorraad evenwichtig te houden, overeenkomstig vraag en aanbod worden geprijsd. Zij verklaart niettemin dat aggregaten altijd wel wat inkomsten opleverden totdat de AGL werd geïntroduceerd. Daarna waren secundaire aggregaten nodig om te kunnen concurreren met aggregaten die de vrijstelling genieten, hetgeen in bepaalde omstandigheden niet mogelijk was. De productie van secundaire aggregaten is echter niet verminderd, aangezien er vraag is naar het hoogwaardigere product. Dit soort aggregaat valt eenvoudigweg niet even goed te verkopen. Een en ander zou de voorraden secundaire aggregaten doen toenemen. Bovendien stelt Kinegar Quarries dat er geen milieuvoordelen zijn vanwege het extra vervoer van aggregaten. |
| --- | --- |

(111)

Kinegar Quarries Ltd (hierna „Kinegar Quarries” genoemd) stelt dat alle groeven laagwaardige aggregaten produceren. Zij is van mening dat het geen verschil maakt of het product bestaat uit leisteen dat over de hele wereld wordt geëxporteerd of gewone aggregaten die binnen 15 km van de steengroeve worden gebruikt. Kinegar Quarries betoogt dat, aangezien aggregaten secundaire producten zijn, zij op uiteenlopende manieren kunnen worden gebruikt en altijd goedkoop zijn geweest. Kinegar Quarries is verder van mening dat de kostprijs van aggregaten laag is, aangezien aggregaten een bijproduct zijn van een hoogwaardiger product en, om de voorraad evenwichtig te houden, overeenkomstig vraag en aanbod worden geprijsd. Zij verklaart niettemin dat aggregaten altijd wel wat inkomsten opleverden totdat de AGL werd geïntroduceerd. Daarna waren secundaire aggregaten nodig om te kunnen concurreren met aggregaten die de vrijstelling genieten, hetgeen in bepaalde omstandigheden niet mogelijk was. De productie van secundaire aggregaten is echter niet verminderd, aangezien er vraag is naar het hoogwaardigere product. Dit soort aggregaat valt eenvoudigweg niet even goed te verkopen. Een en ander zou de voorraden secundaire aggregaten doen toenemen. Bovendien stelt Kinegar Quarries dat er geen milieuvoordelen zijn vanwege het extra vervoer van aggregaten.

| (112) | Kinegar Quarries verklaart dat de Britse regering ervoor had willen zorgen dat producenten die geen aggregaten produceren, hun bijproducten kunnen verkopen als van heffing vrijgestelde aggregaten, om zo hun voorraden bijproducten zo klein mogelijk te houden. Zij meent dat dit doel is bereikt door de vrijstellingen die zijn toegekend aan producenten die geen aggregaten produceren (en een toenemend aantal aggregatenproducenten) voor producten die in feite aggregaten genoemd moeten worden, aangezien zij worden verkocht voor hetzelfde doel als materiaal van een aggregatenproducent. De voorraden bijproducten zijn echter verplaatst van producenten die geen aggregaat produceren, naar aggregatenproducenten die heffing betalen. |
| --- | --- |

(112)

Kinegar Quarries verklaart dat de Britse regering ervoor had willen zorgen dat producenten die geen aggregaten produceren, hun bijproducten kunnen verkopen als van heffing vrijgestelde aggregaten, om zo hun voorraden bijproducten zo klein mogelijk te houden. Zij meent dat dit doel is bereikt door de vrijstellingen die zijn toegekend aan producenten die geen aggregaten produceren (en een toenemend aantal aggregatenproducenten) voor producten die in feite aggregaten genoemd moeten worden, aangezien zij worden verkocht voor hetzelfde doel als materiaal van een aggregatenproducent. De voorraden bijproducten zijn echter verplaatst van producenten die geen aggregaat produceren, naar aggregatenproducenten die heffing betalen.

| (113) | Kinegar Quarries vermeldt dat na de invoering van de AGL haar verkoop van secundaire aggregaten is gedaald van meer dan 50 000 ton in 2007 naar 9 000 ton in 2013, en dat dit niet volledig kan worden toegeschreven aan de economische recessie. Zij stelt dat zij niet langer in staat is te concurreren met vrijgestelde aggregaten, aangezien haar offertes tussen 1,5 en 2,0 GBP hoger liggen dan die van haar concurrenten. |
| --- | --- |

(113)

Kinegar Quarries vermeldt dat na de invoering van de AGL haar verkoop van secundaire aggregaten is gedaald van meer dan 50 000 ton in 2007 naar 9 000 ton in 2013, en dat dit niet volledig kan worden toegeschreven aan de economische recessie. Zij stelt dat zij niet langer in staat is te concurreren met vrijgestelde aggregaten, aangezien haar offertes tussen 1,5 en 2,0 GBP hoger liggen dan die van haar concurrenten.

f)   Opmerkingen van Torrington Stone Ltd (Beam Quarry & Vyse Quarry) op 17 januari 2014

Opmerkingen van Torrington Stone Ltd (Beam Quarry & Vyse Quarry) op 17 januari 2014

| (114) | Torrington Stone Ltd (Beam Quarry & Vyse Quarry) (hierna „Torrington Stone” genoemd) betoogt dat zij, indien haar beide steengroeven niet van dezelfde eigenaar zouden zijn, als gevolg van de invoering van de AGL vandaag niet levensvatbaar zou zijn. Zij stelt dat klanten zich bij hun aankopen laten leiden door de beschrijvingen van de materialen, zoals kwaliteit en grootte, en niet door de geologie van de materialen. Klanten weten niet of een materiaal al dan niet is belast. |
| --- | --- |

(114)

Torrington Stone Ltd (Beam Quarry & Vyse Quarry) (hierna „Torrington Stone” genoemd) betoogt dat zij, indien haar beide steengroeven niet van dezelfde eigenaar zouden zijn, als gevolg van de invoering van de AGL vandaag niet levensvatbaar zou zijn. Zij stelt dat klanten zich bij hun aankopen laten leiden door de beschrijvingen van de materialen, zoals kwaliteit en grootte, en niet door de geologie van de materialen. Klanten weten niet of een materiaal al dan niet is belast.

| (115) | Een van de steengroeven produceert voornamelijk schalie met moddersteen-bijproducten, terwijl de andere voornamelijk grove zandsteen met afvalgesteente van schalie produceert. Zij worden allemaal als aggregaten verkocht. Het bijproduct van moddersteen kan niet met winst worden verkocht en wordt daarom als afval gestort. |
| --- | --- |

(115)

Een van de steengroeven produceert voornamelijk schalie met moddersteen-bijproducten, terwijl de andere voornamelijk grove zandsteen met afvalgesteente van schalie produceert. Zij worden allemaal als aggregaten verkocht. Het bijproduct van moddersteen kan niet met winst worden verkocht en wordt daarom als afval gestort.

g)   Opmerkingen van de Mineral Products Association Ltd, ontvangen op 2 januari 2014

Opmerkingen van de Mineral Products Association Ltd, ontvangen op 2 januari 2014

| (116) | De Mineral Products Association Ltd (hierna „Mineral Products Association” genoemd) beweert dat de mogelijkheden van sommige exploitanten om vrijgestelde materialen, zoals schalie en leisteen, te winnen met het oog op levering op aggregatenmarkten, in strijd is met de oorspronkelijke uitgangspunten van de vormgeving van de AGL. De Mineral Products Association is van mening dat gewonnen materialen die als aggregaten worden gebruikt, aan de AGL moeten worden onderworpen en dat de vrijstellingen moeten worden beperkt tot de materialen die niet als aggregaten worden gebruikt. |
| --- | --- |

(116)

De Mineral Products Association Ltd (hierna „Mineral Products Association” genoemd) beweert dat de mogelijkheden van sommige exploitanten om vrijgestelde materialen, zoals schalie en leisteen, te winnen met het oog op levering op aggregatenmarkten, in strijd is met de oorspronkelijke uitgangspunten van de vormgeving van de AGL. De Mineral Products Association is van mening dat gewonnen materialen die als aggregaten worden gebruikt, aan de AGL moeten worden onderworpen en dat de vrijstellingen moeten worden beperkt tot de materialen die niet als aggregaten worden gebruikt.

| (117) | De Mineral Products Association stelt dat materialen die ontstaan als gevolg van afzonderlijke verbrandingsprocessen of het smelten en raffineren van metalen, echte bijproducten van deze processen zijn en moeten worden vrijgesteld, aangezien zij voldoen aan de onderliggende doelstelling van de AGL om het gebruik van gerecycled materiaal en hulpbronnenefficiency te stimuleren. Ter vergelijking, vrijstellingen voor schalie, leisteen en andere delfstoffen leiden tot lokale marktverstoringen omdat belaste materialen daardoor worden vervangen door onbelaste materialen. |
| --- | --- |

(117)

De Mineral Products Association stelt dat materialen die ontstaan als gevolg van afzonderlijke verbrandingsprocessen of het smelten en raffineren van metalen, echte bijproducten van deze processen zijn en moeten worden vrijgesteld, aangezien zij voldoen aan de onderliggende doelstelling van de AGL om het gebruik van gerecycled materiaal en hulpbronnenefficiency te stimuleren. Ter vergelijking, vrijstellingen voor schalie, leisteen en andere delfstoffen leiden tot lokale marktverstoringen omdat belaste materialen daardoor worden vervangen door onbelaste materialen.

h)   Opmerkingen van BAA, ontvangen op 10 januari 2014

Opmerkingen van BAA, ontvangen op 10 januari 2014

| (118) | BAA stelt dat de milieudoelstelling van de AGL erin bestaat de vraag te verschuiven naar afval/bijproduct — en niet het beginsel „de vervuiler betaalt” te doen toepassen, zoals de Commissie stelt in haar besluit tot inleiding van de procedure. Deze beweerde primaire doelstelling van het beginsel „de vervuiler betaalt” zou, mocht dit gelden, een selectieve benadering van materialen inhouden (beperkt tot de „aggregatensector”, maar niet voor andere mineralenwinningsactiviteiten), hetgeen onvermijdelijk resulteert in staatssteun. In plaats daarvan is het de milieudoelstelling van de AGL om het gebruik te bevorderen van aggregaten die bijproducten van afval van bepaalde processen of gerecyclede aggregaten zijn, om zo het gebruik van gewonnen aggregaten te verminderen (opzet van „verschuiving van de vraag”). |
| --- | --- |

(118)

BAA stelt dat de milieudoelstelling van de AGL erin bestaat de vraag te verschuiven naar afval/bijproduct — en niet het beginsel „de vervuiler betaalt” te doen toepassen, zoals de Commissie stelt in haar besluit tot inleiding van de procedure. Deze beweerde primaire doelstelling van het beginsel „de vervuiler betaalt” zou, mocht dit gelden, een selectieve benadering van materialen inhouden (beperkt tot de „aggregatensector”, maar niet voor andere mineralenwinningsactiviteiten), hetgeen onvermijdelijk resulteert in staatssteun. In plaats daarvan is het de milieudoelstelling van de AGL om het gebruik te bevorderen van aggregaten die bijproducten van afval van bepaalde processen of gerecyclede aggregaten zijn, om zo het gebruik van gewonnen aggregaten te verminderen (opzet van „verschuiving van de vraag”).

| (119) | BAA stelt dat het effect van wat de opzet van „verschuiving van de vraag” van de belasting is, in de praktijk zou betekenen dat de AGL zou worden beperkt tot gesteente, zand of grind die worden gebruikt om bulk toe te voegen aan bouwmaterialen, en dat, gelet op deze doelstelling, alleen bijproducten of afval die gewonnen mineralen zouden kunnen vervangen, de vrijstelling moeten kunnen krijgen. BAA wijst er echter op dat deze beperking niet het leidbeginsel is van de AGL, die het mogelijk maakt materialen te belasten die niet kunnen worden vervangen. |
| --- | --- |

(119)

BAA stelt dat het effect van wat de opzet van „verschuiving van de vraag” van de belasting is, in de praktijk zou betekenen dat de AGL zou worden beperkt tot gesteente, zand of grind die worden gebruikt om bulk toe te voegen aan bouwmaterialen, en dat, gelet op deze doelstelling, alleen bijproducten of afval die gewonnen mineralen zouden kunnen vervangen, de vrijstelling moeten kunnen krijgen. BAA wijst er echter op dat deze beperking niet het leidbeginsel is van de AGL, die het mogelijk maakt materialen te belasten die niet kunnen worden vervangen.

| (120) | BAA is van mening dat zelfs indien de hier onderzochte vrijstellingen werden geschrapt, het toepassingsgebied van de AGL niet in overeenstemming zou zijn met haar milieulogica, d.w.z. de opzet van „verschuiving van de vraag”. Volgens BAA zou door het schrappen van vrijstellingen voor bijproducten/afvalstoffen minder goed aansluiten bij de milieudoelstelling van de AGL. Daarentegen zou het schrappen van vrijstellingen voor materiaal gewonnen voor „gebruik als aggregaat”, zoals leisteen en schalie, wel in overeenstemming zijn met de milieudoelstelling van de AGL. |
| --- | --- |

(120)

BAA is van mening dat zelfs indien de hier onderzochte vrijstellingen werden geschrapt, het toepassingsgebied van de AGL niet in overeenstemming zou zijn met haar milieulogica, d.w.z. de opzet van „verschuiving van de vraag”. Volgens BAA zou door het schrappen van vrijstellingen voor bijproducten/afvalstoffen minder goed aansluiten bij de milieudoelstelling van de AGL. Daarentegen zou het schrappen van vrijstellingen voor materiaal gewonnen voor „gebruik als aggregaat”, zoals leisteen en schalie, wel in overeenstemming zijn met de milieudoelstelling van de AGL.

| (121) | BAA is van mening dat het feit dat het toepassingsgebied van de AGL niet overeenkomt met de milieudoelstelling van „verschuiving van de vraag”, mag blijken uit het feit dat bijproducten/afval van kalk of gehouwen bouwsteen en materialen zoals spoorballast en steensoorten met een hoge PSV, die niet substitueerbaar is, worden belast. |
| --- | --- |

(121)

BAA is van mening dat het feit dat het toepassingsgebied van de AGL niet overeenkomt met de milieudoelstelling van „verschuiving van de vraag”, mag blijken uit het feit dat bijproducten/afval van kalk of gehouwen bouwsteen en materialen zoals spoorballast en steensoorten met een hoge PSV, die niet substitueerbaar is, worden belast.

| (122) | BAA is van mening dat het toepassingsgebied van de AGL te ver is verwijderd van haar milieulogica. Dit zou te wijten zijn aan het feit dat sommige materialen die niet worden belast, zouden kunnen worden vervangen door bijproduct of afval. Als voorbeeld wordt gegeven klei die wordt gebruikt voor baksteen en ball clay die wordt gebruikt voor tegels. |
| --- | --- |

(122)

BAA is van mening dat het toepassingsgebied van de AGL te ver is verwijderd van haar milieulogica. Dit zou te wijten zijn aan het feit dat sommige materialen die niet worden belast, zouden kunnen worden vervangen door bijproduct of afval. Als voorbeeld wordt gegeven klei die wordt gebruikt voor baksteen en ball clay die wordt gebruikt voor tegels.

i)   Opmerkingen van BAA, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van BAA, ontvangen op 17 januari 2014

| (123) | BAA heeft een exemplaar van de Cornish Building Stone and Slate Guide 2007 ingediend en opgemerkt dat in deze publicatie verscheidene graniet- en leisteengroeven zich profileren als producenten van vergelijkbare soorten producten en bouwsteen. BAA betoogt dat uit deze gids blijkt dat de vrijstellingen van de AGL niet in overeenstemming zijn met de opzet ervan, d.w.z. een verschuiving van de vraag realiseren — van materialen die zijn gewonnen voor gebruik als aggregaat naar afval dat kan worden gebruikt als aggregaat. |
| --- | --- |

(123)

BAA heeft een exemplaar van de Cornish Building Stone and Slate Guide 2007 ingediend en opgemerkt dat in deze publicatie verscheidene graniet- en leisteengroeven zich profileren als producenten van vergelijkbare soorten producten en bouwsteen. BAA betoogt dat uit deze gids blijkt dat de vrijstellingen van de AGL niet in overeenstemming zijn met de opzet ervan, d.w.z. een verschuiving van de vraag realiseren — van materialen die zijn gewonnen voor gebruik als aggregaat naar afval dat kan worden gebruikt als aggregaat.

Cornish Building Stone and Slate Guide 2007

| (124) | Volgens BAA is er bewijs voorhanden dat de beschikbaarheid van vrijstellingen voor het bijproduct/afval van kaoliengroeven het winnen van meer materiaal dan nodig is, in de hand heeft gewerkt, enkel en alleen om de vrijstellingen te kunnen krijgen voor de beweerde bijproducten, d.w.z. hoogwaardig graniet (42). BAA betoogt verder dat er ook bewijs is dat sommige exploitanten van kaoliengroeven hun inspanningen concentreren op de winning van deze beweerde bijproducten in plaats van het oorspronkelijke kaolienmateriaal (43). BAA verwijst naar een e-mail van een steengroeve-exploitant aan BAA (44) waarin deze beweert dat hij sinds de invoering van de AGL grote problemen heeft gehad om te kunnen concurreren met aggregaten uit kaoliengroeven, omdat de daar geproduceerde aggregaten goedkoper zijn en de markt hebben overgenomen. Volgens dit e-mail bestaan de aggregaten die door kaoliengroeven worden verkocht, uit hoogwaardig steen en zijn zij geen secundair product of bijproduct. De productie van de desbetreffende steengroeve-exploitant is gehalveerd en hij heeft al ruim negen jaar geen winst meer behaald. Zijn afvalstoffen kunnen niet worden verkocht. |
| --- | --- |

(124)

Volgens BAA is er bewijs voorhanden dat de beschikbaarheid van vrijstellingen voor het bijproduct/afval van kaoliengroeven het winnen van meer materiaal dan nodig is, in de hand heeft gewerkt, enkel en alleen om de vrijstellingen te kunnen krijgen voor de beweerde bijproducten, d.w.z. hoogwaardig graniet (42). BAA betoogt verder dat er ook bewijs is dat sommige exploitanten van kaoliengroeven hun inspanningen concentreren op de winning van deze beweerde bijproducten in plaats van het oorspronkelijke kaolienmateriaal (43). BAA verwijst naar een e-mail van een steengroeve-exploitant aan BAA (44) waarin deze beweert dat hij sinds de invoering van de AGL grote problemen heeft gehad om te kunnen concurreren met aggregaten uit kaoliengroeven, omdat de daar geproduceerde aggregaten goedkoper zijn en de markt hebben overgenomen. Volgens dit e-mail bestaan de aggregaten die door kaoliengroeven worden verkocht, uit hoogwaardig steen en zijn zij geen secundair product of bijproduct. De productie van de desbetreffende steengroeve-exploitant is gehalveerd en hij heeft al ruim negen jaar geen winst meer behaald. Zijn afvalstoffen kunnen niet worden verkocht.

42

43

44

| (125) | BAA stelt dat de manier waarop de AGL wordt toegepast in het kader van kalkwinning, problematisch is. De kalkwinning zelf wordt niet belast, maar het afval of de bijproducten ervan worden belast. Bovendien geldt de AGL voor zeer fijn materiaal (fines), een bijproduct of afval van bepaalde groeven, dat gebruikt zou kunnen worden bij de vervaardiging van betonnen bouwblokken om zo de vervaardiging van baksteen door onbelaste klei te vervangen. |
| --- | --- |

(125)

BAA stelt dat de manier waarop de AGL wordt toegepast in het kader van kalkwinning, problematisch is. De kalkwinning zelf wordt niet belast, maar het afval of de bijproducten ervan worden belast. Bovendien geldt de AGL voor zeer fijn materiaal (fines), een bijproduct of afval van bepaalde groeven, dat gebruikt zou kunnen worden bij de vervaardiging van betonnen bouwblokken om zo de vervaardiging van baksteen door onbelaste klei te vervangen.

fines

j)   Opmerkingen van Quarry Products Association Northern Ireland Ltd, ontvangen op 8 januari 2014

Opmerkingen van Quarry Products Association Northern Ireland Ltd, ontvangen op 8 januari 2014

| (126) | Quarry Products Association Northern Ireland Ltd (hierna „QPANI” genoemd) stelt dat zij ongeveer 95 % van de ondernemingen representeert die actief zijn in de levering van steengroeveproducten aan de bouwsector in Noord-Ierland. QPANI vindt dat de vormgeving van de AGL vanaf het begin gebrekkig was omdat materialen belast hadden moeten worden op grond van hun gebruik, in plaats van op hun geologie. |
| --- | --- |

(126)

Quarry Products Association Northern Ireland Ltd (hierna „QPANI” genoemd) stelt dat zij ongeveer 95 % van de ondernemingen representeert die actief zijn in de levering van steengroeveproducten aan de bouwsector in Noord-Ierland. QPANI vindt dat de vormgeving van de AGL vanaf het begin gebrekkig was omdat materialen belast hadden moeten worden op grond van hun gebruik, in plaats van op hun geologie.

| (127) | QPANI meent dat er geen vrijstelling van de AGL zou moeten zijn voor schalie en leisteen die als aggregaten worden gebruikt. Leisteen en schalie worden gebruikt als aggregaten op de Britse bouwmarkten en kunnen een grote invloed hebben op de lokale markt waar zij aan markten voor aggregaten worden geleverd. Dit geldt met name voor Noord-Ierland. Hoewel het bij de aanvoer van leisteen en schalie voor gebruik als aggregaat om materialen kan gaan die in feite bijproducten zijn van de winning voor andere doeleinden dan gebruik als aggregaat (bijv. de winning van leisteen voor de vervaardiging van dakleien), worden deze materialen ook voornamelijk gewonnen voor de levering aan de aggregatenmarkten. |
| --- | --- |

(127)

QPANI meent dat er geen vrijstelling van de AGL zou moeten zijn voor schalie en leisteen die als aggregaten worden gebruikt. Leisteen en schalie worden gebruikt als aggregaten op de Britse bouwmarkten en kunnen een grote invloed hebben op de lokale markt waar zij aan markten voor aggregaten worden geleverd. Dit geldt met name voor Noord-Ierland. Hoewel het bij de aanvoer van leisteen en schalie voor gebruik als aggregaat om materialen kan gaan die in feite bijproducten zijn van de winning voor andere doeleinden dan gebruik als aggregaat (bijv. de winning van leisteen voor de vervaardiging van dakleien), worden deze materialen ook voornamelijk gewonnen voor de levering aan de aggregatenmarkten.

| (128) | QPANI plaatst ook vraagtekens bij de vrijstelling voor materialen die „hoofdzakelijk” bestaan uit steenkool, bruinkool, leisteen of schalie. Volgens QPANI zou het eenvoudiger en consequenter zijn indien een eenvoudig onderscheid zou worden gemaakt tussen, enerzijds, materialen die als aggregaten worden gebruikt en, anderzijds, materialen die worden gebruikt voor andere doeleinden dan gebruik als aggregaat. Materialen die als aggregaten worden gebruikt, moeten worden onderworpen aan de AGL en materialen die voor andere doeleinden dan gebruik als aggregaat worden gebruikt, mogen niet aan de AGL worden onderworpen. |
| --- | --- |

(128)

QPANI plaatst ook vraagtekens bij de vrijstelling voor materialen die „hoofdzakelijk” bestaan uit steenkool, bruinkool, leisteen of schalie. Volgens QPANI zou het eenvoudiger en consequenter zijn indien een eenvoudig onderscheid zou worden gemaakt tussen, enerzijds, materialen die als aggregaten worden gebruikt en, anderzijds, materialen die worden gebruikt voor andere doeleinden dan gebruik als aggregaat. Materialen die als aggregaten worden gebruikt, moeten worden onderworpen aan de AGL en materialen die voor andere doeleinden dan gebruik als aggregaat worden gebruikt, mogen niet aan de AGL worden onderworpen.

| (129) | De AGL heeft volgens QPANI geleid tot milieuschade doordat vrijgestelde materialen nu verder kunnen worden vervoerd. |
| --- | --- |

(129)

De AGL heeft volgens QPANI geleid tot milieuschade doordat vrijgestelde materialen nu verder kunnen worden vervoerd.

| (130) | QPANI beweert dat in Noord-Ierland honderdduizenden tonnen schalie uit Donegal (Ierland) zijn geïmporteerd. Schalie uit Ierland wordt verkocht in bouwmarkten in heel Noord-Ierland. Langs de grens met Ierland zijn voor bouwprojecten vrijgestelde aggregaten uit Ierland gebruikt die waren ingedeeld als schalie. |
| --- | --- |

(130)

QPANI beweert dat in Noord-Ierland honderdduizenden tonnen schalie uit Donegal (Ierland) zijn geïmporteerd. Schalie uit Ierland wordt verkocht in bouwmarkten in heel Noord-Ierland. Langs de grens met Ierland zijn voor bouwprojecten vrijgestelde aggregaten uit Ierland gebruikt die waren ingedeeld als schalie.

| (131) | QPANI verwijst verder naar gesteente dat wordt omschreven als schalie en dus onrechtmatig profiteert van de vrijstelling. |
| --- | --- |

(131)

QPANI verwijst verder naar gesteente dat wordt omschreven als schalie en dus onrechtmatig profiteert van de vrijstelling.

k)   Opmerkingen van de Britse autoriteiten

Opmerkingen van de Britse autoriteiten

| (132) | De Britse autoriteiten handhaven hun standpunt dat de hier onderzochte vrijstellingen en belastingverminderingen geen aanleiding tot staatssteun geven. In het bijzonder beweren zij dat het door de heffing gemaakte onderscheid wordt gerechtvaardigd door de aard of de algemene opzet van het belastingstelsel en dus niet aan de voorwaarde van selectiviteit voldoet. |
| --- | --- |

(132)

De Britse autoriteiten handhaven hun standpunt dat de hier onderzochte vrijstellingen en belastingverminderingen geen aanleiding tot staatssteun geven. In het bijzonder beweren zij dat het door de heffing gemaakte onderscheid wordt gerechtvaardigd door de aard of de algemene opzet van het belastingstelsel en dus niet aan de voorwaarde van selectiviteit voldoet.

| (133) | De Britse autoriteiten erkennen de beschrijving van aggregaten zoals opgenomen in punt 8 van het besluit tot inleiding van de procedure. Bovendien zijn zij het eens met de opzet van de AGL zoals omschreven in punt 67 van het besluit tot inleiding van de procedure. |
| --- | --- |

(133)

De Britse autoriteiten erkennen de beschrijving van aggregaten zoals opgenomen in punt 8 van het besluit tot inleiding van de procedure. Bovendien zijn zij het eens met de opzet van de AGL zoals omschreven in punt 67 van het besluit tot inleiding van de procedure.

| (134) | De Britse autoriteiten vermelden dat het Gerecht heeft opgemerkt in punt 55 van het arrest van 7 maart 2012 (zaak T-210/02 RENV) dat „het aan de AGL ten grondslag liggende beginsel van normale belasting alleen [is] gebaseerd op het begrip commerciële exploitatie in het Verenigd Koninkrijk van een belastbaar materiaal als „aggregaat””. De Britse autoriteiten betogen dat, aangezien de AGL niet is bedoeld om gesteente, zand of grind voor gebruik in industriële en agrarische processen te belasten, heffingen die betaald zijn over materialen die voor andere doeleinden dan gebruik als aggregaat worden gebruikt, als belastingkrediet kunnen worden teruggevorderd. Volgens diezelfde logica vallen gesteente, zand of grind die worden gewonnen, maar niet commercieel worden geëxploiteerd (in de zin van de wetgeving) buiten het toepassingsgebied van de heffing. |
| --- | --- |

(134)

De Britse autoriteiten vermelden dat het Gerecht heeft opgemerkt in punt 55 van het arrest van 7 maart 2012 (zaak T-210/02 RENV) dat „het aan de AGL ten grondslag liggende beginsel van normale belasting alleen [is] gebaseerd op het begrip commerciële exploitatie in het Verenigd Koninkrijk van een belastbaar materiaal als „aggregaat””. De Britse autoriteiten betogen dat, aangezien de AGL niet is bedoeld om gesteente, zand of grind voor gebruik in industriële en agrarische processen te belasten, heffingen die betaald zijn over materialen die voor andere doeleinden dan gebruik als aggregaat worden gebruikt, als belastingkrediet kunnen worden teruggevorderd. Volgens diezelfde logica vallen gesteente, zand of grind die worden gewonnen, maar niet commercieel worden geëxploiteerd (in de zin van de wetgeving) buiten het toepassingsgebied van de heffing.

| (135) | Het Verenigd Koninkrijk verklaarde, onder verwijzing naar datzelfde arrest van het Gerecht (punt 64), dat de doelstelling van de AGL „in wezen erin [bestaat] in de bouwsector het gebruik te bevorderen van gerecycleerde aggregaten of aggregaten die bijproducten of afvalstoffen van bepaalde procedés zijn (ook wel „secundaire” aggregaten genoemd), om aldus het gebruik te verminderen van aggregaten die worden gewonnen uit steengroeven (ook wel „primaire” aggregaten genoemd), die niet-hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen zijn, en aldus de met dit winningsprocedé samenhangende milieuaantastingen te beperken (hierna: „doelstelling van verschuiving van de vraag” of „milieudoelstelling van de AGL”)”. |
| --- | --- |

(135)

Het Verenigd Koninkrijk verklaarde, onder verwijzing naar datzelfde arrest van het Gerecht (punt 64), dat de doelstelling van de AGL „in wezen erin [bestaat] in de bouwsector het gebruik te bevorderen van gerecycleerde aggregaten of aggregaten die bijproducten of afvalstoffen van bepaalde procedés zijn (ook wel „secundaire” aggregaten genoemd), om aldus het gebruik te verminderen van aggregaten die worden gewonnen uit steengroeven (ook wel „primaire” aggregaten genoemd), die niet-hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen zijn, en aldus de met dit winningsprocedé samenhangende milieuaantastingen te beperken (hierna: „doelstelling van verschuiving van de vraag” of „milieudoelstelling van de AGL”)”.

| (136) | De Britse autoriteiten betogen dat de opzet van de belasting vanaf het begin duidelijk was omschreven in de effectbeoordeling van de regelgeving: „Het belangrijkste doel van de door de regering gekozen optie zou zijn de milieukosten van delfstoffenwinning, die drukken op personen en ondernemingen en meer algemeen de samenleving, te verminderen en recycling te stimuleren”. |
| --- | --- |

(136)

De Britse autoriteiten betogen dat de opzet van de belasting vanaf het begin duidelijk was omschreven in de effectbeoordeling van de regelgeving: „Het belangrijkste doel van de door de regering gekozen optie zou zijn de milieukosten van delfstoffenwinning, die drukken op personen en ondernemingen en meer algemeen de samenleving, te verminderen en recycling te stimuleren”.

| (137) | Volgens de Britse autoriteiten beoogt de AGL haar milieudoelstelling op twee verschillende, maar onderling verbonden manieren te bereiken. In de eerste plaats helpt het opleggen van de heffing om een deel van de door winning en vervoer van aggregaat veroorzaakte schade te internaliseren. De heffing leidt aldus tot een afname van de vraag naar nieuw gewonnen aggregaat omdat de kosten toenemen. In de tweede plaats worden vrijstellingen en belastingverminderingen verleend voor afval en gerecyclede materialen om de vraag naar nieuw gewonnen aggregaat te verschuiven naar deze materialen, waarbij de productie van niet als aggregaat gebruikt materiaal niet wordt ontmoedigd. Om haar milieudoelstelling te bereiken, werd de AGL zodanig vormgegeven dat ervoor gezorgd werd dat economisch aantrekkelijke alternatieven voor nieuw gewonnen, belastbaar aggregaat beschikbaar zijn. |
| --- | --- |

(137)

Volgens de Britse autoriteiten beoogt de AGL haar milieudoelstelling op twee verschillende, maar onderling verbonden manieren te bereiken. In de eerste plaats helpt het opleggen van de heffing om een deel van de door winning en vervoer van aggregaat veroorzaakte schade te internaliseren. De heffing leidt aldus tot een afname van de vraag naar nieuw gewonnen aggregaat omdat de kosten toenemen. In de tweede plaats worden vrijstellingen en belastingverminderingen verleend voor afval en gerecyclede materialen om de vraag naar nieuw gewonnen aggregaat te verschuiven naar deze materialen, waarbij de productie van niet als aggregaat gebruikt materiaal niet wordt ontmoedigd. Om haar milieudoelstelling te bereiken, werd de AGL zodanig vormgegeven dat ervoor gezorgd werd dat economisch aantrekkelijke alternatieven voor nieuw gewonnen, belastbaar aggregaat beschikbaar zijn.

| (138) | De Britse autoriteiten stellen dat de AGL middels haar vrijstellingen beoogt het gebruik te bevorderen van gerecycled materiaal of bijproducten (die ontstaan in een proces dat niet is bedoeld om aggregaten te produceren), teneinde de vraag naar natuurlijke aggregaten te reduceren en daardoor de milieuschade in verband met het winnen van aggregaten te verminderen. De afwijkingen van het toepassingsgebied van de belasting kunnen in twee categorieën uiteenvallen: gerecycled aggregaat en niet te vermijden afval/bijproducten. Deze laatste kunnen worden gedefinieerd als materialen die in het Verenigd Koninkrijk commercieel worden geëxploiteerd en als bouwaggregaat worden gebruikt, maar die ontstaan als een onvermijdelijk gevolg van een proces dat niet is bedoeld om aggregaat produceren. Op hun beurt vallen dergelijke producten in twee categorieën uiteen: a) materialen die onvermijdelijk ontstaan bij de winning van niet voor gebruik als aggregaat bestemde mineralen, of b) materialen die onvermijdelijk voortkomen uit graaf- of baggerprocessen die niet zijn bedoeld om materiaal voor commerciële exploitatie te winnen. |
| --- | --- |

(138)

De Britse autoriteiten stellen dat de AGL middels haar vrijstellingen beoogt het gebruik te bevorderen van gerecycled materiaal of bijproducten (die ontstaan in een proces dat niet is bedoeld om aggregaten te produceren), teneinde de vraag naar natuurlijke aggregaten te reduceren en daardoor de milieuschade in verband met het winnen van aggregaten te verminderen. De afwijkingen van het toepassingsgebied van de belasting kunnen in twee categorieën uiteenvallen: gerecycled aggregaat en niet te vermijden afval/bijproducten. Deze laatste kunnen worden gedefinieerd als materialen die in het Verenigd Koninkrijk commercieel worden geëxploiteerd en als bouwaggregaat worden gebruikt, maar die ontstaan als een onvermijdelijk gevolg van een proces dat niet is bedoeld om aggregaat produceren. Op hun beurt vallen dergelijke producten in twee categorieën uiteen: a) materialen die onvermijdelijk ontstaan bij de winning van niet voor gebruik als aggregaat bestemde mineralen, of b) materialen die onvermijdelijk voortkomen uit graaf- of baggerprocessen die niet zijn bedoeld om materiaal voor commerciële exploitatie te winnen.

| (139) | De Britse autoriteiten stellen dat er bij de materialen die worden gewonnen om als aggregaten commercieel geëxploiteerd te worden of die ontstaan als bijproducten van een proces dat bedoeld is om aggregaat te produceren voor commerciële exploitatie, sprake is van een feitelijke situatie die verschilt van die van de vrijgestelde materialen. |
| --- | --- |

(139)

De Britse autoriteiten stellen dat er bij de materialen die worden gewonnen om als aggregaten commercieel geëxploiteerd te worden of die ontstaan als bijproducten van een proces dat bedoeld is om aggregaat te produceren voor commerciële exploitatie, sprake is van een feitelijke situatie die verschilt van die van de vrijgestelde materialen.

| (140) | De Britse autoriteiten stellen dat, in overeenstemming met de hierboven beschreven afwijkingen, bij de vrijstellingen van de heffing onderscheiden werd tussen afvalstoffen die ontstaan als het bijproduct van de winning van een niet als aggregaat bestemd mineraal (die vrijgesteld zijn), en afvalstoffen die het bijproduct zijn van de winning van aggregaat (zoals afval van kalksteen) (die aan de belasting onderworpen blijven). Naar hun mening vloeit het onderscheid voort uit de doelstelling om de winning van kalksteen voor aggregaat te ontmoedigen, maar de productie van niet voor aggregaat bestemd materiaal niet te ontmoedigen. De AGL ontmoedigt de winning van aggregaat uit natuurlijk gesteente en het stimuleert het gebruik van alternatieve bronnen van aggregaat. |
| --- | --- |

(140)

De Britse autoriteiten stellen dat, in overeenstemming met de hierboven beschreven afwijkingen, bij de vrijstellingen van de heffing onderscheiden werd tussen afvalstoffen die ontstaan als het bijproduct van de winning van een niet als aggregaat bestemd mineraal (die vrijgesteld zijn), en afvalstoffen die het bijproduct zijn van de winning van aggregaat (zoals afval van kalksteen) (die aan de belasting onderworpen blijven). Naar hun mening vloeit het onderscheid voort uit de doelstelling om de winning van kalksteen voor aggregaat te ontmoedigen, maar de productie van niet voor aggregaat bestemd materiaal niet te ontmoedigen. De AGL ontmoedigt de winning van aggregaat uit natuurlijk gesteente en het stimuleert het gebruik van alternatieve bronnen van aggregaat.

| (141) | De Britse autoriteiten voeren aan dat de vrijstellingen van de belasting van cruciaal belang zijn voor het bereiken van de milieudoelstelling van de AGL, aangezien zij de door nieuwe winning van delfstoffen veroorzaakte schade verminderen. Zij stellen dat juist het prijsverschil tussen vrijgestelde en belaste materialen de vraag verschuift weg van nieuwe winning van delfstoffen. De vrijstellingen zijn in overeenstemming met de milieudoelstelling van de AGL, omdat het gebruik van vrijgestelde materialen uiteindelijk de vraag naar de winning van nieuw aggregaat en de daaraan verbonden milieuschade vermindert. |
| --- | --- |

(141)

De Britse autoriteiten voeren aan dat de vrijstellingen van de belasting van cruciaal belang zijn voor het bereiken van de milieudoelstelling van de AGL, aangezien zij de door nieuwe winning van delfstoffen veroorzaakte schade verminderen. Zij stellen dat juist het prijsverschil tussen vrijgestelde en belaste materialen de vraag verschuift weg van nieuwe winning van delfstoffen. De vrijstellingen zijn in overeenstemming met de milieudoelstelling van de AGL, omdat het gebruik van vrijgestelde materialen uiteindelijk de vraag naar de winning van nieuw aggregaat en de daaraan verbonden milieuschade vermindert.

| (142) | De Britse autoriteiten stellen dat er talrijke voorbeelden zijn van vrijgestelde materialen die hoogwaardige aggregaten vervangen. Bijvoorbeeld, de bouw van het Olympische Park 2012 vereiste meer dan 1 miljoen ton aggregaat als opvul- en aanvulmateriaal. Bijproducten van kaolienproductie uit Cornwall werden gebruikt naast gerecyclede aggregaten in plaats van hoogwaardige aggregaten zoals nieuw gewonnen kalksteen of graniet. Afvalgesteente afkomstig van leisteen van een [...] (*1) leisteengroeve werd gebruikt als pijpfundering in de [...]. Dit gebroken leisteen werd gebruikt in plaats van ander steenslagaggregaat. Bijproducten van leisteen uit dezelfde groeve werden ook gebruikt in de bouw van [...] in plaats van hoogwaardig aggregaat. |
| --- | --- |

(142)

De Britse autoriteiten stellen dat er talrijke voorbeelden zijn van vrijgestelde materialen die hoogwaardige aggregaten vervangen. Bijvoorbeeld, de bouw van het Olympische Park 2012 vereiste meer dan 1 miljoen ton aggregaat als opvul- en aanvulmateriaal. Bijproducten van kaolienproductie uit Cornwall werden gebruikt naast gerecyclede aggregaten in plaats van hoogwaardige aggregaten zoals nieuw gewonnen kalksteen of graniet. Afvalgesteente afkomstig van leisteen van een [...] (*1) leisteengroeve werd gebruikt als pijpfundering in de [...]. Dit gebroken leisteen werd gebruikt in plaats van ander steenslagaggregaat. Bijproducten van leisteen uit dezelfde groeve werden ook gebruikt in de bouw van [...] in plaats van hoogwaardig aggregaat.

*1

| (143) | De Britse autoriteiten laten zien dat het aantal vrijgestelde groeven niet is toegenomen na de introductie van de AGL zoals blijkt uit de onderstaande tabel met het op een bepaald tijdstip aantal actieve groeven. | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ball clay | 20 | 20 | 22 | 18 | 18 | 18 |
| Kaolien | 17 | 17 | 17 | 17 | 15 | 15 |
| Kalksteen | 348 | 348 | 359 | 336 | 340 | 319 |
| Stollings- en metamorfe gesteenten | 211 | 211 | 210 | 204 | 213 | 199 |
| Leisteen | 43 | 43 | 44 | 43 | 40 | 35 |
| Klei en schalie | 177 | 177 | 180 | 172 | 169 | 172 |

(143)

De Britse autoriteiten laten zien dat het aantal vrijgestelde groeven niet is toegenomen na de introductie van de AGL zoals blijkt uit de onderstaande tabel met het op een bepaald tijdstip aantal actieve groeven.

2001

2002

2003

2004

2005

2006

Ball clay

20

20

22

18

18

18

Kaolien

17

17

17

17

15

15

Kalksteen

348

348

359

336

340

319

Stollings- en metamorfe gesteenten

211

211

210

204

213

199

Leisteen

43

43

44

43

40

35

Klei en schalie

177

177

180

172

169

172

| | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ball clay | 18 | 18 | 18 | 18 | 18 | 18 |
| Kaolien | 13 | 12 | 16 | 17 | 16 | 15 |
| Kalksteen | 338 | 335 | 324 | 331 | 317 | 322 |
| Stollings- en metamorfe gesteenten | 208 | 203 | 207 | 195 | 204 | 191 |
| Leisteen | 36 | 37 | 32 | 33 | 33 | 32 |
| Klei en schalie | 175 | 165 | 156 | 159 | 155 | 155 |

2007

2008

2009

2010

2011

2012

Ball clay

18

18

18

18

18

18

Kaolien

13

12

16

17

16

15

Kalksteen

338

335

324

331

317

322

Stollings- en metamorfe gesteenten

208

203

207

195

204

191

Leisteen

36

37

32

33

33

32

Klei en schalie

175

165

156

159

155

155

| (144) | In 2009 was steenslag goed voor 59,4 % van de primaire verkoop van aggregaten in het Verenigd Koninkrijk. De rest van deze verkopen betrof zand en grind. Kalksteen was veruit de belangrijkste bron van steenslagaggregaat, en was goed voor 66 % van het totaal, gevolgd door stollingsgesteente zoals graniet (24 %) en zandsteen (9 %). Kalksteen, stollingsgesteente en zandsteen hebben verschillende toepassingen, bijvoorbeeld als bouwsteen of, in het geval van kalksteen, industriekalk. |
| --- | --- |

(144)

In 2009 was steenslag goed voor 59,4 % van de primaire verkoop van aggregaten in het Verenigd Koninkrijk. De rest van deze verkopen betrof zand en grind. Kalksteen was veruit de belangrijkste bron van steenslagaggregaat, en was goed voor 66 % van het totaal, gevolgd door stollingsgesteente zoals graniet (24 %) en zandsteen (9 %). Kalksteen, stollingsgesteente en zandsteen hebben verschillende toepassingen, bijvoorbeeld als bouwsteen of, in het geval van kalksteen, industriekalk.

| (145) | In 2012 kon één ton kalksteenaggregaat worden verkocht voor tussen 7,16 en 11,70 GBP/ton. Eén ton graniet kon worden verkocht voor tussen 6,12 en 12,82 GBP/ton. Eén ton leisteenaggregaat kon worden verkocht voor tussen 2 en 8 GBP/ton. |
| --- | --- |

(145)

In 2012 kon één ton kalksteenaggregaat worden verkocht voor tussen 7,16 en 11,70 GBP/ton. Eén ton graniet kon worden verkocht voor tussen 6,12 en 12,82 GBP/ton. Eén ton leisteenaggregaat kon worden verkocht voor tussen 2 en 8 GBP/ton.

| (146) | De Britse autoriteiten dienden samen met BAA ten aanzien van decoratieve aggregaten informatie in dat dit een atypisch gebruik van aggregaten zou zijn. Decoratieve aggregaten die in landschapsarchitectuur worden gebruikt, worden in geringe hoeveelheden gebruikt en gekozen op grond van hun visuele eigenschappen, zoals kleur en vorm, waarbij bouweigenschappen zoals sterkte een minder belangrijke rol spelen, in tegenstelling tot andere toepassingen van aggregaat. Gezien de geringe hoeveelheden vormen decoratieve aggregaten een klein deel van de marktvraag naar aggregaten in het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

(146)

De Britse autoriteiten dienden samen met BAA ten aanzien van decoratieve aggregaten informatie in dat dit een atypisch gebruik van aggregaten zou zijn. Decoratieve aggregaten die in landschapsarchitectuur worden gebruikt, worden in geringe hoeveelheden gebruikt en gekozen op grond van hun visuele eigenschappen, zoals kleur en vorm, waarbij bouweigenschappen zoals sterkte een minder belangrijke rol spelen, in tegenstelling tot andere toepassingen van aggregaat. Gezien de geringe hoeveelheden vormen decoratieve aggregaten een klein deel van de marktvraag naar aggregaten in het Verenigd Koninkrijk.

5.5   BEOORDELING VAN DE ONTVANGEN OPMERKINGEN

BEOORDELING VAN DE ONTVANGEN OPMERKINGEN

| (147) | De Commissie concludeerde reeds in het besluit tot inleiding van de procedure dat het beginsel van normale belasting van de AGL kan worden samengevat als de belasting van gesteente, grind en zand die nieuw/actief zijn gewonnen voor gebruik als aggregaat en vanaf 1 april 2002 commercieel worden geëxploiteerd binnen het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

(147)

De Commissie concludeerde reeds in het besluit tot inleiding van de procedure dat het beginsel van normale belasting van de AGL kan worden samengevat als de belasting van gesteente, grind en zand die nieuw/actief zijn gewonnen voor gebruik als aggregaat en vanaf 1 april 2002 commercieel worden geëxploiteerd binnen het Verenigd Koninkrijk.

| (148) | In aanvulling op de bovenstaande opmerkingen van de Britse autoriteiten ten aanzien van het belastingbeginsel dat ten grondslag ligt aan de AGL, maakt de Commissie de volgende opmerkingen. |
| --- | --- |

(148)

In aanvulling op de bovenstaande opmerkingen van de Britse autoriteiten ten aanzien van het belastingbeginsel dat ten grondslag ligt aan de AGL, maakt de Commissie de volgende opmerkingen.

| (149) | Verschillende derden hebben opgemerkt dat de AGL materialen niet op consequente wijze behandelt, aangezien bijproducten van andere vrijgestelde materialen (gesteente gebruikt om stenen te produceren met één of meer vlakke oppervlakken (hierna „gehouwen steen” genoemd), kalk), steensoorten met een hoge PSV, stortsteen voor zeeweringen, muursteen en bijproducten/afval van de winning van primaire hoogwaardige aggregaten niet zijn vrijgesteld. Bij deze materialen zou sprake zijn van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij de momenteel vrijgestelde bijproducten van materialen die niet voor aggregaat bestemd zijn of als bij materialen die gespecialiseerde toepassingen hebben die niet worden belast. |
| --- | --- |

(149)

Verschillende derden hebben opgemerkt dat de AGL materialen niet op consequente wijze behandelt, aangezien bijproducten van andere vrijgestelde materialen (gesteente gebruikt om stenen te produceren met één of meer vlakke oppervlakken (hierna „gehouwen steen” genoemd), kalk), steensoorten met een hoge PSV, stortsteen voor zeeweringen, muursteen en bijproducten/afval van de winning van primaire hoogwaardige aggregaten niet zijn vrijgesteld. Bij deze materialen zou sprake zijn van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij de momenteel vrijgestelde bijproducten van materialen die niet voor aggregaat bestemd zijn of als bij materialen die gespecialiseerde toepassingen hebben die niet worden belast.

| (150) | De Commissie stelde zelf de vraag in het besluit tot inleiding van de procedure waarom het gerechtvaardigd wordt geacht om vrijstelling te verlenen voor bijproducten van ball clay, kaolien, steenkool, bruinkool, leisteen en schalie, maar niet voor de bijproducten van kalk voor landbouwgebruik en gehouwen steen. |
| --- | --- |

(150)

De Commissie stelde zelf de vraag in het besluit tot inleiding van de procedure waarom het gerechtvaardigd wordt geacht om vrijstelling te verlenen voor bijproducten van ball clay, kaolien, steenkool, bruinkool, leisteen en schalie, maar niet voor de bijproducten van kalk voor landbouwgebruik en gehouwen steen.

5.5.1   BELASTING VAN BIJPRODUCTEN VAN DE WINNING VAN GEHOUWEN STEEN EN KALKSTEEN

| (151) | Na ontvangst van uitgebreide informatie van derden en van de Britse autoriteiten, merkt de Commissie op dat afval of bijproducten van de winning van gehouwen steen en kalksteen bestaan uit hetzelfde soort gesteente als gehouwen steen en kalksteen: i) afval van de winning van voor de productie van kalk gebruikte kalksteen bevat waarschijnlijk ook kalksteen, en ii) afval van de winning van gesteente om gehouwen steen te produceren, bestaat waarschijnlijk grotendeels uit de schilfers van hetzelfde soort gesteente dat wordt gehouwen. |
| --- | --- |

(151)

Na ontvangst van uitgebreide informatie van derden en van de Britse autoriteiten, merkt de Commissie op dat afval of bijproducten van de winning van gehouwen steen en kalksteen bestaan uit hetzelfde soort gesteente als gehouwen steen en kalksteen: i) afval van de winning van voor de productie van kalk gebruikte kalksteen bevat waarschijnlijk ook kalksteen, en ii) afval van de winning van gesteente om gehouwen steen te produceren, bestaat waarschijnlijk grotendeels uit de schilfers van hetzelfde soort gesteente dat wordt gehouwen.

| (152) | De vrijstellingen van de AGL maken onderscheid tussen afvalmaterialen die ontstaan als het bijproduct van het gewonnen materiaal dat niet wordt gebruikt als aggregaat (zoals afval uit de winning van kaolien en ball clay, steenkool, bruinkool en leisteen) — die vrijgesteld zijn — en afvalstoffen die het bijproduct zijn van de actieve winning van materiaal voor gebruik als aggregaat (zoals afval van kalksteen) — die aan de belasting onderworpen blijven. |
| --- | --- |

(152)

De vrijstellingen van de AGL maken onderscheid tussen afvalmaterialen die ontstaan als het bijproduct van het gewonnen materiaal dat niet wordt gebruikt als aggregaat (zoals afval uit de winning van kaolien en ball clay, steenkool, bruinkool en leisteen) — die vrijgesteld zijn — en afvalstoffen die het bijproduct zijn van de actieve winning van materiaal voor gebruik als aggregaat (zoals afval van kalksteen) — die aan de belasting onderworpen blijven.

| (153) | Dit fiscale onderscheid vloeit voort uit de doelstelling om de nieuwe winning van leisteen, graniet, zandsteen enz., voor gebruik als aggregaat te ontmoedigen, maar de productie van niet als aggregaat bestemd materiaal niet te ontmoedigen. |
| --- | --- |

(153)

Dit fiscale onderscheid vloeit voort uit de doelstelling om de nieuwe winning van leisteen, graniet, zandsteen enz., voor gebruik als aggregaat te ontmoedigen, maar de productie van niet als aggregaat bestemd materiaal niet te ontmoedigen.

| (154) | Zoals uiteengezet door de Britse autoriteiten zijn kalksteen, zandsteen en graniet de meest voorkomende materialen die worden gewonnen voor gebruik als aggregaat. Een AGL-vrijstelling voor bijproducten van gehouwen steen of voor kalksteen voor de productie van kalk zou immers het niveau ten minste behouden of zelfs de nieuwe winning van deze stoffen in de hand werken. |
| --- | --- |

(154)

Zoals uiteengezet door de Britse autoriteiten zijn kalksteen, zandsteen en graniet de meest voorkomende materialen die worden gewonnen voor gebruik als aggregaat. Een AGL-vrijstelling voor bijproducten van gehouwen steen of voor kalksteen voor de productie van kalk zou immers het niveau ten minste behouden of zelfs de nieuwe winning van deze stoffen in de hand werken.

| (155) | Bovendien zijn er geen extra (verwerkings-)kosten voor het verkrijgen van gehouwen steen en kalk van de belangrijkste gewonnen materialen. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de winning van ball clay en kaolien, waarbij het scheiden van deze materialen uit het afval zeer kostbaar is. |
| --- | --- |

(155)

Bovendien zijn er geen extra (verwerkings-)kosten voor het verkrijgen van gehouwen steen en kalk van de belangrijkste gewonnen materialen. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de winning van ball clay en kaolien, waarbij het scheiden van deze materialen uit het afval zeer kostbaar is.

| (156) | De Britse autoriteiten hebben verklaard dat zowel steen die wordt gehouwen als voor het verkrijgen van kalk gebruikte kalksteen actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. Ook kunnen de bijproducten en het afval daarvan apart worden verkocht, zelfs zonder het hoofdmateriaal, aangezien het materiaal van goede kwaliteit betreft voor gebruik als aggregaat. Ten bewijze hiervan hebben de Britse autoriteiten prijsinformatie verstrekt waaruit blijkt dat de prijzen van kalksteen en gehouwen steen in de meeste gevallen in feite niet veel hoger liggen dan de prijzen van hun respectieve bijproducten. De prijs van voor kalk gebruikt kalksteen ligt tussen 12,50 en 19,50 GBP/ton, terwijl de prijs van het bijproduct tussen 7,16 en 11,70 GBP/ton ligt. Stollingsgesteente (met inbegrip van graniet), dat ook wordt gebruikt om gehouwen steen te produceren, kost tussen 5,51 en 12,91 GBP/ton, terwijl het bijproduct verkoopt voor tussen 6,12 en 12,82 GBP/ton. Dit zou betekenen dat als er geen vraag is naar de gespecialiseerde, hoogwaardige producten, de steengroeve nog steeds zou doorgaan met de nieuwe winning, aangezien het economisch verantwoord is om het nieuw gewonnen product en zijn bijproduct te verkopen als aggregaat. Het kan niet worden uitgesloten dat de vrijstelling van bijproducten dan ook de extra winning van natuurlijke delfstoffen in de hand zou werken en bijgevolg de milieulogica van de AGL zou ondermijnen. |
| --- | --- |

(156)

De Britse autoriteiten hebben verklaard dat zowel steen die wordt gehouwen als voor het verkrijgen van kalk gebruikte kalksteen actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. Ook kunnen de bijproducten en het afval daarvan apart worden verkocht, zelfs zonder het hoofdmateriaal, aangezien het materiaal van goede kwaliteit betreft voor gebruik als aggregaat. Ten bewijze hiervan hebben de Britse autoriteiten prijsinformatie verstrekt waaruit blijkt dat de prijzen van kalksteen en gehouwen steen in de meeste gevallen in feite niet veel hoger liggen dan de prijzen van hun respectieve bijproducten. De prijs van voor kalk gebruikt kalksteen ligt tussen 12,50 en 19,50 GBP/ton, terwijl de prijs van het bijproduct tussen 7,16 en 11,70 GBP/ton ligt. Stollingsgesteente (met inbegrip van graniet), dat ook wordt gebruikt om gehouwen steen te produceren, kost tussen 5,51 en 12,91 GBP/ton, terwijl het bijproduct verkoopt voor tussen 6,12 en 12,82 GBP/ton. Dit zou betekenen dat als er geen vraag is naar de gespecialiseerde, hoogwaardige producten, de steengroeve nog steeds zou doorgaan met de nieuwe winning, aangezien het economisch verantwoord is om het nieuw gewonnen product en zijn bijproduct te verkopen als aggregaat. Het kan niet worden uitgesloten dat de vrijstelling van bijproducten dan ook de extra winning van natuurlijke delfstoffen in de hand zou werken en bijgevolg de milieulogica van de AGL zou ondermijnen.

| (157) | Bovendien is er geen objectieve manier om onderscheid te maken tussen kalksteen als bijproduct van de vervaardiging van landbouwkalk en kalksteen dat speciaal wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. Hetzelfde geldt voor graniet en zandsteen en voor bijproducten van gehouwen steen. Deze nieuw gewonnen materialen en hun bijproducten zijn dan ook inwisselbaar en de steengroeve-exploitant kan bijgevolg besluiten, afhankelijk van de vraag, om beide voor hetzelfde „gebruik als aggregaat” te verkopen. |
| --- | --- |

(157)

Bovendien is er geen objectieve manier om onderscheid te maken tussen kalksteen als bijproduct van de vervaardiging van landbouwkalk en kalksteen dat speciaal wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. Hetzelfde geldt voor graniet en zandsteen en voor bijproducten van gehouwen steen. Deze nieuw gewonnen materialen en hun bijproducten zijn dan ook inwisselbaar en de steengroeve-exploitant kan bijgevolg besluiten, afhankelijk van de vraag, om beide voor hetzelfde „gebruik als aggregaat” te verkopen.

| (158) | Op grond van de overwegingen in de bovenstaande overwegingen 151 tot en met 157 merkt de Commissie op dat er bij de bijproducten van de winning van kalk en gehouwen steen geen sprake is van een feitelijke en juridische situatie die verschilt van die van de nieuw gewonnen producten. Daarnaast zou een eventuele vrijstelling voor afvalgesteente afkomstig van de winning van kalksteen/gesteente dat wordt gebruikt voor gehouwen steen of voor andere doeleinden dan gebruik als aggregaat, alleen in de hand werken dat nog meer gesteente en kalksteen alleen maar nieuw wordt gewonnen, en niet bijdragen aan de verschuiving van de vraag. |
| --- | --- |

(158)

Op grond van de overwegingen in de bovenstaande overwegingen 151 tot en met 157 merkt de Commissie op dat er bij de bijproducten van de winning van kalk en gehouwen steen geen sprake is van een feitelijke en juridische situatie die verschilt van die van de nieuw gewonnen producten. Daarnaast zou een eventuele vrijstelling voor afvalgesteente afkomstig van de winning van kalksteen/gesteente dat wordt gebruikt voor gehouwen steen of voor andere doeleinden dan gebruik als aggregaat, alleen in de hand werken dat nog meer gesteente en kalksteen alleen maar nieuw wordt gewonnen, en niet bijdragen aan de verschuiving van de vraag.

5.5.2   STEEN MET EEN HOGE PSV, STORTSTEEN VOOR ZEEWERINGEN, MUURSTEEN, PRIMAIRE HOOGWAARDIGE AGGREGATEN EN HUN BIJPRODUCTEN/AFVAL

| (159) | Bij materialen gebruikt voor steensoorten met een hoge PSV, stortsteen, muursteen en primaire hoogwaardige aggregaten gaat het in feite ofwel om gespecialiseerd gebruik van de respectieve materialen of om gebruik waarbij de materialen niet kunnen worden vervangen door gerecyclede aggregaten of door afval van materialen die niet onderworpen zijn aan de belasting. |
| --- | --- |

(159)

Bij materialen gebruikt voor steensoorten met een hoge PSV, stortsteen, muursteen en primaire hoogwaardige aggregaten gaat het in feite ofwel om gespecialiseerd gebruik van de respectieve materialen of om gebruik waarbij de materialen niet kunnen worden vervangen door gerecyclede aggregaten of door afval van materialen die niet onderworpen zijn aan de belasting.

| (160) | Alle materialen die worden gebruikt voor steensoorten met een hoge PSV, stortsteen, muursteen en primaire hoogwaardige aggregaten en hun bijproducten, zijn echter afkomstig van hetzelfde gesteente. Stortsteen wordt bijvoorbeeld geproduceerd uit hetzelfde gesteente als het kleinere aggregaatsteenslag dat als bijproduct ontstaat. |
| --- | --- |

(160)

Alle materialen die worden gebruikt voor steensoorten met een hoge PSV, stortsteen, muursteen en primaire hoogwaardige aggregaten en hun bijproducten, zijn echter afkomstig van hetzelfde gesteente. Stortsteen wordt bijvoorbeeld geproduceerd uit hetzelfde gesteente als het kleinere aggregaatsteenslag dat als bijproduct ontstaat.

| (161) | Dit gesteente is over het algemeen geschikt voor gebruik als aggregaat en de steengroeve-exploitanten kunnen, afhankelijk van de vraag, kiezen hoe zij een bepaald gesteente verkopen of exploiteren. |
| --- | --- |

(161)

Dit gesteente is over het algemeen geschikt voor gebruik als aggregaat en de steengroeve-exploitanten kunnen, afhankelijk van de vraag, kiezen hoe zij een bepaald gesteente verkopen of exploiteren.

| (162) | Om de in overwegingen 151 tot en met 157 beschreven redenen ten aanzien van bijproducten van gehouwen steen en kalksteen, kan de Commissie niet uitsluiten dat een vrijstelling voor steensoorten met een hoge PSV, stortsteen voor zeeweringen, muursteen, primaire, hoogwaardige aggregaten en hun bijproducten/afval de winning van deze materialen voor gebruik als aggregaat in de hand zou werken. |
| --- | --- |

(162)

Om de in overwegingen 151 tot en met 157 beschreven redenen ten aanzien van bijproducten van gehouwen steen en kalksteen, kan de Commissie niet uitsluiten dat een vrijstelling voor steensoorten met een hoge PSV, stortsteen voor zeeweringen, muursteen, primaire, hoogwaardige aggregaten en hun bijproducten/afval de winning van deze materialen voor gebruik als aggregaat in de hand zou werken.

| (163) | Wat betreft het feit dat verschillende belanghebbenden de opzet van de AGL in twijfel hebben getrokken gezien het feit dat steensoorten met een hoge PSV en stortsteen worden belast, terwijl klei voor waterkeringen of materialen voor andere gespecialiseerde toepassingen niet worden belast, hebben de Britse autoriteiten samen met BAA informatie ingediend dat aggregaten met een hoge PSV (PSV is een maatstaf voor de polijstweerstand van aggregaat) worden gebruikt in een asfaltmengsel dat op wegdekken wordt gelegd om deze een hoge stroefheid te geven. Aggregaten met de hoogste PSV worden gebruikt in locaties zoals bochten en remzones, en worden gespecificeerd voor hun PSV en slijtvastheidscoëfficiënt. Deze eigenschappen zijn inherent aan de steenafzettingen en worden versterkt door het productieproces. De materialen zijn nog steeds aggregaat en die toepassing geldt in het kader van de AGL als gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(163)

Wat betreft het feit dat verschillende belanghebbenden de opzet van de AGL in twijfel hebben getrokken gezien het feit dat steensoorten met een hoge PSV en stortsteen worden belast, terwijl klei voor waterkeringen of materialen voor andere gespecialiseerde toepassingen niet worden belast, hebben de Britse autoriteiten samen met BAA informatie ingediend dat aggregaten met een hoge PSV (PSV is een maatstaf voor de polijstweerstand van aggregaat) worden gebruikt in een asfaltmengsel dat op wegdekken wordt gelegd om deze een hoge stroefheid te geven. Aggregaten met de hoogste PSV worden gebruikt in locaties zoals bochten en remzones, en worden gespecificeerd voor hun PSV en slijtvastheidscoëfficiënt. Deze eigenschappen zijn inherent aan de steenafzettingen en worden versterkt door het productieproces. De materialen zijn nog steeds aggregaat en die toepassing geldt in het kader van de AGL als gebruik als aggregaat.

| (164) | Stortsteen wordt gebruikt om de kusten van het Verenigd Koninkrijk te beschermen tegen erosie. De vereisten van de specificatie ervan hangen af van de specifieke ernst van de mariene omstandigheden. De gespecificeerde kwaliteiten omvatten dichtheid en slijtvastheidscoëfficiënt. Het gebruik ervan geldt in het kader van de AGL als gebruik als aggregaat omdat het wordt gebruikt voor sterkte en bulk. |
| --- | --- |

(164)

Stortsteen wordt gebruikt om de kusten van het Verenigd Koninkrijk te beschermen tegen erosie. De vereisten van de specificatie ervan hangen af van de specifieke ernst van de mariene omstandigheden. De gespecificeerde kwaliteiten omvatten dichtheid en slijtvastheidscoëfficiënt. Het gebruik ervan geldt in het kader van de AGL als gebruik als aggregaat omdat het wordt gebruikt voor sterkte en bulk.

| (165) | Bovendien heeft het feit of een voor een bepaald doel gebruikt materiaal al dan niet inwisselbaar is, geen invloed op de opzet van de AGL en de aan andere materialen toegekende vrijstellingen. Sterker nog, de Commissie merkt op dat in dat geval de AGL van toepassing is op verschillende toepassingen die niet inwisselbaar zijn. Zolang dergelijke materialen op grote schaal kunnen en worden gebruikt als aggregaten en het gebruik ervan als aggregaten economisch verantwoord is, zou een vrijstelling voor dergelijke materialen zelfs voor bepaalde toepassingen de doelstelling van de AGL ondermijnen. |
| --- | --- |

(165)

Bovendien heeft het feit of een voor een bepaald doel gebruikt materiaal al dan niet inwisselbaar is, geen invloed op de opzet van de AGL en de aan andere materialen toegekende vrijstellingen. Sterker nog, de Commissie merkt op dat in dat geval de AGL van toepassing is op verschillende toepassingen die niet inwisselbaar zijn. Zolang dergelijke materialen op grote schaal kunnen en worden gebruikt als aggregaten en het gebruik ervan als aggregaten economisch verantwoord is, zou een vrijstelling voor dergelijke materialen zelfs voor bepaalde toepassingen de doelstelling van de AGL ondermijnen.

| (166) | Vele belanghebbenden wijzen op het feit dat vrijgestelde aggregaten secundaire aggregaten vervangen, en niet de hoogwaardigere producten. De Commissie merkt in de eerste plaats op dat deze overweging geen twijfel doet rijzen over de vraag of de AGL haar milieudoelstellingen behaalt, aangezien de vrijgestelde materialen die onvermijdelijke bijproducten zijn van gewonnen materiaal dat niet als aggregaat wordt gebruikt, nieuw gewonnen aggregaten vervangen. Het maakt niet uit of zij hoog- of laagwaardige aggregaten vervangen, zolang de nieuwe winning maar afneemt. Bovendien merkt de Commissie op dat vrijgestelde materialen soms zelfs hoogwaardigere aggregaten zouden kunnen vervangen, zoals door de Britse autoriteiten in overweging 142 beschreven. |
| --- | --- |

(166)

Vele belanghebbenden wijzen op het feit dat vrijgestelde aggregaten secundaire aggregaten vervangen, en niet de hoogwaardigere producten. De Commissie merkt in de eerste plaats op dat deze overweging geen twijfel doet rijzen over de vraag of de AGL haar milieudoelstellingen behaalt, aangezien de vrijgestelde materialen die onvermijdelijke bijproducten zijn van gewonnen materiaal dat niet als aggregaat wordt gebruikt, nieuw gewonnen aggregaten vervangen. Het maakt niet uit of zij hoog- of laagwaardige aggregaten vervangen, zolang de nieuwe winning maar afneemt. Bovendien merkt de Commissie op dat vrijgestelde materialen soms zelfs hoogwaardigere aggregaten zouden kunnen vervangen, zoals door de Britse autoriteiten in overweging 142 beschreven.

| (167) | De Commissie erkent de problemen met de uitvoering van de AGL en haar vrijstellingen op grond van de geologie van de materialen. De Commissie merkt echter ook op dat het moeilijker zou zijn geweest om de uitzonderingen op het gebruik van de materialen te baseren, aangezien dit kan leiden tot problemen bij de handhaving en meer ruimte laat voor misbruik. Bovendien blijkt dat de Britse autoriteiten het rapport van 2003 hebben gekregen ter onderbouwing van de tenuitvoerlegging van de AGL en dat zij de daarin gehanteerde materiaaldefinities en -criteria volgen. BAA erkende zelf dat de Britse autoriteiten gebruikmaken van een deskundig geoloog om de door steengroeven geproduceerde materialen vast te stellen. |
| --- | --- |

(167)

De Commissie erkent de problemen met de uitvoering van de AGL en haar vrijstellingen op grond van de geologie van de materialen. De Commissie merkt echter ook op dat het moeilijker zou zijn geweest om de uitzonderingen op het gebruik van de materialen te baseren, aangezien dit kan leiden tot problemen bij de handhaving en meer ruimte laat voor misbruik. Bovendien blijkt dat de Britse autoriteiten het rapport van 2003 hebben gekregen ter onderbouwing van de tenuitvoerlegging van de AGL en dat zij de daarin gehanteerde materiaaldefinities en -criteria volgen. BAA erkende zelf dat de Britse autoriteiten gebruikmaken van een deskundig geoloog om de door steengroeven geproduceerde materialen vast te stellen.

| (168) | Ten aanzien van de uitsluiting van klei en schalie voor keramische producten van de schorsing van de AGL, merkt de Commissie op dat dit een vrijgesteld industrieel proces is dat reeds is onderzocht in het besluit tot inleiding van de procedure en waarvan werd geconcludeerd dat het geen staatssteun vormt. |
| --- | --- |

(168)

Ten aanzien van de uitsluiting van klei en schalie voor keramische producten van de schorsing van de AGL, merkt de Commissie op dat dit een vrijgesteld industrieel proces is dat reeds is onderzocht in het besluit tot inleiding van de procedure en waarvan werd geconcludeerd dat het geen staatssteun vormt.

| (169) | Ten aanzien van de inhoud van de Cornish Building Stone and Slate Guide 2007, ingediend door BAA, merkt de Commissie op dat deze niet beschouwd kan worden als een accurate bron van informatie voor een uitgebreid overzicht van alle producten van een steengroeve. Het is een gids voor reclamedoeleinden waarin steengroeven reclame maken voor hun producten bestemd voor de bouwsector. De Commissie is dan ook van oordeel dat de steengroeven hun producten in de Cornish Building Stone and Slate Guide 2007 hebben gepresenteerd in aansluiting bij hun marketingstrategie voor de bouwsector. De Britse autoriteiten hebben gezegd dat zij steengroeven toestaan reclame te maken voor hun producten zoals zij dat wensen, ongeacht de geologische samenstelling van de respectieve materialen, en dat zij dergelijke reclame-uitingen niet als relevant beschouwen voor de kwalificatie van materialen ten behoeve van de AGL. |
| --- | --- |

(169)

Ten aanzien van de inhoud van de Cornish Building Stone and Slate Guide 2007, ingediend door BAA, merkt de Commissie op dat deze niet beschouwd kan worden als een accurate bron van informatie voor een uitgebreid overzicht van alle producten van een steengroeve. Het is een gids voor reclamedoeleinden waarin steengroeven reclame maken voor hun producten bestemd voor de bouwsector. De Commissie is dan ook van oordeel dat de steengroeven hun producten in de Cornish Building Stone and Slate Guide 2007 hebben gepresenteerd in aansluiting bij hun marketingstrategie voor de bouwsector. De Britse autoriteiten hebben gezegd dat zij steengroeven toestaan reclame te maken voor hun producten zoals zij dat wensen, ongeacht de geologische samenstelling van de respectieve materialen, en dat zij dergelijke reclame-uitingen niet als relevant beschouwen voor de kwalificatie van materialen ten behoeve van de AGL.

Cornish Building Stone and Slate Guide 2007

Cornish Building Stone and Slate Guide 2007

| (170) | Daaruit volgt dat de belasting van steensoorten met een hoge PSV, stortsteen voor zeeweringen, muursteen, primaire hoogwaardige aggregaten en hun bijproducten/afval binnen het beginsel van normale belasting van de AGL valt en gerechtvaardigd wordt door het nagestreefde doel. |
| --- | --- |

(170)

Daaruit volgt dat de belasting van steensoorten met een hoge PSV, stortsteen voor zeeweringen, muursteen, primaire hoogwaardige aggregaten en hun bijproducten/afval binnen het beginsel van normale belasting van de AGL valt en gerechtvaardigd wordt door het nagestreefde doel.

5.5.3.   CONCLUSIE TEN AANZIEN VAN DE NORMALE BELASTING KRACHTENS DE AGL EN DE DOELSTELLING VAN DE AGL

| (171) | De Commissie meent dat de van alle belanghebbenden ontvangen opmerkingen geen reden zijn om af te wijken van haar bevindingen in het besluit tot inleiding van de procedure ten aanzien van het beginsel van normale belasting dat ten grondslag ligt aan de AGL en de doelstelling van de AGL. |
| --- | --- |

(171)

De Commissie meent dat de van alle belanghebbenden ontvangen opmerkingen geen reden zijn om af te wijken van haar bevindingen in het besluit tot inleiding van de procedure ten aanzien van het beginsel van normale belasting dat ten grondslag ligt aan de AGL en de doelstelling van de AGL.

| (172) | Het beginsel van normale belasting van de AGL is dat gesteente, grind en zand die in artikel 17, lid 1, als aggregaten zijn gedefinieerd, moeten worden belast wanneer zij, in de zin van artikel 19, vanaf 1 april 2002 commercieel worden geëxploiteerd in het Verenigd Koninkrijk (45). |
| --- | --- |

(172)

Het beginsel van normale belasting van de AGL is dat gesteente, grind en zand die in artikel 17, lid 1, als aggregaten zijn gedefinieerd, moeten worden belast wanneer zij, in de zin van artikel 19, vanaf 1 april 2002 commercieel worden geëxploiteerd in het Verenigd Koninkrijk (45).

45

| (173) | In overeenstemming met de beschrijving verstrekt door de Britse autoriteiten voorafgaand aan het besluit tot inleiding van de procedure en zoals bevestigd tijdens de voorbereidende werkzaamheden van de AGL (46), stelde de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure (47) vast dat aggregaten over het algemeen worden beschreven als overeenkomend met korrelvormige of uit deeltjes bestaande materialen die vanwege hun fysieke en chemisch inerte eigenschappen geschikt zijn voor gebruik in de bouw, zuiver of gemengd met cement, kalk of bitumen als beton, steenslag, asfalt of afwateringslagen, of als ophoog- en aanvulmateriaal (hierna „gebruik als aggregaat” genoemd). |
| --- | --- |

(173)

In overeenstemming met de beschrijving verstrekt door de Britse autoriteiten voorafgaand aan het besluit tot inleiding van de procedure en zoals bevestigd tijdens de voorbereidende werkzaamheden van de AGL (46), stelde de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure (47) vast dat aggregaten over het algemeen worden beschreven als overeenkomend met korrelvormige of uit deeltjes bestaande materialen die vanwege hun fysieke en chemisch inerte eigenschappen geschikt zijn voor gebruik in de bouw, zuiver of gemengd met cement, kalk of bitumen als beton, steenslag, asfalt of afwateringslagen, of als ophoog- en aanvulmateriaal (hierna „gebruik als aggregaat” genoemd).

46

47

| (174) | Alle belanghebbenden en de Britse autoriteiten hebben de term „gebruik als aggregaat” in hun opmerkingen erkend en hun opmerkingen dienovereenkomstig gepresenteerd. BAA heeft in feite opmerkingen ingediend die moeten aantonen dat het de AGL aan logica ontbreekt, aangezien bepaalde materialen die niet aan deze definitie voldoen, worden belast. De Commissie heeft deze opmerkingen hierboven uitgebreid behandeld in de overwegingen 151 tot en met 158 en 159 tot en met 165. |
| --- | --- |

(174)

Alle belanghebbenden en de Britse autoriteiten hebben de term „gebruik als aggregaat” in hun opmerkingen erkend en hun opmerkingen dienovereenkomstig gepresenteerd. BAA heeft in feite opmerkingen ingediend die moeten aantonen dat het de AGL aan logica ontbreekt, aangezien bepaalde materialen die niet aan deze definitie voldoen, worden belast. De Commissie heeft deze opmerkingen hierboven uitgebreid behandeld in de overwegingen 151 tot en met 158 en 159 tot en met 165.

| (175) | Met andere woorden, het beginsel van normale belasting van de AGL is dus de belasting van gesteente, grind of zand wanneer deze zijn gewonnen voor „gebruik als aggregaat” of gewonnen als aggregaten voor commerciële exploitatie zoals hierboven omschreven. |
| --- | --- |

(175)

Met andere woorden, het beginsel van normale belasting van de AGL is dus de belasting van gesteente, grind of zand wanneer deze zijn gewonnen voor „gebruik als aggregaat” of gewonnen als aggregaten voor commerciële exploitatie zoals hierboven omschreven.

| (176) | De bovenstaande beschrijving is ook in overeenstemming met de doelstelling van de AGL om de winning van aggregaten efficiënter te maken door de milieukosten van die activiteit te internaliseren. Zoals ook het Gerecht heeft bevestigd (48), bestaat de doelstelling van de AGL erin om in de bouwsector het gebruik te bevorderen van gerecyclede aggregaten of aggregaten die bijproducten of afvalstoffen van bepaalde processen zijn (ook wel „secundaire” aggregaten genoemd), om aldus het gebruik te verminderen van aggregaten die worden gewonnen uit steengroeven (ook wel „primaire” aggregaten genoemd), die niet-hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen zijn, en aldus de met dit winningsproces samenhangende milieuaantastingen te beperken (de „doelstelling van verschuiving van de vraag”). |
| --- | --- |

(176)

De bovenstaande beschrijving is ook in overeenstemming met de doelstelling van de AGL om de winning van aggregaten efficiënter te maken door de milieukosten van die activiteit te internaliseren. Zoals ook het Gerecht heeft bevestigd (48), bestaat de doelstelling van de AGL erin om in de bouwsector het gebruik te bevorderen van gerecyclede aggregaten of aggregaten die bijproducten of afvalstoffen van bepaalde processen zijn (ook wel „secundaire” aggregaten genoemd), om aldus het gebruik te verminderen van aggregaten die worden gewonnen uit steengroeven (ook wel „primaire” aggregaten genoemd), die niet-hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen zijn, en aldus de met dit winningsproces samenhangende milieuaantastingen te beperken (de „doelstelling van verschuiving van de vraag”).

48

5.6.   BELASTINGDIFFERENTIATIES

BELASTINGDIFFERENTIATIES

| (177) | De Finance Act 2001 bepaalt in eerste instantie een brede grondslag voor de heffing van de AGL. Het toepassingsgebied van deze heffing wordt vervolgens versmald door uitsluitingen en vrijstellingen. Daarnaast wordt in de Finance Act 2001 ook in een aantal belastingverminderingen voorzien. De Commissie zal opnieuw onderzoeken of de uitsluitingen, vrijstellingen en belastingverminderingen ten aanzien waarvan zij twijfel heeft geuit in het besluit tot inleiding van de procedure, gelet op de doelstelling van de AGL, aansluiten bij de beginselen van normale belasting. |
| --- | --- |

(177)

De Finance Act 2001 bepaalt in eerste instantie een brede grondslag voor de heffing van de AGL. Het toepassingsgebied van deze heffing wordt vervolgens versmald door uitsluitingen en vrijstellingen. Daarnaast wordt in de Finance Act 2001 ook in een aantal belastingverminderingen voorzien. De Commissie zal opnieuw onderzoeken of de uitsluitingen, vrijstellingen en belastingverminderingen ten aanzien waarvan zij twijfel heeft geuit in het besluit tot inleiding van de procedure, gelet op de doelstelling van de AGL, aansluiten bij de beginselen van normale belasting.

| (178) | Voor de beoordeling van de belastingdifferentiaties op grond van de AGL is het referentiekader of het beginsel van normale belasting dat door de Commissie wordt gebruikt, de heffing van de AGL op de materialen die in het Verenigd Koninkrijk commercieel worden geëxploiteerd als aggregaten (49). Zoals beschreven in overweging 173, is het „gebruik als aggregaat” onlosmakelijk verbonden met de commerciële exploitatie van gesteente, grind en zand voor bouwdoeleinden, d.w.z. het gebruik ervan als materiaal of ondersteuning bij de bouw of verbetering van een structuur (met inbegrip van wegen en paden, de baan waarop een spoorlijn is of wordt aangelegd, en taluds) of het mengen ervan als onderdeel van het productieproces van afvalgesteente, beton, tarmac, bitumen wegdek of een soortgelijk bouwmateriaal (50). |
| --- | --- |

(178)

Voor de beoordeling van de belastingdifferentiaties op grond van de AGL is het referentiekader of het beginsel van normale belasting dat door de Commissie wordt gebruikt, de heffing van de AGL op de materialen die in het Verenigd Koninkrijk commercieel worden geëxploiteerd als aggregaten (49). Zoals beschreven in overweging 173, is het „gebruik als aggregaat” onlosmakelijk verbonden met de commerciële exploitatie van gesteente, grind en zand voor bouwdoeleinden, d.w.z. het gebruik ervan als materiaal of ondersteuning bij de bouw of verbetering van een structuur (met inbegrip van wegen en paden, de baan waarop een spoorlijn is of wordt aangelegd, en taluds) of het mengen ervan als onderdeel van het productieproces van afvalgesteente, beton, tarmac, bitumen wegdek of een soortgelijk bouwmateriaal (50).

49

50

| (179) | Bovendien gebruikt de Finance Act 2001 het begrip „gebruik als aggregaat”, zoals hierboven beschreven, in artikel 30, lid 1, onder d), van de Finance Act 2001, waardoor een persoon het recht krijgt een belastingkrediet aan te vragen indien „het aggregaat dat onderworpen is geweest aan de AGL, wordt afgevoerd op een manier die niet beschouwd kan worden als het gebruik ervan voor de bouw”. |
| --- | --- |

(179)

Bovendien gebruikt de Finance Act 2001 het begrip „gebruik als aggregaat”, zoals hierboven beschreven, in artikel 30, lid 1, onder d), van de Finance Act 2001, waardoor een persoon het recht krijgt een belastingkrediet aan te vragen indien „het aggregaat dat onderworpen is geweest aan de AGL, wordt afgevoerd op een manier die niet beschouwd kan worden als het gebruik ervan voor de bouw”.

| (180) | Als een vrijgesteld materiaal wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat of commercieel wordt geëxploiteerd voor de bouw, zoals hierboven beschreven, moet het binnen de normale belastingheffing krachtens de AGL vallen, aangezien er sprake is van een feitelijke en juridische situatie die vergelijkbaar is met die van de belaste materialen en de vrijstelling ervan alleen zou kunnen worden gerechtvaardigd op grond van de inherente doelstelling van de AGL. |
| --- | --- |

(180)

Als een vrijgesteld materiaal wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat of commercieel wordt geëxploiteerd voor de bouw, zoals hierboven beschreven, moet het binnen de normale belastingheffing krachtens de AGL vallen, aangezien er sprake is van een feitelijke en juridische situatie die vergelijkbaar is met die van de belaste materialen en de vrijstelling ervan alleen zou kunnen worden gerechtvaardigd op grond van de inherente doelstelling van de AGL.

| (181) | Ten aanzien van de hier onderzochte vrijstellingen met betrekking tot bijproducten en afval(gesteente) van andere materialen of processen, handhaaft de Commissie de beoordelingscriteria die zijn gebruikt in het besluit tot inleiding van de procedure. De Commissie zal er bij haar beoordeling rekening mee houden of afval(gesteente) of het bijproduct in kwestie een onvermijdelijk gevolg is van een activiteit die geen verband houdt met de actieve winning van materialen voor gebruik als aggregaat, d.w.z. hetzij de winning van een materiaal dat niet actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat, hetzij een proces dat geen verband houdt met de winning van aggregaten. Het feit dat het hoofdmateriaal niet wordt gewonnen om te worden gebruikt als aggregaat, geeft een aanwijzing of de vrijstelling van het afval(gesteente) of het bijproduct in kwestie kan bijdragen aan de doelstelling die ten grondslag ligt aan de AGL. |
| --- | --- |

(181)

Ten aanzien van de hier onderzochte vrijstellingen met betrekking tot bijproducten en afval(gesteente) van andere materialen of processen, handhaaft de Commissie de beoordelingscriteria die zijn gebruikt in het besluit tot inleiding van de procedure. De Commissie zal er bij haar beoordeling rekening mee houden of afval(gesteente) of het bijproduct in kwestie een onvermijdelijk gevolg is van een activiteit die geen verband houdt met de actieve winning van materialen voor gebruik als aggregaat, d.w.z. hetzij de winning van een materiaal dat niet actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat, hetzij een proces dat geen verband houdt met de winning van aggregaten. Het feit dat het hoofdmateriaal niet wordt gewonnen om te worden gebruikt als aggregaat, geeft een aanwijzing of de vrijstelling van het afval(gesteente) of het bijproduct in kwestie kan bijdragen aan de doelstelling die ten grondslag ligt aan de AGL.

| (182) | Voor bijproducten en afval(gesteente) afkomstig van de winning van materiaal voor gebruik als aggregaat zal de Commissie beoordelen of de vrijstelling ervan kan leiden tot een afname van de nieuwe winning van materialen voor gebruik als aggregaat en bijgevolg kan bijdragen aan de doelstelling van de AGL. |
| --- | --- |

(182)

Voor bijproducten en afval(gesteente) afkomstig van de winning van materiaal voor gebruik als aggregaat zal de Commissie beoordelen of de vrijstelling ervan kan leiden tot een afname van de nieuwe winning van materialen voor gebruik als aggregaat en bijgevolg kan bijdragen aan de doelstelling van de AGL.

| (183) | De bovengenoemde beoordelingscriteria zijn in overeenstemming met de beginselen van normale belasting van de AGL om te bepalen of er bij de vrijgestelde materialen sprake is van dezelfde feitelijke en juridische situatie als de belaste materialen, en houden rekening met de overwegingen van de Britse autoriteiten dat de AGL geen afbreuk mag doen aan processen die losstaan van de winning voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(183)

De bovengenoemde beoordelingscriteria zijn in overeenstemming met de beginselen van normale belasting van de AGL om te bepalen of er bij de vrijgestelde materialen sprake is van dezelfde feitelijke en juridische situatie als de belaste materialen, en houden rekening met de overwegingen van de Britse autoriteiten dat de AGL geen afbreuk mag doen aan processen die losstaan van de winning voor gebruik als aggregaat.

5.6.1.   UITSLUITING VAN EN BELASTINGVERMINDERING VOOR BEPAALDE MINERALEN (ARTIKEL 18, LID 2, ONDER b) (51) EN ARTIKEL 30, LID 1, ONDER b) (52)), VOOR ZOVER DEZE BETREKKING HEEFT OP EEN VRIJGESTELD PROCES DAT ALS AGGREGAAT TE GEBRUIKEN MATERIALEN OPLEVERT

51

52

| (184) | In het kader van hun opmerkingen voorafgaand aan het besluit tot inleiding van de procedure hadden de Britse autoriteiten aangegeven dat geen van de stoffen die krachtens artikel 18 (53) zijn vrijgesteld, voor gebruik als aggregaat worden gewonnen of ontgonnen. |
| --- | --- |

(184)

In het kader van hun opmerkingen voorafgaand aan het besluit tot inleiding van de procedure hadden de Britse autoriteiten aangegeven dat geen van de stoffen die krachtens artikel 18 (53) zijn vrijgesteld, voor gebruik als aggregaat worden gewonnen of ontgonnen.

53

| (185) | Mits deze mineralen niet worden gebruikt om bulk in de bouwsector te leveren, was de Commissie van mening dat de uitsluiting van deze mineralen van het toepassingsgebied van de AGL aansloot bij de beginselen van normale belasting (54). |
| --- | --- |

(185)

Mits deze mineralen niet worden gebruikt om bulk in de bouwsector te leveren, was de Commissie van mening dat de uitsluiting van deze mineralen van het toepassingsgebied van de AGL aansloot bij de beginselen van normale belasting (54).

54

| (186) | De Commissie concludeerde in punt 74 van het besluit tot inleiding van de procedure dat, voor zover de betrokken mineralen niet als aggregaat worden gebruikt, de vrijstelling/uitsluiting ervan van de AGL geen selectief voordeel oplevert in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(186)

De Commissie concludeerde in punt 74 van het besluit tot inleiding van de procedure dat, voor zover de betrokken mineralen niet als aggregaat worden gebruikt, de vrijstelling/uitsluiting ervan van de AGL geen selectief voordeel oplevert in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

| (187) | De Commissie heeft echter vastgesteld dat sommige van deze mineralen soms ook worden gewonnen om als aggregaten te worden gebruikt. Bijvoorbeeld, vermiculiet en perliet worden gebruikt om lichte aggregaten te vervaardigen (55). De uitsluiting van deze mineralen, voor zover deze worden gewonnen om lichte aggregaten te produceren en als zodanig worden gebruikt, werd geacht niet aan te sluiten bij de beginselen van normale belasting van de AGL. Het was de Commissie dan ook niet duidelijk waarom er bij de winning van deze mineralen geen sprake zou zijn van een situatie die vergelijkbaar is met de winning van andere belaste aggregaten. |
| --- | --- |

(187)

De Commissie heeft echter vastgesteld dat sommige van deze mineralen soms ook worden gewonnen om als aggregaten te worden gebruikt. Bijvoorbeeld, vermiculiet en perliet worden gebruikt om lichte aggregaten te vervaardigen (55). De uitsluiting van deze mineralen, voor zover deze worden gewonnen om lichte aggregaten te produceren en als zodanig worden gebruikt, werd geacht niet aan te sluiten bij de beginselen van normale belasting van de AGL. Het was de Commissie dan ook niet duidelijk waarom er bij de winning van deze mineralen geen sprake zou zijn van een situatie die vergelijkbaar is met de winning van andere belaste aggregaten.

55

| (188) | Aangezien het de Commissie ontbrak aan de nodige relevante informatie voor haar beoordeling, heeft zij twijfel geuit over de vraag of een algemene vrijstelling van deze materialen, die geen rekening lijkt te houden met het gebruik ervan als aggregaten, aansluit bij de beginselen van normale belasting die ten grondslag liggen aan de AGL. |
| --- | --- |

(188)

Aangezien het de Commissie ontbrak aan de nodige relevante informatie voor haar beoordeling, heeft zij twijfel geuit over de vraag of een algemene vrijstelling van deze materialen, die geen rekening lijkt te houden met het gebruik ervan als aggregaten, aansluit bij de beginselen van normale belasting die ten grondslag liggen aan de AGL.

| (189) | De Britse autoriteiten verstrekten een lijst met toepassingen van elk van de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 genoemde materialen, met de vermelding of deze als aggregaten (kunnen) worden gebruikt. Volgens deze lijst zijn perliet, puimsteen en vermiculiet de enige materialen uit artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 die in aanmerking komen voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(189)

De Britse autoriteiten verstrekten een lijst met toepassingen van elk van de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 genoemde materialen, met de vermelding of deze als aggregaten (kunnen) worden gebruikt. Volgens deze lijst zijn perliet, puimsteen en vermiculiet de enige materialen uit artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 die in aanmerking komen voor gebruik als aggregaat.

| (190) | Aangezien de overige materialen uit artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 niet als aggregaat worden gebruikt of niet in aanmerking komen voor gebruik als aggregaat, is er geen sprake van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belastbare aggregaten. |
| --- | --- |

(190)

Aangezien de overige materialen uit artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 niet als aggregaat worden gebruikt of niet in aanmerking komen voor gebruik als aggregaat, is er geen sprake van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belastbare aggregaten.

| (191) | Volgens de Britse autoriteiten kan perliet worden aangetroffen in Noord-Ierland, maar werd de winning ervan gestaakt voordat de heffing over aggregaten werd ingevoerd. Dit materiaal, dat nuttig is wegens zijn isolerende eigenschappen en zijn lichte gewicht na verwerking, wordt nog wel ingevoerd in het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

(191)

Volgens de Britse autoriteiten kan perliet worden aangetroffen in Noord-Ierland, maar werd de winning ervan gestaakt voordat de heffing over aggregaten werd ingevoerd. Dit materiaal, dat nuttig is wegens zijn isolerende eigenschappen en zijn lichte gewicht na verwerking, wordt nog wel ingevoerd in het Verenigd Koninkrijk.

| (192) | De Britse autoriteiten stellen dat perliet kan worden gebruikt bij de vervaardiging van lichte bouwmaterialen (gips, mortel, isolatie, plafondtegels) en als bodemverbeteraar. Perliet zet sterk uit bij verhitting en is daarom geen natuurlijk aggregaat. Perliet kan worden gebruikt als een licht aggregaat, bijvoorbeeld in beton of portlandcement. Voordat het echter als zodanig kan worden gebruikt, moet het een fysieke transformatie ondergaan die bestaat uit meer dan eenvoudig breken en zeven. Ook zouden zijn bijzondere eigenschappen de vervanging ervan door gerecycled materiaal of bijproduct van de productie van materiaal dat niet bestemd is als aggregaat, uitsluiten. |
| --- | --- |

(192)

De Britse autoriteiten stellen dat perliet kan worden gebruikt bij de vervaardiging van lichte bouwmaterialen (gips, mortel, isolatie, plafondtegels) en als bodemverbeteraar. Perliet zet sterk uit bij verhitting en is daarom geen natuurlijk aggregaat. Perliet kan worden gebruikt als een licht aggregaat, bijvoorbeeld in beton of portlandcement. Voordat het echter als zodanig kan worden gebruikt, moet het een fysieke transformatie ondergaan die bestaat uit meer dan eenvoudig breken en zeven. Ook zouden zijn bijzondere eigenschappen de vervanging ervan door gerecycled materiaal of bijproduct van de productie van materiaal dat niet bestemd is als aggregaat, uitsluiten.

| (193) | Volgens de Britse autoriteiten komt puimsteen niet van nature voor in het Verenigd Koninkrijk, maar wordt het ingevoerd. De cellenstructuur ervan geeft het een lage dichtheid waardoor het op water kan drijven. Het kan worden gebruikt als schuurmiddel en bij de vervaardiging van lichte bouwmaterialen. Het is veel lichter dan belastbaar aggregatenmateriaal. |
| --- | --- |

(193)

Volgens de Britse autoriteiten komt puimsteen niet van nature voor in het Verenigd Koninkrijk, maar wordt het ingevoerd. De cellenstructuur ervan geeft het een lage dichtheid waardoor het op water kan drijven. Het kan worden gebruikt als schuurmiddel en bij de vervaardiging van lichte bouwmaterialen. Het is veel lichter dan belastbaar aggregatenmateriaal.

| (194) | De Britse autoriteiten stellen dat er enig bewijs is dat puimsteen in het Verenigd Koninkrijk wordt gebruikt als een licht aggregaat in de bouw, licht beton en bij de productie van geprefabriceerd beton en betonblokken. Het gebruik ervan in deze omstandigheden is het gevolg van zijn bijzonder lage dichtheid. Net als perliet en vermiculiet zouden de bijzondere eigenschappen en het gebruik van puimsteen de vervanging door gerecycled materiaal of bijproduct van de productie van niet als aggregaat gebruikt materiaal uitsluiten. |
| --- | --- |

(194)

De Britse autoriteiten stellen dat er enig bewijs is dat puimsteen in het Verenigd Koninkrijk wordt gebruikt als een licht aggregaat in de bouw, licht beton en bij de productie van geprefabriceerd beton en betonblokken. Het gebruik ervan in deze omstandigheden is het gevolg van zijn bijzonder lage dichtheid. Net als perliet en vermiculiet zouden de bijzondere eigenschappen en het gebruik van puimsteen de vervanging door gerecycled materiaal of bijproduct van de productie van niet als aggregaat gebruikt materiaal uitsluiten.

| (195) | De Commissie heeft onderzocht of puimsteen moet worden vergeleken met steensoorten met een hoge PSV of stortsteen, omdat ook dit gespecialiseerde producten betreft die niet kunnen worden vervangen door vrijgesteld materiaal. Puimsteen blijkt echter verschillend te zijn van steensoorten met een hoge PSV of stortsteen, aangezien het bij gebruik als aggregaat alleen in dit gespecialiseerde toepassingsgebied als licht aggregaat kan worden toegepast. Daartegenover staat dat materialen die worden gebruikt voor de productie van steensoorten met een hoge PSV of stortsteen, op grote schaal als aggregaten (kunnen) worden gebruikt wanneer zij niet in deze specifieke gespecialiseerde omstandigheden worden gebruikt. |
| --- | --- |

(195)

De Commissie heeft onderzocht of puimsteen moet worden vergeleken met steensoorten met een hoge PSV of stortsteen, omdat ook dit gespecialiseerde producten betreft die niet kunnen worden vervangen door vrijgesteld materiaal. Puimsteen blijkt echter verschillend te zijn van steensoorten met een hoge PSV of stortsteen, aangezien het bij gebruik als aggregaat alleen in dit gespecialiseerde toepassingsgebied als licht aggregaat kan worden toegepast. Daartegenover staat dat materialen die worden gebruikt voor de productie van steensoorten met een hoge PSV of stortsteen, op grote schaal als aggregaten (kunnen) worden gebruikt wanneer zij niet in deze specifieke gespecialiseerde omstandigheden worden gebruikt.

| (196) | Vermiculiet is volgens de Britse autoriteiten een vorm van mica dat, net als perliet, de ongewone eigenschap heeft dat het sterk uitzet bij verhitting. Het komt niet voor in het Verenigd Koninkrijk, maar wordt wel ingevoerd. |
| --- | --- |

(196)

Vermiculiet is volgens de Britse autoriteiten een vorm van mica dat, net als perliet, de ongewone eigenschap heeft dat het sterk uitzet bij verhitting. Het komt niet voor in het Verenigd Koninkrijk, maar wordt wel ingevoerd.

| (197) | De Britse autoriteiten stellen dat vermiculiet net als perliet kan worden gebruikt voor isolatie, als een licht aggregaat voor gips en beton en als bodemverbeteraar. Voordat het echter als zodanig kan worden gebruikt moet het een fysieke transformatie ondergaan die bestaat uit meer dan eenvoudig breken en zeven. Ook zouden zijn bijzondere eigenschappen de vervanging ervan door gerecycled materiaal of bijproduct van de productie van materiaal dat niet bestemd is als aggregaat, uitsluiten. |
| --- | --- |

(197)

De Britse autoriteiten stellen dat vermiculiet net als perliet kan worden gebruikt voor isolatie, als een licht aggregaat voor gips en beton en als bodemverbeteraar. Voordat het echter als zodanig kan worden gebruikt moet het een fysieke transformatie ondergaan die bestaat uit meer dan eenvoudig breken en zeven. Ook zouden zijn bijzondere eigenschappen de vervanging ervan door gerecycled materiaal of bijproduct van de productie van materiaal dat niet bestemd is als aggregaat, uitsluiten.

| (198) | Volgens de Britse autoriteiten zijn de ingevoerde hoeveelheden van deze producten als volgt, waarbij de gegevens voor perliet en vermiculiet sinds 2010 samen zijn opgenomen in de invoerstatistieken. | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Perliet
  (ton) | 45 064 | 36 315 | 58 456 | 98 437 | 66 298 |
| Vermiculiet
  (ton) | 29 200 | 25 515 |
| Puimsteen
  (ton) | 2 259 | 1 668 | 2 062 | 2 067 | 1 255 |

(198)

Volgens de Britse autoriteiten zijn de ingevoerde hoeveelheden van deze producten als volgt, waarbij de gegevens voor perliet en vermiculiet sinds 2010 samen zijn opgenomen in de invoerstatistieken.

2008

2009

2010

2011

2012

Perliet

(ton)

45 064

36 315

58 456

98 437

66 298

Vermiculiet

(ton)

29 200

25 515

Puimsteen

(ton)

2 259

1 668

2 062

2 067

1 255

| (199) | De Britse autoriteiten beweren dat ingevoerd puimsteen in 2012 gemiddeld 408 GBP/ton kostte, en vermiculiet en perliet gemiddeld 128 GBP/ton kostten. Deze hoge prijzen weerspiegelen de gespecialiseerde toepassingen van deze mineralen en duiden erop dat zij niet gebruikt zouden worden als substituut voor aggregaat dat in het Verenigd Koninkrijk is gewonnen. |
| --- | --- |

(199)

De Britse autoriteiten beweren dat ingevoerd puimsteen in 2012 gemiddeld 408 GBP/ton kostte, en vermiculiet en perliet gemiddeld 128 GBP/ton kostten. Deze hoge prijzen weerspiegelen de gespecialiseerde toepassingen van deze mineralen en duiden erop dat zij niet gebruikt zouden worden als substituut voor aggregaat dat in het Verenigd Koninkrijk is gewonnen.

| (200) | De Britse autoriteiten stellen dat perliet, puimsteen en vermiculiet in het Verenigd Koninkrijk niet commercieel als aggregaat worden geëxploiteerd en dat er, gelet op de door de AGL nagestreefde milieudoelstelling, geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belastbaar aggregaat. |
| --- | --- |

(200)

De Britse autoriteiten stellen dat perliet, puimsteen en vermiculiet in het Verenigd Koninkrijk niet commercieel als aggregaat worden geëxploiteerd en dat er, gelet op de door de AGL nagestreefde milieudoelstelling, geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belastbaar aggregaat.

| (201) | De Commissie is van mening dat, aangezien perliet en vermiculiet, om als aggregaten te worden gebruikt, een fysieke transformatie ondergaan die bestaat uit meer dan eenvoudig breken en zeven, deze materialen niet kunnen worden vergeleken met belastbare materialen die dit soort transformaties niet ondergaan. |
| --- | --- |

(201)

De Commissie is van mening dat, aangezien perliet en vermiculiet, om als aggregaten te worden gebruikt, een fysieke transformatie ondergaan die bestaat uit meer dan eenvoudig breken en zeven, deze materialen niet kunnen worden vergeleken met belastbare materialen die dit soort transformaties niet ondergaan.

| (202) | De natuurlijke eigenschappen van perliet, puimsteen en vermiculiet onderscheiden hen van de overige aggregaten. Bovendien zijn geen van de drie materialen natuurlijke aggregaten, maar dienen zij als gespecialiseerde, lichte aggregaten die niet kunnen worden vervangen noch andere materialen kunnen vervangen. De prijs ervan weerspiegelt hun specialistische gebruik evenals het feit dat zij onmogelijk aggregaten die in het Verenigd Koninkrijk worden gewonnen, kunnen substitueren. |
| --- | --- |

(202)

De natuurlijke eigenschappen van perliet, puimsteen en vermiculiet onderscheiden hen van de overige aggregaten. Bovendien zijn geen van de drie materialen natuurlijke aggregaten, maar dienen zij als gespecialiseerde, lichte aggregaten die niet kunnen worden vervangen noch andere materialen kunnen vervangen. De prijs ervan weerspiegelt hun specialistische gebruik evenals het feit dat zij onmogelijk aggregaten die in het Verenigd Koninkrijk worden gewonnen, kunnen substitueren.

| (203) | Bovendien wordt geen van deze stoffen momenteel in het Verenigd Koninkrijk gewonnen, aangezien de winning van perliet vóór de invoering van de AGL is stopgezet. |
| --- | --- |

(203)

Bovendien wordt geen van deze stoffen momenteel in het Verenigd Koninkrijk gewonnen, aangezien de winning van perliet vóór de invoering van de AGL is stopgezet.

| (204) | De Commissie heeft geen opmerkingen ontvangen van belanghebbenden ten aanzien van deze materialen. |
| --- | --- |

(204)

De Commissie heeft geen opmerkingen ontvangen van belanghebbenden ten aanzien van deze materialen.

| (205) | De Commissie concludeert dat bij perliet, puimsteen en vermiculiet, gelet op de doelstelling van de AGL, geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belastbaar aggregaat. |
| --- | --- |

(205)

De Commissie concludeert dat bij perliet, puimsteen en vermiculiet, gelet op de doelstelling van de AGL, geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belastbaar aggregaat.

| (206) | De Commissie komt bijgevolg tot de bevinding dat de uitsluiting van en de belastingvermindering voor bepaalde mineralen, zoals bepaald in artikel 18, lid 2, onder b), en artikel 30, lid 1, onder b), van de Finance Act 2001, geen selectief voordeel voor deze materialen inhoudt. |
| --- | --- |

(206)

De Commissie komt bijgevolg tot de bevinding dat de uitsluiting van en de belastingvermindering voor bepaalde mineralen, zoals bepaald in artikel 18, lid 2, onder b), en artikel 30, lid 1, onder b), van de Finance Act 2001, geen selectief voordeel voor deze materialen inhoudt.

5.6.2.   DE VRIJSTELLING VAN MATERIAAL DAT GEHEEL OF HOOFDZAKELIJK BESTAAT UIT OF ONDERDEEL IS VAN MATERIAAL BESTAANDE UIT STEENKOOL, BRUINKOOL, LEISTEEN OF SCHALIE (ARTIKEL 17, LID 4, ONDER a)), VOOR ZOVER HET VRIJGESTELDE MATERIAAL GEHEEL BESTAAT UIT ALS AGGREGAAT GEBRUIKT STEENKOOL, BRUINKOOL, SCHALIE, LEISTEEN OF HOOFDZAKELIJK UIT STEENKOOL, BRUINKOOL, SCHALIE EN LEISTEEN BESTAAT

| (207) | De Commissie merkte op dat al deze materialen kwalificeren als gesteente en bijgevolg aggregaten zijn in de zin van artikel 17, lid 1, van de Finance Act 2001. |
| --- | --- |

(207)

De Commissie merkte op dat al deze materialen kwalificeren als gesteente en bijgevolg aggregaten zijn in de zin van artikel 17, lid 1, van de Finance Act 2001.

| (208) | Lei en schalie worden vaak gehouwen met een of meer vlakke oppervlakken. In dat geval zouden zij ook een vrijstelling van de AGL krijgen op grond van artikel 18, lid 2, onder a) (vrijgesteld procedé van steenhouwen). Het belastingkrediet voor materialen waarop een vrijgesteld proces is toegepast, sluit aan bij de beginselen van normale belasting die ten grondslag liggen aan de AGL. |
| --- | --- |

(208)

Lei en schalie worden vaak gehouwen met een of meer vlakke oppervlakken. In dat geval zouden zij ook een vrijstelling van de AGL krijgen op grond van artikel 18, lid 2, onder a) (vrijgesteld procedé van steenhouwen). Het belastingkrediet voor materialen waarop een vrijgesteld proces is toegepast, sluit aan bij de beginselen van normale belasting die ten grondslag liggen aan de AGL.

| (209) | In het kader van hun verklaringen voorafgaand aan het besluit tot inleiding van de procedure hadden de Britse autoriteiten verklaard dat steenkool, bruinkool, leisteen of schalie niet hoofdzakelijk worden gewonnen voor gebruik als aggregaat. Leisteen wordt van oudsher gewonnen voor gebruik als een gespecialiseerd bouwmateriaal (bijv. als dakbedekking of vloerbedekking). In sommige regio's wordt het gebruik ervan gestimuleerd om erfgoedredenen. Schalie is een splijtbaar mineraal met een hoog kleigehalte. Aangezien natuurlijke kleiafzettingen uitgeput raken, wordt schalie steeds vaker gebruikt bij de productie van baksteen en tegels. Het kan ook een grondstof zijn voor de vervaardiging van cement. Steenkool is een sedimentgesteente dat voornamelijk uit koolstof bestaat. Bruinkool heeft een veel lager koolstofgehalte dan steenkool, en een zeer hoog vochtgehalte. Beide worden gebruikt als energieproducten. |
| --- | --- |

(209)

In het kader van hun verklaringen voorafgaand aan het besluit tot inleiding van de procedure hadden de Britse autoriteiten verklaard dat steenkool, bruinkool, leisteen of schalie niet hoofdzakelijk worden gewonnen voor gebruik als aggregaat. Leisteen wordt van oudsher gewonnen voor gebruik als een gespecialiseerd bouwmateriaal (bijv. als dakbedekking of vloerbedekking). In sommige regio's wordt het gebruik ervan gestimuleerd om erfgoedredenen. Schalie is een splijtbaar mineraal met een hoog kleigehalte. Aangezien natuurlijke kleiafzettingen uitgeput raken, wordt schalie steeds vaker gebruikt bij de productie van baksteen en tegels. Het kan ook een grondstof zijn voor de vervaardiging van cement. Steenkool is een sedimentgesteente dat voornamelijk uit koolstof bestaat. Bruinkool heeft een veel lager koolstofgehalte dan steenkool, en een zeer hoog vochtgehalte. Beide worden gebruikt als energieproducten.

| (210) | De Commissie concludeerde dat de uitsluiting van deze materialen wanneer zij voor andere doeleinden dan als aggregaat worden gebruikt, aansloot bij het beginsel van normale belasting dat ten grondslag ligt aan de AGL. |
| --- | --- |

(210)

De Commissie concludeerde dat de uitsluiting van deze materialen wanneer zij voor andere doeleinden dan als aggregaat worden gebruikt, aansloot bij het beginsel van normale belasting dat ten grondslag ligt aan de AGL.

| (211) | De Commissie merkte op (56) dat volgens bewijs verschaft door BAA en aangehecht aan haar repliek ingediend bij het Gerecht in zaak T-210/02, leisteen en schalie als aggregaten worden gebruikt (57). Dit gold niet voor steenkool en bruinkool. |
| --- | --- |

(211)

De Commissie merkte op (56) dat volgens bewijs verschaft door BAA en aangehecht aan haar repliek ingediend bij het Gerecht in zaak T-210/02, leisteen en schalie als aggregaten worden gebruikt (57). Dit gold niet voor steenkool en bruinkool.

56

57

| (212) | De Commissie concludeerde in punt 84 van het besluit tot inleiding van de procedure dat een algemene vrijstelling van schalie en leisteen, zelfs wanneer deze worden gebruikt als aggregaten of bulk voor de bouw, niet lijkt aan te sluiten bij de beginselen van normale belasting die ten grondslag liggen aan de AGL en niet lijkt voort te vloeien uit de aard en de opzet van de AGL. |
| --- | --- |

(212)

De Commissie concludeerde in punt 84 van het besluit tot inleiding van de procedure dat een algemene vrijstelling van schalie en leisteen, zelfs wanneer deze worden gebruikt als aggregaten of bulk voor de bouw, niet lijkt aan te sluiten bij de beginselen van normale belasting die ten grondslag liggen aan de AGL en niet lijkt voort te vloeien uit de aard en de opzet van de AGL.

| (213) | Voorts was de Commissie in punt 85 van het besluit tot inleiding van de procedure van mening dat het argument dat schalie en leisteen in de meeste gevallen niet als aggregaten gebruikt zouden worden, niet zou rechtvaardigen dat zij in het algemeen van AGL zou worden vrijgesteld. Net omdat het moeilijk was om op voorhand te bepalen waarvoor de materialen zouden worden gebruikt, heeft het Verenigd Koninkrijk ervoor gekozen om een belastingkrediet te verlenen voor het geval dat sommige van de materialen die onderworpen zijn aan belasting, voor industriële en agrarische doeleinden zouden worden gebruikt. De Commissie was van oordeel dat in plaats van een regelrechte vrijstelling te verlenen, het beter zou zijn geweest om de belastingvermindering ook naar schalie en leisteen uit te breiden. |
| --- | --- |

(213)

Voorts was de Commissie in punt 85 van het besluit tot inleiding van de procedure van mening dat het argument dat schalie en leisteen in de meeste gevallen niet als aggregaten gebruikt zouden worden, niet zou rechtvaardigen dat zij in het algemeen van AGL zou worden vrijgesteld. Net omdat het moeilijk was om op voorhand te bepalen waarvoor de materialen zouden worden gebruikt, heeft het Verenigd Koninkrijk ervoor gekozen om een belastingkrediet te verlenen voor het geval dat sommige van de materialen die onderworpen zijn aan belasting, voor industriële en agrarische doeleinden zouden worden gebruikt. De Commissie was van oordeel dat in plaats van een regelrechte vrijstelling te verlenen, het beter zou zijn geweest om de belastingvermindering ook naar schalie en leisteen uit te breiden.

| (214) | De Commissie heeft ook twijfel geuit ten aanzien van de rechtvaardiging voor de uitbreiding van de vrijstelling naar materiaal dat voornamelijk (d.w.z. meer dan 50 %) bestaat uit steenkool, bruinkool, schalie of leisteen. |
| --- | --- |

(214)

De Commissie heeft ook twijfel geuit ten aanzien van de rechtvaardiging voor de uitbreiding van de vrijstelling naar materiaal dat voornamelijk (d.w.z. meer dan 50 %) bestaat uit steenkool, bruinkool, schalie of leisteen.

| (215) | De Commissie concludeerde dat een algemene vrijstelling van deze materialen, in het bijzonder leisteen en schalie, zelfs wanneer deze worden gebruikt als aggregaten (d.w.z. bulk voor de bouw), niet zou aansluiten bij de beginselen van normale belasting die ten grondslag liggen aan de AGL. |
| --- | --- |

(215)

De Commissie concludeerde dat een algemene vrijstelling van deze materialen, in het bijzonder leisteen en schalie, zelfs wanneer deze worden gebruikt als aggregaten (d.w.z. bulk voor de bouw), niet zou aansluiten bij de beginselen van normale belasting die ten grondslag liggen aan de AGL.

| (216) | Na de bekendmaking van het besluit tot inleiding van de procedure heeft de Commissie in dit verband een groot aantal opmerkingen ontvangen van belanghebbenden. |
| --- | --- |

(216)

Na de bekendmaking van het besluit tot inleiding van de procedure heeft de Commissie in dit verband een groot aantal opmerkingen ontvangen van belanghebbenden.

5.6.2.1.   
  Leisteen

Leisteen

a)   Opmerkingen van BAA, ontvangen op 15 september 2014

Opmerkingen van BAA, ontvangen op 15 september 2014

| (217) | BAA is het eens met de Britse autoriteiten wat betreft het gebruik van de bijproducten van leisteen als aggregaat, met inbegrip van het feit dat dit een alternatief is voor bij de productie van beton en technische toepassingen nieuw gewonnen middelsterk aggregaat. |
| --- | --- |

(217)

BAA is het eens met de Britse autoriteiten wat betreft het gebruik van de bijproducten van leisteen als aggregaat, met inbegrip van het feit dat dit een alternatief is voor bij de productie van beton en technische toepassingen nieuw gewonnen middelsterk aggregaat.

| (218) | BAA beweert dat leisteen, schalie (en klei) altijd al (en dus ook vóór de invoering van de AGL) werden gebruikt „als aggregaat” indien zij geschikt waren voor het specifieke doel en dat het materiaal beschikbaar was tegen de juiste prijs. Zo werd bijvoorbeeld in 1980/81 en 1990/1991 circa 230 000 ton leisteenaggregaat gebruikt om de A55 Bangor-rondweg aan te leggen. |
| --- | --- |

(218)

BAA beweert dat leisteen, schalie (en klei) altijd al (en dus ook vóór de invoering van de AGL) werden gebruikt „als aggregaat” indien zij geschikt waren voor het specifieke doel en dat het materiaal beschikbaar was tegen de juiste prijs. Zo werd bijvoorbeeld in 1980/81 en 1990/1991 circa 230 000 ton leisteenaggregaat gebruikt om de A55 Bangor-rondweg aan te leggen.

| (219) | BAA, met verwijzing naar een uitspraak van gespecialiseerd geoloog dr. Rachel Hardie, stelt dat er steengroeven van gemengde geologie bestaan waar afzettingen van klei of leisteen ingedeeld gesteente voorkomen in afwisselende lagen met ander gesteente. Volgens die verklaring zijn er steengroeven in Schotland en in andere delen van het Verenigd Koninkrijk waar het grootste deel van de geproduceerde aggregaten is onderworpen aan de AGL, maar waar gesteentelagen deels vrijgestelde gesteenten bevatten. De producten van deze steengroeven bestonden uit voorraden van, geheel of gedeeltelijk vrijgestelde gesteenten zoals schalie of leisteen (58). |
| --- | --- |

(219)

BAA, met verwijzing naar een uitspraak van gespecialiseerd geoloog dr. Rachel Hardie, stelt dat er steengroeven van gemengde geologie bestaan waar afzettingen van klei of leisteen ingedeeld gesteente voorkomen in afwisselende lagen met ander gesteente. Volgens die verklaring zijn er steengroeven in Schotland en in andere delen van het Verenigd Koninkrijk waar het grootste deel van de geproduceerde aggregaten is onderworpen aan de AGL, maar waar gesteentelagen deels vrijgestelde gesteenten bevatten. De producten van deze steengroeven bestonden uit voorraden van, geheel of gedeeltelijk vrijgestelde gesteenten zoals schalie of leisteen (58).

58

| (220) | BAA stelt dat in een aantal leisteengroeven de leisplijting van het materiaal onvoldoende is voor bouwtegels, maar dat het materiaal wel wordt ingedeeld als leisteen. BAA heeft een lijst verstrekt van zeven leisteengroeven geselecteerd uit de Directory of Mines and Quarries 2010 van de geologische dienst British Geological Survey (hierna „BGS” genoemd), waarin zij worden vermeld als groeven waar gesteente wordt gewonnen dat uitsluitend word gebruikt als aggregaten (zoals bouwaggregaat, omheiningssteen, niet-gehouwen bouwsteen), en als steengroeven die slechts geringe hoeveelheden gehouwen bouwsteen produceren. BAA beweert dat deze steengroeven niet verschillen van graniet- of zandsteengroeven die ook bouwsteen produceren. De producten van beide soorten steengroeven zijn hetzelfde van aard, maar de leisteengroeven zijn wél vrijgesteld en de andere groeven niet. |
| --- | --- |

(220)

BAA stelt dat in een aantal leisteengroeven de leisplijting van het materiaal onvoldoende is voor bouwtegels, maar dat het materiaal wel wordt ingedeeld als leisteen. BAA heeft een lijst verstrekt van zeven leisteengroeven geselecteerd uit de Directory of Mines and Quarries 2010 van de geologische dienst British Geological Survey (hierna „BGS” genoemd), waarin zij worden vermeld als groeven waar gesteente wordt gewonnen dat uitsluitend word gebruikt als aggregaten (zoals bouwaggregaat, omheiningssteen, niet-gehouwen bouwsteen), en als steengroeven die slechts geringe hoeveelheden gehouwen bouwsteen produceren. BAA beweert dat deze steengroeven niet verschillen van graniet- of zandsteengroeven die ook bouwsteen produceren. De producten van beide soorten steengroeven zijn hetzelfde van aard, maar de leisteengroeven zijn wél vrijgesteld en de andere groeven niet.

Directory of Mines and Quarries 2010

| (221) | Ten aanzien van de aard van steengroeven die belast gesteente, zoals graniet, exploiteren, betoogt BAA dat steengroeven wisselende hoeveelheden van niet-gehouwen bloksteen exploiteren. Zij stelt dat een steengroeve die een gesteente heeft dat van nature „hoekig” is en gemakkelijk kan worden bijgehakt, wellicht een hoeveelheid van dit product zal verkopen, afhankelijk van de vraag op de lokale markt (bijv. residentieel, tuincentra) en de kleur van het gewonnen bloksteen. |
| --- | --- |

(221)

Ten aanzien van de aard van steengroeven die belast gesteente, zoals graniet, exploiteren, betoogt BAA dat steengroeven wisselende hoeveelheden van niet-gehouwen bloksteen exploiteren. Zij stelt dat een steengroeve die een gesteente heeft dat van nature „hoekig” is en gemakkelijk kan worden bijgehakt, wellicht een hoeveelheid van dit product zal verkopen, afhankelijk van de vraag op de lokale markt (bijv. residentieel, tuincentra) en de kleur van het gewonnen bloksteen.

| (222) | BAA heeft informatie verstrekt over de verkoop van leisteen en het aandeel in de verkoop van dakleien vergeleken met opvul- en aanvulmateriaal voor andere doeleinden, d.w.z. gebruik als aggregaat. BAA heeft ook informatie over kalksteengroeven verstrekt. Hieruit blijkt dat de verkoop van landbouwkalk de verkoop van het bijproduct-aggregaat sterk overtreft. In 2013 was de verhouding 4,2:1. BAA stelt dat deze verhouding kan worden verklaard door het feit dat de AGL de verkoop van het bijproduct kalksteen niet-concurrerend heeft gemaakt. BAA heeft de verkoopprijzen verstrekt voor landbouwkalk van één steengroeve (de prijs „af fabriek” voor de export varieert van 5,02 tot 5,95 GBP/ton) en voor het bijproduct aggregaat (tussen 5 en 8,5 GBP/ton, inclusief de AGL). BAA heeft ook de prijzen van een andere steengroeve verstrekt voor calciumcarbonaatpoeder met hoge zuiverheidsgraad (tussen 25 en 55 GBP/ton „af fabriek” en tot 1 000 GBP/ton voor bepaalde gespecialiseerde producten), voor het kalksteen gebruikt in de glasproductie (23 GBP/ton „af fabriek”), voor landbouwkalk (11 GBP/ton) en voor afval/bijproduct (tussen 2 en 7,5 GBP/ton, exclusief de AGL). |
| --- | --- |

(222)

BAA heeft informatie verstrekt over de verkoop van leisteen en het aandeel in de verkoop van dakleien vergeleken met opvul- en aanvulmateriaal voor andere doeleinden, d.w.z. gebruik als aggregaat. BAA heeft ook informatie over kalksteengroeven verstrekt. Hieruit blijkt dat de verkoop van landbouwkalk de verkoop van het bijproduct-aggregaat sterk overtreft. In 2013 was de verhouding 4,2:1. BAA stelt dat deze verhouding kan worden verklaard door het feit dat de AGL de verkoop van het bijproduct kalksteen niet-concurrerend heeft gemaakt. BAA heeft de verkoopprijzen verstrekt voor landbouwkalk van één steengroeve (de prijs „af fabriek” voor de export varieert van 5,02 tot 5,95 GBP/ton) en voor het bijproduct aggregaat (tussen 5 en 8,5 GBP/ton, inclusief de AGL). BAA heeft ook de prijzen van een andere steengroeve verstrekt voor calciumcarbonaatpoeder met hoge zuiverheidsgraad (tussen 25 en 55 GBP/ton „af fabriek” en tot 1 000 GBP/ton voor bepaalde gespecialiseerde producten), voor het kalksteen gebruikt in de glasproductie (23 GBP/ton „af fabriek”), voor landbouwkalk (11 GBP/ton) en voor afval/bijproduct (tussen 2 en 7,5 GBP/ton, exclusief de AGL).

| (223) | BAA stelt dat de leisteenprijzen die de Britse autoriteiten aanvankelijk hadden ingediend te hoog zijn en de marktwaarde niet weerspiegelen. Zij beweert dat de prijzen van bijproducten van leisteen zijn gedaald van 6 GBP naar 3 GBP. In 2010 zou de prijs voor geïmporteerde dakleien 390 GBP/ton zijn geweest en voor uitgevoerde dakleien 618 GBP/ton. |
| --- | --- |

(223)

BAA stelt dat de leisteenprijzen die de Britse autoriteiten aanvankelijk hadden ingediend te hoog zijn en de marktwaarde niet weerspiegelen. Zij beweert dat de prijzen van bijproducten van leisteen zijn gedaald van 6 GBP naar 3 GBP. In 2010 zou de prijs voor geïmporteerde dakleien 390 GBP/ton zijn geweest en voor uitgevoerde dakleien 618 GBP/ton.

b)   Opmerkingen van Welsh Slate Ltd, ontvangen op 20 december 2013

Opmerkingen van Welsh Slate Ltd, ontvangen op 20 december 2013

| (224) | Op dit moment produceert het Verenigd Koninkrijk minder dan 10 % van de vraag naar natuurlijk leisteen voor dakleien in het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

(224)

Op dit moment produceert het Verenigd Koninkrijk minder dan 10 % van de vraag naar natuurlijk leisteen voor dakleien in het Verenigd Koninkrijk.

| (225) | De hoofdactiviteit van Welsh Slate Ltd (hierna „Welsh Slate” genoemd) is de vervaardiging en verkoop van dakleien. Zij beweert dat dakleien goed zijn voor ongeveer 65 % van haar inkomsten, terwijl gebroken leisteen slechts 30 % vertegenwoordigt en het resterende percentage uit architecturale en andere producten bestaat. De winning van gebroken leisteen is nodig om toegang te krijgen tot het materiaal voor dakleien. De bijproducten van de winning van dakleien vertegenwoordigen een aanzienlijk percentage van de productie (momenteel 95 % van alle gewonnen materiaal). |
| --- | --- |

(225)

De hoofdactiviteit van Welsh Slate Ltd (hierna „Welsh Slate” genoemd) is de vervaardiging en verkoop van dakleien. Zij beweert dat dakleien goed zijn voor ongeveer 65 % van haar inkomsten, terwijl gebroken leisteen slechts 30 % vertegenwoordigt en het resterende percentage uit architecturale en andere producten bestaat. De winning van gebroken leisteen is nodig om toegang te krijgen tot het materiaal voor dakleien. De bijproducten van de winning van dakleien vertegenwoordigen een aanzienlijk percentage van de productie (momenteel 95 % van alle gewonnen materiaal).

| (226) | Volgens Welsh Slate wordt gebroken leisteen geproduceerd uit de volgende bronnen: afval van steengroeven (31 %), afval van leisplijting (12 %), historische steenbergen (31 %) en boor- en springoperaties (27 %). Zij stelt dat de productiekosten van leisteenaggregaten hoger liggen dan de kosten van een gemiddelde steengroeve die aggregaten produceert. De productiekosten van standaard aggregatenproducten, met uitsluiting van specifieke extra kosten voor deze onderneming, liggen tussen [...] en [...] GBP/ton, hetgeen betekent dat de heffing [...] zou bedragen. De aggregaten worden momenteel verkocht tegen prijzen die tussen [...] en [...] GBP/ton liggen. Dakleisteen wordt verkocht tegen een gemiddelde prijs van [...] GBP/ton, terwijl de hoogste waarde van dakleisteen meer dan [...] GBP/ton bedraagt. |
| --- | --- |

(226)

Volgens Welsh Slate wordt gebroken leisteen geproduceerd uit de volgende bronnen: afval van steengroeven (31 %), afval van leisplijting (12 %), historische steenbergen (31 %) en boor- en springoperaties (27 %). Zij stelt dat de productiekosten van leisteenaggregaten hoger liggen dan de kosten van een gemiddelde steengroeve die aggregaten produceert. De productiekosten van standaard aggregatenproducten, met uitsluiting van specifieke extra kosten voor deze onderneming, liggen tussen [...] en [...] GBP/ton, hetgeen betekent dat de heffing [...] zou bedragen. De aggregaten worden momenteel verkocht tegen prijzen die tussen [...] en [...] GBP/ton liggen. Dakleisteen wordt verkocht tegen een gemiddelde prijs van [...] GBP/ton, terwijl de hoogste waarde van dakleisteen meer dan [...] GBP/ton bedraagt.

c)   Opmerkingen van BAA, ontvangen op 10 januari 2014

Opmerkingen van BAA, ontvangen op 10 januari 2014

| (227) | BAA heeft de Cornish Building Stone and Slate Guide 2007 ingediend die is samengesteld door de Cornwall County Council. De gids bevat informatie over een reeks steengroeven die bouwmateriaal produceren, waaronder leisteengroeven. |
| --- | --- |

(227)

BAA heeft de Cornish Building Stone and Slate Guide 2007 ingediend die is samengesteld door de Cornwall County Council. De gids bevat informatie over een reeks steengroeven die bouwmateriaal produceren, waaronder leisteengroeven.

Cornish Building Stone and Slate Guide 2007

d)   Opmerkingen van de Mineral Products Association, ontvangen op 2 januari 2014

Opmerkingen van de Mineral Products Association, ontvangen op 2 januari 2014

| (228) | Volgens de Mineral Products Association worden leisteen en schalie in het Verenigd Koninkrijk als aggregaten gebruikt. Hoewel voor gebruik als aggregaat geleverd leisteen en schalie materialen kunnen zijn die het bijproduct zijn van de winning voor andere doeleinden dan gebruik als aggregaat (bijvoorbeeld de winning van leisteen voor de vervaardiging van dakleien) worden deze materialen ook voornamelijk gewonnen voor levering aan aggregatenmarkten. |
| --- | --- |

(228)

Volgens de Mineral Products Association worden leisteen en schalie in het Verenigd Koninkrijk als aggregaten gebruikt. Hoewel voor gebruik als aggregaat geleverd leisteen en schalie materialen kunnen zijn die het bijproduct zijn van de winning voor andere doeleinden dan gebruik als aggregaat (bijvoorbeeld de winning van leisteen voor de vervaardiging van dakleien) worden deze materialen ook voornamelijk gewonnen voor levering aan aggregatenmarkten.

e)   Opmerkingen van Lantoom Quarry, ontvangen op 16 januari 2014

Opmerkingen van Lantoom Quarry, ontvangen op 16 januari 2014

| (229) | Lantoom Quarry stelt dat het graafschap Cornwall grote hoeveelheden bijproducten van aggregaat heeft die afkomstig zijn van de leisteen- en kaolienindustrieën. Momenteel is er een groot overschot van deze materialen, hoewel zij van AGL zijn vrijgesteld. De markten zijn uiterst prijsgevoelig en een prijsverhoging zou niet aan klanten kunnen worden doorberekend. |
| --- | --- |

(229)

Lantoom Quarry stelt dat het graafschap Cornwall grote hoeveelheden bijproducten van aggregaat heeft die afkomstig zijn van de leisteen- en kaolienindustrieën. Momenteel is er een groot overschot van deze materialen, hoewel zij van AGL zijn vrijgesteld. De markten zijn uiterst prijsgevoelig en een prijsverhoging zou niet aan klanten kunnen worden doorberekend.

| (230) | Volgens hun verklaring ligt de prijs van het soort aggregaten waarover Lantoom Quarry de heffing zou moeten betalen indien de vrijstelling onverenigbare staatssteun blijkt te zijn, momenteel op ongeveer 2 GBP/ton (de prijs „af fabriek” varieert tussen 1,5 en 3 GBP). Dit betekent dat de heffing de prijs zou verdubbelen. |
| --- | --- |

(230)

Volgens hun verklaring ligt de prijs van het soort aggregaten waarover Lantoom Quarry de heffing zou moeten betalen indien de vrijstelling onverenigbare staatssteun blijkt te zijn, momenteel op ongeveer 2 GBP/ton (de prijs „af fabriek” varieert tussen 1,5 en 3 GBP). Dit betekent dat de heffing de prijs zou verdubbelen.

| (231) | Lantoom Quarry stelt dat de AGL-vrijstelling heeft bijgedragen tot het stimuleren van de markt voor aggregaten die uit de vrijgestelde materialen bestaan. Zij beweert dat het gewonnen mineraal uit wel 75 % afval kan bestaan. De bijproducten van leisteenaggregaten van de steengroeve worden alleen verkocht binnen een straal van 30 mijl van de steengroeve. |
| --- | --- |

(231)

Lantoom Quarry stelt dat de AGL-vrijstelling heeft bijgedragen tot het stimuleren van de markt voor aggregaten die uit de vrijgestelde materialen bestaan. Zij beweert dat het gewonnen mineraal uit wel 75 % afval kan bestaan. De bijproducten van leisteenaggregaten van de steengroeve worden alleen verkocht binnen een straal van 30 mijl van de steengroeve.

| (232) | Volgens Lantoom Quarry is leisteen geen zeer goed materiaal voor gebruik als aggregaat omdat het zachter is en niet kan worden gebruikt om beton of bitmac te produceren. |
| --- | --- |

(232)

Volgens Lantoom Quarry is leisteen geen zeer goed materiaal voor gebruik als aggregaat omdat het zachter is en niet kan worden gebruikt om beton of bitmac te produceren.

f)   Opmerkingen van Burlington Slate Limited, ontvangen op 10 januari 2014

Opmerkingen van Burlington Slate Limited, ontvangen op 10 januari 2014

| (233) | De voornaamste activiteiten van Burlington Slate Limited (hierna „BSL” genoemd) bestaan uit de vervaardiging van gedimensioneerde leisteenproducten, zoals dakbedekking, gevelbekleding, vloeren, bestrating en architecturale elementen. |
| --- | --- |

(233)

De voornaamste activiteiten van Burlington Slate Limited (hierna „BSL” genoemd) bestaan uit de vervaardiging van gedimensioneerde leisteenproducten, zoals dakbedekking, gevelbekleding, vloeren, bestrating en architecturale elementen.

| (234) | BSL is van mening dat de vrijstellingen voor leisteen geen staatssteun vormen, aangezien zij worden gerechtvaardigd door en volledig coherent zijn met de aard en de opzet van de milieudoelstellingen van de AGL. Leisteen wordt niet van oudsher gewonnen voor gebruik als aggregaat; het wordt eerder gewonnen voor gebruik als bouwmateriaal in dakbedekking, gevelbekleding, vloeren en bestrating, en wordt om erfgoedredenen vaak gebruikt bij de instandhouding van historische gebouwen in het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

(234)

BSL is van mening dat de vrijstellingen voor leisteen geen staatssteun vormen, aangezien zij worden gerechtvaardigd door en volledig coherent zijn met de aard en de opzet van de milieudoelstellingen van de AGL. Leisteen wordt niet van oudsher gewonnen voor gebruik als aggregaat; het wordt eerder gewonnen voor gebruik als bouwmateriaal in dakbedekking, gevelbekleding, vloeren en bestrating, en wordt om erfgoedredenen vaak gebruikt bij de instandhouding van historische gebouwen in het Verenigd Koninkrijk.

| (235) | BSL beweert dat er bij afvalgesteente van leisteen sprake is van een andere feitelijke situatie dan bij nieuw gewonnen aggregaten die speciaal worden gewonnen voor gebruik als aggregaat, aangezien aggregaten uit de winning van leisteen een noodzakelijk en onvermijdelijk bijproduct zijn van de processen waarmee gedimensioneerde leisteenproducten worden geproduceerd. |
| --- | --- |

(235)

BSL beweert dat er bij afvalgesteente van leisteen sprake is van een andere feitelijke situatie dan bij nieuw gewonnen aggregaten die speciaal worden gewonnen voor gebruik als aggregaat, aangezien aggregaten uit de winning van leisteen een noodzakelijk en onvermijdelijk bijproduct zijn van de processen waarmee gedimensioneerde leisteenproducten worden geproduceerd.

| (236) | BSL is van mening dat de vrijstellingen functioneren als prikkel voor leisteengroeven om afvalstoffen als aggregaten te recyclen. Als leisteengroeven zouden ophouden met afval te recyclen als aggregaten, zou meer afval(gesteente) van leisteenwinning als afval worden gestort. |
| --- | --- |

(236)

BSL is van mening dat de vrijstellingen functioneren als prikkel voor leisteengroeven om afvalstoffen als aggregaten te recyclen. Als leisteengroeven zouden ophouden met afval te recyclen als aggregaten, zou meer afval(gesteente) van leisteenwinning als afval worden gestort.

| (237) | Volgens BSL is het proces van leisteenwinning zeer kostbaar vanwege de fysieke diepte waar moet worden gedolven, de ongunstige geologische formaties die soms worden aangetroffen en de technische en geotechnische aspecten van groeve-ontwerp die nodig zijn om de stabiliteit van de helling te garanderen om te zorgen voor een veilige werkomgeving. Leisteen wordt als platen uit de groeve gehaald, die variëren in grootte van ongeveer 1 m × 0,5 m tot 3,5 m × 1,5 m, met een typisch gewicht tussen 500 kg en 12 ton per plaat. De verwerking ervan is afhankelijk van de aard van het product dat wordt gemaakt: dakleien, gevelbekleding, vloeren of architecturale elementen. De verwerking bestaat doorgaans uit het initiële houwen gevolgd door splijten, het aanbrengen van een afwerking, verder houwen of vormgeven. Ongeveer 50 % van de verkoop van architecturale leisteenproducten van BSL wordt uitgevoerd uit het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

(237)

Volgens BSL is het proces van leisteenwinning zeer kostbaar vanwege de fysieke diepte waar moet worden gedolven, de ongunstige geologische formaties die soms worden aangetroffen en de technische en geotechnische aspecten van groeve-ontwerp die nodig zijn om de stabiliteit van de helling te garanderen om te zorgen voor een veilige werkomgeving. Leisteen wordt als platen uit de groeve gehaald, die variëren in grootte van ongeveer 1 m × 0,5 m tot 3,5 m × 1,5 m, met een typisch gewicht tussen 500 kg en 12 ton per plaat. De verwerking ervan is afhankelijk van de aard van het product dat wordt gemaakt: dakleien, gevelbekleding, vloeren of architecturale elementen. De verwerking bestaat doorgaans uit het initiële houwen gevolgd door splijten, het aanbrengen van een afwerking, verder houwen of vormgeven. Ongeveer 50 % van de verkoop van architecturale leisteenproducten van BSL wordt uitgevoerd uit het Verenigd Koninkrijk.

| (238) | BSL toont aan dat in elke fase van het proces afval en restanten van leisteen onvermijdelijke bijproducten zijn. BSL schat dat slechts ongeveer 4 % van het gewonnen materiaal wordt verwerkt tot afgewerkte gedimensioneerde producten (die doorgaans worden gebruikt voor dakbedekking, bestrating of vloertegels), wat betekent dat 96 % afval is. Het recyclen van afval en restanten van leisteen tot aggregaten vermindert de hoeveelheid afvalstoffen die BSL naar een stortplaats moet sturen of bij de steengroeve moet storten. Het recyclen van een deel van het afval en de restanten van leisteen helpt om sommige kosten van leisteenwinning te compenseren; dergelijke verkopen zijn echter slechts ondergeschikt aan de hoofdactiviteit van leisteenwinning voor de vervaardiging en verkoop van gedimensioneerde leisteenproducten. |
| --- | --- |

(238)

BSL toont aan dat in elke fase van het proces afval en restanten van leisteen onvermijdelijke bijproducten zijn. BSL schat dat slechts ongeveer 4 % van het gewonnen materiaal wordt verwerkt tot afgewerkte gedimensioneerde producten (die doorgaans worden gebruikt voor dakbedekking, bestrating of vloertegels), wat betekent dat 96 % afval is. Het recyclen van afval en restanten van leisteen tot aggregaten vermindert de hoeveelheid afvalstoffen die BSL naar een stortplaats moet sturen of bij de steengroeve moet storten. Het recyclen van een deel van het afval en de restanten van leisteen helpt om sommige kosten van leisteenwinning te compenseren; dergelijke verkopen zijn echter slechts ondergeschikt aan de hoofdactiviteit van leisteenwinning voor de vervaardiging en verkoop van gedimensioneerde leisteenproducten.

| (239) | Volgens BSL heeft een leisteengroeve geen stimulans om alleen aggregaten te winnen, aangezien de winningskosten veel hoger en (technisch) uitdagender zijn dan voor een normale aggregatengroeve (in dagbouw) en het commercieel niet verantwoord zou zijn als het enige gewonnen materiaal als aggregaten zou worden gebruikt. |
| --- | --- |

(239)

Volgens BSL heeft een leisteengroeve geen stimulans om alleen aggregaten te winnen, aangezien de winningskosten veel hoger en (technisch) uitdagender zijn dan voor een normale aggregatengroeve (in dagbouw) en het commercieel niet verantwoord zou zijn als het enige gewonnen materiaal als aggregaten zou worden gebruikt.

| (240) | Naar eigen zeggen heeft BSL een winningsvergunning verkregen op grond van het feit dat zij gesteente wint als een bron van bouwmaterialen „in de lokale stijl”. Een aanvraag voor de winning van alleen aggregaat uit haar steengroeven zou wellicht niet zijn ingewilligd gezien haar locatie binnen of dichtbij het nationaal park het Lake District. |
| --- | --- |

(240)

Naar eigen zeggen heeft BSL een winningsvergunning verkregen op grond van het feit dat zij gesteente wint als een bron van bouwmaterialen „in de lokale stijl”. Een aanvraag voor de winning van alleen aggregaat uit haar steengroeven zou wellicht niet zijn ingewilligd gezien haar locatie binnen of dichtbij het nationaal park het Lake District.

| (241) | Volgens BSL heeft de vrijstelling voor aggregaten voor leisteenwinning haar niet gestimuleerd om meer leisteenaggregaten te winnen. |
| --- | --- |

(241)

Volgens BSL heeft de vrijstelling voor aggregaten voor leisteenwinning haar niet gestimuleerd om meer leisteenaggregaten te winnen.

| (242) | BSL exploiteert ook twee kalksteengroeven. Zij stelt dat afvalgesteente afkomstig van leisteenwinning kan worden onderscheiden van het materiaal uit de winning van kalksteen voor de vervaardiging van kalk, omdat kalksteen — in tegenstelling tot leisteen — voornamelijk wordt gewonnen als grondstof voor gebruik als bouwaggregaat en het alleen rendabel is om kalksteen in dagbouw te winnen, terwijl leisteen een sedimentgesteente is dat diepere winning vereist. Kalksteen heeft met de soorten niet-vrijgestelde aggregaten die enkel en alleen voor gebruik als aggregaat worden gewonnen, meer gemeen dan met leisteen. Volgens BSL is er slechts een zeer beperkt aantal mijnen waar de kwaliteit van kalksteen zodanig is dat het rendabel is om „gedimensioneerde steen” (d.w.z. straatstenen) te winnen. |
| --- | --- |

(242)

BSL exploiteert ook twee kalksteengroeven. Zij stelt dat afvalgesteente afkomstig van leisteenwinning kan worden onderscheiden van het materiaal uit de winning van kalksteen voor de vervaardiging van kalk, omdat kalksteen — in tegenstelling tot leisteen — voornamelijk wordt gewonnen als grondstof voor gebruik als bouwaggregaat en het alleen rendabel is om kalksteen in dagbouw te winnen, terwijl leisteen een sedimentgesteente is dat diepere winning vereist. Kalksteen heeft met de soorten niet-vrijgestelde aggregaten die enkel en alleen voor gebruik als aggregaat worden gewonnen, meer gemeen dan met leisteen. Volgens BSL is er slechts een zeer beperkt aantal mijnen waar de kwaliteit van kalksteen zodanig is dat het rendabel is om „gedimensioneerde steen” (d.w.z. straatstenen) te winnen.

g)   Opmerkingen van Eunomia Research and Consulting Ltd, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van Eunomia Research and Consulting Ltd, ontvangen op 17 januari 2014

| (243) | De opmerkingen van Eunomia Research and Consulting Ltd (hierna „Eunomia” genoemd) zijn ingediend namens een consortium van producenten van secundaire aggregaten (leisteen, mijnafval en bodemas) in het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

(243)

De opmerkingen van Eunomia Research and Consulting Ltd (hierna „Eunomia” genoemd) zijn ingediend namens een consortium van producenten van secundaire aggregaten (leisteen, mijnafval en bodemas) in het Verenigd Koninkrijk.

| (244) | Materiaal dat alleen geschikt is voor gebruik als aggregaat is een onvermijdelijk bijproduct van het proces van de winning van leisteen dat bestemd is voor dakbedekking of andere hoogwaardige processen. De verkregen prijs bij gebruik als aggregaat is veel lager en zou op zichzelf onvoldoende prikkels bieden om de winning uit te voeren. Welsh Slate geeft aan dat dakleien worden verkocht tegen een gemiddelde prijs van [...] GBP/ton, met een hoogste waarde van [...] GBP/ton. Daarentegen verkopen secundaire aggregaten voor tussen [...] en [...] GBP/ton. De vrijstelling heeft bijgevolg niet geleid tot een toename van de hoeveelheid primaire winning, noch heeft het bestaan ervan de winning in de hand gewerkt. |
| --- | --- |

(244)

Materiaal dat alleen geschikt is voor gebruik als aggregaat is een onvermijdelijk bijproduct van het proces van de winning van leisteen dat bestemd is voor dakbedekking of andere hoogwaardige processen. De verkregen prijs bij gebruik als aggregaat is veel lager en zou op zichzelf onvoldoende prikkels bieden om de winning uit te voeren. Welsh Slate geeft aan dat dakleien worden verkocht tegen een gemiddelde prijs van [...] GBP/ton, met een hoogste waarde van [...] GBP/ton. Daarentegen verkopen secundaire aggregaten voor tussen [...] en [...] GBP/ton. De vrijstelling heeft bijgevolg niet geleid tot een toename van de hoeveelheid primaire winning, noch heeft het bestaan ervan de winning in de hand gewerkt.

| (245) | De aanwezigheid van bergen afvalgesteente van leisteen die vóór de invoering van de AGL waren ontstaan, zou de noodzaak van de winning van leisteen voor gebruik als aggregaat uitsluiten. |
| --- | --- |

(245)

De aanwezigheid van bergen afvalgesteente van leisteen die vóór de invoering van de AGL waren ontstaan, zou de noodzaak van de winning van leisteen voor gebruik als aggregaat uitsluiten.

| (246) | Eunomia is van mening dat, mocht de vrijstelling voor leisteen worden ingetrokken, de AGL de productiekosten van leisteenaggregaten na de winning ervan, die neerkomen op tussen [...] en [...] GBP, zou [...]. |
| --- | --- |

(246)

Eunomia is van mening dat, mocht de vrijstelling voor leisteen worden ingetrokken, de AGL de productiekosten van leisteenaggregaten na de winning ervan, die neerkomen op tussen [...] en [...] GBP, zou [...].

h)   Opmerkingen van Wincilate Ltd, ontvangen op 7 januari 2014

Opmerkingen van Wincilate Ltd, ontvangen op 7 januari 2014

| (247) | Wincilate Ltd is een leisteengroeve die de vrijstelling van leisteen van de AGL ondersteunt. De groeve vermeldt dat zij, naast haar reguliere bedrijfsactiviteiten, leisteen breekt dat afkomstig is van leisteenbergen die meer dan 100 jaar geleden zijn gevormd. Zij is van mening dat de vrijstelling noodzakelijk blijft om steenbergen te verminderen en de winning van primaire aggregaten te vervangen. |
| --- | --- |

(247)

Wincilate Ltd is een leisteengroeve die de vrijstelling van leisteen van de AGL ondersteunt. De groeve vermeldt dat zij, naast haar reguliere bedrijfsactiviteiten, leisteen breekt dat afkomstig is van leisteenbergen die meer dan 100 jaar geleden zijn gevormd. Zij is van mening dat de vrijstelling noodzakelijk blijft om steenbergen te verminderen en de winning van primaire aggregaten te vervangen.

i)   Opmerkingen van Torrington Stone, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van Torrington Stone, ontvangen op 17 januari 2014

| (248) | Volgens Torrington Stone levert een van haar steengroeven, die als primair product belast grove zandsteen heeft, natuursteenproducten zoals muursteen, omheiningssteen en schanskorven. Deze belaste grove zandsteen concurreert rechtstreeks met leisteengroeven die precies dezelfde producten aanbieden. De muursteen wordt handmatig geselecteerd en wordt niet gehouwen in de groeve, en komt dus niet in aanmerking voor een vrijstelling van de AGL. Deze steen wordt door de steenhouwer ter plaatse gehouwen, maar de AGL zou al zijn betaald. |
| --- | --- |

(248)

Volgens Torrington Stone levert een van haar steengroeven, die als primair product belast grove zandsteen heeft, natuursteenproducten zoals muursteen, omheiningssteen en schanskorven. Deze belaste grove zandsteen concurreert rechtstreeks met leisteengroeven die precies dezelfde producten aanbieden. De muursteen wordt handmatig geselecteerd en wordt niet gehouwen in de groeve, en komt dus niet in aanmerking voor een vrijstelling van de AGL. Deze steen wordt door de steenhouwer ter plaatse gehouwen, maar de AGL zou al zijn betaald.

| (249) | Torrington Stone stelt dat leisteen daarentegen van nature een onregelmatige vorm heeft en gehouwen (gezaagd) moet worden om deze bruikbaar te maken, al was het alleen voor bedbreedte. |
| --- | --- |

(249)

Torrington Stone stelt dat leisteen daarentegen van nature een onregelmatige vorm heeft en gehouwen (gezaagd) moet worden om deze bruikbaar te maken, al was het alleen voor bedbreedte.

j)   Opmerkingen van Berwyn Slate, ontvangen op 9 januari 2014

Opmerkingen van Berwyn Slate, ontvangen op 9 januari 2014

| (250) | De steengroeve Berwyn Slate produceert afgewerkte leisteenplaten die afvalstoffen creëren als bijproduct. Dit afval werd vanaf het begin van de leisteenwinning, twee- tot driehonderd jaar geleden, in de buurt van de steengroeve gestort. Volgens haar verklaring is de groeve van plan het afval te verwerken tot verkoopbare aggregaten. Intrekking van de AGL zou verhinderen dat dergelijke plannen ten uitvoer worden gebracht. |
| --- | --- |

(250)

De steengroeve Berwyn Slate produceert afgewerkte leisteenplaten die afvalstoffen creëren als bijproduct. Dit afval werd vanaf het begin van de leisteenwinning, twee- tot driehonderd jaar geleden, in de buurt van de steengroeve gestort. Volgens haar verklaring is de groeve van plan het afval te verwerken tot verkoopbare aggregaten. Intrekking van de AGL zou verhinderen dat dergelijke plannen ten uitvoer worden gebracht.

k)   Opmerkingen van de Mineral Products Association, ontvangen op 2 januari 2014

Opmerkingen van de Mineral Products Association, ontvangen op 2 januari 2014

| (251) | De Mineral Products Association stelt dat de vrijstelling niet van toepassing is op materialen die voornamelijk bestaan uit steenkool, bruinkool, leisteen en schalie, indien dergelijke materialen worden gebruikt op aggregatenmarkten of voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(251)

De Mineral Products Association stelt dat de vrijstelling niet van toepassing is op materialen die voornamelijk bestaan uit steenkool, bruinkool, leisteen en schalie, indien dergelijke materialen worden gebruikt op aggregatenmarkten of voor gebruik als aggregaat.

l)   Opmerkingen van de Britse autoriteiten

Opmerkingen van de Britse autoriteiten

| (252) | De Britse autoriteiten hebben gewezen op het feit dat het Gerecht in zijn arrest van 7 maart 2012 in de zaak T-210/02 RENV heeft geconcludeerd dat voor materialen zoals klei, leisteen en schalie in beginsel voldoen aan het criterium voor de bij de AGL voorziene normale belasting, aangezien zij „aggregaten” in de zin van de Finance Act 2001 zijn (punt 71) en „[v]oor zover [zij] als zodanig worden gebruikt en commercieel geëxploiteerd”, zij zich bevinden in een situatie die vergelijkbaar is met die van andere belaste substitutieaggregaten (punt 72). Volgens de Britse autoriteiten heeft het Gerecht duidelijk gemaakt dat deze materialen „potentieel” slechts binnen de werkingssfeer van de heffing vallen „indien is bewezen dat zij daadwerkelijk als aggregaat worden geëxploiteerd”. |
| --- | --- |

(252)

De Britse autoriteiten hebben gewezen op het feit dat het Gerecht in zijn arrest van 7 maart 2012 in de zaak T-210/02 RENV heeft geconcludeerd dat voor materialen zoals klei, leisteen en schalie in beginsel voldoen aan het criterium voor de bij de AGL voorziene normale belasting, aangezien zij „aggregaten” in de zin van de Finance Act 2001 zijn (punt 71) en „[v]oor zover [zij] als zodanig worden gebruikt en commercieel geëxploiteerd”, zij zich bevinden in een situatie die vergelijkbaar is met die van andere belaste substitutieaggregaten (punt 72). Volgens de Britse autoriteiten heeft het Gerecht duidelijk gemaakt dat deze materialen „potentieel” slechts binnen de werkingssfeer van de heffing vallen „indien is bewezen dat zij daadwerkelijk als aggregaat worden geëxploiteerd”.

| (253) | De Britse autoriteiten beweren dat er geen duidelijk bewijs bestaat, ook niet in de verklaringen van BAA tijdens de gerechtelijke procedure, waaruit blijkt dat leisteen, schalie, steenkool of bruinkool actief worden gewonnen voor gebruik als aggregaat in het Verenigd Koninkrijk. |
| --- | --- |

(253)

De Britse autoriteiten beweren dat er geen duidelijk bewijs bestaat, ook niet in de verklaringen van BAA tijdens de gerechtelijke procedure, waaruit blijkt dat leisteen, schalie, steenkool of bruinkool actief worden gewonnen voor gebruik als aggregaat in het Verenigd Koninkrijk.

| (254) | Ten aanzien van leisteen stellen de Britse autoriteiten dat leisteen een gesteente is dat in dunne platen kan worden gespleten. Het wordt voornamelijk gebruikt als dakbedekking, maar ook voor decoratieve gevelbekleding en natuursteen voor (graf)monumenten. Het wordt geproduceerd in Noord-Wales, het Lake District, Devon en Cornwall. |
| --- | --- |

(254)

Ten aanzien van leisteen stellen de Britse autoriteiten dat leisteen een gesteente is dat in dunne platen kan worden gespleten. Het wordt voornamelijk gebruikt als dakbedekking, maar ook voor decoratieve gevelbekleding en natuursteen voor (graf)monumenten. Het wordt geproduceerd in Noord-Wales, het Lake District, Devon en Cornwall.

| (255) | Volgens de Britse autoriteiten is leisteen vrijgesteld van AGL omdat leisteen van hoge kwaliteit wordt gewonnen voor gebruik als dakbedekking en vloeren en voor zijn decoratieve eigenschappen — en niet voor gebruik als aggregaat. Bij deze producten kan het gaan om dakleien, meubilair, architecturale elementen (vensterbanken en kappen, keuken- en badkamerwerkbladen, balies, haardombouwen, open haarden, gevelbekleding, huisnaamborden, gedenktekens en vloertegels) en ornamenten (hierna tezamen ook „gespecialiseerde architecturale elementen” genoemd). De leislag en het snijafval van de winning en afwerking van leisteen van hoge kwaliteit kunnen echter als substituut dienen voor nieuw gewonnen aggregaten. De vrijstellingen stimuleren dus ook het gebruik van leislagafval, en eventuele andere bijproducten, om zo een netto milieuwinst op te leveren door de milieuschade die door de winning van extra aggregaat zou worden veroorzaakt, te verminderen. |
| --- | --- |

(255)

Volgens de Britse autoriteiten is leisteen vrijgesteld van AGL omdat leisteen van hoge kwaliteit wordt gewonnen voor gebruik als dakbedekking en vloeren en voor zijn decoratieve eigenschappen — en niet voor gebruik als aggregaat. Bij deze producten kan het gaan om dakleien, meubilair, architecturale elementen (vensterbanken en kappen, keuken- en badkamerwerkbladen, balies, haardombouwen, open haarden, gevelbekleding, huisnaamborden, gedenktekens en vloertegels) en ornamenten (hierna tezamen ook „gespecialiseerde architecturale elementen” genoemd). De leislag en het snijafval van de winning en afwerking van leisteen van hoge kwaliteit kunnen echter als substituut dienen voor nieuw gewonnen aggregaten. De vrijstellingen stimuleren dus ook het gebruik van leislagafval, en eventuele andere bijproducten, om zo een netto milieuwinst op te leveren door de milieuschade die door de winning van extra aggregaat zou worden veroorzaakt, te verminderen.

| (256) | Volgens de Britse autoriteiten leggen de steengroeven die leisteenaggregaten en leislag te koop aanbieden voor gebruik als aggregaat, in hun reclame de nadruk op hun hoogwaardige leisteenproducten, zoals dakleien, werkbladen, open haarden, vloeren en gedenkplaten, waar de winningsactiviteiten duidelijk op zijn gericht (59). |
| --- | --- |

(256)

Volgens de Britse autoriteiten leggen de steengroeven die leisteenaggregaten en leislag te koop aanbieden voor gebruik als aggregaat, in hun reclame de nadruk op hun hoogwaardige leisteenproducten, zoals dakleien, werkbladen, open haarden, vloeren en gedenkplaten, waar de winningsactiviteiten duidelijk op zijn gericht (59).

59

| (257) | De Britse autoriteiten beweren dat leisteen ongeschikt is voor gebruik als aggregaat omdat het meestal platte „plaatvormige” en ongelijke vormen oplevert, in plaats van de kubusvormen die de voorkeur hebben in de meeste toepassingen van aggregaat. Hoogwaardig leisteen wordt niet gebruikt als aggregaat omdat het vanwege zijn fysieke en/of chemische eigenschappen ongeschikt is en verkocht wordt voor hoogwaardigere doeleinden. |
| --- | --- |

(257)

De Britse autoriteiten beweren dat leisteen ongeschikt is voor gebruik als aggregaat omdat het meestal platte „plaatvormige” en ongelijke vormen oplevert, in plaats van de kubusvormen die de voorkeur hebben in de meeste toepassingen van aggregaat. Hoogwaardig leisteen wordt niet gebruikt als aggregaat omdat het vanwege zijn fysieke en/of chemische eigenschappen ongeschikt is en verkocht wordt voor hoogwaardigere doeleinden.

| (258) | De Britse autoriteiten schatten dat elke ton gewonnen leisteen 95 % leislag oplevert en dat ongeveer 5 % van het leisteen geschikt is voor hoogwaardige toepassingen zoals dakleien of gevelbekleding (60). Een groot deel van het gesteente waarin hoogwaardig leisteen voorkomt, heeft een minder perfecte splijting, waardoor het ongeschikt is voor het splijten in dunne leien. De vervaardiging van identiek gehouwen en gespleten leien van het hoogwaardigere materiaal genereert ook grote hoeveelheden afval. Als gevolg hiervan gaan grote bergen leislagafval van oudsher samen met locaties waar leisteenwinning heeft plaatsgevonden. De Britse autoriteiten geven informatie uit studies in dit verband. Zij wijzen op het feit dat er nog steeds meer afvalgesteente van leisteen wordt geproduceerd dan dat er vraag is naar het mineraal als aggregaat en dat er nog steeds bergen afvalgesteente van leisteen worden gevormd. De productie van leisteen is sinds 2000 afgenomen omdat de vervaardiging van dakleien is afgenomen. Sinds de schorsing van de AGL in april 2014 hebben leisteenproducenten gemerkt dat de vraag naar afvalgesteente van leisteen is afgenomen en dat er meer materiaal op de steenbergen bijkomt. |
| --- | --- |

(258)

De Britse autoriteiten schatten dat elke ton gewonnen leisteen 95 % leislag oplevert en dat ongeveer 5 % van het leisteen geschikt is voor hoogwaardige toepassingen zoals dakleien of gevelbekleding (60). Een groot deel van het gesteente waarin hoogwaardig leisteen voorkomt, heeft een minder perfecte splijting, waardoor het ongeschikt is voor het splijten in dunne leien. De vervaardiging van identiek gehouwen en gespleten leien van het hoogwaardigere materiaal genereert ook grote hoeveelheden afval. Als gevolg hiervan gaan grote bergen leislagafval van oudsher samen met locaties waar leisteenwinning heeft plaatsgevonden. De Britse autoriteiten geven informatie uit studies in dit verband. Zij wijzen op het feit dat er nog steeds meer afvalgesteente van leisteen wordt geproduceerd dan dat er vraag is naar het mineraal als aggregaat en dat er nog steeds bergen afvalgesteente van leisteen worden gevormd. De productie van leisteen is sinds 2000 afgenomen omdat de vervaardiging van dakleien is afgenomen. Sinds de schorsing van de AGL in april 2014 hebben leisteenproducenten gemerkt dat de vraag naar afvalgesteente van leisteen is afgenomen en dat er meer materiaal op de steenbergen bijkomt.

60

| (259) | Volgens de Britse autoriteiten kan bijproduct van leisteen worden gebruikt als laagwaardig aggregaat voor opvulling en als decoratief aggregaat, en kan het met zorgvuldige selectie en zorgvuldig breken voldoen aan de basisvereisten voor de wegenbouw (61). Hoewel afvalgesteente van leisteen niet zo sterk is als andere aggregaten, is gebleken dat het deze basisfunctie adequaat vervult en daarom geschikt is als een alternatief voor nieuw gewonnen aggregaat bij de vervaardiging van beton en middelsterke materialen voor technische toepassingen. Sommig afvalgesteente van leisteen wordt ook vermalen tot poeder en korrels voor industrieel gebruik bij de vervaardiging van dakleer en bitumineuze verf. Door de vrijstelling voor leisteen bevordert de heffing het gebruik van deze bergen leislagafval, en vermindert zo de schade aan de natuurlijke omgeving en de visuele schade veroorzaakt door de steenbergen. Dit zou projecten stimuleren zoals de A55 Bangor-rondweg die BAA heeft aangehaald. |
| --- | --- |

(259)

Volgens de Britse autoriteiten kan bijproduct van leisteen worden gebruikt als laagwaardig aggregaat voor opvulling en als decoratief aggregaat, en kan het met zorgvuldige selectie en zorgvuldig breken voldoen aan de basisvereisten voor de wegenbouw (61). Hoewel afvalgesteente van leisteen niet zo sterk is als andere aggregaten, is gebleken dat het deze basisfunctie adequaat vervult en daarom geschikt is als een alternatief voor nieuw gewonnen aggregaat bij de vervaardiging van beton en middelsterke materialen voor technische toepassingen. Sommig afvalgesteente van leisteen wordt ook vermalen tot poeder en korrels voor industrieel gebruik bij de vervaardiging van dakleer en bitumineuze verf. Door de vrijstelling voor leisteen bevordert de heffing het gebruik van deze bergen leislagafval, en vermindert zo de schade aan de natuurlijke omgeving en de visuele schade veroorzaakt door de steenbergen. Dit zou projecten stimuleren zoals de A55 Bangor-rondweg die BAA heeft aangehaald.

61

| (260) | Volgens de Britse autoriteiten zijn sinds de schorsing van bepaalde vrijstellingen van de heffing in april 2014, [...] gedwongen om hun afvalgesteente van leisteen te verkopen met een verlies van 3 %, hetgeen aantoont dat er zonder de vrijstelling geen markt voor afvalgesteente van leisteen zou zijn. |
| --- | --- |

(260)

Volgens de Britse autoriteiten zijn sinds de schorsing van bepaalde vrijstellingen van de heffing in april 2014, [...] gedwongen om hun afvalgesteente van leisteen te verkopen met een verlies van 3 %, hetgeen aantoont dat er zonder de vrijstelling geen markt voor afvalgesteente van leisteen zou zijn.

| (261) | De Britse autoriteiten beweren dat hoewel slechts 5 % van het uit leisteengroeven gewonnen materiaal van hoogwaardige kwaliteit is, de relatieve waarde van leisteenplaten die voldoende groot zijn om te worden verkocht als dakleien of vloertegels of voor gevelbekleding en andere decoratieve doeleinden, de winning ervan rechtvaardigt. Hoogwaardig leisteen wordt verkocht voor tussen 727 en 1 076 GBP/ton. De Britse autoriteiten hebben de prijzen van de producten van een leisteenproducent verstrekt. Deze zijn als volgt (GBP/ton):













  Jaar | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| [...] dakbedekking | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |
| Architectonisch | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |

(261)

De Britse autoriteiten beweren dat hoewel slechts 5 % van het uit leisteengroeven gewonnen materiaal van hoogwaardige kwaliteit is, de relatieve waarde van leisteenplaten die voldoende groot zijn om te worden verkocht als dakleien of vloertegels of voor gevelbekleding en andere decoratieve doeleinden, de winning ervan rechtvaardigt. Hoogwaardig leisteen wordt verkocht voor tussen 727 en 1 076 GBP/ton. De Britse autoriteiten hebben de prijzen van de producten van een leisteenproducent verstrekt. Deze zijn als volgt (GBP/ton):

Jaar

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

[...] dakbedekking

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

Architectonisch

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

De Britse autoriteiten stellen dat een andere leisteenproducent dakleien verkocht voor ongeveer 700 GBP/ton. En dat de verkoop van hun architecturale leisteenproducten als volgt was:

| Jaar | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| GBP/m2 | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] | [...] |

Jaar

2008

2009

2010

2011

2012

2013

GBP/m2

2

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

[...]

| (262) | Volgens de Britse autoriteiten liggen de productiekosten van bijproducten van leisteen tussen 5,7 en 6,5 GBP/ton (62). De verkoopprijzen hebben door de jaren heen echter gevarieerd tussen een maximum van 7,36 GBP/ton en een minimum van 4,10 GBP/ton. Een andere leisteenproducent verkocht zijn leisteenaggregaten voor de bouw voor tussen 4,40 en 6,42 GBP. De hoge waarde van leisteen van goede kwaliteit zorgt ervoor dat de activiteiten worden geconcentreerd op locaties waar leisteenafzettingen te vinden zijn. Het zou voor een exploitant economisch onverantwoord zijn om leisteen te winnen met het oog op de verkoop voor gebruik als aggregaat in plaats van als een middel om hoogwaardig leisteen te winnen. |
| --- | --- |

(262)

Volgens de Britse autoriteiten liggen de productiekosten van bijproducten van leisteen tussen 5,7 en 6,5 GBP/ton (62). De verkoopprijzen hebben door de jaren heen echter gevarieerd tussen een maximum van 7,36 GBP/ton en een minimum van 4,10 GBP/ton. Een andere leisteenproducent verkocht zijn leisteenaggregaten voor de bouw voor tussen 4,40 en 6,42 GBP. De hoge waarde van leisteen van goede kwaliteit zorgt ervoor dat de activiteiten worden geconcentreerd op locaties waar leisteenafzettingen te vinden zijn. Het zou voor een exploitant economisch onverantwoord zijn om leisteen te winnen met het oog op de verkoop voor gebruik als aggregaat in plaats van als een middel om hoogwaardig leisteen te winnen.

62

| (263) | De Britse autoriteiten hebben gegevens verstrekt afkomstig uit de financiële informatie van leisteenproducenten waaruit blijkt dat architecturale elementen, gerekend naar inkomsten, het belangrijkste product van de ondernemingen zijn. De verhouding van dakleien tot aggregaten varieerde, wat betreft omzet, over de jaren tussen 2,54 en 3,52. |
| --- | --- |

(263)

De Britse autoriteiten hebben gegevens verstrekt afkomstig uit de financiële informatie van leisteenproducenten waaruit blijkt dat architecturale elementen, gerekend naar inkomsten, het belangrijkste product van de ondernemingen zijn. De verhouding van dakleien tot aggregaten varieerde, wat betreft omzet, over de jaren tussen 2,54 en 3,52.

| (264) | Ten aanzien van de prijsinformatie voor leisteen ingediend door BAA, waarin de prijsgegevens voor de invoer werden gebruikt, tonen de Britse autoriteiten aan dat de Britse architecturale leisteenproducten en ingevoerde architecturale leisteenproducten verschillend zijn en dat de eerstgenoemde op andere markten concurreren dan de ingevoerde producten. Daarom zouden prijsgegevens van de invoer niet nauwkeurig zijn voor een prijsvergelijking. |
| --- | --- |

(264)

Ten aanzien van de prijsinformatie voor leisteen ingediend door BAA, waarin de prijsgegevens voor de invoer werden gebruikt, tonen de Britse autoriteiten aan dat de Britse architecturale leisteenproducten en ingevoerde architecturale leisteenproducten verschillend zijn en dat de eerstgenoemde op andere markten concurreren dan de ingevoerde producten. Daarom zouden prijsgegevens van de invoer niet nauwkeurig zijn voor een prijsvergelijking.

| (265) | De Britse autoriteiten beweren dat decoratief leisteen wordt geproduceerd als een bijproduct van de winning van hoogwaardig leisteen. Het verkoopt voor ongeveer 15 GBP/ton. Deze prijs ligt hoger dan de verkoopprijs van ophoog- en aanvulmateriaal, zoals hierboven getoond, maar is nog steeds veel lager dan die voor dakleien (meer dan 200 GBP/ton). De prijs van decoratief leisteen is vergelijkbaar met die van andere decoratieve aggregaten verkrijgbaar via de detailhandel in het Verenigd Koninkrijk. De milieulogica van de vrijstelling voor leisteen geldt nog steeds omdat decoratief leisteen een onvermijdelijk bijproduct is van de productie van hoogwaardig leisteen, terwijl de decoratieve markt een premiummarkt is voor producenten van kalksteen of graniet. |
| --- | --- |

(265)

De Britse autoriteiten beweren dat decoratief leisteen wordt geproduceerd als een bijproduct van de winning van hoogwaardig leisteen. Het verkoopt voor ongeveer 15 GBP/ton. Deze prijs ligt hoger dan de verkoopprijs van ophoog- en aanvulmateriaal, zoals hierboven getoond, maar is nog steeds veel lager dan die voor dakleien (meer dan 200 GBP/ton). De prijs van decoratief leisteen is vergelijkbaar met die van andere decoratieve aggregaten verkrijgbaar via de detailhandel in het Verenigd Koninkrijk. De milieulogica van de vrijstelling voor leisteen geldt nog steeds omdat decoratief leisteen een onvermijdelijk bijproduct is van de productie van hoogwaardig leisteen, terwijl de decoratieve markt een premiummarkt is voor producenten van kalksteen of graniet.

| (266) | De Britse autoriteiten stellen dat het feit dat leisteen en bijproduct van leisteen van de heffing worden vrijgesteld, verenigbaar is met de milieudoelstelling van de AGL, om zo het gebruik van dat alternatieve afval of bijproduct als substituut voor nieuw gewonnen aggregaten te stimuleren. |
| --- | --- |

(266)

De Britse autoriteiten stellen dat het feit dat leisteen en bijproduct van leisteen van de heffing worden vrijgesteld, verenigbaar is met de milieudoelstelling van de AGL, om zo het gebruik van dat alternatieve afval of bijproduct als substituut voor nieuw gewonnen aggregaten te stimuleren.

| (267) | Volgens de Britse autoriteiten lijkt leisteen, net als schalie, te worden aangetroffen samen met verschillende andere soorten gesteenten. Het wordt vaak in afwisselende lagen gevonden met zandsteen en/of kalksteen. De term „hoofdzakelijk” is bedoeld om rekening te houden met verbindingen die meestal, maar niet uitsluitend, bestaan uit het vrijgestelde materiaal, aangezien zij zo in de natuur voorkomen. Verbindingen die hoofdzakelijk bestaan uit schalie of leisteen, zijn door hun fysieke eigenschappen minder geschikt voor gebruik als aggregaat dan wanneer zij voornamelijk werden gevormd uit materialen die vaker worden gebruikt als aggregaat. |
| --- | --- |

(267)

Volgens de Britse autoriteiten lijkt leisteen, net als schalie, te worden aangetroffen samen met verschillende andere soorten gesteenten. Het wordt vaak in afwisselende lagen gevonden met zandsteen en/of kalksteen. De term „hoofdzakelijk” is bedoeld om rekening te houden met verbindingen die meestal, maar niet uitsluitend, bestaan uit het vrijgestelde materiaal, aangezien zij zo in de natuur voorkomen. Verbindingen die hoofdzakelijk bestaan uit schalie of leisteen, zijn door hun fysieke eigenschappen minder geschikt voor gebruik als aggregaat dan wanneer zij voornamelijk werden gevormd uit materialen die vaker worden gebruikt als aggregaat.

| (268) | Het Verenigd Koninkrijk schatte dat ongeveer 6,33 miljoen ton leislagafval per jaar werd geproduceerd en dat historische, bruikbare voorraden ongeveer 277 miljoen ton bedroegen. Hiervan werd vóór de invoering van de AGL slechts 0,66 miljoen ton verkocht voor gebruik als aggregaat. (63) Het restant werd ofwel gebruikt als aanvulmateriaal of achtergelaten op steenbergen. |
| --- | --- |

(268)

Het Verenigd Koninkrijk schatte dat ongeveer 6,33 miljoen ton leislagafval per jaar werd geproduceerd en dat historische, bruikbare voorraden ongeveer 277 miljoen ton bedroegen. Hiervan werd vóór de invoering van de AGL slechts 0,66 miljoen ton verkocht voor gebruik als aggregaat. (63) Het restant werd ofwel gebruikt als aanvulmateriaal of achtergelaten op steenbergen.

63

| (269) | De Britse autoriteiten zijn van mening dat de vrijstelling voor bijproducten van leisteen de extra winning van leisteen niet in de hand werkt, aangezien exploitanten van leisteengroeven al moeite genoeg moeten doen om een markt te vinden voor het vrijgestelde afvalproduct dat voortkomt uit de bestaande activiteiten van hun steengroeven. Zij stellen dat het totale aantal leisteengroeven en -activiteiten grotendeels onveranderd is gebleven sinds de invoering van de heffing over aggregaten, met 50 in 2000 en 49 in 2010. |
| --- | --- |

(269)

De Britse autoriteiten zijn van mening dat de vrijstelling voor bijproducten van leisteen de extra winning van leisteen niet in de hand werkt, aangezien exploitanten van leisteengroeven al moeite genoeg moeten doen om een markt te vinden voor het vrijgestelde afvalproduct dat voortkomt uit de bestaande activiteiten van hun steengroeven. Zij stellen dat het totale aantal leisteengroeven en -activiteiten grotendeels onveranderd is gebleven sinds de invoering van de heffing over aggregaten, met 50 in 2000 en 49 in 2010.

| (270) | Het Verenigd Koninkrijk is van mening dat leislagafval terecht wordt beschouwd als het onvermijdelijke bijproduct van een winningsproces dat niet plaatsvindt om aggregaat te produceren, maar om hoogwaardig leisteen te verkrijgen voor gebruik als dakpannen, gevelbekleding en andere hoogwaardige producten. |
| --- | --- |

(270)

Het Verenigd Koninkrijk is van mening dat leislagafval terecht wordt beschouwd als het onvermijdelijke bijproduct van een winningsproces dat niet plaatsvindt om aggregaat te produceren, maar om hoogwaardig leisteen te verkrijgen voor gebruik als dakpannen, gevelbekleding en andere hoogwaardige producten.

| (271) | De Britse autoriteiten beweren dat bijproducten van de productie van gehouwen leisteen niet te onderscheiden zijn van actief als aggregaat geproduceerd leisteen. |
| --- | --- |

(271)

De Britse autoriteiten beweren dat bijproducten van de productie van gehouwen leisteen niet te onderscheiden zijn van actief als aggregaat geproduceerd leisteen.

| (272) | De Britse autoriteiten betwisten de verklaringen van BAA tijdens de gerechtelijke procedure in zaak T-210/02 RENV en in haar opmerkingen ingediend bij de Commissie, als zouden er leisteengroeven zijn die leisteen uitsluitend exploiteren voor gebruik als aggregaat. De Britse autoriteiten verdedigden deze conclusie na een onderzoek van alle door BAA tijdens de procedure verstrekte namen van steengroeven. Bovendien hebben de Britse autoriteiten twijfel geuit over het verstrekte bewijsmateriaal, aangezien sommige steengroeven worden vermeld als producenten van dakleien én als exploitanten van leisteen voornamelijk voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(272)

De Britse autoriteiten betwisten de verklaringen van BAA tijdens de gerechtelijke procedure in zaak T-210/02 RENV en in haar opmerkingen ingediend bij de Commissie, als zouden er leisteengroeven zijn die leisteen uitsluitend exploiteren voor gebruik als aggregaat. De Britse autoriteiten verdedigden deze conclusie na een onderzoek van alle door BAA tijdens de procedure verstrekte namen van steengroeven. Bovendien hebben de Britse autoriteiten twijfel geuit over het verstrekte bewijsmateriaal, aangezien sommige steengroeven worden vermeld als producenten van dakleien én als exploitanten van leisteen voornamelijk voor gebruik als aggregaat.

| (273) | Ten aanzien van de BGS betogen de Britse autoriteiten dat de BGS-gegevens zijn gebaseerd op beschrijvingen die steengroeven zelf van materialen en de eindtoepassingen ervan maken. Zij merken op dat de groeven een materiaal anders kunnen beschrijven dan de hand van de categorisering ervan ten behoeve van de AGL, en dat een steengroeve mettertijd mogelijk andere materialen produceert. De gegevens vormen derhalve de nauwkeurigste lijst van groeven in het Verenigd Koninkrijk en het eindgebruik van materialen, maar er kan niet worden gezegd dat deze lijst een volledig nauwkeurig overzicht bevat van de groeven in het Verenigd Koninkrijk en van de uiteindelijke toepassingen van de gewonnen materialen. De Britse autoriteiten voeren aan dat de gegevens ook verouderd zijn en dat zij zich bewust zijn van het feit dat sommige steengroeven op de lijst niet meer actief zijn. De Britse autoriteiten stellen voorts dat er op de lijst ondernemingen staan die een geldige mijnbouwvergunning hebben, maar dat die in feite niet als steengroeven werken en nooit als steengroeven hebben gewerkt. |
| --- | --- |

(273)

Ten aanzien van de BGS betogen de Britse autoriteiten dat de BGS-gegevens zijn gebaseerd op beschrijvingen die steengroeven zelf van materialen en de eindtoepassingen ervan maken. Zij merken op dat de groeven een materiaal anders kunnen beschrijven dan de hand van de categorisering ervan ten behoeve van de AGL, en dat een steengroeve mettertijd mogelijk andere materialen produceert. De gegevens vormen derhalve de nauwkeurigste lijst van groeven in het Verenigd Koninkrijk en het eindgebruik van materialen, maar er kan niet worden gezegd dat deze lijst een volledig nauwkeurig overzicht bevat van de groeven in het Verenigd Koninkrijk en van de uiteindelijke toepassingen van de gewonnen materialen. De Britse autoriteiten voeren aan dat de gegevens ook verouderd zijn en dat zij zich bewust zijn van het feit dat sommige steengroeven op de lijst niet meer actief zijn. De Britse autoriteiten stellen voorts dat er op de lijst ondernemingen staan die een geldige mijnbouwvergunning hebben, maar dat die in feite niet als steengroeven werken en nooit als steengroeven hebben gewerkt.

| (274) | De Britse autoriteiten hebben aangetoond dat van de volledige lijst van steengroeven die BAA heeft voorgelegd als zijnde producenten van uitsluitend voor gebruik als aggregaat bestemd leisteen, schalie en klei, acht steengroeven ofwel nooit aggregaten hebben geëxploiteerd, ofwel andere activiteiten uitvoeren die niet zijn onderworpen aan de AGL, ofwel reeds vóór de invoering van de AGL niet actief waren. Sommige van deze groeven zijn gebruikt als stortplaatsen. |
| --- | --- |

(274)

De Britse autoriteiten hebben aangetoond dat van de volledige lijst van steengroeven die BAA heeft voorgelegd als zijnde producenten van uitsluitend voor gebruik als aggregaat bestemd leisteen, schalie en klei, acht steengroeven ofwel nooit aggregaten hebben geëxploiteerd, ofwel andere activiteiten uitvoeren die niet zijn onderworpen aan de AGL, ofwel reeds vóór de invoering van de AGL niet actief waren. Sommige van deze groeven zijn gebruikt als stortplaatsen.

| (275) | Bovendien hebben de Britse autoriteiten aangetoond dat zij gebruik hebben gemaakt van de definities van het rapport dat in 2003 speciaal werd opgesteld om de belastingdienst te helpen bij de handhaving van de AGL. Het objectieve criterium dat de Britse autoriteiten gebruiken om onderscheid te maken tussen nauw verwante soorten gesteente, vereist dat materiaal ingedeeld als leisteen „alleen met een beitel in scherpe schilfers en tegels kan worden gespleten”. Indien het materiaal niet op deze wijze wordt gespleten, wordt het voor de toepassing van de AGL niet beschouwd als leisteen, d.w.z. is het niet vrijgesteld. Materiaal als dat waar BAA naar verwijst, zou worden ingedeeld als moddersteen en onderworpen zijn aan de heffing. |
| --- | --- |

(275)

Bovendien hebben de Britse autoriteiten aangetoond dat zij gebruik hebben gemaakt van de definities van het rapport dat in 2003 speciaal werd opgesteld om de belastingdienst te helpen bij de handhaving van de AGL. Het objectieve criterium dat de Britse autoriteiten gebruiken om onderscheid te maken tussen nauw verwante soorten gesteente, vereist dat materiaal ingedeeld als leisteen „alleen met een beitel in scherpe schilfers en tegels kan worden gespleten”. Indien het materiaal niet op deze wijze wordt gespleten, wordt het voor de toepassing van de AGL niet beschouwd als leisteen, d.w.z. is het niet vrijgesteld. Materiaal als dat waar BAA naar verwijst, zou worden ingedeeld als moddersteen en onderworpen zijn aan de heffing.

| (276) | De Britse autoriteiten hebben nota genomen van de opmerkingen van verschillende belanghebbenden ten aanzien van de mogelijk onjuiste voorstelling van de producten van één bepaalde steengroeve als leisteen. De Britse autoriteiten stellen dat wanneer het materiaal voldoet aan het door hen gebruikte criterium om te bepalen of er sprake is van leisteen (d.w.z. splijten met een beitel), het dan in het kader van de AGL correct is ingedeeld als leisteen. De Britse autoriteiten merken echter op dat op de website van de steengroeve de producten die meestal worden verkregen uit leisteen dat met een beitel kan worden gespleten, worden vermeld als zijnde ingevoerd. De geologie van het materiaal op deze locatie is nog niet gecontroleerd door de belastingdienst van het Verenigd Koninkrijk (hierna „Her Majesty's Revenue and Customs” of „HMRC” genoemd). |
| --- | --- |

(276)

De Britse autoriteiten hebben nota genomen van de opmerkingen van verschillende belanghebbenden ten aanzien van de mogelijk onjuiste voorstelling van de producten van één bepaalde steengroeve als leisteen. De Britse autoriteiten stellen dat wanneer het materiaal voldoet aan het door hen gebruikte criterium om te bepalen of er sprake is van leisteen (d.w.z. splijten met een beitel), het dan in het kader van de AGL correct is ingedeeld als leisteen. De Britse autoriteiten merken echter op dat op de website van de steengroeve de producten die meestal worden verkregen uit leisteen dat met een beitel kan worden gespleten, worden vermeld als zijnde ingevoerd. De geologie van het materiaal op deze locatie is nog niet gecontroleerd door de belastingdienst van het Verenigd Koninkrijk (hierna „Her Majesty's Revenue and Customs” of „HMRC” genoemd).

| (277) | Gezien het feit dat het handhavingsregime van HMRC een risicogebaseerde aanpak toepast en zich laat leiden door informatie dat een steengroeve mogelijk niet correct voldoet aan het belastingstelsel, hebben de Britse autoriteiten toegezegd dit te zullen onderzoeken, evenals alle andere gevallen waarin onderzoek verricht als gevolg van het verkrijgen van bewijs voor de Commissie bezorgdheid doet ontstaan over de onjuiste indeling van de materialen. De HMRC heeft geologische monsters van deze locaties verzocht of genomen. Als blijkt dat het materiaal geen leisteen is, wordt de heffing in rekening gebracht op het gewonnen materiaal en kan ook een boete worden opgelegd voor de onjuiste omschrijving van het materiaal. |
| --- | --- |

(277)

Gezien het feit dat het handhavingsregime van HMRC een risicogebaseerde aanpak toepast en zich laat leiden door informatie dat een steengroeve mogelijk niet correct voldoet aan het belastingstelsel, hebben de Britse autoriteiten toegezegd dit te zullen onderzoeken, evenals alle andere gevallen waarin onderzoek verricht als gevolg van het verkrijgen van bewijs voor de Commissie bezorgdheid doet ontstaan over de onjuiste indeling van de materialen. De HMRC heeft geologische monsters van deze locaties verzocht of genomen. Als blijkt dat het materiaal geen leisteen is, wordt de heffing in rekening gebracht op het gewonnen materiaal en kan ook een boete worden opgelegd voor de onjuiste omschrijving van het materiaal.

| (278) | De Britse autoriteiten tonen verder aan dat steengroeven voor de marketing van gesteente voor verkoopdoeleinden kunnen kiezen een beschrijving te gebruiken die niet overeenkomt met de objectieve test die HMRC gebruikt ten behoeve van de heffing. |
| --- | --- |

(278)

De Britse autoriteiten tonen verder aan dat steengroeven voor de marketing van gesteente voor verkoopdoeleinden kunnen kiezen een beschrijving te gebruiken die niet overeenkomt met de objectieve test die HMRC gebruikt ten behoeve van de heffing.

| (279) | De Britse autoriteiten hebben vertrouwelijke belastingdocumenten en publiek beschikbare informatie onderzocht met betrekking tot elk van de steengroeven waarvan BAA beweert dat zij leisteen uitsluitend voor gebruik als aggregaat produceren of die hun producten ten onrechte als leisteen zouden hebben ingedeeld om de vrijstellingen te kunnen krijgen. De resultaten van het onderzoek zijn de Commissie meegedeeld en daaruit is gebleken dat er bepaalde handhavingsproblemen kunnen bestaan ten aanzien van één steengroeve. De Britse autoriteiten hebben onderzocht welke materialen deze groeve daadwerkelijk produceert en of deze terecht als leisteen zijn ingedeeld. Ten aanzien van de overige groeven waarvan bleek dat zij actief waren of waren geweest, werd echter geen aanwijzing gevonden dat zij actief leisteen zouden winnen voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(279)

De Britse autoriteiten hebben vertrouwelijke belastingdocumenten en publiek beschikbare informatie onderzocht met betrekking tot elk van de steengroeven waarvan BAA beweert dat zij leisteen uitsluitend voor gebruik als aggregaat produceren of die hun producten ten onrechte als leisteen zouden hebben ingedeeld om de vrijstellingen te kunnen krijgen. De resultaten van het onderzoek zijn de Commissie meegedeeld en daaruit is gebleken dat er bepaalde handhavingsproblemen kunnen bestaan ten aanzien van één steengroeve. De Britse autoriteiten hebben onderzocht welke materialen deze groeve daadwerkelijk produceert en of deze terecht als leisteen zijn ingedeeld. Ten aanzien van de overige groeven waarvan bleek dat zij actief waren of waren geweest, werd echter geen aanwijzing gevonden dat zij actief leisteen zouden winnen voor gebruik als aggregaat.

| (280) | Vermeld dient te worden dat bij haar onderzoek van de door de Britse autoriteiten verstrekte informatie de Commissie rekening heeft gehouden met het feit dat gespecialiseerde architecturale leisteenproducten op het gewenste formaat worden gehouwen. Daarom is de Commissie van mening dat leisteengroeven die gehouwen steen als hoofdproduct hebben, gespecialiseerde architecturale producten (en dus geen aggregaten) produceren, vooral omdat leisteenaggregaten het resultaat zijn van breken. |
| --- | --- |

(280)

Vermeld dient te worden dat bij haar onderzoek van de door de Britse autoriteiten verstrekte informatie de Commissie rekening heeft gehouden met het feit dat gespecialiseerde architecturale leisteenproducten op het gewenste formaat worden gehouwen. Daarom is de Commissie van mening dat leisteengroeven die gehouwen steen als hoofdproduct hebben, gespecialiseerde architecturale producten (en dus geen aggregaten) produceren, vooral omdat leisteenaggregaten het resultaat zijn van breken.

| (281) | De Britse autoriteiten hebben statistische gegevens verstrekt ter ondersteuning van hun standpunt dat leisteen de verkoop van secundaire aggregaten niet heeft verdrongen en dat, hoewel de vraag naar zowel hoogwaardige steenslag als hoogwaardig zand en grind is gedaald in de periode dat de heffing over aggregaten in werking was, de verkoop van leisteen, klei en schalie voor de bouw niet in dezelfde mate is toegenomen. Blijkbaar sluit het aandeel van de verkoop van het eerstgenoemde materiaal aan bij de afname van de vraag. De Britse autoriteiten concluderen dat hoogwaardig steenslag, zand of grind niet op grote schaal zijn vervangen door leisteen, klei en schalie. |
| --- | --- |

(281)

De Britse autoriteiten hebben statistische gegevens verstrekt ter ondersteuning van hun standpunt dat leisteen de verkoop van secundaire aggregaten niet heeft verdrongen en dat, hoewel de vraag naar zowel hoogwaardige steenslag als hoogwaardig zand en grind is gedaald in de periode dat de heffing over aggregaten in werking was, de verkoop van leisteen, klei en schalie voor de bouw niet in dezelfde mate is toegenomen. Blijkbaar sluit het aandeel van de verkoop van het eerstgenoemde materiaal aan bij de afname van de vraag. De Britse autoriteiten concluderen dat hoogwaardig steenslag, zand of grind niet op grote schaal zijn vervangen door leisteen, klei en schalie.

5.6.2.2.   
  Schalie

Schalie

a)   Opmerkingen van BAA, ontvangen op 15 september 2014

Opmerkingen van BAA, ontvangen op 15 september 2014

| (282) | BAA stelt dat schalie kan worden gebruikt als aggregaat, namelijk als laagwaardig aggregaat, zoals ook blijkt uit het rapport van 2003 (64). Schalie, klei en moddersteen kunnen voorkomen als deklaag van afzettingen van steenslag en kunnen worden verkocht als laagwaardig aanvulmateriaal. |
| --- | --- |

(282)

BAA stelt dat schalie kan worden gebruikt als aggregaat, namelijk als laagwaardig aggregaat, zoals ook blijkt uit het rapport van 2003 (64). Schalie, klei en moddersteen kunnen voorkomen als deklaag van afzettingen van steenslag en kunnen worden verkocht als laagwaardig aanvulmateriaal.

64

| (283) | Volgens BAA kunnen schalie en klei worden gebruikt als aggregaten voor specifieke toepassingen waarvoor ander gesteente niet of minder beschikbaar is, zoals onder- en bovenafdichting van stortplaatsen en als deklaag van vijvers en kanalen. Zij stellen dat deze het gebruik van klei en schalie als aggregaten op dezelfde wijze vertegenwoordigen als het gebruik van materialen voor afwatering en zeewering een gebruik van aggregaten vertegenwoordigt. BAA stelt dat er, hoewel schalie wordt gewonnen als een bijproduct van klei en steenkool, in het Verenigd Koninkrijk ook zeer grote gebieden zijn waar hardere, rijpere schalie in afwisselende lagen met zandsteen voorkomt. |
| --- | --- |

(283)

Volgens BAA kunnen schalie en klei worden gebruikt als aggregaten voor specifieke toepassingen waarvoor ander gesteente niet of minder beschikbaar is, zoals onder- en bovenafdichting van stortplaatsen en als deklaag van vijvers en kanalen. Zij stellen dat deze het gebruik van klei en schalie als aggregaten op dezelfde wijze vertegenwoordigen als het gebruik van materialen voor afwatering en zeewering een gebruik van aggregaten vertegenwoordigt. BAA stelt dat er, hoewel schalie wordt gewonnen als een bijproduct van klei en steenkool, in het Verenigd Koninkrijk ook zeer grote gebieden zijn waar hardere, rijpere schalie in afwisselende lagen met zandsteen voorkomt.

| (284) | BAA stelt dat de hardere soort schalie, vergelijkbaar met hard gesteente, altijd al werd gebruikt als aggregaat, zelfs vóór de invoering van de AGL. BAA heeft het voorbeeld verstrekt van een schaliegroeve die al sinds 1981 wordt geëxploiteerd en die bouw- en muursteen en gesteente voor rotstuinen en fantasiebestrating produceert, samen met vulmateriaal. |
| --- | --- |

(284)

BAA stelt dat de hardere soort schalie, vergelijkbaar met hard gesteente, altijd al werd gebruikt als aggregaat, zelfs vóór de invoering van de AGL. BAA heeft het voorbeeld verstrekt van een schaliegroeve die al sinds 1981 wordt geëxploiteerd en die bouw- en muursteen en gesteente voor rotstuinen en fantasiebestrating produceert, samen met vulmateriaal.

| (285) | BAA heeft een lijst ingediend van twintig klei- en schaliegroeven, overgenomen uit de Directory of Mines and Quarries 2010 van de BGS, die alleen voor gebruik als aggregaat materiaal zouden exploiteren. |
| --- | --- |

(285)

BAA heeft een lijst ingediend van twintig klei- en schaliegroeven, overgenomen uit de Directory of Mines and Quarries 2010 van de BGS, die alleen voor gebruik als aggregaat materiaal zouden exploiteren.

Directory of Mines and Quarries 2010

| (286) | Volgens BAA krijgen sommige steengroeven die in de Directory of Mines and Quarries 2010 van de BGS voorkomen als „zandsteengroeven”, eigenlijk een vrijstelling van de AGL omdat zij in feite schaliegroeven zijn die deel uitmaken van de schalievelden van Caithness in Schotland. |
| --- | --- |

(286)

Volgens BAA krijgen sommige steengroeven die in de Directory of Mines and Quarries 2010 van de BGS voorkomen als „zandsteengroeven”, eigenlijk een vrijstelling van de AGL omdat zij in feite schaliegroeven zijn die deel uitmaken van de schalievelden van Caithness in Schotland.

Directory of Mines and Quarries 2010

| (287) | BAA stelt dat er veel steengroeven zijn met een gemengde geologie die schalie bevat en die de vrijstelling krijgen voor het materiaal dat voornamelijk bestaat uit schalie, aangezien schalie in het Verenigd Koninkrijk op grote schaal en vaak in afwisselende lagen met ander gesteente voorkomt. BAA geeft het voorbeeld van een steengroeve die alleen aggregaat produceert en die op deze wijze de vrijstelling geniet. |
| --- | --- |

(287)

BAA stelt dat er veel steengroeven zijn met een gemengde geologie die schalie bevat en die de vrijstelling krijgen voor het materiaal dat voornamelijk bestaat uit schalie, aangezien schalie in het Verenigd Koninkrijk op grote schaal en vaak in afwisselende lagen met ander gesteente voorkomt. BAA geeft het voorbeeld van een steengroeve die alleen aggregaat produceert en die op deze wijze de vrijstelling geniet.

| (288) | BAA beweert dat de Britse autoriteiten informatie hebben ten aanzien van de namen van steengroeven die vrijgesteld waren van de AGL omdat zij alleen of hoofdzakelijk leisteen of schalie produceren. Deze informatie kon echter om vertrouwelijkheidsredenen niet aan BAA worden verstrekt. |
| --- | --- |

(288)

BAA beweert dat de Britse autoriteiten informatie hebben ten aanzien van de namen van steengroeven die vrijgesteld waren van de AGL omdat zij alleen of hoofdzakelijk leisteen of schalie produceren. Deze informatie kon echter om vertrouwelijkheidsredenen niet aan BAA worden verstrekt.

b)   Opmerkingen van Robert Durward van BAA, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van Robert Durward van BAA, ontvangen op 17 januari 2014

| (289) | BAA beweert dat er bij klei en schalie voor keramische producten en gips geen sprake is van een andere situatie dan bij materiaal dat krachtens de AGL, gelet op de milieudoelstelling van die heffing, wordt belast. Zij beweert dat deze materialen vergelijkbaar zijn met gesteente, zand of grind gewonnen voor gebruik in de bouw, aangezien deze materialen zijn gewonnen voor de bouw, en klei en schalie gesteenten zijn. Grote hoeveelheden klei en schalie zouden worden gebruikt voor de vervaardiging van keramische bouwproducten. De winning van klei voor de vervaardiging van baksteen zou kunnen worden verminderd door gebruik te maken van betonnen bouwproducten die kunnen worden geproduceerd uit afval/bijproducten van steengroeven die vaak worden belast. Het niet belasten van voor gebruik in keramische bouwproducten bestemde klei en schalie ondermijnt volgens BAA de AGL. |
| --- | --- |

(289)

BAA beweert dat er bij klei en schalie voor keramische producten en gips geen sprake is van een andere situatie dan bij materiaal dat krachtens de AGL, gelet op de milieudoelstelling van die heffing, wordt belast. Zij beweert dat deze materialen vergelijkbaar zijn met gesteente, zand of grind gewonnen voor gebruik in de bouw, aangezien deze materialen zijn gewonnen voor de bouw, en klei en schalie gesteenten zijn. Grote hoeveelheden klei en schalie zouden worden gebruikt voor de vervaardiging van keramische bouwproducten. De winning van klei voor de vervaardiging van baksteen zou kunnen worden verminderd door gebruik te maken van betonnen bouwproducten die kunnen worden geproduceerd uit afval/bijproducten van steengroeven die vaak worden belast. Het niet belasten van voor gebruik in keramische bouwproducten bestemde klei en schalie ondermijnt volgens BAA de AGL.

c)   Opmerkingen van Torrington Stone, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van Torrington Stone, ontvangen op 17 januari 2014

| (290) | Volgens Torrington Stone produceert een van haar groeven schalie als een bijproduct van grove zandsteen. Deze is van goede kwaliteit en kan worden gebruikt voor bulkvullingen. Een andere steengroeve produceert schalie als hoofdproduct en zandsteen als secundair product, dat onderworpen is aan de belasting. Torrington Stone lijkt te willen zeggen dat de door haar verkochte producten steenslag, fundering, buitenlagen of aanvulmateriaal zijn die uit al haar materialen verkregen kunnen worden. |
| --- | --- |

(290)

Volgens Torrington Stone produceert een van haar groeven schalie als een bijproduct van grove zandsteen. Deze is van goede kwaliteit en kan worden gebruikt voor bulkvullingen. Een andere steengroeve produceert schalie als hoofdproduct en zandsteen als secundair product, dat onderworpen is aan de belasting. Torrington Stone lijkt te willen zeggen dat de door haar verkochte producten steenslag, fundering, buitenlagen of aanvulmateriaal zijn die uit al haar materialen verkregen kunnen worden.

| (291) | Na de invoering van de AGL stegen de schalieprijzen als gevolg van marktwerking. |
| --- | --- |

(291)

Na de invoering van de AGL stegen de schalieprijzen als gevolg van marktwerking.

| (292) | Torrington Stone heeft ook informatie verstrekt met betrekking tot de Venn-steengroeve die als bijproduct schalie produceerde dat ideaal is voor aanvulmateriaal voor taluds en die concurreerde met een belast bijproduct van een van de steengroeven van Torrington Stone. De geleverde prijs van de schalie als bijproduct was ongeveer 3,50 GBP (inclusief transport geschat op 3,00 GBP). |
| --- | --- |

(292)

Torrington Stone heeft ook informatie verstrekt met betrekking tot de Venn-steengroeve die als bijproduct schalie produceerde dat ideaal is voor aanvulmateriaal voor taluds en die concurreerde met een belast bijproduct van een van de steengroeven van Torrington Stone. De geleverde prijs van de schalie als bijproduct was ongeveer 3,50 GBP (inclusief transport geschat op 3,00 GBP).

d)   Opmerkingen van Eunomia, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van Eunomia, ontvangen op 17 januari 2014

| (293) | De opmerkingen ontvangen van Eunomia werden ingediend namens een consortium van producenten van secundaire aggregaten in het Verenigd Koninkrijk (leisteen, mijnafval en bodemas). |
| --- | --- |

(293)

De opmerkingen ontvangen van Eunomia werden ingediend namens een consortium van producenten van secundaire aggregaten in het Verenigd Koninkrijk (leisteen, mijnafval en bodemas).

| (294) | Volgens Eunomia is mijnafval (meestal samengesteld uit schalie) beschikbaar voor hergebruik van ofwel operationele ondergrondse mijnen of gesloten/stilgelegde ondergrondse mijnen. Mijnafval is afkomstig van de winning van steenkool met behulp van methoden die in de diepbouw worden gebruikt. De kwalitatieve eigenschappen van mijnafval variëren sterk tussen de verschillende mijnen en in de verschillende winningsfasen in verband met de geologie van de lagen op het moment van de winning. Door de inconsistente eigenschappen van mijnafval is het materiaal van zeer lage kwaliteit en heeft het geringe hergebruikwaarde. |
| --- | --- |

(294)

Volgens Eunomia is mijnafval (meestal samengesteld uit schalie) beschikbaar voor hergebruik van ofwel operationele ondergrondse mijnen of gesloten/stilgelegde ondergrondse mijnen. Mijnafval is afkomstig van de winning van steenkool met behulp van methoden die in de diepbouw worden gebruikt. De kwalitatieve eigenschappen van mijnafval variëren sterk tussen de verschillende mijnen en in de verschillende winningsfasen in verband met de geologie van de lagen op het moment van de winning. Door de inconsistente eigenschappen van mijnafval is het materiaal van zeer lage kwaliteit en heeft het geringe hergebruikwaarde.

| (295) | Eunomia stelt dat voor mijnafval meestal geen positieve prijs kan worden gevraagd. Dankzij een afzetmarkt kunnen de respectieve mijnen echter worden geëxploiteerd door het vrijhouden van terreinen voor steenbergen. Eunomia beweert dat zonder de mogelijkheid om mijnafval kosteloos of tegen een concurrerende prijs te leveren, wat de lage kwaliteit ervan weerspiegelt, er geen andere financieel haalbare opties zijn om mijnsteen af te voeren om bebouwing te bevorderen. Eunomia stelt dat voor mijnafval de productiekosten na winning, uitgaande van levering binnen 5 km van de bronlocatie, doorgaans [...] GBP/ton bedraagt voor operationele ondergrondse mijnen en [...] GBP/ton voor gesloten/stilgelegde ondergrondse mijnen. Daarom zou het opleggen van een AGL van 2 GBP/ton [...] kosten. Het zou dan goedkoper zijn om het mijnsteen op een steenberg te storten. |
| --- | --- |

(295)

Eunomia stelt dat voor mijnafval meestal geen positieve prijs kan worden gevraagd. Dankzij een afzetmarkt kunnen de respectieve mijnen echter worden geëxploiteerd door het vrijhouden van terreinen voor steenbergen. Eunomia beweert dat zonder de mogelijkheid om mijnafval kosteloos of tegen een concurrerende prijs te leveren, wat de lage kwaliteit ervan weerspiegelt, er geen andere financieel haalbare opties zijn om mijnsteen af te voeren om bebouwing te bevorderen. Eunomia stelt dat voor mijnafval de productiekosten na winning, uitgaande van levering binnen 5 km van de bronlocatie, doorgaans [...] GBP/ton bedraagt voor operationele ondergrondse mijnen en [...] GBP/ton voor gesloten/stilgelegde ondergrondse mijnen. Daarom zou het opleggen van een AGL van 2 GBP/ton [...] kosten. Het zou dan goedkoper zijn om het mijnsteen op een steenberg te storten.

e)   Opmerkingen van de Britse autoriteiten

Opmerkingen van de Britse autoriteiten

| (296) | De Britse autoriteiten stellen dat het argument om schalie vrij te stellen is dat het overgrote deel van schalie niet wordt gebruikt als aggregaat. De meeste schalie is in feite doorgaans ongeschikt voor gebruik als aggregaat. De hoogwaardige toepassing van schalie is het vervaardigen van baksteen, wat een keramisch proces is en bijgevolg vrijgesteld van de AGL. Alle bijproducten van schalie die wordt gewonnen voor de vervaardiging van baksteen, zouden bijgevolg een bijproduct zijn van een gewonnen materiaal dat niet voor aggregaten wordt gebruikt. |
| --- | --- |

(296)

De Britse autoriteiten stellen dat het argument om schalie vrij te stellen is dat het overgrote deel van schalie niet wordt gebruikt als aggregaat. De meeste schalie is in feite doorgaans ongeschikt voor gebruik als aggregaat. De hoogwaardige toepassing van schalie is het vervaardigen van baksteen, wat een keramisch proces is en bijgevolg vrijgesteld van de AGL. Alle bijproducten van schalie die wordt gewonnen voor de vervaardiging van baksteen, zouden bijgevolg een bijproduct zijn van een gewonnen materiaal dat niet voor aggregaten wordt gebruikt.

| (297) | De Britse autoriteiten stellen dat schalie deel uitmaakt van dezelfde gesteentefamilie als klei. Klei varieert van zacht en plastisch tot harde moddersteen. De fysieke en chemische eigenschappen en mineralogische samenstelling ervan bepalen de meest geschikte toepassing. Afhankelijk van de mate van splijtbaarheid (65) kan het moeilijk zijn om onderscheid te maken tussen schalie en klei aan de ene kant van het spectrum, en tussen schalie en leisteen aan de andere kant van het spectrum. |
| --- | --- |

(297)

De Britse autoriteiten stellen dat schalie deel uitmaakt van dezelfde gesteentefamilie als klei. Klei varieert van zacht en plastisch tot harde moddersteen. De fysieke en chemische eigenschappen en mineralogische samenstelling ervan bepalen de meest geschikte toepassing. Afhankelijk van de mate van splijtbaarheid (65) kan het moeilijk zijn om onderscheid te maken tussen schalie en klei aan de ene kant van het spectrum, en tussen schalie en leisteen aan de andere kant van het spectrum.

65

| (298) | De Britse autoriteiten beweren dat schalie nauw verbonden is met de winning van klei en ook in de mijnbouw voortkomt. Schalie kan net als klei worden gebruikt bij de vervaardiging van gevelstenen, straatstenen en bakstenen (90 % van de vraag naar baksteenklei is voor de vervaardiging van gevelstenen voor de binnenlandse woningmarkt), tegels voor dak- en gevelbekleding en gresbuizen voor afwatering en riolering. Grote hoeveelheden worden gebruikt bij de vervaardiging van cement. Andere toepassingen zijn gebruik als onder- en bovenafdichting van stortplaatsen, deklagen van vijvers en kanalen, materiaal voor landschapsarchitectuur, bij de productie van licht aggregaat voor het vervaardigen van blokken en als algemeen ophoog- en aanvulmateriaal. |
| --- | --- |

(298)

De Britse autoriteiten beweren dat schalie nauw verbonden is met de winning van klei en ook in de mijnbouw voortkomt. Schalie kan net als klei worden gebruikt bij de vervaardiging van gevelstenen, straatstenen en bakstenen (90 % van de vraag naar baksteenklei is voor de vervaardiging van gevelstenen voor de binnenlandse woningmarkt), tegels voor dak- en gevelbekleding en gresbuizen voor afwatering en riolering. Grote hoeveelheden worden gebruikt bij de vervaardiging van cement. Andere toepassingen zijn gebruik als onder- en bovenafdichting van stortplaatsen, deklagen van vijvers en kanalen, materiaal voor landschapsarchitectuur, bij de productie van licht aggregaat voor het vervaardigen van blokken en als algemeen ophoog- en aanvulmateriaal.

| (299) | De Britse autoriteiten stellen dat schalie kan worden gebruikt als laagwaardig aggregaat, meestal als aanvulmateriaal en om bulk te leveren onder wegdekken. Sommige soorten schalie zijn ook geschikt voor de vervaardiging van licht aggregaat, maar pas na een productieproces waarbij het materiaal tot hoge temperaturen wordt verhit. In sommige omstandigheden hebben geologische condities (druk en hitte) geleid tot de vorming van hardere schalie die, na vermalen, meer blokvormige korrels vormt die geschikt kunnen zijn voor sommige toepassingen van laagwaardig aggregaat zoals ophoog- en aanvulmateriaal. |
| --- | --- |

(299)

De Britse autoriteiten stellen dat schalie kan worden gebruikt als laagwaardig aggregaat, meestal als aanvulmateriaal en om bulk te leveren onder wegdekken. Sommige soorten schalie zijn ook geschikt voor de vervaardiging van licht aggregaat, maar pas na een productieproces waarbij het materiaal tot hoge temperaturen wordt verhit. In sommige omstandigheden hebben geologische condities (druk en hitte) geleid tot de vorming van hardere schalie die, na vermalen, meer blokvormige korrels vormt die geschikt kunnen zijn voor sommige toepassingen van laagwaardig aggregaat zoals ophoog- en aanvulmateriaal.

| (300) | Volgens de Britse autoriteiten worden leisteen en schalie in het Verenigd Koninkrijk in de nationale statistieken samen gegroepeerd omdat zij geologisch vergelijkbaar zijn. In 2000 werd 10 838 000 ton klei en schalie verkocht in het Verenigd Koninkrijk; daarvan werd 7 880 000 ton gebruikt voor bakstenen, buizen en tegels, en werd 2 958 000 ton klei en schalie verkocht voor andere toepassingen. In 2012 werd van de 5 497 000 ton klei en schalie die werd verkocht in Groot-Brittannië 3 569 000 ton gebruikt voor bakstenen, buizen en tegels. De Britse autoriteiten betogen dat het, aangezien de winning van klei en schalie halveerde tussen 2000 en 2012 en de verkoop van klei en schalie voor andere doeleinden dan voor bakstenen, buizen en tegels 35 % lager lag in 2012 dan in 2002, onwaarschijnlijk is dat door de invoering van de heffing de winning van schalie specifiek voor gebruik als aggregaat is toegenomen. |
| --- | --- |

(300)

Volgens de Britse autoriteiten worden leisteen en schalie in het Verenigd Koninkrijk in de nationale statistieken samen gegroepeerd omdat zij geologisch vergelijkbaar zijn. In 2000 werd 10 838 000 ton klei en schalie verkocht in het Verenigd Koninkrijk; daarvan werd 7 880 000 ton gebruikt voor bakstenen, buizen en tegels, en werd 2 958 000 ton klei en schalie verkocht voor andere toepassingen. In 2012 werd van de 5 497 000 ton klei en schalie die werd verkocht in Groot-Brittannië 3 569 000 ton gebruikt voor bakstenen, buizen en tegels. De Britse autoriteiten betogen dat het, aangezien de winning van klei en schalie halveerde tussen 2000 en 2012 en de verkoop van klei en schalie voor andere doeleinden dan voor bakstenen, buizen en tegels 35 % lager lag in 2012 dan in 2002, onwaarschijnlijk is dat door de invoering van de heffing de winning van schalie specifiek voor gebruik als aggregaat is toegenomen.

| (301) | De Britse autoriteiten voeren aan dat schalieafval dat ontstaat tijdens steenkoolwinning, een onbedoeld en ongewenst bijproduct is. Het is over het algemeen alleen geschikt als eenvoudig aanvulmateriaal in de wegenbouw of voor de aanleg van dijken en wordt daarom voor een verwaarloosbare prijs verkocht. Het afvalproduct wordt doorgaans gestort op bergen geconsolideerd afval of gebruikt als extra aanvulmateriaal als er een aangrenzende dagbouwmijn is. Terwijl steenkool voor ongeveer 50 GBP/ton wordt verkocht, wordt schalie meestal verkocht tegen een zeer lage prijs, gemiddeld niet meer dan 1 à 2 GBP/ton, als er vraag naar is dichtbij de winningslocatie. De productiekosten worden geraamd tussen 0,50 en 2 GBP/ton. Soms wordt de schalie zelfs gratis weggegeven op voorwaarde dat de kopers deze zelf afvoeren. |
| --- | --- |

(301)

De Britse autoriteiten voeren aan dat schalieafval dat ontstaat tijdens steenkoolwinning, een onbedoeld en ongewenst bijproduct is. Het is over het algemeen alleen geschikt als eenvoudig aanvulmateriaal in de wegenbouw of voor de aanleg van dijken en wordt daarom voor een verwaarloosbare prijs verkocht. Het afvalproduct wordt doorgaans gestort op bergen geconsolideerd afval of gebruikt als extra aanvulmateriaal als er een aangrenzende dagbouwmijn is. Terwijl steenkool voor ongeveer 50 GBP/ton wordt verkocht, wordt schalie meestal verkocht tegen een zeer lage prijs, gemiddeld niet meer dan 1 à 2 GBP/ton, als er vraag naar is dichtbij de winningslocatie. De productiekosten worden geraamd tussen 0,50 en 2 GBP/ton. Soms wordt de schalie zelfs gratis weggegeven op voorwaarde dat de kopers deze zelf afvoeren.

| (302) | Hetzelfde geldt voor ander mijnafval, dat over het algemeen alleen wordt gebruikt als laagwaardig aggregaat als er vraag naar is dichtbij de winningslocatie. |
| --- | --- |

(302)

Hetzelfde geldt voor ander mijnafval, dat over het algemeen alleen wordt gebruikt als laagwaardig aggregaat als er vraag naar is dichtbij de winningslocatie.

| (303) | De Britse autoriteiten stellen dat sommige, van andere winningsactiviteiten afkomstige bijproducten van schalie worden verkocht als aggregaat, maar dat het, vanwege de transportkosten, doorgaans alleen economisch verantwoord is om schalie als aggregaat te gebruiken indien er vraag naar is dichtbij de winningslocatie. Zij stellen dat, aangezien dit soort schalie niet wordt gewonnen met het oog op de commerciële exploitatie ervan als aggregaat en de vraag naar nieuw gewonnen aggregaat vermindert, de vrijstelling ervan zou aansluiten bij de milieudoelstelling en de aard en de opzet van de AGL. |
| --- | --- |

(303)

De Britse autoriteiten stellen dat sommige, van andere winningsactiviteiten afkomstige bijproducten van schalie worden verkocht als aggregaat, maar dat het, vanwege de transportkosten, doorgaans alleen economisch verantwoord is om schalie als aggregaat te gebruiken indien er vraag naar is dichtbij de winningslocatie. Zij stellen dat, aangezien dit soort schalie niet wordt gewonnen met het oog op de commerciële exploitatie ervan als aggregaat en de vraag naar nieuw gewonnen aggregaat vermindert, de vrijstelling ervan zou aansluiten bij de milieudoelstelling en de aard en de opzet van de AGL.

| (304) | De Britse autoriteiten stellen dat klei en schalie als één categorie worden behandeld door BGS, in het United Kingdom Minerals Yearbook en bij de jaarlijkse verzameling van gegevens in het Verenigd Koninkrijk. Volgens het Office for National Statistics varieert de gemiddelde verkoopprijs ervan tussen 2,52 en 2,88 GBP/ton. In 2012 varieerden de prijzen tussen 3,34 en 4,44 GBP/ton. |
| --- | --- |

(304)

De Britse autoriteiten stellen dat klei en schalie als één categorie worden behandeld door BGS, in het United Kingdom Minerals Yearbook en bij de jaarlijkse verzameling van gegevens in het Verenigd Koninkrijk. Volgens het Office for National Statistics varieert de gemiddelde verkoopprijs ervan tussen 2,52 en 2,88 GBP/ton. In 2012 varieerden de prijzen tussen 3,34 en 4,44 GBP/ton.

United Kingdom Minerals Yearbook

| (305) | De Britse autoriteiten hebben informatie verstrekt ten aanzien van een steengroeve die grove zandsteen produceert dat wordt gebruikt bij de vervaardiging van asfalt voor wegverharding. Zij produceert en verkoopt ook schalie die in afwisselende lagen met de grove zandsteen voorkomt. De groeve schatte de productiekosten van haar schalieproducten op 6,31 GBP/ton. |
| --- | --- |

(305)

De Britse autoriteiten hebben informatie verstrekt ten aanzien van een steengroeve die grove zandsteen produceert dat wordt gebruikt bij de vervaardiging van asfalt voor wegverharding. Zij produceert en verkoopt ook schalie die in afwisselende lagen met de grove zandsteen voorkomt. De groeve schatte de productiekosten van haar schalieproducten op 6,31 GBP/ton.

| (306) | Ten aanzien van schalie die wordt gebruikt voor keramische processen, hebben de Britse autoriteiten informatie geleverd die is verstrekt door de British Ceramic Confederation (hierna „BCC” genoemd), de brancheorganisatie voor de Britse keramische industrie. Zij merken op dat er een aanzienlijke variatie is in de productiekosten voor schalie, die afhankelijk zijn van een aantal factoren. Zij maken een schatting van een algemeen prijsbereik tussen [...] en [...] GBP/ton voor winningskosten. |
| --- | --- |

(306)

Ten aanzien van schalie die wordt gebruikt voor keramische processen, hebben de Britse autoriteiten informatie geleverd die is verstrekt door de British Ceramic Confederation (hierna „BCC” genoemd), de brancheorganisatie voor de Britse keramische industrie. Zij merken op dat er een aanzienlijke variatie is in de productiekosten voor schalie, die afhankelijk zijn van een aantal factoren. Zij maken een schatting van een algemeen prijsbereik tussen [...] en [...] GBP/ton voor winningskosten.

| (307) | BCC schat dat de verkoopprijs van schalie voor gebruik als aggregaat zou liggen tussen [...] en [...] GBP/ton. Zij merkt op dat schalie mogelijk met verlies wordt verkocht om onder de desbetreffende schalieafzetting materialen van goede kwaliteit bloot te leggen voor gebruik bij het vervaardigen van bakstenen. |
| --- | --- |

(307)

BCC schat dat de verkoopprijs van schalie voor gebruik als aggregaat zou liggen tussen [...] en [...] GBP/ton. Zij merkt op dat schalie mogelijk met verlies wordt verkocht om onder de desbetreffende schalieafzetting materialen van goede kwaliteit bloot te leggen voor gebruik bij het vervaardigen van bakstenen.

| (308) | BCC merkte verder op dat de meeste baksteenproductie plaatsvindt op locaties die verbonden zijn met groeven, waardoor het materiaal niet wordt geprijsd. Zij schat echter dat de kosten, indien verkocht aan een derde, zouden liggen tussen [...] en [...] GBP/ton, exclusief leveringskosten. Zij merkt op dat de verkoopprijs van schalie lager zou zijn dan die van hoogwaardige klei. |
| --- | --- |

(308)

BCC merkte verder op dat de meeste baksteenproductie plaatsvindt op locaties die verbonden zijn met groeven, waardoor het materiaal niet wordt geprijsd. Zij schat echter dat de kosten, indien verkocht aan een derde, zouden liggen tussen [...] en [...] GBP/ton, exclusief leveringskosten. Zij merkt op dat de verkoopprijs van schalie lager zou zijn dan die van hoogwaardige klei.

| (309) | Ten aanzien van de vrijstelling voor materialen die hoofdzakelijk bestaan uit steenkool, bruinkool, leisteen en schalie, laten de Britse autoriteiten zien dat de vrijstelling nodig is aangezien van nature voorkomende mineralen geen 100 %-zuiverheid hebben. |
| --- | --- |

(309)

Ten aanzien van de vrijstelling voor materialen die hoofdzakelijk bestaan uit steenkool, bruinkool, leisteen en schalie, laten de Britse autoriteiten zien dat de vrijstelling nodig is aangezien van nature voorkomende mineralen geen 100 %-zuiverheid hebben.

| (310) | De Britse autoriteiten zijn van mening dat schalie niet uitsluitend wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat en hadden de aanvankelijke verklaringen van BAA in dit verband onderzocht naar aanleiding van de procedure voor de rechterlijke instanties van de Europese Unie. De Britse autoriteiten betogen dat zij hadden geconstateerd dat schalie nog steeds wordt geproduceerd als een bijproduct van andere winningsactiviteiten, met name klei, steenkool en kalksteen. De Britse autoriteiten beweren dat uit geen van de documenten die BAA heeft voorgelegd aan de rechterlijke instanties van de Europese Unie of de Commissie, vóór de vaststelling van het besluit tot inleiding van de procedure, is gebleken dat er steengroeven zijn die schalie en klei voornamelijk voor gebruik als aggregaat exploiteren. |
| --- | --- |

(310)

De Britse autoriteiten zijn van mening dat schalie niet uitsluitend wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat en hadden de aanvankelijke verklaringen van BAA in dit verband onderzocht naar aanleiding van de procedure voor de rechterlijke instanties van de Europese Unie. De Britse autoriteiten betogen dat zij hadden geconstateerd dat schalie nog steeds wordt geproduceerd als een bijproduct van andere winningsactiviteiten, met name klei, steenkool en kalksteen. De Britse autoriteiten beweren dat uit geen van de documenten die BAA heeft voorgelegd aan de rechterlijke instanties van de Europese Unie of de Commissie, vóór de vaststelling van het besluit tot inleiding van de procedure, is gebleken dat er steengroeven zijn die schalie en klei voornamelijk voor gebruik als aggregaat exploiteren.

| (311) | De Commissie heeft de Britse autoriteiten gevraagd om informatie over de producten van vier steengroeven die in een verklaring van een belanghebbende worden genoemd als vrijgestelde steengroeven die uitsluitend vanwege deze vrijstelling contracten toegewezen hebben gekregen en die dezelfde soorten producten leveren die de belaste steengroeve van de belanghebbende had kunnen leveren. Een van de genoemde steengroeven zou toestemming hebben gekregen om schalie te exploiteren. De Britse autoriteiten hebben vastgesteld dat alle vier de steengroeven geregistreerd waren voor betaling van de AGL en deze heffing hebben voldaan sinds de invoering ervan in 2002. De steengroeven lijken gewonnen steen, zand, grind, aggregaat (waaronder gerecyclede producten en betonproducten), hardsteenaggregaat, aggregaten en vulstof, architecturale elementen, decoratieve aggregaten en zandsteentegels, dan wel zand, grind en andere aggregaten te verkopen (66). Er waren geen aanwijzingen dat een van de steengroeven een vrijstelling voor schalie heeft gekregen. |
| --- | --- |

(311)

De Commissie heeft de Britse autoriteiten gevraagd om informatie over de producten van vier steengroeven die in een verklaring van een belanghebbende worden genoemd als vrijgestelde steengroeven die uitsluitend vanwege deze vrijstelling contracten toegewezen hebben gekregen en die dezelfde soorten producten leveren die de belaste steengroeve van de belanghebbende had kunnen leveren. Een van de genoemde steengroeven zou toestemming hebben gekregen om schalie te exploiteren. De Britse autoriteiten hebben vastgesteld dat alle vier de steengroeven geregistreerd waren voor betaling van de AGL en deze heffing hebben voldaan sinds de invoering ervan in 2002. De steengroeven lijken gewonnen steen, zand, grind, aggregaat (waaronder gerecyclede producten en betonproducten), hardsteenaggregaat, aggregaten en vulstof, architecturale elementen, decoratieve aggregaten en zandsteentegels, dan wel zand, grind en andere aggregaten te verkopen (66). Er waren geen aanwijzingen dat een van de steengroeven een vrijstelling voor schalie heeft gekregen.

66

| (312) | De Britse autoriteiten hebben ook de acht in de BGS-database genoemde steengroeven aangemerkt als steengroeven die actief schalie winnen voor gebruik als aggregaat. Zij beweren dat ten minste sommige van deze groeven naast schalie andere producten winnen. Zij waren bijgevolg blijkbaar niet in staat om onomstotelijk schaliegroeven te identificeren waar schalie uitsluitend voor gebruik als aggregaat wordt gewonnen. |
| --- | --- |

(312)

De Britse autoriteiten hebben ook de acht in de BGS-database genoemde steengroeven aangemerkt als steengroeven die actief schalie winnen voor gebruik als aggregaat. Zij beweren dat ten minste sommige van deze groeven naast schalie andere producten winnen. Zij waren bijgevolg blijkbaar niet in staat om onomstotelijk schaliegroeven te identificeren waar schalie uitsluitend voor gebruik als aggregaat wordt gewonnen.

| (313) | De Britse autoriteiten verklaren dat schalie ook een vrijstelling zou moeten kunnen krijgen wanneer dit een bijproduct is van belaste aggregaten. Schalie kan bijvoorbeeld worden gewonnen als een onvermijdelijk bijproduct van de winning van kalksteen of grove zandsteen. De Britse autoriteiten beweren dat schalie een laagwaardiger materiaal is dan kalksteen en ongeschikt is voor een grote reeks aggregatendoeleinden. De Britse autoriteiten beweren dat schalie die op deze manier als een bijproduct wordt geproduceerd, werd vrijgesteld in overeenstemming met de milieudoelstelling van de belasting, om steengroeven in staat te stellen schalie als bijproduct te produceren en te verkopen in plaats van ander nieuw gewonnen aggregaat voor de beperkte reeks toepassingen waarvoor dit geschikt is. Als het materiaal oorspronkelijk net als kalksteen belast zou zijn geweest, zouden steengroeven niet in staat zijn geweest het schalieafval te verkopen. |
| --- | --- |

(313)

De Britse autoriteiten verklaren dat schalie ook een vrijstelling zou moeten kunnen krijgen wanneer dit een bijproduct is van belaste aggregaten. Schalie kan bijvoorbeeld worden gewonnen als een onvermijdelijk bijproduct van de winning van kalksteen of grove zandsteen. De Britse autoriteiten beweren dat schalie een laagwaardiger materiaal is dan kalksteen en ongeschikt is voor een grote reeks aggregatendoeleinden. De Britse autoriteiten beweren dat schalie die op deze manier als een bijproduct wordt geproduceerd, werd vrijgesteld in overeenstemming met de milieudoelstelling van de belasting, om steengroeven in staat te stellen schalie als bijproduct te produceren en te verkopen in plaats van ander nieuw gewonnen aggregaat voor de beperkte reeks toepassingen waarvoor dit geschikt is. Als het materiaal oorspronkelijk net als kalksteen belast zou zijn geweest, zouden steengroeven niet in staat zijn geweest het schalieafval te verkopen.

| (314) | Aangezien schalie doorgaans alleen geschikt is voor beperkte en specifieke aggregatentoepassingen, en het meestal alleen economisch verantwoord is om schalie als aggregaat te gebruiken wanneer er vraag naar is dichtbij de winningslocatie, is het volgens de Britse autoriteiten zeer onwaarschijnlijk dat er voldoende vraag zou zijn naar schalie dichtbij een steengroeve die voornamelijk andere aggregaten wint (bijv. grove zandsteen) om de winning te stimuleren van aanvullend, belast aggregaat om bij het niet-belaste schalie-bijproduct te komen. De Britse autoriteiten stellen dat zij niet bekend zijn met een situatie waarin dit het geval was of in de toekomst zou zijn. |
| --- | --- |

(314)

Aangezien schalie doorgaans alleen geschikt is voor beperkte en specifieke aggregatentoepassingen, en het meestal alleen economisch verantwoord is om schalie als aggregaat te gebruiken wanneer er vraag naar is dichtbij de winningslocatie, is het volgens de Britse autoriteiten zeer onwaarschijnlijk dat er voldoende vraag zou zijn naar schalie dichtbij een steengroeve die voornamelijk andere aggregaten wint (bijv. grove zandsteen) om de winning te stimuleren van aanvullend, belast aggregaat om bij het niet-belaste schalie-bijproduct te komen. De Britse autoriteiten stellen dat zij niet bekend zijn met een situatie waarin dit het geval was of in de toekomst zou zijn.

| (315) | Naar aanleiding van een bij de Commissie ingediende verklaring van een belanghebbende waarin wordt beweerd dat het primaire materiaal van de Vyse-steengroeve (eigendom van Torrington Stone) in Noord-Devon bestaat uit moddersteen en schalie voor gebruik als aggregaat, met als secundair materiaal vuil zandsteen, stellen de Britse autoriteiten de vraag of schalie wel het primaire materiaal van deze steengroeve is, aangezien op de website van de groeve een nauwkeurige beschrijving wordt gegeven van haar hoogwaardige zandsteenproducten en de volgende opmerking wordt gemaakt: „Braunton Aggregates die algemeen erkend is voor zijn uitstekende duurzaamheid en kwaliteit, levert een verscheidenheid aan zandsteen — van functioneel steen, omheiningssteen, tuinsteenslag, steen voor rotstuinen tot schermvullingen en bulkaggregaten”. De 2010 Directory of Mines and Quarries samengesteld door de British Geological Survey vermeldt Beam Quarry als producent van „zandsteen, kolenzandsteen, Bude Formation zandsteen”. Zij accepteren dan ook niet dat de Vyse-steengroeve als bewijs dient dat schalie actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(315)

Naar aanleiding van een bij de Commissie ingediende verklaring van een belanghebbende waarin wordt beweerd dat het primaire materiaal van de Vyse-steengroeve (eigendom van Torrington Stone) in Noord-Devon bestaat uit moddersteen en schalie voor gebruik als aggregaat, met als secundair materiaal vuil zandsteen, stellen de Britse autoriteiten de vraag of schalie wel het primaire materiaal van deze steengroeve is, aangezien op de website van de groeve een nauwkeurige beschrijving wordt gegeven van haar hoogwaardige zandsteenproducten en de volgende opmerking wordt gemaakt: „Braunton Aggregates die algemeen erkend is voor zijn uitstekende duurzaamheid en kwaliteit, levert een verscheidenheid aan zandsteen — van functioneel steen, omheiningssteen, tuinsteenslag, steen voor rotstuinen tot schermvullingen en bulkaggregaten”. De 2010 Directory of Mines and Quarries samengesteld door de British Geological Survey vermeldt Beam Quarry als producent van „zandsteen, kolenzandsteen, Bude Formation zandsteen”. Zij accepteren dan ook niet dat de Vyse-steengroeve als bewijs dient dat schalie actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat.

2010 Directory of Mines and Quarries

| (316) | Volgens de Britse autoriteiten gebruikt HMRC met betrekking tot schalie het criterium, zoals beschreven in het rapport van 2003, dat bepaalt dat dit materiaal „gemakkelijk moet splijten (met een zakmes) in millimeter-dikke schilfers”. Materiaal dat in kleine centimetergrootte blokken breekt (en daarom meer geschikt is voor aggregatentoepassingen), wordt ingedeeld als moddersteen en is onderworpen aan de belasting. BAA stelt in haar opmerking dat sommige groeven enkel en alleen materiaal winnen dat met het oog op de belasting als schalie is ingedeeld, en dat zij dit materiaal als aggregaat verkopen. De Britse autoriteiten tonen aan dat als er inhoudelijk bewijs zou zijn dat er sprake was van dit soort onjuiste beschrijving van gesteente als schalie met het oog op vrijstelling van de AGL, HMRC dit als potentiële belastingfraude zou onderzoeken. |
| --- | --- |

(316)

Volgens de Britse autoriteiten gebruikt HMRC met betrekking tot schalie het criterium, zoals beschreven in het rapport van 2003, dat bepaalt dat dit materiaal „gemakkelijk moet splijten (met een zakmes) in millimeter-dikke schilfers”. Materiaal dat in kleine centimetergrootte blokken breekt (en daarom meer geschikt is voor aggregatentoepassingen), wordt ingedeeld als moddersteen en is onderworpen aan de belasting. BAA stelt in haar opmerking dat sommige groeven enkel en alleen materiaal winnen dat met het oog op de belasting als schalie is ingedeeld, en dat zij dit materiaal als aggregaat verkopen. De Britse autoriteiten tonen aan dat als er inhoudelijk bewijs zou zijn dat er sprake was van dit soort onjuiste beschrijving van gesteente als schalie met het oog op vrijstelling van de AGL, HMRC dit als potentiële belastingfraude zou onderzoeken.

| (317) | Volgens de Britse autoriteiten maakt HMRC bij haar werkzaamheden op belastinggebied een risicoafweging. Dit betekent dat niet alle bij HMRC geregistreerde ondernemingen worden gecontroleerd, tenzij er reden is om vraagtekens te plaatsen bij hun aangiften bij HMRC. De Britse autoriteiten zijn zich bewust van het gevaar dat steengroeven vrijstellingen van de AGL krijgen door de materialen die zij produceren onjuist te beschrijven. HMRC voert controles uit om te zorgen dat de AGL zorgvuldig wordt toegepast, en voert onderzoek uit wanneer er bewijzen zijn voor een onjuiste beschrijving van materialen. |
| --- | --- |

(317)

Volgens de Britse autoriteiten maakt HMRC bij haar werkzaamheden op belastinggebied een risicoafweging. Dit betekent dat niet alle bij HMRC geregistreerde ondernemingen worden gecontroleerd, tenzij er reden is om vraagtekens te plaatsen bij hun aangiften bij HMRC. De Britse autoriteiten zijn zich bewust van het gevaar dat steengroeven vrijstellingen van de AGL krijgen door de materialen die zij produceren onjuist te beschrijven. HMRC voert controles uit om te zorgen dat de AGL zorgvuldig wordt toegepast, en voert onderzoek uit wanneer er bewijzen zijn voor een onjuiste beschrijving van materialen.

| (318) | De Britse autoriteiten hebben vertrouwelijke belastingdocumenten en publiek beschikbare informatie onderzocht met betrekking tot de steengroeven die volgens BAA klei en schalie produceren uitsluitend voor gebruik als aggregaat, of die hun producten ten onrechte als schalie hadden ingedeeld om de vrijstellingen te kunnen krijgen. De resultaten van het onderzoek ten aanzien van elke groeve zijn voorgelegd aan de Commissie. Uit het onderzoek is gebleken dat er mogelijk bepaalde handhavingsproblemen zijn ten aanzien van één steengroeve; de Britse autoriteiten hebben toegezegd een onderzoek te zullen instellen. Ten aanzien van de meerderheid van de groeven die actief bleken te zijn (geweest), werd echter geen aanwijzing gevonden dat zij schalie of klei zouden winnen uitsluitend voor gebruik als aggregaat. Uit de aan de Commissie voorgelegde informatie blijkt echter dat ten minste vier of vijf (67) steengroeven de vrijstelling genieten, hoewel hun hoofdproduct gehouwen steen is en schalie in aanvulling daarop wordt gewonnen. |
| --- | --- |

(318)

De Britse autoriteiten hebben vertrouwelijke belastingdocumenten en publiek beschikbare informatie onderzocht met betrekking tot de steengroeven die volgens BAA klei en schalie produceren uitsluitend voor gebruik als aggregaat, of die hun producten ten onrechte als schalie hadden ingedeeld om de vrijstellingen te kunnen krijgen. De resultaten van het onderzoek ten aanzien van elke groeve zijn voorgelegd aan de Commissie. Uit het onderzoek is gebleken dat er mogelijk bepaalde handhavingsproblemen zijn ten aanzien van één steengroeve; de Britse autoriteiten hebben toegezegd een onderzoek te zullen instellen. Ten aanzien van de meerderheid van de groeven die actief bleken te zijn (geweest), werd echter geen aanwijzing gevonden dat zij schalie of klei zouden winnen uitsluitend voor gebruik als aggregaat. Uit de aan de Commissie voorgelegde informatie blijkt echter dat ten minste vier of vijf (67) steengroeven de vrijstelling genieten, hoewel hun hoofdproduct gehouwen steen is en schalie in aanvulling daarop wordt gewonnen.

67

5.6.2.3.   
  Steenkool

Steenkool

a)   Opmerkingen van de Britse autoriteiten

Opmerkingen van de Britse autoriteiten

| (319) | Volgens de Britse autoriteiten is steenkool een brandbaar, sedimentair gesteente. Britse steenkool heeft een hoog zwavelgehalte en wordt bijna uitsluitend gebruikt in kolengestookte elektriciteitscentrales uitgerust met rookgasontzwaveling, hoewel er ook enig huishoudelijk gebruik is. Momenteel wordt alle cokeskool (die wordt gebruikt in hoogovens bij de productie van staal) ingevoerd. Steenkool is niet geschikt voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(319)

Volgens de Britse autoriteiten is steenkool een brandbaar, sedimentair gesteente. Britse steenkool heeft een hoog zwavelgehalte en wordt bijna uitsluitend gebruikt in kolengestookte elektriciteitscentrales uitgerust met rookgasontzwaveling, hoewel er ook enig huishoudelijk gebruik is. Momenteel wordt alle cokeskool (die wordt gebruikt in hoogovens bij de productie van staal) ingevoerd. Steenkool is niet geschikt voor gebruik als aggregaat.

| (320) | Volgens de Britse autoriteiten worden bij de winning van steenkool in dagbouw de deklaag (68) en de lagen tussen de steenkoollagen afzonderlijk gescheiden van de steenkoollagen en de vuurvaste klei die direct onder sommige lagen liggen. Vuurvaste klei, een bijproduct van steenkoolwinning, wordt afzonderlijk gewonnen en verkocht tegen ongeveer 10 % van de prijs van steenkool, vooral als kleurstof bij de vervaardiging van baksteen. In alle gevallen worden de deklaag, het vuil tussen de lagen en eventueel residu na verwerking van het mineraal (bijvoorbeeld om een hoog asgehalte of andere onzuiverheden te verwijderen) teruggeplaatst in de door de winning vrijgekomen ruimte. |
| --- | --- |

(320)

Volgens de Britse autoriteiten worden bij de winning van steenkool in dagbouw de deklaag (68) en de lagen tussen de steenkoollagen afzonderlijk gescheiden van de steenkoollagen en de vuurvaste klei die direct onder sommige lagen liggen. Vuurvaste klei, een bijproduct van steenkoolwinning, wordt afzonderlijk gewonnen en verkocht tegen ongeveer 10 % van de prijs van steenkool, vooral als kleurstof bij de vervaardiging van baksteen. In alle gevallen worden de deklaag, het vuil tussen de lagen en eventueel residu na verwerking van het mineraal (bijvoorbeeld om een hoog asgehalte of andere onzuiverheden te verwijderen) teruggeplaatst in de door de winning vrijgekomen ruimte.

68

| (321) | De Britse autoriteiten stellen dat alle ondergrondse mijnen hun steenkool verwerken in een installatie voor dichtheidsscheiding. Het afval van het proces wordt doorgaans gestort en geconsolideerd. Historische steenbergen zijn meestal omgezet in landschap en beplant om hun visuele impact te verminderen. Indien er aangrenzende steenkool- en/of mineraalwinning in dagbouw is, wordt het afval soms gebruikt als extra aanvulmateriaal voor het opvullen van de afgravingen. |
| --- | --- |

(321)

De Britse autoriteiten stellen dat alle ondergrondse mijnen hun steenkool verwerken in een installatie voor dichtheidsscheiding. Het afval van het proces wordt doorgaans gestort en geconsolideerd. Historische steenbergen zijn meestal omgezet in landschap en beplant om hun visuele impact te verminderen. Indien er aangrenzende steenkool- en/of mineraalwinning in dagbouw is, wordt het afval soms gebruikt als extra aanvulmateriaal voor het opvullen van de afgravingen.

| (322) | Volgens de Britse autoriteiten kan een deel van het afval(gesteente) afkomstig van steenkoolproductie worden gebruikt als laagwaardig aggregaat, bijvoorbeeld als ophoog- en aanvulmateriaal of bij de aanleg van dijken. Het afval is fijnkorrelig en is technisch niet geschikt voor ondersteuningstoepassingen, bijvoorbeeld in een bouwproject. |
| --- | --- |

(322)

Volgens de Britse autoriteiten kan een deel van het afval(gesteente) afkomstig van steenkoolproductie worden gebruikt als laagwaardig aggregaat, bijvoorbeeld als ophoog- en aanvulmateriaal of bij de aanleg van dijken. Het afval is fijnkorrelig en is technisch niet geschikt voor ondersteuningstoepassingen, bijvoorbeeld in een bouwproject.

| (323) | De Britse autoriteiten stellen dat er geen bewijs is dat een steengroeve in het Verenigd Koninkrijk enkel en alleen steenkool zou winnen om aggregaat te verkrijgen. Volgens hen is de AGL bedoeld om ervoor te zorgen dat materiaal dat geheel bestaat uit afval afkomstig van steenkoolwinning, niet wordt belast. Schone lagen aggregaat die worden gewonnen door naar de steenkool toe te graven, zijn onderworpen aan de AGL. |
| --- | --- |

(323)

De Britse autoriteiten stellen dat er geen bewijs is dat een steengroeve in het Verenigd Koninkrijk enkel en alleen steenkool zou winnen om aggregaat te verkrijgen. Volgens hen is de AGL bedoeld om ervoor te zorgen dat materiaal dat geheel bestaat uit afval afkomstig van steenkoolwinning, niet wordt belast. Schone lagen aggregaat die worden gewonnen door naar de steenkool toe te graven, zijn onderworpen aan de AGL.

5.6.2.4.   
  Bruinkool

Bruinkool

a)   Opmerkingen van de Britse autoriteiten

Opmerkingen van de Britse autoriteiten

| (324) | Volgens de Britse autoriteiten is bruinkool een tussenfase tussen turf en steenkool. De enige belangrijke bruinkoolafzetting in Groot-Brittannië bevindt zich in Devon waar het een bijproduct is van de winning van ball clay. Geringe hoeveelheden worden verkocht voor gebruik in de tuinbouw. Grote afzettingen bestaan ook in Noord-Ierland, maar daar is er geen commerciële productie van bruinkool als gevolg van groot verzet van de lokale bevolking tegen de productie. Bruinkool is niet geschikt voor gebruik als aggregaat, met name vanwege het hoge vochtigheidsgehalte en het hoge gehalte aan vluchtige bestanddelen. |
| --- | --- |

(324)

Volgens de Britse autoriteiten is bruinkool een tussenfase tussen turf en steenkool. De enige belangrijke bruinkoolafzetting in Groot-Brittannië bevindt zich in Devon waar het een bijproduct is van de winning van ball clay. Geringe hoeveelheden worden verkocht voor gebruik in de tuinbouw. Grote afzettingen bestaan ook in Noord-Ierland, maar daar is er geen commerciële productie van bruinkool als gevolg van groot verzet van de lokale bevolking tegen de productie. Bruinkool is niet geschikt voor gebruik als aggregaat, met name vanwege het hoge vochtigheidsgehalte en het hoge gehalte aan vluchtige bestanddelen.

5.6.2.5.   
  Beoordeling door de Commissie

Beoordeling door de Commissie

5.6.2.5.1.   Leisteen

Leisteen

| (325) | Hoewel leisteen een aggregaat is in de zin van artikel 17, lid 1, van de Finance Act 2001, volgt uit de opmerkingen van de Britse autoriteiten en belanghebbenden dat leisteen wordt gewonnen om architecturale en gedimensioneerde producten te vervaardigen die tegen veel hogere prijzen worden verkocht dan wanneer het voor gebruik als aggregaat wordt verkocht. Het zou economisch niet verantwoord zijn om de steengroeven enkel en alleen te exploiteren om leisteen te winnen voor gebruik als aggregaat dat als gevolg van zijn eigenschappen in de meeste gevallen niet geschikt is voor hoogwaardige toepassingen van aggregaat, maar wordt gebruikt als laagwaardig aggregaat. Bovendien zijn de winningsmethoden veel duurder dan de standaard winningsmethoden van aggregaat; het zou economisch niet verantwoord zijn om aggregaat actief op dit soort dure manier te produceren. De productiekosten van leisteenaggregaten liggen bijvoorbeeld tussen 5,7 en 6,5 GBP/ton, terwijl deze worden verkocht voor maximaal 6,42 GBP/ton. |
| --- | --- |

(325)

Hoewel leisteen een aggregaat is in de zin van artikel 17, lid 1, van de Finance Act 2001, volgt uit de opmerkingen van de Britse autoriteiten en belanghebbenden dat leisteen wordt gewonnen om architecturale en gedimensioneerde producten te vervaardigen die tegen veel hogere prijzen worden verkocht dan wanneer het voor gebruik als aggregaat wordt verkocht. Het zou economisch niet verantwoord zijn om de steengroeven enkel en alleen te exploiteren om leisteen te winnen voor gebruik als aggregaat dat als gevolg van zijn eigenschappen in de meeste gevallen niet geschikt is voor hoogwaardige toepassingen van aggregaat, maar wordt gebruikt als laagwaardig aggregaat. Bovendien zijn de winningsmethoden veel duurder dan de standaard winningsmethoden van aggregaat; het zou economisch niet verantwoord zijn om aggregaat actief op dit soort dure manier te produceren. De productiekosten van leisteenaggregaten liggen bijvoorbeeld tussen 5,7 en 6,5 GBP/ton, terwijl deze worden verkocht voor maximaal 6,42 GBP/ton.

| (326) | Het materiaal dat wordt gebruikt voor hoogwaardige leisteentoepassingen heeft een snijkant door de manier waarop het wordt gewonnen; zware leisteenplaten worden dwars door de structuur gehouwen in vaste maten met behulp van een zaag, en hebben doorgaans dan ook ten minste één kant door middel van klieven (splitsen met een hamer en beitel) die wordt gespleten langs een natuurlijk vlak in het gesteente. In dat geval zou het leisteen een vrijgesteld proces ondergaan overeenkomstig artikel 18, lid 2, onder a), van de Finance Act 2001, en een belastingkrediet op grond van artikel 30 kunnen krijgen. |
| --- | --- |

(326)

Het materiaal dat wordt gebruikt voor hoogwaardige leisteentoepassingen heeft een snijkant door de manier waarop het wordt gewonnen; zware leisteenplaten worden dwars door de structuur gehouwen in vaste maten met behulp van een zaag, en hebben doorgaans dan ook ten minste één kant door middel van klieven (splitsen met een hamer en beitel) die wordt gespleten langs een natuurlijk vlak in het gesteente. In dat geval zou het leisteen een vrijgesteld proces ondergaan overeenkomstig artikel 18, lid 2, onder a), van de Finance Act 2001, en een belastingkrediet op grond van artikel 30 kunnen krijgen.

| (327) | BAA en diverse belanghebbenden hebben gesteld dat tafelbladen, muursteen en omheiningssteen vormen van aggregatengebruik zijn en dat de steengroeven die dergelijke producten als primaire producten produceren, moeten worden belast. Het belangrijkste argument hiervoor is dat de structuur van de producten van de respectieve groeven niet verschilt van die van steengroeven (zoals graniet- of zandsteengroeven) die ook muursteen als primair product produceren en in tweede instantie secundaire laagwaardige aggregaten. |
| --- | --- |

(327)

BAA en diverse belanghebbenden hebben gesteld dat tafelbladen, muursteen en omheiningssteen vormen van aggregatengebruik zijn en dat de steengroeven die dergelijke producten als primaire producten produceren, moeten worden belast. Het belangrijkste argument hiervoor is dat de structuur van de producten van de respectieve groeven niet verschilt van die van steengroeven (zoals graniet- of zandsteengroeven) die ook muursteen als primair product produceren en in tweede instantie secundaire laagwaardige aggregaten.

| (328) | In tegenstelling tot andere aggregaten zoals kalksteen, blijkt leisteen diepbouw te vereisen, waardoor de winning duur is in vergelijking met de kosten van een gewone steengroeve. De Britse autoriteiten en belanghebbenden hebben aangetoond dat er een belangrijk verschil is tussen groeven voor normaal aggregaat (zoals graniet, zandsteen en kalksteen) en leisteengroeven, en dat het verschil in de fiscale behandeling ervan volledig is gerechtvaardigd. |
| --- | --- |

(328)

In tegenstelling tot andere aggregaten zoals kalksteen, blijkt leisteen diepbouw te vereisen, waardoor de winning duur is in vergelijking met de kosten van een gewone steengroeve. De Britse autoriteiten en belanghebbenden hebben aangetoond dat er een belangrijk verschil is tussen groeven voor normaal aggregaat (zoals graniet, zandsteen en kalksteen) en leisteengroeven, en dat het verschil in de fiscale behandeling ervan volledig is gerechtvaardigd.

| (329) | BAA en verschillende belanghebbenden beweren dat er sprake zou zijn van leisteengroeven die geen gespecialiseerde architecturale elementen produceren, maar leisteen actief voor gebruik als aggregaat exploiteren. Bovendien zouden er steengroeven zijn die beweren dat zij moeten worden vrijgesteld omdat zij leisteen produceren, maar in feite heeft het materiaal dat zij produceren, niet de geschikte leisplijting of is het onjuist ingedeeld. |
| --- | --- |

(329)

BAA en verschillende belanghebbenden beweren dat er sprake zou zijn van leisteengroeven die geen gespecialiseerde architecturale elementen produceren, maar leisteen actief voor gebruik als aggregaat exploiteren. Bovendien zouden er steengroeven zijn die beweren dat zij moeten worden vrijgesteld omdat zij leisteen produceren, maar in feite heeft het materiaal dat zij produceren, niet de geschikte leisplijting of is het onjuist ingedeeld.

| (330) | In dit verband merkt de Commissie in de eerste plaats op dat er volgens de Britse autoriteiten geen aanwijzing is dat steengroeven actief leisteen zouden winnen voor gebruik als aggregaat. Sterker nog, bij gebrek aan duidelijk bewijs van het tegendeel, kon niet worden verwacht dat de Britse autoriteiten een negatief feit zouden bewijzen, d.w.z. dat er geen steengroeven zijn die actief leisteen winnen voor gebruik als aggregaat. Toen de Commissie voorbeelden kreeg gepresenteerd van steengroeven die actief leisteen winnen voor gebruik als aggregaat, heeft zij de Britse autoriteiten om informatie verzocht betrekking tot deze steengroeven. Uit die informatie blijkt dat geen van deze steengroeven leisteen actief en hoofdzakelijk voor gebruik als aggregaat exploiteren. De informatie deed uitsluitend twijfel rijzen ten aanzien van de kwalificatie als leisteen van de producten van een bepaalde steengroeve, een kwestie die de Britse autoriteiten hadden toegezegd te zullen onderzoeken. Een onjuiste omschrijving van de materialen zou een misbruik van de AGL zijn, en geen staatssteunvraagstuk. |
| --- | --- |

(330)

In dit verband merkt de Commissie in de eerste plaats op dat er volgens de Britse autoriteiten geen aanwijzing is dat steengroeven actief leisteen zouden winnen voor gebruik als aggregaat. Sterker nog, bij gebrek aan duidelijk bewijs van het tegendeel, kon niet worden verwacht dat de Britse autoriteiten een negatief feit zouden bewijzen, d.w.z. dat er geen steengroeven zijn die actief leisteen winnen voor gebruik als aggregaat. Toen de Commissie voorbeelden kreeg gepresenteerd van steengroeven die actief leisteen winnen voor gebruik als aggregaat, heeft zij de Britse autoriteiten om informatie verzocht betrekking tot deze steengroeven. Uit die informatie blijkt dat geen van deze steengroeven leisteen actief en hoofdzakelijk voor gebruik als aggregaat exploiteren. De informatie deed uitsluitend twijfel rijzen ten aanzien van de kwalificatie als leisteen van de producten van een bepaalde steengroeve, een kwestie die de Britse autoriteiten hadden toegezegd te zullen onderzoeken. Een onjuiste omschrijving van de materialen zou een misbruik van de AGL zijn, en geen staatssteunvraagstuk.

| (331) | In de tweede plaats is de Commissie, zoals beschreven in overweging 169, van mening dat reclame waarin steengroeven hun producten beschrijven om klanten aan te trekken, niet geheel relevant is voor de beoordeling van het gebruik van de materialen voor de toepassing van de AGL. Voor hun fiscale handhaving houden ook de Britse autoriteiten immers zelf geen rekening met dergelijke omschrijvingen. |
| --- | --- |

(331)

In de tweede plaats is de Commissie, zoals beschreven in overweging 169, van mening dat reclame waarin steengroeven hun producten beschrijven om klanten aan te trekken, niet geheel relevant is voor de beoordeling van het gebruik van de materialen voor de toepassing van de AGL. Voor hun fiscale handhaving houden ook de Britse autoriteiten immers zelf geen rekening met dergelijke omschrijvingen.

| (332) | Het criterium dat de Britse autoriteiten gebruiken om te controleren of het door een bepaalde groeve gewonnen materiaal leisteen is, is, volgens het rapport van 2003 (69), of het „alleen met een beitel in scherpe schilfers en tegels kan worden gespleten”. Als er dus steengroeven zouden zijn die beweren dat zij leisteen produceren en zo de vrijstelling krijgen, maar in feite materiaal produceren dat onvoldoende leisplijting heeft (zoals BAA beweert), zouden deze steengroeven zich ten onrechte niet hebben laten registreren voor het voldoen van de AGL. Dit zou een handhavingskwestie zijn en door HMRC moeten worden onderzocht als een geval van fraude. De Britse autoriteiten hebben toegezegd de hierboven genoemde steengroeve te zullen onderzoeken, evenals alle andere gevallen waarin het onderzoek dat werd verricht om bewijsmateriaal te verzamelen voor de Commissie, bezorgdheid doet ontstaan over de onjuiste indeling van de materialen. Als het materiaal geen leisteen blijkt te zijn, is de heffing, vermeerderd met een boete, verschuldigd. |
| --- | --- |

(332)

Het criterium dat de Britse autoriteiten gebruiken om te controleren of het door een bepaalde groeve gewonnen materiaal leisteen is, is, volgens het rapport van 2003 (69), of het „alleen met een beitel in scherpe schilfers en tegels kan worden gespleten”. Als er dus steengroeven zouden zijn die beweren dat zij leisteen produceren en zo de vrijstelling krijgen, maar in feite materiaal produceren dat onvoldoende leisplijting heeft (zoals BAA beweert), zouden deze steengroeven zich ten onrechte niet hebben laten registreren voor het voldoen van de AGL. Dit zou een handhavingskwestie zijn en door HMRC moeten worden onderzocht als een geval van fraude. De Britse autoriteiten hebben toegezegd de hierboven genoemde steengroeve te zullen onderzoeken, evenals alle andere gevallen waarin het onderzoek dat werd verricht om bewijsmateriaal te verzamelen voor de Commissie, bezorgdheid doet ontstaan over de onjuiste indeling van de materialen. Als het materiaal geen leisteen blijkt te zijn, is de heffing, vermeerderd met een boete, verschuldigd.

69

| (333) | In overeenstemming met de bevindingen van het Gerecht (70) vallen materialen slechts binnen de werkingssfeer van de heffing krachtens de van toepassing zijnde normale belastingregeling „indien is bewezen dat zij daadwerkelijk als aggregaat worden geëxploiteerd”. Voor nieuw gewonnen leisteen kan dit zo worden geïnterpreteerd dat, indien er geen bewijs is dat steengroeven actief leisteen winnen voor gebruik als aggregaat, leisteen niet vergelijkbaar is met de belastbare materialen, zodat de vrijstelling voor leisteen onder de algemene beginselen van de AGL valt. |
| --- | --- |

(333)

In overeenstemming met de bevindingen van het Gerecht (70) vallen materialen slechts binnen de werkingssfeer van de heffing krachtens de van toepassing zijnde normale belastingregeling „indien is bewezen dat zij daadwerkelijk als aggregaat worden geëxploiteerd”. Voor nieuw gewonnen leisteen kan dit zo worden geïnterpreteerd dat, indien er geen bewijs is dat steengroeven actief leisteen winnen voor gebruik als aggregaat, leisteen niet vergelijkbaar is met de belastbare materialen, zodat de vrijstelling voor leisteen onder de algemene beginselen van de AGL valt.

70

| (334) | Voor de Commissie is genoegzaam aangetoond dat leisteen niet actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat, maar voor het verkrijgen van gedimensioneerde en decoratieve producten. |
| --- | --- |

(334)

Voor de Commissie is genoegzaam aangetoond dat leisteen niet actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat, maar voor het verkrijgen van gedimensioneerde en decoratieve producten.

| (335) | De Commissie concludeert dan ook dat er bij nieuw gewonnen leisteen sprake is van een feitelijke en juridische situatie die verschilt van die van de belaste materialen, en dat dit materiaal dus niet binnen het beginsel van normale belasting van de AGL valt. |
| --- | --- |

(335)

De Commissie concludeert dan ook dat er bij nieuw gewonnen leisteen sprake is van een feitelijke en juridische situatie die verschilt van die van de belaste materialen, en dat dit materiaal dus niet binnen het beginsel van normale belasting van de AGL valt.

| (336) | Hoewel uit de opmerkingen volgt dat slechts een klein deel (ongeveer 5 %) van het uit leisteengroeven gewonnen materiaal hoogwaardig leisteen is dat in voldoende grote platen kan worden verkocht als gedimensioneerde, architecturale producten, en dus niet wordt gebruikt als aggregaten, is het overige deel van de gewonnen leisteen bijproduct of afval dat vervolgens kan worden gebruikt als aggregaat (de vrijstelling van afval van leisteenwinning wordt verder onderzocht in deel 5.6.4). |
| --- | --- |

(336)

Hoewel uit de opmerkingen volgt dat slechts een klein deel (ongeveer 5 %) van het uit leisteengroeven gewonnen materiaal hoogwaardig leisteen is dat in voldoende grote platen kan worden verkocht als gedimensioneerde, architecturale producten, en dus niet wordt gebruikt als aggregaten, is het overige deel van de gewonnen leisteen bijproduct of afval dat vervolgens kan worden gebruikt als aggregaat (de vrijstelling van afval van leisteenwinning wordt verder onderzocht in deel 5.6.4).

| (337) | Aangezien de winning van het leisteen-bijproduct een onvermijdelijk fenomeen is bij het winnen van hoogwaardig leisteen voor decoratief en gedimensioneerd materiaal dat wordt gebruikt in de bouw, en dit niet kan gebeuren bij de winning van andere materialen, draagt de vrijstelling ervan echter bij aan de doelstelling van de AGL. Zij kan immers helpen om de vraag van nieuw gewonnen materialen voor gebruik als aggregaat te verschuiven naar leisteen als bijproduct. Bovendien bestaat geen gevaar dat deze vrijstelling de nieuwe winning van leisteen in de hand zou werken, aangezien de hoge winningskosten van leisteen alleen kunnen worden gedekt wanneer leisteen voor decoratieve en gedimensioneerde doeleinden wordt verkregen. Dit werd ook bevestigd door het feit dat, volgens de gegevens van de Britse autoriteiten, het aantal actieve leisteengroeven sinds de invoering van de AGL is afgenomen (van 43 naar 32) (71). |
| --- | --- |

(337)

Aangezien de winning van het leisteen-bijproduct een onvermijdelijk fenomeen is bij het winnen van hoogwaardig leisteen voor decoratief en gedimensioneerd materiaal dat wordt gebruikt in de bouw, en dit niet kan gebeuren bij de winning van andere materialen, draagt de vrijstelling ervan echter bij aan de doelstelling van de AGL. Zij kan immers helpen om de vraag van nieuw gewonnen materialen voor gebruik als aggregaat te verschuiven naar leisteen als bijproduct. Bovendien bestaat geen gevaar dat deze vrijstelling de nieuwe winning van leisteen in de hand zou werken, aangezien de hoge winningskosten van leisteen alleen kunnen worden gedekt wanneer leisteen voor decoratieve en gedimensioneerde doeleinden wordt verkregen. Dit werd ook bevestigd door het feit dat, volgens de gegevens van de Britse autoriteiten, het aantal actieve leisteengroeven sinds de invoering van de AGL is afgenomen (van 43 naar 32) (71).

71

| (338) | De Commissie merkt op dat er van nature voorkomend leisteen zou kunnen zijn dat geen 100 %-zuiverheid heeft, maar dat nog steeds voldoet aan het vereiste dat het alleen met een beitel in scherpe schilfers en tegels kan worden gespleten. De Britse autoriteiten waren van mening dat in dergelijke gevallen de vrijstelling ook moet gelden voor materiaal dat hoofdzakelijk uit leisteen bestaat. |
| --- | --- |

(338)

De Commissie merkt op dat er van nature voorkomend leisteen zou kunnen zijn dat geen 100 %-zuiverheid heeft, maar dat nog steeds voldoet aan het vereiste dat het alleen met een beitel in scherpe schilfers en tegels kan worden gespleten. De Britse autoriteiten waren van mening dat in dergelijke gevallen de vrijstelling ook moet gelden voor materiaal dat hoofdzakelijk uit leisteen bestaat.

| (339) | De Commissie is daarom van mening dat, aangezien er geen bewijs is geleverd dat dergelijk hoofdzakelijk uit leisteen bestaand materiaal actief werd gewonnen voor gebruik als aggregaat, dezelfde redenering die geldt voor materiaal dat geheel uit leisteen bestaat, ook moet gelden voor materiaal dat hoofdzakelijk uit leisteen bestaat, hetgeen de situatie dekt als beschreven in overweging 338. |
| --- | --- |

(339)

De Commissie is daarom van mening dat, aangezien er geen bewijs is geleverd dat dergelijk hoofdzakelijk uit leisteen bestaand materiaal actief werd gewonnen voor gebruik als aggregaat, dezelfde redenering die geldt voor materiaal dat geheel uit leisteen bestaat, ook moet gelden voor materiaal dat hoofdzakelijk uit leisteen bestaat, hetgeen de situatie dekt als beschreven in overweging 338.

| (340) | De vrijstelling op grond van artikel 17, lid 4, onder a), van de Finance Act 2001, verleend voor materiaal dat geheel of hoofdzakelijk deel uitmaakt van iets dat bestaat uit leisteen, wijkt bijgevolg niet af van de normale belasting van de AGL. |
| --- | --- |

(340)

De vrijstelling op grond van artikel 17, lid 4, onder a), van de Finance Act 2001, verleend voor materiaal dat geheel of hoofdzakelijk deel uitmaakt van iets dat bestaat uit leisteen, wijkt bijgevolg niet af van de normale belasting van de AGL.

5.6.2.5.2.   Schalie

Schalie

| (341) | Aangezien schalie een gesteente is en bijgevolg een aggregaat in de zin van artikel 17, lid 1, van de Finance Act 2001, vormt de vrijstelling ervan van de AGL geen afwijking van het beginsel van normale belasting krachtens de AGL indien schalie niet actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. In het geval van dit soort winning zou de vrijstelling ervan alleen gerechtvaardigd zijn als deze bijdraagt tot de milieudoelstelling van de AGL, d.w.z. om een verschuiving van de vraag te bereiken. |
| --- | --- |

(341)

Aangezien schalie een gesteente is en bijgevolg een aggregaat in de zin van artikel 17, lid 1, van de Finance Act 2001, vormt de vrijstelling ervan van de AGL geen afwijking van het beginsel van normale belasting krachtens de AGL indien schalie niet actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. In het geval van dit soort winning zou de vrijstelling ervan alleen gerechtvaardigd zijn als deze bijdraagt tot de milieudoelstelling van de AGL, d.w.z. om een verschuiving van de vraag te bereiken.

| (342) | In opmerkingen van belanghebbenden en de Britse autoriteiten is gewezen op een reeks toepassingen van schalie als aggregaat, voornamelijk als laagwaardig aggregaat als aanvulmateriaal en bulk onder wegdekken of bij de aanleg van dijken. |
| --- | --- |

(342)

In opmerkingen van belanghebbenden en de Britse autoriteiten is gewezen op een reeks toepassingen van schalie als aggregaat, voornamelijk als laagwaardig aggregaat als aanvulmateriaal en bulk onder wegdekken of bij de aanleg van dijken.

| (343) | Bovendien merkt de Commissie op dat schalie vaak voorkomt in afwisselende lagen met zandsteen of andere belaste materialen. In die gevallen kan worden aangenomen dat schalie samen met dergelijke materialen actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat. |
| --- | --- |

(343)

Bovendien merkt de Commissie op dat schalie vaak voorkomt in afwisselende lagen met zandsteen of andere belaste materialen. In die gevallen kan worden aangenomen dat schalie samen met dergelijke materialen actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat.

| (344) | De Britse autoriteiten hebben zelf gesteld dat er bij de materialen die voor gebruik als aggregaat worden gewonnen, of die ontstaan als bijproduct van een proces dat bedoeld is om aggregaat te produceren voor commerciële exploitatie, sprake is van een andere feitelijke situatie dan bij de vrijgestelde materialen. Bij actief voor commerciële exploitatie als aggregaat gewonnen schalie is er bijgevolg ook sprake van een andere feitelijke situatie dan bij de vrijgestelde materialen op dezelfde wijze als alle andere nieuw gewonnen, belaste materialen. Daarom zou er geen rechtvaardiging zijn voor een materiaal om voor een vrijstelling van de AGL in aanmerking te komen wanneer het actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(344)

De Britse autoriteiten hebben zelf gesteld dat er bij de materialen die voor gebruik als aggregaat worden gewonnen, of die ontstaan als bijproduct van een proces dat bedoeld is om aggregaat te produceren voor commerciële exploitatie, sprake is van een andere feitelijke situatie dan bij de vrijgestelde materialen. Bij actief voor commerciële exploitatie als aggregaat gewonnen schalie is er bijgevolg ook sprake van een andere feitelijke situatie dan bij de vrijgestelde materialen op dezelfde wijze als alle andere nieuw gewonnen, belaste materialen. Daarom zou er geen rechtvaardiging zijn voor een materiaal om voor een vrijstelling van de AGL in aanmerking te komen wanneer het actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat.

| (345) | De Britse autoriteiten hebben aangetoond dat het overgrote deel van schalie niet wordt gebruikt als aggregaat, aangezien de meeste schalie doorgaans ongeschikt is voor gebruik als aggregaat. Het hoogwaardige gebruik van schalie is voor het vervaardigen van baksteen, wat een keramisch proces is. |
| --- | --- |

(345)

De Britse autoriteiten hebben aangetoond dat het overgrote deel van schalie niet wordt gebruikt als aggregaat, aangezien de meeste schalie doorgaans ongeschikt is voor gebruik als aggregaat. Het hoogwaardige gebruik van schalie is voor het vervaardigen van baksteen, wat een keramisch proces is.

| (346) | Op basis van informatie ontvangen van belanghebbenden merkt de Commissie op dat nieuw gewonnen schalie kan worden gebruikt als aggregaat, zij het niet in wijdverbreide situaties, en dat, in tegenstelling tot de winning van leisteen, er geen hoogwaardige, uit schalie vervaardigde gespecialiseerde producten zijn die een vrijstelling zouden opleveren. Bovendien is schalie zelf een materiaal dat per winningslocatie zeer verschillende kenmerken kan hebben. |
| --- | --- |

(346)

Op basis van informatie ontvangen van belanghebbenden merkt de Commissie op dat nieuw gewonnen schalie kan worden gebruikt als aggregaat, zij het niet in wijdverbreide situaties, en dat, in tegenstelling tot de winning van leisteen, er geen hoogwaardige, uit schalie vervaardigde gespecialiseerde producten zijn die een vrijstelling zouden opleveren. Bovendien is schalie zelf een materiaal dat per winningslocatie zeer verschillende kenmerken kan hebben.

| (347) | De Commissie neemt nota van de in overweging 297 beschreven opmerking van de Britse autoriteiten dat schalie deel uitmaakt van dezelfde gesteentefamilie als klei, maar dat hardere schalie beschouwd kan worden als deel uitmakend van dezelfde familie als leisteen. |
| --- | --- |

(347)

De Commissie neemt nota van de in overweging 297 beschreven opmerking van de Britse autoriteiten dat schalie deel uitmaakt van dezelfde gesteentefamilie als klei, maar dat hardere schalie beschouwd kan worden als deel uitmakend van dezelfde familie als leisteen.

| (348) | Bovendien, in tegenstelling tot klei, kan en wordt sommige schalie gebruikt als bulk in de bouw en behoeft zij geen fysieke transformaties in dit opzicht (overweging 299). |
| --- | --- |

(348)

Bovendien, in tegenstelling tot klei, kan en wordt sommige schalie gebruikt als bulk in de bouw en behoeft zij geen fysieke transformaties in dit opzicht (overweging 299).

| (349) | Uit opmerkingen van belanghebbenden die de Commissie heeft ontvangen, blijkt in de eerste plaats dat schalie actief kan worden en wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat. Schalie behaalt een prijs die ligt tussen [...] en 4,44 GBP (zie de overwegingen 292, 304 en 307). Van deze prijs bedraagt in sommige gevallen de prijs van het vervoer van de schalie alleen al 3 GBP. De Commissie merkt echter op dat zij geen prijsinformatie heeft ontvangen over schalie die wordt gewonnen als een hoofdproduct van een steengroeve, maar uitsluitend voor schalie die wordt gewonnen als bijproduct van een ander materiaal. |
| --- | --- |

(349)

Uit opmerkingen van belanghebbenden die de Commissie heeft ontvangen, blijkt in de eerste plaats dat schalie actief kan worden en wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat. Schalie behaalt een prijs die ligt tussen [...] en 4,44 GBP (zie de overwegingen 292, 304 en 307). Van deze prijs bedraagt in sommige gevallen de prijs van het vervoer van de schalie alleen al 3 GBP. De Commissie merkt echter op dat zij geen prijsinformatie heeft ontvangen over schalie die wordt gewonnen als een hoofdproduct van een steengroeve, maar uitsluitend voor schalie die wordt gewonnen als bijproduct van een ander materiaal.

| (350) | Ten aanzien van de nieuwe winning van schalie heeft de Commissie bewijsmateriaal ontvangen met betrekking tot ten minste vier of vijf (72) steengroeven, waaruit blijkt dat deze voornamelijk schalie winnen voor gebruik als aggregaat. Zoals beschreven in overweging 318, heeft de Commissie, in reactie op de door BAA ingediende lijst van steengroeven die in de BGS Directory of Mines and Quarries 2010 voornamelijk schalie leken te winnen voor de commerciële exploitatie van schalieaggregaten, de Britse autoriteiten verzocht om over deze steengroeven informatie uit vertrouwelijke belastingdocumenten mee te delen. Hieruit bleek dat vier of vijf (72) steengroeven waren geregistreerd als groeven die de vrijstelling voor schalie genieten, terwijl zij gehouwen steen en schalie voor gebruik als aggregaat produceerden. De Britse autoriteiten hebben verklaard dat, aangezien de steengroeven gehouwen steen produceren, de schalie moet worden beschouwd als een bijproduct van gehouwen steen en dus terecht profiteert van de vrijstelling. Deze verklaring kan echter niet worden aanvaard door de Commissie. Zoals beschreven in de overwegingen 151 tot en met 158, zijn bijproducten van gehouwen steen niet vrijgesteld van belasting krachtens de AGL. Bovendien zouden alle aggregatensteengroeven wel wat gehouwen steen produceren als er vraag naar zou zijn en het gesteente daarvoor geschikt zou zijn. Dit betekent echter niet dat, als er vraag is en het economisch verantwoord is, zij niet hoofdzakelijk aggregaten produceren als er geen vraag naar gehouwen steen is. Daarom moeten deze steengroeven worden beschouwd als steengroeven die actief schalie winnen voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(350)

Ten aanzien van de nieuwe winning van schalie heeft de Commissie bewijsmateriaal ontvangen met betrekking tot ten minste vier of vijf (72) steengroeven, waaruit blijkt dat deze voornamelijk schalie winnen voor gebruik als aggregaat. Zoals beschreven in overweging 318, heeft de Commissie, in reactie op de door BAA ingediende lijst van steengroeven die in de BGS Directory of Mines and Quarries 2010 voornamelijk schalie leken te winnen voor de commerciële exploitatie van schalieaggregaten, de Britse autoriteiten verzocht om over deze steengroeven informatie uit vertrouwelijke belastingdocumenten mee te delen. Hieruit bleek dat vier of vijf (72) steengroeven waren geregistreerd als groeven die de vrijstelling voor schalie genieten, terwijl zij gehouwen steen en schalie voor gebruik als aggregaat produceerden. De Britse autoriteiten hebben verklaard dat, aangezien de steengroeven gehouwen steen produceren, de schalie moet worden beschouwd als een bijproduct van gehouwen steen en dus terecht profiteert van de vrijstelling. Deze verklaring kan echter niet worden aanvaard door de Commissie. Zoals beschreven in de overwegingen 151 tot en met 158, zijn bijproducten van gehouwen steen niet vrijgesteld van belasting krachtens de AGL. Bovendien zouden alle aggregatensteengroeven wel wat gehouwen steen produceren als er vraag naar zou zijn en het gesteente daarvoor geschikt zou zijn. Dit betekent echter niet dat, als er vraag is en het economisch verantwoord is, zij niet hoofdzakelijk aggregaten produceren als er geen vraag naar gehouwen steen is. Daarom moeten deze steengroeven worden beschouwd als steengroeven die actief schalie winnen voor gebruik als aggregaat.

72

BGS Directory of Mines and Quarries 2010

72

| (351) | De Commissie constateert een tegenstrijdigheid die voortvloeit uit een verklaring die zij heeft ontvangen. In de opmerkingen van Torrington Stone is sprake van de winning en verkoop van schalieaggregaten verkregen als een primair product van een van de steengroeven van de onderneming (Vyse). De Britse autoriteiten beweren echter dat deze steengroeve helemaal geen schalie produceert op grond van de wijze waarop de steengroeve haar producten presenteert op haar website. Niettemin constateert de Commissie dat op de website van de Vyse-groeve schalie niet in de beschrijving van haar producten wordt vermeld, maar in de technische specificaties van de verschillende producten die worden gewonnen (73). |
| --- | --- |

(351)

De Commissie constateert een tegenstrijdigheid die voortvloeit uit een verklaring die zij heeft ontvangen. In de opmerkingen van Torrington Stone is sprake van de winning en verkoop van schalieaggregaten verkregen als een primair product van een van de steengroeven van de onderneming (Vyse). De Britse autoriteiten beweren echter dat deze steengroeve helemaal geen schalie produceert op grond van de wijze waarop de steengroeve haar producten presenteert op haar website. Niettemin constateert de Commissie dat op de website van de Vyse-groeve schalie niet in de beschrijving van haar producten wordt vermeld, maar in de technische specificaties van de verschillende producten die worden gewonnen (73).

73

| (352) | Aangezien dit een verklaring van de steengroeve zelf is, moet de Commissie deze in aanmerking nemen. Het kan zijn dat het materiaal dat de groeve produceert ten onrechte als schalie is ingedeeld, maar de steengroeve stelt zelf dat zij de vrijstelling voor schalie heeft gekregen. Bovendien hebben de Britse autoriteiten bij verschillende gelegenheden gesteld dat zij voor de toepassing van de AGL geen acht slaan op de wijze waarop een steengroeve haar producten aan het publiek presenteert. Er werd geen melding gemaakt van enig geologisch onderzoek dat in de groeve is verricht. |
| --- | --- |

(352)

Aangezien dit een verklaring van de steengroeve zelf is, moet de Commissie deze in aanmerking nemen. Het kan zijn dat het materiaal dat de groeve produceert ten onrechte als schalie is ingedeeld, maar de steengroeve stelt zelf dat zij de vrijstelling voor schalie heeft gekregen. Bovendien hebben de Britse autoriteiten bij verschillende gelegenheden gesteld dat zij voor de toepassing van de AGL geen acht slaan op de wijze waarop een steengroeve haar producten aan het publiek presenteert. Er werd geen melding gemaakt van enig geologisch onderzoek dat in de groeve is verricht.

| (353) | Op basis van de beschikbare informatie en het bewijsmateriaal meent de Commissie dat er bij de nieuw gewonnen schalie sprake is van een feitelijke en juridische situatie die vergelijkbaar is met die van andere belaste materialen. |
| --- | --- |

(353)

Op basis van de beschikbare informatie en het bewijsmateriaal meent de Commissie dat er bij de nieuw gewonnen schalie sprake is van een feitelijke en juridische situatie die vergelijkbaar is met die van andere belaste materialen.

| (354) | De Britse autoriteiten hebben niet aangetoond dat de vrijstelling van nieuw gewonnen schalie voor aggregaten kan worden gerechtvaardigd door de AGL-doelstelling „verschuiving van de vraag”. Dankzij dit soort vrijstelling kan immers ten minste de nieuwe winning van schalie voor aggregaten doorgaan, zodat het gaat om een afwijking van het beginsel van normale belasting van de AGL, hetgeen in strijd is met de doelstelling van de AGL. |
| --- | --- |

(354)

De Britse autoriteiten hebben niet aangetoond dat de vrijstelling van nieuw gewonnen schalie voor aggregaten kan worden gerechtvaardigd door de AGL-doelstelling „verschuiving van de vraag”. Dankzij dit soort vrijstelling kan immers ten minste de nieuwe winning van schalie voor aggregaten doorgaan, zodat het gaat om een afwijking van het beginsel van normale belasting van de AGL, hetgeen in strijd is met de doelstelling van de AGL.

| (355) | De vrijstelling voor afvalgesteente afkomstig van schaliewinning wordt hieronder in deel 5.6.4 beoordeeld. |
| --- | --- |

(355)

De vrijstelling voor afvalgesteente afkomstig van schaliewinning wordt hieronder in deel 5.6.4 beoordeeld.

| (356) | De Commissie merkt echter op dat schalie die als bijproduct van steenkoolwinning voorkomt, naast de vrijstelling op grond van artikel 17, lid 4, onder a), ook de vrijstelling op grond van artikel 17, lid 3, onder f) van de Finance Act 2001 geniet. Zoals in overweging 367 van dit besluit wordt vastgesteld, wordt en kan steenkool niet als aggregaat worden gebruikt. |
| --- | --- |

(356)

De Commissie merkt echter op dat schalie die als bijproduct van steenkoolwinning voorkomt, naast de vrijstelling op grond van artikel 17, lid 4, onder a), ook de vrijstelling op grond van artikel 17, lid 3, onder f) van de Finance Act 2001 geniet. Zoals in overweging 367 van dit besluit wordt vastgesteld, wordt en kan steenkool niet als aggregaat worden gebruikt.

| (357) | Schalie die een onvermijdelijk bijproduct van steenkoolwinning is, is geschikt voor gebruik als aggregaat en valt dus binnen het toepassingsgebied van normale belasting krachtens de AGL. De vrijstelling ervan kan echter worden gerechtvaardigd door de AGL-doelstelling „verschuiving van de vraag”. Bovendien is het, vanwege de waarde ervan, hoogst onwaarschijnlijk dat de vrijgestelde schalie als bijproduct zou kunnen leiden tot een toename van nieuwe winning van steenkool, aangezien dit economisch niet verantwoord zou zijn. |
| --- | --- |

(357)

Schalie die een onvermijdelijk bijproduct van steenkoolwinning is, is geschikt voor gebruik als aggregaat en valt dus binnen het toepassingsgebied van normale belasting krachtens de AGL. De vrijstelling ervan kan echter worden gerechtvaardigd door de AGL-doelstelling „verschuiving van de vraag”. Bovendien is het, vanwege de waarde ervan, hoogst onwaarschijnlijk dat de vrijgestelde schalie als bijproduct zou kunnen leiden tot een toename van nieuwe winning van steenkool, aangezien dit economisch niet verantwoord zou zijn.

| (358) | Aangezien schalie, net als klei, voornamelijk wordt gebruikt bij de vervaardiging van buizen, tegels en bakstenen, die keramische producten zijn, maakt schalie aanspraak op het belastingkrediet voor keramische processen op grond van artikel 30, lid 1, onder c), van de Finance Act 2001. Aangezien dit geen gebruik als aggregaat is en materialen voor keramische processen uitgebreide fysieke transformaties ondergaan (bijvoorbeeld versmelten tot een hard, duurzaam en weerbestendig product), zou schalie die wordt gebruikt voor keramische processen, terecht de vrijstelling van de AGL genieten. De Commissie heeft reeds in het besluit tot inleiding van de procedure vastgesteld dat de vrijstelling voor industriële en agrarische processen (artikel 30, lid 1, onder c)) aansluit bij de beginselen van normale belasting die ten grondslag liggen aan de AGL (overweging 137). |
| --- | --- |

(358)

Aangezien schalie, net als klei, voornamelijk wordt gebruikt bij de vervaardiging van buizen, tegels en bakstenen, die keramische producten zijn, maakt schalie aanspraak op het belastingkrediet voor keramische processen op grond van artikel 30, lid 1, onder c), van de Finance Act 2001. Aangezien dit geen gebruik als aggregaat is en materialen voor keramische processen uitgebreide fysieke transformaties ondergaan (bijvoorbeeld versmelten tot een hard, duurzaam en weerbestendig product), zou schalie die wordt gebruikt voor keramische processen, terecht de vrijstelling van de AGL genieten. De Commissie heeft reeds in het besluit tot inleiding van de procedure vastgesteld dat de vrijstelling voor industriële en agrarische processen (artikel 30, lid 1, onder c)) aansluit bij de beginselen van normale belasting die ten grondslag liggen aan de AGL (overweging 137).

| (359) | De Commissie constateert dat BAA en andere belanghebbenden hebben opgemerkt dat de voor baksteen gebruikte materialen geen vrijstelling zouden mogen krijgen. De Britse autoriteiten toonden evenwel aan dat bakstenen en andere keramische processen geen toepassingen van aggregaat zijn. Bakstenen ondergaan een uitgebreid productieproces. Zij worden gevormd door verhitting van schalie of klei tot een hoge temperatuur (meer dan 1 000 °C) in een oven, wat de structuur van de schalie of klei verandert in een solide, duurzame baksteen. Andere keramische producten worden op soortgelijke wijze gebakken in een oven, maar om verschillend gevormde producten (bijvoorbeeld buizen of tegels) te maken. |
| --- | --- |

(359)

De Commissie constateert dat BAA en andere belanghebbenden hebben opgemerkt dat de voor baksteen gebruikte materialen geen vrijstelling zouden mogen krijgen. De Britse autoriteiten toonden evenwel aan dat bakstenen en andere keramische processen geen toepassingen van aggregaat zijn. Bakstenen ondergaan een uitgebreid productieproces. Zij worden gevormd door verhitting van schalie of klei tot een hoge temperatuur (meer dan 1 000 °C) in een oven, wat de structuur van de schalie of klei verandert in een solide, duurzame baksteen. Andere keramische producten worden op soortgelijke wijze gebakken in een oven, maar om verschillend gevormde producten (bijvoorbeeld buizen of tegels) te maken.

| (360) | Bakstenen zijn niet bedoeld voor gebruik als ophoog- en aanvulmateriaal zoals steenslag. Zij worden gemaakt om op een ordelijke manier te worden gestapeld om muren te vormen. |
| --- | --- |

(360)

Bakstenen zijn niet bedoeld voor gebruik als ophoog- en aanvulmateriaal zoals steenslag. Zij worden gemaakt om op een ordelijke manier te worden gestapeld om muren te vormen.

| (361) | Op grond van het bovenstaande komt de Commissie tot de conclusie dat het gebruik van schalie in keramische processen een vrijstelling van de AGL kan krijgen, aangezien het geen gebruik van schalie als aggregaten vertegenwoordigt. |
| --- | --- |

(361)

Op grond van het bovenstaande komt de Commissie tot de conclusie dat het gebruik van schalie in keramische processen een vrijstelling van de AGL kan krijgen, aangezien het geen gebruik van schalie als aggregaten vertegenwoordigt.

| (362) | Bovendien kan schalie worden gebruikt in plaats van klei, slakken of ander materiaal als een bron van aluminiumsilicaat bij de vervaardiging van cement. Zij wordt gemengd met kalksteen, een proces dat is vrijgesteld van de AGL. Het gebruik van kalksteen, of kalksteen en andere materialen in cement, is, overeenkomstig artikel 18, lid 2, onder c), van de Finance Act 2001, vrijgesteld van de heffing omdat in deze toepassing de chemische eigenschappen van het materiaal belangrijk zijn (kalksteen zorgt voor calciumsilicaat en klei of schalie voor aluminosilicaat). Daarom zou schalie die samen met kalksteen wordt gebruikt voor de vervaardiging van cement, terecht een vrijstelling genieten op grond van dit artikel van de Finance Act 2001. De Commissie heeft reeds in het besluit tot inleiding van de procedure (punt 90) vastgesteld dat de vrijstelling voor dit proces aansluit bij de beginselen van normale belastingheffing van de AGL. |
| --- | --- |

(362)

Bovendien kan schalie worden gebruikt in plaats van klei, slakken of ander materiaal als een bron van aluminiumsilicaat bij de vervaardiging van cement. Zij wordt gemengd met kalksteen, een proces dat is vrijgesteld van de AGL. Het gebruik van kalksteen, of kalksteen en andere materialen in cement, is, overeenkomstig artikel 18, lid 2, onder c), van de Finance Act 2001, vrijgesteld van de heffing omdat in deze toepassing de chemische eigenschappen van het materiaal belangrijk zijn (kalksteen zorgt voor calciumsilicaat en klei of schalie voor aluminosilicaat). Daarom zou schalie die samen met kalksteen wordt gebruikt voor de vervaardiging van cement, terecht een vrijstelling genieten op grond van dit artikel van de Finance Act 2001. De Commissie heeft reeds in het besluit tot inleiding van de procedure (punt 90) vastgesteld dat de vrijstelling voor dit proces aansluit bij de beginselen van normale belastingheffing van de AGL.

| (363) | Schalieproducenten zouden moeten aantonen welke toepassingen het door hen geproduceerde materiaal, dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie, had om een vrijstelling van de AGL aan te vragen. |
| --- | --- |

(363)

Schalieproducenten zouden moeten aantonen welke toepassingen het door hen geproduceerde materiaal, dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie, had om een vrijstelling van de AGL aan te vragen.

| (364) | Schalie komt bijvoorbeeld ook voor als een onvermijdelijk bijproduct van kleiwinning. Indien dit het geval is en de schalie niet reeds profiteert van een andere vrijstelling of ontheffing, kan worden beoordeeld of de desbetreffende schalie in aanmerking zou kunnen komen voor een vrijstelling op grond van de AGL, aangezien zij niet actief is gewonnen voor gebruik als aggregaat. De vrijstelling zou aansluiten bij de beginselen van de AGL, aangezien deze de verkregen schalie beschouwt als een onvermijdelijk bijproduct van een materiaal dat geen aggregaat is, noch als aggregaat wordt gebruikt, en dat kan worden gebruikt om nieuw gewonnen aggregaten te vervangen. |
| --- | --- |

(364)

Schalie komt bijvoorbeeld ook voor als een onvermijdelijk bijproduct van kleiwinning. Indien dit het geval is en de schalie niet reeds profiteert van een andere vrijstelling of ontheffing, kan worden beoordeeld of de desbetreffende schalie in aanmerking zou kunnen komen voor een vrijstelling op grond van de AGL, aangezien zij niet actief is gewonnen voor gebruik als aggregaat. De vrijstelling zou aansluiten bij de beginselen van de AGL, aangezien deze de verkregen schalie beschouwt als een onvermijdelijk bijproduct van een materiaal dat geen aggregaat is, noch als aggregaat wordt gebruikt, en dat kan worden gebruikt om nieuw gewonnen aggregaten te vervangen.

| (365) | Met betrekking tot schalie dat ontstaat als bijproduct van de nieuwe winning van andere belaste materialen, zoals grove zandsteen of kalksteen, merkt de Commissie op dat de vrijstelling een differentiatie is voor schalie, vergeleken met andere belaste materialen. Er moet echter worden onderzocht of de doelstelling van de AGL dit soort belastingdifferentiatie kan rechtvaardigen. Zelfs als de vrijstelling zou kunnen leiden tot een toename van het gebruik van schalie als bijproduct voor gebruik als aggregaat ten koste van de andere niet-vrijgestelde bijproducten, heeft de Commissie geen enkel bewijs ontvangen van de Britse autoriteiten of van belanghebbenden waaruit blijkt dat deze vrijstelling bijdraagt tot de verwezenlijking van de AGL-doelstelling die is gericht op het verminderen van de nieuwe winning van materiaal voor aggregatentoepassingen. |
| --- | --- |

(365)

Met betrekking tot schalie dat ontstaat als bijproduct van de nieuwe winning van andere belaste materialen, zoals grove zandsteen of kalksteen, merkt de Commissie op dat de vrijstelling een differentiatie is voor schalie, vergeleken met andere belaste materialen. Er moet echter worden onderzocht of de doelstelling van de AGL dit soort belastingdifferentiatie kan rechtvaardigen. Zelfs als de vrijstelling zou kunnen leiden tot een toename van het gebruik van schalie als bijproduct voor gebruik als aggregaat ten koste van de andere niet-vrijgestelde bijproducten, heeft de Commissie geen enkel bewijs ontvangen van de Britse autoriteiten of van belanghebbenden waaruit blijkt dat deze vrijstelling bijdraagt tot de verwezenlijking van de AGL-doelstelling die is gericht op het verminderen van de nieuwe winning van materiaal voor aggregatentoepassingen.

| (366) | De Commissie is daarom van mening dat er bij materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van de nieuwe winning van andere belaste materialen, sprake is van dezelfde feitelijke en juridische situatie als bij andere aggregaten die worden belast in het kader van het beginsel van normale belasting van de AGL en van haar milieudoelstelling. Derhalve is de vrijstelling in feite selectief. |
| --- | --- |

(366)

De Commissie is daarom van mening dat er bij materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van de nieuwe winning van andere belaste materialen, sprake is van dezelfde feitelijke en juridische situatie als bij andere aggregaten die worden belast in het kader van het beginsel van normale belasting van de AGL en van haar milieudoelstelling. Derhalve is de vrijstelling in feite selectief.

5.6.2.5.3.   Steenkool

Steenkool

| (367) | De gezamenlijke verklaring van de Britse autoriteiten en BAA, evenals op andere momenten van de Britse autoriteiten ontvangen informatie, bevestigt dat steenkool niet wordt en niet kan worden gebruikt als aggregaat. Daarom is er bij steenkool geen sprake van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij materiaal belast krachtens de AGL in aansluiting bij de doelstelling van de AGL. Dit geldt ook voor materiaal dat hoofdzakelijk bestaat uit steenkool, hetgeen de situatie dekt waarin de gewonnen steenkool geen zuivere geologische samenstelling heeft. |
| --- | --- |

(367)

De gezamenlijke verklaring van de Britse autoriteiten en BAA, evenals op andere momenten van de Britse autoriteiten ontvangen informatie, bevestigt dat steenkool niet wordt en niet kan worden gebruikt als aggregaat. Daarom is er bij steenkool geen sprake van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij materiaal belast krachtens de AGL in aansluiting bij de doelstelling van de AGL. Dit geldt ook voor materiaal dat hoofdzakelijk bestaat uit steenkool, hetgeen de situatie dekt waarin de gewonnen steenkool geen zuivere geologische samenstelling heeft.

5.6.2.5.4.   Bruinkool

Bruinkool

| (368) | De gezamenlijke opmerking van de Britse autoriteiten en BAA, evenals op andere momenten van de Britse autoriteiten ontvangen informatie, bevestigt dat bruinkool niet wordt en niet kan worden gebruikt als aggregaat. Daarom is er bij bruinkool geen sprake van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij materiaal belast krachtens de AGL in aansluiting bij de doelstelling van de AGL. Dit geldt ook voor materiaal dat hoofdzakelijk bestaat uit bruinkool, hetgeen de situatie dekt waarin het gewonnen bruinkool geen zuivere geologische samenstelling heeft. |
| --- | --- |

(368)

De gezamenlijke opmerking van de Britse autoriteiten en BAA, evenals op andere momenten van de Britse autoriteiten ontvangen informatie, bevestigt dat bruinkool niet wordt en niet kan worden gebruikt als aggregaat. Daarom is er bij bruinkool geen sprake van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij materiaal belast krachtens de AGL in aansluiting bij de doelstelling van de AGL. Dit geldt ook voor materiaal dat hoofdzakelijk bestaat uit bruinkool, hetgeen de situatie dekt waarin het gewonnen bruinkool geen zuivere geologische samenstelling heeft.

5.6.3.   VRIJSTELLING VAN AGGREGATEN DIE GEHEEL BESTAAN UIT AFVAL(GESTEENTE) OF ANDERE BIJPRODUCTEN, MET UITZONDERING VAN DE DEKLAAG, VERKREGEN DOOR DE WINNING OF ANDERE SCHEIDING VAN EEN HOEVEELHEID AGGREGAAT VAN KAOLIEN OF BALL CLAY (ARTIKEL 17, LID 3, ONDER e), EN ARTIKEL 17, LID 3, ONDER f), PUNT ii)).

| (369) | In hun bij de Commissie vóór het besluit tot inleiding van de procedure ingediende verklaringen hadden de Britse autoriteiten verklaard dat kaolien (chinaklei of porseleinaarde) (74) en ball clay (75) hoogwaardige mineralen zijn. Zij worden doorgaans niet gewonnen om te dienen als aggregaten. Afval bestaande uit afvalgesteente en zand is een onvermijdelijk bijproduct van deze winning. Kaolienafval kan worden gebruikt bij de aanleg van dijken en als algemeen aanvulmateriaal, bij de vervaardiging van asfaltmaterialen voor de aanleg van snelwegen, en kan ander fijn aggregaat vervangen bij de vervaardiging van beton. Afval van ball clay kan ook worden verkocht als aggregaat in de bouwmarkt. |
| --- | --- |

(369)

In hun bij de Commissie vóór het besluit tot inleiding van de procedure ingediende verklaringen hadden de Britse autoriteiten verklaard dat kaolien (chinaklei of porseleinaarde) (74) en ball clay (75) hoogwaardige mineralen zijn. Zij worden doorgaans niet gewonnen om te dienen als aggregaten. Afval bestaande uit afvalgesteente en zand is een onvermijdelijk bijproduct van deze winning. Kaolienafval kan worden gebruikt bij de aanleg van dijken en als algemeen aanvulmateriaal, bij de vervaardiging van asfaltmaterialen voor de aanleg van snelwegen, en kan ander fijn aggregaat vervangen bij de vervaardiging van beton. Afval van ball clay kan ook worden verkocht als aggregaat in de bouwmarkt.

74

75

| (370) | De Britse autoriteiten hadden erop gewezen dat, aangezien afvalgesteente afkomstig van de winning van ball clay en kaolien beschikbaar is zodra de ball clay en kaolien zijn gewonnen en aangezien dit afvalgesteente een alternatief biedt voor diverse soorten zand, grind en gesteente die specifiek voor gebruik als aggregaat worden gewonnen, de vrijstelling bijdraagt tot vermindering van de winning van zand, grind en gesteente die specifiek voor gebruik als aggregaat werden gewonnen, en dat de vrijstelling per saldo bijdraagt tot vermindering van de milieu-impact van de winning van aggregaten. De Britse autoriteiten hadden informatie verstrekt met betrekking tot het afval afkomstig van de winning van kaolien en ball clay en de daardoor gecreëerde steenbergen. |
| --- | --- |

(370)

De Britse autoriteiten hadden erop gewezen dat, aangezien afvalgesteente afkomstig van de winning van ball clay en kaolien beschikbaar is zodra de ball clay en kaolien zijn gewonnen en aangezien dit afvalgesteente een alternatief biedt voor diverse soorten zand, grind en gesteente die specifiek voor gebruik als aggregaat worden gewonnen, de vrijstelling bijdraagt tot vermindering van de winning van zand, grind en gesteente die specifiek voor gebruik als aggregaat werden gewonnen, en dat de vrijstelling per saldo bijdraagt tot vermindering van de milieu-impact van de winning van aggregaten. De Britse autoriteiten hadden informatie verstrekt met betrekking tot het afval afkomstig van de winning van kaolien en ball clay en de daardoor gecreëerde steenbergen.

| (371) | De Commissie stelde in punt 106 van het besluit tot inleiding van de procedure de vraag of er bij dit soort materiaal sprake kon zijn van een vergelijkbare situatie als bij niet-vrijgestelde aggregaten, maar merkte op dat er een verschil kan zijn tussen het vrijgestelde materiaal en het niet-vrijgestelde materiaal omdat de vrijgestelde materialen afvalgesteente vormen van de winning van kaolien en ball clay. Het is een onvermijdelijk bijproduct van deze winning, dat niet noodzakelijkerwijs voorkomt bij de winning van aggregaten maar over het algemeen wel bij de winning van kaolien en ball clay. Kaolien en ball clay hebben in feite beide specifieke eigenschappen die niet altijd kunnen worden gerepliceerd. |
| --- | --- |

(371)

De Commissie stelde in punt 106 van het besluit tot inleiding van de procedure de vraag of er bij dit soort materiaal sprake kon zijn van een vergelijkbare situatie als bij niet-vrijgestelde aggregaten, maar merkte op dat er een verschil kan zijn tussen het vrijgestelde materiaal en het niet-vrijgestelde materiaal omdat de vrijgestelde materialen afvalgesteente vormen van de winning van kaolien en ball clay. Het is een onvermijdelijk bijproduct van deze winning, dat niet noodzakelijkerwijs voorkomt bij de winning van aggregaten maar over het algemeen wel bij de winning van kaolien en ball clay. Kaolien en ball clay hebben in feite beide specifieke eigenschappen die niet altijd kunnen worden gerepliceerd.

| (372) | De Commissie stelde in punt 107 van het besluit tot inleiding van de procedure de vraag of dit verschil volstond om aan te tonen dat de belastingvrijstelling wordt gerechtvaardigd door de aard en de opzet van de AGL, en gaf aan meer informatie nodig te hebben. |
| --- | --- |

(372)

De Commissie stelde in punt 107 van het besluit tot inleiding van de procedure de vraag of dit verschil volstond om aan te tonen dat de belastingvrijstelling wordt gerechtvaardigd door de aard en de opzet van de AGL, en gaf aan meer informatie nodig te hebben.

| (373) | Na de bekendmaking van het besluit tot inleiding van de procedure heeft de Commissie in dit verband een groot aantal opmerkingen ontvangen van belanghebbenden. |
| --- | --- |

(373)

Na de bekendmaking van het besluit tot inleiding van de procedure heeft de Commissie in dit verband een groot aantal opmerkingen ontvangen van belanghebbenden.

5.6.3.1.   
  Door de Commissie ontvangen opmerkingen

Door de Commissie ontvangen opmerkingen

a)   Opmerkingen van Sibelco Europe, ontvangen op 16 januari 2014

Opmerkingen van Sibelco Europe, ontvangen op 16 januari 2014

| (374) | Sibelco Europe (hierna „Sibelco” genoemd) is naar eigen zeggen een onderneming die zich bezighoudt met de winning, verwerking en verkoop van kaolien en ball clay. Het merendeel van de productie van ball clay en kaolien (80 à 90 %) wordt geëxporteerd. Sibelco stelt dat het primaire doel van de exploitatie van haar steengroeven de winning van ball clay en kaolien is. Andere materialen die noodzakelijkerwijs worden gewonnen, kunnen worden beschouwd als secundaire materialen die al dan niet geschikt zijn voor gebruik als aggregaat, afhankelijk van de bestanddelen en eventuele verwerking ervan. |
| --- | --- |

(374)

Sibelco Europe (hierna „Sibelco” genoemd) is naar eigen zeggen een onderneming die zich bezighoudt met de winning, verwerking en verkoop van kaolien en ball clay. Het merendeel van de productie van ball clay en kaolien (80 à 90 %) wordt geëxporteerd. Sibelco stelt dat het primaire doel van de exploitatie van haar steengroeven de winning van ball clay en kaolien is. Andere materialen die noodzakelijkerwijs worden gewonnen, kunnen worden beschouwd als secundaire materialen die al dan niet geschikt zijn voor gebruik als aggregaat, afhankelijk van de bestanddelen en eventuele verwerking ervan.

| (375) | Sibelco stelt dat kaolien en ball clay en de daarvan afgeleide producten niet kunnen worden gebruikt als aggregaten. Het zijn gespecialiseerde industriële mineralen die uitsluitend worden gebruikt en toegepast voor andere doeleinden dan aggregaat. Kaolien en ball clay onderscheiden zich door hun unieke fysieke en chemische eigenschappen en zeldzaamheid, en zijn dus zeer waardevol. |
| --- | --- |

(375)

Sibelco stelt dat kaolien en ball clay en de daarvan afgeleide producten niet kunnen worden gebruikt als aggregaten. Het zijn gespecialiseerde industriële mineralen die uitsluitend worden gebruikt en toegepast voor andere doeleinden dan aggregaat. Kaolien en ball clay onderscheiden zich door hun unieke fysieke en chemische eigenschappen en zeldzaamheid, en zijn dus zeer waardevol.

| (376) | Volgens Sibelco is afvalgesteente afkomstig van deze mineraalwinning geen materiaal dat speciaal wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. Afvalgesteente wordt gewonnen als een noodzakelijk gevolg van het verkrijgen van kaolien en ball clay. De bijproducten zijn geheel verschillend van de mineralen ball clay en kaolien en worden niet op dezelfde wijze gebruikt of zijn niet inwisselbaar. Bovendien voert Sibelco aan dat er zonder de winning van ball clay en kaolien in deze steengroeven geen potentieel aggregatenmateriaal beschikbaar zou zijn voor de markt, aangezien de steengroeven economisch gezien niet zouden kunnen worden geëxploiteerd voor andere doeleinden dan ball clay en kaolien. De verkoopwaarde van kaolien en ball clay is aanzienlijk hoger dan die van het ter plaatse gewonnen secundaire aggregaat. De verkoopwaarde ligt in feite tussen [...] en [...] maal hoger voor kaolien en tussen [...] en [...] maal hoger voor ball clay. Volgens Sibelco wordt samen met kaolien tussen acht- en tienmaal dezelfde hoeveelheid onvermijdelijk afvalgesteente gewonnen, terwijl samen met ball clay tot tweemaal dezelfde hoeveelheid andere materialen wordt gewonnen. |
| --- | --- |

(376)

Volgens Sibelco is afvalgesteente afkomstig van deze mineraalwinning geen materiaal dat speciaal wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. Afvalgesteente wordt gewonnen als een noodzakelijk gevolg van het verkrijgen van kaolien en ball clay. De bijproducten zijn geheel verschillend van de mineralen ball clay en kaolien en worden niet op dezelfde wijze gebruikt of zijn niet inwisselbaar. Bovendien voert Sibelco aan dat er zonder de winning van ball clay en kaolien in deze steengroeven geen potentieel aggregatenmateriaal beschikbaar zou zijn voor de markt, aangezien de steengroeven economisch gezien niet zouden kunnen worden geëxploiteerd voor andere doeleinden dan ball clay en kaolien. De verkoopwaarde van kaolien en ball clay is aanzienlijk hoger dan die van het ter plaatse gewonnen secundaire aggregaat. De verkoopwaarde ligt in feite tussen [...] en [...] maal hoger voor kaolien en tussen [...] en [...] maal hoger voor ball clay. Volgens Sibelco wordt samen met kaolien tussen acht- en tienmaal dezelfde hoeveelheid onvermijdelijk afvalgesteente gewonnen, terwijl samen met ball clay tot tweemaal dezelfde hoeveelheid andere materialen wordt gewonnen.

| (377) | Sibelco stelt dat, gezien de locatie en de verdeling van de winningslocaties van kaolien en ball clay, de specifieke geologische omstandigheden en de aanzienlijke kapitaalinvesteringen die nodig zijn om met de exploitatie van een steengroeve in deze gebieden te beginnen, er zonder de winning van kaolien en ball clay op die locatie geen winning van afvalgesteente zou plaatsvinden. |
| --- | --- |

(377)

Sibelco stelt dat, gezien de locatie en de verdeling van de winningslocaties van kaolien en ball clay, de specifieke geologische omstandigheden en de aanzienlijke kapitaalinvesteringen die nodig zijn om met de exploitatie van een steengroeve in deze gebieden te beginnen, er zonder de winning van kaolien en ball clay op die locatie geen winning van afvalgesteente zou plaatsvinden.

| (378) | Volgens Sibelco leidt de totale verkoop van aggregaten afkomstig van bijproducten van de winning van kaolien en ball clay tot een directe vermindering van het volume van dit materiaal dat op een berg of hoop bij de winningslocatie wordt gestort. |
| --- | --- |

(378)

Volgens Sibelco leidt de totale verkoop van aggregaten afkomstig van bijproducten van de winning van kaolien en ball clay tot een directe vermindering van het volume van dit materiaal dat op een berg of hoop bij de winningslocatie wordt gestort.

| (379) | Volgens de informatie van Sibelco wordt het kleimineraal (kaolien) in kaolienlagen gevormd door de afbraak en gedeeltelijke afbraak van veldspaatmineralen in graniet. Dit proces staat bekend als kaolinisering, en hoewel het aandeel en de kenmerken van kaolien binnen de afzettingen variëren, is de totale opbrengst van kaolien ten opzichte van de gehele gesteentemassa doorgaans ongeveer 10 %. Hoewel enige selectieve winning mogelijk is, moet het merendeel van de gehele gesteentemassa (interburden) worden gewonnen voordat het kaolien kan worden gescheiden. Het proces van het scheiden van het kaolien middels waterscheiding, zwaartekrachtmethoden en verschillende stadia van sorteren en zeven levert een bijproduct op dat bestaat uit verweerd en niet-verweerd graniet, stent (afvalgesteente), kwarts en mica. Dit bijproduct is in zijn gewonnen vorm niet geschikt voor gebruik als aggregaat. Verwerking is nodig om een deel ervan geschikt te maken voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(379)

Volgens de informatie van Sibelco wordt het kleimineraal (kaolien) in kaolienlagen gevormd door de afbraak en gedeeltelijke afbraak van veldspaatmineralen in graniet. Dit proces staat bekend als kaolinisering, en hoewel het aandeel en de kenmerken van kaolien binnen de afzettingen variëren, is de totale opbrengst van kaolien ten opzichte van de gehele gesteentemassa doorgaans ongeveer 10 %. Hoewel enige selectieve winning mogelijk is, moet het merendeel van de gehele gesteentemassa (interburden) worden gewonnen voordat het kaolien kan worden gescheiden. Het proces van het scheiden van het kaolien middels waterscheiding, zwaartekrachtmethoden en verschillende stadia van sorteren en zeven levert een bijproduct op dat bestaat uit verweerd en niet-verweerd graniet, stent (afvalgesteente), kwarts en mica. Dit bijproduct is in zijn gewonnen vorm niet geschikt voor gebruik als aggregaat. Verwerking is nodig om een deel ervan geschikt te maken voor gebruik als aggregaat.

interburden

| (380) | Volgens Sibelco is de klei in afzettingen van ball clay in wezen ook een kaolienmineraal, maar is deze afgezet door geologische afzettingsprocessen die vaak duidelijk afgelijnde lagen opleveren. De lagen scheiden de lagen ball clay, bruinkoolhoudende ball clay en zand. Deze interburden-lagen moeten worden gewonnen om opeenvolgende lagen ball clay bloot te leggen. De lagen ball clay en uiteraard de lagen interburden moeten zorgvuldig worden geselecteerd om te voorkomen dat verontreiniging van ball clay met ander materiaal en ongeplande kruismenging van lagen ball clay van verschillende kwaliteiten plaatsvindt. De interburden vertegenwoordigt gewoonlijk ruim 50 % van het totale gewonnen volume. Na de winning van de lagen ball clay worden zij gemengd in nauwkeurige mengsels afhankelijk van het specifieke eindgebruik. |
| --- | --- |

(380)

Volgens Sibelco is de klei in afzettingen van ball clay in wezen ook een kaolienmineraal, maar is deze afgezet door geologische afzettingsprocessen die vaak duidelijk afgelijnde lagen opleveren. De lagen scheiden de lagen ball clay, bruinkoolhoudende ball clay en zand. Deze interburden-lagen moeten worden gewonnen om opeenvolgende lagen ball clay bloot te leggen. De lagen ball clay en uiteraard de lagen interburden moeten zorgvuldig worden geselecteerd om te voorkomen dat verontreiniging van ball clay met ander materiaal en ongeplande kruismenging van lagen ball clay van verschillende kwaliteiten plaatsvindt. De interburden vertegenwoordigt gewoonlijk ruim 50 % van het totale gewonnen volume. Na de winning van de lagen ball clay worden zij gemengd in nauwkeurige mengsels afhankelijk van het specifieke eindgebruik.

| (381) | Volgens Sibelco is het belangrijkste verschil tussen steengroeven waar kaolien en ball clay worden gewonnen en aggregatengroeven, dat in de laatstgenoemde het afval of de bijproducten in wezen hetzelfde materiaal zijn. In ball clay- en kaoliengroeven zijn de bijproducten duidelijk ander materiaal dan de kleien die als het primaire mineraal worden gewonnen. |
| --- | --- |

(381)

Volgens Sibelco is het belangrijkste verschil tussen steengroeven waar kaolien en ball clay worden gewonnen en aggregatengroeven, dat in de laatstgenoemde het afval of de bijproducten in wezen hetzelfde materiaal zijn. In ball clay- en kaoliengroeven zijn de bijproducten duidelijk ander materiaal dan de kleien die als het primaire mineraal worden gewonnen.

| (382) | De huidige vrijstelling voor aggregatenmateriaal dat wordt verkocht na de toepasselijke verwerking van onvermijdelijk bijproduct van de winning van kaolien en ball clay zal volgens Sibelco niet leiden tot een toename van de winning van kaolien- en ball clay. De vraag naar en de verkoop van kaolien en ball clay bepalen de ontwikkeling van steengroeven. Hoewel sommige bijproducten van de winning van zowel kaolien als ball clay vervolgens worden verwerkt en geschikt gemaakt voor eindgebruik als aggregaat, wordt het merendeel van de verkregen bijproducten nog steeds op een berg of hoop gestort. Dit komt omdat er verder geen vraag is naar de aggregaten (ondanks de huidige heffingsvrijstelling), maar de winning in de steengroeven moet doorgaan om het door de markt gevraagde volume kaolien en ball clay te produceren. Momenteel worden er ongeveer vijf keer zoveel afval(gesteente) en bijproducten verwerkt in de ball clay- en kaoliengroeven van Sibelco dan er aggregaten worden verkocht. Dit toont aan dat zelfs de huidige heffingsvrijstelling de winning van materiaal voor gebruik als aggregaat niet verder kan stimuleren. Bovendien blijkt dat de verkoop van kleien en de verkoop van aggregaten geheel verschillende patronen hebben. In de aggregatenproductie betreft een leveringscontract een specifiek project en een betrekkelijk beperkte periode. De ball clay- en kaoliensectoren moeten keramische fabrikanten gedurende vele jaren echter voorzien van een homogeen mengsel van materiaal. |
| --- | --- |

(382)

De huidige vrijstelling voor aggregatenmateriaal dat wordt verkocht na de toepasselijke verwerking van onvermijdelijk bijproduct van de winning van kaolien en ball clay zal volgens Sibelco niet leiden tot een toename van de winning van kaolien- en ball clay. De vraag naar en de verkoop van kaolien en ball clay bepalen de ontwikkeling van steengroeven. Hoewel sommige bijproducten van de winning van zowel kaolien als ball clay vervolgens worden verwerkt en geschikt gemaakt voor eindgebruik als aggregaat, wordt het merendeel van de verkregen bijproducten nog steeds op een berg of hoop gestort. Dit komt omdat er verder geen vraag is naar de aggregaten (ondanks de huidige heffingsvrijstelling), maar de winning in de steengroeven moet doorgaan om het door de markt gevraagde volume kaolien en ball clay te produceren. Momenteel worden er ongeveer vijf keer zoveel afval(gesteente) en bijproducten verwerkt in de ball clay- en kaoliengroeven van Sibelco dan er aggregaten worden verkocht. Dit toont aan dat zelfs de huidige heffingsvrijstelling de winning van materiaal voor gebruik als aggregaat niet verder kan stimuleren. Bovendien blijkt dat de verkoop van kleien en de verkoop van aggregaten geheel verschillende patronen hebben. In de aggregatenproductie betreft een leveringscontract een specifiek project en een betrekkelijk beperkte periode. De ball clay- en kaoliensectoren moeten keramische fabrikanten gedurende vele jaren echter voorzien van een homogeen mengsel van materiaal.

| (383) | Naast haar verklaring heeft Sibelco de Commissie ook een overzicht verschaft van de geologie, winning en verwerking van ball clay en kaolien. |
| --- | --- |

(383)

Naast haar verklaring heeft Sibelco de Commissie ook een overzicht verschaft van de geologie, winning en verwerking van ball clay en kaolien.

b)   Opmerkingen van Imerys Minerals Limited, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van Imerys Minerals Limited, ontvangen op 17 januari 2014

| (384) | Imerys Minerals Limited (hierna „IML” genoemd) heeft kaolien- en ball clay-activiteiten verspreid over meer dan 5 000 ha land in Cornwall, Devon en Dorset in het zuidwesten van Engeland. |
| --- | --- |

(384)

Imerys Minerals Limited (hierna „IML” genoemd) heeft kaolien- en ball clay-activiteiten verspreid over meer dan 5 000 ha land in Cornwall, Devon en Dorset in het zuidwesten van Engeland.

| (385) | IML stelt dat het Verenigd Koninkrijk wereldwijd een toonaangevende producent en exporteur is van hoogwaardige ball clay, met export van meer dan 80 % van de productie. Ball clay wordt hoofdzakelijk gebruikt als grondstof voor de vervaardiging van keramische materialen (in het bijzonder keramisch sanitair, wand- en vloertegels en serviesgoed). Andere toepassingen zijn email en glazuur, bouwsteen, vuurvaste applicaties en als vulstoffen en kit. Ball clay is vanwege zijn materiaalkenmerken ongeschikt voor gebruik als aggregaat. Aggregaten moeten over het algemeen bestaan uit harde, korrelvormige materialen. Daarentegen is ball clay zacht en fijnkorrelig. De relatieve waarde van ball clay zou het gebruik ervan als aggregaat ook uitsluiten. Het is een betrekkelijk zeldzaam en belangrijk materiaal, met een waarde „af fabriek” van maximaal [...] GBP/ton, afhankelijk van de kwaliteit ervan en de vraag in de markt. |
| --- | --- |

(385)

IML stelt dat het Verenigd Koninkrijk wereldwijd een toonaangevende producent en exporteur is van hoogwaardige ball clay, met export van meer dan 80 % van de productie. Ball clay wordt hoofdzakelijk gebruikt als grondstof voor de vervaardiging van keramische materialen (in het bijzonder keramisch sanitair, wand- en vloertegels en serviesgoed). Andere toepassingen zijn email en glazuur, bouwsteen, vuurvaste applicaties en als vulstoffen en kit. Ball clay is vanwege zijn materiaalkenmerken ongeschikt voor gebruik als aggregaat. Aggregaten moeten over het algemeen bestaan uit harde, korrelvormige materialen. Daarentegen is ball clay zacht en fijnkorrelig. De relatieve waarde van ball clay zou het gebruik ervan als aggregaat ook uitsluiten. Het is een betrekkelijk zeldzaam en belangrijk materiaal, met een waarde „af fabriek” van maximaal [...] GBP/ton, afhankelijk van de kwaliteit ervan en de vraag in de markt.

| (386) | Volgens IML is het Verenigd Koninkrijk een van de grootste producenten en exporteurs van kaolien ter wereld, met export van meer dan 90 % van de productie. |
| --- | --- |

(386)

Volgens IML is het Verenigd Koninkrijk een van de grootste producenten en exporteurs van kaolien ter wereld, met export van meer dan 90 % van de productie.

| (387) | IML stelt dat kaolien wordt gewaardeerd om zijn witheid, fijne deeltjesgrootte en platte korrelvorm, zachte, niet-schurende textuur en chemische inertie. Het wordt voornamelijk gebruikt bij de vervaardiging van papier als een vulstof en als kleurpigment in coating, keramisch sanitair en serviesgoed. Meer gespecialiseerde toepassingen zijn onder meer als vulstof in verf, lijm, plastic, rubber en kit, en bij de vervaardiging van glasvezel en farmaceutica. |
| --- | --- |

(387)

IML stelt dat kaolien wordt gewaardeerd om zijn witheid, fijne deeltjesgrootte en platte korrelvorm, zachte, niet-schurende textuur en chemische inertie. Het wordt voornamelijk gebruikt bij de vervaardiging van papier als een vulstof en als kleurpigment in coating, keramisch sanitair en serviesgoed. Meer gespecialiseerde toepassingen zijn onder meer als vulstof in verf, lijm, plastic, rubber en kit, en bij de vervaardiging van glasvezel en farmaceutica.

| (388) | Volgens IML is kaolien vanwege zijn materiaalkenmerken ongeschikt voor gebruik als aggregaat. De relatieve waarde van kaolien zou het gebruik ervan als aggregaat ook uitsluiten. Kaolien is een zeer zeldzaam product, zowel nationaal als internationaal. Gezien de zeldzaamheid en het belang ervan door de vraag ernaar in een aantal sectoren, kan er een betrekkelijk hoge prijs voor worden gevraagd. Een product van lagere kwaliteit in een eenvoudige toepassing verkoopt voor ongeveer [...] GBP „af fabriek”, terwijl voor een hooggeraffineerd gespecialiseerd product voor gebruik in technische toepassingen meer dan [...] GBP/ton kan worden gevraagd. |
| --- | --- |

(388)

Volgens IML is kaolien vanwege zijn materiaalkenmerken ongeschikt voor gebruik als aggregaat. De relatieve waarde van kaolien zou het gebruik ervan als aggregaat ook uitsluiten. Kaolien is een zeer zeldzaam product, zowel nationaal als internationaal. Gezien de zeldzaamheid en het belang ervan door de vraag ernaar in een aantal sectoren, kan er een betrekkelijk hoge prijs voor worden gevraagd. Een product van lagere kwaliteit in een eenvoudige toepassing verkoopt voor ongeveer [...] GBP „af fabriek”, terwijl voor een hooggeraffineerd gespecialiseerd product voor gebruik in technische toepassingen meer dan [...] GBP/ton kan worden gevraagd.

| (389) | Volgens IML ontvangt zij een bescheiden royalty van gemiddeld zo'n [...] GBP/ton voor materiaal dat als secundaire aggregaten wordt verkocht. Volgens IML zou de winning van ball clay en kaolien, onafhankelijk van andere factoren, in elk geval plaatsvinden en is de productie van afvalproduct onvermijdelijk. Het gebruik ervan als aggregaat is veel gunstiger voor het milieu dan het winnen van primaire aggregaten. Zonder een stabiele markt voor het afval zal meer materiaal bovengronds moeten worden gestort. |
| --- | --- |

(389)

Volgens IML ontvangt zij een bescheiden royalty van gemiddeld zo'n [...] GBP/ton voor materiaal dat als secundaire aggregaten wordt verkocht. Volgens IML zou de winning van ball clay en kaolien, onafhankelijk van andere factoren, in elk geval plaatsvinden en is de productie van afvalproduct onvermijdelijk. Het gebruik ervan als aggregaat is veel gunstiger voor het milieu dan het winnen van primaire aggregaten. Zonder een stabiele markt voor het afval zal meer materiaal bovengronds moeten worden gestort.

| (390) | Volgens IML kan van de 8,47 miljoen ton die in totaal worden gewonnen ongeveer 6,5 miljoen ton worden aangemerkt als potentieel basismateriaal voor aggregaten. Breccie, steenslag, grind, interburden, gesteente en stent kunnen worden verwerkt tot bepaalde soorten steenslagaggregaat, variërend van eenvormig steenslag tot onderbouw-/aanvulmateriaal. Het breekproces levert ook grind en zandproducten op. Bovendien wordt zand geproduceerd tijdens het scheidingsproces van kaolien met een schoepenrad. Niet alle 6,5 miljoen ton toevoer kan worden verwerkt tot verkoopbare secundaire aggregaten, en het afvalvolume varieert afhankelijk van het kaoliengebied waar wordt gewerkt. Een verwerker van kaolienafval heeft berekend dat een rendement van 65 % representatief is, hetgeen betekent dat van de jaarlijkse toevoer van 6,5 miljoen ton mijnaggregaat meer dan 4 miljoen ton verkoopbaar product gemaakt kan worden. |
| --- | --- |

(390)

Volgens IML kan van de 8,47 miljoen ton die in totaal worden gewonnen ongeveer 6,5 miljoen ton worden aangemerkt als potentieel basismateriaal voor aggregaten. Breccie, steenslag, grind, interburden, gesteente en stent kunnen worden verwerkt tot bepaalde soorten steenslagaggregaat, variërend van eenvormig steenslag tot onderbouw-/aanvulmateriaal. Het breekproces levert ook grind en zandproducten op. Bovendien wordt zand geproduceerd tijdens het scheidingsproces van kaolien met een schoepenrad. Niet alle 6,5 miljoen ton toevoer kan worden verwerkt tot verkoopbare secundaire aggregaten, en het afvalvolume varieert afhankelijk van het kaoliengebied waar wordt gewerkt. Een verwerker van kaolienafval heeft berekend dat een rendement van 65 % representatief is, hetgeen betekent dat van de jaarlijkse toevoer van 6,5 miljoen ton mijnaggregaat meer dan 4 miljoen ton verkoopbaar product gemaakt kan worden.

| (391) | Volgens IML verkoopt „droog gezeefd” betonzand gemiddeld tegen [...] GBP „af fabriek” en gebroken product (aggregaten) tegen [...] GBP „af fabriek”. Dit wordt niet door IML zelf verkocht, maar door de verwerker van kaolienafval. |
| --- | --- |

(391)

Volgens IML verkoopt „droog gezeefd” betonzand gemiddeld tegen [...] GBP „af fabriek” en gebroken product (aggregaten) tegen [...] GBP „af fabriek”. Dit wordt niet door IML zelf verkocht, maar door de verwerker van kaolienafval.

| (392) | IML stelt dat de AGL-vrijstelling op geen enkele wijze zou kunnen leiden tot meer winning van ball clay/kaolien om meer van heffing vrijgesteld materiaal te verkrijgen. IML stort al meer afval dan zij levert voor verwerking tot aggregaten, waaruit blijkt dat het niveau van de winning volledig afhankelijk is van de vraag op de markt naar het primaire mineraal: kaolien/ball clay. |
| --- | --- |

(392)

IML stelt dat de AGL-vrijstelling op geen enkele wijze zou kunnen leiden tot meer winning van ball clay/kaolien om meer van heffing vrijgesteld materiaal te verkrijgen. IML stort al meer afval dan zij levert voor verwerking tot aggregaten, waaruit blijkt dat het niveau van de winning volledig afhankelijk is van de vraag op de markt naar het primaire mineraal: kaolien/ball clay.

| (393) | IML betoogt dat het winningsproces al meer afval produceert dan momenteel wordt verkocht en dat het onlogisch zou zijn om meer kaolien/ball clay te winnen om het secundaire bijproduct aggregaat te verkrijgen. |
| --- | --- |

(393)

IML betoogt dat het winningsproces al meer afval produceert dan momenteel wordt verkocht en dat het onlogisch zou zijn om meer kaolien/ball clay te winnen om het secundaire bijproduct aggregaat te verkrijgen.

| (394) | Volgens IML vereist de productie van verhandelbare aggregaten aanvullende verwerking. Zij stelt dat een droge zeefinstallatie voor zandproductie ongeveer 0,75 miljoen GBP kost, een breekinstallatie rond 2 miljoen GBP en een wasinstallatie voor de verwerking van mortelzand 1,5 miljoen GBP. Op basis van de gemiddelde verkoopprijzen van zand van [...] GBP/ton en van gebroken aggregaten van [...] GBP/ton zouden de productiekosten bij zand in doorsnee 35 % bedragen en 50 % bij gebroken aggregaten. |
| --- | --- |

(394)

Volgens IML vereist de productie van verhandelbare aggregaten aanvullende verwerking. Zij stelt dat een droge zeefinstallatie voor zandproductie ongeveer 0,75 miljoen GBP kost, een breekinstallatie rond 2 miljoen GBP en een wasinstallatie voor de verwerking van mortelzand 1,5 miljoen GBP. Op basis van de gemiddelde verkoopprijzen van zand van [...] GBP/ton en van gebroken aggregaten van [...] GBP/ton zouden de productiekosten bij zand in doorsnee 35 % bedragen en 50 % bij gebroken aggregaten.

| (395) | Volgens IML zou het, zonder de voorafgaande verwijdering van kaolien, niet rendabel zijn om de locaties voor hun aggregatenpotentieel te ontginnen. De potentiële aggregatenmaterialen zijn alleen beschikbaar voor de markt als gevolg van de winning van kaolien en ball clay, aangezien deze groeven anders economisch niet levensvatbaar zouden zijn. Gezien de zeer hoge winningskosten van de mineralen en de — in vergelijking met primaire aggregaten — betrekkelijk lage kwaliteit van het bijproduct afkomstig uit dit proces, zouden de locaties helemaal geen aggregaten voortbrengen, ware het niet voor hun mineraalgehalte. |
| --- | --- |

(395)

Volgens IML zou het, zonder de voorafgaande verwijdering van kaolien, niet rendabel zijn om de locaties voor hun aggregatenpotentieel te ontginnen. De potentiële aggregatenmaterialen zijn alleen beschikbaar voor de markt als gevolg van de winning van kaolien en ball clay, aangezien deze groeven anders economisch niet levensvatbaar zouden zijn. Gezien de zeer hoge winningskosten van de mineralen en de — in vergelijking met primaire aggregaten — betrekkelijk lage kwaliteit van het bijproduct afkomstig uit dit proces, zouden de locaties helemaal geen aggregaten voortbrengen, ware het niet voor hun mineraalgehalte.

| (396) | IML stelt dat bij de vrijstellingen van de AGL wordt onderscheiden tussen afvalstoffen die ontstaan als bijproduct van de winning van een mineraal dat niet voor aggregaat bestemd is (zoals afval uit de winning van kaolien of ball clay) — die vrijgesteld zijn —, en afvalstoffen die het bijproduct zijn van de winning van aggregaten (zoals afval van kalksteen) — die aan de AGL onderworpen blijven. |
| --- | --- |

(396)

IML stelt dat bij de vrijstellingen van de AGL wordt onderscheiden tussen afvalstoffen die ontstaan als bijproduct van de winning van een mineraal dat niet voor aggregaat bestemd is (zoals afval uit de winning van kaolien of ball clay) — die vrijgesteld zijn —, en afvalstoffen die het bijproduct zijn van de winning van aggregaten (zoals afval van kalksteen) — die aan de AGL onderworpen blijven.

| (397) | IML beweert dat bijproducten van de winning van kalksteen en gehouwen steen actief worden gewonnen voor en gebruikt als aggregaten, terwijl bijproducten van de winning van kaolien of ball clay onvermijdelijke gevolgen zijn van de winning van deze mineralen. |
| --- | --- |

(397)

IML beweert dat bijproducten van de winning van kalksteen en gehouwen steen actief worden gewonnen voor en gebruikt als aggregaten, terwijl bijproducten van de winning van kaolien of ball clay onvermijdelijke gevolgen zijn van de winning van deze mineralen.

| (398) | IML heeft de Commissie ook een gevalstudie uit Construction News meegedeeld, die gaat over het gebruik van gerecyclede en secundaire aggregaten afkomstig van de winning van kaolien op een grote bouwplaats in Londen. |
| --- | --- |

(398)

IML heeft de Commissie ook een gevalstudie uit Construction News meegedeeld, die gaat over het gebruik van gerecyclede en secundaire aggregaten afkomstig van de winning van kaolien op een grote bouwplaats in Londen.

Construction News

c)   Opmerkingen van de Kaolin and Ball Clay Association, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van de Kaolin and Ball Clay Association, ontvangen op 17 januari 2014

| (399) | Volgens de Kaolin and Ball Clay Association kunnen andere materialen die onvermijdelijk worden gewonnen als onderdeel van de exploitatie van groeven waar kaolien en ball clay worden gewonnen, worden beschouwd als „secundaire” materialen die al dan niet geschikt zijn voor gebruik als aggregaat. De huidige AGL-vrijstellingen voor deze secundaire materialen werden ingevoerd om het gebruik ervan te stimuleren en de hoeveelheid van deze materialen die bovengronds worden gestort, te verminderen. De Kaolin and Ball Clay Association stelt dat kaolien en ball clay niet kunnen worden gebruikt als aggregaat en dat zij nooit voor dergelijk gebruik worden gewonnen. |
| --- | --- |

(399)

Volgens de Kaolin and Ball Clay Association kunnen andere materialen die onvermijdelijk worden gewonnen als onderdeel van de exploitatie van groeven waar kaolien en ball clay worden gewonnen, worden beschouwd als „secundaire” materialen die al dan niet geschikt zijn voor gebruik als aggregaat. De huidige AGL-vrijstellingen voor deze secundaire materialen werden ingevoerd om het gebruik ervan te stimuleren en de hoeveelheid van deze materialen die bovengronds worden gestort, te verminderen. De Kaolin and Ball Clay Association stelt dat kaolien en ball clay niet kunnen worden gebruikt als aggregaat en dat zij nooit voor dergelijk gebruik worden gewonnen.

| (400) | Volgens de Kaolin and Ball Clay Association zouden zonder de winning van kaolien en ball clay, de daaruit verkregen aggregatenmaterialen nooit op de markt komen. De kosten van het scheiden van kaolien en ball clay van de aggregaten, en de waarde van de aggregaten zelf, zouden dit eenvoudigweg niet uitvoerbaar maken. De verkoopprijzen van kaolien en ball clay zijn aanzienlijk hoger dan die van de aggregaten, waardoor het rendabel is om deze op zichzelf te winnen. |
| --- | --- |

(400)

Volgens de Kaolin and Ball Clay Association zouden zonder de winning van kaolien en ball clay, de daaruit verkregen aggregatenmaterialen nooit op de markt komen. De kosten van het scheiden van kaolien en ball clay van de aggregaten, en de waarde van de aggregaten zelf, zouden dit eenvoudigweg niet uitvoerbaar maken. De verkoopprijzen van kaolien en ball clay zijn aanzienlijk hoger dan die van de aggregaten, waardoor het rendabel is om deze op zichzelf te winnen.

| (401) | De Kaolin and Ball Clay Association stelt dat aanvullend bewijs hiervan wordt geleverd door het feit dat op dit moment, zelfs met de heffingsvrijstelling over aggregaten, slechts ongeveer een derde van het materiaal dat tot aggregaten zou kunnen worden verwerkt, ook daadwerkelijk wordt verwerkt. |
| --- | --- |

(401)

De Kaolin and Ball Clay Association stelt dat aanvullend bewijs hiervan wordt geleverd door het feit dat op dit moment, zelfs met de heffingsvrijstelling over aggregaten, slechts ongeveer een derde van het materiaal dat tot aggregaten zou kunnen worden verwerkt, ook daadwerkelijk wordt verwerkt.

| (402) | Volgens de Kaolin and Ball Clay Association is het zeker dat de verkoop van bijproduct zal afnemen indien de heffing wordt geheven over deze momenteel vrijgestelde mineralen; er zijn namelijk al aanwijzingen dat dit gebeurt voor projecten die beginnen in april 2014. |
| --- | --- |

(402)

Volgens de Kaolin and Ball Clay Association is het zeker dat de verkoop van bijproduct zal afnemen indien de heffing wordt geheven over deze momenteel vrijgestelde mineralen; er zijn namelijk al aanwijzingen dat dit gebeurt voor projecten die beginnen in april 2014.

d)   Opmerkingen van BCC, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van BCC, ontvangen op 17 januari 2014

| (403) | BCC stelt dat het primaire doel van de ontwikkeling van steengroeven voor kaolien en ball clay de winning en verwerking is van deze materialen, die gespecialiseerde producten zijn die zich onderscheiden door hun zeldzaamheid en unieke fysieke en chemische eigenschappen. Volgens BCC kunnen kaolien en ball clay en de daarvan verkregen producten niet worden gebruikt als aggregaat en worden zij ook nooit voor dergelijke doeleinden gewonnen. Andere materialen die onvermijdelijk worden gewonnen, kunnen worden beschouwd als secundaire materialen die al dan niet geschikt zijn voor gebruik als aggregaat. Volgens BCC zouden deze niet op zichzelf worden gewonnen voor gebruik als aggregaat en komen zij alleen beschikbaar wanneer kaolien of ball clay worden gewonnen, aangezien de groeve anders economisch niet levensvatbaar zou zijn. |
| --- | --- |

(403)

BCC stelt dat het primaire doel van de ontwikkeling van steengroeven voor kaolien en ball clay de winning en verwerking is van deze materialen, die gespecialiseerde producten zijn die zich onderscheiden door hun zeldzaamheid en unieke fysieke en chemische eigenschappen. Volgens BCC kunnen kaolien en ball clay en de daarvan verkregen producten niet worden gebruikt als aggregaat en worden zij ook nooit voor dergelijke doeleinden gewonnen. Andere materialen die onvermijdelijk worden gewonnen, kunnen worden beschouwd als secundaire materialen die al dan niet geschikt zijn voor gebruik als aggregaat. Volgens BCC zouden deze niet op zichzelf worden gewonnen voor gebruik als aggregaat en komen zij alleen beschikbaar wanneer kaolien of ball clay worden gewonnen, aangezien de groeve anders economisch niet levensvatbaar zou zijn.

| (404) | BCC betoogt dat de verkoopprijs van ball clay ten minste vijf à zes keer hoger ligt en die van kaolien ten minste tien à twaalf keer hoger dan de prijs waarvoor het bijproduct potentieel als secundair aggregaat zou kunnen worden verkocht. Economische aspecten en locatiebeperkingen zouden niet leiden tot een situatie waarin meer kaolien en ball clay zouden worden gewonnen dan wanneer zij verkocht zouden kunnen worden om aanvullend bijproduct te verkrijgen voor aggregatenproductie. Zelfs met de vrijstelling zou de meerderheid (vijf keer meer) van de bijproducten van kaolien en ball clay nog steeds niet worden verkocht maar ter plaatse op een hoop worden gestort. |
| --- | --- |

(404)

BCC betoogt dat de verkoopprijs van ball clay ten minste vijf à zes keer hoger ligt en die van kaolien ten minste tien à twaalf keer hoger dan de prijs waarvoor het bijproduct potentieel als secundair aggregaat zou kunnen worden verkocht. Economische aspecten en locatiebeperkingen zouden niet leiden tot een situatie waarin meer kaolien en ball clay zouden worden gewonnen dan wanneer zij verkocht zouden kunnen worden om aanvullend bijproduct te verkrijgen voor aggregatenproductie. Zelfs met de vrijstelling zou de meerderheid (vijf keer meer) van de bijproducten van kaolien en ball clay nog steeds niet worden verkocht maar ter plaatse op een hoop worden gestort.

| (405) | Volgens BCC zijn er aanzienlijke verschillen tussen vrijgestelde en niet-vrijgestelde steengroeven. Steengroeven die niet-vrijgestelde aggregaten winnen, winnen voornamelijk hetzelfde materiaal als hun primaire producten en afval of bijproducten. Bij steengroeven waar kaolien en ball clay worden gewonnen, verschilt het afval echter van de hoofdmaterialen. De laatstgenoemde zijn veldspaatmineralen, terwijl de eerstgenoemde voornamelijk zanden op basis van silica zijn. |
| --- | --- |

(405)

Volgens BCC zijn er aanzienlijke verschillen tussen vrijgestelde en niet-vrijgestelde steengroeven. Steengroeven die niet-vrijgestelde aggregaten winnen, winnen voornamelijk hetzelfde materiaal als hun primaire producten en afval of bijproducten. Bij steengroeven waar kaolien en ball clay worden gewonnen, verschilt het afval echter van de hoofdmaterialen. De laatstgenoemde zijn veldspaatmineralen, terwijl de eerstgenoemde voornamelijk zanden op basis van silica zijn.

| (406) | BCC stelt dat de verkoop van het bijproduct van de steengroeven waar kaolien en ball clay worden gewonnen, zal afnemen wanneer de heffing wordt opgelegd. Om aan de vraag te voldoen, moeten aanvullende natuurlijke aggregaten worden gewonnen. |
| --- | --- |

(406)

BCC stelt dat de verkoop van het bijproduct van de steengroeven waar kaolien en ball clay worden gewonnen, zal afnemen wanneer de heffing wordt opgelegd. Om aan de vraag te voldoen, moeten aanvullende natuurlijke aggregaten worden gewonnen.

e)   Opmerkingen van BAA, ontvangen op 15 september 2014

Opmerkingen van BAA, ontvangen op 15 september 2014

| (407) | BAA heeft informatie van haar leden in Cornwall verstrekt ten aanzien van het feit dat kaolienprijzen sterk kunnen variëren tussen 50 en 5 000 GBP/ton, afhankelijk van de soort en kwaliteit. |
| --- | --- |

(407)

BAA heeft informatie van haar leden in Cornwall verstrekt ten aanzien van het feit dat kaolienprijzen sterk kunnen variëren tussen 50 en 5 000 GBP/ton, afhankelijk van de soort en kwaliteit.

f)   Opmerkingen van de Britse autoriteiten

Opmerkingen van de Britse autoriteiten

| (408) | De Britse autoriteiten stellen dat niet alleen de materiaalkenmerken van kaolien en ball clay het gebruik ervan als aggregaat uitsluiten, maar ook de relatieve waarde van ball clay en kaolien. De Britse autoriteiten beweren dat er in feite geen sprake is van daadwerkelijke en gevestigde exploitatie van ball clay en kaolien als aggregaten. Dienovereenkomstig is de samenvatting van de Commissie van het verschil tussen de locatie van afval(gesteente) of het bijproduct van de winning van deze materialen geheel correct. De vrijstelling van de onvermijdelijke bijproducten van materialen die niet als aggregaat kunnen en worden gebruikt is volledig in overeenstemming met de milieudoelstelling van de AGL. |
| --- | --- |

(408)

De Britse autoriteiten stellen dat niet alleen de materiaalkenmerken van kaolien en ball clay het gebruik ervan als aggregaat uitsluiten, maar ook de relatieve waarde van ball clay en kaolien. De Britse autoriteiten beweren dat er in feite geen sprake is van daadwerkelijke en gevestigde exploitatie van ball clay en kaolien als aggregaten. Dienovereenkomstig is de samenvatting van de Commissie van het verschil tussen de locatie van afval(gesteente) of het bijproduct van de winning van deze materialen geheel correct. De vrijstelling van de onvermijdelijke bijproducten van materialen die niet als aggregaat kunnen en worden gebruikt is volledig in overeenstemming met de milieudoelstelling van de AGL.

| (409) | De Britse autoriteiten hebben een gedetailleerde beschrijving van ball clay en kaolien verstrekt en verklaard waarom deze niet als aggregaat (kunnen) worden gebruikt. Bovendien kan voor beide materialen een hoge prijs worden gevraagd. Volgens de Britse autoriteiten is ball clay een betrekkelijk zeldzaam materiaal, met een waarde van maximaal 100 GBP/ton, afhankelijk van de vereiste kwaliteit ball clay en de omvang van de vraag ernaar in de markt. Kaolien is een zeer zeldzaam materiaal waarvoor op de markt een zeer hoge prijs van tussen 70 en 400 GBP/ton kan worden gevraagd. Volgens de Britse autoriteiten zijn de productiekosten van kaolien en ball clay ook zeer hoog vergeleken met de productiekosten van andere aggregaten. De Britse autoriteiten hebben informatie verstrekt die is verzameld bij ondernemingen die actief zijn op dit gebied. Een bedrijf gaf een gemiddelde prijs op van [...] GBP/ton kaolien, met een prijsvork tussen [...] en [...] GBP voor verschillende kaolienproducten. Een ander bedrijf noemde [...] GBP/ton. De gemiddelde productiekosten van een ton ball clay zijn [...] GBP in Dorset en [...] GBP in Devon. Een ander bedrijf noemde [...] GBP/ton. |
| --- | --- |

(409)

De Britse autoriteiten hebben een gedetailleerde beschrijving van ball clay en kaolien verstrekt en verklaard waarom deze niet als aggregaat (kunnen) worden gebruikt. Bovendien kan voor beide materialen een hoge prijs worden gevraagd. Volgens de Britse autoriteiten is ball clay een betrekkelijk zeldzaam materiaal, met een waarde van maximaal 100 GBP/ton, afhankelijk van de vereiste kwaliteit ball clay en de omvang van de vraag ernaar in de markt. Kaolien is een zeer zeldzaam materiaal waarvoor op de markt een zeer hoge prijs van tussen 70 en 400 GBP/ton kan worden gevraagd. Volgens de Britse autoriteiten zijn de productiekosten van kaolien en ball clay ook zeer hoog vergeleken met de productiekosten van andere aggregaten. De Britse autoriteiten hebben informatie verstrekt die is verzameld bij ondernemingen die actief zijn op dit gebied. Een bedrijf gaf een gemiddelde prijs op van [...] GBP/ton kaolien, met een prijsvork tussen [...] en [...] GBP voor verschillende kaolienproducten. Een ander bedrijf noemde [...] GBP/ton. De gemiddelde productiekosten van een ton ball clay zijn [...] GBP in Dorset en [...] GBP in Devon. Een ander bedrijf noemde [...] GBP/ton.

| (410) | Volgens de Britse autoriteiten zijn er momenteel twee ondernemingen die in het Verenigd Koninkrijk ball clay en kaolien leveren. De Britse autoriteiten verstrekken het voorbeeld van een leveringscontract voor bijproducten van kaolien en ball clay waarvoor de prijs in 2012 [...] GBP/ton was. In het geval van een ander contract was de prijs [...] GBP per ton verkocht kaolienafval. De prijs van afval van ball clay was [...] GBP. Geen van deze beide ondernemingen verkoopt afvalgesteente of onvermijdelijke bijproducten van hun activiteiten rechtstreeks aan eindgebruikers van dergelijke aggregaten in de bouw. In plaats daarvan hebben beide ondernemingen afspraken gemaakt met derden (die zijn gespecialiseerd in de verkoop van aggregaten) om een bepaalde maximumhoeveelheid aggregaat tegen een vaste prijs te leveren, ongeacht de hoeveelheid die daadwerkelijk wordt geleverd. Een en ander betekent dat, aangezien de prijs niet rechtstreeks voor elke ton door hen geproduceerd aggregaat wordt bepaald, de desbetreffende steengroeven niet worden gestimuleerd om meer dan de afgesproken hoeveelheid afvalgesteente te verwijderen. De derden verkopen het aggregaat vervolgens aan eindgebruikers. Volgens de Britse autoriteiten kan de volledige hoeveelheid aggregaten zelfs niet worden verkocht, als gevolg van de economische neergang. |
| --- | --- |

(410)

Volgens de Britse autoriteiten zijn er momenteel twee ondernemingen die in het Verenigd Koninkrijk ball clay en kaolien leveren. De Britse autoriteiten verstrekken het voorbeeld van een leveringscontract voor bijproducten van kaolien en ball clay waarvoor de prijs in 2012 [...] GBP/ton was. In het geval van een ander contract was de prijs [...] GBP per ton verkocht kaolienafval. De prijs van afval van ball clay was [...] GBP. Geen van deze beide ondernemingen verkoopt afvalgesteente of onvermijdelijke bijproducten van hun activiteiten rechtstreeks aan eindgebruikers van dergelijke aggregaten in de bouw. In plaats daarvan hebben beide ondernemingen afspraken gemaakt met derden (die zijn gespecialiseerd in de verkoop van aggregaten) om een bepaalde maximumhoeveelheid aggregaat tegen een vaste prijs te leveren, ongeacht de hoeveelheid die daadwerkelijk wordt geleverd. Een en ander betekent dat, aangezien de prijs niet rechtstreeks voor elke ton door hen geproduceerd aggregaat wordt bepaald, de desbetreffende steengroeven niet worden gestimuleerd om meer dan de afgesproken hoeveelheid afvalgesteente te verwijderen. De derden verkopen het aggregaat vervolgens aan eindgebruikers. Volgens de Britse autoriteiten kan de volledige hoeveelheid aggregaten zelfs niet worden verkocht, als gevolg van de economische neergang.

| (411) | De Britse autoriteiten stellen dat de productie van kaolien niet kan worden gescheiden van de productie van kaolienafval. De aard van het natte winningsproces is zodanig dat de pompen noodzakelijkerwijs het gewenste kaolienmateriaal en de afvalproducten scheiden. De eerste fase in de extractie of winning van kaolien was van oudsher het verwijderen van de deklaag en het blootleggen van het gesteente met de kleien. In de tweede fase van het proces onderwierp de steengroeve-exploitant de blootgestelde klei of het werkfront aan waterstralen onder hoge druk. Volgens de Britse autoriteiten zou dit het kaolien verwijderen, samen met andere producten waarmee het was vermengd (zand en mica). |
| --- | --- |

(411)

De Britse autoriteiten stellen dat de productie van kaolien niet kan worden gescheiden van de productie van kaolienafval. De aard van het natte winningsproces is zodanig dat de pompen noodzakelijkerwijs het gewenste kaolienmateriaal en de afvalproducten scheiden. De eerste fase in de extractie of winning van kaolien was van oudsher het verwijderen van de deklaag en het blootleggen van het gesteente met de kleien. In de tweede fase van het proces onderwierp de steengroeve-exploitant de blootgestelde klei of het werkfront aan waterstralen onder hoge druk. Volgens de Britse autoriteiten zou dit het kaolien verwijderen, samen met andere producten waarmee het was vermengd (zand en mica).

| (412) | Volgens de Britse autoriteiten is de deklaag afkomstig van de aan de AGL onderworpen winning. De rest van het materiaal dat onvermijdelijk is in het winningsproces van kaolien, valt onder de vrijstelling. |
| --- | --- |

(412)

Volgens de Britse autoriteiten is de deklaag afkomstig van de aan de AGL onderworpen winning. De rest van het materiaal dat onvermijdelijk is in het winningsproces van kaolien, valt onder de vrijstelling.

| (413) | De Britse autoriteiten stellen dat ball clay volledig wordt gewonnen door middel van dagbouwmethoden. Bij dagbouwwinning worden hydraulische graafmachines en kiepwagens gebruikt om individuele productiekleien selectief af te graven, te laden en aan opslag- en mengfaciliteiten te leveren. De totale verhouding van klei tot afval is voor de sector ongeveer 1 tot 1,5. |
| --- | --- |

(413)

De Britse autoriteiten stellen dat ball clay volledig wordt gewonnen door middel van dagbouwmethoden. Bij dagbouwwinning worden hydraulische graafmachines en kiepwagens gebruikt om individuele productiekleien selectief af te graven, te laden en aan opslag- en mengfaciliteiten te leveren. De totale verhouding van klei tot afval is voor de sector ongeveer 1 tot 1,5.

| (414) | Volgens de Britse autoriteiten zou er, indien een exploitant niet in staat zou zijn hoogwaardige kaolien- en ball clay-producten te verkrijgen, geen prikkel zijn om de bijproducten op zichzelf te winnen, voornamelijk vanwege hun lage economische waarde. De aanwezigheid van kaoliniet of een ander soort klei in een gesteente vermindert de sterkte van het materiaal en heeft derhalve een negatief effect op de mogelijke prestaties ervan als aggregaat. Zelfs als de exploitant het hoogwaardige materiaal niet zou willen verkrijgen, zou hij nog steeds de hoge kosten moeten maken van het verwijderen en afvoeren van het fijne materiaal, d.w.z. kaoliniet, andere klei en mica. Daarom zou het onlogisch zijn om hoogwaardige producten te verwijderen en af te voeren, om de laagwaardige bijproducten te verkrijgen die kunnen worden gebruikt als aggregaten. Volgens de Britse autoriteiten zou het zelfs met de heffingsvrijstelling economisch niet verantwoord zijn om vrijgesteld afvalgesteente te winnen, tenzij het hoogwaardigere kaolien en de ball clay ook zouden worden gewonnen. |
| --- | --- |

(414)

Volgens de Britse autoriteiten zou er, indien een exploitant niet in staat zou zijn hoogwaardige kaolien- en ball clay-producten te verkrijgen, geen prikkel zijn om de bijproducten op zichzelf te winnen, voornamelijk vanwege hun lage economische waarde. De aanwezigheid van kaoliniet of een ander soort klei in een gesteente vermindert de sterkte van het materiaal en heeft derhalve een negatief effect op de mogelijke prestaties ervan als aggregaat. Zelfs als de exploitant het hoogwaardige materiaal niet zou willen verkrijgen, zou hij nog steeds de hoge kosten moeten maken van het verwijderen en afvoeren van het fijne materiaal, d.w.z. kaoliniet, andere klei en mica. Daarom zou het onlogisch zijn om hoogwaardige producten te verwijderen en af te voeren, om de laagwaardige bijproducten te verkrijgen die kunnen worden gebruikt als aggregaten. Volgens de Britse autoriteiten zou het zelfs met de heffingsvrijstelling economisch niet verantwoord zijn om vrijgesteld afvalgesteente te winnen, tenzij het hoogwaardigere kaolien en de ball clay ook zouden worden gewonnen.

| (415) | Volgens de Britse autoriteiten zijn de onvermijdelijke bijproducten verkregen door de winning van ball clay en kaolien geschikt voor sommige toepassingen van aggregaat. |
| --- | --- |

(415)

Volgens de Britse autoriteiten zijn de onvermijdelijke bijproducten verkregen door de winning van ball clay en kaolien geschikt voor sommige toepassingen van aggregaat.

| (416) | De Britse autoriteiten hebben gereageerd op het onderscheid tussen de winning van kalksteen voor kalkproductie en gehouwen steen en de onvermijdelijke bijproducten van de winning van ball clay en kaolien. Zij betogen dat gehouwen steen en kalksteen worden gewonnen voor gebruik als aggregaat, maar ook voor andere doeleinden. Gehouwen steen wordt geproduceerd uit zandsteen of graniet, die beide worden gewonnen voor gebruik als aggregaat. Afval(gesteente) of de bijproducten verkregen uit de productie van gehouwen steen en kalksteen kunnen ook worden gebruikt als aggregaat. |
| --- | --- |

(416)

De Britse autoriteiten hebben gereageerd op het onderscheid tussen de winning van kalksteen voor kalkproductie en gehouwen steen en de onvermijdelijke bijproducten van de winning van ball clay en kaolien. Zij betogen dat gehouwen steen en kalksteen worden gewonnen voor gebruik als aggregaat, maar ook voor andere doeleinden. Gehouwen steen wordt geproduceerd uit zandsteen of graniet, die beide worden gewonnen voor gebruik als aggregaat. Afval(gesteente) of de bijproducten verkregen uit de productie van gehouwen steen en kalksteen kunnen ook worden gebruikt als aggregaat.

| (417) | Volgens de Britse autoriteiten wordt het feit dat zowel kalksteen en de bijproducten ervan kunnen worden gebruikt als aggregaat gedeeltelijk verklaard door hun materiaalkenmerken. Afval van de winning van kalksteen, dat wordt gebruikt bij de vervaardiging van kalk, bestaat wellicht niet uit andere afvalstoffen, maar uit extra kalksteen. De Britse autoriteiten beweren dat in een gering aantal gevallen het „afval” van kalksteen, dat voortkomt uit de winning van kalksteen voor kalkproductie, wellicht chemisch ongeschikt is voor kalkproductie. In de meeste gevallen zou het echter uitstekend geschikt zijn voor gebruik als aggregaat of voor de vervaardiging van kalk. Het eindgebruik van kalksteen wordt meer bepaald door de lokale vraag dan door de chemische samenstelling ervan. |
| --- | --- |

(417)

Volgens de Britse autoriteiten wordt het feit dat zowel kalksteen en de bijproducten ervan kunnen worden gebruikt als aggregaat gedeeltelijk verklaard door hun materiaalkenmerken. Afval van de winning van kalksteen, dat wordt gebruikt bij de vervaardiging van kalk, bestaat wellicht niet uit andere afvalstoffen, maar uit extra kalksteen. De Britse autoriteiten beweren dat in een gering aantal gevallen het „afval” van kalksteen, dat voortkomt uit de winning van kalksteen voor kalkproductie, wellicht chemisch ongeschikt is voor kalkproductie. In de meeste gevallen zou het echter uitstekend geschikt zijn voor gebruik als aggregaat of voor de vervaardiging van kalk. Het eindgebruik van kalksteen wordt meer bepaald door de lokale vraag dan door de chemische samenstelling ervan.

| (418) | Volgens de Britse autoriteiten bestaat het afval dat voortkomt uit de winning van gesteente om gehouwen steen te produceren bovendien waarschijnlijk grotendeels uit de schilfers van hetzelfde gesteente dat wordt gewonnen. In tegenstelling tot ball clay en kaolien zijn er geen extra kosten met betrekking tot de scheiding in hogere en lagere kwaliteit van hetzelfde materiaal. |
| --- | --- |

(418)

Volgens de Britse autoriteiten bestaat het afval dat voortkomt uit de winning van gesteente om gehouwen steen te produceren bovendien waarschijnlijk grotendeels uit de schilfers van hetzelfde gesteente dat wordt gewonnen. In tegenstelling tot ball clay en kaolien zijn er geen extra kosten met betrekking tot de scheiding in hogere en lagere kwaliteit van hetzelfde materiaal.

| (419) | De Britse autoriteiten stellen, onder verwijzing naar de BGS, dat zowel het nieuw gewonnen materiaal als de bijproducten ervan actief worden gewonnen voor en gebruikt als aggregaat (76). De winning van kalksteen en gesteente voor gehouwen steen genereert hoogwaardige aggregaten die op zichzelf zouden worden gewonnen voor verkoop, zelfs als er geen lokale vraag naar kalksteen of gehouwen steen zou bestaan. De prijs van kalksteen voor kalk ligt tussen 12,50 en 19,50 GBP/ton, terwijl de prijs van het bijproduct tussen 7,16 en 11,70 GBP/ton ligt. De prijs per ton van zandsteen en kwartsiet voor gebruik bij de productie van gehouwen steen ligt tussen 45,76 en 82,42 GBP, terwijl de kosten van het bijproduct aggregaat tussen 6,58 en 10,04 GBP ligt. |
| --- | --- |

(419)

De Britse autoriteiten stellen, onder verwijzing naar de BGS, dat zowel het nieuw gewonnen materiaal als de bijproducten ervan actief worden gewonnen voor en gebruikt als aggregaat (76). De winning van kalksteen en gesteente voor gehouwen steen genereert hoogwaardige aggregaten die op zichzelf zouden worden gewonnen voor verkoop, zelfs als er geen lokale vraag naar kalksteen of gehouwen steen zou bestaan. De prijs van kalksteen voor kalk ligt tussen 12,50 en 19,50 GBP/ton, terwijl de prijs van het bijproduct tussen 7,16 en 11,70 GBP/ton ligt. De prijs per ton van zandsteen en kwartsiet voor gebruik bij de productie van gehouwen steen ligt tussen 45,76 en 82,42 GBP, terwijl de kosten van het bijproduct aggregaat tussen 6,58 en 10,04 GBP ligt.

76

| (420) | Volgens de Britse autoriteiten zou een granietgroeve gehouwen stenen voor toepassingen als vloeren, kantoorgebouwen, huishoudelijke keukens en aggregaat in wisselende verhoudingen produceren. Stollingsgesteente (met inbegrip van graniet), dat ook wordt gebruikt voor de productie van gehouwen steen, kost tussen 5,51 en 12,91 GBP/ton, terwijl het aggregaat-bijproduct ervan verkoopt voor tussen 6,12 en 12,82 GBP/ton. |
| --- | --- |

(420)

Volgens de Britse autoriteiten zou een granietgroeve gehouwen stenen voor toepassingen als vloeren, kantoorgebouwen, huishoudelijke keukens en aggregaat in wisselende verhoudingen produceren. Stollingsgesteente (met inbegrip van graniet), dat ook wordt gebruikt voor de productie van gehouwen steen, kost tussen 5,51 en 12,91 GBP/ton, terwijl het aggregaat-bijproduct ervan verkoopt voor tussen 6,12 en 12,82 GBP/ton.

| (421) | Volgens de Britse autoriteiten betekent het feit dat de prijs van kalksteen/gehouwen steen vergelijkbaar is met die van het afvalgesteente ervan (dat in ieder geval van dezelfde stof is), dat er prikkels zijn om beide te winnen, afhankelijk van de lokale vraag. De Britse autoriteiten stellen dat het verschil tussen de onvermijdelijke bijproducten van kaolien en ball clay en die van kalksteen en gehouwen steen gerechtvaardigd is, en dat een andere fiscale behandeling zou leiden tot onbeheersbare misbruiken en niet afgedwongen zou kunnen worden. |
| --- | --- |

(421)

Volgens de Britse autoriteiten betekent het feit dat de prijs van kalksteen/gehouwen steen vergelijkbaar is met die van het afvalgesteente ervan (dat in ieder geval van dezelfde stof is), dat er prikkels zijn om beide te winnen, afhankelijk van de lokale vraag. De Britse autoriteiten stellen dat het verschil tussen de onvermijdelijke bijproducten van kaolien en ball clay en die van kalksteen en gehouwen steen gerechtvaardigd is, en dat een andere fiscale behandeling zou leiden tot onbeheersbare misbruiken en niet afgedwongen zou kunnen worden.

| (422) | De Britse autoriteiten tonen verder aan dat het geheel binnen de doelstelling van de heffing ligt om het gebruik van de onvermijdelijke bijproducten van de winning van kaolien en ball clay te bevorderen, aangezien zij kunnen worden gebruikt als aggregaat. Aangezien zowel kalksteen/gehouwen steen als de bijproducten van de productie ervan gebruikt kunnen worden als aggregaten en voor dat doel worden gewonnen, zou de vrijstelling van afvalgesteente afkomstig van de winning van voor gehouwen steen gebruikt kalksteen/gesteente alleen een toename van de nieuwe winning van aggregaten in de hand werken en de vraag niet verschuiven van nieuw gewonnen aggregaten naar gerecyclede aggregaten en afvalbijproducten. |
| --- | --- |

(422)

De Britse autoriteiten tonen verder aan dat het geheel binnen de doelstelling van de heffing ligt om het gebruik van de onvermijdelijke bijproducten van de winning van kaolien en ball clay te bevorderen, aangezien zij kunnen worden gebruikt als aggregaat. Aangezien zowel kalksteen/gehouwen steen als de bijproducten van de productie ervan gebruikt kunnen worden als aggregaten en voor dat doel worden gewonnen, zou de vrijstelling van afvalgesteente afkomstig van de winning van voor gehouwen steen gebruikt kalksteen/gesteente alleen een toename van de nieuwe winning van aggregaten in de hand werken en de vraag niet verschuiven van nieuw gewonnen aggregaten naar gerecyclede aggregaten en afvalbijproducten.

| (423) | De Britse autoriteiten beweren dat kalksteen een hoogwaardig aggregaat is waarnaar ook marktvraag bestaat. Er is een markt voor kalksteen dat uitsluitend wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat (88 steengroeven in het Verenigd Koninkrijk, zoals blijkt uit de gezamenlijke verklaring van BAA en de Britse autoriteiten), en als zodanig zijn er milieuargumenten om dit materiaal te vervangen door bijproducten van andere steengroeven. Er zou geen objectieve manier zijn om onderscheid te maken tussen als bijproduct geproduceerd kalksteen van de vervaardiging van landbouwkalk en kalksteen speciaal gewonnen voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(423)

De Britse autoriteiten beweren dat kalksteen een hoogwaardig aggregaat is waarnaar ook marktvraag bestaat. Er is een markt voor kalksteen dat uitsluitend wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat (88 steengroeven in het Verenigd Koninkrijk, zoals blijkt uit de gezamenlijke verklaring van BAA en de Britse autoriteiten), en als zodanig zijn er milieuargumenten om dit materiaal te vervangen door bijproducten van andere steengroeven. Er zou geen objectieve manier zijn om onderscheid te maken tussen als bijproduct geproduceerd kalksteen van de vervaardiging van landbouwkalk en kalksteen speciaal gewonnen voor gebruik als aggregaat.

| (424) | Eén belanghebbende heeft aangegeven dat er groeven voor kaolien en ball clay zijn die door de invoering van de heffing zijn heropend enkel en alleen om vrijgestelde aggregaten te winnen. De Britse autoriteiten hebben bevestiging verkregen van de twee nationale producenten van ball clay en kaolien dat dit niet het geval is en dat zij er niet van op de hoogte zijn dat vergunningen zouden zijn verleend voor dit soort heropening van groeven. |
| --- | --- |

(424)

Eén belanghebbende heeft aangegeven dat er groeven voor kaolien en ball clay zijn die door de invoering van de heffing zijn heropend enkel en alleen om vrijgestelde aggregaten te winnen. De Britse autoriteiten hebben bevestiging verkregen van de twee nationale producenten van ball clay en kaolien dat dit niet het geval is en dat zij er niet van op de hoogte zijn dat vergunningen zouden zijn verleend voor dit soort heropening van groeven.

| (425) | Ten aanzien van de opmerking van een belanghebbende dat kwartszand dat een bijproduct is van de winning van kaolien, altijd al is gebruikt als een bron van aggregaat in Cornwall, en dat de vrijstelling de winning van nieuw gewonnen zand niet vermindert, hebben de Britse autoriteiten voor Devon en Cornwall gedeeltelijke cijfers over de verkoop van zand gecontroleerd en verstrekt, en laten zien dat geen enkele productie kon worden toegeschreven aan bijproducten van de winning van kaolien. |
| --- | --- |

(425)

Ten aanzien van de opmerking van een belanghebbende dat kwartszand dat een bijproduct is van de winning van kaolien, altijd al is gebruikt als een bron van aggregaat in Cornwall, en dat de vrijstelling de winning van nieuw gewonnen zand niet vermindert, hebben de Britse autoriteiten voor Devon en Cornwall gedeeltelijke cijfers over de verkoop van zand gecontroleerd en verstrekt, en laten zien dat geen enkele productie kon worden toegeschreven aan bijproducten van de winning van kaolien.

5.6.3.2.   
  Beoordeling door de Commissie

Beoordeling door de Commissie

| (426) | Uit de opmerkingen van de ball clay- en kaolienproducenten, van hun beroepsorganisaties en van de Britse autoriteiten blijkt duidelijk dat het ontstaan van bijproducten zowel onbedoeld als onvermijdelijk is. Het kostbare en gecompliceerde winningsproces van ball clay en kaolien, en het feit dat meer afval wordt geproduceerd dan de producenten van kaolien en ball clay kunnen verkopen, toont aan dat ball clay en kaolien niet actief worden gewonnen om vrijgesteld bijproduct voor gebruik als aggregaat te produceren. |
| --- | --- |

(426)

Uit de opmerkingen van de ball clay- en kaolienproducenten, van hun beroepsorganisaties en van de Britse autoriteiten blijkt duidelijk dat het ontstaan van bijproducten zowel onbedoeld als onvermijdelijk is. Het kostbare en gecompliceerde winningsproces van ball clay en kaolien, en het feit dat meer afval wordt geproduceerd dan de producenten van kaolien en ball clay kunnen verkopen, toont aan dat ball clay en kaolien niet actief worden gewonnen om vrijgesteld bijproduct voor gebruik als aggregaat te produceren.

| (427) | Bovendien exploiteren producenten van ball clay en kaolien hun bedrijven anders dan steengroeven die aggregaten leveren voor de bouw, omdat zij langetermijncontracten moeten nakomen om een constante productie van de respectieve eindproducten te waarborgen. Dit betekent dat zij noch meer noch minder kunnen winnen dan zij nodig hebben om de hoeveelheid ball clay en kaolien te verkrijgen die is voorzien in hun contracten, waardoor de hoeveelheid bijproducten van de winning hetzelfde zou blijven. De invoering van de AGL voor bijproducten van ball clay en kaolien zou alleen de financiële situatie van de respectieve ondernemingen beïnvloeden, zonder enige milieuvoordelen op te leveren. |
| --- | --- |

(427)

Bovendien exploiteren producenten van ball clay en kaolien hun bedrijven anders dan steengroeven die aggregaten leveren voor de bouw, omdat zij langetermijncontracten moeten nakomen om een constante productie van de respectieve eindproducten te waarborgen. Dit betekent dat zij noch meer noch minder kunnen winnen dan zij nodig hebben om de hoeveelheid ball clay en kaolien te verkrijgen die is voorzien in hun contracten, waardoor de hoeveelheid bijproducten van de winning hetzelfde zou blijven. De invoering van de AGL voor bijproducten van ball clay en kaolien zou alleen de financiële situatie van de respectieve ondernemingen beïnvloeden, zonder enige milieuvoordelen op te leveren.

| (428) | In tegenstelling tot de bijproducten van kalksteen en gehouwen steen zouden de bijproducten van ball clay en kaolien nooit enkel en alleen worden gewonnen om meer vrijgestelde aggregaten te produceren. De vrijstelling voor bijproducten van ball clay en kaolien leidt niet tot meer winning van nieuw gewonnen ball clay en kaolien, en de verkoopwaarde ervan is veel lager. De prijzen liggen niet dichtbij elkaar zoals in het geval van kalksteen en gehouwen steen. In feite is het prijsverschil veel groter. Er is dus geen risico dat de vrijstelling kan leiden tot een bewuste uitbreiding van nieuwe winning. De vrijstelling voor bijproducten van de winning van de ball clay en kaolien stimuleert het gebruik ervan in plaats van nieuwe aggregaten nieuw te winnen, en sluit aan bij de beginselen die ten grondslag liggen aan de AGL. |
| --- | --- |

(428)

In tegenstelling tot de bijproducten van kalksteen en gehouwen steen zouden de bijproducten van ball clay en kaolien nooit enkel en alleen worden gewonnen om meer vrijgestelde aggregaten te produceren. De vrijstelling voor bijproducten van ball clay en kaolien leidt niet tot meer winning van nieuw gewonnen ball clay en kaolien, en de verkoopwaarde ervan is veel lager. De prijzen liggen niet dichtbij elkaar zoals in het geval van kalksteen en gehouwen steen. In feite is het prijsverschil veel groter. Er is dus geen risico dat de vrijstelling kan leiden tot een bewuste uitbreiding van nieuwe winning. De vrijstelling voor bijproducten van de winning van de ball clay en kaolien stimuleert het gebruik ervan in plaats van nieuwe aggregaten nieuw te winnen, en sluit aan bij de beginselen die ten grondslag liggen aan de AGL.

5.6.4.   VRIJSTELLING VAN AGGREGATEN DIE GEHEEL BESTAAN UIT AFVALGESTEENTE AFKOMSTIG VAN EEN PROCES WAARBIJ STEENKOOL, BRUINKOOL, LEISTEEN OF SCHALIE ZIJN GESCHEIDEN VAN ANDER GESTEENTE NA DE WINNING ERVAN OF ZIJN GEWONNEN MET DAT ANDERE GESTEENTE, OF AFVALGESTEENTE AFKOMSTIG VAN EEN PROCES WAARBIJ DE IN ARTIKEL 18, LID 3, VAN DE FINANCE ACT 2001 BEDOELDE STOFFEN ZIJN GESCHEIDEN VAN ANDER GESTEENTE NA DE WINNING ERVAN OF ZIJN GEWONNEN MET DAT ANDERE GESTEENTE (ARTIKEL 17, LID 3, ONDER f), PUNTEN i) EN ii))

| (429) | Steenkool, bruinkool, leisteen en schalie en de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 bedoelde stoffen worden in de regel niet gewonnen voor gebruik als aggregaat, maar worden gewonnen voor andere doeleinden. Voorafgaand aan de vaststelling van het besluit tot inleiding van de procedure hebben de Britse autoriteiten verklaard dat de vrijstelling is bedoeld om het gebruik van afvalgesteente te stimuleren in plaats van dit af te voeren naar steenbergen. Dit komt niet alleen het uitzicht van het landschap ten goede, maar vermindert ook de noodzaak om andere materialen te winnen voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(429)

Steenkool, bruinkool, leisteen en schalie en de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 bedoelde stoffen worden in de regel niet gewonnen voor gebruik als aggregaat, maar worden gewonnen voor andere doeleinden. Voorafgaand aan de vaststelling van het besluit tot inleiding van de procedure hebben de Britse autoriteiten verklaard dat de vrijstelling is bedoeld om het gebruik van afvalgesteente te stimuleren in plaats van dit af te voeren naar steenbergen. Dit komt niet alleen het uitzicht van het landschap ten goede, maar vermindert ook de noodzaak om andere materialen te winnen voor gebruik als aggregaat.

| (430) | In het besluit tot inleiding van de procedure heeft de Commissie in eerste instantie opgemerkt dat er mogelijk een verschil is tussen het vrijgestelde en het niet-vrijgestelde materiaal, omdat de vrijgestelde materialen bestaan uit afvalgesteente afkomstig van de winning van steenkool, bruinkool, leisteen, schalie en de in artikel 18, lid 3, bedoelde stoffen. Zij zijn een onvermijdelijk bijproduct van deze winning, dat doorgaans niet wordt voortgebracht omwille van de winning voor gebruik als aggregaat, maar omwille van de winning van de betrokken materialen en stoffen die (gewoonlijk) niet als aggregaat worden gebruikt. Op basis daarvan lijkt er bij afvalgesteente afkomstig van de winning van steenkool, bruinkool, leisteen, schalie en de in artikel 18, lid 3, bedoelde stoffen geen sprake te zijn van een situatie die, gelet op de doelstelling van de AGL, vergelijkbaar is met die van belaste aggregaten. |
| --- | --- |

(430)

In het besluit tot inleiding van de procedure heeft de Commissie in eerste instantie opgemerkt dat er mogelijk een verschil is tussen het vrijgestelde en het niet-vrijgestelde materiaal, omdat de vrijgestelde materialen bestaan uit afvalgesteente afkomstig van de winning van steenkool, bruinkool, leisteen, schalie en de in artikel 18, lid 3, bedoelde stoffen. Zij zijn een onvermijdelijk bijproduct van deze winning, dat doorgaans niet wordt voortgebracht omwille van de winning voor gebruik als aggregaat, maar omwille van de winning van de betrokken materialen en stoffen die (gewoonlijk) niet als aggregaat worden gebruikt. Op basis daarvan lijkt er bij afvalgesteente afkomstig van de winning van steenkool, bruinkool, leisteen, schalie en de in artikel 18, lid 3, bedoelde stoffen geen sprake te zijn van een situatie die, gelet op de doelstelling van de AGL, vergelijkbaar is met die van belaste aggregaten.

| (431) | De Commissie betwijfelde echter of dit verschil voldoende is om aan te tonen dat de belastingvrijstelling wordt gerechtvaardigd door beginselen die aan de AGL ten grondslag liggen. Zij was van mening dat de differentiatie met belaste aggregaten alleen is gerechtvaardigd indien de vrijstelling is beperkt tot het onvermijdelijke afvalgesteente van de winning van deze stoffen. De Commissie was van mening dat dit het geval was omdat de vrijstelling beperkt is tot materiaal dat voor 100 % bestaat uit afvalgesteente van het scheidingsproces. |
| --- | --- |

(431)

De Commissie betwijfelde echter of dit verschil voldoende is om aan te tonen dat de belastingvrijstelling wordt gerechtvaardigd door beginselen die aan de AGL ten grondslag liggen. Zij was van mening dat de differentiatie met belaste aggregaten alleen is gerechtvaardigd indien de vrijstelling is beperkt tot het onvermijdelijke afvalgesteente van de winning van deze stoffen. De Commissie was van mening dat dit het geval was omdat de vrijstelling beperkt is tot materiaal dat voor 100 % bestaat uit afvalgesteente van het scheidingsproces.

| (432) | De Commissie betwijfelde of de situatie van vrijgestelde materialen verschilt van die van niet-vrijgestelde materialen die worden voortgebracht als afvalgesteente afkomstig van kalksteenwinning wanneer het kalksteen wordt gewonnen om kalk te produceren, of van die van afvalgesteente afkomstig van de winning van gesteente om gehouwen steen met een of meer vlakke oppervlakken te produceren. Daarnaast vroeg de Commissie zich af of de vrijstelling, gelet op de aan de AGL toegeschreven doelstelling, kan worden gerechtvaardigd indien, bijvoorbeeld, leisteen en schalie of een van de andere in artikel 18, lid 3, bedoelde materialen zouden worden gewonnen om te worden gebruikt als aggregaten. |
| --- | --- |

(432)

De Commissie betwijfelde of de situatie van vrijgestelde materialen verschilt van die van niet-vrijgestelde materialen die worden voortgebracht als afvalgesteente afkomstig van kalksteenwinning wanneer het kalksteen wordt gewonnen om kalk te produceren, of van die van afvalgesteente afkomstig van de winning van gesteente om gehouwen steen met een of meer vlakke oppervlakken te produceren. Daarnaast vroeg de Commissie zich af of de vrijstelling, gelet op de aan de AGL toegeschreven doelstelling, kan worden gerechtvaardigd indien, bijvoorbeeld, leisteen en schalie of een van de andere in artikel 18, lid 3, bedoelde materialen zouden worden gewonnen om te worden gebruikt als aggregaten.

| (433) | De Commissie heeft uitgebreide opmerkingen ontvangen van belanghebbenden die worden gepresenteerd in de desbetreffende onderdelen met betrekking tot de vrijstellingen voor steenkool, bruinkool, leisteen of schalie. |
| --- | --- |

(433)

De Commissie heeft uitgebreide opmerkingen ontvangen van belanghebbenden die worden gepresenteerd in de desbetreffende onderdelen met betrekking tot de vrijstellingen voor steenkool, bruinkool, leisteen of schalie.

5.6.4.1.   
  Door de Commissie ontvangen opmerkingen

Door de Commissie ontvangen opmerkingen

a)   Opmerkingen van de Britse autoriteiten

Opmerkingen van de Britse autoriteiten

| (434) | De Britse autoriteiten stellen dat bij de vrijstellingen van de AGL onderscheid wordt gemaakt tussen afvalstoffen die ontstaan als het bijproduct van de winning van een mineraal dat niet voor aggregaat bestemd is (zoals afval uit de winning van kaolien en ball clay) — die vrijgesteld zijn —, en afvalstoffen die het bijproduct zijn van de winning van aggregaat (zoals afval van kalksteen) — die aan de AGL onderworpen blijven. |
| --- | --- |

(434)

De Britse autoriteiten stellen dat bij de vrijstellingen van de AGL onderscheid wordt gemaakt tussen afvalstoffen die ontstaan als het bijproduct van de winning van een mineraal dat niet voor aggregaat bestemd is (zoals afval uit de winning van kaolien en ball clay) — die vrijgesteld zijn —, en afvalstoffen die het bijproduct zijn van de winning van aggregaat (zoals afval van kalksteen) — die aan de AGL onderworpen blijven.

| (435) | Ten aanzien van afvalgesteente afkomstig van steenkoolwinning betogen de Britse autoriteiten dat de verwaarloosbare prijs van schalie en mijnafval aantoont dat er weinig prikkels zijn om steenkool te winnen met het oog op extra bijproduct, ongeacht of dat bijproduct al dan niet is vrijgesteld van de heffing. |
| --- | --- |

(435)

Ten aanzien van afvalgesteente afkomstig van steenkoolwinning betogen de Britse autoriteiten dat de verwaarloosbare prijs van schalie en mijnafval aantoont dat er weinig prikkels zijn om steenkool te winnen met het oog op extra bijproduct, ongeacht of dat bijproduct al dan niet is vrijgesteld van de heffing.

| (436) | Volgens de Britse autoriteiten leidt de vrijstelling voor afval dat voortkomt uit de winning van leisteen, niet tot meer winning van leisteen om leislag te verkrijgen, met name omdat de leisteenproductie al grote hoeveelheden leislagafval produceert waarvan momenteel slechts ongeveer 10 % wordt gebruikt als aggregaat, en omdat het economisch niet haalbaar zou zijn om de groeve voor dergelijke doeleinden te exploiteren. |
| --- | --- |

(436)

Volgens de Britse autoriteiten leidt de vrijstelling voor afval dat voortkomt uit de winning van leisteen, niet tot meer winning van leisteen om leislag te verkrijgen, met name omdat de leisteenproductie al grote hoeveelheden leislagafval produceert waarvan momenteel slechts ongeveer 10 % wordt gebruikt als aggregaat, en omdat het economisch niet haalbaar zou zijn om de groeve voor dergelijke doeleinden te exploiteren.

| (437) | De Britse autoriteiten voeren aan dat het onderscheid tussen afvalgesteente van leisteen, enerzijds, en het afval van gehouwen steen en kalksteen, anderzijds, voortkomt uit de doelstelling om de aanvullende nieuwe winning van kalksteen voor gebruik als aggregaat te ontmoedigen, zonder de productie van niet als aggregaat bestemd materiaal te ontmoedigen. Zelfs als kalksteen wordt gewonnen voor andere doeleinden dan aggregaat of als gesteente wordt gewonnen om gehouwen steen te produceren, wordt het daarmee tegelijkertijd geproduceerde afvalgesteente actief gewonnen voor gebruik als aggregaat en is het voor die toepassing geschikt. De winning genereert hoogwaardige aggregaten die nog zouden worden gewonnen om afzonderlijk te worden verkocht, zelfs als er geen lokale vraag naar kalksteen of gehouwen steen zou bestaan. Hetzelfde geldt blijkbaar niet voor afvalgesteente afkomstig van leisteen, schalie, steenkool, bruinkool, klei en de in artikel 18, lid 3, bedoelde stoffen. De Britse autoriteiten stellen dat er geen bewijs is dat een steengroeve actief leisteen, schalie, steenkool, bruinkool, klei of de in artikel 18, lid 3, bedoelde stoffen wint speciaal met het oog om afvalgesteente te verkrijgen voor gebruik als aggregaat. Volgens de Britse autoriteiten werkt de vrijstelling het winnen van extra delfstoffen om afvalgesteente te verkrijgen voor gebruik als vrijgestelde aggregaten, niet in de hand. |
| --- | --- |

(437)

De Britse autoriteiten voeren aan dat het onderscheid tussen afvalgesteente van leisteen, enerzijds, en het afval van gehouwen steen en kalksteen, anderzijds, voortkomt uit de doelstelling om de aanvullende nieuwe winning van kalksteen voor gebruik als aggregaat te ontmoedigen, zonder de productie van niet als aggregaat bestemd materiaal te ontmoedigen. Zelfs als kalksteen wordt gewonnen voor andere doeleinden dan aggregaat of als gesteente wordt gewonnen om gehouwen steen te produceren, wordt het daarmee tegelijkertijd geproduceerde afvalgesteente actief gewonnen voor gebruik als aggregaat en is het voor die toepassing geschikt. De winning genereert hoogwaardige aggregaten die nog zouden worden gewonnen om afzonderlijk te worden verkocht, zelfs als er geen lokale vraag naar kalksteen of gehouwen steen zou bestaan. Hetzelfde geldt blijkbaar niet voor afvalgesteente afkomstig van leisteen, schalie, steenkool, bruinkool, klei en de in artikel 18, lid 3, bedoelde stoffen. De Britse autoriteiten stellen dat er geen bewijs is dat een steengroeve actief leisteen, schalie, steenkool, bruinkool, klei of de in artikel 18, lid 3, bedoelde stoffen wint speciaal met het oog om afvalgesteente te verkrijgen voor gebruik als aggregaat. Volgens de Britse autoriteiten werkt de vrijstelling het winnen van extra delfstoffen om afvalgesteente te verkrijgen voor gebruik als vrijgestelde aggregaten, niet in de hand.

| (438) | Echter, volgens de Britse autoriteiten zou het vrijstellen van afvalgesteente afkomstig van de winning van kalksteen (dat al dan niet wordt gebruikt voor een ander doeleinde dan aggregaat, zoals kalk) en van gesteente voor gehouwen steen, het winnen van extra delfstoffen om afvalgesteente voor gebruik als vrijgesteld aggregaat te verkrijgen, waarschijnlijk in de hand werken. Dat komt omdat afvalgesteente bestaat uit dezelfde stof als het gewonnen hoofdmateriaal en de waarde ervan betrekkelijk dicht bij de prijs van het hoofdmateriaal ligt en geschikt is voor gebruik als een hoogwaardig aggregatenmateriaal. Dergelijke materialen van de belasting vrijstellen zou het winnen van extra delfstoffen waarschijnlijk in de hand werken en indruisen tegen de milieulogica van de AGL. |
| --- | --- |

(438)

Echter, volgens de Britse autoriteiten zou het vrijstellen van afvalgesteente afkomstig van de winning van kalksteen (dat al dan niet wordt gebruikt voor een ander doeleinde dan aggregaat, zoals kalk) en van gesteente voor gehouwen steen, het winnen van extra delfstoffen om afvalgesteente voor gebruik als vrijgesteld aggregaat te verkrijgen, waarschijnlijk in de hand werken. Dat komt omdat afvalgesteente bestaat uit dezelfde stof als het gewonnen hoofdmateriaal en de waarde ervan betrekkelijk dicht bij de prijs van het hoofdmateriaal ligt en geschikt is voor gebruik als een hoogwaardig aggregatenmateriaal. Dergelijke materialen van de belasting vrijstellen zou het winnen van extra delfstoffen waarschijnlijk in de hand werken en indruisen tegen de milieulogica van de AGL.

| (439) | De Britse autoriteiten stellen dat zij op een bepaald tijdstip hebben overwogen om een vrijstelling in te voeren voor afval van de primaire productie van aggregaten of van de productie van de hoogwaardigere aggregaten. Uit overleg met de sector is echter gebleken dat dit niet haalbaar zou zijn, omdat de productassortimenten van de steengroeven aanzienlijk variëren en omdat wat sommige steengroeven beschouwen als hoogwaardige aggregaten, door andere steengroeven als afval wordt beschouwd. De Britse autoriteiten beweren dat, afgezien van het aanzienlijke risico van belastingontwijking, het toestaan van een vrijstelling voor „afval” afkomstig van de winning van aggregaten dan ook in strijd zou zijn met de opzet en de overkoepelende milieudoelstelling van de AGL. Zij zou in feite leiden tot vermindering van de relatieve prijs van laagwaardigere aggregaten, hetgeen de vraag zou doen toenemen en zou kunnen leiden tot een toename van de winning van aggregaten (en de bijbehorende milieuschade) op de betrokken locaties. |
| --- | --- |

(439)

De Britse autoriteiten stellen dat zij op een bepaald tijdstip hebben overwogen om een vrijstelling in te voeren voor afval van de primaire productie van aggregaten of van de productie van de hoogwaardigere aggregaten. Uit overleg met de sector is echter gebleken dat dit niet haalbaar zou zijn, omdat de productassortimenten van de steengroeven aanzienlijk variëren en omdat wat sommige steengroeven beschouwen als hoogwaardige aggregaten, door andere steengroeven als afval wordt beschouwd. De Britse autoriteiten beweren dat, afgezien van het aanzienlijke risico van belastingontwijking, het toestaan van een vrijstelling voor „afval” afkomstig van de winning van aggregaten dan ook in strijd zou zijn met de opzet en de overkoepelende milieudoelstelling van de AGL. Zij zou in feite leiden tot vermindering van de relatieve prijs van laagwaardigere aggregaten, hetgeen de vraag zou doen toenemen en zou kunnen leiden tot een toename van de winning van aggregaten (en de bijbehorende milieuschade) op de betrokken locaties.

| (440) | Volgens de Britse autoriteiten zou een leisteengroeve hoogwaardige architecturale elementen produceren die verkopen voor meer dan 200 GBP/ton. Ongeveer 5 % van het gewonnen leisteen is geschikt voor dit doel vanwege de geologische formatie van leisteen, zodat een grote hoeveelheid afvalgesteente van leisteen wordt geproduceerd. Dit afvalgesteente van leisteen is geschikt voor verkoop voor sommige toepassingen als aggregaat, en een klein deel van het ontstane afval wordt verkocht voor tussen 2 en 8 GBP/ton, terwijl de rest op steenbergen wordt gestort. De Britse autoriteiten stellen dat de productiekosten van een ton product voor gebruik als aggregaat hoger zijn dan een typische boor- en springoperatie voor aggregaten die kalksteen- of granietgroeven kunnen uitvoeren, aangezien leisteen wordt verkregen via verschillende processen en vele malen wordt behandeld voordat het wordt gebroken. De marketingstrategie bestaat erin de waarde van de beschikbare hulpbronnen te maximaliseren om de opbrengst van hoogwaardig materiaal te verhogen. |
| --- | --- |

(440)

Volgens de Britse autoriteiten zou een leisteengroeve hoogwaardige architecturale elementen produceren die verkopen voor meer dan 200 GBP/ton. Ongeveer 5 % van het gewonnen leisteen is geschikt voor dit doel vanwege de geologische formatie van leisteen, zodat een grote hoeveelheid afvalgesteente van leisteen wordt geproduceerd. Dit afvalgesteente van leisteen is geschikt voor verkoop voor sommige toepassingen als aggregaat, en een klein deel van het ontstane afval wordt verkocht voor tussen 2 en 8 GBP/ton, terwijl de rest op steenbergen wordt gestort. De Britse autoriteiten stellen dat de productiekosten van een ton product voor gebruik als aggregaat hoger zijn dan een typische boor- en springoperatie voor aggregaten die kalksteen- of granietgroeven kunnen uitvoeren, aangezien leisteen wordt verkregen via verschillende processen en vele malen wordt behandeld voordat het wordt gebroken. De marketingstrategie bestaat erin de waarde van de beschikbare hulpbronnen te maximaliseren om de opbrengst van hoogwaardig materiaal te verhogen.

5.6.4.2.   
  Beoordeling door de Commissie

Beoordeling door de Commissie

| (441) | De Commissie heeft reeds in overweging 366 geconcludeerd dat, aangezien is aangetoond dat door ten minste één steengroeve schalie actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat, de vrijstelling ervan op grond van artikel 17, lid 4, onder a), van de Finance Act 2001 niet gerechtvaardigd is door de beginselen die ten grondslag liggen aan de AGL. |
| --- | --- |

(441)

De Commissie heeft reeds in overweging 366 geconcludeerd dat, aangezien is aangetoond dat door ten minste één steengroeve schalie actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat, de vrijstelling ervan op grond van artikel 17, lid 4, onder a), van de Finance Act 2001 niet gerechtvaardigd is door de beginselen die ten grondslag liggen aan de AGL.

| (442) | De Commissie heeft in de overwegingen 205, 333, 367 en 368 ook reeds vastgesteld dat steenkool, bruinkool, leisteen en de in artikel 18, lid 3, bedoelde stoffen niet nieuw (kunnen) worden gewonnen voor gebruik als aggregaat, zodat er geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belaste materialen. |
| --- | --- |

(442)

De Commissie heeft in de overwegingen 205, 333, 367 en 368 ook reeds vastgesteld dat steenkool, bruinkool, leisteen en de in artikel 18, lid 3, bedoelde stoffen niet nieuw (kunnen) worden gewonnen voor gebruik als aggregaat, zodat er geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belaste materialen.

| (443) | Daarnaast heeft de Commissie een beoordeling gemaakt van het verschil tussen deze vrijstellingen en afvalgesteente afkomstig van kalksteenwinning wanneer het kalksteen wordt gewonnen om kalk te produceren of in vergelijking met afvalgesteente afkomstig van de winning van gesteente om gehouwen steen met een of meer vlakke oppervlakken te produceren, om de beginselen vast te stellen die ten grondslag liggen aan de AGL zoals beschreven in de overwegingen 149 tot en met 158. |
| --- | --- |

(443)

Daarnaast heeft de Commissie een beoordeling gemaakt van het verschil tussen deze vrijstellingen en afvalgesteente afkomstig van kalksteenwinning wanneer het kalksteen wordt gewonnen om kalk te produceren of in vergelijking met afvalgesteente afkomstig van de winning van gesteente om gehouwen steen met een of meer vlakke oppervlakken te produceren, om de beginselen vast te stellen die ten grondslag liggen aan de AGL zoals beschreven in de overwegingen 149 tot en met 158.

| (444) | Ten aanzien van afvalgesteente afkomstig van leisteenwinning dat zou kunnen worden gebruikt als aggregaat en ook leisteen bevat, constateert de Commissie dat er vanwege de lage waarde ervan geen nieuwe winning van leisteen zou plaatsvinden om deze producten te verkrijgen (zie de overwegingen 226 en 237 tot en met 240). De verkoopprijs van afvalgesteente afkomstig van leisteenwinning ligt tussen [...] en [...] GBP/ton. De verkoopprijs van hoogwaardige architecturale elementen van leisteen lijkt te liggen tussen 200 GBP/ton en meer dan 1 000 GBP/ton. Slechts een kleine hoeveelheid afvalgesteente afkomstig van leisteenwinning vindt zijn weg naar de markt en wordt zelfs met de vrijstelling van de AGL verkocht. Bovendien is leisteenwinning een uiterst kostbaar proces waarmee meer kosten gemoeid gaan dan met de normale winning van delfstoffen. Volgens de Britse autoriteiten bedragen de productiekosten van afvalgesteente van leisteen tussen 5,7 en 6,5 GBP/ton (overweging 263). Dit toont aan dat het economisch niet verantwoord is om actief leisteen te winnen enkel en alleen om zijn voordeel te doen met vrijgesteld afvalgesteente van de winning ervan. Het is dus onwaarschijnlijk dat deze vrijstelling de nieuwe winning zal doen toenemen. |
| --- | --- |

(444)

Ten aanzien van afvalgesteente afkomstig van leisteenwinning dat zou kunnen worden gebruikt als aggregaat en ook leisteen bevat, constateert de Commissie dat er vanwege de lage waarde ervan geen nieuwe winning van leisteen zou plaatsvinden om deze producten te verkrijgen (zie de overwegingen 226 en 237 tot en met 240). De verkoopprijs van afvalgesteente afkomstig van leisteenwinning ligt tussen [...] en [...] GBP/ton. De verkoopprijs van hoogwaardige architecturale elementen van leisteen lijkt te liggen tussen 200 GBP/ton en meer dan 1 000 GBP/ton. Slechts een kleine hoeveelheid afvalgesteente afkomstig van leisteenwinning vindt zijn weg naar de markt en wordt zelfs met de vrijstelling van de AGL verkocht. Bovendien is leisteenwinning een uiterst kostbaar proces waarmee meer kosten gemoeid gaan dan met de normale winning van delfstoffen. Volgens de Britse autoriteiten bedragen de productiekosten van afvalgesteente van leisteen tussen 5,7 en 6,5 GBP/ton (overweging 263). Dit toont aan dat het economisch niet verantwoord is om actief leisteen te winnen enkel en alleen om zijn voordeel te doen met vrijgesteld afvalgesteente van de winning ervan. Het is dus onwaarschijnlijk dat deze vrijstelling de nieuwe winning zal doen toenemen.

| (445) | Uitgaande van de doorsneeomzet van leisteengroeven leveren de gespecialiseerde architecturale elementen, hoewel deze slechts 5 % van de productie vormen, de steengroeven tussen 2,54 en 3,52 keer meer inkomsten op dan de inkomsten van afvalgesteente uit leisteen (zie overweging 263). |
| --- | --- |

(445)

Uitgaande van de doorsneeomzet van leisteengroeven leveren de gespecialiseerde architecturale elementen, hoewel deze slechts 5 % van de productie vormen, de steengroeven tussen 2,54 en 3,52 keer meer inkomsten op dan de inkomsten van afvalgesteente uit leisteen (zie overweging 263).

| (446) | Aangezien afvalgesteente afkomstig van leisteenwinning kan en wordt gebruikt als aggregaat, zou er sprake kunnen zijn van een situatie die feitelijk en juridisch vergelijkbaar is met die van andere belaste materialen. |
| --- | --- |

(446)

Aangezien afvalgesteente afkomstig van leisteenwinning kan en wordt gebruikt als aggregaat, zou er sprake kunnen zijn van een situatie die feitelijk en juridisch vergelijkbaar is met die van andere belaste materialen.

| (447) | De Commissie concludeert daarom dat de vrijstelling van de AGL voor van leisteenwinning afkomstig afvalgesteente in de eerste plaats een vrijstelling vertegenwoordigt voor afvalgesteente afkomstig van de winning van een materiaal dat niet nieuw is gewonnen voor gebruik als aggregaat, en in de tweede plaats niet leidt tot extra nieuwe winning van materialen, maar dat zij het gebruik als aggregaat van een materiaal dat anders zou worden afgevoerd of gestort als afval, kan doen toenemen. Zo kan deze vrijstelling worden gerechtvaardigd door de AGL-doelstelling „verschuiving van de vraag”. |
| --- | --- |

(447)

De Commissie concludeert daarom dat de vrijstelling van de AGL voor van leisteenwinning afkomstig afvalgesteente in de eerste plaats een vrijstelling vertegenwoordigt voor afvalgesteente afkomstig van de winning van een materiaal dat niet nieuw is gewonnen voor gebruik als aggregaat, en in de tweede plaats niet leidt tot extra nieuwe winning van materialen, maar dat zij het gebruik als aggregaat van een materiaal dat anders zou worden afgevoerd of gestort als afval, kan doen toenemen. Zo kan deze vrijstelling worden gerechtvaardigd door de AGL-doelstelling „verschuiving van de vraag”.

| (448) | Hetzelfde geldt voor afvalgesteente afkomstig van steenkool, bruinkool en van de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 bedoelde stoffen, die ofwel geen aggregaten zijn, ofwel niet zijn gewonnen voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(448)

Hetzelfde geldt voor afvalgesteente afkomstig van steenkool, bruinkool en van de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 bedoelde stoffen, die ofwel geen aggregaten zijn, ofwel niet zijn gewonnen voor gebruik als aggregaat.

| (449) | In de eerste plaats genereert de winning van bruinkool geen afvalgesteente. Volgens de gegevens van het Britse autoriteiten is bruinkool zelf een bijproduct van de winning van ball clay in Devon. Bruinkoolafzettingen in Noord-Ierland worden niet geëxploiteerd. |
| --- | --- |

(449)

In de eerste plaats genereert de winning van bruinkool geen afvalgesteente. Volgens de gegevens van het Britse autoriteiten is bruinkool zelf een bijproduct van de winning van ball clay in Devon. Bruinkoolafzettingen in Noord-Ierland worden niet geëxploiteerd.

| (450) | In de tweede plaats is, zoals opgemerkt door de belanghebbenden en de Britse autoriteiten, afvalgesteente afkomstig van steenkoolwinning, dat kan bestaan uit schalie, ofwel niet geschikt voor gebruik als aggregaat, bijvoorbeeld, vuurvaste klei, of wordt het over het algemeen gestort en geconsolideerd. Sommige soorten afval(gesteente) van steenkoolwinning zijn geschikt voor gebruik als aggregaat en kunnen derhalve nieuw gewonnen aggregaten vervangen. |
| --- | --- |

(450)

In de tweede plaats is, zoals opgemerkt door de belanghebbenden en de Britse autoriteiten, afvalgesteente afkomstig van steenkoolwinning, dat kan bestaan uit schalie, ofwel niet geschikt voor gebruik als aggregaat, bijvoorbeeld, vuurvaste klei, of wordt het over het algemeen gestort en geconsolideerd. Sommige soorten afval(gesteente) van steenkoolwinning zijn geschikt voor gebruik als aggregaat en kunnen derhalve nieuw gewonnen aggregaten vervangen.

| (451) | De informatie over de prijs van steenkool (50 GBP) ten opzichte van die van afvalgesteente van steenkool (1 à 2 GBP), indien er vraag is naar dergelijke producten, toont aan dat de vrijstelling voor afvalgesteente afkomstig van steenkool niet kan leiden tot meer winning van steenkool alleen om de vrijgestelde materialen te verkrijgen. |
| --- | --- |

(451)

De informatie over de prijs van steenkool (50 GBP) ten opzichte van die van afvalgesteente van steenkool (1 à 2 GBP), indien er vraag is naar dergelijke producten, toont aan dat de vrijstelling voor afvalgesteente afkomstig van steenkool niet kan leiden tot meer winning van steenkool alleen om de vrijgestelde materialen te verkrijgen.

| (452) | De vrijstelling van de AGL voor van steenkoolwinning afkomstig afvalgesteente helpt de milieudoelstellingen van de AGL te bereiken. |
| --- | --- |

(452)

De vrijstelling van de AGL voor van steenkoolwinning afkomstig afvalgesteente helpt de milieudoelstellingen van de AGL te bereiken.

| (453) | In de derde plaats worden, zoals in deel 5.6.2. uiteengezet, de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 bedoelde stoffen niet actief gewonnen voor gebruik als aggregaat, aangezien de meerderheid ervan geen aggregaat is of ongeschikt is voor gebruik als aggregaat. De enige stoffen die voor lichte aggregaten geschikt zijn, zijn perliet, puimsteen en vermiculiet, die niet in het Verenigd Koninkrijk worden gewonnen. Bovendien hebben de Britse autoriteiten aangetoond dat de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 bedoelde stoffen ofwel geen afvalgesteente genereren dat kan worden gebruikt als aggregaat, ofwel zelf van de winning van ander materiaal afkomstig afvalgesteente zijn, of niet meer worden gewonnen. Daarom kan de vrijstelling voor afvalgesteente van de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 bedoelde stoffen, mocht daarvan al sprake zijn, er niet toe leiden dat meer van het hoofdmateriaal wordt gewonnen om het vrijgestelde aggregatenproduct te verkrijgen. |
| --- | --- |

(453)

In de derde plaats worden, zoals in deel 5.6.2. uiteengezet, de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 bedoelde stoffen niet actief gewonnen voor gebruik als aggregaat, aangezien de meerderheid ervan geen aggregaat is of ongeschikt is voor gebruik als aggregaat. De enige stoffen die voor lichte aggregaten geschikt zijn, zijn perliet, puimsteen en vermiculiet, die niet in het Verenigd Koninkrijk worden gewonnen. Bovendien hebben de Britse autoriteiten aangetoond dat de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 bedoelde stoffen ofwel geen afvalgesteente genereren dat kan worden gebruikt als aggregaat, ofwel zelf van de winning van ander materiaal afkomstig afvalgesteente zijn, of niet meer worden gewonnen. Daarom kan de vrijstelling voor afvalgesteente van de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 bedoelde stoffen, mocht daarvan al sprake zijn, er niet toe leiden dat meer van het hoofdmateriaal wordt gewonnen om het vrijgestelde aggregatenproduct te verkrijgen.

| (454) | De Commissie kan derhalve concluderen dat er bij de vrijstelling van aggregaten die geheel bestaan uit afvalgesteente afkomstig van een proces waarbij steenkool, bruinkool of leisteen zijn gescheiden van ander gesteente na de winning ervan of zijn gewonnen met dat andere gesteente, of voor afvalgesteente afkomstig van een proces waarbij de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 bedoelde stoffen zijn gescheiden van ander gesteente na de winning ervan of zijn gewonnen met dat andere gesteente, gelet op de doelstelling van de AGL, sprake is van een feitelijke en juridische situatie die verschilt van die van materialen die worden belast krachtens de AGL. |
| --- | --- |

(454)

De Commissie kan derhalve concluderen dat er bij de vrijstelling van aggregaten die geheel bestaan uit afvalgesteente afkomstig van een proces waarbij steenkool, bruinkool of leisteen zijn gescheiden van ander gesteente na de winning ervan of zijn gewonnen met dat andere gesteente, of voor afvalgesteente afkomstig van een proces waarbij de in artikel 18, lid 3, van de Finance Act 2001 bedoelde stoffen zijn gescheiden van ander gesteente na de winning ervan of zijn gewonnen met dat andere gesteente, gelet op de doelstelling van de AGL, sprake is van een feitelijke en juridische situatie die verschilt van die van materialen die worden belast krachtens de AGL.

| (455) | Afvalgesteente afkomstig van schaliewinning is, wanneer de schalie actief word gewonnen voor gebruik als aggregaat, vergelijkbaar met afvalgesteente afkomstig van de winning van ander belast materiaal (bijvoorbeeld kalksteen, graniet en grove zandsteen). De Commissie merkt op dat zij zeer weinig informatie heeft ontvangen met betrekking tot de kosten van schaliewinning en de prijs die schalie behaalt wanneer dat wordt gewonnen als een primair product van een steengroeve. Zij heeft prijsinformatie ontvangen over schalie die wordt gebruikt bij de vervaardiging van baksteen, schalie als bijproduct van ander materiaal of schalie samen met klei. Het feit echter dat actieve winning van schalie voor gebruik als aggregaat plaatsvindt (zie de overwegingen 350 en 351), roept twijfel op ten aanzien van de vraag of met dergelijke vrijstellingen wel de milieudoelstelling van de AGL wordt bereikt, zoals ook het Gerecht heeft geconcludeerd (77). |
| --- | --- |

(455)

Afvalgesteente afkomstig van schaliewinning is, wanneer de schalie actief word gewonnen voor gebruik als aggregaat, vergelijkbaar met afvalgesteente afkomstig van de winning van ander belast materiaal (bijvoorbeeld kalksteen, graniet en grove zandsteen). De Commissie merkt op dat zij zeer weinig informatie heeft ontvangen met betrekking tot de kosten van schaliewinning en de prijs die schalie behaalt wanneer dat wordt gewonnen als een primair product van een steengroeve. Zij heeft prijsinformatie ontvangen over schalie die wordt gebruikt bij de vervaardiging van baksteen, schalie als bijproduct van ander materiaal of schalie samen met klei. Het feit echter dat actieve winning van schalie voor gebruik als aggregaat plaatsvindt (zie de overwegingen 350 en 351), roept twijfel op ten aanzien van de vraag of met dergelijke vrijstellingen wel de milieudoelstelling van de AGL wordt bereikt, zoals ook het Gerecht heeft geconcludeerd (77).

77

| (456) | Afvalgesteente afkomstig van een proces waarbij de schalie is gescheiden van ander gesteente, kan nog steeds worden gebruikt als aggregaten. De mogelijkheid om van de winning van schalie afkomstig afvalgesteente te verkopen voor gebruik als aggregaat dat is vrijgesteld van AGL, biedt schalieproducenten een extra mogelijkheid en kan, potentieel, de nieuwe winning van de schalie in de hand werken, zoals opgemerkt door het Gerecht (78). Als hoofdproduct lijkt schalie in sommige gevallen actief te worden gewonnen voor gebruik als aggregaat. Afvalgesteente afkomstig van het proces om schalie te verkrijgen, zou potentieel ook als aggregaten kunnen worden verkocht. Daarom is er geen garantie dat de vrijstelling voor schalie afkomstig van afvalgesteente dat actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, niet leidt tot meer nieuwe winning van schalie, waardoor de milieudoelstelling van de AGL wordt ondermijnd. |
| --- | --- |

(456)

Afvalgesteente afkomstig van een proces waarbij de schalie is gescheiden van ander gesteente, kan nog steeds worden gebruikt als aggregaten. De mogelijkheid om van de winning van schalie afkomstig afvalgesteente te verkopen voor gebruik als aggregaat dat is vrijgesteld van AGL, biedt schalieproducenten een extra mogelijkheid en kan, potentieel, de nieuwe winning van de schalie in de hand werken, zoals opgemerkt door het Gerecht (78). Als hoofdproduct lijkt schalie in sommige gevallen actief te worden gewonnen voor gebruik als aggregaat. Afvalgesteente afkomstig van het proces om schalie te verkrijgen, zou potentieel ook als aggregaten kunnen worden verkocht. Daarom is er geen garantie dat de vrijstelling voor schalie afkomstig van afvalgesteente dat actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, niet leidt tot meer nieuwe winning van schalie, waardoor de milieudoelstelling van de AGL wordt ondermijnd.

78

| (457) | Afvalgesteente afkomstig van schaliewinning valt, wanneer de schalie actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, binnen het toepassingsgebied van de normale belastingregeling van de AGL en er is geen sprake van een feitelijke en juridische situatie die verschilt van die van materialen belast krachtens de AGL in het kader van de milieudoelstelling van de AGL. Bovendien kan, zoals aangetoond in overweging 456, de vrijstelling van dit soort afvalgesteente niet worden gerechtvaardigd gelet op de aard en de opzet van de AGL. |
| --- | --- |

(457)

Afvalgesteente afkomstig van schaliewinning valt, wanneer de schalie actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, binnen het toepassingsgebied van de normale belastingregeling van de AGL en er is geen sprake van een feitelijke en juridische situatie die verschilt van die van materialen belast krachtens de AGL in het kader van de milieudoelstelling van de AGL. Bovendien kan, zoals aangetoond in overweging 456, de vrijstelling van dit soort afvalgesteente niet worden gerechtvaardigd gelet op de aard en de opzet van de AGL.

| (458) | Met betrekking tot schalie als afvalgesteente dat wordt geproduceerd bij de winning van schalie voor ander toepassingen dan als aggregaten (bijvoorbeeld voor de vervaardiging van bakstenen), is de Commissie, op basis van de beschikbare informatie, van mening dat, hoewel er sprake is van een feitelijke en juridische situatie die vergelijkbaar is met die van andere belaste materialen, niet kon worden aangetoond dat de vrijstelling van dit soort afvalgesteente kan leiden tot een toename van nieuwe winning van schalie voor ander gebruik dan als aggregaten. Gezien de relatief lage prijs van schalie als bijproduct, wanneer dit wordt verkocht voor gebruik als aggregaat (tussen [...] en 4,4 GBP/ton, inclusief transportkosten), is het zeer onwaarschijnlijk dat de vrijstelling voor afvalgesteente afkomstig van schaliewinning kan leiden tot een toename van schaliewinning. In elk geval zou dit soort toename van de nieuwe winning van schalie voor ander gebruik dan aggregaten niet in strijd zijn met de doelstelling van de AGL. |
| --- | --- |

(458)

Met betrekking tot schalie als afvalgesteente dat wordt geproduceerd bij de winning van schalie voor ander toepassingen dan als aggregaten (bijvoorbeeld voor de vervaardiging van bakstenen), is de Commissie, op basis van de beschikbare informatie, van mening dat, hoewel er sprake is van een feitelijke en juridische situatie die vergelijkbaar is met die van andere belaste materialen, niet kon worden aangetoond dat de vrijstelling van dit soort afvalgesteente kan leiden tot een toename van nieuwe winning van schalie voor ander gebruik dan als aggregaten. Gezien de relatief lage prijs van schalie als bijproduct, wanneer dit wordt verkocht voor gebruik als aggregaat (tussen [...] en 4,4 GBP/ton, inclusief transportkosten), is het zeer onwaarschijnlijk dat de vrijstelling voor afvalgesteente afkomstig van schaliewinning kan leiden tot een toename van schaliewinning. In elk geval zou dit soort toename van de nieuwe winning van schalie voor ander gebruik dan aggregaten niet in strijd zijn met de doelstelling van de AGL.

| (459) | Schalieproducenten zouden moeten aantonen welke toepassingen het door hen geproduceerde materiaal had, om een vrijstelling van de AGL aan te vragen, d.w.z. of het commercieel werd geëxploiteerd voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(459)

Schalieproducenten zouden moeten aantonen welke toepassingen het door hen geproduceerde materiaal had, om een vrijstelling van de AGL aan te vragen, d.w.z. of het commercieel werd geëxploiteerd voor gebruik als aggregaat.

5.6.5.   AGGREGATEN DIE HOOFDZAKELIJK BESTAAN UIT OF ONDERDEEL ZIJN VAN EEN MATERIAAL DAT HOOFDZAKELIJK BESTAAT UIT AFVAL(GESTEENTE) VAN OF BIJPRODUCTEN ZIJN VAN EEN INDUSTRIEEL VERBRANDINGSPROCES OF VAN HET SMELTEN EN RAFFINEREN VAN METAAL (ARTIKEL 17, LID 4, ONDER c), PUNTEN i) EN ii))

| (460) | Voorafgaand aan de vaststelling van het besluit tot inleiding van de procedure hebben de Britse autoriteiten aangegeven dat het primaire doel van de betrokken industriële processen (bijv. kolengestookte elektriciteitsopwekking, het smelten van ijzererts voor de productie van staal) bestaat uit het produceren van een product dat niet wordt gebruikt als aggregaat. Afval(gesteente) en de bijproducten in kwestie zijn bijvoorbeeld industriële slakken (hoogovenslak, oxystaalovenslak, vlamboogovenslak en verbrandingsas). |
| --- | --- |

(460)

Voorafgaand aan de vaststelling van het besluit tot inleiding van de procedure hebben de Britse autoriteiten aangegeven dat het primaire doel van de betrokken industriële processen (bijv. kolengestookte elektriciteitsopwekking, het smelten van ijzererts voor de productie van staal) bestaat uit het produceren van een product dat niet wordt gebruikt als aggregaat. Afval(gesteente) en de bijproducten in kwestie zijn bijvoorbeeld industriële slakken (hoogovenslak, oxystaalovenslak, vlamboogovenslak en verbrandingsas).

| (461) | Het doel van de vrijstelling is juist stimulering van het gebruik ervan in plaats van afvoer naar stortplaatsen (verschuiving van de vraag). Dit komt het uitzicht van het landschap ten goede en vermindert de noodzaak om natuurlijke aggregaten te winnen. |
| --- | --- |

(461)

Het doel van de vrijstelling is juist stimulering van het gebruik ervan in plaats van afvoer naar stortplaatsen (verschuiving van de vraag). Dit komt het uitzicht van het landschap ten goede en vermindert de noodzaak om natuurlijke aggregaten te winnen.

| (462) | De Commissie betwijfelde dat de toepassing van de vrijstelling van materialen die voornamelijk (d.w.z. vanaf 50 %) zijn samengesteld uit afval(gesteente) of de bijproducten van een industrieel verbrandingsproces of het smelten of de raffinage van metaal nog steeds zou aansluiten bij de aard en de opzet van de AGL. |
| --- | --- |

(462)

De Commissie betwijfelde dat de toepassing van de vrijstelling van materialen die voornamelijk (d.w.z. vanaf 50 %) zijn samengesteld uit afval(gesteente) of de bijproducten van een industrieel verbrandingsproces of het smelten of de raffinage van metaal nog steeds zou aansluiten bij de aard en de opzet van de AGL.

| (463) | De Commissie heeft in dit verband een aantal opmerkingen van belanghebbenden ontvangen. |
| --- | --- |

(463)

De Commissie heeft in dit verband een aantal opmerkingen van belanghebbenden ontvangen.

5.6.5.1.   
  Door de Commissie ontvangen opmerkingen

Door de Commissie ontvangen opmerkingen

a)   Opmerkingen van de Mineral Products Association, ontvangen op 2 januari 2014

Opmerkingen van de Mineral Products Association, ontvangen op 2 januari 2014

| (464) | De Mineral Products Association ondersteunt de conclusies van de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure dat er bij deze materialen geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belast materiaal. De rechtvaardiging is duidelijk voor materialen die geheel uit afval(gesteente) bestaan. Voor de materialen die hoofdzakelijk uit afval(gesteente) bestaan, zou een vrijstelling echter alleen gerechtvaardigd zijn als er een geringe hoeveelheid residu van een ander materiaal is vermengd met het vrijgestelde materiaal. |
| --- | --- |

(464)

De Mineral Products Association ondersteunt de conclusies van de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure dat er bij deze materialen geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belast materiaal. De rechtvaardiging is duidelijk voor materialen die geheel uit afval(gesteente) bestaan. Voor de materialen die hoofdzakelijk uit afval(gesteente) bestaan, zou een vrijstelling echter alleen gerechtvaardigd zijn als er een geringe hoeveelheid residu van een ander materiaal is vermengd met het vrijgestelde materiaal.

b)   Opmerkingen van QPANI, ontvangen op 8 januari 2014

Opmerkingen van QPANI, ontvangen op 8 januari 2014

| (465) | Volgens QPANI is er een aanzienlijk aanbod van in aggregatenmarkten gebruikte materialen die het bijproduct zijn van industriële verbrandingsprocessen of het smelten en raffineren van metalen, zoals ijzer- en staalslakken en bodemas van verbrandingsinstallaties. QPANI ondersteunt de conclusie in punt 124 van het besluit tot inleiding van de procedure dat er bij deze materialen „gelet op de aan de AGL toegeschreven doelstelling, geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belast materiaal”. Er is een duidelijke rechtvaardiging voor vrijstelling van de AGL voor de materialen die op het tijdstip van de commerciële exploitatie „geheel” bestaan uit afval(gesteente) of bijproducten van deze processen. |
| --- | --- |

(465)

Volgens QPANI is er een aanzienlijk aanbod van in aggregatenmarkten gebruikte materialen die het bijproduct zijn van industriële verbrandingsprocessen of het smelten en raffineren van metalen, zoals ijzer- en staalslakken en bodemas van verbrandingsinstallaties. QPANI ondersteunt de conclusie in punt 124 van het besluit tot inleiding van de procedure dat er bij deze materialen „gelet op de aan de AGL toegeschreven doelstelling, geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belast materiaal”. Er is een duidelijke rechtvaardiging voor vrijstelling van de AGL voor de materialen die op het tijdstip van de commerciële exploitatie „geheel” bestaan uit afval(gesteente) of bijproducten van deze processen.

c)   Opmerkingen van BAA, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van BAA, ontvangen op 17 januari 2014

| (466) | BAA heeft een brief ingediend van de Hart Quarry, een groeve voor landbouwkalk, betreffende de moeilijkheden die de steengroeve heeft ondervonden om met haar secundaire producten te kunnen concurreren met slakaggregaten van nabijgelegen staalfabrieken. De door de steengroeve geproduceerde aggregaten zijn vrijgesteld, hoewel de milieu-impact van de staalfabriek veel groter is dan die van de Hart Quarry. De AGL zou hebben verhinderd dat de Hart Quarry op de markt voor aggregaten kon concurreren. Volgens BAA verkoopt de groeve alle kalk die zij produceert, en is de hoeveelheid aggregaten die wordt geproduceerd als bijproduct, in verhouding tot de totale output constant gebleven en kan deze niet worden verlaagd of verhoogd. Daarom zijn er sinds de AGL van kracht is, geen grote bergen onverkochte aggregaten ontstaan. De groeve zou, als gevolg van de onverkochte bijproducten, haar kalkproductie niet kunnen verhogen om te voldoen aan de exportvraag. |
| --- | --- |

(466)

BAA heeft een brief ingediend van de Hart Quarry, een groeve voor landbouwkalk, betreffende de moeilijkheden die de steengroeve heeft ondervonden om met haar secundaire producten te kunnen concurreren met slakaggregaten van nabijgelegen staalfabrieken. De door de steengroeve geproduceerde aggregaten zijn vrijgesteld, hoewel de milieu-impact van de staalfabriek veel groter is dan die van de Hart Quarry. De AGL zou hebben verhinderd dat de Hart Quarry op de markt voor aggregaten kon concurreren. Volgens BAA verkoopt de groeve alle kalk die zij produceert, en is de hoeveelheid aggregaten die wordt geproduceerd als bijproduct, in verhouding tot de totale output constant gebleven en kan deze niet worden verlaagd of verhoogd. Daarom zijn er sinds de AGL van kracht is, geen grote bergen onverkochte aggregaten ontstaan. De groeve zou, als gevolg van de onverkochte bijproducten, haar kalkproductie niet kunnen verhogen om te voldoen aan de exportvraag.

d)   Aanvullende informatie van de heer Bird van BAA, ontvangen op 10 februari 2014

Aanvullende informatie van de heer Bird van BAA, ontvangen op 10 februari 2014

| (467) | De heer Bird stelt dat slakaggregaat geen afvalproduct van de staalindustrie is, maar een bijproduct dat kan worden gebruikt als aggregaat. De heer Bird voegde informatie bij met betrekking tot slakken uit het eindrapport van de Britse mededingingsautoriteit (Competition Commission) inzake de aggregaten- en cementmarkten in het Verenigd Koninkrijk. Volgens de heer Bird kan slak worden vermalen tot een additief of een alternatief voor normaal portlandcement, waardoor het een belangrijk product is voor het maken van een eersteklas aggregaat. |
| --- | --- |

(467)

De heer Bird stelt dat slakaggregaat geen afvalproduct van de staalindustrie is, maar een bijproduct dat kan worden gebruikt als aggregaat. De heer Bird voegde informatie bij met betrekking tot slakken uit het eindrapport van de Britse mededingingsautoriteit (Competition Commission) inzake de aggregaten- en cementmarkten in het Verenigd Koninkrijk. Volgens de heer Bird kan slak worden vermalen tot een additief of een alternatief voor normaal portlandcement, waardoor het een belangrijk product is voor het maken van een eersteklas aggregaat.

e)   Opmerkingen van de Britse autoriteiten

Opmerkingen van de Britse autoriteiten

| (468) | De Britse autoriteiten stellen dat de vrijstelling betrekking heeft op chemische stoffen die zijn toegevoegd aan de materialen verkregen van een industrieel verbrandingsproces of het smelten en raffineren van metaal, zodat zij kunnen worden gebruikt als aggregaten. |
| --- | --- |

(468)

De Britse autoriteiten stellen dat de vrijstelling betrekking heeft op chemische stoffen die zijn toegevoegd aan de materialen verkregen van een industrieel verbrandingsproces of het smelten en raffineren van metaal, zodat zij kunnen worden gebruikt als aggregaten.

| (469) | Volgens de Britse autoriteiten is het bijproduct van de industriële verbrandingsprocessen om verschillende redenen niet altijd van geschikte kwaliteit of onvoldoende in hoeveelheid om te worden gebruikt als aggregaat. Als echter extra materiaal wordt toegevoegd, kan dit de geschiktheid voor dergelijk gebruik verbeteren. Bijvoorbeeld, de vervaardiging van roestvrij staal levert bij afkoeling dicalciumsilicaat op. Deze stof maakt van de slak (AOD- (79) slak genoemd) een poeder, wat problemen met stof oplevert, waardoor deze ongeschikt is voor gebruik als aggregaat voor de bouw of anderszins. Indien de staalproducent de chemische stof watervrij natriumtetraboraat (borax) toevoegt aan de gesmolten slak nadat deze is gesmolten in de oven, stabiliseert de chemische stof de slak. De toevoeging van de chemische stof elimineert het probleem met stofvorming en levert de gestabiliseerde slak op die een kristallijn steenachtig materiaal vormt dat vervolgens een proces van metaalterugwinning, breken, zeven en verweren kan ondergaan, en dan geschikt is voor bepaalde toepassingen als aggregaat, bijvoorbeeld bij de bereiding van asfaltmaterialen. |
| --- | --- |

(469)

Volgens de Britse autoriteiten is het bijproduct van de industriële verbrandingsprocessen om verschillende redenen niet altijd van geschikte kwaliteit of onvoldoende in hoeveelheid om te worden gebruikt als aggregaat. Als echter extra materiaal wordt toegevoegd, kan dit de geschiktheid voor dergelijk gebruik verbeteren. Bijvoorbeeld, de vervaardiging van roestvrij staal levert bij afkoeling dicalciumsilicaat op. Deze stof maakt van de slak (AOD- (79) slak genoemd) een poeder, wat problemen met stof oplevert, waardoor deze ongeschikt is voor gebruik als aggregaat voor de bouw of anderszins. Indien de staalproducent de chemische stof watervrij natriumtetraboraat (borax) toevoegt aan de gesmolten slak nadat deze is gesmolten in de oven, stabiliseert de chemische stof de slak. De toevoeging van de chemische stof elimineert het probleem met stofvorming en levert de gestabiliseerde slak op die een kristallijn steenachtig materiaal vormt dat vervolgens een proces van metaalterugwinning, breken, zeven en verweren kan ondergaan, en dan geschikt is voor bepaalde toepassingen als aggregaat, bijvoorbeeld bij de bereiding van asfaltmaterialen.

79

| (470) | De Britse autoriteiten stellen dat de toevoeging van een chemische stof aan het bijproduct van een industrieel verbrandingsproces de vrijstelling niet ingaat tegen de doelstelling van de heffing, aangezien het verkregen materiaal geen belastbaar aggregaat is. |
| --- | --- |

(470)

De Britse autoriteiten stellen dat de toevoeging van een chemische stof aan het bijproduct van een industrieel verbrandingsproces de vrijstelling niet ingaat tegen de doelstelling van de heffing, aangezien het verkregen materiaal geen belastbaar aggregaat is.

5.6.5.2.   
  Beoordeling van de Commissie

Beoordeling van de Commissie

| (471) | De Commissie heeft in punt 124 van het besluit tot inleiding van de procedure reeds geconcludeerd dat er bij aggregaten die geheel bestaan uit of deel uitmaken van een materiaal dat hoofdzakelijk bestaat uit afval(gesteente) of een bijproduct van een industrieel verbrandingsproces of het smelten en raffineren van metaal (hierna „bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten en raffineren van metaal” genoemd), gelet op de aan de AGL toegeschreven doelstelling, geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belast materiaal. |
| --- | --- |

(471)

De Commissie heeft in punt 124 van het besluit tot inleiding van de procedure reeds geconcludeerd dat er bij aggregaten die geheel bestaan uit of deel uitmaken van een materiaal dat hoofdzakelijk bestaat uit afval(gesteente) of een bijproduct van een industrieel verbrandingsproces of het smelten en raffineren van metaal (hierna „bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten en raffineren van metaal” genoemd), gelet op de aan de AGL toegeschreven doelstelling, geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belast materiaal.

| (472) | De Britse autoriteiten en de Mineral Products Association hebben beide aangetoond dat er bij aggregaten die hoofdzakelijk bestaan uit bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten of raffineren van metaal, gelet op de aan de AGL toegeschreven doelstelling, geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belast materiaal. |
| --- | --- |

(472)

De Britse autoriteiten en de Mineral Products Association hebben beide aangetoond dat er bij aggregaten die hoofdzakelijk bestaan uit bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten of raffineren van metaal, gelet op de aan de AGL toegeschreven doelstelling, geen sprake is van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belast materiaal.

| (473) | De Commissie heeft namelijk opmerkingen ontvangen waaruit blijkt dat bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten of raffineren van metaal een hoge waarde hebben als aggregaten en verschillende toepassingen hebben. BAA heeft het voorbeeld gegeven van een kalksteengroeve die voornamelijk landbouwkalk produceert, maar die concurreert met bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten of raffineren van metaal op de markt van hun secundaire producten, d.w.z. kalksteenaggregaat. Hieruit blijkt dat de vrijstelling voor bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten en raffineren van metaal nog meer gerechtvaardigd is, aangezien een onvermijdelijk bijproduct als dit in feite andere, nieuw gewonnen aggregaten zoals kalksteenaggregaten vervangt. |
| --- | --- |

(473)

De Commissie heeft namelijk opmerkingen ontvangen waaruit blijkt dat bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten of raffineren van metaal een hoge waarde hebben als aggregaten en verschillende toepassingen hebben. BAA heeft het voorbeeld gegeven van een kalksteengroeve die voornamelijk landbouwkalk produceert, maar die concurreert met bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten of raffineren van metaal op de markt van hun secundaire producten, d.w.z. kalksteenaggregaat. Hieruit blijkt dat de vrijstelling voor bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten en raffineren van metaal nog meer gerechtvaardigd is, aangezien een onvermijdelijk bijproduct als dit in feite andere, nieuw gewonnen aggregaten zoals kalksteenaggregaten vervangt.

| (474) | De Commissie heeft het verschil tussen bijproducten van kalksteenwinning voor de vervaardiging van landbouwkalk en vrijgestelde bijproducten van andere dan aggregatenprocessen reeds aan de orde gesteld in de overwegingen 151 tot en met 158. |
| --- | --- |

(474)

De Commissie heeft het verschil tussen bijproducten van kalksteenwinning voor de vervaardiging van landbouwkalk en vrijgestelde bijproducten van andere dan aggregatenprocessen reeds aan de orde gesteld in de overwegingen 151 tot en met 158.

| (475) | BAA beweert dat bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten of raffineren van metaal niet mogen worden vrijgesteld op grond van de AGL, aangezien de milieu-impact van staalgieterijen veel groter is dan die van de winning van aggregaten. Dit kan het geval zijn. Staalgieterij is echter een proces dat losstaat van de AGL. De vrijstelling voor bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten of raffineren van metaal dient om deze als aggregaten te verkopen zodat zij nieuwe winning voor gebruik als aggregaat kunnen vervangen. |
| --- | --- |

(475)

BAA beweert dat bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten of raffineren van metaal niet mogen worden vrijgesteld op grond van de AGL, aangezien de milieu-impact van staalgieterijen veel groter is dan die van de winning van aggregaten. Dit kan het geval zijn. Staalgieterij is echter een proces dat losstaat van de AGL. De vrijstelling voor bijproducten van industriële verbrandingsprocessen of het smelten of raffineren van metaal dient om deze als aggregaten te verkopen zodat zij nieuwe winning voor gebruik als aggregaat kunnen vervangen.

| (476) | Daarom is de Commissie van mening dat de ontvangen opmerkingen geen reden vormen om af te wijken van haar eerste beoordeling in het besluit tot inleiding van de procedure (punt 124). |
| --- | --- |

(476)

Daarom is de Commissie van mening dat de ontvangen opmerkingen geen reden vormen om af te wijken van haar eerste beoordeling in het besluit tot inleiding van de procedure (punt 124).

| (477) | Met betrekking tot de vrijstelling die geldt voor materiaal dat in hoofdzaak, maar niet geheel, het bijproduct is van industriële verbrandingsprocessen of het smelten/raffineren van metaal, hebben de Britse autoriteiten verklaard dat extra chemische stoffen soms nodig zijn om het materiaal te stabiliseren zodat het geschikt wordt voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(477)

Met betrekking tot de vrijstelling die geldt voor materiaal dat in hoofdzaak, maar niet geheel, het bijproduct is van industriële verbrandingsprocessen of het smelten/raffineren van metaal, hebben de Britse autoriteiten verklaard dat extra chemische stoffen soms nodig zijn om het materiaal te stabiliseren zodat het geschikt wordt voor gebruik als aggregaat.

| (478) | De Commissie merkt op dat artikel 3, punt 3, van de afvalrichtlijn (Richtlijn 2006/21/EG van het Europees Parlement en de Raad) (80)„inert afval” omschrijft als afval dat geen significante fysieke, chemische of biologische transformaties ondergaat en daarom geen vervuilingsrisico's met zich meebrengt. Het voorbeeld van de Britse autoriteiten (in overweging 469) dat het gebruik van „borax” zou kunnen worden geïnterpreteerd als betrekking hebbende op een voorbeeld van een aanvullende chemische stof die het gevaar van verontreiniging zou kunnen verhogen, afhankelijk van de gebruikte hoeveelheden, de concentratie ervan en de getroffen zones (bodem, waterlichaam enz.). Toch valt het gebruik van borax niet binnen het toepassingsgebied van het onderhavige besluit. |
| --- | --- |

(478)

De Commissie merkt op dat artikel 3, punt 3, van de afvalrichtlijn (Richtlijn 2006/21/EG van het Europees Parlement en de Raad) (80)„inert afval” omschrijft als afval dat geen significante fysieke, chemische of biologische transformaties ondergaat en daarom geen vervuilingsrisico's met zich meebrengt. Het voorbeeld van de Britse autoriteiten (in overweging 469) dat het gebruik van „borax” zou kunnen worden geïnterpreteerd als betrekking hebbende op een voorbeeld van een aanvullende chemische stof die het gevaar van verontreiniging zou kunnen verhogen, afhankelijk van de gebruikte hoeveelheden, de concentratie ervan en de getroffen zones (bodem, waterlichaam enz.). Toch valt het gebruik van borax niet binnen het toepassingsgebied van het onderhavige besluit.

80

| (479) | De Mineral Products Association heeft voorgesteld dat, wanneer materialen worden gemengd met heffingsplichtige materialen, de belasting in verhouding moet staan tot de hoeveelheid belastbaar materiaal in het mengsel. Volgens de structuur van de AGL is dit al het geval. Het aggregatenmateriaal dat is „gemengd met een ander materiaal dan water” wordt beschouwd als commercieel te zijn geëxploiteerd, en zou als zodanig heffingsplichtig zijn (artikel 19, lid 1, onder d), van de Finance Act). |
| --- | --- |

(479)

De Mineral Products Association heeft voorgesteld dat, wanneer materialen worden gemengd met heffingsplichtige materialen, de belasting in verhouding moet staan tot de hoeveelheid belastbaar materiaal in het mengsel. Volgens de structuur van de AGL is dit al het geval. Het aggregatenmateriaal dat is „gemengd met een ander materiaal dan water” wordt beschouwd als commercieel te zijn geëxploiteerd, en zou als zodanig heffingsplichtig zijn (artikel 19, lid 1, onder d), van de Finance Act).

| (480) | De Commissie concludeert derhalve dat de vrijstelling op grond van artikel 17, lid 4, onder c), punten i) en ii), van de Finance Act binnen de beginselen valt die ten grondslag liggen aan de AGL en geen selectief voordeel oplevert. |
| --- | --- |

(480)

De Commissie concludeert derhalve dat de vrijstelling op grond van artikel 17, lid 4, onder c), punten i) en ii), van de Finance Act binnen de beginselen valt die ten grondslag liggen aan de AGL en geen selectief voordeel oplevert.

5.6.6.   VRIJSTELLING VOOR MATERIAAL DAT GEHEEL OF HOOFDZAKELIJK BESTAAT UIT KLEI (ARTIKEL 17, LID 4, ONDER f))

| (481) | Ten aanzien van klei hadden de Britse autoriteiten vóór de vaststelling van het besluit tot inleiding van de procedure verklaard dat klei vanwege zijn plastische eigenschappen meestal niet wordt beschouwd als een gesteente. De vrijstelling verduidelijkt dit en voorkomt dat voor van nature samen met de klei voorkomend zand of gesteente identificatie moet plaatsvinden en daarover de AGL moet worden geheven. |
| --- | --- |

(481)

Ten aanzien van klei hadden de Britse autoriteiten vóór de vaststelling van het besluit tot inleiding van de procedure verklaard dat klei vanwege zijn plastische eigenschappen meestal niet wordt beschouwd als een gesteente. De vrijstelling verduidelijkt dit en voorkomt dat voor van nature samen met de klei voorkomend zand of gesteente identificatie moet plaatsvinden en daarover de AGL moet worden geheven.

| (482) | De Commissie heeft echter opgemerkt dat, geologisch gesproken, klei wordt beschouwd als een gesteente en kan worden gebruikt als aggregaat (81). Voor zover een materiaal dat geheel of hoofdzakelijk uit klei bestaat, werd gewonnen voor gebruik als aggregaat, was het haar niet duidelijk hoe de vrijstelling gerechtvaardigd kon worden op grond van de beginselen van normale belasting of in welke mate er, gelet op de doelstelling van de AGL, sprake is van een situatie die verschilt van die van belaste materialen. |
| --- | --- |

(482)

De Commissie heeft echter opgemerkt dat, geologisch gesproken, klei wordt beschouwd als een gesteente en kan worden gebruikt als aggregaat (81). Voor zover een materiaal dat geheel of hoofdzakelijk uit klei bestaat, werd gewonnen voor gebruik als aggregaat, was het haar niet duidelijk hoe de vrijstelling gerechtvaardigd kon worden op grond van de beginselen van normale belasting of in welke mate er, gelet op de doelstelling van de AGL, sprake is van een situatie die verschilt van die van belaste materialen.

81

| (483) | De Commissie heeft van BAA de volgende opmerkingen ontvangen. |
| --- | --- |

(483)

De Commissie heeft van BAA de volgende opmerkingen ontvangen.

5.6.6.1.   
  Door de Commissie ontvangen opmerkingen

Door de Commissie ontvangen opmerkingen

a)   Opmerkingen van BAA, ontvangen op 15 september 2014

Opmerkingen van BAA, ontvangen op 15 september 2014

| (484) | BAA stelt dat klei kan worden gebruikt als aggregaat zonder voorafgaande chemische of fysieke wijziging. Zij stelt dat klei valt onder de definitie van aggregaat die in het besluit tot inleiding van de procedure wordt gehanteerd. Klei kan worden gebruikt voor een aantal toepassingen, met inbegrip van aanvulmateriaal in de bouw. BAA verstrekt een hoofdstuk van een boek met betrekking tot het gebruik van klei in de civiele techniek en de bouw. Volgens BAA wordt klei ook in grote hoeveelheden gebruikt door het Britse Highways Agency in de wegenbouw. BAA stelt dat dit een toepassing voor gebruik als aggregaat is. Klei valt in één van de categorieën van aanvaardbare materialen voorzien in de Specification for Highway Works in het Verenigd Koninkrijk. Klei kan worden gebruikt als cohesief aanvulmateriaal in de wegenbouw. BAA heeft voorbeelden verstrekt van steengroeven die klei zouden winnen die geschikt is voor de wegenbouw. Bovendien is klei geschikt voor specifieke toepassingen van aggregaten waarvoor ander gesteente niet geschikt is, d.w.z. als onder- en bovenafdichting van stortplaatsen en als deklaag van vijvers en kanalen. |
| --- | --- |

(484)

BAA stelt dat klei kan worden gebruikt als aggregaat zonder voorafgaande chemische of fysieke wijziging. Zij stelt dat klei valt onder de definitie van aggregaat die in het besluit tot inleiding van de procedure wordt gehanteerd. Klei kan worden gebruikt voor een aantal toepassingen, met inbegrip van aanvulmateriaal in de bouw. BAA verstrekt een hoofdstuk van een boek met betrekking tot het gebruik van klei in de civiele techniek en de bouw. Volgens BAA wordt klei ook in grote hoeveelheden gebruikt door het Britse Highways Agency in de wegenbouw. BAA stelt dat dit een toepassing voor gebruik als aggregaat is. Klei valt in één van de categorieën van aanvaardbare materialen voorzien in de Specification for Highway Works in het Verenigd Koninkrijk. Klei kan worden gebruikt als cohesief aanvulmateriaal in de wegenbouw. BAA heeft voorbeelden verstrekt van steengroeven die klei zouden winnen die geschikt is voor de wegenbouw. Bovendien is klei geschikt voor specifieke toepassingen van aggregaten waarvoor ander gesteente niet geschikt is, d.w.z. als onder- en bovenafdichting van stortplaatsen en als deklaag van vijvers en kanalen.

Specification for Highway Works

| (485) | BAA heeft een lijst van acht steengroeven verstrekt die klei zouden winnen voor gebruik als aggregaat. De lijst is overgenomen uit de BGS Directory of Mines and Quarries 2010. Bovendien heeft BAA voorbeelden gegeven van twee steengroeven die klei winnen die geschikt is voor zeeweringen/waterkeringen, technische projecten, bovenafdichting van stortplaatsen, deklagen van vijvers, aanvulmateriaal en landaanwinning, die alle toepassingen van aggregaat zouden zijn. Het gewonnen materiaal valt ook in de categorie cohesief materiaal dat geschikt is voor de wegenbouw. BAA verschaft verder een voorbeeld van het gebruik van klei uit een van de groeven voor de aanleg van een weg. |
| --- | --- |

(485)

BAA heeft een lijst van acht steengroeven verstrekt die klei zouden winnen voor gebruik als aggregaat. De lijst is overgenomen uit de BGS Directory of Mines and Quarries 2010. Bovendien heeft BAA voorbeelden gegeven van twee steengroeven die klei winnen die geschikt is voor zeeweringen/waterkeringen, technische projecten, bovenafdichting van stortplaatsen, deklagen van vijvers, aanvulmateriaal en landaanwinning, die alle toepassingen van aggregaat zouden zijn. Het gewonnen materiaal valt ook in de categorie cohesief materiaal dat geschikt is voor de wegenbouw. BAA verschaft verder een voorbeeld van het gebruik van klei uit een van de groeven voor de aanleg van een weg.

BGS Directory of Mines and Quarries 2010

| (486) | BAA stelt dan ook dat er tal van steengroeven zijn die klei produceren en verkopen voor gebruik als aggregaat en niet alleen voor keramische processen. Volgens BAA is er ook een aantal groeven waarin klei in afwisselende lagen met andere materialen voorkomt, waarvan het hoofdzakelijk uit klei bestaande materiaal zou zijn vrijgesteld. |
| --- | --- |

(486)

BAA stelt dan ook dat er tal van steengroeven zijn die klei produceren en verkopen voor gebruik als aggregaat en niet alleen voor keramische processen. Volgens BAA is er ook een aantal groeven waarin klei in afwisselende lagen met andere materialen voorkomt, waarvan het hoofdzakelijk uit klei bestaande materiaal zou zijn vrijgesteld.

b)   Opmerkingen van de Britse autoriteiten

Opmerkingen van de Britse autoriteiten

| (487) | De Britse autoriteiten stellen dat klei gemakkelijk kan worden onderscheiden van andere soorten zeer fijnkorrelig sedimentgesteente door haar plasticiteit en vermogen om te worden gesneden en gevormd met een mes of troffel (definitie in het rapport van 2003 (82)). Deze plastische eigenschappen maken klei ongeschikt voor de meeste aggregatendoeleinden, aangezien zij zwelt wanneer zij water absorbeert en scheurt wanneer zij uitdroogt. |
| --- | --- |

(487)

De Britse autoriteiten stellen dat klei gemakkelijk kan worden onderscheiden van andere soorten zeer fijnkorrelig sedimentgesteente door haar plasticiteit en vermogen om te worden gesneden en gevormd met een mes of troffel (definitie in het rapport van 2003 (82)). Deze plastische eigenschappen maken klei ongeschikt voor de meeste aggregatendoeleinden, aangezien zij zwelt wanneer zij water absorbeert en scheurt wanneer zij uitdroogt.

82

| (488) | Volgens de Britse autoriteiten is de meeste klei zacht en niet korrelvormig en is zij zonder chemische of fysieke transformatie alleen geschikt voor gebruik als aanvulmateriaal in grondwerken, bijvoorbeeld als onderafdichting van stortplaatsen en waterkeringen. Klei wordt doorgaans niet gebruikt als funderingslaag onder gebouwen, aangezien de geringe sterkte, samendrukbaarheid en krimp- en zwellinggevoeligheid ervan het gebouw zeer waarschijnlijk zou doen bewegen buiten de toelaatbare grenzen, waardoor het kan barsten en scheuren. Hard korrelvormig aggregaat wordt bij voorkeur voor dit doel gebruikt, aangezien het een veel steviger platform voor het gebouw vormt. Onbehandelde kleien worden derhalve over het algemeen ongeschikt bevonden voor „typische toepassingen van aggregaat” (zoals funderingslagen voor gebouwen, betonproductie, steenslag of mortel). Deze toepassingen zijn goed voor het overgrote deel van de productie in het Verenigd Koninkrijk. „Typische toepassingen van aggregaat” vereisen bijna altijd een hard korrelvormig materiaal, meestal zand, grind en/of een gebroken hard gesteente zoals kalksteen, stollingsgesteente of zandsteen, of uit sloopafval of wegenaanleg gerecycled korrelvormig materiaal. De enige situatie waarin klei kan worden gebruikt voor een „typische toepassing van aggregaat” is wanneer de klei tot pellets is verwerkt en verwarmd tot boven 1 000 °C in een industrieel proces om een lichte, harde pellet te vormen die kan worden gebruikt als een korrelvormig aggregaat in beton voor sommige gespecialiseerde maar beperkte toepassingen. De Britse autoriteiten stellen dat zij geen groeve hebben kunnen identificeren waarvan kan worden gezegd dat de klei specifiek wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(488)

Volgens de Britse autoriteiten is de meeste klei zacht en niet korrelvormig en is zij zonder chemische of fysieke transformatie alleen geschikt voor gebruik als aanvulmateriaal in grondwerken, bijvoorbeeld als onderafdichting van stortplaatsen en waterkeringen. Klei wordt doorgaans niet gebruikt als funderingslaag onder gebouwen, aangezien de geringe sterkte, samendrukbaarheid en krimp- en zwellinggevoeligheid ervan het gebouw zeer waarschijnlijk zou doen bewegen buiten de toelaatbare grenzen, waardoor het kan barsten en scheuren. Hard korrelvormig aggregaat wordt bij voorkeur voor dit doel gebruikt, aangezien het een veel steviger platform voor het gebouw vormt. Onbehandelde kleien worden derhalve over het algemeen ongeschikt bevonden voor „typische toepassingen van aggregaat” (zoals funderingslagen voor gebouwen, betonproductie, steenslag of mortel). Deze toepassingen zijn goed voor het overgrote deel van de productie in het Verenigd Koninkrijk. „Typische toepassingen van aggregaat” vereisen bijna altijd een hard korrelvormig materiaal, meestal zand, grind en/of een gebroken hard gesteente zoals kalksteen, stollingsgesteente of zandsteen, of uit sloopafval of wegenaanleg gerecycled korrelvormig materiaal. De enige situatie waarin klei kan worden gebruikt voor een „typische toepassing van aggregaat” is wanneer de klei tot pellets is verwerkt en verwarmd tot boven 1 000 °C in een industrieel proces om een lichte, harde pellet te vormen die kan worden gebruikt als een korrelvormig aggregaat in beton voor sommige gespecialiseerde maar beperkte toepassingen. De Britse autoriteiten stellen dat zij geen groeve hebben kunnen identificeren waarvan kan worden gezegd dat de klei specifiek wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat.

| (489) | Volgens de Britse autoriteiten is klei door haar eigenschappen echter geschikt voor andere toepassingen dan aggregaat waarin de klei gehydrateerd blijft en de waterdichtheid ervan een belangrijk vereiste is. De Britse autoriteiten zijn niet van mening dat voor onder- en bovenafdichting van stortplaatsen het materiaal als aggregaat wordt gebruikt; het is niet de bulk van het materiaal die wordt vereist, maar de ondoordringbaarheid ervan voor water en percolaat. Gespecialiseerde toepassingen van klei zijn onder andere onderafdichting van stortplaatsen, deklaag voor waterlopen, meren en vijvers, en waterkeringen. Gebruik van klei voor deze doeleinden is geen gebruik als aggregaat; in plaats van te worden gebruikt als bulkvulling waar de harde korrelvormige eigenschappen van het materiaal nodig zijn, wordt de klei, die noch hard noch korrelvormig is, gebruikt om een barrière te vormen waardoor vloeistof beperkte doorgang heeft. |
| --- | --- |

(489)

Volgens de Britse autoriteiten is klei door haar eigenschappen echter geschikt voor andere toepassingen dan aggregaat waarin de klei gehydrateerd blijft en de waterdichtheid ervan een belangrijk vereiste is. De Britse autoriteiten zijn niet van mening dat voor onder- en bovenafdichting van stortplaatsen het materiaal als aggregaat wordt gebruikt; het is niet de bulk van het materiaal die wordt vereist, maar de ondoordringbaarheid ervan voor water en percolaat. Gespecialiseerde toepassingen van klei zijn onder andere onderafdichting van stortplaatsen, deklaag voor waterlopen, meren en vijvers, en waterkeringen. Gebruik van klei voor deze doeleinden is geen gebruik als aggregaat; in plaats van te worden gebruikt als bulkvulling waar de harde korrelvormige eigenschappen van het materiaal nodig zijn, wordt de klei, die noch hard noch korrelvormig is, gebruikt om een barrière te vormen waardoor vloeistof beperkte doorgang heeft.

| (490) | Naar aanleiding van de opmerking van BAA dat klei kan worden gebruikt in de wegenbouw, merken de Britse autoriteiten op dat de Highways Agency de Britse autoriteiten in kennis heeft gesteld van de toepassingen van klei. De Britse autoriteiten stellen dat klei die op de locatie van een wegenbouwproject wordt gewonnen vanwege de doordringbaarheid ervan, kan worden gebruikt voor bulkgrondwerken zoals aanvulwerkzaamheden en de bouw van taluds waar zij niet hoeft te worden getransporteerd (d.w.z. de klei wordt niet specifiek gewonnen, zij is een bijproduct van de aanleg van de weg). Klei kan worden behandeld met kalk of cement om de draagkracht van de weg te verbeteren. Klei kan worden gebruikt als deklaag voor afvoerkanalen (waarbij de doordringbaarheid ervan van belang is) of als aanvulmateriaal voor kleinere structuren die geen grote gewichten hoeven te dragen. De Britse autoriteiten merken op dat op bouwplaatsen afgegraven overtollige klei als afvalstof op een stortplaats kan worden gestort en dat commerciële entiteiten klei soms een warmtebehandeling laten ondergaan om lichte aggregaten voor de wegenbouw te produceren. |
| --- | --- |

(490)

Naar aanleiding van de opmerking van BAA dat klei kan worden gebruikt in de wegenbouw, merken de Britse autoriteiten op dat de Highways Agency de Britse autoriteiten in kennis heeft gesteld van de toepassingen van klei. De Britse autoriteiten stellen dat klei die op de locatie van een wegenbouwproject wordt gewonnen vanwege de doordringbaarheid ervan, kan worden gebruikt voor bulkgrondwerken zoals aanvulwerkzaamheden en de bouw van taluds waar zij niet hoeft te worden getransporteerd (d.w.z. de klei wordt niet specifiek gewonnen, zij is een bijproduct van de aanleg van de weg). Klei kan worden behandeld met kalk of cement om de draagkracht van de weg te verbeteren. Klei kan worden gebruikt als deklaag voor afvoerkanalen (waarbij de doordringbaarheid ervan van belang is) of als aanvulmateriaal voor kleinere structuren die geen grote gewichten hoeven te dragen. De Britse autoriteiten merken op dat op bouwplaatsen afgegraven overtollige klei als afvalstof op een stortplaats kan worden gestort en dat commerciële entiteiten klei soms een warmtebehandeling laten ondergaan om lichte aggregaten voor de wegenbouw te produceren.

| (491) | De Britse autoriteiten, die de Highways Agency citeren, verklaren dat grondwerkmaterialen zijn onderverdeeld in korrelvormige (klasse 1) en cohesieve (klasse 2) categorieën. Korrelvormige categorieën zijn aggregaten, materialen die worden gebruikt om een solide bulkvulling te verschaffen. Cohesieve materialen zijn geen aggregaten maar bestaan uit materialen met een kleinere korrelgrootte, zodat zij zich cohesief gedragen, d.w.z. zij zijn plakkerig en hebben beperkte waterdoordringbaarheid. |
| --- | --- |

(491)

De Britse autoriteiten, die de Highways Agency citeren, verklaren dat grondwerkmaterialen zijn onderverdeeld in korrelvormige (klasse 1) en cohesieve (klasse 2) categorieën. Korrelvormige categorieën zijn aggregaten, materialen die worden gebruikt om een solide bulkvulling te verschaffen. Cohesieve materialen zijn geen aggregaten maar bestaan uit materialen met een kleinere korrelgrootte, zodat zij zich cohesief gedragen, d.w.z. zij zijn plakkerig en hebben beperkte waterdoordringbaarheid.

| (492) | Volgens de Britse autoriteiten kan klei alleen worden gebruikt als een korrelvormig materiaal indien zij een warmtebehandeling heeft ondergaan en is gepelletiseerd. Klei kan echter zonder warmtebehandeling worden gebruikt als een cohesief materiaal. Bij deze toepassingen kan de klei niet worden vervangen door aggregatenmaterialen, zoals gebroken graniet of kalksteen, aangezien dit korrelvormige materialen zijn. Klei kan worden vervangen door vliegas (bijv. van kolengestookte elektriciteitscentrales) omdat die ook cohesieve eigenschappen heeft. |
| --- | --- |

(492)

Volgens de Britse autoriteiten kan klei alleen worden gebruikt als een korrelvormig materiaal indien zij een warmtebehandeling heeft ondergaan en is gepelletiseerd. Klei kan echter zonder warmtebehandeling worden gebruikt als een cohesief materiaal. Bij deze toepassingen kan de klei niet worden vervangen door aggregatenmaterialen, zoals gebroken graniet of kalksteen, aangezien dit korrelvormige materialen zijn. Klei kan worden vervangen door vliegas (bijv. van kolengestookte elektriciteitscentrales) omdat die ook cohesieve eigenschappen heeft.

| (493) | Volgens de Britse autoriteiten wordt stortsteen voor zeeweringen, in tegenstelling tot klei, gevormd uit aggregaat. Dit is een bulkrol waarbij de harde, korrelvormige eigenschappen van niet-gehouwen, onregelmatige stukken gesteente een stevig materiaal vormen dat zachter land beschermt tegen erosie door de zee. Het gebruik van stortsteen voor zeeweringen verschilt aanzienlijk van het gebruik van klei in waterkeringen; stortsteen is bestand tegen erosie door water in plaats van het water tegen te houden door zijn ondoordringbaarheid. De vereisten van de specificatie hangen af van de belastingen in het mariene milieu, maar de dichtheid en slijtvastheidscoëfficiënt zijn de belangrijkste eigenschappen. |
| --- | --- |

(493)

Volgens de Britse autoriteiten wordt stortsteen voor zeeweringen, in tegenstelling tot klei, gevormd uit aggregaat. Dit is een bulkrol waarbij de harde, korrelvormige eigenschappen van niet-gehouwen, onregelmatige stukken gesteente een stevig materiaal vormen dat zachter land beschermt tegen erosie door de zee. Het gebruik van stortsteen voor zeeweringen verschilt aanzienlijk van het gebruik van klei in waterkeringen; stortsteen is bestand tegen erosie door water in plaats van het water tegen te houden door zijn ondoordringbaarheid. De vereisten van de specificatie hangen af van de belastingen in het mariene milieu, maar de dichtheid en slijtvastheidscoëfficiënt zijn de belangrijkste eigenschappen.

| (494) | De Britse autoriteiten stellen dat er geen duidelijk bewijs is, ook niet in de door de Commissie verzamelde informatie of in de informatie die BAA bij het Gerecht heeft ingediend, waaruit blijkt dat klei wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat in het Verenigd Koninkrijk. Het oordeel van het Gerecht was uitdrukkelijk gekwalificeerd als „behoudens tegenbewijs” (zie de punten 86 tot en met 91 van het arrest in zaak T-210/02 RENV). De Britse autoriteiten hebben de door BAA ingediende suggesties met betrekking tot steengroeven die klei enkel en alleen zouden winnen voor gebruik als aggregaat, onderzocht en geconcludeerd dat dit niet het geval is. De gegevens verkregen uit de vertrouwelijke belastingdocumenten zijn aan de Commissie verstrekt. |
| --- | --- |

(494)

De Britse autoriteiten stellen dat er geen duidelijk bewijs is, ook niet in de door de Commissie verzamelde informatie of in de informatie die BAA bij het Gerecht heeft ingediend, waaruit blijkt dat klei wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat in het Verenigd Koninkrijk. Het oordeel van het Gerecht was uitdrukkelijk gekwalificeerd als „behoudens tegenbewijs” (zie de punten 86 tot en met 91 van het arrest in zaak T-210/02 RENV). De Britse autoriteiten hebben de door BAA ingediende suggesties met betrekking tot steengroeven die klei enkel en alleen zouden winnen voor gebruik als aggregaat, onderzocht en geconcludeerd dat dit niet het geval is. De gegevens verkregen uit de vertrouwelijke belastingdocumenten zijn aan de Commissie verstrekt.

| (495) | De Britse autoriteiten hebben contact opgenomen met een steengroeve waarvan BAA had beweerd dat zij haar klei had gebruikt voor het aanleggen van een weg. Volgens de Britse autoriteiten heeft de steengroeve verklaard dat klei voor de wegenbouw wordt gebruikt als een solide deklaag om de weg te verhogen boven de hoogwaterlijn en waarop het aggregaat en het tarmac wordt aangebracht. Klei wordt niet gebruikt om steenaggregaat te vervangen, aangezien dit zonder behandeling niet geschikt zou zijn |
| --- | --- |

(495)

De Britse autoriteiten hebben contact opgenomen met een steengroeve waarvan BAA had beweerd dat zij haar klei had gebruikt voor het aanleggen van een weg. Volgens de Britse autoriteiten heeft de steengroeve verklaard dat klei voor de wegenbouw wordt gebruikt als een solide deklaag om de weg te verhogen boven de hoogwaterlijn en waarop het aggregaat en het tarmac wordt aangebracht. Klei wordt niet gebruikt om steenaggregaat te vervangen, aangezien dit zonder behandeling niet geschikt zou zijn

| (496) | De Britse autoriteiten beweren dat de materiaalkenmerken en de waarde van klei de winning ervan voor gebruik als aggregaat inherent onwaarschijnlijk maken. |
| --- | --- |

(496)

De Britse autoriteiten beweren dat de materiaalkenmerken en de waarde van klei de winning ervan voor gebruik als aggregaat inherent onwaarschijnlijk maken.

| (497) | Volgens de Britse autoriteiten hebben in de natuur voorkomende klei, grond of organische stoffen geen 100 %-zuiverheid. Bij het definiëren van de materialen klei, grond, plantaardige of andere organische stoffen als zijnde vrijgesteld van de heffing over aggregaten, was het daarom noodzakelijk om rekening te houden met materialen die voornamelijk bestaan uit deze materialen. |
| --- | --- |

(497)

Volgens de Britse autoriteiten hebben in de natuur voorkomende klei, grond of organische stoffen geen 100 %-zuiverheid. Bij het definiëren van de materialen klei, grond, plantaardige of andere organische stoffen als zijnde vrijgesteld van de heffing over aggregaten, was het daarom noodzakelijk om rekening te houden met materialen die voornamelijk bestaan uit deze materialen.

5.6.6.2.   
  Beoordeling door de Commissie

Beoordeling door de Commissie

| (498) | De belanghebbenden en de Britse autoriteiten zijn het oneens over het gebruik van klei als aggregaat. Alleen als dit soort gebruik van klei vastgesteld kan worden, zou er bij klei sprake zijn van een feitelijke en juridische situatie die vergelijkbaar is met die van belaste materialen. |
| --- | --- |

(498)

De belanghebbenden en de Britse autoriteiten zijn het oneens over het gebruik van klei als aggregaat. Alleen als dit soort gebruik van klei vastgesteld kan worden, zou er bij klei sprake zijn van een feitelijke en juridische situatie die vergelijkbaar is met die van belaste materialen.

| (499) | Klei wordt onderscheiden van andere materialen door haar plastische eigenschappen, vermogen om te worden gesneden en gevormd met een mes of troffel en de ondoorlaatbaarheid ervan, waardoor zij ongeschikt is voor de meeste aggregatendoeleinden, aangezien zij zwelt wanneer zij water absorbeert en scheurt wanneer zij uitdroogt. |
| --- | --- |

(499)

Klei wordt onderscheiden van andere materialen door haar plastische eigenschappen, vermogen om te worden gesneden en gevormd met een mes of troffel en de ondoorlaatbaarheid ervan, waardoor zij ongeschikt is voor de meeste aggregatendoeleinden, aangezien zij zwelt wanneer zij water absorbeert en scheurt wanneer zij uitdroogt.

| (500) | BAA stelde dat het gebruik van klei als onderafdichting van stortplaatsen, voor waterkeringen en als cohesief materiaal voor de wegenbouw beschouwd kan worden als gebruik als aggregaat. De Britse autoriteiten geven echter aan dat dit geen gebruik van klei als aggregaat vormt. Gezien het feit dat al deze toepassingen zijn gebaseerd op de specifieke eigenschappen van ondoorlaatbaarheid en plasticiteit van klei en niet op de bulk van het materiaal, is de Commissie van mening dat de Britse autoriteiten het recht hebben om klei die wordt gebruikt als onderafdichting van stortplaatsen, voor waterkeringen en als cohesief materiaal voor wegenbouw, te beschouwen als ander gebruik dan als aggregaat. |
| --- | --- |

(500)

BAA stelde dat het gebruik van klei als onderafdichting van stortplaatsen, voor waterkeringen en als cohesief materiaal voor de wegenbouw beschouwd kan worden als gebruik als aggregaat. De Britse autoriteiten geven echter aan dat dit geen gebruik van klei als aggregaat vormt. Gezien het feit dat al deze toepassingen zijn gebaseerd op de specifieke eigenschappen van ondoorlaatbaarheid en plasticiteit van klei en niet op de bulk van het materiaal, is de Commissie van mening dat de Britse autoriteiten het recht hebben om klei die wordt gebruikt als onderafdichting van stortplaatsen, voor waterkeringen en als cohesief materiaal voor wegenbouw, te beschouwen als ander gebruik dan als aggregaat.

| (501) | De Commissie heeft de Britse autoriteiten verzocht om toegang tot vertrouwelijke belastingdocumenten met betrekking tot de acht kleigroeven die volgens BAA klei winnen voor gebruik als aggregaat. Uit de door de Commissie van de Britse autoriteiten ontvangen informatie blijkt dat geen van deze steengroeven klei exploiteert voor gebruik als aggregaat. Sommige van de sites waren niet eens steengroeven, maar stortplaatsen. |
| --- | --- |

(501)

De Commissie heeft de Britse autoriteiten verzocht om toegang tot vertrouwelijke belastingdocumenten met betrekking tot de acht kleigroeven die volgens BAA klei winnen voor gebruik als aggregaat. Uit de door de Commissie van de Britse autoriteiten ontvangen informatie blijkt dat geen van deze steengroeven klei exploiteert voor gebruik als aggregaat. Sommige van de sites waren niet eens steengroeven, maar stortplaatsen.

| (502) | Naar aanleiding van de ontvangen informatie merkt de Commissie op dat klei niet wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. Klei wordt niet gebruikt voor gebruik als aggregaat en kan niet worden gebruikt als aggregaat, tenzij deze fysieke transformaties ondergaat, d.w.z. wordt gepelletiseerd en verwarmd tot boven 1 000 °C in een industrieel proces om een lichte, vaste pellet te vormen. |
| --- | --- |

(502)

Naar aanleiding van de ontvangen informatie merkt de Commissie op dat klei niet wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. Klei wordt niet gebruikt voor gebruik als aggregaat en kan niet worden gebruikt als aggregaat, tenzij deze fysieke transformaties ondergaat, d.w.z. wordt gepelletiseerd en verwarmd tot boven 1 000 °C in een industrieel proces om een lichte, vaste pellet te vormen.

| (503) | De Commissie concludeert dan ook dat de klei niet kan worden gebruikt en niet wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat en dat er, gelet op de normale belastingregeling van de AGL, dan ook sprake is van een juridische en feitelijke situatie die verschilt van die bij belastbare materialen. |
| --- | --- |

(503)

De Commissie concludeert dan ook dat de klei niet kan worden gebruikt en niet wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat en dat er, gelet op de normale belastingregeling van de AGL, dan ook sprake is van een juridische en feitelijke situatie die verschilt van die bij belastbare materialen.

| (504) | Bovendien is er, aangezien klei geen zuiverheid van 100 % heeft, bij hoofdzakelijk uit klei bestaand materiaal, gelet op de normale belastingregeling van de AGL, ook sprake van een juridische en feitelijke situatie die verschilt van die bij belastbare materialen. |
| --- | --- |

(504)

Bovendien is er, aangezien klei geen zuiverheid van 100 % heeft, bij hoofdzakelijk uit klei bestaand materiaal, gelet op de normale belastingregeling van de AGL, ook sprake van een juridische en feitelijke situatie die verschilt van die bij belastbare materialen.

5.7   CONCLUSIE BETREFFENDE SELECTIVITEIT

CONCLUSIE BETREFFENDE SELECTIVITEIT

| (505) | Op basis van het bovenstaande concludeert de Commissie dat er bij i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, waaronder schalie die ontstaat als bijproduct van de nieuwe winning van andere belaste materialen, en bij ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, gelet op de normale belastingregeling en de doelstelling van de AGL, sprake van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belaste aggregaten, en dat de vrijstelling voor deze materialen niet kan worden verklaard uit de aard en de opzet van de AGL. Daarom zijn deze vrijstellingen selectief. |
| --- | --- |

(505)

Op basis van het bovenstaande concludeert de Commissie dat er bij i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, waaronder schalie die ontstaat als bijproduct van de nieuwe winning van andere belaste materialen, en bij ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, gelet op de normale belastingregeling en de doelstelling van de AGL, sprake van dezelfde juridische en feitelijke situatie als bij belaste aggregaten, en dat de vrijstelling voor deze materialen niet kan worden verklaard uit de aard en de opzet van de AGL. Daarom zijn deze vrijstellingen selectief.

| (506) | Voorts concludeert de Commissie dat de belastingvrijstellingen, belastinguitsluitingen en belastingverminderingen die zijn vastgesteld in artikel 17, lid 3, onder e), artikel 17, lid 3 onder f), punten i) en ii) (met uitzondering van afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor exploitatie als aggregaat), artikel 17, lid 4, onder a) (met uitzondering van materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen), artikel 17, lid 4, onder c), punten i) en ii), artikel 17, lid 4, onder f) (wat klei betreft), artikel 18, lid 2, onder b), en artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het een vrijgesteld proces betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007, betrekking hebben op materialen waarbij er, gelet op de doelstelling van de AGL, geen sprake is van dezelfde feitelijke en juridische situatie als bij belastbaar materiaal, zodat deze niet selectief zijn. |
| --- | --- |

(506)

Voorts concludeert de Commissie dat de belastingvrijstellingen, belastinguitsluitingen en belastingverminderingen die zijn vastgesteld in artikel 17, lid 3, onder e), artikel 17, lid 3 onder f), punten i) en ii) (met uitzondering van afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor exploitatie als aggregaat), artikel 17, lid 4, onder a) (met uitzondering van materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen), artikel 17, lid 4, onder c), punten i) en ii), artikel 17, lid 4, onder f) (wat klei betreft), artikel 18, lid 2, onder b), en artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het een vrijgesteld proces betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007, betrekking hebben op materialen waarbij er, gelet op de doelstelling van de AGL, geen sprake is van dezelfde feitelijke en juridische situatie als bij belastbaar materiaal, zodat deze niet selectief zijn.

5.8.   VOORDEEL

VOORDEEL

| (507) | Door de vrijstellingen te verlenen voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, in plaats van deze te belasten, derft het Verenigd Koninkrijk middelen en bevrijdt het de begunstigden van deze vrijstelling van een heffing die dezen normaal gesproken moeten betalen. Daarom houdt de maatregel een selectief voordeel in voor de begunstigden van de vrijstellingen voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat. |
| --- | --- |

(507)

Door de vrijstellingen te verlenen voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, in plaats van deze te belasten, derft het Verenigd Koninkrijk middelen en bevrijdt het de begunstigden van deze vrijstelling van een heffing die dezen normaal gesproken moeten betalen. Daarom houdt de maatregel een selectief voordeel in voor de begunstigden van de vrijstellingen voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat.

5.9.   STAATSMIDDELEN EN TOEREKENBAARHEID

STAATSMIDDELEN EN TOEREKENBAARHEID

| (508) | De maatregel wordt gefinancierd uit staatsmiddelen aangezien de Staat middelen derft. De maatregel valt ook toe te rekenen aan de Staat omdat deze middels wetgeving werd ingesteld. |
| --- | --- |

(508)

De maatregel wordt gefinancierd uit staatsmiddelen aangezien de Staat middelen derft. De maatregel valt ook toe te rekenen aan de Staat omdat deze middels wetgeving werd ingesteld.

5.10.   VERVALSING VAN DE MEDEDINGING EN BEÏNVLOEDING VAN HET HANDELSVERKEER

VERVALSING VAN DE MEDEDINGING EN BEÏNVLOEDING VAN HET HANDELSVERKEER

| (509) | In de aggregatensector is er handelsverkeer tussen lidstaten en de producenten van de vrijgestelde aggregaten concurreren met andere aggregatenproducenten. De Commissie heeft ook uitgebreide opmerkingen ontvangen met betrekking tot de vervalsing van de mededinging als gevolg van de vrijstelling van de AGL. Bovendien heeft het Verenigd Koninkrijk een natuurlijke landgrens met Ierland en is er uitgebreid handelsverkeer in aggregaten over deze grens (83). |
| --- | --- |

(509)

In de aggregatensector is er handelsverkeer tussen lidstaten en de producenten van de vrijgestelde aggregaten concurreren met andere aggregatenproducenten. De Commissie heeft ook uitgebreide opmerkingen ontvangen met betrekking tot de vervalsing van de mededinging als gevolg van de vrijstelling van de AGL. Bovendien heeft het Verenigd Koninkrijk een natuurlijke landgrens met Ierland en is er uitgebreid handelsverkeer in aggregaten over deze grens (83).

83

| (510) | Daarom kunnen de vrijstellingen van de AGL voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, de mededinging vervalsen en het handelsverkeer beïnvloeden. |
| --- | --- |

(510)

Daarom kunnen de vrijstellingen van de AGL voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, de mededinging vervalsen en het handelsverkeer beïnvloeden.

5.11.   CONCLUSIE OVER HET BESTAAN VAN STEUN

CONCLUSIE OVER HET BESTAAN VAN STEUN

| (511) | De Commissie concludeert dat de vrijstellingen van de AGL voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, staatssteun vormen. |
| --- | --- |

(511)

De Commissie concludeert dat de vrijstellingen van de AGL voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, staatssteun vormen.

| (512) | De Commissie concludeert dat de belastingvrijstellingen, belastinguitsluitingen en belastingverminderingen die zijn vastgesteld in de artikelen 17, lid 3, onder e), artikel 17, lid 3 onder f), punten i) en ii) (met uitzondering van afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor exploitatie als aggregaat), artikel 17, lid 4, onder a) (met uitzondering van materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen), artikel 17, lid 4, onder c), punten i) en ii), artikel 17, lid 4, onder f) (wat klei betreft), artikel 18, lid 2, onder b) en artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het een vrijgesteld proces betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007, geen staatssteun vormen. |
| --- | --- |

(512)

De Commissie concludeert dat de belastingvrijstellingen, belastinguitsluitingen en belastingverminderingen die zijn vastgesteld in de artikelen 17, lid 3, onder e), artikel 17, lid 3 onder f), punten i) en ii) (met uitzondering van afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor exploitatie als aggregaat), artikel 17, lid 4, onder a) (met uitzondering van materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen), artikel 17, lid 4, onder c), punten i) en ii), artikel 17, lid 4, onder f) (wat klei betreft), artikel 18, lid 2, onder b) en artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover het een vrijgesteld proces betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007, geen staatssteun vormen.

6.   RECHTMATIGHEID VAN DE STEUN

RECHTMATIGHEID VAN DE STEUN

| (513) | Hoewel de AGL door de Britse autoriteiten werd aangemeld voordat deze ten uitvoer is gelegd, heeft het Verenigd Koninkrijk de stand-still-bepaling van artikel 108, lid 3, VWEU niet in acht genomen omdat de AGL in werking is getreden op 1 april 2002, voordat de Commissie op 24 april 2002 haar besluit had genomen om geen bezwaar te maken. Het besluit van de Commissie werd binnen de beroepstermijn aangevochten en uiteindelijk nietig verklaard door het Gerecht op 7 maart 2012 (T-210/02 RENV). Dat besluit moet derhalve ten aanzien van alle justitiabelen als nietig worden beschouwd vanaf de datum waarop het is vastgesteld. Aangezien de nietigverklaring van het besluit van de Commissie de toepassing van het vermoeden van de rechtmatigheid ervan met terugwerkende kracht heeft beëindigd, moet de tenuitvoerlegging van de betrokken steun sinds 1 april 2002 derhalve als onrechtmatig worden beschouwd (84). Volgens vaste rechtspraak kan bij begunstigden van de steun geen gewettigd vertrouwen worden gewekt ten aanzien van de tenuitvoerlegging van de steun, omdat het besluit van de Commissie binnen de beroepstermijn voor het Gerecht is aangevochten (85). |
| --- | --- |

(513)

Hoewel de AGL door de Britse autoriteiten werd aangemeld voordat deze ten uitvoer is gelegd, heeft het Verenigd Koninkrijk de stand-still-bepaling van artikel 108, lid 3, VWEU niet in acht genomen omdat de AGL in werking is getreden op 1 april 2002, voordat de Commissie op 24 april 2002 haar besluit had genomen om geen bezwaar te maken. Het besluit van de Commissie werd binnen de beroepstermijn aangevochten en uiteindelijk nietig verklaard door het Gerecht op 7 maart 2012 (T-210/02 RENV). Dat besluit moet derhalve ten aanzien van alle justitiabelen als nietig worden beschouwd vanaf de datum waarop het is vastgesteld. Aangezien de nietigverklaring van het besluit van de Commissie de toepassing van het vermoeden van de rechtmatigheid ervan met terugwerkende kracht heeft beëindigd, moet de tenuitvoerlegging van de betrokken steun sinds 1 april 2002 derhalve als onrechtmatig worden beschouwd (84). Volgens vaste rechtspraak kan bij begunstigden van de steun geen gewettigd vertrouwen worden gewekt ten aanzien van de tenuitvoerlegging van de steun, omdat het besluit van de Commissie binnen de beroepstermijn voor het Gerecht is aangevochten (85).

84

85

7.   BEOORDELING VAN DE VERENIGBAARHEID VAN DE STAATSSTEUN

BEOORDELING VAN DE VERENIGBAARHEID VAN DE STAATSSTEUN

7.1   RECHTSGRONDSLAG

RECHTSGRONDSLAG

| (514) | Gezien de milieudoelstelling van de AGL had de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure de vrijstellingen en ontheffingen van de AGL op hun verenigbaarheid met de interne markt getoetst aan artikel 107, lid 3, onder c), VWEU en het milieusteunkader en de richtsnoeren milieusteun. |
| --- | --- |

(514)

Gezien de milieudoelstelling van de AGL had de Commissie in het besluit tot inleiding van de procedure de vrijstellingen en ontheffingen van de AGL op hun verenigbaarheid met de interne markt getoetst aan artikel 107, lid 3, onder c), VWEU en het milieusteunkader en de richtsnoeren milieusteun.

| (515) | Zoals vermeld in overweging 513 betekent de nietigverklaring van het besluit van de Commissie dat de steun onrechtmatig moet worden geacht. In overeenstemming met de mededeling van de Commissie inzake de vaststelling van de regels voor de beoordeling van onrechtmatig verleende staatssteun (86), punt 82 van het milieusteunkader van 2001 en punt 205 van de richtsnoeren milieusteun van 2008, had de Commissie de verenigbaarheid van de belastingvrijstellingen en ontheffingen op grond van het milieusteunkader van 2001 moeten beoordelen voor zover deze werden toegepast tussen 1 april 2002 en 31 maart 2008 en op grond van de richtsnoeren milieusteun van 2008 voor zover deze werden toegepast tussen 2 april 2008 en 31 maart 2014, datum van de opschorting van de vrijstellingen. |
| --- | --- |

(515)

Zoals vermeld in overweging 513 betekent de nietigverklaring van het besluit van de Commissie dat de steun onrechtmatig moet worden geacht. In overeenstemming met de mededeling van de Commissie inzake de vaststelling van de regels voor de beoordeling van onrechtmatig verleende staatssteun (86), punt 82 van het milieusteunkader van 2001 en punt 205 van de richtsnoeren milieusteun van 2008, had de Commissie de verenigbaarheid van de belastingvrijstellingen en ontheffingen op grond van het milieusteunkader van 2001 moeten beoordelen voor zover deze werden toegepast tussen 1 april 2002 en 31 maart 2008 en op grond van de richtsnoeren milieusteun van 2008 voor zover deze werden toegepast tussen 2 april 2008 en 31 maart 2014, datum van de opschorting van de vrijstellingen.

86

| (516) | De Commissie heeft de opmerkingen van BAA en de argumentatie van de Britse autoriteiten ontvangen met betrekking tot de verenigbaarheid van de vrijstellingen van de AGL. De Commissie presenteert alleen de opmerkingen en gaat daar nader op in voor zover deze betrekking hebben op de vrijstellingen van de AGL voor schalie en producten die voornamelijk uit schalie bestaan wanneer gebruikt als aggregaat, en afvalgesteente van schalie die samen met als aggregaat gebruikte schalie is gewonnen. |
| --- | --- |

(516)

De Commissie heeft de opmerkingen van BAA en de argumentatie van de Britse autoriteiten ontvangen met betrekking tot de verenigbaarheid van de vrijstellingen van de AGL. De Commissie presenteert alleen de opmerkingen en gaat daar nader op in voor zover deze betrekking hebben op de vrijstellingen van de AGL voor schalie en producten die voornamelijk uit schalie bestaan wanneer gebruikt als aggregaat, en afvalgesteente van schalie die samen met als aggregaat gebruikte schalie is gewonnen.

| (517) | Vermeld dient te worden dat zowel de opmerkingen van BAA als de argumentatie van de Britse autoriteiten voornamelijk betrekking hebben op alle of sommige vrijstellingen ten aanzien waarvan de Commissie twijfel heeft geuit in het besluit tot inleiding van de procedure, en dat er weinig specifieke argumenten zijn die uitsluitend betrekking hebben op schalie. |
| --- | --- |

(517)

Vermeld dient te worden dat zowel de opmerkingen van BAA als de argumentatie van de Britse autoriteiten voornamelijk betrekking hebben op alle of sommige vrijstellingen ten aanzien waarvan de Commissie twijfel heeft geuit in het besluit tot inleiding van de procedure, en dat er weinig specifieke argumenten zijn die uitsluitend betrekking hebben op schalie.

| (518) | Bovendien is de verklaring van de Britse autoriteiten gebaseerd op de aanname dat schalie niet actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaten en hebben de Britse autoriteiten geen verenigbaarheidsgronden aangedragen die specifiek zijn voor de voorliggende situatie waarin de Commissie heeft vastgesteld dat er gevallen zijn waarin schalie actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaten. |
| --- | --- |

(518)

Bovendien is de verklaring van de Britse autoriteiten gebaseerd op de aanname dat schalie niet actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaten en hebben de Britse autoriteiten geen verenigbaarheidsgronden aangedragen die specifiek zijn voor de voorliggende situatie waarin de Commissie heeft vastgesteld dat er gevallen zijn waarin schalie actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaten.

7.1.1.   DOOR DE COMMISSIE ONTVANGEN OPMERKINGEN

a)   Opmerkingen van BAA, ontvangen op 17 januari 2014

Opmerkingen van BAA, ontvangen op 17 januari 2014

| (519) | BAA is van mening dat de belastingvrijstellingen, uitsluitingen en belastingvoordelen van de AGL niet verenigbaar kunnen worden verklaard met de interne markt op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU, het milieusteunkader en de richtsnoeren milieusteun, en maakt uitgebreid opmerkingen in dit verband. Zij beweert dat de toepassing van deze vrijstellingen de milieudoelstelling van de AGL ondermijnt, namelijk de verschuiving van de vraag naar alternatieve bronnen van aggregaten. |
| --- | --- |

(519)

BAA is van mening dat de belastingvrijstellingen, uitsluitingen en belastingvoordelen van de AGL niet verenigbaar kunnen worden verklaard met de interne markt op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU, het milieusteunkader en de richtsnoeren milieusteun, en maakt uitgebreid opmerkingen in dit verband. Zij beweert dat de toepassing van deze vrijstellingen de milieudoelstelling van de AGL ondermijnt, namelijk de verschuiving van de vraag naar alternatieve bronnen van aggregaten.

| (520) | De Britse autoriteiten stellen dat geen van de hier onderzochte vrijstellingen betrekking heeft op materiaal dat actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. Zij beweren dat de vrijstellingen ten aanzien waarvan de Commissie twijfel heeft geuit in het besluit tot inleiding van de procedure, alleen betrekking hebben op materialen die onbedoeld en onvermijdelijk ontstaan tijdens de winning van andere materialen dan aggregaat. Volgens de Britse autoriteiten zijn er geen aanwijzingen te vinden dat de vrijgestelde materialen actief worden gewonnen voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(520)

De Britse autoriteiten stellen dat geen van de hier onderzochte vrijstellingen betrekking heeft op materiaal dat actief wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat. Zij beweren dat de vrijstellingen ten aanzien waarvan de Commissie twijfel heeft geuit in het besluit tot inleiding van de procedure, alleen betrekking hebben op materialen die onbedoeld en onvermijdelijk ontstaan tijdens de winning van andere materialen dan aggregaat. Volgens de Britse autoriteiten zijn er geen aanwijzingen te vinden dat de vrijgestelde materialen actief worden gewonnen voor gebruik als aggregaat.

| (521) | Volgens de Britse autoriteiten verdient het gebruik van onbedoeld bijproduct of afval als aggregaat uit milieuoogpunt de voorkeur ten opzichte van de winning van extra aggregaten. Zij beweren dat de vrijstellingen niet neerkomen op staatssteun. Elke hier onderzochte vrijstelling leidt tot een verbetering van de milieubescherming op ten minste een van de volgende manieren:






  i) | de vrijstelling helpt om de vraag te verschuiven, weg van verdere winning van aggregaat, en/of |
| --- | --- | --- |

(521)

Volgens de Britse autoriteiten verdient het gebruik van onbedoeld bijproduct of afval als aggregaat uit milieuoogpunt de voorkeur ten opzichte van de winning van extra aggregaten. Zij beweren dat de vrijstellingen niet neerkomen op staatssteun. Elke hier onderzochte vrijstelling leidt tot een verbetering van de milieubescherming op ten minste een van de volgende manieren:

i)

de vrijstelling helpt om de vraag te verschuiven, weg van verdere winning van aggregaat, en/of

| ii) | de vrijstelling helpt de aangroei van afvalbergen te verminderen. |
| --- | --- |

ii)

de vrijstelling helpt de aangroei van afvalbergen te verminderen.

| (522) | Het Verenigd Koninkrijk stelt dat, indien een van de hier onderzochte vrijstellingen aanleiding zou geven tot staatssteun, de steun in elk geval verenigbaar is met de interne markt op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU, mede in het licht van het milieusteunkader van 2001 en de richtsnoeren milieusteun van 2008, en/of rechtstreeks op grond van artikel 107, lid 3, onder b) of c), VWEU. |
| --- | --- |

(522)

Het Verenigd Koninkrijk stelt dat, indien een van de hier onderzochte vrijstellingen aanleiding zou geven tot staatssteun, de steun in elk geval verenigbaar is met de interne markt op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU, mede in het licht van het milieusteunkader van 2001 en de richtsnoeren milieusteun van 2008, en/of rechtstreeks op grond van artikel 107, lid 3, onder b) of c), VWEU.

| (523) | De Britse autoriteiten stellen dat de vrijstellingen van de AGL buiten het strikte toepassingsgebied van de richtsnoeren inzake staatssteun vallen en dat de verenigbaarheid ervan rechtstreeks op grond van artikel 107, lid 3, onder b) of c), VWEU moet worden beoordeeld. De Britse autoriteiten halen steunmaatregel N 629/2008 aan met betrekking tot een regeling voor CO2-reductie in het Verenigd Koninkrijk (Carbon Reduction Commitment (CRC)). De Commissie was van oordeel dat aangezien die regeling en de praktische voorwaarden ervan bedoeld waren om het milieu te beschermen door de middelen te herverdelen ten gunste van ondernemingen die het milieu het meest beschermen, de richtsnoeren niet van toepassing waren, en beoordeelde de maatregel daarom rechtstreeks op grond van het Verdrag. |
| --- | --- |

(523)

De Britse autoriteiten stellen dat de vrijstellingen van de AGL buiten het strikte toepassingsgebied van de richtsnoeren inzake staatssteun vallen en dat de verenigbaarheid ervan rechtstreeks op grond van artikel 107, lid 3, onder b) of c), VWEU moet worden beoordeeld. De Britse autoriteiten halen steunmaatregel N 629/2008 aan met betrekking tot een regeling voor CO2-reductie in het Verenigd Koninkrijk (Carbon Reduction Commitment (CRC)). De Commissie was van oordeel dat aangezien die regeling en de praktische voorwaarden ervan bedoeld waren om het milieu te beschermen door de middelen te herverdelen ten gunste van ondernemingen die het milieu het meest beschermen, de richtsnoeren niet van toepassing waren, en beoordeelde de maatregel daarom rechtstreeks op grond van het Verdrag.

2

Carbon Reduction Commitment

| (524) | De Britse autoriteiten stellen dat de richtsnoeren milieusteun van 2008, in het hoofdstuk over belastingvrijstellingen, situaties betreffen waarin een onderneming wordt vrijgesteld van het toepassingsgebied van de milieubelasting ten gevolge van: a) zorgen over de impact van de belasting op het concurrentievermogen van bepaalde ondernemingen; b) andere economische problemen, en c) het onvermogen van de lidstaat om de belasting te heffen tegen een hoger tarief zonder aan bepaalde ondernemingen een aantal uitzonderingen toe te kennen. Zij beweren dat de richtsnoeren zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat de vrijstellingen van milieubelastingen ten minste indirect bijdragen aan de milieudoelstelling van de belasting en dat de vrijstellingen geen afbreuk doen aan de nagestreefde algemene milieudoelstelling. |
| --- | --- |

(524)

De Britse autoriteiten stellen dat de richtsnoeren milieusteun van 2008, in het hoofdstuk over belastingvrijstellingen, situaties betreffen waarin een onderneming wordt vrijgesteld van het toepassingsgebied van de milieubelasting ten gevolge van: a) zorgen over de impact van de belasting op het concurrentievermogen van bepaalde ondernemingen; b) andere economische problemen, en c) het onvermogen van de lidstaat om de belasting te heffen tegen een hoger tarief zonder aan bepaalde ondernemingen een aantal uitzonderingen toe te kennen. Zij beweren dat de richtsnoeren zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat de vrijstellingen van milieubelastingen ten minste indirect bijdragen aan de milieudoelstelling van de belasting en dat de vrijstellingen geen afbreuk doen aan de nagestreefde algemene milieudoelstelling.

| (525) | De Britse autoriteiten zijn van mening dat de AGL in haar geheel ten doel heeft het milieu te beschermen en dat de toegekende vrijstellingen van het toepassingsgebied van de AGL bewust zijn bedoeld om deze dubbele doelstellingen te bereiken: a) de verschuiving van de vraag — van nieuw gewonnen aggregaat naar afval en ander bijproduct —, en b) de vermindering van de aangroei van stortplaatsen. Daarom dragen de vrijstellingen ertoe bij en zorgen zij ervoor dat aan de doelstelling van de AGL wordt voldaan. Zij maken deel uit van de belangrijkste manieren waarop de milieudoelstelling van de AGL wordt bereikt. De Britse autoriteiten stellen daarom dat het mogelijk is dat noch het milieusteunkader van 2001 noch de richtsnoeren milieusteun van 2008 van toepassing zijn op de maatregel. |
| --- | --- |

(525)

De Britse autoriteiten zijn van mening dat de AGL in haar geheel ten doel heeft het milieu te beschermen en dat de toegekende vrijstellingen van het toepassingsgebied van de AGL bewust zijn bedoeld om deze dubbele doelstellingen te bereiken: a) de verschuiving van de vraag — van nieuw gewonnen aggregaat naar afval en ander bijproduct —, en b) de vermindering van de aangroei van stortplaatsen. Daarom dragen de vrijstellingen ertoe bij en zorgen zij ervoor dat aan de doelstelling van de AGL wordt voldaan. Zij maken deel uit van de belangrijkste manieren waarop de milieudoelstelling van de AGL wordt bereikt. De Britse autoriteiten stellen daarom dat het mogelijk is dat noch het milieusteunkader van 2001 noch de richtsnoeren milieusteun van 2008 van toepassing zijn op de maatregel.

| (526) | Het Verenigd Koninkrijk betoogt dan ook, zich daarbij rechtstreeks beroepend op artikel 107, lid 3, VWEU, dat het doel van eventuele steun die voortvloeit uit de hier onderzochte vrijstellingen kan worden aangemerkt als ofwel: i) een steunmaatregel om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen, namelijk de bescherming van het milieu (artikel 107, lid 3, onder b), VWEU), ofwel ii) een steunmaatregel om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid (het gebruik van gerecycled aggregaat of afvalproducten als aggregaat) te vergemakkelijken mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad (artikel 107, lid 3, onder c), VWEU). |
| --- | --- |

(526)

Het Verenigd Koninkrijk betoogt dan ook, zich daarbij rechtstreeks beroepend op artikel 107, lid 3, VWEU, dat het doel van eventuele steun die voortvloeit uit de hier onderzochte vrijstellingen kan worden aangemerkt als ofwel: i) een steunmaatregel om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen, namelijk de bescherming van het milieu (artikel 107, lid 3, onder b), VWEU), ofwel ii) een steunmaatregel om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid (het gebruik van gerecycled aggregaat of afvalproducten als aggregaat) te vergemakkelijken mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad (artikel 107, lid 3, onder c), VWEU).

| (527) | De Britse autoriteiten stellen dat de vrijstellingen een noodzakelijk en evenredig middel zijn voor het bereiken van de milieudoelstelling van de AGL en dat steun die voortvloeit uit de vrijstellingen, zeer weinig of geen vervalsing van de mededinging tot gevolg zou hebben. Derhalve worden de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. |
| --- | --- |

(527)

De Britse autoriteiten stellen dat de vrijstellingen een noodzakelijk en evenredig middel zijn voor het bereiken van de milieudoelstelling van de AGL en dat steun die voortvloeit uit de vrijstellingen, zeer weinig of geen vervalsing van de mededinging tot gevolg zou hebben. Derhalve worden de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

| (528) | De Commissie zal de maatregel beoordelen op grond van het milieusteunkader van 2001 en de richtsnoeren milieusteun van 2008, en een alternatieve beoordeling uitvoeren rechtstreeks op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU. Zoals hieronder uiteengezet, is de Commissie van oordeel dat artikel 107, lid 3, onder b), VWEU niet kan worden toegepast op de voorliggende maatregel. |
| --- | --- |

(528)

De Commissie zal de maatregel beoordelen op grond van het milieusteunkader van 2001 en de richtsnoeren milieusteun van 2008, en een alternatieve beoordeling uitvoeren rechtstreeks op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU. Zoals hieronder uiteengezet, is de Commissie van oordeel dat artikel 107, lid 3, onder b), VWEU niet kan worden toegepast op de voorliggende maatregel.

7.2.   BEOORDELING OP GROND VAN HET MILIEUSTEUNKADER VAN 2001

BEOORDELING OP GROND VAN HET MILIEUSTEUNKADER VAN 2001

| (529) | Punt 47 van het milieusteunkader van 2001 bepaalt: „Bij de invoering uit milieuoverwegingen van belastingen op bepaalde activiteiten kunnen de lidstaten het noodzakelijk achten tijdelijke uitzonderingen voor bepaalde ondernemingen vast te stellen, met name wegens het ontbreken van harmonisatie op Europees niveau of in verband met tijdelijke risico's van verlies van internationaal concurrentievermogen van bepaalde ondernemingen. Dergelijke uitzonderingen vormen over het algemeen exploitatiesteun in de zin van artikel 87 van het EG-Verdrag. Bij de beoordeling van deze maatregelen moet met name worden nagegaan of de belasting gebaseerd is op een communautair besluit, dan wel op een autonoom besluit van de lidstaat”. |
| --- | --- |

(529)

Punt 47 van het milieusteunkader van 2001 bepaalt: „Bij de invoering uit milieuoverwegingen van belastingen op bepaalde activiteiten kunnen de lidstaten het noodzakelijk achten tijdelijke uitzonderingen voor bepaalde ondernemingen vast te stellen, met name wegens het ontbreken van harmonisatie op Europees niveau of in verband met tijdelijke risico's van verlies van internationaal concurrentievermogen van bepaalde ondernemingen. Dergelijke uitzonderingen vormen over het algemeen exploitatiesteun in de zin van artikel 87 van het EG-Verdrag. Bij de beoordeling van deze maatregelen moet met name worden nagegaan of de belasting gebaseerd is op een communautair besluit, dan wel op een autonoom besluit van de lidstaat”.

| (530) | Punt 48 bepaalt voorts: „Wanneer aan de belasting een autonoom besluit van de lidstaat ten grondslag ligt, kunnen de betrokken ondernemingen grote moeilijkheden ondervinden bij een aanpassing op korte termijn aan de nieuwe fiscale lasten. In deze hypothese kan een tijdelijke uitzondering voor bepaalde ondernemingen gerechtvaardigd zijn om een aanpassing aan de nieuwe fiscale situatie mogelijk te maken”. |
| --- | --- |

(530)

Punt 48 bepaalt voorts: „Wanneer aan de belasting een autonoom besluit van de lidstaat ten grondslag ligt, kunnen de betrokken ondernemingen grote moeilijkheden ondervinden bij een aanpassing op korte termijn aan de nieuwe fiscale lasten. In deze hypothese kan een tijdelijke uitzondering voor bepaalde ondernemingen gerechtvaardigd zijn om een aanpassing aan de nieuwe fiscale situatie mogelijk te maken”.

| (531) | In dit verband merkte de Commissie in punt 149 van het besluit tot inleiding van de procedure op dat de AGL een belasting is die uit milieuoverwegingen wordt geheven over de winning van aggregaten. De Commissie merkte verder op dat de AGL wordt geheven als gevolg van een autonome beslissing van de Britse autoriteiten. |
| --- | --- |

(531)

In dit verband merkte de Commissie in punt 149 van het besluit tot inleiding van de procedure op dat de AGL een belasting is die uit milieuoverwegingen wordt geheven over de winning van aggregaten. De Commissie merkte verder op dat de AGL wordt geheven als gevolg van een autonome beslissing van de Britse autoriteiten.

| (532) | De klager had betoogd (87) dat sommige vrijstellingen zijn verleend om het internationale concurrentievermogen van de producenten van vrijgestelde materialen te beschermen. Dit zou betekenen dat bepaalde ondernemingen enige moeite hebben om zich snel aan te passen aan de nieuwe fiscale lasten, en dat in dat geval de vrijstellingen van de AGL zouden kunnen worden beoordeeld op grond van de punten 47 en 48 van het milieusteunkader van 2001. |
| --- | --- |

(532)

De klager had betoogd (87) dat sommige vrijstellingen zijn verleend om het internationale concurrentievermogen van de producenten van vrijgestelde materialen te beschermen. Dit zou betekenen dat bepaalde ondernemingen enige moeite hebben om zich snel aan te passen aan de nieuwe fiscale lasten, en dat in dat geval de vrijstellingen van de AGL zouden kunnen worden beoordeeld op grond van de punten 47 en 48 van het milieusteunkader van 2001.

87

| (533) | Ten tijde van het besluit tot inleiding van de procedure hadden de Britse autoriteiten geen verenigbaarheidsgronden gegeven voor de maatregel en beschikte de Commissie niet over voldoende elementen om te kunnen concluderen of aan de in punten 47 en 48 van het milieusteunkader van 2001 gestelde voorwaarden was voldaan. Evenmin beschikte de Commissie over voldoende elementen om te kunnen concluderen of de vrijstellingen op grond van andere bepalingen dan de punten 47 en 48 van het milieusteunkader van 2001 met de interne markt verenigbaar konden worden verklaard. |
| --- | --- |

(533)

Ten tijde van het besluit tot inleiding van de procedure hadden de Britse autoriteiten geen verenigbaarheidsgronden gegeven voor de maatregel en beschikte de Commissie niet over voldoende elementen om te kunnen concluderen of aan de in punten 47 en 48 van het milieusteunkader van 2001 gestelde voorwaarden was voldaan. Evenmin beschikte de Commissie over voldoende elementen om te kunnen concluderen of de vrijstellingen op grond van andere bepalingen dan de punten 47 en 48 van het milieusteunkader van 2001 met de interne markt verenigbaar konden worden verklaard.

| (534) | BAA stelt dat de vrijstellingen van de AGL niet verenigbaar konden worden verklaard op grond van het milieusteunkader van 2001. Volgens BAA leveren de vrijstellingen voor schalie, leisteen en klei geen belangrijke bijdrage aan de bescherming van het milieu (punt 50 en punt 51.2, onder a)). De vrijstellingen doen, naar hun aard, afbreuk aan de algemene doelstellingen en hebben geen merkbaar positief effect op het gebied van milieubescherming. |
| --- | --- |

(534)

BAA stelt dat de vrijstellingen van de AGL niet verenigbaar konden worden verklaard op grond van het milieusteunkader van 2001. Volgens BAA leveren de vrijstellingen voor schalie, leisteen en klei geen belangrijke bijdrage aan de bescherming van het milieu (punt 50 en punt 51.2, onder a)). De vrijstellingen doen, naar hun aard, afbreuk aan de algemene doelstellingen en hebben geen merkbaar positief effect op het gebied van milieubescherming.

| (535) | BAA is van mening dat de vrijstellingen voor schalie, leisteen en klei geen tijdelijke vrijstelling vormen die op grond van de punten 47 en 48 kunnen worden gerechtvaardigd. Zij beweren dat de AGL bedoeld is om een materiaal zoals schalie, die is gewonnen voor gebruik als aggregaat, concurrerend te maken. |
| --- | --- |

(535)

BAA is van mening dat de vrijstellingen voor schalie, leisteen en klei geen tijdelijke vrijstelling vormen die op grond van de punten 47 en 48 kunnen worden gerechtvaardigd. Zij beweren dat de AGL bedoeld is om een materiaal zoals schalie, die is gewonnen voor gebruik als aggregaat, concurrerend te maken.

| (536) | BAA stelt dat de vrijstellingen geen exploitatiesteun vormen die op grond van punt 51 kan worden toegestaan. Er zijn geen overeenkomsten gesloten op grond waarvan de begunstigde zich ertoe verplicht tijdens de periode van de vrijstellingen milieubeschermingsdoelstellingen te bereiken. Verder is volgens BAA niet voldaan aan de alternatieve voorwaarde van punt 51.1, onder b), aangezien de ondernemingen die voor de vermindering in aanmerking komen, een aanzienlijk deel van de AGL niet hebben betaald. |
| --- | --- |

(536)

BAA stelt dat de vrijstellingen geen exploitatiesteun vormen die op grond van punt 51 kan worden toegestaan. Er zijn geen overeenkomsten gesloten op grond waarvan de begunstigde zich ertoe verplicht tijdens de periode van de vrijstellingen milieubeschermingsdoelstellingen te bereiken. Verder is volgens BAA niet voldaan aan de alternatieve voorwaarde van punt 51.1, onder b), aangezien de ondernemingen die voor de vermindering in aanmerking komen, een aanzienlijk deel van de AGL niet hebben betaald.

| (537) | De Britse autoriteiten beweren dat de toepassing van de AGL op de vrijgestelde materialen zou leiden tot een toename van de productiekosten voor de exploitanten in de specifieke marktsegmenten, die niet op hun klanten kan worden afgewenteld. Dit zou leiden tot een duidelijke afname van de hoeveelheid afval en bijproducten die wordt verkocht voor gebruik als aggregaat, en een corresponderende toename van de winning van nieuw gewonnen aggregaat. |
| --- | --- |

(537)

De Britse autoriteiten beweren dat de toepassing van de AGL op de vrijgestelde materialen zou leiden tot een toename van de productiekosten voor de exploitanten in de specifieke marktsegmenten, die niet op hun klanten kan worden afgewenteld. Dit zou leiden tot een duidelijke afname van de hoeveelheid afval en bijproducten die wordt verkocht voor gebruik als aggregaat, en een corresponderende toename van de winning van nieuw gewonnen aggregaat.

| (538) | De Britse autoriteiten beweren dat het effect van de toepassing van de AGL op de vrijgestelde materialen de milieudoelstelling van de AGL zou ondermijnen, aangezien de vraag niet meer zou worden verschoven naar onvermijdelijk afval en bijproduct gegenereerd door de winning van deze materialen. |
| --- | --- |

(538)

De Britse autoriteiten beweren dat het effect van de toepassing van de AGL op de vrijgestelde materialen de milieudoelstelling van de AGL zou ondermijnen, aangezien de vraag niet meer zou worden verschoven naar onvermijdelijk afval en bijproduct gegenereerd door de winning van deze materialen.

7.2.1.   BEOORDELING DOOR DE COMMISSIE

| (539) | De Britse autoriteiten beroepen zich uitsluitend op de punten 47 en 48 van het milieusteunkader van 2001 om de verenigbaarheid van de kwestieuze maatregelen te rechtvaardigen. |
| --- | --- |

(539)

De Britse autoriteiten beroepen zich uitsluitend op de punten 47 en 48 van het milieusteunkader van 2001 om de verenigbaarheid van de kwestieuze maatregelen te rechtvaardigen.

| (540) | Zij lijken te betogen dat de steengroeven die de vrijgestelde aggregaten exploiteren, ernstige problemen zullen ondervinden bij het verwerken van de fiscale lasten, zoals samengevat in overweging 537. |
| --- | --- |

(540)

Zij lijken te betogen dat de steengroeven die de vrijgestelde aggregaten exploiteren, ernstige problemen zullen ondervinden bij het verwerken van de fiscale lasten, zoals samengevat in overweging 537.

| (541) | De Commissie merkt echter op dat het milieusteunkader van 2001 alleen tijdelijke vrijstellingen toestaat om ondernemingen in staat te stellen zich aan te passen aan de nieuwe situatie, hetgeen niet het geval is voor de vrijstellingen krachtens de AGL. De betreffende vrijstellingen zijn niet beperkt in de tijd en zijn al twaalf jaar van toepassing. Hoewel de toepassing van de vrijstellingen tijdelijk is opgeschort vanwege de formele onderzoeksprocedure van de Commissie, vermeldt de schorsingswetgeving uitdrukkelijk dat alle vrijstellingen zullen worden hersteld zodra het onderzoek van de Commissie is afgerond indien de resultaten daarvan positief zijn. |
| --- | --- |

(541)

De Commissie merkt echter op dat het milieusteunkader van 2001 alleen tijdelijke vrijstellingen toestaat om ondernemingen in staat te stellen zich aan te passen aan de nieuwe situatie, hetgeen niet het geval is voor de vrijstellingen krachtens de AGL. De betreffende vrijstellingen zijn niet beperkt in de tijd en zijn al twaalf jaar van toepassing. Hoewel de toepassing van de vrijstellingen tijdelijk is opgeschort vanwege de formele onderzoeksprocedure van de Commissie, vermeldt de schorsingswetgeving uitdrukkelijk dat alle vrijstellingen zullen worden hersteld zodra het onderzoek van de Commissie is afgerond indien de resultaten daarvan positief zijn.

| (542) | De Commissie concludeert dan ook dat de punten 47 en 48 van het milieusteunkader van 2001 niet als basis zouden kunnen dienen om de vrijstelling van de AGL stellen voor schalie en producten die voornamelijk bestaan uit schalie die wordt gebruikt als aggregaat en afvalgesteente van schalie en die samen wordt gewonnen met schalie die wordt gebruikt als aggregaat, met de interne markt verenigbaar te verklaren. |
| --- | --- |

(542)

De Commissie concludeert dan ook dat de punten 47 en 48 van het milieusteunkader van 2001 niet als basis zouden kunnen dienen om de vrijstelling van de AGL stellen voor schalie en producten die voornamelijk bestaan uit schalie die wordt gebruikt als aggregaat en afvalgesteente van schalie en die samen wordt gewonnen met schalie die wordt gebruikt als aggregaat, met de interne markt verenigbaar te verklaren.

| (543) | De Commissie merkt verder op dat geen andere bepalingen van het milieusteunkader van 2001 als basis zouden kunnen dienen om de verenigbaarheid van de AGL vast te stellen, aangezien schalieproducenten een aanzienlijk deel van de belasting niet betalen (punt 51.1, onder b)), en er geen overeenkomsten zijn gesloten tussen de Britse autoriteiten en de schalieproducenten (punt 51.1, onder a)). |
| --- | --- |

(543)

De Commissie merkt verder op dat geen andere bepalingen van het milieusteunkader van 2001 als basis zouden kunnen dienen om de verenigbaarheid van de AGL vast te stellen, aangezien schalieproducenten een aanzienlijk deel van de belasting niet betalen (punt 51.1, onder b)), en er geen overeenkomsten zijn gesloten tussen de Britse autoriteiten en de schalieproducenten (punt 51.1, onder a)).

| (544) | Op basis van het voorgaande concludeert de Commissie dat de vrijstellingen van de AGL voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, niet met de interne markt verenigbaar kan worden verklaard op grond van het milieusteunkader van 2001. |
| --- | --- |

(544)

Op basis van het voorgaande concludeert de Commissie dat de vrijstellingen van de AGL voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, niet met de interne markt verenigbaar kan worden verklaard op grond van het milieusteunkader van 2001.

7.3.   BEOORDELING OP GROND VAN DE RICHTSNOEREN MILIEUSTEUN VAN 2008

BEOORDELING OP GROND VAN DE RICHTSNOEREN MILIEUSTEUN VAN 2008

| (545) | Gezien de milieudoelstelling van de AGL had de Commissie ter gelegenheid van het besluit tot inleiding van de procedure ook de belastingvrijstellingen en -uitsluitingen onderzocht op grond van hoofdstuk 4 van de richtsnoeren milieusteun van 2008, dat exploitatiesteun in de vorm van verminderingen van milieubelasting betreft. |
| --- | --- |

(545)

Gezien de milieudoelstelling van de AGL had de Commissie ter gelegenheid van het besluit tot inleiding van de procedure ook de belastingvrijstellingen en -uitsluitingen onderzocht op grond van hoofdstuk 4 van de richtsnoeren milieusteun van 2008, dat exploitatiesteun in de vorm van verminderingen van milieubelasting betreft.

| (546) | Milieubelasting is in punt 70.14 van de richtsnoeren milieusteun van 2008 gedefinieerd als „een belastingmaatregel waarvan de bijzondere belastinggrondslag een duidelijk negatief milieueffect heeft of die op bepaalde activiteiten, goederen of diensten drukt, zodat de milieukosten in de prijs ervan worden opgenomen en/of de producenten en verbruikers worden aangezet tot activiteiten die voor het milieu minder schadelijk zijn”. |
| --- | --- |

(546)

Milieubelasting is in punt 70.14 van de richtsnoeren milieusteun van 2008 gedefinieerd als „een belastingmaatregel waarvan de bijzondere belastinggrondslag een duidelijk negatief milieueffect heeft of die op bepaalde activiteiten, goederen of diensten drukt, zodat de milieukosten in de prijs ervan worden opgenomen en/of de producenten en verbruikers worden aangezet tot activiteiten die voor het milieu minder schadelijk zijn”.

| (547) | De Commissie erkende dat niet wordt betwist dat de winning van aggregaten een negatieve impact heeft op het milieu, met name in de vorm van schade aan de biodiversiteit, stof, lawaai en horizonvervuiling. Dit wordt verder bevestigd door de studies in opdracht van de Britse autoriteiten waarnaar wordt verwezen in punt 17 van het besluit tot inleiding van de procedure. De AGL is dan ook een milieuheffing in de zin van punt 70.14 van de richtsnoeren milieusteun van 2008 en de belastingvrijstellingen zouden kunnen worden beoordeeld op grond van hoofdstuk 4 van de richtsnoeren milieusteun van 2008, voor zover zij van toepassing waren met ingang van 2 april 2008. |
| --- | --- |

(547)

De Commissie erkende dat niet wordt betwist dat de winning van aggregaten een negatieve impact heeft op het milieu, met name in de vorm van schade aan de biodiversiteit, stof, lawaai en horizonvervuiling. Dit wordt verder bevestigd door de studies in opdracht van de Britse autoriteiten waarnaar wordt verwezen in punt 17 van het besluit tot inleiding van de procedure. De AGL is dan ook een milieuheffing in de zin van punt 70.14 van de richtsnoeren milieusteun van 2008 en de belastingvrijstellingen zouden kunnen worden beoordeeld op grond van hoofdstuk 4 van de richtsnoeren milieusteun van 2008, voor zover zij van toepassing waren met ingang van 2 april 2008.

7.3.1.   MILIEUVOORDEEL

| (548) | Overeenkomstig punt 151 van de richtsnoeren milieusteun van 2008 wordt steun in de vorm van verlagingen van milieubelastingen verenigbaar verklaard met de interne markt, op voorwaarde dat deze ten minste indirect bijdraagt aan de verbetering van het niveau van milieubescherming en dat de belastingverlagingen niet ten koste gaan van de nagestreefde algemene doelstelling. Zoals verklaard in punt 57 van de richtsnoeren milieusteun van 2008, zijn verlagingen van milieubelastingen voor bepaalde sectoren of categorieën van ondernemingen toegestaan op grond van hoofdstuk 4 van de richtsnoeren milieusteun van 2008, indien hierdoor hogere belastingen vastgesteld kunnen worden voor andere ondernemingen, aangezien dit leidt tot een algemene verbetering van de internalisering van de kosten en verdere prikkels schept om de milieubescherming te verbeteren. De Commissie oordeelde dat dit soort steun noodzakelijk kan zijn om nieuwe negatieve externaliteiten indirect aan te pakken door het eenvoudiger te maken betrekkelijk hoge nationale milieubelastingen vast te stellen of te handhaven. |
| --- | --- |

(548)

Overeenkomstig punt 151 van de richtsnoeren milieusteun van 2008 wordt steun in de vorm van verlagingen van milieubelastingen verenigbaar verklaard met de interne markt, op voorwaarde dat deze ten minste indirect bijdraagt aan de verbetering van het niveau van milieubescherming en dat de belastingverlagingen niet ten koste gaan van de nagestreefde algemene doelstelling. Zoals verklaard in punt 57 van de richtsnoeren milieusteun van 2008, zijn verlagingen van milieubelastingen voor bepaalde sectoren of categorieën van ondernemingen toegestaan op grond van hoofdstuk 4 van de richtsnoeren milieusteun van 2008, indien hierdoor hogere belastingen vastgesteld kunnen worden voor andere ondernemingen, aangezien dit leidt tot een algemene verbetering van de internalisering van de kosten en verdere prikkels schept om de milieubescherming te verbeteren. De Commissie oordeelde dat dit soort steun noodzakelijk kan zijn om nieuwe negatieve externaliteiten indirect aan te pakken door het eenvoudiger te maken betrekkelijk hoge nationale milieubelastingen vast te stellen of te handhaven.

| (549) | De Commissie oordeelde dat in dit geval de mogelijkheid om vrijstellingen voor bepaalde materialen te verlenen, het Verenigd Koninkrijk in staat had gesteld de AGL te introduceren. |
| --- | --- |

(549)

De Commissie oordeelde dat in dit geval de mogelijkheid om vrijstellingen voor bepaalde materialen te verlenen, het Verenigd Koninkrijk in staat had gesteld de AGL te introduceren.

| (550) | BAA stelt dat de vrijstellingen niet voldoen aan de criteria van de richtsnoeren milieusteun van 2008 en dat zij op deze grondslag niet verenigbaar konden worden verklaard. |
| --- | --- |

(550)

BAA stelt dat de vrijstellingen niet voldoen aan de criteria van de richtsnoeren milieusteun van 2008 en dat zij op deze grondslag niet verenigbaar konden worden verklaard.

| (551) | BAA beweert dat de vrijstellingen niet bijdragen tot een verbetering van het niveau van milieubescherming en in feite de nagestreefde algemene doelstelling ondermijnen (punt 151 van de richtsnoeren milieusteun van 2008). |
| --- | --- |

(551)

BAA beweert dat de vrijstellingen niet bijdragen tot een verbetering van het niveau van milieubescherming en in feite de nagestreefde algemene doelstelling ondermijnen (punt 151 van de richtsnoeren milieusteun van 2008).

| (552) | BAA verwijst naar een steengroeve die in de Cornish Building Stone and Slate Guide 2007 wordt vermeld als een leisteen- en schaliegroeve die muursteen produceert, om te illustreren dat steengroeven juist zijn vrijgesteld omdat zij schalie en leisteen produceren, waardoor de doelstelling van de belasting wordt ondermijnd omdat zij zelfs een grotere vraag naar dergelijke materialen creëert in de bouwsector. Naar eigen zeggen is BAA bekend met (88) een aantal gevallen waarin steengroeve-exploitanten leisteen- en schaliegroeven hebben geopend enkel en alleen als gevolg van en om te kunnen profiteren van de voordelen die voortvloeien uit de AGL-vrijstellingen. Bovendien krijgen steengroeven die onderworpen zijn aan de AGL, te maken met een aanzienlijke daling van de verkoop van laagwaardige bijproducten of afval, zoals buitenlagen en steengroevestof. Voorraden van deze materialen zijn gestegen met meer dan 500 %. Volgens BAA toont dit aan dat de AGL volledig is mislukt in haar milieudoelstelling omdat sommige voorraden worden vervangen door andere. |
| --- | --- |

(552)

BAA verwijst naar een steengroeve die in de Cornish Building Stone and Slate Guide 2007 wordt vermeld als een leisteen- en schaliegroeve die muursteen produceert, om te illustreren dat steengroeven juist zijn vrijgesteld omdat zij schalie en leisteen produceren, waardoor de doelstelling van de belasting wordt ondermijnd omdat zij zelfs een grotere vraag naar dergelijke materialen creëert in de bouwsector. Naar eigen zeggen is BAA bekend met (88) een aantal gevallen waarin steengroeve-exploitanten leisteen- en schaliegroeven hebben geopend enkel en alleen als gevolg van en om te kunnen profiteren van de voordelen die voortvloeien uit de AGL-vrijstellingen. Bovendien krijgen steengroeven die onderworpen zijn aan de AGL, te maken met een aanzienlijke daling van de verkoop van laagwaardige bijproducten of afval, zoals buitenlagen en steengroevestof. Voorraden van deze materialen zijn gestegen met meer dan 500 %. Volgens BAA toont dit aan dat de AGL volledig is mislukt in haar milieudoelstelling omdat sommige voorraden worden vervangen door andere.

Cornish Building Stone and Slate Guide 2007

88

| (553) | BAA geeft voorbeelden van kalksteengroeven met als primair product onbelaste landbouwkalk, die hoge bergen afval en onverkocht bijproduct hebben opgebouwd, waardoor de vervaardiging van landbouwkalk wordt belemmerd, zelfs bij een toenemende vraag. |
| --- | --- |

(553)

BAA geeft voorbeelden van kalksteengroeven met als primair product onbelaste landbouwkalk, die hoge bergen afval en onverkocht bijproduct hebben opgebouwd, waardoor de vervaardiging van landbouwkalk wordt belemmerd, zelfs bij een toenemende vraag.

| (554) | BAA beweert dat punt 158, onder b) en c), van de richtsnoeren milieusteun van 2008 erop zijn gericht om te voorkomen dat een onderneming een concurrentienadeel ervaart omdat zij is onderworpen aan belasting, terwijl haar directe concurrenten dat niet zijn. Volgens BAA is het in dit geval echter duidelijk dat de concurrenten van de producenten die de vrijstelling genieten, in feite aan belasting worden onderworpen en niet in staat zijn om hun producten te verkopen als gevolg van de nadelen van de AGL-vrijstellingen. |
| --- | --- |

(554)

BAA beweert dat punt 158, onder b) en c), van de richtsnoeren milieusteun van 2008 erop zijn gericht om te voorkomen dat een onderneming een concurrentienadeel ervaart omdat zij is onderworpen aan belasting, terwijl haar directe concurrenten dat niet zijn. Volgens BAA is het in dit geval echter duidelijk dat de concurrenten van de producenten die de vrijstelling genieten, in feite aan belasting worden onderworpen en niet in staat zijn om hun producten te verkopen als gevolg van de nadelen van de AGL-vrijstellingen.

| (555) | BAA beweert dat de vrijstelling voor schalie niet noodzakelijk en onevenredig is (punten 155 t/m 159 van de richtsnoeren milieusteun van 2008). Volgens BAA zijn de vrijstellingen voor leisteen, klei en schalie niet gebaseerd op objectieve criteria en worden de exploitanten die dezelfde producten produceren, zeer verschillend behandeld afhankelijk van de geologie van hun gebied. Bovendien wordt aan geen van de criteria voor evenredigheid voldaan en gaan de vrijstellingen verder dan een periode van tien jaar. |
| --- | --- |

(555)

BAA beweert dat de vrijstelling voor schalie niet noodzakelijk en onevenredig is (punten 155 t/m 159 van de richtsnoeren milieusteun van 2008). Volgens BAA zijn de vrijstellingen voor leisteen, klei en schalie niet gebaseerd op objectieve criteria en worden de exploitanten die dezelfde producten produceren, zeer verschillend behandeld afhankelijk van de geologie van hun gebied. Bovendien wordt aan geen van de criteria voor evenredigheid voldaan en gaan de vrijstellingen verder dan een periode van tien jaar.

| (556) | BAA heeft de Commissie een aparte brief van een steengroeve meegedeeld met betrekking tot de gevolgen van de AGL voor haar verkoop van laagwaardige producten (secundaire aggregaten), d.w.z. funderingen, buitenlagen, steengruis, zeer fijn materiaal, verkoop die met twee derde is gedaald. |
| --- | --- |

(556)

BAA heeft de Commissie een aparte brief van een steengroeve meegedeeld met betrekking tot de gevolgen van de AGL voor haar verkoop van laagwaardige producten (secundaire aggregaten), d.w.z. funderingen, buitenlagen, steengruis, zeer fijn materiaal, verkoop die met twee derde is gedaald.

| (557) | BAA heeft de Commissie een onderzoek meegedeeld naar de gevolgen voor de productie van aggregaten sinds de invoering van de AGL in 2002, onderzoek uitgevoerd door BDS Marketing Research Ltd (hierna „BDS” genoemd) in februari 2014 voor BAA. |
| --- | --- |

(557)

BAA heeft de Commissie een onderzoek meegedeeld naar de gevolgen voor de productie van aggregaten sinds de invoering van de AGL in 2002, onderzoek uitgevoerd door BDS Marketing Research Ltd (hierna „BDS” genoemd) in februari 2014 voor BAA.

| (558) | De bevindingen van die studie zijn als volgt. |
| --- | --- |

(558)

De bevindingen van die studie zijn als volgt.

| (559) | Een heffing over aggregaten van 2 GBP/ton kan voor de klant de helft of een derde van de totale kosten van laagwaardigere aggregaten vertegenwoordigen. |
| --- | --- |

(559)

Een heffing over aggregaten van 2 GBP/ton kan voor de klant de helft of een derde van de totale kosten van laagwaardigere aggregaten vertegenwoordigen.

| (560) | De studie concludeert dat het belangrijkste effect van de AGL een toename is geweest van het gebruik van vrijgestelde aggregaten (primair en bijproduct) ten koste van belaste bijproducten van belaste hoogwaardige materialen. Voor steengroeven bleek het moeilijk, vaak onmogelijk om markten te vinden voor deze resterende laagwaardige materialen. Dientengevolge hebben steengroevebedrijven deze materialen moeten storten. De nettoverandering is dan ook een ruimer gebruik van onbelaste aggregaten (primair en bijproduct) ten koste van belaste bijproductaggregaten die voordien konden worden verkocht, maar nu een afvalstof zijn. Eén soort afvalmateriaal is simpelweg vervangen door een ander soort afvalmateriaal. In sommige gevallen heeft dit het neutraliseren van reserves van goede kwaliteit met zich meegebracht. |
| --- | --- |

(560)

De studie concludeert dat het belangrijkste effect van de AGL een toename is geweest van het gebruik van vrijgestelde aggregaten (primair en bijproduct) ten koste van belaste bijproducten van belaste hoogwaardige materialen. Voor steengroeven bleek het moeilijk, vaak onmogelijk om markten te vinden voor deze resterende laagwaardige materialen. Dientengevolge hebben steengroevebedrijven deze materialen moeten storten. De nettoverandering is dan ook een ruimer gebruik van onbelaste aggregaten (primair en bijproduct) ten koste van belaste bijproductaggregaten die voordien konden worden verkocht, maar nu een afvalstof zijn. Eén soort afvalmateriaal is simpelweg vervangen door een ander soort afvalmateriaal. In sommige gevallen heeft dit het neutraliseren van reserves van goede kwaliteit met zich meegebracht.

| (561) | Het rapport van 2003 vermeldt dat sinds 2001 de verkoop van primaire (hoogwaardige) aggregaten is gedaald met 24,9 % als gevolg van de recessie. De verkoop van belaste bijproductaggregaten is gedaald met 60 %, namelijk 31,5 miljoen ton, sinds de invoering van de AGL in 2002. De verkoop van belaste bijproducten bedroeg 52 190 ton in 2001 en 20 648 ton in 2011; de verkoop van de belaste primaire (hoogwaardige) aggregaten daalde van 188 843 ton in 2001 naar 141 754 ton in 2011. De verkoopafname wordt ook gepresenteerd in een grafiek.



  Aandeel verkoop belast bijproduct sinds 2001 — Totaal
  . |
| --- | --- |

(561)

Het rapport van 2003 vermeldt dat sinds 2001 de verkoop van primaire (hoogwaardige) aggregaten is gedaald met 24,9 % als gevolg van de recessie. De verkoop van belaste bijproductaggregaten is gedaald met 60 %, namelijk 31,5 miljoen ton, sinds de invoering van de AGL in 2002. De verkoop van belaste bijproducten bedroeg 52 190 ton in 2001 en 20 648 ton in 2011; de verkoop van de belaste primaire (hoogwaardige) aggregaten daalde van 188 843 ton in 2001 naar 141 754 ton in 2011. De verkoopafname wordt ook gepresenteerd in een grafiek.

Aandeel verkoop belast bijproduct sinds 2001 — Totaal

.

| (562) | Drie gedetailleerde grafieken zijn opgenomen ten aanzien van de ontwikkeling van de verkoop van belaste bijproducten in de volgende categorieën: hardsteen, zandsteen, kalksteen en zand en grind. Hoewel de verkoop van zand en grind op een constant niveau lijkt te zijn gebleven met recentelijk een lichte toename, lijkt de verkoop van de eerstgenoemde drie stoffen te zijn afgenomen. |
| --- | --- |

(562)

Drie gedetailleerde grafieken zijn opgenomen ten aanzien van de ontwikkeling van de verkoop van belaste bijproducten in de volgende categorieën: hardsteen, zandsteen, kalksteen en zand en grind. Hoewel de verkoop van zand en grind op een constant niveau lijkt te zijn gebleven met recentelijk een lichte toename, lijkt de verkoop van de eerstgenoemde drie stoffen te zijn afgenomen.

| (563) | De volumes verkochte vrijgestelde aggregaten lijken sinds de invoering van de AGL te zijn gestegen van minder dan 5 miljoen ton naar bijna 30 miljoen ton. Deze cijfers zijn exclusief steengroeven die alleen vrijgestelde aggregaten produceren omdat deze locaties geen rendement hoeven te behalen. Volgens de studie zou de totale toename van vrijgestelde volumes derhalve nog hoger liggen dan de zesvoudige toename die uit de cijfers blijkt. De studie geeft voor elk jaar een gestage toename van de volumes van de verkoop van vrijgestelde aggregaten te zien. De conclusie van de steun is dat een toenemend aantal groeven volledig of gedeeltelijk wordt vrijgesteld, d.w.z. de belastbare omzet wordt omgezet in vrijgestelde omzet. |
| --- | --- |

(563)

De volumes verkochte vrijgestelde aggregaten lijken sinds de invoering van de AGL te zijn gestegen van minder dan 5 miljoen ton naar bijna 30 miljoen ton. Deze cijfers zijn exclusief steengroeven die alleen vrijgestelde aggregaten produceren omdat deze locaties geen rendement hoeven te behalen. Volgens de studie zou de totale toename van vrijgestelde volumes derhalve nog hoger liggen dan de zesvoudige toename die uit de cijfers blijkt. De studie geeft voor elk jaar een gestage toename van de volumes van de verkoop van vrijgestelde aggregaten te zien. De conclusie van de steun is dat een toenemend aantal groeven volledig of gedeeltelijk wordt vrijgesteld, d.w.z. de belastbare omzet wordt omgezet in vrijgestelde omzet.

| (564) | De vraag naar gerecyclede aggregaten is sinds de invoering van de AGL in 2002 slechts licht toegenomen. De introductie van de stortplaatsbelasting in 1996 heeft geleid tot een stijging van de vraag naar gerecyclede aggregaten. Volgens BDS is de plaats van de laagwaardige belaste aggregaten ingenomen door de laagwaardige aggregaten die vrijstelling genieten, zoals blijkt uit de onderstaande tabel.

  Ramingen BDS van de markt voor laagwaardig aggregaat, naar soort aggregaat | 2001 | 2012 | Verandering (%) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| MT | % | MT | % |
| Steengroeven
  (uitsluitend belaste, laagwaardige materialen) | 52,2 | 51,1 | 19 | 19,8 | (63,6) |
| Gerecyclede aggregaten | 45 | 44,0 | 47 | 49,0 | 4,4 |
| Vrijgestelde aggregaten | 5 | 4,9 | 30 | 31,2 | 500,0 |
| |
| Totaal | 102,2 | 100,0 | 96 | 100,0 | (6,1) |

(564)

De vraag naar gerecyclede aggregaten is sinds de invoering van de AGL in 2002 slechts licht toegenomen. De introductie van de stortplaatsbelasting in 1996 heeft geleid tot een stijging van de vraag naar gerecyclede aggregaten. Volgens BDS is de plaats van de laagwaardige belaste aggregaten ingenomen door de laagwaardige aggregaten die vrijstelling genieten, zoals blijkt uit de onderstaande tabel.

Ramingen BDS van de markt voor laagwaardig aggregaat, naar soort aggregaat

Ramingen BDS van de markt voor laagwaardig aggregaat, naar soort aggregaat

2001

2012

Verandering (%)

MT

%

MT

%

Steengroeven

(uitsluitend belaste, laagwaardige materialen)

52,2

51,1

19

19,8

(63,6)

Gerecyclede aggregaten

45

44,0

47

49,0

4,4

Vrijgestelde aggregaten

5

4,9

30

31,2

500,0

Totaal

102,2

100,0

96

100,0

(6,1)

| (565) | Het Verenigd Koninkrijk betoogt dat de vrijstellingen, indien deze werden geacht staatssteun op te leveren, verenigbaar zouden zijn met de richtsnoeren milieusteun van 2008, omdat zij:






  i) | bijdragen, althans indirect, aan een verbetering van het niveau van milieubescherming, en/of |
| --- | --- | --- |

(565)

Het Verenigd Koninkrijk betoogt dat de vrijstellingen, indien deze werden geacht staatssteun op te leveren, verenigbaar zouden zijn met de richtsnoeren milieusteun van 2008, omdat zij:

i)

bijdragen, althans indirect, aan een verbetering van het niveau van milieubescherming, en/of

| ii) | het Verenigd Koninkrijk in staat stelden de AGL in te voeren, omdat de vrijstellingen het mogelijk maakten hogere milieubelastingen goed te keuren voor andere ondernemingen die zich bezighouden met de productie van aggregaat, hetgeen het bereiken van de milieudoelstelling van de AGL verder stimuleert en leidt tot een algemene verbetering van de internalisering van de kosten. |
| --- | --- |

ii)

het Verenigd Koninkrijk in staat stelden de AGL in te voeren, omdat de vrijstellingen het mogelijk maakten hogere milieubelastingen goed te keuren voor andere ondernemingen die zich bezighouden met de productie van aggregaat, hetgeen het bereiken van de milieudoelstelling van de AGL verder stimuleert en leidt tot een algemene verbetering van de internalisering van de kosten.

| (566) | De Britse autoriteiten stellen dat de AGL met de vrijstellingen beoogt het gebruik te bevorderen van gerecycled materiaal of bijproducten (die ontstaan in een proces dat niet is bedoeld om aggregaat te produceren), teneinde de vraag naar nieuw gewonnen aggregaat te reduceren en daardoor de milieuschade in verband met aggregatenwinning te verminderen. |
| --- | --- |

(566)

De Britse autoriteiten stellen dat de AGL met de vrijstellingen beoogt het gebruik te bevorderen van gerecycled materiaal of bijproducten (die ontstaan in een proces dat niet is bedoeld om aggregaat te produceren), teneinde de vraag naar nieuw gewonnen aggregaat te reduceren en daardoor de milieuschade in verband met aggregatenwinning te verminderen.

| (567) | De Britse autoriteiten stellen dat elke onderzochte vrijstelling leidt tot een verbetering van de milieubescherming op ten minste één van de volgende manieren: i) zij helpt om de vraag te verschuiven weg van verdere winning van aggregaat, en/of ii) zij helpt de aangroei van afvalbergen te verminderen. |
| --- | --- |

(567)

De Britse autoriteiten stellen dat elke onderzochte vrijstelling leidt tot een verbetering van de milieubescherming op ten minste één van de volgende manieren: i) zij helpt om de vraag te verschuiven weg van verdere winning van aggregaat, en/of ii) zij helpt de aangroei van afvalbergen te verminderen.

| (568) | De vrijstelling voor schalie voldoet aan de in hoofdstuk 4 van de richtsnoeren milieusteun van 2008 vastgestelde criteria. Schalie is in sommige gevallen geschikt voor gebruik als aggregaat, maar door de fysieke samenstelling en de plaatvormigheid ervan is zij ongeschikt voor hoogwaardigere toepassingen. De Britse autoriteiten stellen dat, aangezien schalie niet wordt gewonnen als aggregaat voor de specifieke doeleinden van commerciële exploitatie als aggregaat, zij alleen wordt verkregen als een onvermijdelijk bijproduct. Het gebruik van schalie vermindert de vraag naar nieuw gewonnen aggregaat, en derhalve vermindert het feit dat zij is vrijgesteld van de AGL, de milieuschade die gepaard gaat met aggregatenwinning. De heffingsvrijstelling helpt ook om de aangroei van steenbergen van het materiaal en de daarmee verband houdende visuele schade te verminderen. |
| --- | --- |

(568)

De vrijstelling voor schalie voldoet aan de in hoofdstuk 4 van de richtsnoeren milieusteun van 2008 vastgestelde criteria. Schalie is in sommige gevallen geschikt voor gebruik als aggregaat, maar door de fysieke samenstelling en de plaatvormigheid ervan is zij ongeschikt voor hoogwaardigere toepassingen. De Britse autoriteiten stellen dat, aangezien schalie niet wordt gewonnen als aggregaat voor de specifieke doeleinden van commerciële exploitatie als aggregaat, zij alleen wordt verkregen als een onvermijdelijk bijproduct. Het gebruik van schalie vermindert de vraag naar nieuw gewonnen aggregaat, en derhalve vermindert het feit dat zij is vrijgesteld van de AGL, de milieuschade die gepaard gaat met aggregatenwinning. De heffingsvrijstelling helpt ook om de aangroei van steenbergen van het materiaal en de daarmee verband houdende visuele schade te verminderen.

| (569) | Bovendien stellen de Britse autoriteiten ten aanzien van afvalgesteente van schaliewinning dat door het stimuleren van het gebruik van afvalgesteente dat onbedoeld en onvermijdelijk ontstaat, de vrijstelling de vraag doet verschuiven, weg van gewonnen aggregaat, waardoor de milieuschade wordt verminderd. |
| --- | --- |

(569)

Bovendien stellen de Britse autoriteiten ten aanzien van afvalgesteente van schaliewinning dat door het stimuleren van het gebruik van afvalgesteente dat onbedoeld en onvermijdelijk ontstaat, de vrijstelling de vraag doet verschuiven, weg van gewonnen aggregaat, waardoor de milieuschade wordt verminderd.

| (570) | De Britse autoriteiten voeren aan dat zelfs als de Commissie tot de conclusie zou komen dat er bewijs is dat vrijgestelde materialen actief worden gewonnen voor gebruik als aggregaat, de vrijstellingen voor deze materialen nog steeds direct bijdragen aan de verwezenlijking van de milieudoelstelling van de AGL. Volgens hen zou, als er bewijs zou zijn dat vrijgestelde materialen in feite actief worden gewonnen voor gebruik als aggregaat, dit hooguit op zeer kleine schaal plaatsvinden in een zeer beperkt aantal steengroeven. Volgens de Britse autoriteiten zou, indien een zeer geringe hoeveelheid vrijgestelde materialen voor gebruik als aggregaat zou zijn gewonnen, een en ander niet afdoen aan het feit dat er een objectieve rechtvaardiging bestaat voor de vrijstelling van de betrokken materialen. De rechtvaardiging zou zijn dat a) de materialen normaal gesproken niet worden gewonnen voor gebruik als aggregaat, en b) de winning van deze materialen een grote hoeveelheid onvermijdelijk bijproduct en afval genereert die kunnen worden gebruikt als aggregaat mits de juiste commerciële prikkels aanwezig zijn. |
| --- | --- |

(570)

De Britse autoriteiten voeren aan dat zelfs als de Commissie tot de conclusie zou komen dat er bewijs is dat vrijgestelde materialen actief worden gewonnen voor gebruik als aggregaat, de vrijstellingen voor deze materialen nog steeds direct bijdragen aan de verwezenlijking van de milieudoelstelling van de AGL. Volgens hen zou, als er bewijs zou zijn dat vrijgestelde materialen in feite actief worden gewonnen voor gebruik als aggregaat, dit hooguit op zeer kleine schaal plaatsvinden in een zeer beperkt aantal steengroeven. Volgens de Britse autoriteiten zou, indien een zeer geringe hoeveelheid vrijgestelde materialen voor gebruik als aggregaat zou zijn gewonnen, een en ander niet afdoen aan het feit dat er een objectieve rechtvaardiging bestaat voor de vrijstelling van de betrokken materialen. De rechtvaardiging zou zijn dat a) de materialen normaal gesproken niet worden gewonnen voor gebruik als aggregaat, en b) de winning van deze materialen een grote hoeveelheid onvermijdelijk bijproduct en afval genereert die kunnen worden gebruikt als aggregaat mits de juiste commerciële prikkels aanwezig zijn.

| (571) | De Britse autoriteiten beweren dat zelfs als een gering aantal steengroeven actief vrijgestelde materialen zou winnen voor gebruik als aggregaat, de vrijstellingen nog steeds gerechtvaardigd blijven als zij het mogelijk maken om hogere belastingen voor andere ondernemingen goed te keuren, hetgeen zou leiden tot een algemene verbetering van de internalisering van de kosten en het geven van verdere prikkels voor het bereiken van de milieudoelstelling van de AGL. |
| --- | --- |

(571)

De Britse autoriteiten beweren dat zelfs als een gering aantal steengroeven actief vrijgestelde materialen zou winnen voor gebruik als aggregaat, de vrijstellingen nog steeds gerechtvaardigd blijven als zij het mogelijk maken om hogere belastingen voor andere ondernemingen goed te keuren, hetgeen zou leiden tot een algemene verbetering van de internalisering van de kosten en het geven van verdere prikkels voor het bereiken van de milieudoelstelling van de AGL.

| (572) | De Britse autoriteiten hebben in dit verband argumenten aangedragen met betrekking tot afvalgesteente van mijnsteen. |
| --- | --- |

(572)

De Britse autoriteiten hebben in dit verband argumenten aangedragen met betrekking tot afvalgesteente van mijnsteen.

7.3.1.1   
  Beoordeling door de Commissie

Beoordeling door de Commissie

| (573) | De Commissie heeft reeds vastgesteld dat de AGL een belasting is die een milieudoelstelling nastreeft. |
| --- | --- |

(573)

De Commissie heeft reeds vastgesteld dat de AGL een belasting is die een milieudoelstelling nastreeft.

| (574) | Een algemene vrijstelling voor schalie lijkt de milieudoelstelling van de AGL echter te ondermijnen omdat zij de winning van schalie en afvalgesteente van schalie zou kunnen stimuleren, zoals ook is vastgesteld door het Gerecht (89). |
| --- | --- |

(574)

Een algemene vrijstelling voor schalie lijkt de milieudoelstelling van de AGL echter te ondermijnen omdat zij de winning van schalie en afvalgesteente van schalie zou kunnen stimuleren, zoals ook is vastgesteld door het Gerecht (89).

89

| (575) | Schalie is een materiaal dat kan worden gebruikt als aggregaat, zij het in enigszins beperkte gevallen als laagwaardig aggregaat, en dat wordt gebruikt als aggregaat en specifiek wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat, zoals aangetoond door de opmerkingen van de belanghebbenden en bewijs ontvangen door de Commissie. Schalie die specifiek wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat, is in feite nieuw gewonnen materiaal en een vrijstelling zou eenvoudigweg verdere winning stimuleren. |
| --- | --- |

(575)

Schalie is een materiaal dat kan worden gebruikt als aggregaat, zij het in enigszins beperkte gevallen als laagwaardig aggregaat, en dat wordt gebruikt als aggregaat en specifiek wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat, zoals aangetoond door de opmerkingen van de belanghebbenden en bewijs ontvangen door de Commissie. Schalie die specifiek wordt gewonnen voor gebruik als aggregaat, is in feite nieuw gewonnen materiaal en een vrijstelling zou eenvoudigweg verdere winning stimuleren.

| (576) | Gezien het feit dat de Commissie gevallen heeft vastgesteld waarin schalie actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, maakt een algemene vrijstelling voor schalie de winning ervan alleen maar meer concurrerend en stimuleert zij verdere winning. |
| --- | --- |

(576)

Gezien het feit dat de Commissie gevallen heeft vastgesteld waarin schalie actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, maakt een algemene vrijstelling voor schalie de winning ervan alleen maar meer concurrerend en stimuleert zij verdere winning.

| (577) | Bovendien is schalie momenteel vrijgesteld wanneer zij wordt gewonnen als een bijproduct van materiaal dat is belast (bijvoorbeeld grove zandsteen, zandsteen en kalksteen). De Commissie merkte in overweging 365 op dat bij de vrijstellingen onderscheid wordt gemaakt tussen schalie en andere belaste materialen, zoals andere bijproducten van de hoofdwinning van grove zandsteen, zandsteen en kalksteen. De Commissie heeft ook onderzocht of dit soort belastingdifferentiatie kan worden gerechtvaardigd door de doelstelling van de AGL. De Commissie heeft echter geen bewijs ontvangen van de Britse autoriteiten of van belanghebbenden waaruit blijkt dat deze vrijstelling bijdraagt aan de verwezenlijking van de doelstelling van de AGL, zijnde vermindering van de nieuwe winning van materiaal voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(577)

Bovendien is schalie momenteel vrijgesteld wanneer zij wordt gewonnen als een bijproduct van materiaal dat is belast (bijvoorbeeld grove zandsteen, zandsteen en kalksteen). De Commissie merkte in overweging 365 op dat bij de vrijstellingen onderscheid wordt gemaakt tussen schalie en andere belaste materialen, zoals andere bijproducten van de hoofdwinning van grove zandsteen, zandsteen en kalksteen. De Commissie heeft ook onderzocht of dit soort belastingdifferentiatie kan worden gerechtvaardigd door de doelstelling van de AGL. De Commissie heeft echter geen bewijs ontvangen van de Britse autoriteiten of van belanghebbenden waaruit blijkt dat deze vrijstelling bijdraagt aan de verwezenlijking van de doelstelling van de AGL, zijnde vermindering van de nieuwe winning van materiaal voor gebruik als aggregaat.

| (578) | Bovendien draagt de vrijstelling over het algemeen niet bij tot het verminderen van de aangroei van afvalbergen omdat zij eenvoudigweg de aangroei van afvalbergen schalie vervangt door de aangroei van bergen belaste, laagwaardige aggregaten waarvoor geen koper meer kan worden gevonden. |
| --- | --- |

(578)

Bovendien draagt de vrijstelling over het algemeen niet bij tot het verminderen van de aangroei van afvalbergen omdat zij eenvoudigweg de aangroei van afvalbergen schalie vervangt door de aangroei van bergen belaste, laagwaardige aggregaten waarvoor geen koper meer kan worden gevonden.

| (579) | De Britse autoriteiten stellen dat de vrijstelling voor schalie het mogelijk maakt om hogere belastingen voor andere ondernemingen vast te stellen; zij hebben echter voor deze stelling geen argumenten verstrekt waardoor de Commissie deze rechtvaardiging in haar beoordeling zou kunnen laten meewegen. De enige argumentatie in dit verband die de Britse autoriteiten hebben verstrekt, betreft mijnafval waarvan de vrijstelling reeds door de Commissie niet als staatssteun werd aangemerkt. |
| --- | --- |

(579)

De Britse autoriteiten stellen dat de vrijstelling voor schalie het mogelijk maakt om hogere belastingen voor andere ondernemingen vast te stellen; zij hebben echter voor deze stelling geen argumenten verstrekt waardoor de Commissie deze rechtvaardiging in haar beoordeling zou kunnen laten meewegen. De enige argumentatie in dit verband die de Britse autoriteiten hebben verstrekt, betreft mijnafval waarvan de vrijstelling reeds door de Commissie niet als staatssteun werd aangemerkt.

| (580) | De Britse autoriteiten stellen dat zelfs als de Commissie aanwijzingen had gevonden dat schalie wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, de vrijstelling nog steeds een milieudoelstelling zou dienen vanwege de geringe hoeveelheid actieve winning. De Commissie heeft echter vastgesteld dat alleen de vrijstellingen van de AGL die zijn verleend voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, staatssteun vormen — en niet over het algemeen de vrijstelling voor schalie en afvalgesteente van de winning van schalie. Daarom wordt in de beoordeling van de Commissie schalie reeds gedifferentieerd afhankelijk van de actieve winning ervan voor commerciële exploitatie, en wordt de grote hoeveelheid schalie en het onvermijdelijke afvalgesteente van schalie wanneer zij niet actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie, niet als aggregaat beschouwd. Daarom kan de rechtvaardiging van de Britse autoriteiten op grond van de beperkte exploitatie als aggregaat niet dienen als een grond voor een gemeenschappelijke beoordeling van alle schalie en alle afvalgesteente van schalie. |
| --- | --- |

(580)

De Britse autoriteiten stellen dat zelfs als de Commissie aanwijzingen had gevonden dat schalie wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, de vrijstelling nog steeds een milieudoelstelling zou dienen vanwege de geringe hoeveelheid actieve winning. De Commissie heeft echter vastgesteld dat alleen de vrijstellingen van de AGL die zijn verleend voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, staatssteun vormen — en niet over het algemeen de vrijstelling voor schalie en afvalgesteente van de winning van schalie. Daarom wordt in de beoordeling van de Commissie schalie reeds gedifferentieerd afhankelijk van de actieve winning ervan voor commerciële exploitatie, en wordt de grote hoeveelheid schalie en het onvermijdelijke afvalgesteente van schalie wanneer zij niet actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie, niet als aggregaat beschouwd. Daarom kan de rechtvaardiging van de Britse autoriteiten op grond van de beperkte exploitatie als aggregaat niet dienen als een grond voor een gemeenschappelijke beoordeling van alle schalie en alle afvalgesteente van schalie.

| (581) | In aansluiting bij de bevindingen van het Gerecht (90) wordt wanneer steengroeven actief schalie winnen voor commerciële exploitatie als aggregaten, niet langer gewaarborgd dat de vrijstelling niet tot meer nieuwe winning van het vrijgestelde materiaal leidt. |
| --- | --- |

(581)

In aansluiting bij de bevindingen van het Gerecht (90) wordt wanneer steengroeven actief schalie winnen voor commerciële exploitatie als aggregaten, niet langer gewaarborgd dat de vrijstelling niet tot meer nieuwe winning van het vrijgestelde materiaal leidt.

90

| (582) | De Commissie concludeert derhalve dat een algemene vrijstelling voor schalie en van schalie afkomstig afvalgesteente de algemene milieudoelstelling van de AGL ondermijnt omdat zij de nieuwe winning van dergelijk materiaal kan stimuleren. |
| --- | --- |

(582)

De Commissie concludeert derhalve dat een algemene vrijstelling voor schalie en van schalie afkomstig afvalgesteente de algemene milieudoelstelling van de AGL ondermijnt omdat zij de nieuwe winning van dergelijk materiaal kan stimuleren.

7.3.2.   EVENREDIGHEID

| (583) | De belasting van aggregaten is niet geharmoniseerd op Unieniveau en de Commissie heeft daarom de evenredigheid van de voorgenomen maatregel onderzocht in het licht van punt 159 van de richtsnoeren milieusteun van 2008. |
| --- | --- |

(583)

De belasting van aggregaten is niet geharmoniseerd op Unieniveau en de Commissie heeft daarom de evenredigheid van de voorgenomen maatregel onderzocht in het licht van punt 159 van de richtsnoeren milieusteun van 2008.

| (584) | Ten aanzien van evenredigheid moet elke begunstigde van een vermindering of vrijstelling overeenkomstig punt 159 van de richtsnoeren milieusteun van 2008 aan een van de volgende criteria voldoen:






  a) | hij moet een deel van de nationale belasting betalen dat grotendeels equivalent is aan de milieuprestatie van elke individuele begunstigde in vergelijking met de prestatie van de best presterende techniek in de EER. De begunstigden kunnen maximaal voordeel halen uit een vermindering die overeenstemt met de toename van de productiekosten veroorzaakt door de belasting, onder gebruikmaking van de best presterende techniek, en die niet op klanten kan worden afgewenteld; |
| --- | --- | --- |

(584)

Ten aanzien van evenredigheid moet elke begunstigde van een vermindering of vrijstelling overeenkomstig punt 159 van de richtsnoeren milieusteun van 2008 aan een van de volgende criteria voldoen:

a)

hij moet een deel van de nationale belasting betalen dat grotendeels equivalent is aan de milieuprestatie van elke individuele begunstigde in vergelijking met de prestatie van de best presterende techniek in de EER. De begunstigden kunnen maximaal voordeel halen uit een vermindering die overeenstemt met de toename van de productiekosten veroorzaakt door de belasting, onder gebruikmaking van de best presterende techniek, en die niet op klanten kan worden afgewenteld;

| b) | hij moet ten minste 20 % van de nationale belasting betalen, tenzij een lager tarief gerechtvaardigd kan worden; |
| --- | --- |

b)

hij moet ten minste 20 % van de nationale belasting betalen, tenzij een lager tarief gerechtvaardigd kan worden;

| c) | hij kan overeenkomsten sluiten met de lidstaat waarbij hij zich ertoe verbindt de milieudoelstellingen te verwezenlijken die dezelfde gevolgen hebben als wanneer punt a) of b) of het communautaire minimumbelastingniveau wordt toegepast. |
| --- | --- |

c)

hij kan overeenkomsten sluiten met de lidstaat waarbij hij zich ertoe verbindt de milieudoelstellingen te verwezenlijken die dezelfde gevolgen hebben als wanneer punt a) of b) of het communautaire minimumbelastingniveau wordt toegepast.

| (585) | De Britse autoriteiten stellen dat, hoewel de vrijstellingen niet garanderen dat de begunstigde ten minste 20 % van de nationale belasting betaalt, een volledige vrijstelling kan worden gerechtvaardigd door de beperkte vervalsing van de mededinging. |
| --- | --- |

(585)

De Britse autoriteiten stellen dat, hoewel de vrijstellingen niet garanderen dat de begunstigde ten minste 20 % van de nationale belasting betaalt, een volledige vrijstelling kan worden gerechtvaardigd door de beperkte vervalsing van de mededinging.

| (586) | Volgens de Britse autoriteiten vormen de hier onderzochte vrijgestelde materialen, zelfs in combinatie, slechts een zeer klein deel van de aggregatenmarkt in het Verenigd Koninkrijk. De Britse autoriteiten stellen, gebruikmakend van gegevens van het Office for National Statistics, het Department for Local Communities and Government en het Department for Business, Innovation and Skills, dat van de in totaal 205 miljoen ton aggregaten die elk jaar in Groot-Brittannië wordt verkocht, slechts 6 miljoen afkomstig is van de materialen waarop het onderzoek van de Commissie ziet en dat daarvan 3 miljoen afkomstig is van afval van kaolien en ball clay. Volgens de Mineral Products Association, de grootste brancheorganisatie voor aggregatenproducenten in het Verenigd Koninkrijk, zouden de hier onderzochte vrijstellingen slechts ongeveer 3 % van de Britse aggregatenmarkt vertegenwoordigen. |
| --- | --- |

(586)

Volgens de Britse autoriteiten vormen de hier onderzochte vrijgestelde materialen, zelfs in combinatie, slechts een zeer klein deel van de aggregatenmarkt in het Verenigd Koninkrijk. De Britse autoriteiten stellen, gebruikmakend van gegevens van het Office for National Statistics, het Department for Local Communities and Government en het Department for Business, Innovation and Skills, dat van de in totaal 205 miljoen ton aggregaten die elk jaar in Groot-Brittannië wordt verkocht, slechts 6 miljoen afkomstig is van de materialen waarop het onderzoek van de Commissie ziet en dat daarvan 3 miljoen afkomstig is van afval van kaolien en ball clay. Volgens de Mineral Products Association, de grootste brancheorganisatie voor aggregatenproducenten in het Verenigd Koninkrijk, zouden de hier onderzochte vrijstellingen slechts ongeveer 3 % van de Britse aggregatenmarkt vertegenwoordigen.

| (587) | De Britse autoriteiten voeren aan dat de impact van de vrijgestelde materialen op de mededinging beperkt is als gevolg van de transportkosten van het aggregaat. Zij betogen dat de transportkosten 8,55 pence per ton bedragen. Gemiddeld levert de vrijstelling van de heffing van 2 GBP/ton de producent van het vrijgestelde materiaal dan slechts een concurrentievoordeel op binnen een straal van 25 mijl (37 km). Volgens de Britse autoriteiten kan in het geval van een retourrit het vrijgestelde materiaal slechts een extra 11,6 mijl (18,5 km) worden vervoerd. Bovendien stellen de Britse autoriteiten dat de geleverde hoeveelheden over het algemeen zeer gering zijn aangezien de vrijgestelde materialen alleen geschikt zijn voor laagwaardige aggregaten. Wanneer meer traditionele aggregaten nodig zijn voor een project, treedt er geen vervalsing van de mededinging op. |
| --- | --- |

(587)

De Britse autoriteiten voeren aan dat de impact van de vrijgestelde materialen op de mededinging beperkt is als gevolg van de transportkosten van het aggregaat. Zij betogen dat de transportkosten 8,55 pence per ton bedragen. Gemiddeld levert de vrijstelling van de heffing van 2 GBP/ton de producent van het vrijgestelde materiaal dan slechts een concurrentievoordeel op binnen een straal van 25 mijl (37 km). Volgens de Britse autoriteiten kan in het geval van een retourrit het vrijgestelde materiaal slechts een extra 11,6 mijl (18,5 km) worden vervoerd. Bovendien stellen de Britse autoriteiten dat de geleverde hoeveelheden over het algemeen zeer gering zijn aangezien de vrijgestelde materialen alleen geschikt zijn voor laagwaardige aggregaten. Wanneer meer traditionele aggregaten nodig zijn voor een project, treedt er geen vervalsing van de mededinging op.

7.3.2.1   
  Beoordeling door de Commissie

Beoordeling door de Commissie

| (588) | Uit de informatie die de Commissie heeft ontvangen, blijkt dat de vrijstelling voor schalie een aanzienlijke vervalsing van de mededinging oplevert. |
| --- | --- |

(588)

Uit de informatie die de Commissie heeft ontvangen, blijkt dat de vrijstelling voor schalie een aanzienlijke vervalsing van de mededinging oplevert.

| (589) | Talrijke belanghebbenden hebben betoogd dat schalie wordt gebruikt als aggregaten en dat dit een aanzienlijke impact heeft op lokale markten, met name in Noord-Ierland. Blijkbaar zijn in Noord-Ierland honderdduizenden tonnen schalie uit Donegal (Ierland) geïmporteerd. Schalie uit Ierland wordt verkocht in bouwmarkten in heel Noord-Ierland. Langs de grens met Ierland zijn er voor bouwprojecten vrijgestelde aggregaten uit Ierland gebruikt die ingedeeld waren als schalie. |
| --- | --- |

(589)

Talrijke belanghebbenden hebben betoogd dat schalie wordt gebruikt als aggregaten en dat dit een aanzienlijke impact heeft op lokale markten, met name in Noord-Ierland. Blijkbaar zijn in Noord-Ierland honderdduizenden tonnen schalie uit Donegal (Ierland) geïmporteerd. Schalie uit Ierland wordt verkocht in bouwmarkten in heel Noord-Ierland. Langs de grens met Ierland zijn er voor bouwprojecten vrijgestelde aggregaten uit Ierland gebruikt die ingedeeld waren als schalie.

| (590) | Belanghebbenden hebben ook gewezen op een specifiek probleem met schalieafzettingen die worden gebruikt op grote bouwplaatsen, vooral langs de corridor Glasgow-Edinburgh. Ongeveer 1 miljoen ton schalie werd gebruikt voor wegenbouw. Dit heeft de mededinging tussen verschillende steengroeven ongunstig beïnvloed en andere steengroeven verhinderd hun laagwaardige bijproducten te verkopen. |
| --- | --- |

(590)

Belanghebbenden hebben ook gewezen op een specifiek probleem met schalieafzettingen die worden gebruikt op grote bouwplaatsen, vooral langs de corridor Glasgow-Edinburgh. Ongeveer 1 miljoen ton schalie werd gebruikt voor wegenbouw. Dit heeft de mededinging tussen verschillende steengroeven ongunstig beïnvloed en andere steengroeven verhinderd hun laagwaardige bijproducten te verkopen.

| (591) | Bovendien merkt de Commissie op dat de markt voor schalieaggregaten vrij lokaal is en dat de nationale markt voor aggregaten in het Verenigd Koninkrijk geen goede beoordelingsgrondslag biedt. Door de lage prijzen van de schalieaggregaten en de hoge transportkosten, waarop ook de Britse autoriteiten hebben gewezen, kunnen zij slechts over een beperkte afstand worden vervoerd om bij klanten te worden geleverd en te kunnen concurreren met andere producenten van laagwaardige aggregaten. Daarom zou dit soort beoordeling zinvoller zijn op lokaal niveau. De informatie die de Commissie van belanghebbenden heeft ontvangen, wijst op het feit dat de vrijstelling voor schalie de verkoop verdringt van belaste laagwaardige aggregaten waarmee zij op lokaal niveau concurreren. |
| --- | --- |

(591)

Bovendien merkt de Commissie op dat de markt voor schalieaggregaten vrij lokaal is en dat de nationale markt voor aggregaten in het Verenigd Koninkrijk geen goede beoordelingsgrondslag biedt. Door de lage prijzen van de schalieaggregaten en de hoge transportkosten, waarop ook de Britse autoriteiten hebben gewezen, kunnen zij slechts over een beperkte afstand worden vervoerd om bij klanten te worden geleverd en te kunnen concurreren met andere producenten van laagwaardige aggregaten. Daarom zou dit soort beoordeling zinvoller zijn op lokaal niveau. De informatie die de Commissie van belanghebbenden heeft ontvangen, wijst op het feit dat de vrijstelling voor schalie de verkoop verdringt van belaste laagwaardige aggregaten waarmee zij op lokaal niveau concurreren.

| (592) | De Commissie concludeert derhalve dat een algemene vrijstelling voor schalie en van schalie afkomstig afvalgesteente de mededinging op de markten van lokale aggregaten vervalst. De argumenten van de Britse autoriteiten ten aanzien van de beperkte vervalsing van de mededinging door de vrijstelling voor schalie kunnen niet worden aanvaard. Daarom kan dit soort rechtvaardiging niet dienen voor de uitsluiting van de betaling van 20 % van de AGL. |
| --- | --- |

(592)

De Commissie concludeert derhalve dat een algemene vrijstelling voor schalie en van schalie afkomstig afvalgesteente de mededinging op de markten van lokale aggregaten vervalst. De argumenten van de Britse autoriteiten ten aanzien van de beperkte vervalsing van de mededinging door de vrijstelling voor schalie kunnen niet worden aanvaard. Daarom kan dit soort rechtvaardiging niet dienen voor de uitsluiting van de betaling van 20 % van de AGL.

| (593) | De maatregel is dus niet evenredig zoals geëist in punt 159 van de richtsnoeren milieusteun van 2008. |
| --- | --- |

(593)

De maatregel is dus niet evenredig zoals geëist in punt 159 van de richtsnoeren milieusteun van 2008.

| (594) | De Commissie concludeert, zonder na te gaan of ook de noodzaak van de maatregel moet worden beoordeeld, dat de vrijstellingen van de AGL die zijn verleend voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente afkomstig van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, niet verenigbaar zijn met de interne markt op grond van de richtsnoeren milieusteun van 2008. |
| --- | --- |

(594)

De Commissie concludeert, zonder na te gaan of ook de noodzaak van de maatregel moet worden beoordeeld, dat de vrijstellingen van de AGL die zijn verleend voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente afkomstig van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, niet verenigbaar zijn met de interne markt op grond van de richtsnoeren milieusteun van 2008.

7.4.   ALTERNATIEVE BEOORDELING OP GROND VAN ARTIKEL 107, LID 3, ONDER b), VWEU — STEUN TER BEVORDERING VAN DE VERWEZENLIJKING VAN EEN BELANGRIJK PROJECT VAN GEMEENSCHAPPELIJK EUROPEES BELANG

ALTERNATIEVE BEOORDELING OP GROND VAN ARTIKEL 107, LID 3, ONDER b), VWEU — STEUN TER BEVORDERING VAN DE VERWEZENLIJKING VAN EEN BELANGRIJK PROJECT VAN GEMEENSCHAPPELIJK EUROPEES BELANG

| (595) | Zoals hierboven vermeld, voeren de Britse autoriteiten aan dat de vrijstelling voor producten die geheel of hoofdzakelijk bestaan uit schalie of van schalie afkomstig afvalgesteente, met de interne markt verenigbaar kan worden verklaard op grond van artikel 107, lid 3, onder b), VWEU omdat zij de milieubescherming bevordert als een project van gemeenschappelijk Europees belang. De Britse autoriteiten hebben geen argumenten gegeven voor de beoordeling van de verenigbaarheid van de maatregelen op die grondslag. |
| --- | --- |

(595)

Zoals hierboven vermeld, voeren de Britse autoriteiten aan dat de vrijstelling voor producten die geheel of hoofdzakelijk bestaan uit schalie of van schalie afkomstig afvalgesteente, met de interne markt verenigbaar kan worden verklaard op grond van artikel 107, lid 3, onder b), VWEU omdat zij de milieubescherming bevordert als een project van gemeenschappelijk Europees belang. De Britse autoriteiten hebben geen argumenten gegeven voor de beoordeling van de verenigbaarheid van de maatregelen op die grondslag.

| (596) | De Commissie heeft in punt 147 van de richtsnoeren milieusteun van 2008 de voorwaarden uiteengezet waarop zij steun verenigbaar kan verklaren met de interne markt op grond van artikel 107, lid 3, onder b), VWEU. |
| --- | --- |

(596)

De Commissie heeft in punt 147 van de richtsnoeren milieusteun van 2008 de voorwaarden uiteengezet waarop zij steun verenigbaar kan verklaren met de interne markt op grond van artikel 107, lid 3, onder b), VWEU.

| (597) | Het gaat om de volgende vier voorwaarden:






  a) | het steunvoornemen betreft een project dat specifiek is en de uitvoeringsvoorwaarden ervan, met inbegrip van de deelnemers, de doelstellingen en de gevolgen ervan, alsmede de middelen om de doelstellingen te bereiken, zijn duidelijk omschreven. De Commissie kan ook een groep projecten samen als één project aanmerken; |
| --- | --- | --- |

(597)

Het gaat om de volgende vier voorwaarden:

a)

het steunvoornemen betreft een project dat specifiek is en de uitvoeringsvoorwaarden ervan, met inbegrip van de deelnemers, de doelstellingen en de gevolgen ervan, alsmede de middelen om de doelstellingen te bereiken, zijn duidelijk omschreven. De Commissie kan ook een groep projecten samen als één project aanmerken;

| b) | het project moet van gemeenschappelijk Europees belang zijn: het moet concreet, voorbeeldig en aanwijsbaar bijdragen tot het belang van de Gemeenschap op het gebied van milieubescherming, het moet bijvoorbeeld van groot belang zijn voor de milieustrategie van de Europese Unie. Het met de projectdoelstelling bereikte voordeel mag niet beperkt blijven tot de lidstaat of lidstaten die het project uitvoert of uitvoeren, maar moet een effect hebben op de Gemeenschap als geheel. Het project levert een belangrijke bijdrage tot het bereiken van de doelstellingen van de Gemeenschap. Het is niet voldoende dat het project door ondernemingen uit verschillende lidstaten wordt uitgevoerd; |
| --- | --- |

b)

het project moet van gemeenschappelijk Europees belang zijn: het moet concreet, voorbeeldig en aanwijsbaar bijdragen tot het belang van de Gemeenschap op het gebied van milieubescherming, het moet bijvoorbeeld van groot belang zijn voor de milieustrategie van de Europese Unie. Het met de projectdoelstelling bereikte voordeel mag niet beperkt blijven tot de lidstaat of lidstaten die het project uitvoert of uitvoeren, maar moet een effect hebben op de Gemeenschap als geheel. Het project levert een belangrijke bijdrage tot het bereiken van de doelstellingen van de Gemeenschap. Het is niet voldoende dat het project door ondernemingen uit verschillende lidstaten wordt uitgevoerd;

| c) | de steun is noodzakelijk en fungeert als prikkel voor de uitvoering van het project, waarmee een groot risico gemoeid moet zijn; |
| --- | --- |

c)

de steun is noodzakelijk en fungeert als prikkel voor de uitvoering van het project, waarmee een groot risico gemoeid moet zijn;

| d) | het project is van groot belang wat de omvang ervan betreft: het moet een substantiële omvang hebben en belangrijke milieueffecten hebben. |
| --- | --- |

d)

het project is van groot belang wat de omvang ervan betreft: het moet een substantiële omvang hebben en belangrijke milieueffecten hebben.

| (598) | Bovendien moet, om de Commissie in staat te stellen dergelijke projecten correct te beoordelen, het gemeenschappelijke Europees belang in de praktijk worden aangetoond: er moet bijvoorbeeld worden aangetoond dat het project een belangrijke bijdrage levert aan het bereiken van specifieke milieudoelstellingen van de Gemeenschap (punt 148 van de richtsnoeren milieusteun van 2008). |
| --- | --- |

(598)

Bovendien moet, om de Commissie in staat te stellen dergelijke projecten correct te beoordelen, het gemeenschappelijke Europees belang in de praktijk worden aangetoond: er moet bijvoorbeeld worden aangetoond dat het project een belangrijke bijdrage levert aan het bereiken van specifieke milieudoelstellingen van de Gemeenschap (punt 148 van de richtsnoeren milieusteun van 2008).

| (599) | De Commissie merkt op dat de AGL weliswaar een bepaald beleid van een bepaalde lidstaat dient, maar geen verband lijkt te houden met een project en al helemaal niet met een project dat „specifiek en duidelijk omschreven is wat betreft de voorwaarden van de uitvoering ervan”. |
| --- | --- |

(599)

De Commissie merkt op dat de AGL weliswaar een bepaald beleid van een bepaalde lidstaat dient, maar geen verband lijkt te houden met een project en al helemaal niet met een project dat „specifiek en duidelijk omschreven is wat betreft de voorwaarden van de uitvoering ervan”.

| (600) | Bovendien lijkt het niet mogelijk om de maatregel aan te merken als een project van gemeenschappelijk Europees belang omdat het een beleidsmaatregel is die een nationaal bereik heeft. |
| --- | --- |

(600)

Bovendien lijkt het niet mogelijk om de maatregel aan te merken als een project van gemeenschappelijk Europees belang omdat het een beleidsmaatregel is die een nationaal bereik heeft.

| (601) | Daarbij komt dat, aangezien de vrijstellingen van de AGL die zijn verleend voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, zelf geen milieuvoordeel lijken te hebben omdat zij eenvoudigweg de winning van dergelijk materiaal bevorderen, niet kan worden aangegeven hoe dergelijke vrijstellingen bijdragen aan een toename van de milieubescherming. |
| --- | --- |

(601)

Daarbij komt dat, aangezien de vrijstellingen van de AGL die zijn verleend voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, zelf geen milieuvoordeel lijken te hebben omdat zij eenvoudigweg de winning van dergelijk materiaal bevorderen, niet kan worden aangegeven hoe dergelijke vrijstellingen bijdragen aan een toename van de milieubescherming.

| (602) | Belangrijker nog, zoals het Gerecht heeft duidelijk gemaakt in de gevoegde zaken T-254/00, T-270/00 en T-277/00, Hotel Cipriani, „[k]an een steunmaatregel slechts in aanmerking komen voor de afwijking uit artikel [107, lid 3, onder b, van het Verdrag], indien deze maatregel niet voornamelijk de economische marktdeelnemers van een lidstaat bevoordeelt, maar een voordeel vormt voor de Gemeenschap als geheel” (91). Aan dit criterium is niet voldaan wanneer de nationale steunregeling uitsluitend is bedoeld om het concurrentievermogen van de betrokken ondernemingen te verbeteren, in het voorliggende geval om het gebruik van één type aggregaat te stimuleren. |
| --- | --- |

(602)

Belangrijker nog, zoals het Gerecht heeft duidelijk gemaakt in de gevoegde zaken T-254/00, T-270/00 en T-277/00, Hotel Cipriani, „[k]an een steunmaatregel slechts in aanmerking komen voor de afwijking uit artikel [107, lid 3, onder b, van het Verdrag], indien deze maatregel niet voornamelijk de economische marktdeelnemers van een lidstaat bevoordeelt, maar een voordeel vormt voor de Gemeenschap als geheel” (91). Aan dit criterium is niet voldaan wanneer de nationale steunregeling uitsluitend is bedoeld om het concurrentievermogen van de betrokken ondernemingen te verbeteren, in het voorliggende geval om het gebruik van één type aggregaat te stimuleren.

91

| (603) | Dientengevolge concludeert de Commissie dat de vrijstellingen van de AGL die zijn verleend voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, niet met de interne markt verenigbaar kunnen worden verklaard op grond van artikel 107, lid 3, onder b), VWEU als zijnde maatregelen ter bevordering van milieubescherming als een project van gemeenschappelijk Europees belang. |
| --- | --- |

(603)

Dientengevolge concludeert de Commissie dat de vrijstellingen van de AGL die zijn verleend voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, niet met de interne markt verenigbaar kunnen worden verklaard op grond van artikel 107, lid 3, onder b), VWEU als zijnde maatregelen ter bevordering van milieubescherming als een project van gemeenschappelijk Europees belang.

7.5.   ALTERNATIEVE BEOORDELING OP GROND VAN ARTIKEL 107, LID 3, ONDER c), VWEU — ONTWIKKELING VAN BEPAALDE VORMEN VAN ECONOMISCHE BEDRIJVIGHEID OF VAN BEPAALDE REGIONALE ECONOMIEËN

ALTERNATIEVE BEOORDELING OP GROND VAN ARTIKEL 107, LID 3, ONDER c), VWEU — ONTWIKKELING VAN BEPAALDE VORMEN VAN ECONOMISCHE BEDRIJVIGHEID OF VAN BEPAALDE REGIONALE ECONOMIEËN

| (604) | Voor een beoordeling van de steunmaatregel op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU moet worden onderzocht of de betrokken steun:






  a) | een duidelijk omschreven doel van gemeenschappelijk belang bereikt; |
| --- | --- | --- |

(604)

Voor een beoordeling van de steunmaatregel op grond van artikel 107, lid 3, onder c), VWEU moet worden onderzocht of de betrokken steun:

a)

een duidelijk omschreven doel van gemeenschappelijk belang bereikt;

| b) | noodzakelijk, passend en evenredig is voor het bereiken van dit doel; |
| --- | --- |

b)

noodzakelijk, passend en evenredig is voor het bereiken van dit doel;

| c) | de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten niet zodanig verandert dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. |
| --- | --- |

c)

de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten niet zodanig verandert dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

| (605) | Vooraf merkt de Commissie op dat maatregelen waarmee exploitatiesteun wordt verleend, in beginsel niet verenigbaar zijn op grond van artikel 107, lid 3, onder c). |
| --- | --- |

(605)

Vooraf merkt de Commissie op dat maatregelen waarmee exploitatiesteun wordt verleend, in beginsel niet verenigbaar zijn op grond van artikel 107, lid 3, onder c).

| (606) | De AGL draagt bij tot de milieubescherming zoals reeds vastgesteld in overweging 87, in aansluiting bij de bevindingen van het Gerecht. Milieubescherming kan worden beschouwd als een doelstelling van gemeenschappelijk Uniebelang. |
| --- | --- |

(606)

De AGL draagt bij tot de milieubescherming zoals reeds vastgesteld in overweging 87, in aansluiting bij de bevindingen van het Gerecht. Milieubescherming kan worden beschouwd als een doelstelling van gemeenschappelijk Uniebelang.

| (607) | Volgens de Britse autoriteiten wordt met de vrijstellingen van de AGL voor producten die geheel of hoofdzakelijk uit schalie en afvalgesteente van schalie bestaan, ook ingezet op de doelstelling van milieubescherming doordat wordt gepoogd om de vraag naar nieuw gewonnen aggregaten te verschuiven naar schalie (geheel of gedeeltelijk) en naar afvalgesteente van schalie. De Britse autoriteiten stellen dat deze materialen traditioneel niet voor gebruik als aggregaat worden gewonnen en dat zij over geen aanwijzing beschikken dat deze materialen actief worden gewonnen voor gebruik als aggregaat. |
| --- | --- |

(607)

Volgens de Britse autoriteiten wordt met de vrijstellingen van de AGL voor producten die geheel of hoofdzakelijk uit schalie en afvalgesteente van schalie bestaan, ook ingezet op de doelstelling van milieubescherming doordat wordt gepoogd om de vraag naar nieuw gewonnen aggregaten te verschuiven naar schalie (geheel of gedeeltelijk) en naar afvalgesteente van schalie. De Britse autoriteiten stellen dat deze materialen traditioneel niet voor gebruik als aggregaat worden gewonnen en dat zij over geen aanwijzing beschikken dat deze materialen actief worden gewonnen voor gebruik als aggregaat.

| (608) | De Britse autoriteiten hebben informatie verstrekt over de toestand van de aggregatensector vóór de invoering van de AGL en de noodzaak om een belasting in te voeren die de nieuwe winning voor gebruik als aggregaat zou verminderen en geschikte alternatieven zou verstrekken. |
| --- | --- |

(608)

De Britse autoriteiten hebben informatie verstrekt over de toestand van de aggregatensector vóór de invoering van de AGL en de noodzaak om een belasting in te voeren die de nieuwe winning voor gebruik als aggregaat zou verminderen en geschikte alternatieven zou verstrekken.

| (609) | De Commissie merkt op dat de vrijstellingen van de AGL in beginsel dienden als een extra middel om de milieudoelstelling van de AGL te vervullen. |
| --- | --- |

(609)

De Commissie merkt op dat de vrijstellingen van de AGL in beginsel dienden als een extra middel om de milieudoelstelling van de AGL te vervullen.

| (610) | Er zijn ook aanwijzingen dat dezelfde daling van de winning van natuurlijke aggregaten niet had kunnen worden bereikt zonder de AGL en de vrijstellingen ervan. In dit verband wijzen talrijke opmerkingen van belanghebbenden op het feit dat het is gelukt om nieuw gewonnen aggregatenproducten te vervangen door krachtens de AGL de vrijgestelde materialen. Niet alleen hoogwaardige primaire aggregaten, maar vooral ook laagwaardige secundaire aggregaten zijn vervangen door vrijgestelde materialen. Daarin zijn niet begrepen: i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat. |
| --- | --- |

(610)

Er zijn ook aanwijzingen dat dezelfde daling van de winning van natuurlijke aggregaten niet had kunnen worden bereikt zonder de AGL en de vrijstellingen ervan. In dit verband wijzen talrijke opmerkingen van belanghebbenden op het feit dat het is gelukt om nieuw gewonnen aggregatenproducten te vervangen door krachtens de AGL de vrijgestelde materialen. Niet alleen hoogwaardige primaire aggregaten, maar vooral ook laagwaardige secundaire aggregaten zijn vervangen door vrijgestelde materialen. Daarin zijn niet begrepen: i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat.

| (611) | Schalie lijkt diverse toepassingen te hebben als aggregaat en wordt ook speciaal gewonnen voor gebruik als aggregaat als beschreven in overweging 341. |
| --- | --- |

(611)

Schalie lijkt diverse toepassingen te hebben als aggregaat en wordt ook speciaal gewonnen voor gebruik als aggregaat als beschreven in overweging 341.

| (612) | Daarom maakt een vrijstelling voor schalie en afvalgesteente van actief gewonnen schalie de winning ervan alleen maar concurrerender en riskeert zij meer winning van schalie te bevorderen. Zoals uiteengezet in de overwegingen 575 tot en met 580, is schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat vergelijkbaar met belaste materialen die nieuw worden gewonnen voor gebruik als aggregaat; hetzelfde geldt voor schalie die wordt gewonnen als een bijproduct van belastbare materialen, die hetzelfde is als andere bijproducten van belastbare materialen die worden belast. De vrijstellingen maken slechts één categorie van nieuw gewonnen materiaal (schalie) minder duur dan de andere. Dit kan een prikkel zijn voor de nieuwe winning van schalie. Deze conclusie wordt ondersteund door de bevindingen van het Gerecht (92). |
| --- | --- |

(612)

Daarom maakt een vrijstelling voor schalie en afvalgesteente van actief gewonnen schalie de winning ervan alleen maar concurrerender en riskeert zij meer winning van schalie te bevorderen. Zoals uiteengezet in de overwegingen 575 tot en met 580, is schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat vergelijkbaar met belaste materialen die nieuw worden gewonnen voor gebruik als aggregaat; hetzelfde geldt voor schalie die wordt gewonnen als een bijproduct van belastbare materialen, die hetzelfde is als andere bijproducten van belastbare materialen die worden belast. De vrijstellingen maken slechts één categorie van nieuw gewonnen materiaal (schalie) minder duur dan de andere. Dit kan een prikkel zijn voor de nieuwe winning van schalie. Deze conclusie wordt ondersteund door de bevindingen van het Gerecht (92).

92

| (613) | Schalie is een gesteente en de winning ervan heeft dezelfde milieueffecten als de winning van andere mineralen. De Britse autoriteiten hebben niet proberen aan te tonen dat schalie een milieuvriendelijker alternatief is voor andere bronnen van aggregaten, zelfs als deze speciaal voor commerciële exploitatie als aggregaat wordt verkregen. Belanghebbenden hebben ook aangevoerd dat de vrijstelling van de AGL nog schadelijker is voor het milieu dan het winningsproces zelf, aangezien door de vrijstelling de schalie verder kan worden vervoerd en nog steeds kan concurreren met andere belaste materialen. Transport wordt verzorgd door vrachtwagens die de lucht vervuilen en door hun gewicht schade aan de wegen toebrengen. De Commissie merkt op dat de transportkosten een aanzienlijk deel vormen van de verkoopkosten van schalie (zie overweging 292), hetgeen betekent dat schalieproducenten de door de AGL geboden marge gebruiken om het materiaal verder te transporteren dan gebruikelijk en in een wijdere omgeving te concurreren met andere steengroeven. |
| --- | --- |

(613)

Schalie is een gesteente en de winning ervan heeft dezelfde milieueffecten als de winning van andere mineralen. De Britse autoriteiten hebben niet proberen aan te tonen dat schalie een milieuvriendelijker alternatief is voor andere bronnen van aggregaten, zelfs als deze speciaal voor commerciële exploitatie als aggregaat wordt verkregen. Belanghebbenden hebben ook aangevoerd dat de vrijstelling van de AGL nog schadelijker is voor het milieu dan het winningsproces zelf, aangezien door de vrijstelling de schalie verder kan worden vervoerd en nog steeds kan concurreren met andere belaste materialen. Transport wordt verzorgd door vrachtwagens die de lucht vervuilen en door hun gewicht schade aan de wegen toebrengen. De Commissie merkt op dat de transportkosten een aanzienlijk deel vormen van de verkoopkosten van schalie (zie overweging 292), hetgeen betekent dat schalieproducenten de door de AGL geboden marge gebruiken om het materiaal verder te transporteren dan gebruikelijk en in een wijdere omgeving te concurreren met andere steengroeven.

| (614) | Bovendien hebben de Britse autoriteiten, hoewel zij ten algemene betogen dat de hier onderzochte vrijstellingen gericht zijn op het verminderen van de aangroei van afvalbergen, niet aangetoond dat de vrijstellingen die als staatssteun ten behoeve van schalie worden beschouwd, inderdaad kunnen bijdragen aan dergelijke verminderingen. De Commissie is van oordeel dat deze vrijstellingen eenvoudigweg juist de aangroei van afvalbergen van schalie afkomstig van nieuwe winning van schalie voor gebruik als aggregaat en schalie als bijproducten van de winning van belaste materialen vervangen door de aangroei van bergen belaste, laagwaardige aggregaten, waarvoor geen koper meer kan worden gevonden. |
| --- | --- |

(614)

Bovendien hebben de Britse autoriteiten, hoewel zij ten algemene betogen dat de hier onderzochte vrijstellingen gericht zijn op het verminderen van de aangroei van afvalbergen, niet aangetoond dat de vrijstellingen die als staatssteun ten behoeve van schalie worden beschouwd, inderdaad kunnen bijdragen aan dergelijke verminderingen. De Commissie is van oordeel dat deze vrijstellingen eenvoudigweg juist de aangroei van afvalbergen van schalie afkomstig van nieuwe winning van schalie voor gebruik als aggregaat en schalie als bijproducten van de winning van belaste materialen vervangen door de aangroei van bergen belaste, laagwaardige aggregaten, waarvoor geen koper meer kan worden gevonden.

| (615) | De Commissie concludeert derhalve dat, hoewel milieubescherming een doelstelling van gemeenschappelijk belang is, een algemene vrijstelling voor nieuw gewonnen schalie en afvalgesteente van schalie, zoals die momenteel geldt, in feite dreigt dit belang te ondermijnen en geen geschikt instrument is voor de verwezenlijking ervan. |
| --- | --- |

(615)

De Commissie concludeert derhalve dat, hoewel milieubescherming een doelstelling van gemeenschappelijk belang is, een algemene vrijstelling voor nieuw gewonnen schalie en afvalgesteente van schalie, zoals die momenteel geldt, in feite dreigt dit belang te ondermijnen en geen geschikt instrument is voor de verwezenlijking ervan.

| (616) | Voorts wijst de Commissie, zoals ook beschreven in de overwegingen 589 en 590, op het uiterst verstorende karakter van de exploitatiesteun verleend aan schalieproducenten die, volgens opmerkingen van belanghebbenden, andere aggregatenproducenten uit de markt heeft gedrukt of andere laagwaardige aggregaten die gewoonlijk concurreren met schalie, heeft verdrongen omdat deze niet kunnen concurreren met de lage prijzen die schalieproducenten kunnen bieden. |
| --- | --- |

(616)

Voorts wijst de Commissie, zoals ook beschreven in de overwegingen 589 en 590, op het uiterst verstorende karakter van de exploitatiesteun verleend aan schalieproducenten die, volgens opmerkingen van belanghebbenden, andere aggregatenproducenten uit de markt heeft gedrukt of andere laagwaardige aggregaten die gewoonlijk concurreren met schalie, heeft verdrongen omdat deze niet kunnen concurreren met de lage prijzen die schalieproducenten kunnen bieden.

| (617) | Aangezien de Commissie heeft vastgesteld dat de feitelijke en juridische situatie van i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor de commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, vergelijkbaar is met die van op grond van de AGL belaste aggregaten, kan de belastingvrijstelling van deze materialen alleen worden gerechtvaardigd volgens de milieudoelstellingen van de AGL indien zou kunnen worden aangetoond dat de milieudoelstellingen van de AGL niettemin kunnen worden behaald door deze materialen. |
| --- | --- |

(617)

Aangezien de Commissie heeft vastgesteld dat de feitelijke en juridische situatie van i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor de commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, vergelijkbaar is met die van op grond van de AGL belaste aggregaten, kan de belastingvrijstelling van deze materialen alleen worden gerechtvaardigd volgens de milieudoelstellingen van de AGL indien zou kunnen worden aangetoond dat de milieudoelstellingen van de AGL niettemin kunnen worden behaald door deze materialen.

| (618) | Zoals beschreven in de overwegingen 611 tot en met 615, en aansluitend bij de bevindingen van het Gerecht (93), meent de Commissie echter dat, aangezien schalie specifiek wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat en aangezien er geen aanwijzingen zijn dat zij milieuvriendelijker zou zijn dan andere aggregaten, de milieudoelstellingen van de AGL niet kunnen worden behaald middels vrijstellingen voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor de commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor de commerciële exploitatie als aggregaat. |
| --- | --- |

(618)

Zoals beschreven in de overwegingen 611 tot en met 615, en aansluitend bij de bevindingen van het Gerecht (93), meent de Commissie echter dat, aangezien schalie specifiek wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat en aangezien er geen aanwijzingen zijn dat zij milieuvriendelijker zou zijn dan andere aggregaten, de milieudoelstellingen van de AGL niet kunnen worden behaald middels vrijstellingen voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor de commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor de commerciële exploitatie als aggregaat.

93

| (619) | De Commissie heeft van de Britse autoriteiten geen verenigbaarheidsgronden ontvangen ten aanzien van schalie of afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor de commerciële exploitatie als aggregaat, waarmee zij rekening zou kunnen houden bij haar beoordeling van de verenigbaarheid van de genoemde AGL-vrijstellingen met de interne markt. |
| --- | --- |

(619)

De Commissie heeft van de Britse autoriteiten geen verenigbaarheidsgronden ontvangen ten aanzien van schalie of afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor de commerciële exploitatie als aggregaat, waarmee zij rekening zou kunnen houden bij haar beoordeling van de verenigbaarheid van de genoemde AGL-vrijstellingen met de interne markt.

| (620) | De Commissie concludeert derhalve dat de vrijstellingen van de AGL die zijn verleend voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, niet met de interne markt verenigbaar kunnen worden verklaard op grond van de artikel 107, lid 3, onder c), VWEU. |
| --- | --- |

(620)

De Commissie concludeert derhalve dat de vrijstellingen van de AGL die zijn verleend voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, niet met de interne markt verenigbaar kunnen worden verklaard op grond van de artikel 107, lid 3, onder c), VWEU.

8.   CONCLUSIE EN TERUGVORDERING

CONCLUSIE EN TERUGVORDERING

| (621) | De Commissie concludeert dat de vrijstellingen van de AGL die zijn verleend voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, en onrechtmatig ten uitvoer zijn gelegd, staatssteun vormen die onverenigbaar is met de interne markt. |
| --- | --- |

(621)

De Commissie concludeert dat de vrijstellingen van de AGL die zijn verleend voor i) materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en ii) afvalgesteente van schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, en onrechtmatig ten uitvoer zijn gelegd, staatssteun vormen die onverenigbaar is met de interne markt.

| (622) | Volgens het Verdrag en volgens vaste rechtspraak is de Commissie bevoegd om, wanneer haar van een met de interne markt onverenigbare steunmaatregel blijkt, te beslissen dat de betrokken staat die maatregel moet intrekken of wijzigen (94). Het Hof heeft ook steeds geoordeeld dat de verplichting voor een lidstaat tot intrekking van een steunmaatregel die de Commissie onverenigbaar acht met de gemeenschappelijke markt, het herstel van de vroegere toestand beoogt (95). |
| --- | --- |

(622)

Volgens het Verdrag en volgens vaste rechtspraak is de Commissie bevoegd om, wanneer haar van een met de interne markt onverenigbare steunmaatregel blijkt, te beslissen dat de betrokken staat die maatregel moet intrekken of wijzigen (94). Het Hof heeft ook steeds geoordeeld dat de verplichting voor een lidstaat tot intrekking van een steunmaatregel die de Commissie onverenigbaar acht met de gemeenschappelijke markt, het herstel van de vroegere toestand beoogt (95).

94

95

| (623) | In dat verband heeft het Hof verklaard dat die doelstelling wordt behaald wanneer de begunstigde de uit hoofde van onrechtmatige steun verstrekte bedragen heeft terugbetaald — en zo het marktvoordeel verliest dat hij ten opzichte van zijn concurrenten genoot — waardoor de toestand van vóór de steunverlening wordt hersteld (96). |
| --- | --- |

(623)

In dat verband heeft het Hof verklaard dat die doelstelling wordt behaald wanneer de begunstigde de uit hoofde van onrechtmatige steun verstrekte bedragen heeft terugbetaald — en zo het marktvoordeel verliest dat hij ten opzichte van zijn concurrenten genoot — waardoor de toestand van vóór de steunverlening wordt hersteld (96).

96

| (624) | Aansluitend bij de rechtspraak is in artikel 14, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 (97) van de Raad het volgende bepaald: „Indien negatieve beschikkingen worden gegeven in gevallen van onrechtmatige steun, beschikt de Commissie dat de betrokken lidstaat alle nodige maatregelen dient te nemen om de steun van de begunstigde terug te vorderen”. |
| --- | --- |

(624)

Aansluitend bij de rechtspraak is in artikel 14, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 (97) van de Raad het volgende bepaald: „Indien negatieve beschikkingen worden gegeven in gevallen van onrechtmatige steun, beschikt de Commissie dat de betrokken lidstaat alle nodige maatregelen dient te nemen om de steun van de begunstigde terug te vorderen”.

97

| (625) | Aangezien de vrijstellingen van de AGL voor het in overweging 620 van dit besluit bedoelde materiaal in strijd met artikel 108 van het Verdrag ten uitvoer zijn gelegd, en derhalve als onrechtmatige en onverenigbare steun beschouwd moeten worden, moeten zij worden teruggevorderd om de situatie te herstellen die op de markt bestond vóór de toekenning ervan. De terugvordering moet de periode bestrijken vanaf het tijdstip dat de steun ter beschikking werd gesteld van de begunstigde (d.w.z. de dag waarop de begunstigde de AGL had moeten voldoen indien de onrechtmatige en onverenigbare vrijstellingen van de AGL niet hadden bestaan), tot de dag waarop het voordeel van de begunstigde is opgehouden te bestaan. Over de terug te vorderen bedragen dient rente te worden berekend, tot de daadwerkelijke terugvordering ervan. |
| --- | --- |

(625)

Aangezien de vrijstellingen van de AGL voor het in overweging 620 van dit besluit bedoelde materiaal in strijd met artikel 108 van het Verdrag ten uitvoer zijn gelegd, en derhalve als onrechtmatige en onverenigbare steun beschouwd moeten worden, moeten zij worden teruggevorderd om de situatie te herstellen die op de markt bestond vóór de toekenning ervan. De terugvordering moet de periode bestrijken vanaf het tijdstip dat de steun ter beschikking werd gesteld van de begunstigde (d.w.z. de dag waarop de begunstigde de AGL had moeten voldoen indien de onrechtmatige en onverenigbare vrijstellingen van de AGL niet hadden bestaan), tot de dag waarop het voordeel van de begunstigde is opgehouden te bestaan. Over de terug te vorderen bedragen dient rente te worden berekend, tot de daadwerkelijke terugvordering ervan.

| (626) | Aangezien de vrijstellingen gederfde inkomsten van de Britse autoriteiten vormen, houdt de terugvordering van de steun in dat de begunstigden van de vrijstellingen de AGL verschuldigd zijn voor de periode dat deze van toepassing was, samen met rente tot de daadwerkelijke terugbetaling ervan. |
| --- | --- |

(626)

Aangezien de vrijstellingen gederfde inkomsten van de Britse autoriteiten vormen, houdt de terugvordering van de steun in dat de begunstigden van de vrijstellingen de AGL verschuldigd zijn voor de periode dat deze van toepassing was, samen met rente tot de daadwerkelijke terugbetaling ervan.

| (627) | De Commissie erkent dat schaliemateriaal dat i) wordt gewonnen als bijproduct van steenkoolwinning, of ii) wordt gebruikt in keramische processen, of iii) wordt gebruikt in plaats van klei, slakken of ander materiaal als een bron van aluminosilicaat bij de vervaardiging van cement, of iv) anderszins aantoonbaar wordt gebruikt voor andere doeleinden dan aggregaat, niet dient te worden beschouwd als zijnde commercieel geëxploiteerd als aggregaat en derhalve van terugvordering dient te worden uitgesloten. |
| --- | --- |

(627)

De Commissie erkent dat schaliemateriaal dat i) wordt gewonnen als bijproduct van steenkoolwinning, of ii) wordt gebruikt in keramische processen, of iii) wordt gebruikt in plaats van klei, slakken of ander materiaal als een bron van aluminosilicaat bij de vervaardiging van cement, of iv) anderszins aantoonbaar wordt gebruikt voor andere doeleinden dan aggregaat, niet dient te worden beschouwd als zijnde commercieel geëxploiteerd als aggregaat en derhalve van terugvordering dient te worden uitgesloten.

| (628) | Steun verleend in het kader van de regeling welke voldoet aan alle voorwaarden van een op grond van de artikelen 1 en 2 van de Verordening (EG) nr. 994/98 van de Raad (98) vastgestelde de-minimisverordening of een groepsvrijstellingsverordening die van toepassing was op het tijdstip van steunverlening, dient niet te worden teruggevorderd. |
| --- | --- |

(628)

Steun verleend in het kader van de regeling welke voldoet aan alle voorwaarden van een op grond van de artikelen 1 en 2 van de Verordening (EG) nr. 994/98 van de Raad (98) vastgestelde de-minimisverordening of een groepsvrijstellingsverordening die van toepassing was op het tijdstip van steunverlening, dient niet te worden teruggevorderd.

98

| (629) | Aangezien cumulatie is uitgesloten ten aanzien van dezelfde subsidiabele kosten wanneer het totale bedrag dat een begunstigde aan steun ontvangt meer is dan 200 000 EUR, dienen de Britse autoriteiten dit bedrag in zijn geheel terug te vorderen, omdat geen gebruik kan worden gemaakt van op grond van artikel 2 van Verordening (EG) nr. 994/98 vastgestelde de-minimisverordeningen die van toepassing waren op het tijdstip van steunverlening. |
| --- | --- |

(629)

Aangezien cumulatie is uitgesloten ten aanzien van dezelfde subsidiabele kosten wanneer het totale bedrag dat een begunstigde aan steun ontvangt meer is dan 200 000 EUR, dienen de Britse autoriteiten dit bedrag in zijn geheel terug te vorderen, omdat geen gebruik kan worden gemaakt van op grond van artikel 2 van Verordening (EG) nr. 994/98 vastgestelde de-minimisverordeningen die van toepassing waren op het tijdstip van steunverlening.

| (630) | Om de begunstigden van de onrechtmatige en onverenigbare steun en de respectieve steunbedragen te bepalen, dienen de Britse autoriteiten alle ondernemingen te bepalen die schalie en voornamelijk uit schalie bestaande producten hebben geproduceerd in de periode van 1 april 2002 tot heden („schalieproducenten”). De Britse autoriteiten dienen vervolgens aan de hand van alle beschikbare informatiebronnen, met inbegrip van publiek beschikbare informatie en vertrouwelijke belastingdocumenten, de in overweging 621 van dit besluit bedoelde hoeveelheden schaliemateriaal vast te stellen die door deze schalieproducenten commercieel zijn geëxploiteerd. Mocht het niet mogelijk zijn om deze hoeveelheden vast te stellen op grond van de beschikbare informatie, dienen de Britse autoriteiten de schalieproducenten te verzoeken aan te tonen in welke mate het schaliemateriaal dat zij produceren (al dan niet) het materiaal is als bedoeld in overweging 621 van dit besluit, |
| --- | --- |

(630)

Om de begunstigden van de onrechtmatige en onverenigbare steun en de respectieve steunbedragen te bepalen, dienen de Britse autoriteiten alle ondernemingen te bepalen die schalie en voornamelijk uit schalie bestaande producten hebben geproduceerd in de periode van 1 april 2002 tot heden („schalieproducenten”). De Britse autoriteiten dienen vervolgens aan de hand van alle beschikbare informatiebronnen, met inbegrip van publiek beschikbare informatie en vertrouwelijke belastingdocumenten, de in overweging 621 van dit besluit bedoelde hoeveelheden schaliemateriaal vast te stellen die door deze schalieproducenten commercieel zijn geëxploiteerd. Mocht het niet mogelijk zijn om deze hoeveelheden vast te stellen op grond van de beschikbare informatie, dienen de Britse autoriteiten de schalieproducenten te verzoeken aan te tonen in welke mate het schaliemateriaal dat zij produceren (al dan niet) het materiaal is als bedoeld in overweging 621 van dit besluit,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

1.   De steunregeling bestaande uit de vrijstellingen van de heffing over aggregaten vastgesteld in artikel 17, lid 4, onder a), en artikel 17, lid 3, onder f), punt i), van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007, ten behoeve van:

| a) | materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en |
| --- | --- |

a)

materiaal dat geheel of hoofdzakelijk bestaat uit schalie die actief wordt gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, met inbegrip van schalie die ontstaat als bijproduct van nieuwe winning van andere belaste materialen, en

| b) | aggregaten die geheel bestaan uit afvalgesteente afkomstig van een proces waarmee schalie die actief is gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, is gescheiden van ander gesteente na te zijn gewonnen of gewonnen met dat andere gesteente, |
| --- | --- |

b)

aggregaten die geheel bestaan uit afvalgesteente afkomstig van een proces waarmee schalie die actief is gewonnen voor commerciële exploitatie als aggregaat, is gescheiden van ander gesteente na te zijn gewonnen of gewonnen met dat andere gesteente,

die het Verenigd Koninkrijk in strijd met artikel 108, lid 3, van het Verdrag ten uitvoer heeft gelegd, is onverenigbaar met de interne markt.

2.   De belastingvrijstellingen, belastinguitsluitingen en belastingvoordelen vastgesteld bij de volgende bepalingen van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007:

| — | artikel 17, lid 3, onder e), artikel 17, lid 3 onder f), punten i) en ii) (met uitzondering van de in artikel 1, lid 1 van dit besluit bedoelde materialen); |
| --- | --- |

—

artikel 17, lid 3, onder e), artikel 17, lid 3 onder f), punten i) en ii) (met uitzondering van de in artikel 1, lid 1 van dit besluit bedoelde materialen);

| — | artikel 17, lid 4, onder a) (met uitzondering van de in artikel 1, lid 1 van dit besluit bedoelde materialen), artikel 17, lid 4, onder c, punten i) en ii), artikel 17, lid 4, onder f) (wat betreft klei); |
| --- | --- |

—

artikel 17, lid 4, onder a) (met uitzondering van de in artikel 1, lid 1 van dit besluit bedoelde materialen), artikel 17, lid 4, onder c, punten i) en ii), artikel 17, lid 4, onder f) (wat betreft klei);

| — | artikel 18, lid 2, onder b), en |
| --- | --- |

—

artikel 18, lid 2, onder b), en

| — | artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover dit een vrijgesteld proces in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), betreft), |
| --- | --- |

—

artikel 30, lid 1, onder b) (voor zover dit een vrijgesteld proces in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), betreft),

vormen geen staatssteun.

Artikel 2

Het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland trekt de steunregeling in voor zover het gaat om de in artikel 1, lid 1, bedoelde materialen.

Artikel 3

De krachtens de in artikel 1, lid 1, bedoelde regeling verleende individuele steun vormt geen steun indien hij, op het tijdstip van de steunverlening, voldoet aan de voorwaarden die zijn opgenomen in een overeenkomstig artikel 2 van Verordening (EG) nr. 994/98 vastgestelde verordening welke van toepassing is op het tijdstip van de steunverlening.

Artikel 4

De krachtens de in artikel 1, lid 1, bedoelde regeling verleende individuele steun die, op het tijdstip van de steunverlening, voldoet aan de voorwaarden die zijn opgenomen in een overeenkomstig artikel 1 van Verordening (EG) nr. 994/98 vastgestelde verordening en op het tijdstip van de steunverlening van kracht zijnde steunregeling of in ongeacht welke andere goedgekeurde steunregeling, is met de interne markt verenigbaar.

Artikel 5

1.   Het Verenigd Koninkrijk vordert de onverenigbare steun die krachtens de in artikel 1, lid 1, bedoelde steunregeling is verleend, van de begunstigden terug.

2.   De terug te vorderen bedragen omvatten rente vanaf de datum waarop zij de begunstigden ter beschikking zijn gesteld tot de datum van de daadwerkelijke terugbetaling ervan.

3.   De rente wordt op samengestelde grondslag berekend overeenkomstig hoofdstuk V van Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie (99).

Artikel 6

1.   De terugvordering van de krachtens de in artikel 1, lid 1, bedoelde regeling verstrekte steun geschiedt onverwijld en daadwerkelijk.

2.   Het Verenigd Koninkrijk zorgt ervoor, dat het onderhavige besluit binnen vier maanden vanaf de datum van kennisgeving van dit besluit, ten uitvoer wordt gelegd.

Artikel 7

1.   Binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van dit besluit verstrekt het Verenigd Koninkrijk de Commissie de volgende inlichtingen:

| a) | een lijst van alle entiteiten die het in artikel 1, lid 1, bedoelde materiaal hebben geproduceerd tussen 1 april 2002 en de datum van indiening van de lijst; |
| --- | --- |

a)

een lijst van alle entiteiten die het in artikel 1, lid 1, bedoelde materiaal hebben geproduceerd tussen 1 april 2002 en de datum van indiening van de lijst;

| b) | voor elk van de onder a) bedoelde entiteiten:






  i) | de totale in artikel 1, lid 1, bedoelde hoeveelheid materiaal die commercieel is geëxploiteerd sinds 1 april 2002; |
| --- | --- | --- |

b)

voor elk van de onder a) bedoelde entiteiten:

i)

de totale in artikel 1, lid 1, bedoelde hoeveelheid materiaal die commercieel is geëxploiteerd sinds 1 april 2002;

| ii) | het totale, van elk van de begunstigden terug te vorderen bedrag (hoofdsom en terugvorderingsrente); |
| --- | --- |

ii)

het totale, van elk van de begunstigden terug te vorderen bedrag (hoofdsom en terugvorderingsrente);

| c) | een gedetailleerde beschrijving van de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan dit besluit te voldoen; |
| --- | --- |

c)

een gedetailleerde beschrijving van de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan dit besluit te voldoen;

| d) | documenten waaruit blijkt dat de begunstigden zijn gelast de steun terug te betalen. |
| --- | --- |

d)

documenten waaruit blijkt dat de begunstigden zijn gelast de steun terug te betalen.

2.   Het Verenigd Koninkrijk maakt gebruik van alle mogelijke informatiebronnen voor het samenstellen van de lijst van schalieproducenten en de totale hoeveelheid in artikel 1, lid 1, bedoeld materiaal die door hen sinds 1 april 2002 commercieel is geëxploiteerd; bij deze openbare bronnen en vertrouwelijke belastingdocumenten gaat het om gegevens zoals: belasting-, verkoop- en andere gegevens van de ondernemingen zelf, belastingadministratie met inbegrip van winstbelastingadministratie, het ondernemingenregister, de kadasters, statistische gegevens, winningsvergunningen/toestemmingen, gegevens afkomstig van lokale autoriteiten en County Councils, waaronder, doch niet uitsluitend, registratiegegevens van Her Majesty's Revenues and Customs ten behoeve van de heffing over aggregaten vóór en na 1 april 2014, gegevens van de Mineral Planning Authorities, de Annual Minerals Raised Inquiry, de BritPits-database en British Geological Survey-data, het UK Minerals Yearbook en de Cornish Building Stone and Slate Guide 2007.

3.   Het Verenigd Koninkrijk houdt de Commissie op de hoogte van de stand van uitvoering van de nationale maatregelen genomen ter uitvoering van dit besluit en dit tot de volledige terugvordering van de krachtens de in artikel 1, lid 1, bedoelde regeling verleende steun. Het verstrekt, op eenvoudig verzoek van de Commissie, onverwijld inlichtingen over de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan dit besluit te voldoen.

Het verstrekt eveneens gedetailleerde inlichtingen over de reeds van de begunstigden teruggevorderde steunbedragen en terugvorderingsrente.

Artikel 8

Dit besluit is gericht tot het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland.

Gedaan te Brussel, 27 maart 2015.

Voor de Commissie

Margrethe VESTAGER

Lid van de Commissie

---

(1)  
  PB C 348 van 28.11.2013, blz. 162.

1

(2)  
  PB C 133 van 5.6.2002, blz. 11.

2

(3)  Cf. voetnoot 1.

3

(4)  Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Construction_aggregate (geraadpleegd op 29.5.2013); FAOterm: http://termportal.fao.org/faoterm/search/pages/termUrl.do?id=204 (geraadpleegd op 29.5.2013), de Europese norm NEN-EN 12620:2002; James H. Maclean en John S. Scott, Dictionary of Building, Penguin Books, fourth edition; Christopher Gorse, David Johnston en Martin Pritchard, Oxford Dictionary of Construction, Surveying & Civil Engineering, Oxford University Press, 2012; British Standard Institution, Glossary of Building and Civil Engineering Terms, Blackwell Scientific Publications, 1993, 100-4403; http://www.uepg.eu/what-are-aggregates Zie ook arrest van het Gerecht van 7 maart 2012, British Aggregates Association/Commissie, T-210/02 RENV, ECLI:EU:T:2012:110, punt 1.

4

Dictionary of Building

Oxford Dictionary of Construction, Surveying & Civil Engineering

Glossary of Building and Civil Engineering Terms

(5)  Beton is een mengsel van aggregaten, cement en water. De aggregaten in dit mengsel moeten voor een starre structuur zorgen en de door de cementpasta ingenomen ruimte verminderen.

5

(6)  Aggregaten worden vanwege hun hoge doorlatendheidscoëfficiënt op grote schaal gebruikt in drainagetoepassingen.

6

(7)  Aggregaten worden gebruikt als basismateriaal onder funderingen, wegen en spoorwegen. In dat geval helpen zij met het vullen van holle ruimten en beschermen van leidingen (leidingen die zijn gelegd om behandeld water te vervoeren, of pijpen voor kabels, moeten worden beschermd tegen scherpe voorwerpen in de bodem en worden dus gelegd op en omgeven door fijn aggregaat voordat de geulen worden opgevuld). Aggregaten helpen voor harde oppervlakken te zorgen (zij voorkomen differentiële zettingen onder wegdekken, gebouwen of spoorwegen). Onverharde wegen en parkeerplaatsen worden bedekt met een oppervlaktelaag van aggregaat voor een solider oppervlak voor voertuigen, van fietsen tot vrachtwagens. Dit voorkomt dat voertuigen wegzakken in de bodem, vooral bij nat weer. Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Construction_aggregate (geraadpleegd op 29.5.2013); http://sustainableaggregates.com/overview/uses.htm (geraadpleegd op 29.5.2013).

7

(8)  Europese norm NEN-EN 12620:2002.

8

(9)  UEPG, http://www.uepg.eu/what-are-aggregates (geraadpleegd op 28.3.2013). Zie ook http://www.bgs.ac.uk/planning4minerals/assets/downloads/86210_P4M_A_Guide_On_Aggregates.pdf blz. 6.

9

(10)  http://www.bgs.ac.uk/planning4minerals/Resources_1.htm (geraadpleegd op 29.5.2013); http://sustainableaggregates.com/sourcesofaggregates/recycled/rib_introduction.htm (geraadpleegd op 29.5.2013); http://www.uepg.eu/what-are-aggregates (geraadpleegd op 29.5.2013).

10

(11)  British Standard Institution, Glossary of Building and Civil Engineering Terms, Blackwell Scientific Publications, 1993, 630- 3.

11

Glossary of Building and Civil Engineering Terms

(12)  http://sustainableaggregates.com/overview/uses.htm (geraadpleegd op 29.5.2013); HM Customs & Excises, Consultation on a Potential Aggregates Tax: summary of replies, april 1999, punt 18.

12

Consultation on a Potential Aggregates Tax: summary of replies

(13)  Zand, meestal kwartszand, wordt bijvoorbeeld gebruikt om mallen te maken in een gieterij. Een ander voorbeeld is kalksteen of calciumcarbonaat. Wanneer het tot een fijn poeder is gemalen, wordt het gebruikt als een witmaker of vulstof in papier, lijm, verf, kunststof, PVC, tandpasta, medische tabletten en reinigingsmiddelen. Het wordt ook gebruikt om extra calcium toe te voegen in vitamine- en mineralensupplementen, meel en diervoeder. Kwartszand is ook het belangrijkste filtreermedium dat wordt gebruikt door de waterindustrie om vaste stoffen uit afvalwater te halen.

13

(14)  Kalk wordt opgenomen door planten (gewassen of grassen) en bomen, maar gaat ook van nature verloren uit de bodem door uitspoeling door regenwater en het gebruik van meststoffen. Dit kan leiden tot een toename van de zuurgraad, verlies van vruchtbaarheid van de bodem en soms ongunstige gevolgen voor de bodemstructuur. Om het evenwicht te herstellen, wordt „landbouwkalk” gebruikt op velden om de noodzakelijke groeiomstandigheden voor gewassen of grasland in stand te houden. Kalk kan eenvoudig bestaan uit gemalen kalksteen of dolomiet (die ook magnesium bevat) of ongebluste kalk (of ongebluste dolomiet), wanneer het gesteente in een oven wordt verhit.

14

(15)  
  MPG6 — Guidelines for Aggregates Provision in England 1994, punt 6-123 (23).

15

MPG6 — Guidelines for Aggregates Provision in England 1994

(16)  
  Budget announcement March 2000 — Prudent for a Purpose: Working for a Stronger and Fairer Britain — Chapter 6: Protecting the environment — Regenerating our cities/protecting our countryside — Waste; Aggregates, punt 6.91; Pre-Budget Report — november 2001 — Chapter 7: Protecting the environment — Protecting Britain's countryside — Aggregates quarrying — The aggregates levy, punt 7.71; Budget announcement March 2001 — Chapter 6: Protecting the environment, punt 6.91.

16

Budget announcement March 2000 — Prudent for a Purpose: Working for a Stronger and Fairer Britain — Chapter 6: Protecting the environment — Regenerating our cities/protecting our countryside — Waste; Aggregates

Pre-Budget Report — november 2001 — Chapter 7: Protecting the environment — Protecting Britain's countryside — Aggregates quarrying — The aggregates lev

Budget announcement March 2001 — Chapter 6: Protecting the environment

(17)  Brief van 19.2.2002, geregistreerd op 21.2.2002 onder A/31371, punt 4.10.

17

(18)  Deze bepaling is bedoeld voor de gevallen waarin het aggregaat van één locatie naar een andere locatie van dezelfde exploitant wordt overgebracht. Gewoonlijk is de verplaatsing tussen locaties niet onderworpen aan de AGL, zie artikel 19, lid 3, onder b), van de Finance Act 2001.

18

(19)  De Britse autoriteiten hebben aangegeven dat aggregaat is onderworpen aan een overeenkomst voor levering wanneer een contract is afgesloten of wanneer de goederen van eigenaar verwisselen en een document wordt gecreëerd. Artikel 19, lid 6, van de Finance Act 2001 geeft aan dat een aggregaat wordt onderworpen aan de overeenkomst wanneer het afzonderlijk identificeerbaar is. Ook is bepaald dat voor het doel van de heffing de eigendomsoverdracht van grond waar aggregaten zich bevinden niet ook automatisch neerkomt op levering van het aggregaat.

19

(20)  Zie artikel 48, lid 2, van de Finance Act 2001: met „bouwdoeleinden” wordt bedoeld het gebruik van de aggregaten als materiaal of ondersteuning bij de bouw of verbetering van een structuur (met inbegrip van wegen en paden, de manier waarop een spoorlijn is of wordt aangelegd, en taluds) of het mengen ervan als onderdeel van het productieproces van specie, beton, tarmac, bitumen wegdek of een soortgelijk bouwmateriaal.

20

(21)  Toegestane omstandigheden zijn gedefinieerd in lid 7 van artikel 19. Het betreft de situatie waarin het aggregaat is gemengd met belastbare aggregaten waarop de AGL nog niet is geheven, en al het mengen plaatsvindt op een locatie die de winningslocatie is, een locatie die is geregistreerd onder dezelfde naam als de winningslocatie of een locatie waarnaar aggregaat is verplaatst zodat er een vrijgesteld proces op kon worden toegepast, maar dat niet werd toegepast.

21

(22)  De aanlandingsplaats van aggregaten komt overeen met een winningslocatie alleen in het geval van aggregaten die zijn gewonnen van de zeebodem/wateren van het Verenigd Koninkrijk.

22

(23)  Zie ook Notice AGL 1: Aggregates Levy, april 2011, punt 8.1.

23

Notice AGL 1: Aggregates Levy

(24)  Deze laatste bepaling betreft de situatie waarin het aggregaat wordt teruggebracht naar de bodem waar het werd gewonnen en nog in dezelfde staat is als toen het werd gewonnen. In dit soort situatie is er geen sprake van belastbare levering van aggregaten.

24

(25)  Zie Notice AGL 1: Aggregates Levy.

25

Notice AGL 1: Aggregates Levy

(26)  De Aggregates Levy (General) Regulations 2002 (SI 2002/761) schrijft voor in welke gevallen de verkoop van aggregaten kan leiden tot een belastingvermindering. Volgens Regulation 13 heeft een persoon recht op een belastingkrediet ten aanzien van een AGL wanneer het desbetreffende belastbare aggregaat is verwijderd (door storten of anderszins) op een van de volgende manieren:

26

Aggregates Levy (General) Regulations 2002

Regulation

| „i. | het wordt zonder verdere verwerking teruggebracht naar zijn winningslocatie of een locatie die niet de winningslocatie is maar onder dezelfde naam is geregistreerd; |
| --- | --- |

„i.

het wordt zonder verdere verwerking teruggebracht naar zijn winningslocatie of een locatie die niet de winningslocatie is maar onder dezelfde naam is geregistreerd;

| ii. | het wordt afgevoerd naar een stortplaats; |
| --- | --- |

ii.

het wordt afgevoerd naar een stortplaats;

| iii. | het grind of zand is en wordt gebruikt voor strandherstel op een locatie die niet de winningslocatie is.” |
| --- | --- |

iii.

het grind of zand is en wordt gebruikt voor strandherstel op een locatie die niet de winningslocatie is.”

(27)  
  Notice AGL2: Industrial and Agricultural Processes Relief, beschikbaar op de website van HM Revenue & Customs.

27

Notice AGL2: Industrial and Agricultural Processes Relief

(28)  De vrijstellingen en uitsluitingen bepaald in artikel 17, lid 3, onder e), artikel 17, lid 3, onder f), punten i) en ii), artikel 17, lid 4, onder a) (voor zover het vrijgestelde materiaal geheel bestaat uit steenkool, bruinkool, schalie of leisteen en wordt gebruikt als aggregaat, of hoofdzakelijk bestaat uit steenkool, bruinkool, schalie of leisteen), artikel 17, lid 4, onder c), punten i) en ii) (wanneer het hoofdzakelijk bestaat uit afvalgesteente), artikel 17, lid 4, onder f) (voor zover het klei betreft), artikel 18, lid 2, onder b) (voor zover het materialen betreft die worden gebruikt als aggregaten), en artikel 30, lid 1, onder b), (voor zover het vrijgestelde productieprocessen betreft in de zin van artikel 18, lid 2, onder b), betreffende materialen die worden gebruikt als aggregaten) van de Finance Act 2001, zoals gewijzigd bij de Finance Act 2002 en de Finance Act 2007.

28

(29)  Communautaire kaderregeling inzake staatssteun ten behoeve van het milieu (PB C 37 van 3.2.2001, blz. 3).

29

(30)  Communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor milieubescherming (PB C 82 van 1.4.2008, blz. 1).

30

(31)  De heer Bird heeft in dit verband geen voorbeelden of bewijsmateriaal verstrekt.

31

(32)  Zie voetnoot 31.

32

(33)  Zie bijv. Competition Commission, Aggregates, Cement And Ready-Mix Concrete Market Investigation. Working paper on market definition van 1 november 2011, punt 19, en Provisional findings report van 21 mei 2013, punt 5.5, onder b); punt 5.6, onder b), en punt 5.24; besluit van het Office of Fair Trading (OFT) van 2 november 2011 betreffende de voorgenomen gemeenschappelijke onderneming van Anglo American plc en Lafarge SA (ME/5007/11), punt 72.

33

Aggregates, Cement And Ready-Mix Concrete Market Investigation. Working paper on market definition

Provisional findings report

(34)  Zie arrest van het Hof van Justitie van 8 mei 2003, Italië en SIM 2 Multimedia SpA/Commissie, C-328/99 en C-399/00, ECLI:EU:C:2003:252, punt 35; arrest van het Hof van Justitie van 10 januari 2006, Ministero dell'Economia e delle Finanze/Cassa di Risparmio di Firenze SpA e.a., C-222/04, ECLI:EU:C:2006:8, punt 131, en arrest van het Hof van Justitie van 15 juni 2006, Air Liquide Industries Belgium SA/Ville de Seraing en Province de Liège, C-393/04 en C-41/05, ECLI:EU:C:2006:403, punt 29, en de aldaar aangehaalde rechtspraak.

34

(35)  Arrest van het Hof van Justitie van 8 november 2001, Adria-Wien Pipeline GmbH en Wietersdorfer & Peggauer Zementwerke GmbH/Finanzlandesdirektion für Kärnten, C-143/99, ECLI:EU:C:2001:598, punt 41; zie ook arrest van het Hof van Justitie van 3 maart 2005, Wolfgang Heiser/Finanzamt Innsbruck, C-172/03, ECLI:EU:C:2005:130, punt 40; arrest van het Hof van Justitie van 22 juni 2006, Koninkrijk België en Forum 187 vzw/Commissie, C-182/03 en C-217/03, ECLI:EU:C:2006:416, blz. I-5479, punt 119; arrest van het Hof van Justitie van 6 september 2006, Portugal/Commissie, C-88/03, ECLI:EU:C:2006:511, punt 54; en arrest van het Hof van Justitie van 11 september 2008, Unión General de Trabajadores de La Rioja (UGT-Rioja) e.a./Juntas Generales del Territorio Histórico de Vizcaya e.a., C-428/06 tot C-434/06, ECLI:EU:C:2008:488, punt 46; arrest British Aggregates Association, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2012:110, punt 47; arrest van het Hof van Justitie van 22 december 2008, British Aggregates Association/Commissie, C-487/06 P, ECLI:EU:C:2008:757, punt 82.

35

(36)  Arrest Adria-Wien Pipeline GmbH, reeds aangehaald, ECLI:EU:C:2001:598, punt 42, en arrest Portugal/Commissie, reeds aangehaald, ECLI:EU:C:2006:511, punt 52; arrest British Aggregates Association, reeds aangehaald, ECLI:EU:C:2008:757, punt 83.

36

(37)  Arrest Portugal/Commissie, reeds aangehaald, ECLI:EU:C:2006:511, punt 56, en arrest van het Gerecht van 1 juli 2004, Salzgitter AG/Commissie, T-308/00, ECLI:EU:T:2004:199, punt 81; arrest British Aggregates Association, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2012:110, punt 49.

37

(38)  Arrest British Aggregates Association, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2012:110, punt 51.

38

(39)  Zie het Economic and Fiscal Strategy Report and Financial Statement and Budget Report 1999 — Chapter 5: Building A Fairer Society — Tackling tax abuse; Protecting the environment, blz. 27 „De regering zal binnenkort een wetsontwerp publiceren voor een belasting op de winning van hard gesteente, zand en grind gebruikt als aggregaten”. Zie ook Budget announcement March 2000 — Prudent for a Purpose: Working for a Stronger and Fairer Britain — Chapter 6: Protecting the environment — Regenerating our cities/protecting our countryside — Waste; Aggregates, punt 6.91; Pre-Budget Report — november 2001 — Chapter 7: Protecting the environment — Protecting Britain's countryside — Aggregates quarrying — The aggregates levy, punt 7.71; Budget announcement March 2001 — Chapter 6: Protecting the environment, punt 6.91, waaruit blijkt dat de Britse autoriteiten specifiek een belasting op uitsluitend aggregaten overwogen.

39

Economic and Fiscal Strategy Report and Financial Statement and Budget Report 1999 — Chapter 5: Building A Fairer Society — Tackling tax abuse; Protecting the environment

Budget announcement March 2000 — Prudent for a Purpose: Working for a Stronger and Fairer Britain — Chapter 6: Protecting the environment — Regenerating our cities/protecting our countryside — Waste; Aggregates

Pre-Budget Report — november 2001 — Chapter 7: Protecting the environment — Protecting Britain's countryside — Aggregates quarrying — The aggregates levy

Budget announcement March 2001 — Chapter 6: Protecting the environment

(40)  Arrest British Aggregates Association, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2012:110, punt 66.

40

(41)  HM Customs & Excises, Consultation on a Potential Aggregates Tax: summary of replies, april 1999, punt 13.

41

Consultation on a Potential Aggregates Tax: summary of replies

(42)  Dergelijk bewijs is echter niet bij de Commissie ingediend.

42

(43)  Zie voetnoot 42.

43

(44)  Een afschrift van de e-mail is ingediend bij de Commissie.

44

(*1)  Bedrijfsgevoelige informatie.

*1

(45)  Het Gerecht heeft in zijn arrest British Aggregates Association (reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2012:110, punt 55) geoordeeld dat „het aan de AGL ten grondslag liggende beginsel van normale belasting alleen [is] gebaseerd op het begrip commerciële exploitatie in het Verenigd Koninkrijk van een belastbaar materiaal als „aggregaat”
  ”. De Commissie is van mening dat voor het aldus gedefinieerde beginsel van normale belastingheffing verder moet worden bepaald wanneer „het materiaal „belastbaar” is als aggregaat”. Aangezien in artikel 17, lid 2, van de Finance Act 2001 niet echt een definitie van „belastbare aggregaten” wordt gegeven, maar deze als niet-vrijgestelde aggregaten worden gedefinieerd, en de in de punten b) tot en met d) omschreven aggregaten, moet het beginsel van normale belastingheffing dat aan de AGL ten grondslag ligt, zoals ook gedefinieerd door het Gerecht, onvermijdelijk afhangen van de vaststelling van de vraag wanneer „een materiaal wordt gebruikt als aggregaat”.

45

(46)  Zie voetnoot 39.

46

(47)  De punten 58 en 59 van het besluit tot inleiding van de procedure.

47

(48)  Zie arrest British Aggregates Association, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2012:110, punt 64.

48

(49)  Zie arrest British Aggregates Association, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2012:110, punt 55.

49

(50)  Zie artikel 48, lid 2, van de Finance Act 2001.

50

(51)  Artikel 18, lid 2, onder b): een proces waarbij een relevante stof wordt gewonnen of anderszins gescheiden (hetzij als onderdeel van het proces van het winnen ervan van grond of anderszins) van een aggregaat. Artikel 18, lid 3, vermeldt de relevante stoffen als zijnde: a) anhydriet; b) ball clay; c) zwaarspaat; e) kaolien; f) veldspaat; g) vuurvaste klei; i) vloeispaat; j) vollersaarde; k) edelstenen en halfedelstenen; l) gips; m) metalen of metaalertsen; n) muscoviet; o) perliet; p) potas; q) puimsteen; r) natuurfosfaten; s) natriumchloride; t) talk, en u) vermiculiet. De punten d) en h) van lid 3 van artikel 18 werden met terugwerkende kracht per 1 april 2002 geschrapt door veranderingen geïntroduceerd bij de Finance Act 2002.

51

(52)  Artikel 30, lid 1, onder b), van de Finance Act 2001 voorziet in een belastingvermindering ingeval een vrijgesteld proces in de zin van artikel 18, lid 2 onder a), b) en c), van de Finance Act 2001 is toegepast op het materiaal wanneer het materiaal reeds onderworpen is geweest aan de AGL. Dit weerspiegelt bijgevolg de vrijstellingen voorzien in artikel 18, lid 2.

52

(53)  Deze stoffen krijgen ook een belastingvermindering wanneer de belasting werd betaald en het vrijgestelde proces naderhand plaatsvond (artikel 30, lid 1, onder b)). De beoordeling van de uitsluiting geldt, mutatis mutandis, voor de belastingvermindering.

53

(54)  Punt 73 van het besluit tot inleiding van de procedure.

54

(55)  Zie British Standard Institution, Glossary of Building and Civil Engineering Terms, Blackwell Scientific Publications, 1993, 630-3007 en 630-3013.

55

Glossary of Building and Civil Engineering Terms

(56)  Punt 83 van het besluit tot inleiding van de procedure.

56

(57)  Uittreksels (d.d. 30 oktober 2002) van de website van Alfred McAlpine, gepubliceerd op:

57

http://www.amslate.com/applications/ima/ima.sbtml; uittreksels van Construction Raw Materials Policy and Supply Practices in Northwestern Europe — Facts and Figures — England, Scotland and Wales (Great Britain), British Geological Survey Commissioned Report CR/02/082N commissioned by the Road and Hydraulic Engineering Institute of the Ministry of Public Works and Water Management of the Netherlands, blz. 50; document van Geoff Topham van Aggregate Industries betreffende delfstoffenwinning in Holme Park Quarry, 19.6.2002.

Construction Raw Materials Policy and Supply Practices in Northwestern Europe — Facts and Figures — England, Scotland and Wales (Great Britain), British Geological Survey Commissioned Report CR/02/082N commissioned by the Road and Hydraulic Engineering Institute of the Ministry of Public Works and Water Management of the Netherlands

(58)  Er werden geen voorbeelden van steengroeven verstrekt.

58

(59)  Zie bijv. http://www.honister.com/ en http://www.callywithquarry.co.uk/quarry

59

(60)  Symonds Group, Survey of Arisings and Use of Secondary Materials as Aggregates in England and Wales in 2001, november 2002.

60

Survey of Arisings and Use of Secondary Materials as Aggregates in England and Wales in 2001

(61)  Leisteenaggregaat werd gebruikt in plaats van hoogwaardig aggregaat voor de A55 Bangor-rondweg (waar 150 000 ton afvalgesteente afkomstig van leisteen werd gebruikt) en wordt op grote schaal gebruikt in Noord-Wales voor algemene aanvul- en ophoogwerkzaamheden.

61

(62)  [...] schat de productiekosten van leisteenaggregaat op 6,50 GBP/ton, waarvan de breekkosten ongeveer 5 GBP/ton bedragen. [...] schatte de productiekosten van een ton leisteenaggregaat op 5,69 GBP.

62

(63)  Zie voetnoot 60.

63

(64)  Rapport van de British Geological Society opgesteld in 2003 voor de Britse belastingdienst om belastingambtenaren te helpen de vrijstellingen voor leisteen, schalie en klei geologisch gezien correct toe te passen.

64

(65)  De mate waarin het materiaal eenvoudig langs nauwe evenwijdige vlakken gespleten kan worden.

65

(66)  De informatie was afkomstig uit open bronnen zoals het internet.

66

(67)  Uit de verstrekte informatie is niet duidelijk welk materiaal een van de steengroeven eigenlijk produceert, hoewel zij in de lijst van steengroeven wordt genoemd als producent van schalie.

67

(68)  Deklaag is het materiaal dat boven het mineraal ligt dat de steengroeve-exploitant wil winnen

68

(69)  Zie voetnoot 64.

69

(70)  Arrest British Aggregates Association, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2012:110, punt 72.

70

(71)  Zie de tabel in overweging 143.

71

(72)  Zie voetnoot 67.

72

(73)  Informatie beschikbaar op: http://www.brauntonaggregates.co.uk/technical-details.html (geraadpleegd op 11.3.2015).

73

(74)  Volgens informatie verstrekt door de Britse autoriteiten is kaolien fijnkorrelige door afzetting gevormde klei, bestaande uit kaoliniet. Deze klei wordt gebruikt bij de vervaardiging van porselein en glanzend papier, medische en cosmetische producten.

74

(75)  Ball clay is fijnkorrelige, kaoliniethoudende, door afzetting gevormde klei, die vaak bestaat uit 20-80 % kaoliniet, 10-25 % mica, 6-65 % kwarts. Zij wordt gebruikt bij de vervaardiging van keramiek om plasticiteit en ongebakken sterkte te verschaffen.

75

(76)  British Geological Survey, Mineral Planning Factsheet, Construction aggregates, blz. 3.

76

Mineral Planning Factsheet, Construction aggregates

(77)  Arrest British Aggregates Association, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2012:110, punten 89 en 90.

77

(78)  Zie voetnoot 77.

78

(79)  Argon-zuurstof-ontkoling.

79

(80)  Richtlijn 2006/21/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 betreffende het beheer van afval van winningsindustrieën en houdende wijziging van Richtlijn 2004/35/EG (PB L 102 van 11.4.2006, blz. 15).

80

(81)  Zie British Standard Institution, Glossary of Building and Civil Engineering Terms, Blackwell Scientific Publications, 1993, 630-3006; zie ook bewijsmateriaal ingediend door BAA in haar haar antwoord aan het Gerecht in zaak T-210/02: Construction Raw Materials Policy and Supply Practices in Northwestern Europe — Facts and Figures — England, Scotland and Wales (Great Britain), British Geological Survey Commissioned Report CR/02/082N commissioned by the Road and Hydraulic Engineering Institute of the Ministry of Public Works and Water Management of the Netherlands, blz. 50.

81

Glossary of Building and Civil Engineering Terms

Construction Raw Materials Policy and Supply Practices in Northwestern Europe — Facts and Figures — England, Scotland and Wales (Great Britain), British Geological Survey Commissioned Report CR/02/082N commissioned by the Road and Hydraulic Engineering Institute of the Ministry of Public Works and Water Management of the Netherlands

(82)  Zie voetnoot 64.

82

(83)  Zie het besluit betreffende steunmaatregel SA.18859 — Verenigd Koninkrijk — Vrijstelling van de aggregaatheffing in Noord-Ierland (ex N 2/04) (PB C 245 van 24.8.2011, blz. 10), beschikbaar onder: http://ec.europa.eu/competition/state_aid/cases/241379/241379_1594138_163_2.pdf

83

(84)  Zie arrest van het Hof van Justitie van 12 februari 2008, Centre d'exportation du livre français (CELF) en Ministre de la Culture et de la Communication/Société internationale de diffusion et d'édition (SIDE), C-199/06, ECLI:EU:C:2008:79, punten 61 en 64.

84

(85)  Zie arrest CELF, reeds aangehaald, ECLI:EU:C:2008:79, punt 63 en punten 66 t/m 68.

85

(86)  Mededeling van de Commissie betreffende de vaststelling van de regels voor de beoordeling van onrechtmatig verleende staatssteun (PB C 119 van 22.5.2002, blz. 22).

86

(87)  Punt 150 van het besluit tot inleiding van de procedure.

87

(88)  Dergelijk bewijs werd niet verstrekt.

88

(89)  Zie voetnoot 77.

89

(90)  Zie voetnoot 77.

90

(91)  Arrest van het Gerecht van 28 november 2008, Hotel Cipriani SpA e.a./Commissie, T-254/00, T-270/00 en T-277/00, ECLI:EU:T:2008:537, punt 337.

91

(92)  Arrest British Aggregates Association, reeds aangehaald, ECLI:EU:T:2012:110, punt 89.

92

(93)  Zie voetnoot 77.

93

(94)  Zie arrest van het Hof van Justitie van 12 juli 1973, Commissie/Duitsland, 70/72, ECLI:EU:C:1973:87, punt 13.

94

(95)  Zie arrest van het Hof van Justitie van 14 september 1994, Spanje/Commissie, C-278/92, C-279/92 en C-280/92, ECLI:EU:C:1994:325, punt 75.

95

(96)  Zie arrest van het Hof van Justitie van 17 juni 1999, België/Commissie („Maribel bis/ter-regeling”), C-75/97, ECLI:EU:C:1999:311, punten 64 en 65.

96

(97)  Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1).

97

(98)  Verordening (EG) nr. 994/98 van de Raad van 7 mei 1998 betreffende de toepassing van de artikelen 92 en 93 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap op bepaalde soorten van horizontale steunmaatregelen (PB L 142 van 14.5.1998, blz. 1).

98

(99)  Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie van 21 april 2004 tot uitvoering van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag (PB L 140 van 30.4.2004, blz. 1).

99

---

| 4.3.2016 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 59/168 |
| --- | --- | --- | --- |

4.3.2016

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 59/168

---

BESLUIT (EU) 2016/289 VAN DE COMMISSIE

van 8 juni 2015

betreffende steunmaatregel SA.37792 (2014/C) (ex 2013/N) die Slovenië voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van de Cimos-groep

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 3770)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 108, lid 2, eerste alinea (1),

Gezien de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name artikel 62, lid 1, onder a),

Gezien het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie ten aanzien van steunmaatregel SA.37792 (2013/N) (2),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen (3) te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken, en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

1.   DE PROCEDURE

DE PROCEDURE

| (1) | Bij schrijven van 21 november 2013 heeft Slovenië de Commissie in kennis gesteld van de herstructureringssteun die het voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van de Cimos-groep (4) (hierna „Cimos” of „de onderneming” genoemd). De aangemelde maatregel werd voorafgegaan door de toekenning van reddingssteun, die de Commissie op 2 juli 2013 (5) heeft goedgekeurd. |
| --- | --- |

(1)

Bij schrijven van 21 november 2013 heeft Slovenië de Commissie in kennis gesteld van de herstructureringssteun die het voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van de Cimos-groep (4) (hierna „Cimos” of „de onderneming” genoemd). De aangemelde maatregel werd voorafgegaan door de toekenning van reddingssteun, die de Commissie op 2 juli 2013 (5) heeft goedgekeurd.

4

5

| (2) | Bij schrijven van 9 april 2014 stelde de Commissie Slovenië in kennis van haar besluit de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag in te leiden ten aanzien van deze steun (hierna „het besluit tot inleiding van de procedure” genoemd). Bij schrijven van 10 juni 2014 heeft Slovenië opmerkingen over dat besluit ingediend. Slovenië heeft bij schrijven van 24 september 2014 en 3 oktober 2014 aanvullende informatie ingediend. De Commissie en de Sloveense autoriteiten zijn op 4 november 2014 bijeengekomen. Bij schrijven van 18 december 2014 heeft de Commissie aanvullende inlichtingen gevraagd, die Slovenië bij schrijven van 30 januari 2015 heeft verstrekt. |
| --- | --- |

(2)

Bij schrijven van 9 april 2014 stelde de Commissie Slovenië in kennis van haar besluit de procedure van artikel 108, lid 2, van het Verdrag in te leiden ten aanzien van deze steun (hierna „het besluit tot inleiding van de procedure” genoemd). Bij schrijven van 10 juni 2014 heeft Slovenië opmerkingen over dat besluit ingediend. Slovenië heeft bij schrijven van 24 september 2014 en 3 oktober 2014 aanvullende informatie ingediend. De Commissie en de Sloveense autoriteiten zijn op 4 november 2014 bijeengekomen. Bij schrijven van 18 december 2014 heeft de Commissie aanvullende inlichtingen gevraagd, die Slovenië bij schrijven van 30 januari 2015 heeft verstrekt.

| (3) | Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie (6) bekendgemaakt. De Commissie heeft de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de steunmaatregel in te dienen. |
| --- | --- |

(3)

Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is in het Publicatieblad van de Europese Unie (6) bekendgemaakt. De Commissie heeft de belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen over de steunmaatregel in te dienen.

Publicatieblad van de Europese Unie

6

| (4) | De Commissie heeft van één belanghebbende opmerkingen ontvangen. Zij heeft deze aan de Sloveense autoriteiten gezonden, die in de gelegenheid werden gesteld hun standpunt ter zake bekend te maken. Slovenië heeft niet geantwoord op de opmerkingen van de belanghebbende. |
| --- | --- |

(4)

De Commissie heeft van één belanghebbende opmerkingen ontvangen. Zij heeft deze aan de Sloveense autoriteiten gezonden, die in de gelegenheid werden gesteld hun standpunt ter zake bekend te maken. Slovenië heeft niet geantwoord op de opmerkingen van de belanghebbende.

| (5) | Bij schrijven van 27 januari 2015 heeft Slovenië afstand gedaan van zijn recht op grond van artikel 3 van Verordening nr. 1/1958 (7) om dit besluit in de Sloveense taal te laten vaststellen en aanvaard dat Engels de authentieke taal is van dit besluit. |
| --- | --- |

(5)

Bij schrijven van 27 januari 2015 heeft Slovenië afstand gedaan van zijn recht op grond van artikel 3 van Verordening nr. 1/1958 (7) om dit besluit in de Sloveense taal te laten vaststellen en aanvaard dat Engels de authentieke taal is van dit besluit.

7

2.   BESCHRIJVING

BESCHRIJVING

2.1.   BEGUNSTIGDE

| (6) | Cimos is een Sloveense producent van auto-onderdelen, een van de grootste industriële ondernemingen van het land en een belangrijke werkgever. De onderneming heeft onlangs een jaaromzet van meer dan 400 miljoen EUR gemeld en heeft 6 855 mensen in dienst (8), van wie ruim 2 500 in Slovenië. |
| --- | --- |

(6)

Cimos is een Sloveense producent van auto-onderdelen, een van de grootste industriële ondernemingen van het land en een belangrijke werkgever. De onderneming heeft onlangs een jaaromzet van meer dan 400 miljoen EUR gemeld en heeft 6 855 mensen in dienst (8), van wie ruim 2 500 in Slovenië.

8

| (7) | Naast haar kernactiviteit is de onderneming ook in andere sectoren actief via haar divisie machinebouw en gereedschappen („machine”) en haar divisie energie en landbouwmachines („landbouw”). Onlangs zijn deze divisies verkocht of geïntegreerd in de automotive divisie, die nu de enige ondernemingsactiviteit vormt. |
| --- | --- |

(7)

Naast haar kernactiviteit is de onderneming ook in andere sectoren actief via haar divisie machinebouw en gereedschappen („machine”) en haar divisie energie en landbouwmachines („landbouw”). Onlangs zijn deze divisies verkocht of geïntegreerd in de automotive divisie, die nu de enige ondernemingsactiviteit vormt.

| (8) | Slovenië raamt het aandeel van Cimos op de Europese markt voor de meeste productfamilies op minder dan 15 %, met uitzondering van behuizingen en nozzle ringen voor turbo's, waarvan het marktaandeel op respectievelijk 17 % en 21 % wordt geschat. De belangrijkste concurrenten van Cimos zijn onder meer Edscha and FlexNGate, Le Bélier, Streit en NWS. |
| --- | --- |

(8)

Slovenië raamt het aandeel van Cimos op de Europese markt voor de meeste productfamilies op minder dan 15 %, met uitzondering van behuizingen en nozzle ringen voor turbo's, waarvan het marktaandeel op respectievelijk 17 % en 21 % wordt geschat. De belangrijkste concurrenten van Cimos zijn onder meer Edscha and FlexNGate, Le Bélier, Streit en NWS.

| (9) | Sinds 31 augustus 2014 bestaat Cimos uit een moedermaatschappij, Cimos d.d., en 21 dochterondernemingen met activiteiten in Slovenië, Kroatië, Frankrijk, Duitsland, Servië, Bosnië en Rusland. De organisatiestructuur van Cimos is weergegeven in de figuur hieronder.

  De organisatiestructuur van Cimos |
| --- | --- |

(9)

Sinds 31 augustus 2014 bestaat Cimos uit een moedermaatschappij, Cimos d.d., en 21 dochterondernemingen met activiteiten in Slovenië, Kroatië, Frankrijk, Duitsland, Servië, Bosnië en Rusland. De organisatiestructuur van Cimos is weergegeven in de figuur hieronder.

De organisatiestructuur van Cimos

De organisatiestructuur van Cimos

| (10) | De Sloveense staat bezit onrechtstreeks — via overheidsbedrijven of gemeenten — meer dan 39 % van de aandelen van Cimos. De eigendomsstructuur en de zeggenschap zijn sinds 31 augustus 2014 als volgt verdeeld:

  Tabel 1


  Eigendomsstructuur van Cimos








  Aandeelhouder | Aandeel (%) | Controle |
| --- | --- | --- | --- |
| Modra Zavarovalnica d.d. | 21,4 | Publiek |
| Banka Koper d.d. | 20,4 | Particulier bezit |
| Cimos d.d. | 13,3 | Particulier bezit |
| Kovinoplastika Lož d.d. | 13,1 | Particulier bezit |
| D.S.U. d.o.o. | 6,9 | Publiek |
| Overige | 24,9 | Publiek en particulier. |
| Bron: Herstructureringsplan. |

(10)

De Sloveense staat bezit onrechtstreeks — via overheidsbedrijven of gemeenten — meer dan 39 % van de aandelen van Cimos. De eigendomsstructuur en de zeggenschap zijn sinds 31 augustus 2014 als volgt verdeeld:

Tabel 1

Tabel 1

Eigendomsstructuur van Cimos

Eigendomsstructuur van Cimos

Aandeelhouder

Aandeel (%)

Controle

Modra Zavarovalnica d.d.

21,4

Publiek

Banka Koper d.d.

20,4

Particulier bezit

Cimos d.d.

13,3

Particulier bezit

Kovinoplastika Lož d.d.

13,1

Particulier bezit

D.S.U. d.o.o.

6,9

Publiek

Overige

24,9

Publiek en particulier.

Bron: Herstructureringsplan.

Bron:

| (11) | De afgelopen jaren heeft de onderneming grote financiële problemen gekend. In 2010 en 2011 werden nog kleine winsten geboekt, maar in 2012 en 2013 heeft Cimos aanzienlijke nettoverliezen geboekt, respectievelijk 97,9 miljoen EUR en 122 miljoen EUR. Als gevolg daarvan zijn de activa negatief geworden en gedaald tot min 103,3 miljoen EUR in 2013. De schuld (de verplichtingen op korte en lange termijn), die de voorgaande jaren al hoog was, is in 2013 verder toegenomen en de verhouding schulden/eigen vermogen is snel verslechterd door de dalende netto-activa. De liquiditeitspositie is achteruitgegaan doordat de verhouding tussen de vlottende activa en passiva is afgenomen van 0,85 in 2010 tot 0,5 in 2013. Geselecteerde financiële gegevens van de onderneming worden weergegeven in tabel 2.

  Tabel 2


  Geselecteerde financiële gegevens van Cimos in 2010-2013










  (miljoen EUR) |
| --- | --- |
| | 2013 | 2012 | 2011 | 2010 |
| Inkomsten uit verkoop | 409,2 | 445,6 | 480,7 | 444,8 |
| Nettoresultaat | – 122,0 | – 97,9 | 3,4 | 4,1 |
| Nettoactiva | – 103,3 | 22,5 | 139,3 | 133,1 |
| Schulden | 610,4 | 569,3 | 581,6 | 594,2 |
| Current ratio | 0,5 | 0,54 | 0,85 | 0,85 |
| Bron: Geconsolideerde jaarrekeningen voor de jaren: 2013, 2012, 2011 en 2010. |

(11)

De afgelopen jaren heeft de onderneming grote financiële problemen gekend. In 2010 en 2011 werden nog kleine winsten geboekt, maar in 2012 en 2013 heeft Cimos aanzienlijke nettoverliezen geboekt, respectievelijk 97,9 miljoen EUR en 122 miljoen EUR. Als gevolg daarvan zijn de activa negatief geworden en gedaald tot min 103,3 miljoen EUR in 2013. De schuld (de verplichtingen op korte en lange termijn), die de voorgaande jaren al hoog was, is in 2013 verder toegenomen en de verhouding schulden/eigen vermogen is snel verslechterd door de dalende netto-activa. De liquiditeitspositie is achteruitgegaan doordat de verhouding tussen de vlottende activa en passiva is afgenomen van 0,85 in 2010 tot 0,5 in 2013. Geselecteerde financiële gegevens van de onderneming worden weergegeven in tabel 2.

Tabel 2

Tabel 2

Geselecteerde financiële gegevens van Cimos in 2010-2013

Geselecteerde financiële gegevens van Cimos in 2010-2013

(miljoen EUR)

2013

2012

2011

2010

Inkomsten uit verkoop

409,2

445,6

480,7

444,8

Nettoresultaat

– 122,0

– 97,9

3,4

4,1

Nettoactiva

– 103,3

22,5

139,3

133,1

Schulden

610,4

569,3

581,6

594,2

Current ratio

0,5

0,54

0,85

0,85

Bron: Geconsolideerde jaarrekeningen voor de jaren: 2013, 2012, 2011 en 2010.

Bron:

| (12) | De moeilijkheden van Cimos zijn voornamelijk het gevolg van zware liquiditeitsproblemen en een buitensporige schuldenlast. Tussen 2000 en 2008 kende de onderneming een snelle groei, die vooral werd gefinancierd met externe leningen. Hierna volgde een daling van de vraag door de economische crisis in combinatie met verkeerde investeringsbeslissingen en wanbeheer. De onderneming heeft hierdoor aanzienlijke schulden opgebouwd en bleek niet meer in staat haar financiële verplichtingen te herfinancieren of te voldoen. |
| --- | --- |

(12)

De moeilijkheden van Cimos zijn voornamelijk het gevolg van zware liquiditeitsproblemen en een buitensporige schuldenlast. Tussen 2000 en 2008 kende de onderneming een snelle groei, die vooral werd gefinancierd met externe leningen. Hierna volgde een daling van de vraag door de economische crisis in combinatie met verkeerde investeringsbeslissingen en wanbeheer. De onderneming heeft hierdoor aanzienlijke schulden opgebouwd en bleek niet meer in staat haar financiële verplichtingen te herfinancieren of te voldoen.

| (13) | Cimos heeft ook aanzienlijke handelsschulden, die de toeleveringsketen ontwrichten en het bestaan van de onderneming in gevaar zouden brengen mochten de leveranciers hun blootstelling willen afbouwen. |
| --- | --- |

(13)

Cimos heeft ook aanzienlijke handelsschulden, die de toeleveringsketen ontwrichten en het bestaan van de onderneming in gevaar zouden brengen mochten de leveranciers hun blootstelling willen afbouwen.

2.2.   HERSTRUCTURERING VAN DE SCHULDEN

| (14) | In juni 2012 heeft Cimos met zijn banken een herstructureringsovereenkomst ondertekend om de afbetaling van de schulden uit te stellen. De overeenkomst werd verscheidene keren verlengd, maar het is de onderneming niet gelukt op eigen kracht liquiditeit op te bouwen en zij zag zich in april 2014 genoodzaakt de staat om reddingssteun te verzoeken teneinde een faillissement te voorkomen. |
| --- | --- |

(14)

In juni 2012 heeft Cimos met zijn banken een herstructureringsovereenkomst ondertekend om de afbetaling van de schulden uit te stellen. De overeenkomst werd verscheidene keren verlengd, maar het is de onderneming niet gelukt op eigen kracht liquiditeit op te bouwen en zij zag zich in april 2014 genoodzaakt de staat om reddingssteun te verzoeken teneinde een faillissement te voorkomen.

| (15) | De onderneming is toen met het consortium van bankcrediteuren (hierna „bankenclub” genoemd) gaan onderhandelen over een omvattend Master Restructuring Agreement (hierna „MRA” genoemd), dat de voorwaarden voor een vrijwillige herstructurering van de schulden moest bepalen. De vrijwillige herstructurering van de schulden vormde het belangrijkste element in het herstructureringsplan dat Slovenië in november 2013 heeft aangemeld. Cimos ging ervan uit dat het MRA tegen eind 2013 zou worden ondertekend. |
| --- | --- |

(15)

De onderneming is toen met het consortium van bankcrediteuren (hierna „bankenclub” genoemd) gaan onderhandelen over een omvattend Master Restructuring Agreement (hierna „MRA” genoemd), dat de voorwaarden voor een vrijwillige herstructurering van de schulden moest bepalen. De vrijwillige herstructurering van de schulden vormde het belangrijkste element in het herstructureringsplan dat Slovenië in november 2013 heeft aangemeld. Cimos ging ervan uit dat het MRA tegen eind 2013 zou worden ondertekend.

| (16) | In februari 2014 echter, na ontvangst van een auditverslag, kwam het management tot het inzicht dat Cimos volgens de Sloveense wetgeving voldeed aan de criteria voor een faillissement wegens kapitaaltekort. De bankenclub maakte zich steeds meer zorgen over de slaagkansen van de vrijwillige herstructurering en het MRA. Zo overheerste de zorg dat de hoofdschuldeisers een te groot deel van de herstructureringslast moesten torsen en dat het herstructureringsplan te weinig aandacht besteedde aan de vereiste operationele herstructurering. |
| --- | --- |

(16)

In februari 2014 echter, na ontvangst van een auditverslag, kwam het management tot het inzicht dat Cimos volgens de Sloveense wetgeving voldeed aan de criteria voor een faillissement wegens kapitaaltekort. De bankenclub maakte zich steeds meer zorgen over de slaagkansen van de vrijwillige herstructurering en het MRA. Zo overheerste de zorg dat de hoofdschuldeisers een te groot deel van de herstructureringslast moesten torsen en dat het herstructureringsplan te weinig aandacht besteedde aan de vereiste operationele herstructurering.

| (17) | Om die zorg weg te nemen, besloten de schuldeisende banken niet te kiezen voor een MRA, maar wel voor de procedure van het dwangakkoord, onder toezicht van een rechtbank, om zo te garanderen dat een grotere groep van belanghebbenden, met inbegrip van klanten, leveranciers en andere schuldeisers, in ruimere mate zouden bijdragen aan de herstructurering van de onderneming en met strengere verplichtingen dan in het vrijwillige MRA-proces. Op 3 juni heeft de rechtbank Cimos een dwangakkoord opgelegd. Daarnaast begonnen de schuldeisende banken gesprekken te voeren met andere belanghebbenden om het eens te worden over hun bijdrage aan de herstructurering. |
| --- | --- |

(17)

Om die zorg weg te nemen, besloten de schuldeisende banken niet te kiezen voor een MRA, maar wel voor de procedure van het dwangakkoord, onder toezicht van een rechtbank, om zo te garanderen dat een grotere groep van belanghebbenden, met inbegrip van klanten, leveranciers en andere schuldeisers, in ruimere mate zouden bijdragen aan de herstructurering van de onderneming en met strengere verplichtingen dan in het vrijwillige MRA-proces. Op 3 juni heeft de rechtbank Cimos een dwangakkoord opgelegd. Daarnaast begonnen de schuldeisende banken gesprekken te voeren met andere belanghebbenden om het eens te worden over hun bijdrage aan de herstructurering.

| (18) | Nadat de crediteuren van het dwangakkoord (9) het eens waren geworden over de voorwaarden van de verplichte schuldherstructurering en de bijdrage van de andere belanghebbenden (de staat, klanten, leveranciers, de leasinggever en banken buiten het dwangakkoord), moest het eerst aangemelde herstructureringsplan, dat was gebaseerd op het MRA, worden bijgesteld in het licht van de uitkomst van het dwangakkoord. Vervolgens heeft Slovenië op 3 oktober 2014 het bijgestelde herstructureringsplan (10) ingediend. |
| --- | --- |

(18)

Nadat de crediteuren van het dwangakkoord (9) het eens waren geworden over de voorwaarden van de verplichte schuldherstructurering en de bijdrage van de andere belanghebbenden (de staat, klanten, leveranciers, de leasinggever en banken buiten het dwangakkoord), moest het eerst aangemelde herstructureringsplan, dat was gebaseerd op het MRA, worden bijgesteld in het licht van de uitkomst van het dwangakkoord. Vervolgens heeft Slovenië op 3 oktober 2014 het bijgestelde herstructureringsplan (10) ingediend.

9

10

| (19) | Een cruciaal element in een dwangakkoord naar Sloveens recht is de voorlegging aan de rechtbank van een financieel herstructureringsplan, dat de voorwaarden van de herstructurering bevat. De crediteuren van het dwangakkoord hebben dat plan op 3 november 2014 voorgelegd. Volgens Slovenië kan een financieel herstructureringsplan na voorlegging niet meer worden gewijzigd. Slovenië heeft bevestigd dat alle groepen van belanghebbenden het plan hebben onderschreven. |
| --- | --- |

(19)

Een cruciaal element in een dwangakkoord naar Sloveens recht is de voorlegging aan de rechtbank van een financieel herstructureringsplan, dat de voorwaarden van de herstructurering bevat. De crediteuren van het dwangakkoord hebben dat plan op 3 november 2014 voorgelegd. Volgens Slovenië kan een financieel herstructureringsplan na voorlegging niet meer worden gewijzigd. Slovenië heeft bevestigd dat alle groepen van belanghebbenden het plan hebben onderschreven.

| (20) | Het plan is onderzocht door een onafhankelijk gecertificeerd advieskantoor voor bedrijfswaardering dat, overeenkomstig de Sloveense insolventiewetgeving, een advies heeft verstrekt waarin wordt bevestigd dat Cimos insolvent is en met de uitvoering van het financieel herstructureringsplan met een waarschijnlijkheid van meer dan 50 % financieel geherstructureerd zal kunnen worden, waardoor de onderneming op korte en lange termijn liquide en solvabel zal worden, en dat er een waarschijnlijkheid van meer dan 50 % bestaat dat schuldeisers van Cimos gunstigere terugbetalingsvoorwaarden voor hun vorderingen zullen genieten dan wanneer de onderneming het faillissement zou aanvragen. Het betrokken advieskantoor kwam tot de slotsom dat de gewone financiële schuldeisers bij een faillissement 3,88 % van hun vorderingen terugbetaald zouden krijgen, terwijl dat in het geval van een dwangakkoord 23,94 % zou bedragen. |
| --- | --- |

(20)

Het plan is onderzocht door een onafhankelijk gecertificeerd advieskantoor voor bedrijfswaardering dat, overeenkomstig de Sloveense insolventiewetgeving, een advies heeft verstrekt waarin wordt bevestigd dat Cimos insolvent is en met de uitvoering van het financieel herstructureringsplan met een waarschijnlijkheid van meer dan 50 % financieel geherstructureerd zal kunnen worden, waardoor de onderneming op korte en lange termijn liquide en solvabel zal worden, en dat er een waarschijnlijkheid van meer dan 50 % bestaat dat schuldeisers van Cimos gunstigere terugbetalingsvoorwaarden voor hun vorderingen zullen genieten dan wanneer de onderneming het faillissement zou aanvragen. Het betrokken advieskantoor kwam tot de slotsom dat de gewone financiële schuldeisers bij een faillissement 3,88 % van hun vorderingen terugbetaald zouden krijgen, terwijl dat in het geval van een dwangakkoord 23,94 % zou bedragen.

2.3.   DE AANGEMELDE MAATREGELEN

| (21) | Het bijgestelde herstructureringsplan voorziet in de toepassing van de hier samengevatte maatregelen. |
| --- | --- |

(21)

Het bijgestelde herstructureringsplan voorziet in de toepassing van de hier samengevatte maatregelen.

| (22) | Maatregel 1: Een vermindering met 60 % (21,7 miljoen EUR) van de vordering van de staat op Cimos, voortvloeiend uit reddingssteun in de vorm van een garantie, via een debt-for-equity-swap, waarbij de resterende 40 % (14,5 miljoen EUR) over een periode van tien jaar tegen een rentevoet van EURIBOR + 2,5 % wordt afbetaald. |
| --- | --- |

(22)

Maatregel 1: Een vermindering met 60 % (21,7 miljoen EUR) van de vordering van de staat op Cimos, voortvloeiend uit reddingssteun in de vorm van een garantie, via een debt-for-equity-swap, waarbij de resterende 40 % (14,5 miljoen EUR) over een periode van tien jaar tegen een rentevoet van EURIBOR + 2,5 % wordt afbetaald.

| (23) | Maatregel 2: Een vermindering met 60 % (23,4 miljoen EUR) van de vordering van de staat op Cimos, voortvloeiend uit andere garanties (11) via de omzetting van schulden in aandelen, waarbij de resterende 40 % (15,6 miljoen EUR) over een periode van tien jaar tegen een rentevoet van EURIBOR + 2,5 % wordt afbetaald. |
| --- | --- |

(23)

Maatregel 2: Een vermindering met 60 % (23,4 miljoen EUR) van de vordering van de staat op Cimos, voortvloeiend uit andere garanties (11) via de omzetting van schulden in aandelen, waarbij de resterende 40 % (15,6 miljoen EUR) over een periode van tien jaar tegen een rentevoet van EURIBOR + 2,5 % wordt afbetaald.

11

| (24) | Maatregel 3: Een combinatie van een schuldvermindering van 60 % (122 miljoen EUR) via de omzetting van een bankschuld in aandelen, voor sommige banken een haircut (35,7 miljoen EUR (12)) en een herschikking van de restschuld (99,5 miljoen EUR) over een periode van tien jaar tegen een rentevoet van EURIBOR + 2,5 %.

  Tabel 3


  Samenvatting van de maatregelen 1-3










  (miljoen EUR) |
| --- | --- |
| Naam van de schuldeiser | Uitstaande hoofdsom | Debt-for-equity-swap | Haircut | Restschuld |
| Maatregel 1 |
| Ministerie van Financiën | 36,2 | (21,7) | — | 14,5 |
| Maatregel 2 |
| Republiek Slovenië | 39,0 | (23,4) | — | 15,6 |
| Maatregel 3 |
| DUTB | 65,8 | (39,5) | — | 26,3 |
| SID Banka | 47,5 | (1,0) | 27,5 | 19 |
| Banka Celje d.d. | 42,4 | (25,5) | — | 16,9 |
| NLB | 26,8 | (16,1) | — | 10,7 |
| Abanka Vipa d.d. | 23,2 | (13,9) | — | 9,3 |
| Internationale Financieringsmaatschappij (IFC) | 22,1 | (13,3) | — | 8,8 |
| Gorenjska Banka d.d. | 15,5 | (9,3) | — | 6,2 |
| NKBM | 5,7 | (3,4) | — | 2,3 |
| Totaal maatregel 3 | 249 | (122) | (27,5) | 99,5 |
| Bron: Herstructureringsplan. |

(24)

Maatregel 3: Een combinatie van een schuldvermindering van 60 % (122 miljoen EUR) via de omzetting van een bankschuld in aandelen, voor sommige banken een haircut (35,7 miljoen EUR (12)) en een herschikking van de restschuld (99,5 miljoen EUR) over een periode van tien jaar tegen een rentevoet van EURIBOR + 2,5 %.

12

Tabel 3

Tabel 3

Samenvatting van de maatregelen 1-3

Samenvatting van de maatregelen 1-3

(miljoen EUR)

Naam van de schuldeiser

Uitstaande hoofdsom

Debt-for-equity-swap

Haircut

Restschuld

Maatregel 1

Ministerie van Financiën

36,2

(21,7)

—

14,5

Maatregel 2

Republiek Slovenië

39,0

(23,4)

—

15,6

Maatregel 3

DUTB

65,8

(39,5)

—

26,3

SID Banka

47,5

(1,0)

27,5

19

Banka Celje d.d.

42,4

(25,5)

—

16,9

NLB

26,8

(16,1)

—

10,7

Abanka Vipa d.d.

23,2

(13,9)

—

9,3

Internationale Financieringsmaatschappij (IFC)

22,1

(13,3)

—

8,8

Gorenjska Banka d.d.

15,5

(9,3)

—

6,2

NKBM

5,7

(3,4)

—

2,3

Totaal maatregel 3

249

(122)

(27,5)

99,5

Bron: Herstructureringsplan.

Bron:

| (25) | Maatregel 4: Een versgeldfaciliteit (hierna „New Money Facility” genoemd) ten belope van 39,5 miljoen EUR, bestaande uit: i) een commerciële lening van de banken (hierna „New Money Banks” (13) genoemd) voor het bedrag van 20 miljoen EUR tegen zesmaands-EURIBOR + 5 % per jaar afgedekt door zekerheid en ii) een lening afkomstig van de particuliere klanten van de onderneming (hierna „New Money Customers” (14) genoemd) voor het bedrag van 19,5 miljoen EUR zonder zekerheid of rente. |
| --- | --- |

(25)

Maatregel 4: Een versgeldfaciliteit (hierna „New Money Facility” genoemd) ten belope van 39,5 miljoen EUR, bestaande uit: i) een commerciële lening van de banken (hierna „New Money Banks” (13) genoemd) voor het bedrag van 20 miljoen EUR tegen zesmaands-EURIBOR + 5 % per jaar afgedekt door zekerheid en ii) een lening afkomstig van de particuliere klanten van de onderneming (hierna „New Money Customers” (14) genoemd) voor het bedrag van 19,5 miljoen EUR zonder zekerheid of rente.

13

14

| (26) | Maatregel 5: Een vrijwillige schuldherstructurering door leveranciers (15) met een financiële impact van 21,8 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(26)

Maatregel 5: Een vrijwillige schuldherstructurering door leveranciers (15) met een financiële impact van 21,8 miljoen EUR.

15

| (27) | Maatregel 6: Een vrijwillige schuldherstructurering door een leaseverstrekker (16) met een financiële impact van 6 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(27)

Maatregel 6: Een vrijwillige schuldherstructurering door een leaseverstrekker (16) met een financiële impact van 6 miljoen EUR.

16

| (28) | Maatregel 7: Een vrijwillige schuldherschikking door de banken buiten het dwangakkoord (17), met een verwachte financiële impact van 3 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(28)

Maatregel 7: Een vrijwillige schuldherschikking door de banken buiten het dwangakkoord (17), met een verwachte financiële impact van 3 miljoen EUR.

17

| (29) | Maatregel 8: Klantenfinanciering van kapitaaluitgaven, in de vorm van een lening, voor het bedrag van 9,8 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(29)

Maatregel 8: Klantenfinanciering van kapitaaluitgaven, in de vorm van een lening, voor het bedrag van 9,8 miljoen EUR.

| (30) | Slovenië is van mening dat alleen de omzetting in aandelenkapitaal van de vordering van de staat die voortvloeit uit reddingssteun in de vorm van garanties ten belope van 21,7 miljoen EUR (deel van maatregel 1) staatssteun vormt. |
| --- | --- |

(30)

Slovenië is van mening dat alleen de omzetting in aandelenkapitaal van de vordering van de staat die voortvloeit uit reddingssteun in de vorm van garanties ten belope van 21,7 miljoen EUR (deel van maatregel 1) staatssteun vormt.

3.   HET HERSTRUCTURERINGSPLAN

HET HERSTRUCTURERINGSPLAN

| (31) | Zoals vermeld in overweging 18, is het eerst aangemelde herstructureringsplan bijgesteld in het licht van de met het dwangakkoord gewijzigde herstructureringsvoorwaarden. De hoofdkenmerken van het bijgestelde plan zijn dezelfde als die van het eerst aangemelde plan. De wijzigingen komen in wezen neer op een uitbreiding van de financiële herstructureringsmaatregelen — om zo meer belanghebbenden te betrekken bij het plan — en op versterkte operationele herstructureringsmaatregelen om rekening te houden met de implicaties van het dwangakkoord. |
| --- | --- |

(31)

Zoals vermeld in overweging 18, is het eerst aangemelde herstructureringsplan bijgesteld in het licht van de met het dwangakkoord gewijzigde herstructureringsvoorwaarden. De hoofdkenmerken van het bijgestelde plan zijn dezelfde als die van het eerst aangemelde plan. De wijzigingen komen in wezen neer op een uitbreiding van de financiële herstructureringsmaatregelen — om zo meer belanghebbenden te betrekken bij het plan — en op versterkte operationele herstructureringsmaatregelen om rekening te houden met de implicaties van het dwangakkoord.

| (32) | Volgens het plan zijn de problemen van de onderneming veroorzaakt door een met schulden gefinancierde expansie, een afnemende operationele doelmatigheid en een neergang op de automotive markt, veroorzaakt door de wereldwijde economische en financiële crises. |
| --- | --- |

(32)

Volgens het plan zijn de problemen van de onderneming veroorzaakt door een met schulden gefinancierde expansie, een afnemende operationele doelmatigheid en een neergang op de automotive markt, veroorzaakt door de wereldwijde economische en financiële crises.

| (33) | De inkomstengroei bedroeg in 2000-2008 gemiddeld meer dan 20 % per jaar en werd voornamelijk gefinancierd met externe leningen, in de meeste gevallen kortetermijnleningen, wat leidde tot een scheve verhouding tussen de langetermijnactiva en de kortetermijnpassiva die werden gebruikt om deze activa te financieren. In die periode is de nettoschuld van de onderneming verzevenvoudigd en sindsdien is de schuldenlast hoog gebleven. De onderneming bleek niet in staat deze schuld af te betalen en kon de nodige kapitaalinvesteringen al helemaal niet financieren. Bovendien heeft Cimos aanzienlijke handelsschulden opgebouwd, aangezien het zijn bedrijfsactiviteit grotendeels financierde door de termijnen voor het betalen van de leveranciers te verlengen. Het onvermogen om leveranciers tijdig te betalen leidde niet alleen tot liquiditeitsproblemen, maar ontwrichtte ook de bedrijfsactiviteit, die in de automobielindustrie afhangt van just-in-time-leveringen. |
| --- | --- |

(33)

De inkomstengroei bedroeg in 2000-2008 gemiddeld meer dan 20 % per jaar en werd voornamelijk gefinancierd met externe leningen, in de meeste gevallen kortetermijnleningen, wat leidde tot een scheve verhouding tussen de langetermijnactiva en de kortetermijnpassiva die werden gebruikt om deze activa te financieren. In die periode is de nettoschuld van de onderneming verzevenvoudigd en sindsdien is de schuldenlast hoog gebleven. De onderneming bleek niet in staat deze schuld af te betalen en kon de nodige kapitaalinvesteringen al helemaal niet financieren. Bovendien heeft Cimos aanzienlijke handelsschulden opgebouwd, aangezien het zijn bedrijfsactiviteit grotendeels financierde door de termijnen voor het betalen van de leveranciers te verlengen. Het onvermogen om leveranciers tijdig te betalen leidde niet alleen tot liquiditeitsproblemen, maar ontwrichtte ook de bedrijfsactiviteit, die in de automobielindustrie afhangt van just-in-time-leveringen.

| (34) | De belangrijkste redenen voor de dalende operationele doelmatigheid van de onderneming zijn onder meer de povere kwaliteit, grote verspilling van materiaal, slechtere klantenservice, overcapaciteit met de daaruit resulterende hoge vaste kosten, het onvermogen om de kosten te drukken, wat leidde tot een verslechtering van de marges, en aanvoertekorten, omdat de leveranciers niet op tijd werden betaald. |
| --- | --- |

(34)

De belangrijkste redenen voor de dalende operationele doelmatigheid van de onderneming zijn onder meer de povere kwaliteit, grote verspilling van materiaal, slechtere klantenservice, overcapaciteit met de daaruit resulterende hoge vaste kosten, het onvermogen om de kosten te drukken, wat leidde tot een verslechtering van de marges, en aanvoertekorten, omdat de leveranciers niet op tijd werden betaald.

| (35) | De internationale economische crisis en de kredietschaarste hebben de vraag naar nieuwe auto's en daarmee ook de vraag naar auto-onderdelen doen dalen. De inkomsten uit verkoop van Cimos kenden een daling in 2008 en 2009, zijn kort gestegen in 2010 en 2011 en zijn dan weer gedaald in 2012 en 2013. Omdat de onderneming er niet in slaagde de kosten te drukken, werd ze onrendabel en kon ze zelf niet voldoende kasstromen genereren om haar schulden af te lossen. |
| --- | --- |

(35)

De internationale economische crisis en de kredietschaarste hebben de vraag naar nieuwe auto's en daarmee ook de vraag naar auto-onderdelen doen dalen. De inkomsten uit verkoop van Cimos kenden een daling in 2008 en 2009, zijn kort gestegen in 2010 en 2011 en zijn dan weer gedaald in 2012 en 2013. Omdat de onderneming er niet in slaagde de kosten te drukken, werd ze onrendabel en kon ze zelf niet voldoende kasstromen genereren om haar schulden af te lossen.

| (36) | Met de bedoeling de oorzaken van het probleem aan te pakken heeft Cimos een herstructureringsplan voorbereid, dat voorziet in de hieronder beschreven financiële en operationele herstructureringsmaatregelen. |
| --- | --- |

(36)

Met de bedoeling de oorzaken van het probleem aan te pakken heeft Cimos een herstructureringsplan voorbereid, dat voorziet in de hieronder beschreven financiële en operationele herstructureringsmaatregelen.

| (37) | De looptijd van de herstructurering wordt in het herstructureringsplan niet expliciet gedefinieerd. Volgens het plan start het herstructureringsproces daadwerkelijk in februari 2014 en zullen de herstructureringsmaatregelen tegen 2016 zijn voltooid, de voordelen zullen pas ten volle zijn gerealiseerd in 2018 (het duurt twee à drie jaar vooraleer de resultaten van sommige maatregelen merkbaar worden in de prognoses). Aangezien alle scenario's ervan uitgaan dat de onderneming tegen 2017 op de lange termijn weer levensvatbaar zal zijn, neemt de Commissie aan dat de herstructureringsperiode zich uitstrekt van februari 2014 tot eind 2017. |
| --- | --- |

(37)

De looptijd van de herstructurering wordt in het herstructureringsplan niet expliciet gedefinieerd. Volgens het plan start het herstructureringsproces daadwerkelijk in februari 2014 en zullen de herstructureringsmaatregelen tegen 2016 zijn voltooid, de voordelen zullen pas ten volle zijn gerealiseerd in 2018 (het duurt twee à drie jaar vooraleer de resultaten van sommige maatregelen merkbaar worden in de prognoses). Aangezien alle scenario's ervan uitgaan dat de onderneming tegen 2017 op de lange termijn weer levensvatbaar zal zijn, neemt de Commissie aan dat de herstructureringsperiode zich uitstrekt van februari 2014 tot eind 2017.

3.1.   FINANCIËLE HERSTRUCTURERING

| (38) | Volgens het eerst aangemelde herstructureringsplan zou de staat zijn vordering, die voortvloeit uit de in de vorm van garanties verleende reddingssteun van 35 miljoen EUR, omzetten in aandelenkapitaal en zouden twee openbare aandeelhouders van Cimos, Modra Zavarovalnica d.d. en D.S.U. d.o.o, inschrijven op 6,5 miljoen EUR extra aandelenkapitaal. Daarnaast voorzag het eerst aangemelde plan in de omzetting en herschikking van de bankschulden van Cimos voor een bedrag van ongeveer 250 tot 270 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(38)

Volgens het eerst aangemelde herstructureringsplan zou de staat zijn vordering, die voortvloeit uit de in de vorm van garanties verleende reddingssteun van 35 miljoen EUR, omzetten in aandelenkapitaal en zouden twee openbare aandeelhouders van Cimos, Modra Zavarovalnica d.d. en D.S.U. d.o.o, inschrijven op 6,5 miljoen EUR extra aandelenkapitaal. Daarnaast voorzag het eerst aangemelde plan in de omzetting en herschikking van de bankschulden van Cimos voor een bedrag van ongeveer 250 tot 270 miljoen EUR.

| (39) | In het bijgestelde plan blijft de herstructurering van de vordering van de staat en de bankschulden een centraal onderdeel van de financiële herstructurering, maar wordt zij uitgevoerd volgens de gewijzigde voorwaarden van het dwangakkoord. Verder zullen andere belanghebbenden, waaronder klanten, leveranciers, de leaseverstrekker en banken die buiten het dwangakkoord vallen, vrijwillig bijdragen aan de financiële herstructurering via een beperking van hun vorderingen of via het verstrekken van financiering. De twee openbare aandeelhouders zullen echter niet langer kapitaal injecteren, zoals de bedoeling was in het eerst aangemelde plan. |
| --- | --- |

(39)

In het bijgestelde plan blijft de herstructurering van de vordering van de staat en de bankschulden een centraal onderdeel van de financiële herstructurering, maar wordt zij uitgevoerd volgens de gewijzigde voorwaarden van het dwangakkoord. Verder zullen andere belanghebbenden, waaronder klanten, leveranciers, de leaseverstrekker en banken die buiten het dwangakkoord vallen, vrijwillig bijdragen aan de financiële herstructurering via een beperking van hun vorderingen of via het verstrekken van financiering. De twee openbare aandeelhouders zullen echter niet langer kapitaal injecteren, zoals de bedoeling was in het eerst aangemelde plan.

| (40) | De financiële schuld van Cimos bestaat uit een vordering van de staat door de reddingssteun in de vorm van garanties voor 36,2 miljoen EUR (inclusief opgelopen rente), waardoor de totale vordering van de staat op de onderneming ten aanzien van andere garanties (18) en diverse leningen bij een aantal banken 39 miljoen EUR bedraagt. De staat en de banken van het dwangakkoord zijn overeengekomen deze schuld te herstructureren via een combinatie van debt-for-equity-swap, haircut en herschikking van de afbetaling, volgens de voorwaarden beschreven in de overwegingen 22 tot 24. Dit moet de schuld van de onderneming op een houdbaar en hanteerbaar niveau brengen en zal ook de nodige kasmiddelen vrijmaken voor het financieren van bedrijfsactiviteiten en het verbeteren van de kredietwaardigheid van Cimos bij zijn klanten, leveranciers en financiële crediteuren. |
| --- | --- |

(40)

De financiële schuld van Cimos bestaat uit een vordering van de staat door de reddingssteun in de vorm van garanties voor 36,2 miljoen EUR (inclusief opgelopen rente), waardoor de totale vordering van de staat op de onderneming ten aanzien van andere garanties (18) en diverse leningen bij een aantal banken 39 miljoen EUR bedraagt. De staat en de banken van het dwangakkoord zijn overeengekomen deze schuld te herstructureren via een combinatie van debt-for-equity-swap, haircut en herschikking van de afbetaling, volgens de voorwaarden beschreven in de overwegingen 22 tot 24. Dit moet de schuld van de onderneming op een houdbaar en hanteerbaar niveau brengen en zal ook de nodige kasmiddelen vrijmaken voor het financieren van bedrijfsactiviteiten en het verbeteren van de kredietwaardigheid van Cimos bij zijn klanten, leveranciers en financiële crediteuren.

18

| (41) | Cimos zal aanvullende middelen nodig hebben om zijn werkkapitaal te financieren en zijn uit de schuldherschikking resulterende verplichtingen na te komen, wat de absolute voorwaarde is om weer solvabel en winstgevend te worden. Daartoe is Cimos met zijn banken en belangrijkste klanten overeengekomen dat zij 39,5 miljoen EUR ter beschikking zullen stellen in de vorm van een New Money Facility, volgens de voorwaarden beschreven in overweging 25. |
| --- | --- |

(41)

Cimos zal aanvullende middelen nodig hebben om zijn werkkapitaal te financieren en zijn uit de schuldherschikking resulterende verplichtingen na te komen, wat de absolute voorwaarde is om weer solvabel en winstgevend te worden. Daartoe is Cimos met zijn banken en belangrijkste klanten overeengekomen dat zij 39,5 miljoen EUR ter beschikking zullen stellen in de vorm van een New Money Facility, volgens de voorwaarden beschreven in overweging 25.

| (42) | De onderneming heeft met haar leveranciers ook overeenkomsten gesloten over de vrijwillige herschikking van gewone operationele vorderingen op basis van leveringscontracten. Zo is overeengekomen dat leveranciers hun vorderingen kunnen herstructureren via een combinatie van eenmalige afbetalingen van een deel van hun vorderingen en een herschikking en afschrijving van de rest. Het financiële effect van deze maatregel, namelijk 21,8 miljoen EUR, komt overeen met het bedrag van Cimos' afgeschreven schulden. |
| --- | --- |

(42)

De onderneming heeft met haar leveranciers ook overeenkomsten gesloten over de vrijwillige herschikking van gewone operationele vorderingen op basis van leveringscontracten. Zo is overeengekomen dat leveranciers hun vorderingen kunnen herstructureren via een combinatie van eenmalige afbetalingen van een deel van hun vorderingen en een herschikking en afschrijving van de rest. Het financiële effect van deze maatregel, namelijk 21,8 miljoen EUR, komt overeen met het bedrag van Cimos' afgeschreven schulden.

| (43) | Cimos heeft een overeenkomst gesloten met Hypo Leasing d.o.o. (huidige handelsnaam: Heta Asset Resolution d.o.o.), een leaseverstrekker, betreffende de vrijwillige herstructurering van vorderingen die resulteren uit financiële lease-overeenkomsten. Op basis van deze overeenkomst zal de leasinggever een eenmalige terugbetaling ontvangen (inclusief boeterente) van 2,3 miljoen EUR, zal hij 6 miljoen EUR afschrijven — de aangemelde financiële impact van deze maatregel — en de afbetaling van de resterende schuld spreiden over vier jaar met een aflossingsvrije periode van één jaar. |
| --- | --- |

(43)

Cimos heeft een overeenkomst gesloten met Hypo Leasing d.o.o. (huidige handelsnaam: Heta Asset Resolution d.o.o.), een leaseverstrekker, betreffende de vrijwillige herstructurering van vorderingen die resulteren uit financiële lease-overeenkomsten. Op basis van deze overeenkomst zal de leasinggever een eenmalige terugbetaling ontvangen (inclusief boeterente) van 2,3 miljoen EUR, zal hij 6 miljoen EUR afschrijven — de aangemelde financiële impact van deze maatregel — en de afbetaling van de resterende schuld spreiden over vier jaar met een aflossingsvrije periode van één jaar.

| (44) | Buiten het dwangakkoord heeft Cimos bilaterale overeenkomsten inzake schuldherstructurering gesloten, of staat op het punt om zulks te doen, met de niet-Sloveense banken van de onderneming. De financiële impact van deze maatregel, in feite een verlenging van de looptijd van de leningen, wijzigingen van de rentevoet en een moratorium op de afbetaling van de hoofdsom, wordt geraamd op 3 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(44)

Buiten het dwangakkoord heeft Cimos bilaterale overeenkomsten inzake schuldherstructurering gesloten, of staat op het punt om zulks te doen, met de niet-Sloveense banken van de onderneming. De financiële impact van deze maatregel, in feite een verlenging van de looptijd van de leningen, wijzigingen van de rentevoet en een moratorium op de afbetaling van de hoofdsom, wordt geraamd op 3 miljoen EUR.

| (45) | De kapitaaluitgaven zijn de afgelopen jaren verminderd door de beperkte beschikbaarheid van cash, wat heeft geleid tot onderinvesteringen en gebrekkig onderhoud van het materiaal. Cimos is van plan de kapitaaluitgaven op het niveau te brengen dat nodig is om de herstructurering uit te voeren. Dit zal gedeeltelijk door klanten en gedeeltelijk door Cimos worden gefinancierd. De klanten zijn overeengekomen om de uitgaven voor klantenspecifieke gereedschappen en machines te financieren in de vorm van een lening aan Cimos voor een bedrag van 9,8 miljoen EUR. Cimos zal de resterende kapitaaluitgaven uit eigen middelen financieren. |
| --- | --- |

(45)

De kapitaaluitgaven zijn de afgelopen jaren verminderd door de beperkte beschikbaarheid van cash, wat heeft geleid tot onderinvesteringen en gebrekkig onderhoud van het materiaal. Cimos is van plan de kapitaaluitgaven op het niveau te brengen dat nodig is om de herstructurering uit te voeren. Dit zal gedeeltelijk door klanten en gedeeltelijk door Cimos worden gefinancierd. De klanten zijn overeengekomen om de uitgaven voor klantenspecifieke gereedschappen en machines te financieren in de vorm van een lening aan Cimos voor een bedrag van 9,8 miljoen EUR. Cimos zal de resterende kapitaaluitgaven uit eigen middelen financieren.

| (46) | Om de liquiditeit verder te verbeteren heeft Cimos met klanten een overeenkomst bereikt om de betalingstermijn van 30-60 dagen in te korten tot een week en dat tot juni 2015. De maatregel zal naar verwacht de liquiditeit met ongeveer 10 miljoen EUR vergroten. |
| --- | --- |

(46)

Om de liquiditeit verder te verbeteren heeft Cimos met klanten een overeenkomst bereikt om de betalingstermijn van 30-60 dagen in te korten tot een week en dat tot juni 2015. De maatregel zal naar verwacht de liquiditeit met ongeveer 10 miljoen EUR vergroten.

| (47) | Tot slot is Cimos van plan 25 miljoen EUR tegen marktvoorwaarden te lenen om de activiteiten in 2018-2019, na het einde van de herstructureringsperiode, te financieren. |
| --- | --- |

(47)

Tot slot is Cimos van plan 25 miljoen EUR tegen marktvoorwaarden te lenen om de activiteiten in 2018-2019, na het einde van de herstructureringsperiode, te financieren.

3.2.   OPERATIONELE HERSTRUCTURERING

| (48) | Met betrekking tot de operationele herstructurering voorzag het eerst aangemelde herstructureringsplan in de toepassing van slank management, de consolidatie van productiecapaciteiten, de versterking van de rol en verantwoordelijkheid van de bedrijfseenheden, de verbetering van het inkoopproces, de optimalisering van de voorraad en de herstructurering van de human resources. Deze maatregelen zijn momenteel in uitvoering en werden in het bijgestelde plan bovendien versterkt en uitgebreid om rekening te houden met de zakelijke implicaties van het dwangakkoord. |
| --- | --- |

(48)

Met betrekking tot de operationele herstructurering voorzag het eerst aangemelde herstructureringsplan in de toepassing van slank management, de consolidatie van productiecapaciteiten, de versterking van de rol en verantwoordelijkheid van de bedrijfseenheden, de verbetering van het inkoopproces, de optimalisering van de voorraad en de herstructurering van de human resources. Deze maatregelen zijn momenteel in uitvoering en werden in het bijgestelde plan bovendien versterkt en uitgebreid om rekening te houden met de zakelijke implicaties van het dwangakkoord.

| (49) | Zo zullen de operationele herstructureringsmaatregelen een groter dan oorspronkelijk gepland effect hebben op het personeelsbestand, de arbeidskosten en de algemene kosten, met het oog op het zo snel mogelijk genereren van nettowinst en cash. Om dat doel te bereiken en gezien de sterker dan verwacht dalende omzetcijfers en een toename van de onderhoudskosten, zullen de gewijzigde maatregelen naar verwacht meer kostenbesparingen opleveren dan oorspronkelijk gepland was. |
| --- | --- |

(49)

Zo zullen de operationele herstructureringsmaatregelen een groter dan oorspronkelijk gepland effect hebben op het personeelsbestand, de arbeidskosten en de algemene kosten, met het oog op het zo snel mogelijk genereren van nettowinst en cash. Om dat doel te bereiken en gezien de sterker dan verwacht dalende omzetcijfers en een toename van de onderhoudskosten, zullen de gewijzigde maatregelen naar verwacht meer kostenbesparingen opleveren dan oorspronkelijk gepland was.

| (50) | De orderportefeuille van de onderneming zal geleidelijk krimpen, aangezien drie kwart van de lopende projecten tegen 2019 zal zijn voltooid. Een terugval in de huidige bedrijfsactiviteit zal moeten worden opgevangen via nieuwe projecten. Daarom zal de onderneming maatregelen treffen bij de verkoop, zoals in eerste instantie het behouden van de lang bestaande klanten door al meteen met hen samen te werken bij de productontwikkeling, bij de penetratie van nieuwe markten met bestaande producten en de ontwikkeling van nieuwe producten voor de bestaande en nieuwe markten. Volgens de prognoses zal de omzet in 2015-2018 dalen en weer gaan stijgen in 2019. Er wordt niet verwacht dat de maatregelen extra kosten zullen veroorzaken. |
| --- | --- |

(50)

De orderportefeuille van de onderneming zal geleidelijk krimpen, aangezien drie kwart van de lopende projecten tegen 2019 zal zijn voltooid. Een terugval in de huidige bedrijfsactiviteit zal moeten worden opgevangen via nieuwe projecten. Daarom zal de onderneming maatregelen treffen bij de verkoop, zoals in eerste instantie het behouden van de lang bestaande klanten door al meteen met hen samen te werken bij de productontwikkeling, bij de penetratie van nieuwe markten met bestaande producten en de ontwikkeling van nieuwe producten voor de bestaande en nieuwe markten. Volgens de prognoses zal de omzet in 2015-2018 dalen en weer gaan stijgen in 2019. Er wordt niet verwacht dat de maatregelen extra kosten zullen veroorzaken.

| (51) | Cimos is van plan het personeelsbestand te verlagen van 6 855 werknemers in mei 2014 tot [...] (*1) in [...], wat naar verwacht jaarlijkse kostenbesparingen zal opleveren van [...] EUR. De daaraan verbonden kosten voor ontslagvergoedingen worden geraamd op [...] EUR en zullen worden gemaakt in [...]. |
| --- | --- |

(51)

Cimos is van plan het personeelsbestand te verlagen van 6 855 werknemers in mei 2014 tot [...] (*1) in [...], wat naar verwacht jaarlijkse kostenbesparingen zal opleveren van [...] EUR. De daaraan verbonden kosten voor ontslagvergoedingen worden geraamd op [...] EUR en zullen worden gemaakt in [...].

*1

| (52) | De onderneming heeft besloten het aantal vestigingen in 2014-2016 terug te schroeven van 20 tot 13 om zo de productiecapaciteit te consolideren en zich te concentreren op de hoofdactiviteit. De opbrengst van die afstoting zal naar verwacht 5,1 miljoen EUR bedragen, wat de liquiditeit zal verbeteren. Bovendien heeft Cimos in 2013-2014 zijn dochterbedrijven TPS Labin, TPS Novi Knezevac (landbouwdivisie), Litostroj Power (energiedivisie) en Cimos Titan (machinedivisie) verkocht, wat in totaal ongeveer 25 miljoen EUR heeft opgebracht. |
| --- | --- |

(52)

De onderneming heeft besloten het aantal vestigingen in 2014-2016 terug te schroeven van 20 tot 13 om zo de productiecapaciteit te consolideren en zich te concentreren op de hoofdactiviteit. De opbrengst van die afstoting zal naar verwacht 5,1 miljoen EUR bedragen, wat de liquiditeit zal verbeteren. Bovendien heeft Cimos in 2013-2014 zijn dochterbedrijven TPS Labin, TPS Novi Knezevac (landbouwdivisie), Litostroj Power (energiedivisie) en Cimos Titan (machinedivisie) verkocht, wat in totaal ongeveer 25 miljoen EUR heeft opgebracht.

| (53) | Het plan voorziet in kwaliteitsmaatregelen om de werkprocessen te verbeteren, zoals de materiaalstroom, de interne verpakking, de omgang met het snijgereedschap en het voorraadbeheer. Daarnaast zullen maatregelen worden geïmplementeerd om de productieprocessen te verbeteren, waaronder ook de transformatie en verplaatsing van bepaalde productielijnen, de vervanging of afschaffing van bepaalde grondstoffen en de vernieuwing, reparatie en vervanging van bedrijfsapparatuur. De jaarlijkse opbrengsten van deze maatregelen zullen naar verwacht toenemen van 0,9 miljoen EUR in 2015 tot 5 miljoen EUR na 2017. |
| --- | --- |

(53)

Het plan voorziet in kwaliteitsmaatregelen om de werkprocessen te verbeteren, zoals de materiaalstroom, de interne verpakking, de omgang met het snijgereedschap en het voorraadbeheer. Daarnaast zullen maatregelen worden geïmplementeerd om de productieprocessen te verbeteren, waaronder ook de transformatie en verplaatsing van bepaalde productielijnen, de vervanging of afschaffing van bepaalde grondstoffen en de vernieuwing, reparatie en vervanging van bedrijfsapparatuur. De jaarlijkse opbrengsten van deze maatregelen zullen naar verwacht toenemen van 0,9 miljoen EUR in 2015 tot 5 miljoen EUR na 2017.

| (54) | Bij de toeleveringsketen is de onderneming van plan het aantal [...] te verminderen, de kosten voor premium freight te verlagen door voor bekende afnemers de productieachterstand te verkleinen, de materiaalstromen tussen de fabrieken te vereenvoudigen en de [...] te verlagen door contracten te gunnen via aanbestedingen. De verwachte kostendaling in de toeleveringsketen zal uiteindelijk vanaf 2018 uitkomen op 5,3 miljoen EUR per jaar. Tot aan die datum zullen de besparingen naar verwacht geleidelijk toenemen, van 1,8 miljoen EUR in 2015 tot 4,1 miljoen EUR in 2017. |
| --- | --- |

(54)

Bij de toeleveringsketen is de onderneming van plan het aantal [...] te verminderen, de kosten voor premium freight te verlagen door voor bekende afnemers de productieachterstand te verkleinen, de materiaalstromen tussen de fabrieken te vereenvoudigen en de [...] te verlagen door contracten te gunnen via aanbestedingen. De verwachte kostendaling in de toeleveringsketen zal uiteindelijk vanaf 2018 uitkomen op 5,3 miljoen EUR per jaar. Tot aan die datum zullen de besparingen naar verwacht geleidelijk toenemen, van 1,8 miljoen EUR in 2015 tot 4,1 miljoen EUR in 2017.

| (55) | De onderneming is ook voornemens het aankoopproces te verbeteren door volumekortingen te vragen aan haar bestaande leveranciers [...] om voordeligere prijzen te verkrijgen alsook door het centraliseren van de aankoopfunctie. Door de huidige liquiditeitsproblemen hebben vele leveranciers geweigerd met Cimos te handelen, waardoor de mogelijkheid is ingeperkt om de kosten te optimaliseren door van leverancier te veranderen. Daar zal naar verwacht verandering in komen na afloop van het dwangakkoord. De voordelen van het verbeterde aankoopproces zullen naar verwacht uitkomen op 11,3 miljoen EUR in 2015-2018. |
| --- | --- |

(55)

De onderneming is ook voornemens het aankoopproces te verbeteren door volumekortingen te vragen aan haar bestaande leveranciers [...] om voordeligere prijzen te verkrijgen alsook door het centraliseren van de aankoopfunctie. Door de huidige liquiditeitsproblemen hebben vele leveranciers geweigerd met Cimos te handelen, waardoor de mogelijkheid is ingeperkt om de kosten te optimaliseren door van leverancier te veranderen. Daar zal naar verwacht verandering in komen na afloop van het dwangakkoord. De voordelen van het verbeterde aankoopproces zullen naar verwacht uitkomen op 11,3 miljoen EUR in 2015-2018.

| (56) | De maatregelen die de algemene kosten moeten drukken, zetten vooral in op een kostenverlaging bij de diensten (nutsbedrijven, IT, telecom, schoonmaak en beveiliging), andere operationele kosten (bv. bankkosten, huurkosten) en het stopzetten van promotieactiviteiten die niets te maken hebben met de bedrijfsactiviteit (giften aan plaatselijke sportverenigingen). De maatregelen zullen naar verwachting een besparing opleveren van 0,3 miljoen EUR in 2015 en van 0,6 miljoen EUR per daaropvolgend jaar. |
| --- | --- |

(56)

De maatregelen die de algemene kosten moeten drukken, zetten vooral in op een kostenverlaging bij de diensten (nutsbedrijven, IT, telecom, schoonmaak en beveiliging), andere operationele kosten (bv. bankkosten, huurkosten) en het stopzetten van promotieactiviteiten die niets te maken hebben met de bedrijfsactiviteit (giften aan plaatselijke sportverenigingen). De maatregelen zullen naar verwachting een besparing opleveren van 0,3 miljoen EUR in 2015 en van 0,6 miljoen EUR per daaropvolgend jaar.

| (57) | In het kader van de maatregelen ter optimalisering van het voorraadbeheer is Cimos van plan verouderde voorraden beter te controleren, met consignatievoorraden te werken, de leveringsfrequentie te verhogen, de grondstoffenvoorraad te verminderen en de voorraad afgewerkte producten te vergroten, met het oog op een betere dienstverlening aan de afnemers. |
| --- | --- |

(57)

In het kader van de maatregelen ter optimalisering van het voorraadbeheer is Cimos van plan verouderde voorraden beter te controleren, met consignatievoorraden te werken, de leveringsfrequentie te verhogen, de grondstoffenvoorraad te verminderen en de voorraad afgewerkte producten te vergroten, met het oog op een betere dienstverlening aan de afnemers.

3.3.   OVERZICHT VAN DE HERSTRUCTURERINGSKOSTEN EN DE FINANCIERINGSBRONNEN

| (58) | Volgens het herstructureringsplan bedragen de totale herstructureringskosten 350,7 miljoen EUR; zij zullen zoals gepland voor 329 miljoen EUR uit eigen bijdragen en voor 21,7 miljoen EUR uit staatssteun worden gefinancierd. De herstructureringskosten en de financieringsbronnen worden samengevat in Tabel 4.

  Tabel 4


  Herstructureringskosten en financieringsbronnen









  (miljoen EUR) |
| --- | --- |
| Kostenpost bij de herstructurering | Financieringsbron |
| Terugbetaling handelscrediteuren | 113,1 | Bijdrage uit eigen middelen | 329,0 |
| Commerciële verliezen (2014 en vroeger) | 65,2 |
| Kapitaaluitgaven | 18,3 | Aangemelde staatssteun (reddingssteun omgezet in aandelenkapitaal) | 21,7 |
| Terugbetaling van door klanten gefinancierde kapitaaluitgaven | 9,8 |
| Verlies op de afstoting van Litostroj Power | 17,5 | | |
| Verlies op de afstoting van Cimos Titan | 2,5 | | |
| Terugbetaling van aan Litostroj Power gerelateerde schuld | 21,4 | | |
| Afvloeiingsregelingen | 8,4 | | |
| Vergoedingen herstructureringsadvies | 3,0 | | |
| Lease-boeterente en wanbetaling | 2,3 | | |
| Beperkt eigen vermogen en minimale kaspositie | 49,0 | | |
| Rente op reddingssteun | 1,2 | | |
| Terugbetaling van New Money | 39,0 | | |
| Totale kosten | 350,7 | Alle financieringsbronnen | 350,7 |
| Bron: Herstructureringsplan. |

(58)

Volgens het herstructureringsplan bedragen de totale herstructureringskosten 350,7 miljoen EUR; zij zullen zoals gepland voor 329 miljoen EUR uit eigen bijdragen en voor 21,7 miljoen EUR uit staatssteun worden gefinancierd. De herstructureringskosten en de financieringsbronnen worden samengevat in Tabel 4.

Tabel 4

Tabel 4

Herstructureringskosten en financieringsbronnen

Herstructureringskosten en financieringsbronnen

(miljoen EUR)

Kostenpost bij de herstructurering

Financieringsbron

Terugbetaling handelscrediteuren

113,1

Bijdrage uit eigen middelen

329,0

Commerciële verliezen (2014 en vroeger)

65,2

Kapitaaluitgaven

18,3

Aangemelde staatssteun (reddingssteun omgezet in aandelenkapitaal)

21,7

Terugbetaling van door klanten gefinancierde kapitaaluitgaven

9,8

Verlies op de afstoting van Litostroj Power

17,5

Verlies op de afstoting van Cimos Titan

2,5

Terugbetaling van aan Litostroj Power gerelateerde schuld

21,4

Afvloeiingsregelingen

8,4

Vergoedingen herstructureringsadvies

3,0

Lease-boeterente en wanbetaling

2,3

Beperkt eigen vermogen en minimale kaspositie

49,0

Rente op reddingssteun

1,2

Terugbetaling van New Money

39,0

Totale kosten

350,7

Alle financieringsbronnen

350,7

Bron: Herstructureringsplan.

Bron:

| (59) | De aangegeven omvang van de eigen bijdrage is goed voor 94 % van de totale herstructureringskosten. |
| --- | --- |

(59)

De aangegeven omvang van de eigen bijdrage is goed voor 94 % van de totale herstructureringskosten.

Herstructureringskosten

Herstructureringskosten

| (60) | Door de beperkte liquiditeit heeft Cimos aanzienlijke handelsschulden opgestapeld, die moeten worden afbetaald om een continue levering en stabiele bedrijfsactiviteit te verzekeren. De onderneming heeft handelsschulden ten bedrage van 20,5 miljoen EUR afbetaald vooraleer het dwangakkoord tot stand kwam en moet nog 92,6 miljoen EUR afbetalen bij de inwerkingtreding van het dwangakkoord. De totale afbetaling bedraagt 113,1 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(60)

Door de beperkte liquiditeit heeft Cimos aanzienlijke handelsschulden opgestapeld, die moeten worden afbetaald om een continue levering en stabiele bedrijfsactiviteit te verzekeren. De onderneming heeft handelsschulden ten bedrage van 20,5 miljoen EUR afbetaald vooraleer het dwangakkoord tot stand kwam en moet nog 92,6 miljoen EUR afbetalen bij de inwerkingtreding van het dwangakkoord. De totale afbetaling bedraagt 113,1 miljoen EUR.

| (61) | Sinds 2014 bedragen de geraamde gecumuleerde verliezen van de onderneming 211,4 miljoen EUR en het negatieve eigen vermogen 155,6 miljoen EUR. Volgens de regels van het dwangakkoord kan een geherstructureerde onderneming na afloop van het dwangakkoord, alleen als levensvatbaar worden beschouwd indien zij geen negatief eigen vermogen heeft. Bijgevolg moeten de gecumuleerde verliezen worden gedekt. Het bovenstaande bedrag dient te worden aangepast aan de hand van de punten die apart voorkomen in tabel 4 (verlies bij afstoting, afvloeiingsregelingen, vergoedingen voor herstructureringsadvies, lease-boeterente en terugbetaling van handelscrediteuren). Het saldo bedraagt 65,2 miljoen EUR en vertegenwoordigt vroegere bedrijfsverliezen, die tijdens de herstructurering moeten worden gedekt. |
| --- | --- |

(61)

Sinds 2014 bedragen de geraamde gecumuleerde verliezen van de onderneming 211,4 miljoen EUR en het negatieve eigen vermogen 155,6 miljoen EUR. Volgens de regels van het dwangakkoord kan een geherstructureerde onderneming na afloop van het dwangakkoord, alleen als levensvatbaar worden beschouwd indien zij geen negatief eigen vermogen heeft. Bijgevolg moeten de gecumuleerde verliezen worden gedekt. Het bovenstaande bedrag dient te worden aangepast aan de hand van de punten die apart voorkomen in tabel 4 (verlies bij afstoting, afvloeiingsregelingen, vergoedingen voor herstructureringsadvies, lease-boeterente en terugbetaling van handelscrediteuren). Het saldo bedraagt 65,2 miljoen EUR en vertegenwoordigt vroegere bedrijfsverliezen, die tijdens de herstructurering moeten worden gedekt.

| (62) | Zoals vermeld in overweging 45, waren de kapitaaluitgaven de laatste jaren ontoereikend door liquiditeitstekorten. Daardoor ontstonden geregeld productievertragingen en kon Cimos zijn verplichtingen jegens zijn klanten vaak niet nakomen. De in het plan beoogde kapitaaluitgaven moeten Cimos in staat stellen zijn toekomstige contractuele verplichtingen te honoreren en zijn bijgevolg van cruciaal belang voor het herstel van de levensvatbaarheid. |
| --- | --- |

(62)

Zoals vermeld in overweging 45, waren de kapitaaluitgaven de laatste jaren ontoereikend door liquiditeitstekorten. Daardoor ontstonden geregeld productievertragingen en kon Cimos zijn verplichtingen jegens zijn klanten vaak niet nakomen. De in het plan beoogde kapitaaluitgaven moeten Cimos in staat stellen zijn toekomstige contractuele verplichtingen te honoreren en zijn bijgevolg van cruciaal belang voor het herstel van de levensvatbaarheid.

| (63) | Een deel van de capex, ten bedrage van 9,8 miljoen EUR, zal worden gefinancierd door klanten in de vorm van een lening. Deze lening zal moeten worden afbetaald door Cimos en vormt dus een herstructureringskost. |
| --- | --- |

(63)

Een deel van de capex, ten bedrage van 9,8 miljoen EUR, zal worden gefinancierd door klanten in de vorm van een lening. Deze lening zal moeten worden afbetaald door Cimos en vormt dus een herstructureringskost.

| (64) | Bij de verkoop van de dochterbedrijven Litostroj Power (energiedivisie) en Cimos Titan (machinedivisie) heeft Cimos een verlies bij verkoop geleden van 20 miljoen EUR, wat de gecumuleerde verliezen doet stijgen, zoals beschreven in overweging 61. |
| --- | --- |

(64)

Bij de verkoop van de dochterbedrijven Litostroj Power (energiedivisie) en Cimos Titan (machinedivisie) heeft Cimos een verlies bij verkoop geleden van 20 miljoen EUR, wat de gecumuleerde verliezen doet stijgen, zoals beschreven in overweging 61.

| (65) | De opbrengst uit de verkoop van Litostroj Power (21,4 miljoen EUR) is door Cimos gebruikt om bankleningen af te betalen, zoals bepaald in de overeenkomsten over de financieringsfaciliteit. |
| --- | --- |

(65)

De opbrengst uit de verkoop van Litostroj Power (21,4 miljoen EUR) is door Cimos gebruikt om bankleningen af te betalen, zoals bepaald in de overeenkomsten over de financieringsfaciliteit.

| (66) | De ontslagen die zijn gepland als onderdeel van de operationele herstructurering zullen voor 8,4 miljoen EUR afvloeiingskosten met zich brengen. |
| --- | --- |

(66)

De ontslagen die zijn gepland als onderdeel van de operationele herstructurering zullen voor 8,4 miljoen EUR afvloeiingskosten met zich brengen.

| (67) | De onderneming heeft een beroep gedaan op consultants om de raad van bestuur bij te staan bij de voorbereiding en uitvoering van het herstructureringsproces. De kosten voor die intellectuele dienstverlening worden geraamd op [...] EUR. |
| --- | --- |

(67)

De onderneming heeft een beroep gedaan op consultants om de raad van bestuur bij te staan bij de voorbereiding en uitvoering van het herstructureringsproces. De kosten voor die intellectuele dienstverlening worden geraamd op [...] EUR.

| (68) | Als onderdeel van de overeenkomst met de leaseverstrekker (zie overweging 43) moet Cimos een deel van zijn verplichtingen op voorhand nakomen, de betaling van boeterente inbegrepen. |
| --- | --- |

(68)

Als onderdeel van de overeenkomst met de leaseverstrekker (zie overweging 43) moet Cimos een deel van zijn verplichtingen op voorhand nakomen, de betaling van boeterente inbegrepen.

| (69) | Om op de markt op eigen benen te kunnen staan, moet Cimos meer doen dan de gecumuleerde verliezen dekken. In de auto-industrie is het gebruikelijk dat klanten een adequate verhouding schulden/eigen vermogen verlangen van kandidaat-bieders bij aanbestedingen. Als Cimos wil bieden op orders, wat nodig is om de geplande verkoopsdoelen te halen en uiteindelijk weer levensvatbaar te worden, moet de onderneming voor haar eigen vermogen minimaal 39 miljoen EUR speelruimte hebben. Bovendien heeft Cimos 10 miljoen EUR nodig als een noodzakelijke veiligheidsmarge in cash om de liquiditeitssituatie te stabiliseren en weer het vertrouwen te krijgen van de markt na de uitstap uit de insolventieprocedure. |
| --- | --- |

(69)

Om op de markt op eigen benen te kunnen staan, moet Cimos meer doen dan de gecumuleerde verliezen dekken. In de auto-industrie is het gebruikelijk dat klanten een adequate verhouding schulden/eigen vermogen verlangen van kandidaat-bieders bij aanbestedingen. Als Cimos wil bieden op orders, wat nodig is om de geplande verkoopsdoelen te halen en uiteindelijk weer levensvatbaar te worden, moet de onderneming voor haar eigen vermogen minimaal 39 miljoen EUR speelruimte hebben. Bovendien heeft Cimos 10 miljoen EUR nodig als een noodzakelijke veiligheidsmarge in cash om de liquiditeitssituatie te stabiliseren en weer het vertrouwen te krijgen van de markt na de uitstap uit de insolventieprocedure.

| (70) | De tot 3 juni 2014 — de startdatum van het dwangakkoord — opgelopen rente op het bedrag dat de onderneming dankzij de reddingssteun in de vorm van garanties heeft geleend op de markt, bedraagt 1,2 miljoen EUR en moet worden terugbetaald als onderdeel van de herstructurering. |
| --- | --- |

(70)

De tot 3 juni 2014 — de startdatum van het dwangakkoord — opgelopen rente op het bedrag dat de onderneming dankzij de reddingssteun in de vorm van garanties heeft geleend op de markt, bedraagt 1,2 miljoen EUR en moet worden terugbetaald als onderdeel van de herstructurering.

| (71) | Cimos moet ook de schuld afbetalen die voortvloeit uit de New Money Facility, beschreven in overweging 41. De bijkomende herstructureringskosten, zoals die zijn aangemeld door Slovenië, bedragen 39 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(71)

Cimos moet ook de schuld afbetalen die voortvloeit uit de New Money Facility, beschreven in overweging 41. De bijkomende herstructureringskosten, zoals die zijn aangemeld door Slovenië, bedragen 39 miljoen EUR.

Financieringsbronnen

Financieringsbronnen

| (72) | De aangemelde bronnen voor de eigen bijdrage omvatten de New Money Facility (zie overweging 41), door Cimos en klanten gefinancierde kapitaaluitgaven (zie overweging 45), opbrengsten uit de verkoop van dochteronderneming Litostroj Power (zie overweging 52), de opbrengsten van de financiële herstructureringsmaatregelen zoals beschreven in deel 3.1 en de bijdrage van Cimos aan de herstructurering van de leveranciersschuld (zie overweging 42). In deel 8.8 wordt in detail ingegaan op de bronnen voor de eigen bijdrage. |
| --- | --- |

(72)

De aangemelde bronnen voor de eigen bijdrage omvatten de New Money Facility (zie overweging 41), door Cimos en klanten gefinancierde kapitaaluitgaven (zie overweging 45), opbrengsten uit de verkoop van dochteronderneming Litostroj Power (zie overweging 52), de opbrengsten van de financiële herstructureringsmaatregelen zoals beschreven in deel 3.1 en de bijdrage van Cimos aan de herstructurering van de leveranciersschuld (zie overweging 42). In deel 8.8 wordt in detail ingegaan op de bronnen voor de eigen bijdrage.

| (73) | De aangemelde staatssteun bestaat uit de omzetting in aandelenkapitaal van de vordering van de staat op Cimos, die voortvloeit uit de reddingssteun in de vorm van garanties ten bedrage van 21,7 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(73)

De aangemelde staatssteun bestaat uit de omzetting in aandelenkapitaal van de vordering van de staat op Cimos, die voortvloeit uit de reddingssteun in de vorm van garanties ten bedrage van 21,7 miljoen EUR.

3.4.   HERSTEL VAN DE LEVENSVATBAARHEID OP LANGE TERMIJN

| (74) | Het herstructureringsplan moet volgens een realistisch scenario in 2015 een opnieuw levensvatbaar bedrijf opleveren, volgens een pessimistisch scenario pas in 2017, dankzij de toepassing van de herstructureringsmaatregelen in 2014-2016. Geselecteerde financiële gegevens volgens het realistische scenario worden weergegeven in tabel 5.

  Tabel 5


  Prognoses van geselecteerde financiële gegevens volgens het realistische scenario












  (miljoen EUR) |
| --- | --- |
| | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 |
| Netto omzet | 370,4 | 358,1 | 327,2 | 321,8 | 316,0 | 345,0 |
| EBIT | – 7,7 | 10,1 | 10,7 | 11,6 | 12,1 | 18,8 |
| Nettowinst/-verlies | – 77,8 | 2,1 | 2,9 | 4,2 | 5,0 | 11,1 |
| Operationele kasstroom | 2,9 | 19,0 | 32,1 | 40,5 | 34,1 | 27,6 |
| Eigen vermogen | – 155,6 | 53,2 | 56,2 | 60,4 | 65,4 | 76,4 |
| Rendement op kapitaal | — | 3,9 % | 5,2 % | 7,0 % | 7,6 % | 14,5 % |
| Bron: Herstructureringsplan. |

(74)

Het herstructureringsplan moet volgens een realistisch scenario in 2015 een opnieuw levensvatbaar bedrijf opleveren, volgens een pessimistisch scenario pas in 2017, dankzij de toepassing van de herstructureringsmaatregelen in 2014-2016. Geselecteerde financiële gegevens volgens het realistische scenario worden weergegeven in tabel 5.

Tabel 5

Tabel 5

Prognoses van geselecteerde financiële gegevens volgens het realistische scenario

Prognoses van geselecteerde financiële gegevens volgens het realistische scenario

(miljoen EUR)

2014

2015

2016

2017

2018

2019

Netto omzet

370,4

358,1

327,2

321,8

316,0

345,0

EBIT

– 7,7

10,1

10,7

11,6

12,1

18,8

Nettowinst/-verlies

– 77,8

2,1

2,9

4,2

5,0

11,1

Operationele kasstroom

2,9

19,0

32,1

40,5

34,1

27,6

Eigen vermogen

– 155,6

53,2

56,2

60,4

65,4

76,4

Rendement op kapitaal

—

3,9 %

5,2 %

7,0 %

7,6 %

14,5 %

Bron: Herstructureringsplan.

Bron:

3.5.   COMPENSERENDE MAATREGELEN

| (75) | Cimos stelt als compenserende maatregel voor om drie bedrijfsonderdelen in het automotive segment, de kernactiviteit, af te stoten, namelijk de fabrieken in [...]. Deze fabrieken waren winstgevend en vertegenwoordigden rond 4 % van de omzet van Cimos voorafgaand aan de herstructurering. |
| --- | --- |

(75)

Cimos stelt als compenserende maatregel voor om drie bedrijfsonderdelen in het automotive segment, de kernactiviteit, af te stoten, namelijk de fabrieken in [...]. Deze fabrieken waren winstgevend en vertegenwoordigden rond 4 % van de omzet van Cimos voorafgaand aan de herstructurering.

| (76) | Daarnaast heeft de onderneming drie bedrijfsonderdelen afgestoten die niet tot het kernbedrijf behoren, namelijk de divisies landbouw, energie en machines, die voor de herstructureringsperiode ongeveer 20 % van de omzet vertegenwoordigden en winstgevend waren.

  Tabel 6


  Financiële prestatie van de afgestoten activiteiten vóór de herstructurering | 2011 | 2012 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| | Aandeel in omzet Cimos
  (%) | Brutowinst in miljoen EUR | Aandeel in omzet Cimos
  (%) | Brutowinst in miljoen EUR | Aandeel in omzet Cimos
  (%) | Brutowinst in miljoen EUR |
| [...] | 1,1 | 2,3 | 1,0 | 1,5 | 1,0 | 1,2 |
| [...] | 0,9 | 0,9 | 0,8 | 0,8 | 1,0 | 1,0 |
| [...] | 1,6 | 1,9 | 1,4 | 1,5 | 2,0 | 2,2 |
| Totaal kernactiviteit | 3,6 | 5,1 | 3,2 | 3,8 | 4,0 | 4,4 |
| Landbouw | 0,9 | 1,5 | 1,2 | 2,7 | 0,9 | 1,2 |
| Energie | 11,4 | 22,6 | 12,2 | 28,1 | 9,7 | 14,4 |
| Machine | 5,0 | 5,3 | 6,8 | 6,6 | 8,5 | 6,3 |
| Totaal buiten de kernactiviteit | 17,3 | 29,4 | 20,2 | 37,4 | 19,1 | 21,9 |
| Bron: Antwoord op het verzoek om informatie van 30 januari 2015. |

(76)

Daarnaast heeft de onderneming drie bedrijfsonderdelen afgestoten die niet tot het kernbedrijf behoren, namelijk de divisies landbouw, energie en machines, die voor de herstructureringsperiode ongeveer 20 % van de omzet vertegenwoordigden en winstgevend waren.

Tabel 6

Tabel 6

Financiële prestatie van de afgestoten activiteiten vóór de herstructurering

Financiële prestatie van de afgestoten activiteiten vóór de herstructurering

2011

2012

2013

Aandeel in omzet Cimos

(%)

Brutowinst in miljoen EUR

Aandeel in omzet Cimos

(%)

Brutowinst in miljoen EUR

Aandeel in omzet Cimos

(%)

Brutowinst in miljoen EUR

[...]

1,1

2,3

1,0

1,5

1,0

1,2

[...]

0,9

0,9

0,8

0,8

1,0

1,0

[...]

1,6

1,9

1,4

1,5

2,0

2,2

Totaal kernactiviteit

Totaal kernactiviteit

3,6

3,6

5,1

5,1

3,2

3,2

3,8

3,8

4,0

4,0

4,4

4,4

Landbouw

0,9

1,5

1,2

2,7

0,9

1,2

Energie

11,4

22,6

12,2

28,1

9,7

14,4

Machine

5,0

5,3

6,8

6,6

8,5

6,3

Totaal buiten de kernactiviteit

Totaal buiten de kernactiviteit

17,3

17,3

29,4

29,4

20,2

20,2

37,4

37,4

19,1

19,1

21,9

21,9

Bron: Antwoord op het verzoek om informatie van 30 januari 2015.

Bron:

| (77) | Na de hierboven beschreven afstotingen blijft van Cimos alleen de automotive divisie over, de kernactiviteit. |
| --- | --- |

(77)

Na de hierboven beschreven afstotingen blijft van Cimos alleen de automotive divisie over, de kernactiviteit.

3.6.   HET BESLUIT TOT INLEIDING VAN DE PROCEDURE

| (78) | Op 9 april 2014 heeft de Commissie de formele onderzoeksprocedure ingeleid. In het besluit tot inleiding van de procedure heeft de Commissie twijfel geuit over het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn, de compenserende maatregelen en de eigen bijdrage. |
| --- | --- |

(78)

Op 9 april 2014 heeft de Commissie de formele onderzoeksprocedure ingeleid. In het besluit tot inleiding van de procedure heeft de Commissie twijfel geuit over het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn, de compenserende maatregelen en de eigen bijdrage.

| (79) | Het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn leek twijfelachtig. Volgens de financiële prognoses in het eerst aangemelde herstructureringsplan zou de onderneming zelfs na de herstructurering nettoverliezen lijden en een negatieve kasstroom genereren. Bovendien hing de mogelijkheid dat het eerst aangemelde herstructureringsplan de levensvatbaarheid van Cimos zou herstellen, sterk af van de overeenkomst betreffende de vrijwillige schuldherstructurering. Aangezien er geen overeenkomst is bereikt op het moment waarop het besluit tot inleiding van de procedure is genomen, werd deze aanname niet realistisch bevonden. De latere gebeurtenissen hebben dat bevestigd. De partijen zijn er niet in geslaagd een overeenkomst te sluiten over de vrijwillige schuldherstructurering en de crediteuren hebben in de plaats daarvan de procedure van het dwangakkoord ingeleid. |
| --- | --- |

(79)

Het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn leek twijfelachtig. Volgens de financiële prognoses in het eerst aangemelde herstructureringsplan zou de onderneming zelfs na de herstructurering nettoverliezen lijden en een negatieve kasstroom genereren. Bovendien hing de mogelijkheid dat het eerst aangemelde herstructureringsplan de levensvatbaarheid van Cimos zou herstellen, sterk af van de overeenkomst betreffende de vrijwillige schuldherstructurering. Aangezien er geen overeenkomst is bereikt op het moment waarop het besluit tot inleiding van de procedure is genomen, werd deze aanname niet realistisch bevonden. De latere gebeurtenissen hebben dat bevestigd. De partijen zijn er niet in geslaagd een overeenkomst te sluiten over de vrijwillige schuldherstructurering en de crediteuren hebben in de plaats daarvan de procedure van het dwangakkoord ingeleid.

| (80) | De voorgestelde compenserende maatregelen, namelijk de verkoop van de divisies landbouw, machines en energie, schenen geen invloed te hebben op de belangrijkste markt van de onderneming en was geen bewijs dat alle af te bouwen activiteiten vóór de herstructurering niet verliesgevend waren, zoals vereist in punt 40 van de richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun (19) (hierna „de richtsnoeren” genoemd). |
| --- | --- |

(80)

De voorgestelde compenserende maatregelen, namelijk de verkoop van de divisies landbouw, machines en energie, schenen geen invloed te hebben op de belangrijkste markt van de onderneming en was geen bewijs dat alle af te bouwen activiteiten vóór de herstructurering niet verliesgevend waren, zoals vereist in punt 40 van de richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun (19) (hierna „de richtsnoeren” genoemd).

19

| (81) | Tot slot lijkt het erop dat de herkapitalisatie van Cimos door twee openbare aandeelhouders en de van de herstructurering van de bankschulden verwachte kasvoordelen, met vooral schuld bij staatsbanken, die oorspronkelijk zijn aangemeld als eigen bijdrage, toch staatssteun vormen. Als zulks kan worden aangetoond, staat dat haaks op de richtsnoeren, die voorschrijven dat de eigen bijdrage vrij van steun moet zijn. De enige aanvaardbare bron van bijdragen uit eigen middelen op het moment waarop het besluit tot inleiding van de procedure is genomen, namelijk de opbrengst van de verkoop van de afdeling landbouw, vertegenwoordigt slechts 0,5 % van de herstructureringskosten en ligt dus duidelijk ver onder de vereiste drempel van 50 %. |
| --- | --- |

(81)

Tot slot lijkt het erop dat de herkapitalisatie van Cimos door twee openbare aandeelhouders en de van de herstructurering van de bankschulden verwachte kasvoordelen, met vooral schuld bij staatsbanken, die oorspronkelijk zijn aangemeld als eigen bijdrage, toch staatssteun vormen. Als zulks kan worden aangetoond, staat dat haaks op de richtsnoeren, die voorschrijven dat de eigen bijdrage vrij van steun moet zijn. De enige aanvaardbare bron van bijdragen uit eigen middelen op het moment waarop het besluit tot inleiding van de procedure is genomen, namelijk de opbrengst van de verkoop van de afdeling landbouw, vertegenwoordigt slechts 0,5 % van de herstructureringskosten en ligt dus duidelijk ver onder de vereiste drempel van 50 %.

4.   OPMERKINGEN VAN SLOVENIË

OPMERKINGEN VAN SLOVENIË

| (82) | In het antwoord op het besluit tot inleiding van de procedure heeft Slovenië de Commissie meegedeeld dat de inhoud van het aangemelde herstructureringsplan zou worden bijgesteld in het licht van de uitkomst van de dwangakkoord-procedure, die op 3 juni 2014 is ingeleid. |
| --- | --- |

(82)

In het antwoord op het besluit tot inleiding van de procedure heeft Slovenië de Commissie meegedeeld dat de inhoud van het aangemelde herstructureringsplan zou worden bijgesteld in het licht van de uitkomst van de dwangakkoord-procedure, die op 3 juni 2014 is ingeleid.

| (83) | Omdat de onderhandelingen over het dwangakkoord nog liepen, heeft Slovenië geen details verstrekt over de wijzigingen, maar het heeft wel bevestigd dat de herkapitalisatie van Cimos door twee openbare aandeelhouders niet langer in overweging werd genomen. Wat de overige eerst aangemelde maatregelen betreft, liet Slovenië weten dat deze pas konden worden beoordeeld wanneer zij in het dwangakkoord voldoende duidelijk waren uitgewerkt. Slovenië heeft echter wel opmerkingen geformuleerd bij sommige punten die in het besluit tot inleiding van de procedure aan de orde waren gesteld. |
| --- | --- |

(83)

Omdat de onderhandelingen over het dwangakkoord nog liepen, heeft Slovenië geen details verstrekt over de wijzigingen, maar het heeft wel bevestigd dat de herkapitalisatie van Cimos door twee openbare aandeelhouders niet langer in overweging werd genomen. Wat de overige eerst aangemelde maatregelen betreft, liet Slovenië weten dat deze pas konden worden beoordeeld wanneer zij in het dwangakkoord voldoende duidelijk waren uitgewerkt. Slovenië heeft echter wel opmerkingen geformuleerd bij sommige punten die in het besluit tot inleiding van de procedure aan de orde waren gesteld.

| (84) | Wat betreft de twijfel van de Commissie betreffende de toerekenbaarheid van de maatregelen van staatsbanken aan de staat antwoordde Slovenië dat zij allen volgens commerciële beginselen actief zijn op de markt. Hun beslissingen aangaande Cimos zijn gebaseerd op zuiver economische belangenoverwegingen, werden niet beïnvloed door overheidsinstanties en werden parallel met de particuliere crediteuren genomen, die tevens het dwangakkoord hebben geïnitieerd. |
| --- | --- |

(84)

Wat betreft de twijfel van de Commissie betreffende de toerekenbaarheid van de maatregelen van staatsbanken aan de staat antwoordde Slovenië dat zij allen volgens commerciële beginselen actief zijn op de markt. Hun beslissingen aangaande Cimos zijn gebaseerd op zuiver economische belangenoverwegingen, werden niet beïnvloed door overheidsinstanties en werden parallel met de particuliere crediteuren genomen, die tevens het dwangakkoord hebben geïnitieerd.

| (85) | Wat DUTB betreft, was het argument van Slovenië dat diens betrokkenheid bij de herstructurering van Cimos vrij was van politieke inmenging. Vier van de zeven leden van de raad van bestuur zijn geen Slovenen en beschikken over veel internationale expertise en geloofwaardigheid. Beslissingen over krediet- en activabeheer worden genomen in een operationele comitéstructuur met duidelijk gedefinieerde mandaten en bevoegdheden. |
| --- | --- |

(85)

Wat DUTB betreft, was het argument van Slovenië dat diens betrokkenheid bij de herstructurering van Cimos vrij was van politieke inmenging. Vier van de zeven leden van de raad van bestuur zijn geen Slovenen en beschikken over veel internationale expertise en geloofwaardigheid. Beslissingen over krediet- en activabeheer worden genomen in een operationele comitéstructuur met duidelijk gedefinieerde mandaten en bevoegdheden.

| (86) | De deelname van SID Banka (hierna „SID” genoemd) aan de herstructurering van Cimos zou onafhankelijk van de Sloveense regering gebeuren. Transacties boven een bepaald plafond moeten worden goedgekeurd door de raad van toezicht, waarvan de leden worden benoemd door de regering, hoewel zij onafhankelijk van de regering handelen. Slovenië erkende dat de opdracht van SID als ontwikkelingsbank verschilt van de doelstellingen van commerciële banken (bv. winstmaximalisatie), maar wierp op dat het ondernemingsbestuur van SID aan dezelfde regels onderworpen is als dat van particuliere banken. |
| --- | --- |

(86)

De deelname van SID Banka (hierna „SID” genoemd) aan de herstructurering van Cimos zou onafhankelijk van de Sloveense regering gebeuren. Transacties boven een bepaald plafond moeten worden goedgekeurd door de raad van toezicht, waarvan de leden worden benoemd door de regering, hoewel zij onafhankelijk van de regering handelen. Slovenië erkende dat de opdracht van SID als ontwikkelingsbank verschilt van de doelstellingen van commerciële banken (bv. winstmaximalisatie), maar wierp op dat het ondernemingsbestuur van SID aan dezelfde regels onderworpen is als dat van particuliere banken.

| (87) | Slovenië heeft nota genomen van de twijfel van de Commissie inzake het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn en heeft verklaard dat het bijgestelde herstructureringsplan voor deze twijfel zeker een oplossing zal bieden. |
| --- | --- |

(87)

Slovenië heeft nota genomen van de twijfel van de Commissie inzake het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn en heeft verklaard dat het bijgestelde herstructureringsplan voor deze twijfel zeker een oplossing zal bieden.

| (88) | Wat de compenserende maatregelen betreft, stelde Slovenië dat de herstructureringssteun voor Cimos zou kunnen worden goedgekeurd zonder compenserende maatregelen, aangezien het marktaandeel van Cimos klein tot verwaarloosbaar is en de onderneming is gevestigd in een steungebied. Een ander argument is dat de rechtspraak noch de richtsnoeren voorstellen dat de compenserende maatregelen uitsluitend moeten plaatsvinden op de belangrijkste markten van de onderneming na de herstructurering. Tot slot merkte Slovenië op dat de concurrentiepositie van Cimos in de automobielsector sterk zou worden aangetast door de afstoting van de divisies landbouw, machines en energie door de hieruit voortvloeiende beperking van de middelen, die voordien wel beschikbaar waren dankzij de winsten die de afgestoten bedrijfsonderdelen opleverden. |
| --- | --- |

(88)

Wat de compenserende maatregelen betreft, stelde Slovenië dat de herstructureringssteun voor Cimos zou kunnen worden goedgekeurd zonder compenserende maatregelen, aangezien het marktaandeel van Cimos klein tot verwaarloosbaar is en de onderneming is gevestigd in een steungebied. Een ander argument is dat de rechtspraak noch de richtsnoeren voorstellen dat de compenserende maatregelen uitsluitend moeten plaatsvinden op de belangrijkste markten van de onderneming na de herstructurering. Tot slot merkte Slovenië op dat de concurrentiepositie van Cimos in de automobielsector sterk zou worden aangetast door de afstoting van de divisies landbouw, machines en energie door de hieruit voortvloeiende beperking van de middelen, die voordien wel beschikbaar waren dankzij de winsten die de afgestoten bedrijfsonderdelen opleverden.

| (89) | Wat de eigen bijdrage betreft, merkte Slovenië op dat de schuldherstructurering, voor zover zij geen staatssteun behelst, als een eigen bijdrage wordt beschouwd. |
| --- | --- |

(89)

Wat de eigen bijdrage betreft, merkte Slovenië op dat de schuldherstructurering, voor zover zij geen staatssteun behelst, als een eigen bijdrage wordt beschouwd.

5.   OPMERKINGEN VAN EEN BELANGHEBBENDE

OPMERKINGEN VAN EEN BELANGHEBBENDE

| (90) | De Commissie heeft opmerkingen ontvangen van één belanghebbende partij, Cimos. Cimos heeft de opmerkingen van Slovenië als antwoord op het besluit tot inleiding van de procedure volledig onderschreven. Ook werd met nadruk gewezen op het maatschappelijke en economische belang van Cimos voor het land en de regio en werd het vertrouwen uitgesproken in het herstel van de levensvatbaatheid. |
| --- | --- |

(90)

De Commissie heeft opmerkingen ontvangen van één belanghebbende partij, Cimos. Cimos heeft de opmerkingen van Slovenië als antwoord op het besluit tot inleiding van de procedure volledig onderschreven. Ook werd met nadruk gewezen op het maatschappelijke en economische belang van Cimos voor het land en de regio en werd het vertrouwen uitgesproken in het herstel van de levensvatbaatheid.

6.   OVERIGE OPMERKINGEN

OVERIGE OPMERKINGEN

| (91) | Tussen september 2014 en maart 2015 heeft de Commissie verschillende brieven ontvangen van een particulier, mevr. Olga Filakovic, die een Canadees bedrijf vertegenwoordigt, Hormess International Limited. In haar brieven beweert mevr. Filakovic dat de balans van Cimos frauduleus is opgeblazen met ten minste 20 miljoen EUR witgewassen geld, dat (met opgelopen rente) goed is voor in totaal 35 miljoen EUR die Slovenië als onderdeel van de herstructureringssteun heeft verstrekt; dat haar bedrijf recht heeft op schadevergoeding en — als schuldeiser — van Cimos en Slovenië 60 miljoen EUR verlangt, een vordering die zou zijn geregistreerd bij de districtsrechtbank van Koper; en dat Cimos financiële documenten heeft vervalst om schulden bij zijn klanten te verdoezelen in verband met een kantoorgebouw waarvan Cimos geen eigenaar was, maar wel heeft verkocht voor 9,75 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(91)

Tussen september 2014 en maart 2015 heeft de Commissie verschillende brieven ontvangen van een particulier, mevr. Olga Filakovic, die een Canadees bedrijf vertegenwoordigt, Hormess International Limited. In haar brieven beweert mevr. Filakovic dat de balans van Cimos frauduleus is opgeblazen met ten minste 20 miljoen EUR witgewassen geld, dat (met opgelopen rente) goed is voor in totaal 35 miljoen EUR die Slovenië als onderdeel van de herstructureringssteun heeft verstrekt; dat haar bedrijf recht heeft op schadevergoeding en — als schuldeiser — van Cimos en Slovenië 60 miljoen EUR verlangt, een vordering die zou zijn geregistreerd bij de districtsrechtbank van Koper; en dat Cimos financiële documenten heeft vervalst om schulden bij zijn klanten te verdoezelen in verband met een kantoorgebouw waarvan Cimos geen eigenaar was, maar wel heeft verkocht voor 9,75 miljoen EUR.

| (92) | De Commissie merkt op dat belanghebbende derde partijen werden uitgenodigd om opmerkingen in te dienen via een bericht dat samen met het besluit tot inleiding van de procedure op 23 mei 2014 (20) in het Publicatieblad van de Europese Unie is verschenen. De termijn voor het indienen van opmerkingen is verstreken op 23 juni 2014. Toch heeft de Commissie, als antwoord op het verzoek van mevr. Filakovic, rekening gehouden met de informatie die zij in dit onderzoek heeft verstrekt. De beschuldigingen worden onderzocht in de onderstaande overweging 160. |
| --- | --- |

(92)

De Commissie merkt op dat belanghebbende derde partijen werden uitgenodigd om opmerkingen in te dienen via een bericht dat samen met het besluit tot inleiding van de procedure op 23 mei 2014 (20) in het Publicatieblad van de Europese Unie is verschenen. De termijn voor het indienen van opmerkingen is verstreken op 23 juni 2014. Toch heeft de Commissie, als antwoord op het verzoek van mevr. Filakovic, rekening gehouden met de informatie die zij in dit onderzoek heeft verstrekt. De beschuldigingen worden onderzocht in de onderstaande overweging 160.

20

Publicatieblad van de Europese Unie

7.   REACTIE VAN SLOVENIË OP DE OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDE PARTIJEN EN ANDERE OPMERKINGEN

REACTIE VAN SLOVENIË OP DE OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDE PARTIJEN EN ANDERE OPMERKINGEN

| (93) | Slovenië heeft niet geantwoord op de opmerkingen van Cimos. |
| --- | --- |

(93)

Slovenië heeft niet geantwoord op de opmerkingen van Cimos.

| (94) | Wat de opmerkingen van mevr. Filakovic betreft, heeft Slovenië als antwoord op het verzoek om informatie van de Commissie van 18 december 2014 alle beschuldigingen verworpen en bestempeld als vals, onbegrijpelijk en uit de lucht gegrepen. Meer bepaald heeft Slovenië verduidelijkt dat de jaarrekeningen van Cimos zijn gecontroleerd door een onafhankelijk accountant, als onderdeel van de verplichtingen in het dwangakkoord, waarop deze een auditverklaring zonder voorbehoud heeft opgesteld. Inzake de vermeende schade van 60 miljoen EUR verzekert Slovenië dat Cimos geen enkele verplichting heeft jegens Hormess International. In december 2014 hebben Hormess International en het Sloveense bedrijf SOF ING d.d. bij de bevoegde rechtbank in de dwangakkoord-procedure voor Cimos een eis tot schadevergoeding voor ongeveer 61 miljoen EUR ingediend, maar die eis is niet opgenomen in het onderzoek van de vorderingen dat wordt uitgevoerd door de beheerder van het dwangakkoord, en is derhalve niet geregistreerd bij de districtsrechtbank van Koper als onderdeel van het dwangakkoord. Wat ten slotte de verkoop van een kantoorgebouw betreft, heeft Slovenië bevestigd dat Cimos de eigenaar was van het gebouw en dit heeft verkocht aan het bedrijf Berny Commerce d.o.o. in 2001, dat zich in 2002 correct in het kadaster heeft laten registreren als eigenaar, en dat er geen desbetreffende vordering tegen Cimos bestaat. |
| --- | --- |

(94)

Wat de opmerkingen van mevr. Filakovic betreft, heeft Slovenië als antwoord op het verzoek om informatie van de Commissie van 18 december 2014 alle beschuldigingen verworpen en bestempeld als vals, onbegrijpelijk en uit de lucht gegrepen. Meer bepaald heeft Slovenië verduidelijkt dat de jaarrekeningen van Cimos zijn gecontroleerd door een onafhankelijk accountant, als onderdeel van de verplichtingen in het dwangakkoord, waarop deze een auditverklaring zonder voorbehoud heeft opgesteld. Inzake de vermeende schade van 60 miljoen EUR verzekert Slovenië dat Cimos geen enkele verplichting heeft jegens Hormess International. In december 2014 hebben Hormess International en het Sloveense bedrijf SOF ING d.d. bij de bevoegde rechtbank in de dwangakkoord-procedure voor Cimos een eis tot schadevergoeding voor ongeveer 61 miljoen EUR ingediend, maar die eis is niet opgenomen in het onderzoek van de vorderingen dat wordt uitgevoerd door de beheerder van het dwangakkoord, en is derhalve niet geregistreerd bij de districtsrechtbank van Koper als onderdeel van het dwangakkoord. Wat ten slotte de verkoop van een kantoorgebouw betreft, heeft Slovenië bevestigd dat Cimos de eigenaar was van het gebouw en dit heeft verkocht aan het bedrijf Berny Commerce d.o.o. in 2001, dat zich in 2002 correct in het kadaster heeft laten registreren als eigenaar, en dat er geen desbetreffende vordering tegen Cimos bestaat.

8.   BEOORDELING VAN DE STEUN

BEOORDELING VAN DE STEUN

8.1.   IS ER SPRAKE VAN STAATSSTEUN?

| (95) | Krachtens artikel 107, lid 1, van het Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. |
| --- | --- |

(95)

Krachtens artikel 107, lid 1, van het Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

| (96) | Hieruit volgt dat een maatregel slechts als staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU kan worden aangemerkt als aan elk van de volgende voorwaarden is voldaan: gebruik van staatsmiddelen toerekenbaar aan de staat, selectief voordeel voor de begunstigde, en verstorend effect (of het risico hierop) op de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten. |
| --- | --- |

(96)

Hieruit volgt dat een maatregel slechts als staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU kan worden aangemerkt als aan elk van de volgende voorwaarden is voldaan: gebruik van staatsmiddelen toerekenbaar aan de staat, selectief voordeel voor de begunstigde, en verstorend effect (of het risico hierop) op de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten.

Maatregel 1

Maatregel 1

| (97) | De maatregel zal door het ministerie van Financiën worden toegekend; bijgevolg is het duidelijk dat deze met staatsmiddelen wordt bekostigd en aan de staat toe te rekenen is. |
| --- | --- |

(97)

De maatregel zal door het ministerie van Financiën worden toegekend; bijgevolg is het duidelijk dat deze met staatsmiddelen wordt bekostigd en aan de staat toe te rekenen is.

| (98) | De maatregel geldt voor slechts één specifieke onderneming, Cimos. De maatregel bestaat in een debt-for-equity-swap voor het bedrag van 21,7 miljoen EUR en een herschikking voor het bedrag van 14,5 miljoen EUR van de vordering van de staat op Cimos, voortvloeiend uit de reddingssteun in de vorm van garanties (21). In het besluit tot inleiding van de procedure is de Commissie tot de conclusie gekomen dat de debt-for-equity-swap van de vordering van de staat neerkomt op staatssteun. Deze conclusie blijft geldig en wordt door Slovenië niet betwist. |
| --- | --- |

(98)

De maatregel geldt voor slechts één specifieke onderneming, Cimos. De maatregel bestaat in een debt-for-equity-swap voor het bedrag van 21,7 miljoen EUR en een herschikking voor het bedrag van 14,5 miljoen EUR van de vordering van de staat op Cimos, voortvloeiend uit de reddingssteun in de vorm van garanties (21). In het besluit tot inleiding van de procedure is de Commissie tot de conclusie gekomen dat de debt-for-equity-swap van de vordering van de staat neerkomt op staatssteun. Deze conclusie blijft geldig en wordt door Slovenië niet betwist.

21

| (99) | Slovenië is van mening dat de herschikking van de vordering van de staat geen steun vormt, omdat dit gebeurt in overeenstemming met de schuld die Cimos heeft bij de andere crediteuren van het dwangakkoord. De Commissie is de mening toegedaan dat de reddingssteun in de vorm van garanties en de hieruit voortvloeiende herschikking van de staatsvordering deel uitmaken van een en dezelfde handeling, ook al zijn er uiteenlopende financiële instrumenten bij betrokken. In die zin verlengt de herschikking dus alleen maar het voordeel dat Cimos via de reddingssteun heeft gekregen. Dat wordt ook bevestigd door het feit dat op 3 november 2013, toen Slovenië een omzetting in aandelenkapitaal aanmeldde van zijn totale vordering voortvloeiend uit de reddingssteun, de andere crediteuren van het dwangakkoord niet konden instemmen met de herstructurering van Cimos' schuld. In het licht hiervan is de Commissie van mening dat de herschikking van de staatsvordering een selectief voordeel biedt aan Cimos. |
| --- | --- |

(99)

Slovenië is van mening dat de herschikking van de vordering van de staat geen steun vormt, omdat dit gebeurt in overeenstemming met de schuld die Cimos heeft bij de andere crediteuren van het dwangakkoord. De Commissie is de mening toegedaan dat de reddingssteun in de vorm van garanties en de hieruit voortvloeiende herschikking van de staatsvordering deel uitmaken van een en dezelfde handeling, ook al zijn er uiteenlopende financiële instrumenten bij betrokken. In die zin verlengt de herschikking dus alleen maar het voordeel dat Cimos via de reddingssteun heeft gekregen. Dat wordt ook bevestigd door het feit dat op 3 november 2013, toen Slovenië een omzetting in aandelenkapitaal aanmeldde van zijn totale vordering voortvloeiend uit de reddingssteun, de andere crediteuren van het dwangakkoord niet konden instemmen met de herstructurering van Cimos' schuld. In het licht hiervan is de Commissie van mening dat de herschikking van de staatsvordering een selectief voordeel biedt aan Cimos.

| (100) | Zonder afbreuk te doen aan de conclusie die is bereikt in de vorige overweging, merkt de Commissie bovendien op dat de debt-for-equity-swap noch de herschikking van de staatsvordering zouden stroken met het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie, zoals wordt uitgelegd in de onderstaande overwegingen 104 tot en met 107. |
| --- | --- |

(100)

Zonder afbreuk te doen aan de conclusie die is bereikt in de vorige overweging, merkt de Commissie bovendien op dat de debt-for-equity-swap noch de herschikking van de staatsvordering zouden stroken met het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie, zoals wordt uitgelegd in de onderstaande overwegingen 104 tot en met 107.

| (101) | Tot slot kan de maatregel leiden tot een betere concurrentiepositie van Cimos op de automarkt, die openstaat voor concurrentie uit andere lidstaten. De steun vervalst daarom de concurrentie of dreigt deze te vervalsen en beïnvloedt op ongunstige wijze het handelsverkeer tussen de lidstaten. |
| --- | --- |

(101)

Tot slot kan de maatregel leiden tot een betere concurrentiepositie van Cimos op de automarkt, die openstaat voor concurrentie uit andere lidstaten. De steun vervalst daarom de concurrentie of dreigt deze te vervalsen en beïnvloedt op ongunstige wijze het handelsverkeer tussen de lidstaten.

| (102) | In het licht van de beoordelingen in de overwegingen 97 tot en met 101 is de Commissie van mening dat maatregel 1 staatssteun vormt. |
| --- | --- |

(102)

In het licht van de beoordelingen in de overwegingen 97 tot en met 101 is de Commissie van mening dat maatregel 1 staatssteun vormt.

Maatregel 2

Maatregel 2

| (103) | De maatregel zal door de Republiek Slovenië worden toegekend; bijgevolg is het duidelijk dat deze met staatsmiddelen wordt bekostigd en aan de staat toe te rekenen is. |
| --- | --- |

(103)

De maatregel zal door de Republiek Slovenië worden toegekend; bijgevolg is het duidelijk dat deze met staatsmiddelen wordt bekostigd en aan de staat toe te rekenen is.

| (104) | Volgens de rechtspraak verlenen economische transacties die worden aangegaan door een overheidsinstantie of een overheidsbedrijf, geen voordeel aan de tegenpartij van die transactie — en vormen zij dus geen steun — indien deze marktconform (22) verlopen (het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie). Dit beginsel is verder ontwikkeld ten aanzien van verschillende economische transacties. Met name om te bepalen of in gevallen van transacties betreffende schuldvorderingen sprake is van staatssteun, is het noodzakelijk het gedrag van overheidscrediteuren te vergelijken met dat van hypothetische particuliere schuldeisers die zich in een soortgelijke situatie bevinden (criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie). |
| --- | --- |

(104)

Volgens de rechtspraak verlenen economische transacties die worden aangegaan door een overheidsinstantie of een overheidsbedrijf, geen voordeel aan de tegenpartij van die transactie — en vormen zij dus geen steun — indien deze marktconform (22) verlopen (het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie). Dit beginsel is verder ontwikkeld ten aanzien van verschillende economische transacties. Met name om te bepalen of in gevallen van transacties betreffende schuldvorderingen sprake is van staatssteun, is het noodzakelijk het gedrag van overheidscrediteuren te vergelijken met dat van hypothetische particuliere schuldeisers die zich in een soortgelijke situatie bevinden (criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie).

22

| (105) | Elke voorzichtige schuldeiser in een markteconomie zou normaal gesproken het financiële effect van een schuldherschikking op voorhand analyseren, bijvoorbeeld via een vergelijking tussen de naar verwachting terug te vorderen bedragen in een scenario van schuldherstructurering en het naar verwachting terug te vorderen bedrag in een alternatief scenario, in dit geval het faillissement van Cimos. |
| --- | --- |

(105)

Elke voorzichtige schuldeiser in een markteconomie zou normaal gesproken het financiële effect van een schuldherschikking op voorhand analyseren, bijvoorbeeld via een vergelijking tussen de naar verwachting terug te vorderen bedragen in een scenario van schuldherstructurering en het naar verwachting terug te vorderen bedrag in een alternatief scenario, in dit geval het faillissement van Cimos.

| (106) | Indien dus een lidstaat stelt dat een economische transactie voldoet aan het criterium van een marktdeelnemer in een markteconomie, moet deze aantonen dat het besluit om de transactie uit te voeren is genomen op basis van een beoordeling die een rationeel handelende particuliere schuldeiser zou hebben uitgevoerd om de winstgevendheid van de transactie te bepalen. |
| --- | --- |

(106)

Indien dus een lidstaat stelt dat een economische transactie voldoet aan het criterium van een marktdeelnemer in een markteconomie, moet deze aantonen dat het besluit om de transactie uit te voeren is genomen op basis van een beoordeling die een rationeel handelende particuliere schuldeiser zou hebben uitgevoerd om de winstgevendheid van de transactie te bepalen.

| (107) | In het onderhavige geval heeft Slovenië geen bewijs geleverd dat de staat bij het aanvaarden van de voorwaarden voor de schuldherstructurering heeft gehandeld als een rationele schuldeiser op de markt. Slovenië verwijst naar het rapport van een onafhankelijk advieskantoor over het financieel herstructureringsplan, dat tot de slotsom kwam dat alle crediteuren een hoger bedrag kunnen terugvorderen via het dwangakkoord dan na een faillissement van Cimos (23). In het rapport wordt echter niet vermeld hoeveel alleen de staat zou ontvangen als hij voor het alternatieve scenario zou kiezen. Het kan niet worden uitgesloten dat, terwijl alle crediteuren samen meer baat zouden hebben bij de aanvaarding van het dwangakkoord, de staat op basis van zijn individuele vorderingen meer had kunnen terugvorderen als hij zou hebben gekozen voor het alternatieve scenario. In elk geval zou een individuele particuliere schuldeiser zijn verdere handelwijze niet uitsluitend kunnen baseren op de analyse die is uitgevoerd voor alle crediteuren, aangezien er sprake kan zijn van onderlinge verschillen, zoals de ontvangen zekerheden, de rangorde van de vorderingen enz. Daarom is de Commissie van mening dat de betreffende maatregel Cimos een selectief economisch voordeel heeft opgeleverd. |
| --- | --- |

(107)

In het onderhavige geval heeft Slovenië geen bewijs geleverd dat de staat bij het aanvaarden van de voorwaarden voor de schuldherstructurering heeft gehandeld als een rationele schuldeiser op de markt. Slovenië verwijst naar het rapport van een onafhankelijk advieskantoor over het financieel herstructureringsplan, dat tot de slotsom kwam dat alle crediteuren een hoger bedrag kunnen terugvorderen via het dwangakkoord dan na een faillissement van Cimos (23). In het rapport wordt echter niet vermeld hoeveel alleen de staat zou ontvangen als hij voor het alternatieve scenario zou kiezen. Het kan niet worden uitgesloten dat, terwijl alle crediteuren samen meer baat zouden hebben bij de aanvaarding van het dwangakkoord, de staat op basis van zijn individuele vorderingen meer had kunnen terugvorderen als hij zou hebben gekozen voor het alternatieve scenario. In elk geval zou een individuele particuliere schuldeiser zijn verdere handelwijze niet uitsluitend kunnen baseren op de analyse die is uitgevoerd voor alle crediteuren, aangezien er sprake kan zijn van onderlinge verschillen, zoals de ontvangen zekerheden, de rangorde van de vorderingen enz. Daarom is de Commissie van mening dat de betreffende maatregel Cimos een selectief economisch voordeel heeft opgeleverd.

23

| (108) | De beoordeling van het effect van maatregel 1 op de concurrentie en het handelsverkeer, beschreven in overweging 101, geldt ook voor maatregel 2. |
| --- | --- |

(108)

De beoordeling van het effect van maatregel 1 op de concurrentie en het handelsverkeer, beschreven in overweging 101, geldt ook voor maatregel 2.

| (109) | In het licht van de beoordelingen in de overwegingen 103 tot en met 108, is de Commissie van mening dat maatregel 2 staatssteun vormt. |
| --- | --- |

(109)

In het licht van de beoordelingen in de overwegingen 103 tot en met 108, is de Commissie van mening dat maatregel 2 staatssteun vormt.

Maatregel 3

Maatregel 3

| (110) | De Commissie merkt op dat Gorenjska Banka een particuliere entiteit vormt, terwijl IFC deel uitmaakt van de World Bank Group, zodat de activiteiten van deze beide entiteiten niet toerekenbaar zijn aan de staat. |
| --- | --- |

(110)

De Commissie merkt op dat Gorenjska Banka een particuliere entiteit vormt, terwijl IFC deel uitmaakt van de World Bank Group, zodat de activiteiten van deze beide entiteiten niet toerekenbaar zijn aan de staat.

| (111) | In de andere banken die deelnemen aan maatregel 3 (NLB, Abanka, Banka Celje en NKBM) heeft de staat een meerderheidsbelang en een meerderheid van stemmen in de raden van bestuur en toezicht. Dit is een indicatie van toerekenbaarheid. De Commissie heeft evenwel in de statuten, de beheersstructuur of in enige andere bron geen bewijs gevonden van het feit dat de staat de beslissingen van de desbetreffende banken over de goedkeuring van de maatregel in kwestie zou hebben beïnvloed, in de zin van het arrest-Stardust-Marine (24). Integendeel, Slovenië heeft interne documenten voorgelegd waarmee wordt aangetoond dat elke bank de voorgestelde herstructureringsvoorwaarden heeft beoordeeld op basis van economische overwegingen en in overeenstemming met hun gebruikelijke interne besluitvormingsprocedures. Bovendien werd de debt-for-equity-swap van NLB in de zaak-Adria Airways evenmin beschouwd als toerekenbaar aan de staat (25). Om die redenen is de Commissie van oordeel dat de beslissingen van NLB, Abanka, Banka Celje and NKBM om deel te nemen aan maatregel 3, niet toerekenbaar zijn aan de staat. |
| --- | --- |

(111)

In de andere banken die deelnemen aan maatregel 3 (NLB, Abanka, Banka Celje en NKBM) heeft de staat een meerderheidsbelang en een meerderheid van stemmen in de raden van bestuur en toezicht. Dit is een indicatie van toerekenbaarheid. De Commissie heeft evenwel in de statuten, de beheersstructuur of in enige andere bron geen bewijs gevonden van het feit dat de staat de beslissingen van de desbetreffende banken over de goedkeuring van de maatregel in kwestie zou hebben beïnvloed, in de zin van het arrest-Stardust-Marine (24). Integendeel, Slovenië heeft interne documenten voorgelegd waarmee wordt aangetoond dat elke bank de voorgestelde herstructureringsvoorwaarden heeft beoordeeld op basis van economische overwegingen en in overeenstemming met hun gebruikelijke interne besluitvormingsprocedures. Bovendien werd de debt-for-equity-swap van NLB in de zaak-Adria Airways evenmin beschouwd als toerekenbaar aan de staat (25). Om die redenen is de Commissie van oordeel dat de beslissingen van NLB, Abanka, Banka Celje and NKBM om deel te nemen aan maatregel 3, niet toerekenbaar zijn aan de staat.

Stardust-Marine

24

25

| (112) | DUTB is een overheidsbedrijf dat is opgericht in 2013 om de herstructurering te faciliteren van banken die te kampen hebben met zware liquiditeits- en solventieproblemen. Ook hier is staatseigendom wel een indicatie van toerekenbaarheid, maar dat is op zich niet voldoende om de maatregel te beschouwen als toerekenbaar aan de staat. De Commissie heeft bewijs gevonden waaruit blijkt dat DUTB autonoom was in zijn besluitvorming jegens Cimos. Ten eerste is voor beslissingen zoals die aangaande Cimos volgens de wet tot oprichting van DUTB geen goedkeuring door de regering vereist. Ten tweede is de beheersstructuur van DUTB geënt op de operationele organisatie van een bank, wat betekent dat de beslissingen worden genomen door een kredietcomité. De specifieke beslissing over Cimos is genomen door het hoogste kredietcomité van de raad. Drie van de zeven leden van de raad zijn geen Slovenen en op één na zijn ze allen afkomstig uit de financiële sector. Het enige lid van de raad dat de overheidsadministratie vertegenwoordigt (een voormalig staatssecretaris in het ministerie van Financiën) heeft tegen de herstructurering van Cimos gestemd, maar is overstemd door de andere leden van de raad. Tot slot heeft Slovenië interne documenten voorgelegd die aantonen dat ook DUTB de voorgestelde herstructureringsvoorwaarden heeft beoordeeld op basis van economische overwegingen. Om die redenen is de Commissie van oordeel dat de beslissing van DUTB om deel te nemen aan maatregel 3 niet toerekenbaar is aan de staat. |
| --- | --- |

(112)

DUTB is een overheidsbedrijf dat is opgericht in 2013 om de herstructurering te faciliteren van banken die te kampen hebben met zware liquiditeits- en solventieproblemen. Ook hier is staatseigendom wel een indicatie van toerekenbaarheid, maar dat is op zich niet voldoende om de maatregel te beschouwen als toerekenbaar aan de staat. De Commissie heeft bewijs gevonden waaruit blijkt dat DUTB autonoom was in zijn besluitvorming jegens Cimos. Ten eerste is voor beslissingen zoals die aangaande Cimos volgens de wet tot oprichting van DUTB geen goedkeuring door de regering vereist. Ten tweede is de beheersstructuur van DUTB geënt op de operationele organisatie van een bank, wat betekent dat de beslissingen worden genomen door een kredietcomité. De specifieke beslissing over Cimos is genomen door het hoogste kredietcomité van de raad. Drie van de zeven leden van de raad zijn geen Slovenen en op één na zijn ze allen afkomstig uit de financiële sector. Het enige lid van de raad dat de overheidsadministratie vertegenwoordigt (een voormalig staatssecretaris in het ministerie van Financiën) heeft tegen de herstructurering van Cimos gestemd, maar is overstemd door de andere leden van de raad. Tot slot heeft Slovenië interne documenten voorgelegd die aantonen dat ook DUTB de voorgestelde herstructureringsvoorwaarden heeft beoordeeld op basis van economische overwegingen. Om die redenen is de Commissie van oordeel dat de beslissing van DUTB om deel te nemen aan maatregel 3 niet toerekenbaar is aan de staat.

| (113) | In dit verband wordt ook opgemerkt dat, onverminderd de conclusies in bovenstaande overwegingen 110 en 112, alle in overweging 111 genoemde crediteuren en ook DUTB zelf voorafgaande analyses hebben uitgevoerd, waarbij zij de verschillende benaderingen met elkaar hebben vergeleken en tot de slotsom zijn gekomen dat een herstructurering van Cimos meer zou opleveren dan een liquidatie. Daarom kan de instemming van deze crediteuren met de debt-for-equity-swap ook worden beschouwd als in overeenstemming met het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie en is er geen sprake van een economisch voordeel voor Cimos. |
| --- | --- |

(113)

In dit verband wordt ook opgemerkt dat, onverminderd de conclusies in bovenstaande overwegingen 110 en 112, alle in overweging 111 genoemde crediteuren en ook DUTB zelf voorafgaande analyses hebben uitgevoerd, waarbij zij de verschillende benaderingen met elkaar hebben vergeleken en tot de slotsom zijn gekomen dat een herstructurering van Cimos meer zou opleveren dan een liquidatie. Daarom kan de instemming van deze crediteuren met de debt-for-equity-swap ook worden beschouwd als in overeenstemming met het beginsel van de marktdeelnemer in een markteconomie en is er geen sprake van een economisch voordeel voor Cimos.

| (114) | SID Banka is een Sloveense export- en ontwikkelingsbank die voor 100 % in overheidshanden is. Alle leden van de raad van toezicht van SID, die de beslissing aangaande Cimos hebben goedgekeurd, zijn benoemd door de regering en bovendien werken drie van de zeven leden in overheidsdienst. Overeenkomstig artikel 8 van de Sloveense wet betreffende export- en ontwikkelingsbanken moeten alle beslissingen van SID worden genomen met de ontwikkeling van Slovenië in het achterhoofd. Slovenië zelf erkent dat de opdracht van SID als ontwikkelingsbank verschilt van de doelstellingen van commerciële banken (bv. winstmaximalisatie). Van alle crediteuren bij het dwangakkoord heeft SID ingestemd met de minst voordelige voorwaarden voor schuldherstructurering, namelijk een haircut van 58 % op de schuld, terwijl geen enkele andere crediteur in het dwangakkoord een haircut heeft goedgekeurd, maar veeleer heeft gekozen voor een debt-for-equity-swap, waarbij de in Cimos verworven deelneming uitzicht biedt op toekomstige kapitaalwinsten. Slovenië heeft niet nader verklaard waarom SID minder gunstige voorwaarden heeft aanvaard dan andere crediteuren in het dwangakkoord. De Commissie heeft in een vorig besluit al bepaald dat de door SID verstrekte garanties staatsmiddelen zijn en neerkomen op staatssteun (26). In dat licht is de Commissie van mening dat het besluit van SID om deel te nemen aan maatregel 3 toerekenbaar is aan de staat. |
| --- | --- |

(114)

SID Banka is een Sloveense export- en ontwikkelingsbank die voor 100 % in overheidshanden is. Alle leden van de raad van toezicht van SID, die de beslissing aangaande Cimos hebben goedgekeurd, zijn benoemd door de regering en bovendien werken drie van de zeven leden in overheidsdienst. Overeenkomstig artikel 8 van de Sloveense wet betreffende export- en ontwikkelingsbanken moeten alle beslissingen van SID worden genomen met de ontwikkeling van Slovenië in het achterhoofd. Slovenië zelf erkent dat de opdracht van SID als ontwikkelingsbank verschilt van de doelstellingen van commerciële banken (bv. winstmaximalisatie). Van alle crediteuren bij het dwangakkoord heeft SID ingestemd met de minst voordelige voorwaarden voor schuldherstructurering, namelijk een haircut van 58 % op de schuld, terwijl geen enkele andere crediteur in het dwangakkoord een haircut heeft goedgekeurd, maar veeleer heeft gekozen voor een debt-for-equity-swap, waarbij de in Cimos verworven deelneming uitzicht biedt op toekomstige kapitaalwinsten. Slovenië heeft niet nader verklaard waarom SID minder gunstige voorwaarden heeft aanvaard dan andere crediteuren in het dwangakkoord. De Commissie heeft in een vorig besluit al bepaald dat de door SID verstrekte garanties staatsmiddelen zijn en neerkomen op staatssteun (26). In dat licht is de Commissie van mening dat het besluit van SID om deel te nemen aan maatregel 3 toerekenbaar is aan de staat.

26

| (115) | Slovenië heeft geen betrouwbaar bewijs geleverd dat het besluit van SID om deel te nemen aan maatregel 3 is genomen op basis van commerciële overwegingen. Slovenië stelt dat SID 9,9 miljoen EUR zou terugkrijgen via het dwangakkoord en nog 6,7 miljoen EUR zou moeten betalen bij een liquidatie van Cimos, het verschil tussen beide scenario's is dus 16,6 miljoen EUR. Deze bewering wordt echter niet gestaafd door een analyse waaruit blijkt hoe deze bedragen zijn vastgesteld. Slovenië heeft wel de analyses ingediend die zijn uitgevoerd door de andere crediteuren in het dwangakkoord. Bovendien roepen de terug te vorderen bedragen vragen op. Het is niet duidelijk waarom SID extra verliezen zou lijden in het geval van een liquidatie, aangezien de marktwaarde van de door SID gestelde zekerheden 4,5 miljoen EUR bedraagt. Anderzijds lijkt het terug te vorderen bedrag in geval van herstructurering geen rekening te houden met het verlies van 27,5 miljoen EUR ten gevolge van de haircut. Elke rationeel handelende commerciële crediteur zou een financiële analyse uitvoeren alvorens hij zijn verdere handelwijze zou bepalen. Op basis van het beschikbare bewijs is de Commissie van mening dat SID zulk een analyse niet heeft uitgevoerd vooraleer in te stemmen met de haircut en dus niet heeft gehandeld als een rationeel handelende commerciële crediteur. Bijgevolg heeft de door SID toegekende maatregel Cimos een selectief economisch voordeel opgeleverd. |
| --- | --- |

(115)

Slovenië heeft geen betrouwbaar bewijs geleverd dat het besluit van SID om deel te nemen aan maatregel 3 is genomen op basis van commerciële overwegingen. Slovenië stelt dat SID 9,9 miljoen EUR zou terugkrijgen via het dwangakkoord en nog 6,7 miljoen EUR zou moeten betalen bij een liquidatie van Cimos, het verschil tussen beide scenario's is dus 16,6 miljoen EUR. Deze bewering wordt echter niet gestaafd door een analyse waaruit blijkt hoe deze bedragen zijn vastgesteld. Slovenië heeft wel de analyses ingediend die zijn uitgevoerd door de andere crediteuren in het dwangakkoord. Bovendien roepen de terug te vorderen bedragen vragen op. Het is niet duidelijk waarom SID extra verliezen zou lijden in het geval van een liquidatie, aangezien de marktwaarde van de door SID gestelde zekerheden 4,5 miljoen EUR bedraagt. Anderzijds lijkt het terug te vorderen bedrag in geval van herstructurering geen rekening te houden met het verlies van 27,5 miljoen EUR ten gevolge van de haircut. Elke rationeel handelende commerciële crediteur zou een financiële analyse uitvoeren alvorens hij zijn verdere handelwijze zou bepalen. Op basis van het beschikbare bewijs is de Commissie van mening dat SID zulk een analyse niet heeft uitgevoerd vooraleer in te stemmen met de haircut en dus niet heeft gehandeld als een rationeel handelende commerciële crediteur. Bijgevolg heeft de door SID toegekende maatregel Cimos een selectief economisch voordeel opgeleverd.

| (116) | De beoordeling van het effect van maatregel 1 op de concurrentie en het handelsverkeer, beschreven in overweging 101, geldt ook voor de maatregel die is toegekend door SID. |
| --- | --- |

(116)

De beoordeling van het effect van maatregel 1 op de concurrentie en het handelsverkeer, beschreven in overweging 101, geldt ook voor de maatregel die is toegekend door SID.

| (117) | In het licht van de beoordelingen in de overwegingen 110 tot en met 116, is de Commissie van mening dat maatregel 3 staatssteun vormt voor zover deze is toegekend door SID. De schuldherstructurering onder maatregel 3 door Gorenjska Banka, IFC, NLB, Abanka, Banka Celje, NKBM en DUTB is wel vrij van staatssteun. |
| --- | --- |

(117)

In het licht van de beoordelingen in de overwegingen 110 tot en met 116, is de Commissie van mening dat maatregel 3 staatssteun vormt voor zover deze is toegekend door SID. De schuldherstructurering onder maatregel 3 door Gorenjska Banka, IFC, NLB, Abanka, Banka Celje, NKBM en DUTB is wel vrij van staatssteun.

Maatregel 4

Maatregel 4

| (118) | Geen van de klanten die bijdragen aan de New Money Facility staat onder de zeggenschap van de overheid, zodat hun beslissingen niet toerekenbaar zijn aan de staat. Met betrekking tot de bijdrage van de New Money Banks, zijn hun beslissingen aangaande Cimos in de bovenstaande overwegingen 110 en 112 aangemerkt als niet toerekenbaar aan de staat, met uitzondering van SID. Daarnaast hebben de banken in overheidshanden volgens dezelfde voorwaarden deelgenomen aan de New Money Facility als de particuliere banken Gorenjska Banka en IFC. |
| --- | --- |

(118)

Geen van de klanten die bijdragen aan de New Money Facility staat onder de zeggenschap van de overheid, zodat hun beslissingen niet toerekenbaar zijn aan de staat. Met betrekking tot de bijdrage van de New Money Banks, zijn hun beslissingen aangaande Cimos in de bovenstaande overwegingen 110 en 112 aangemerkt als niet toerekenbaar aan de staat, met uitzondering van SID. Daarnaast hebben de banken in overheidshanden volgens dezelfde voorwaarden deelgenomen aan de New Money Facility als de particuliere banken Gorenjska Banka en IFC.

| (119) | Bovendien staat naast de deelname van de banken een even grote deelname van de particuliere klanten, die ermee hebben ingestemd Cimos kredieten van dezelfde omvang te verschaffen, maar wel tegen veel slechtere voorwaarden. De bijdrage van de klanten is ongedekt en renteloos. De bijdrage van de New Money Banks, anderzijds, wordt gedekt door super senior zekerheden en levert een rente op van zesmaands-EURIBOR + 5 % per jaar, dat wil zeggen meer dan het tarief voor bedrijven in financiële moeilijkheden met een hoge zekerheidsstelling in de Commissiemededeling (27) over referentiepercentages, die de marktrente beoogt te benaderen. |
| --- | --- |

(119)

Bovendien staat naast de deelname van de banken een even grote deelname van de particuliere klanten, die ermee hebben ingestemd Cimos kredieten van dezelfde omvang te verschaffen, maar wel tegen veel slechtere voorwaarden. De bijdrage van de klanten is ongedekt en renteloos. De bijdrage van de New Money Banks, anderzijds, wordt gedekt door super senior zekerheden en levert een rente op van zesmaands-EURIBOR + 5 % per jaar, dat wil zeggen meer dan het tarief voor bedrijven in financiële moeilijkheden met een hoge zekerheidsstelling in de Commissiemededeling (27) over referentiepercentages, die de marktrente beoogt te benaderen.

27

| (120) | Het bestaan van de New Money Facility is cruciaal voor het herstel van de levensvatbaarheid van de onderneming. Zonder de New Money Facility zou Cimos niet meer in staat zijn op korte termijn zijn leveranciers te betalen en dus zijn activiteit voort te zetten. In dit opzicht is het ook een economisch rationele stap voor de crediteuren, die hebben ingestemd met de schuldherstructurering, om hun blootstelling licht te vergroten en daarmee ook de waarschijnlijkheid dat het bedrijf weer levensvatbaar wordt en zij uiteindelijk de resterende schuld terugbetaald krijgen. |
| --- | --- |

(120)

Het bestaan van de New Money Facility is cruciaal voor het herstel van de levensvatbaarheid van de onderneming. Zonder de New Money Facility zou Cimos niet meer in staat zijn op korte termijn zijn leveranciers te betalen en dus zijn activiteit voort te zetten. In dit opzicht is het ook een economisch rationele stap voor de crediteuren, die hebben ingestemd met de schuldherstructurering, om hun blootstelling licht te vergroten en daarmee ook de waarschijnlijkheid dat het bedrijf weer levensvatbaar wordt en zij uiteindelijk de resterende schuld terugbetaald krijgen.

| (121) | In het geval van SID merkt de Commissie echter op dat deze bank, naast bijdragen aan de New Money Facility volgens dezelfde voorwaarden als de andere banken, ook staatssteun toekent (zie bovenstaande maatregel 3). Voorts zijn alle maatregelen van SID, op grond van zijn juridische status als openbare ontwikkelingsbank, toerekenbaar aan de staat. De maatregelen 3 en 4 worden op hetzelfde moment toegekend en beogen hetzelfde doel, namelijk de herstructurering van Cimos. Volgens de rechtspraak moeten zij gezamenlijk worden beoordeeld op de inachtneming van het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie (28). Zonder dat een gedetailleerde berekening is vereist, is duidelijk dat de algehele voorwaarden voor SID niet pari passu zijn. Daarom moet de bijdrage van SID aan de New Money Facility worden beschouwd als staatssteun. |
| --- | --- |

(121)

In het geval van SID merkt de Commissie echter op dat deze bank, naast bijdragen aan de New Money Facility volgens dezelfde voorwaarden als de andere banken, ook staatssteun toekent (zie bovenstaande maatregel 3). Voorts zijn alle maatregelen van SID, op grond van zijn juridische status als openbare ontwikkelingsbank, toerekenbaar aan de staat. De maatregelen 3 en 4 worden op hetzelfde moment toegekend en beogen hetzelfde doel, namelijk de herstructurering van Cimos. Volgens de rechtspraak moeten zij gezamenlijk worden beoordeeld op de inachtneming van het criterium van de marktdeelnemer in een markteconomie (28). Zonder dat een gedetailleerde berekening is vereist, is duidelijk dat de algehele voorwaarden voor SID niet pari passu zijn. Daarom moet de bijdrage van SID aan de New Money Facility worden beschouwd als staatssteun.

28

| (122) | In het licht van de beoordelingen in overwegingen 118 tot en met 120, is de Commissie van mening dat maatregel 4, met uitzondering van de bijdrage van SID, geen staatssteun vormt. |
| --- | --- |

(122)

In het licht van de beoordelingen in overwegingen 118 tot en met 120, is de Commissie van mening dat maatregel 4, met uitzondering van de bijdrage van SID, geen staatssteun vormt.

Maatregel 5

Maatregel 5

| (123) | Geen enkele leverancier die betrokken is bij de vrijwillige herstructurering van zijn schuld jegens Cimos is in handen van of staat onder de zeggenschap van de staat zodat hun beslissingen om deel te nemen aan maatregel 5 niet toerekenbaar zijn aan de staat en maatregel 5 bijgevolg geen staatsteun vormt. |
| --- | --- |

(123)

Geen enkele leverancier die betrokken is bij de vrijwillige herstructurering van zijn schuld jegens Cimos is in handen van of staat onder de zeggenschap van de staat zodat hun beslissingen om deel te nemen aan maatregel 5 niet toerekenbaar zijn aan de staat en maatregel 5 bijgevolg geen staatsteun vormt.

Maatregel 6

Maatregel 6

| (124) | De leasinggever, Hypo Leasing d.o.o., behoort tot Hypo Group Alpe Adria (hierna „HGAA-groep” genoemd), die eigendom is van de Oostenrijkse staat. De Commissie heeft geen bewijs gevonden waaruit blijkt dat de leaseverstrekker enig ander belang nastreefde dan een commercieel belang of dat Oostenrijk diens beslissing aangaande de herstructurering van Cimos' leaseverplichtingen heeft beïnvloed. Het lijkt onwaarschijnlijk dat Oostenrijk druk zou uitoefenen op de HGAA-groep om staatssteun te verlenen aan een bedrijf in moeilijkheden dat is gevestigd in een andere lidstaat. De Commissie merkt eveneens op dat HGAA zich inzake de voorwaarden van zijn bedrijfsvoering moet houden aan de verplichtingen die vervat zijn in het staatssteunbesluit van de Commissie (29). Daarenboven heeft Oostenrijk zich in dat besluit ertoe verbonden geen verdere steun te geven aan bedrijven binnen de HGAA-groep. |
| --- | --- |

(124)

De leasinggever, Hypo Leasing d.o.o., behoort tot Hypo Group Alpe Adria (hierna „HGAA-groep” genoemd), die eigendom is van de Oostenrijkse staat. De Commissie heeft geen bewijs gevonden waaruit blijkt dat de leaseverstrekker enig ander belang nastreefde dan een commercieel belang of dat Oostenrijk diens beslissing aangaande de herstructurering van Cimos' leaseverplichtingen heeft beïnvloed. Het lijkt onwaarschijnlijk dat Oostenrijk druk zou uitoefenen op de HGAA-groep om staatssteun te verlenen aan een bedrijf in moeilijkheden dat is gevestigd in een andere lidstaat. De Commissie merkt eveneens op dat HGAA zich inzake de voorwaarden van zijn bedrijfsvoering moet houden aan de verplichtingen die vervat zijn in het staatssteunbesluit van de Commissie (29). Daarenboven heeft Oostenrijk zich in dat besluit ertoe verbonden geen verdere steun te geven aan bedrijven binnen de HGAA-groep.

29

| (125) | Daarom is de Commissie van mening dat het besluit van de leaseverstrekker om zijn blootstelling aan Cimos te herstructureren niet toerekenbaar is aan de staat en dat maatregel 6 bijgevolg geen staatssteun vormt. |
| --- | --- |

(125)

Daarom is de Commissie van mening dat het besluit van de leaseverstrekker om zijn blootstelling aan Cimos te herstructureren niet toerekenbaar is aan de staat en dat maatregel 6 bijgevolg geen staatssteun vormt.

Maatregel 7

Maatregel 7

| (126) | De banken die deelnemen aan de vrijwillige schuldenherstructurering zijn niet in staatshanden en bijgevolg zijn hun beslissingen om deel te nemen aan de herstructurering van Cimos niet toerekenbaar aan de staat. Dus is maatregel 7 geen staatssteun. |
| --- | --- |

(126)

De banken die deelnemen aan de vrijwillige schuldenherstructurering zijn niet in staatshanden en bijgevolg zijn hun beslissingen om deel te nemen aan de herstructurering van Cimos niet toerekenbaar aan de staat. Dus is maatregel 7 geen staatssteun.

Maatregel 8

Maatregel 8

| (127) | Geen van de klanten die zich ertoe verbinden financiering ten behoeve van kapitaaluitgaven te verschaffen is in staatshanden, bijgevolg is hun handelen niet toerekenbaar aan de staat. Dus is maatregel 8 geen staatssteun. |
| --- | --- |

(127)

Geen van de klanten die zich ertoe verbinden financiering ten behoeve van kapitaaluitgaven te verschaffen is in staatshanden, bijgevolg is hun handelen niet toerekenbaar aan de staat. Dus is maatregel 8 geen staatssteun.

Conclusie over het bestaan van staatssteun

Conclusie over het bestaan van staatssteun

| (128) | De Commissie komt tot de conclusie dat de maatregelen 1, 2 en een deel van de maatregelen 4 en 5 (voor zover deze zijn toegekend door SID) staatssteun vormen. |
| --- | --- |

(128)

De Commissie komt tot de conclusie dat de maatregelen 1, 2 en een deel van de maatregelen 4 en 5 (voor zover deze zijn toegekend door SID) staatssteun vormen.

| (129) | De staatssteun bedraagt 80,3 miljoen EUR, wat overeenkomt met de debt-for-equity-swap door de staat en de debt-for-equity-swap, de haircut en de bijdrage aan de New Money Facility door SID (30). Bovendien omvat de staatssteun tot 16,6 miljoen EUR die is opgenomen in de schuldherschikking. Het steunelement dat is opgenomen in de schuldherschikking werd bepaald als het verschil tussen de nominale waarde van de staatsvorderingen en leningen van SID vanaf de datum van het dwangakkoord en de netto contante waarde van deze vorderingen en leningen, berekend volgens het afbetalingsschema, zoals aanvaard door de crediteuren in het dwangakkoord, d.w.z. op basis van een afbetalingstermijn van 10 jaar met een renteloze periode van twee jaren, een rentevoet van EURIBOR + 2,5 %, contant gemaakt tegen een passend disconteringspercentage (31). Het precieze bedrag van de in de schuldherschikking opgenomen steun kan niet worden vastgesteld omdat onder meer de toekomstige EURIBOR-rentevoet niet gekend is. |
| --- | --- |

(129)

De staatssteun bedraagt 80,3 miljoen EUR, wat overeenkomt met de debt-for-equity-swap door de staat en de debt-for-equity-swap, de haircut en de bijdrage aan de New Money Facility door SID (30). Bovendien omvat de staatssteun tot 16,6 miljoen EUR die is opgenomen in de schuldherschikking. Het steunelement dat is opgenomen in de schuldherschikking werd bepaald als het verschil tussen de nominale waarde van de staatsvorderingen en leningen van SID vanaf de datum van het dwangakkoord en de netto contante waarde van deze vorderingen en leningen, berekend volgens het afbetalingsschema, zoals aanvaard door de crediteuren in het dwangakkoord, d.w.z. op basis van een afbetalingstermijn van 10 jaar met een renteloze periode van twee jaren, een rentevoet van EURIBOR + 2,5 %, contant gemaakt tegen een passend disconteringspercentage (31). Het precieze bedrag van de in de schuldherschikking opgenomen steun kan niet worden vastgesteld omdat onder meer de toekomstige EURIBOR-rentevoet niet gekend is.

30

31

8.2.   RECHTMATIGHEID VAN STAATSSTEUN

| (130) | Overeenkomstig artikel 3 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad (32), mag geen steun ten uitvoer worden gelegd alvorens de Commissie een besluit tot goedkeuring van die steun heeft genomen of wordt geacht die te hebben genomen („standstill-verplichting”). |
| --- | --- |

(130)

Overeenkomstig artikel 3 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad (32), mag geen steun ten uitvoer worden gelegd alvorens de Commissie een besluit tot goedkeuring van die steun heeft genomen of wordt geacht die te hebben genomen („standstill-verplichting”).

32

| (131) | Overeenkomstig het antwoord van Slovenië van 30 januari 2015 op het verzoek om informatie van de Commissie zou de procedure van het dwangakkoord tegen april 2015 moeten zijn afgelopen. Voor zover de Commissie bekend, is echter tot dusver geen steun verleend aan Cimos. Daarom lijkt het erop dat Slovenië zich tot dusverre aan de standstillverplichting heeft gehouden. |
| --- | --- |

(131)

Overeenkomstig het antwoord van Slovenië van 30 januari 2015 op het verzoek om informatie van de Commissie zou de procedure van het dwangakkoord tegen april 2015 moeten zijn afgelopen. Voor zover de Commissie bekend, is echter tot dusver geen steun verleend aan Cimos. Daarom lijkt het erop dat Slovenië zich tot dusverre aan de standstillverplichting heeft gehouden.

8.3.   VERENIGBAARHEID VAN DE STAATSSTEUN

| (132) | Op grond van artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag kunnen steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid te vergemakkelijken, worden goedgekeurd, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden gewijzigd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. |
| --- | --- |

(132)

Op grond van artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag kunnen steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid te vergemakkelijken, worden goedgekeurd, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden gewijzigd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

| (133) | Slovenië heeft de maatregelen aangemeld als herstructureringssteun overeenkomstig de richtsnoeren. In het licht van het vorige besluit van de Commissie betreffende de reddingssteun voor Cimos en de hieronder beschreven financiële moeilijkheden van Cimos, stemt de Commissie ermee in dat in deze zaak sprake is van herstructureringssteun, die moet worden beoordeeld in het licht van de criteria in de richtsnoeren, om zo te bepalen of deze verenigbaar is met de interne markt volgens artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag. |
| --- | --- |

(133)

Slovenië heeft de maatregelen aangemeld als herstructureringssteun overeenkomstig de richtsnoeren. In het licht van het vorige besluit van de Commissie betreffende de reddingssteun voor Cimos en de hieronder beschreven financiële moeilijkheden van Cimos, stemt de Commissie ermee in dat in deze zaak sprake is van herstructureringssteun, die moet worden beoordeeld in het licht van de criteria in de richtsnoeren, om zo te bepalen of deze verenigbaar is met de interne markt volgens artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag.

8.4.   ONDERNEMING IN MOEILIJKHEDEN

| (134) | Volgens punt 12, onder a), en punt 14 van de richtsnoeren (33) komen alleen ondernemingen in moeilijkheden in aanmerking voor herstructureringssteun. Om als een onderneming in moeilijkheden te worden beschouwd, moet een onderneming aan de voorwaarden uit punt 10 of punt 11 van de richtsnoeren voldoen. |
| --- | --- |

(134)

Volgens punt 12, onder a), en punt 14 van de richtsnoeren (33) komen alleen ondernemingen in moeilijkheden in aanmerking voor herstructureringssteun. Om als een onderneming in moeilijkheden te worden beschouwd, moet een onderneming aan de voorwaarden uit punt 10 of punt 11 van de richtsnoeren voldoen.

33

| (135) | Volgens punt 10 wordt een onderneming als een onderneming in moeilijkheden beschouwd:






  a) | in het geval van een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid: wanneer meer dan de helft van het maatschappelijk kapitaal is verdwenen en meer dan een kwart van dit kapitaal tijdens de afgelopen twaalf maanden is verloren gegaan; |
| --- | --- | --- |

(135)

Volgens punt 10 wordt een onderneming als een onderneming in moeilijkheden beschouwd:

a)

in het geval van een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid: wanneer meer dan de helft van het maatschappelijk kapitaal is verdwenen en meer dan een kwart van dit kapitaal tijdens de afgelopen twaalf maanden is verloren gegaan;

| b) | in het geval van een vennootschap waarvan minstens een aantal vennoten onbeperkte aansprakelijkheid voor de schulden van de vennootschap hebben: wanneer meer dan de helft van het eigen vermogen, zoals in de jaarrekening van de vennootschap wordt vermeld, is verdwenen en meer dan een kwart van dit vermogen tijdens de afgelopen twaalf maanden is verloren gegaan, |
| --- | --- |

b)

in het geval van een vennootschap waarvan minstens een aantal vennoten onbeperkte aansprakelijkheid voor de schulden van de vennootschap hebben: wanneer meer dan de helft van het eigen vermogen, zoals in de jaarrekening van de vennootschap wordt vermeld, is verdwenen en meer dan een kwart van dit vermogen tijdens de afgelopen twaalf maanden is verloren gegaan,

| c) | voor alle ondernemingsvormen: wanneer de onderneming volgens het nationale recht aan de voorwaarden voldoet om aan een collectieve insolventieprocedure te worden onderworpen. |
| --- | --- |

c)

voor alle ondernemingsvormen: wanneer de onderneming volgens het nationale recht aan de voorwaarden voldoet om aan een collectieve insolventieprocedure te worden onderworpen.

| (136) | In het besluit tot inleiding van de procedure heeft de Commissie opgemerkt dat Cimos als besloten vennootschap heeft voldaan aan de criteria in punt 10, onder a), van de richtsnoeren. Volgens de geconsolideerde jaarrekening per 31 december 2012 had de onderneming meer dan de helft van haar aandelenkapitaal verloren (108 %) en meer dan een kwart hiervan tijdens de voorafgaande twaalf maanden (137 %) (34). Daarom beschouwde de Commissie Cimos als een onderneming in moeilijkheden op basis van punt 10, onder a), van de richtsnoeren. |
| --- | --- |

(136)

In het besluit tot inleiding van de procedure heeft de Commissie opgemerkt dat Cimos als besloten vennootschap heeft voldaan aan de criteria in punt 10, onder a), van de richtsnoeren. Volgens de geconsolideerde jaarrekening per 31 december 2012 had de onderneming meer dan de helft van haar aandelenkapitaal verloren (108 %) en meer dan een kwart hiervan tijdens de voorafgaande twaalf maanden (137 %) (34). Daarom beschouwde de Commissie Cimos als een onderneming in moeilijkheden op basis van punt 10, onder a), van de richtsnoeren.

34

| (137) | Sindsdien is de financiële situatie van Cimos nog verslechterd. Per 31 december 2013 boekte de onderneming een negatief eigen vermogen van 103,3 miljoen EUR. Volgens de voorlopige (ongecontroleerde) resultaten voor de eerste tien maanden van 2014 heeft Cimos een nettoverlies geleden van 74,3 miljoen EUR, wat betekent dat het negatieve eigen vermogen nog groter is geworden. In eerdere zaken (35) heeft de Commissie geconcludeerd dat, wanneer een onderneming een negatief eigen vermogen heeft, er een a priori aanname is dat aan de voorwaarden van punt 10, onder a), van de richtsnoeren is voldaan, wat voor Cimos het geval zou zijn. Ook het Gerecht heeft geconcludeerd (36) dat een onderneming met een negatief eigen vermogen een onderneming in moeilijkheden is. |
| --- | --- |

(137)

Sindsdien is de financiële situatie van Cimos nog verslechterd. Per 31 december 2013 boekte de onderneming een negatief eigen vermogen van 103,3 miljoen EUR. Volgens de voorlopige (ongecontroleerde) resultaten voor de eerste tien maanden van 2014 heeft Cimos een nettoverlies geleden van 74,3 miljoen EUR, wat betekent dat het negatieve eigen vermogen nog groter is geworden. In eerdere zaken (35) heeft de Commissie geconcludeerd dat, wanneer een onderneming een negatief eigen vermogen heeft, er een a priori aanname is dat aan de voorwaarden van punt 10, onder a), van de richtsnoeren is voldaan, wat voor Cimos het geval zou zijn. Ook het Gerecht heeft geconcludeerd (36) dat een onderneming met een negatief eigen vermogen een onderneming in moeilijkheden is.

35

36

| (138) | Bovendien heeft de rechtbank sinds 3 juni 2014 de procedure van het dwangakkoord volgens het Sloveense insolventierecht opgelegd aan Cimos en dat op verzoek van de crediteuren van de onderneming. Daarom beantwoordt de onderneming ook aan de voorwaarde van punt 10, onder c), van de richtsnoeren. |
| --- | --- |

(138)

Bovendien heeft de rechtbank sinds 3 juni 2014 de procedure van het dwangakkoord volgens het Sloveense insolventierecht opgelegd aan Cimos en dat op verzoek van de crediteuren van de onderneming. Daarom beantwoordt de onderneming ook aan de voorwaarde van punt 10, onder c), van de richtsnoeren.

| (139) | Volgens punt 12 van de richtsnoeren komen nieuw opgerichte bedrijven niet in aanmerking voor reddings- of herstructureringssteun. Een onderneming wordt in beginsel als een nieuw opgerichte onderneming beschouwd gedurende de eerste drie jaren na de aanvang van activiteiten in de betrokken sector. Cimos startte zijn activiteit op in 1972, werd in zijn huidige vorm geregistreerd in 1975 en is sindsdien actief in dezelfde sector. Daarom kan Cimos niet worden beschouwd als een nieuw opgerichte onderneming. |
| --- | --- |

(139)

Volgens punt 12 van de richtsnoeren komen nieuw opgerichte bedrijven niet in aanmerking voor reddings- of herstructureringssteun. Een onderneming wordt in beginsel als een nieuw opgerichte onderneming beschouwd gedurende de eerste drie jaren na de aanvang van activiteiten in de betrokken sector. Cimos startte zijn activiteit op in 1972, werd in zijn huidige vorm geregistreerd in 1975 en is sindsdien actief in dezelfde sector. Daarom kan Cimos niet worden beschouwd als een nieuw opgerichte onderneming.

| (140) | Punt 13 van de richtsnoeren bepaalt dat een onderneming die deel uitmaakt van of die wordt overgenomen door een concern, in beginsel niet voor reddings- en herstructureringssteun in aanmerking komt, behalve wanneer kan worden aangetoond dat de moeilijkheden van de onderneming een specifiek karakter hebben en niet het gevolg zijn van een arbitraire kostenallocatie binnen het concern, en dat deze moeilijkheden van de onderneming te groot zijn om door het concern zelf te kunnen worden opgelost. |
| --- | --- |

(140)

Punt 13 van de richtsnoeren bepaalt dat een onderneming die deel uitmaakt van of die wordt overgenomen door een concern, in beginsel niet voor reddings- en herstructureringssteun in aanmerking komt, behalve wanneer kan worden aangetoond dat de moeilijkheden van de onderneming een specifiek karakter hebben en niet het gevolg zijn van een arbitraire kostenallocatie binnen het concern, en dat deze moeilijkheden van de onderneming te groot zijn om door het concern zelf te kunnen worden opgelost.

| (141) | Cimos maakt geen deel uit van of wordt niet overgenomen door een groter concern. Daarom sluiten de criteria in punt 13 van de richtsnoeren niet uit dat Cimos in aanmerking komt voor herstructureringssteun. |
| --- | --- |

(141)

Cimos maakt geen deel uit van of wordt niet overgenomen door een groter concern. Daarom sluiten de criteria in punt 13 van de richtsnoeren niet uit dat Cimos in aanmerking komt voor herstructureringssteun.

| (142) | De Commissie concludeert dat Cimos sinds 2012 een bedrijf in moeilijkheden is en in aanmerking komt voor herstructureringssteun. |
| --- | --- |

(142)

De Commissie concludeert dat Cimos sinds 2012 een bedrijf in moeilijkheden is en in aanmerking komt voor herstructureringssteun.

8.5.   BEGINSEL VAN DE EENMALIGHEID VAN DE STEUN

| (143) | Als de betrokken onderneming in het verleden al reddings- of herstructureringssteun heeft ontvangen, met inbegrip van niet-aangemelde steun, en wanneer minder dan tien jaar is verstreken sinds de toekenning van de reddingssteun, het aflopen van de herstructureringsperiode of de beëindiging van de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan (naargelang welke van deze gebeurtenissen het meest recent is), staat de Commissie volgens punt 73 van de richtsnoeren geen verdere reddings- of herstructureringssteun toe. |
| --- | --- |

(143)

Als de betrokken onderneming in het verleden al reddings- of herstructureringssteun heeft ontvangen, met inbegrip van niet-aangemelde steun, en wanneer minder dan tien jaar is verstreken sinds de toekenning van de reddingssteun, het aflopen van de herstructureringsperiode of de beëindiging van de tenuitvoerlegging van het herstructureringsplan (naargelang welke van deze gebeurtenissen het meest recent is), staat de Commissie volgens punt 73 van de richtsnoeren geen verdere reddings- of herstructureringssteun toe.

| (144) | Slovenië heeft de Commissie meegedeeld dat de onderneming de afgelopen tien jaar reddings- noch herstructureringssteun heeft ontvangen, behalve de aangemelde reddingssteun die is goedgekeurd door de Commissie, zoals beschreven in overweging 1 (37). |
| --- | --- |

(144)

Slovenië heeft de Commissie meegedeeld dat de onderneming de afgelopen tien jaar reddings- noch herstructureringssteun heeft ontvangen, behalve de aangemelde reddingssteun die is goedgekeurd door de Commissie, zoals beschreven in overweging 1 (37).

37

8.6.   HERSTEL VAN DE LEVENSVATBAARHEID OP LANGE TERMIJN

| (145) | Opdat een maatregel verenigbaar wordt geacht overeenkomstig de punten 34 tot en met 37 van de richtsnoeren, moet het herstructureringsplan de levensvatbaarheid op lange termijn van de onderneming binnen een redelijk tijdsbestek herstellen en moet het zijn gebaseerd op realistische veronderstellingen betreffende de toekomstige bedrijfsomstandigheden. Het herstructureringsplan moet ervoor zorgen dat de onderneming, na afloop van de herstructurering, in staat is al haar kosten te dekken en het verwachte rendement op eigen vermogen moet voldoende zijn om de geherstructureerde onderneming in staat te stellen op eigen kracht op de markt te concurreren. Het herstructureringsplan moet de omstandigheden beschrijven die tot de moeilijkheden van de onderneming hebben geleid, zodat kan worden nagegaan of de voorgestelde maatregelen aangewezen zijn. |
| --- | --- |

(145)

Opdat een maatregel verenigbaar wordt geacht overeenkomstig de punten 34 tot en met 37 van de richtsnoeren, moet het herstructureringsplan de levensvatbaarheid op lange termijn van de onderneming binnen een redelijk tijdsbestek herstellen en moet het zijn gebaseerd op realistische veronderstellingen betreffende de toekomstige bedrijfsomstandigheden. Het herstructureringsplan moet ervoor zorgen dat de onderneming, na afloop van de herstructurering, in staat is al haar kosten te dekken en het verwachte rendement op eigen vermogen moet voldoende zijn om de geherstructureerde onderneming in staat te stellen op eigen kracht op de markt te concurreren. Het herstructureringsplan moet de omstandigheden beschrijven die tot de moeilijkheden van de onderneming hebben geleid, zodat kan worden nagegaan of de voorgestelde maatregelen aangewezen zijn.

| (146) | Het herstructureringsplan beoogt het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn van Cimos in 2015, volgens het realistische scenario van de financiële prognoses, en in 2017 volgens het pessimistische scenario (zie tabel 5). De onderneming zal naar verwachting nettowinst en positieve operationele kasstromen genereren, waardoor ze in staat zou zijn al haar kosten te dekken nadat de herstructurering is voltooid, met inbegrip van afschrijvingen en financiële lasten. Het verwachte rendement op kapitaal wordt geraamd op 7,6 % en 14,5 % in respectievelijk 2018 en 2019, dus na de herstructurering. Aangezien het rendement van de Sloveense overheidsobligaties op tien jaar, dat doorgaans wordt beschouwd als een benadering van het rendement van een risicovrije belegging, ongeveer 1 % bedraagt, biedt het verwachte rendement op eigen vermogen een redelijk adequate risicopremie en kan het voldoende worden geacht om Cimos in staat te stellen op eigen kracht op de markt te concurreren. |
| --- | --- |

(146)

Het herstructureringsplan beoogt het herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn van Cimos in 2015, volgens het realistische scenario van de financiële prognoses, en in 2017 volgens het pessimistische scenario (zie tabel 5). De onderneming zal naar verwachting nettowinst en positieve operationele kasstromen genereren, waardoor ze in staat zou zijn al haar kosten te dekken nadat de herstructurering is voltooid, met inbegrip van afschrijvingen en financiële lasten. Het verwachte rendement op kapitaal wordt geraamd op 7,6 % en 14,5 % in respectievelijk 2018 en 2019, dus na de herstructurering. Aangezien het rendement van de Sloveense overheidsobligaties op tien jaar, dat doorgaans wordt beschouwd als een benadering van het rendement van een risicovrije belegging, ongeveer 1 % bedraagt, biedt het verwachte rendement op eigen vermogen een redelijk adequate risicopremie en kan het voldoende worden geacht om Cimos in staat te stellen op eigen kracht op de markt te concurreren.

| (147) | De financiële prognoses zijn gebaseerd op voorzichtige veronderstellingen. De geraamde verkoopcijfers zullen in eerste instantie dalen door het verwachte verlies van klanten, dat is veroorzaakt door de financiële moeilijkheden die gepaard gaan met het dwangakkoord. De inkomsten zullen naar verwacht dalen van 358,1 miljoen EUR in 2015 tot 316 miljoen EUR in 2018 en zullen pas weer gaan groeien in 2019. Dat is aanzienlijk lager dan in de periode vóór de herstructurering, toen de omzet meer dan 400 miljoen EUR bedroeg. De huidige prognose is ook veel lager dan de prognose in het eerst aangemelde plan, dat ervan uitging dat de omzet 400 miljoen EUR zou blijven bedragen in de periode 2015-2017. In dat licht en gelet op het feit dat meer dan 95 % van de geplande omzet in 2015 en 2016 en meer dan 80 % van de geplande omzet in 2017 al is ingeboekt, en ook rekening houdend met de verwachte voordelen van de maatregelen inzake afzetherstructurering, kan redelijkerwijs worden aangenomen dat de omzetprognoses in het bijgestelde herstructureringsplan een haalbare kaart vormen. |
| --- | --- |

(147)

De financiële prognoses zijn gebaseerd op voorzichtige veronderstellingen. De geraamde verkoopcijfers zullen in eerste instantie dalen door het verwachte verlies van klanten, dat is veroorzaakt door de financiële moeilijkheden die gepaard gaan met het dwangakkoord. De inkomsten zullen naar verwacht dalen van 358,1 miljoen EUR in 2015 tot 316 miljoen EUR in 2018 en zullen pas weer gaan groeien in 2019. Dat is aanzienlijk lager dan in de periode vóór de herstructurering, toen de omzet meer dan 400 miljoen EUR bedroeg. De huidige prognose is ook veel lager dan de prognose in het eerst aangemelde plan, dat ervan uitging dat de omzet 400 miljoen EUR zou blijven bedragen in de periode 2015-2017. In dat licht en gelet op het feit dat meer dan 95 % van de geplande omzet in 2015 en 2016 en meer dan 80 % van de geplande omzet in 2017 al is ingeboekt, en ook rekening houdend met de verwachte voordelen van de maatregelen inzake afzetherstructurering, kan redelijkerwijs worden aangenomen dat de omzetprognoses in het bijgestelde herstructureringsplan een haalbare kaart vormen.

| (148) | De kosten werden geraamd op basis van de historische resultaten, waarbij rekening is gehouden met de verwachte voordelen van de uitvoering van de herstructureringsmaatregelen. De Commissie merkt op dat aanzienlijke kostenbesparingen afhangen van maatregelen waarop de onderneming relatief veel greep heeft, zoals een personeelsinkrimping of de consolidering van productievestigingen, wat het waarschijnlijker maakt dat ze zoals gepland zullen worden uitgevoerd. Vooral een personeelsinkrimping zou tot lagere variabele kosten moeten leiden, terwijl de afstoting van verliesgevende fabrieken zou moeten leiden tot een lagere waardevermindering en een betere rentabiliteit. De crediteuren van het dwangakkoord en andere belanghebbenden (klanten, leveranciers, de leaseverstrekker) hebben ingestemd met een schuldherstructurering, die verzekert dat de financiële herstructureringsmaatregelen ook zoals gepland zullen worden uitgevoerd. Dat zal, naast andere voordelen, de financieringskosten van de onderneming gevoelig doen dalen. Daarom lijken de geraamde kostenbesparingen ook haalbaar te zijn. |
| --- | --- |

(148)

De kosten werden geraamd op basis van de historische resultaten, waarbij rekening is gehouden met de verwachte voordelen van de uitvoering van de herstructureringsmaatregelen. De Commissie merkt op dat aanzienlijke kostenbesparingen afhangen van maatregelen waarop de onderneming relatief veel greep heeft, zoals een personeelsinkrimping of de consolidering van productievestigingen, wat het waarschijnlijker maakt dat ze zoals gepland zullen worden uitgevoerd. Vooral een personeelsinkrimping zou tot lagere variabele kosten moeten leiden, terwijl de afstoting van verliesgevende fabrieken zou moeten leiden tot een lagere waardevermindering en een betere rentabiliteit. De crediteuren van het dwangakkoord en andere belanghebbenden (klanten, leveranciers, de leaseverstrekker) hebben ingestemd met een schuldherstructurering, die verzekert dat de financiële herstructureringsmaatregelen ook zoals gepland zullen worden uitgevoerd. Dat zal, naast andere voordelen, de financieringskosten van de onderneming gevoelig doen dalen. Daarom lijken de geraamde kostenbesparingen ook haalbaar te zijn.

| (149) | In het besluit tot inleiding van de procedure had de Commissie twijfels bij het herstel van de levensvatbaarheid omdat de banken op dat moment nog niet hadden ingestemd met de herstructurering van de schuld van Cimos. Die twijfel is nu weggenomen, omdat de banken hebben ingestemd met de herstructurering van de schuld van Cimos via het dwangakkoord. |
| --- | --- |

(149)

In het besluit tot inleiding van de procedure had de Commissie twijfels bij het herstel van de levensvatbaarheid omdat de banken op dat moment nog niet hadden ingestemd met de herstructurering van de schuld van Cimos. Die twijfel is nu weggenomen, omdat de banken hebben ingestemd met de herstructurering van de schuld van Cimos via het dwangakkoord.

| (150) | Volgens het herstructureringsplan zal Cimos in 2018 en 2019 een extra 25 miljoen EUR nodig hebben om de bedrijfsactiviteit te financieren. De Commissie constateert dat de onderneming, op basis van het herstructureringsschema, tegen dan de belangrijkste herstructureringsmaatregelen zal hebben uitgevoerd en weer winstgevend zal zijn. De initiële schuldafbouw (via debt-for-equity-swap, afschrijving en gedeeltelijke afbetaling) zal de kredietruling van Cimos verbeteren en een deel van de activa vrijmaken die nu in pand zijn gegeven aan de schuldeisers, om als toekomstig onderpand te worden gebruikt. Dat zou Cimos in staat moeten stellen om op de markt zoals gepland de nodige financiering te vinden. |
| --- | --- |

(150)

Volgens het herstructureringsplan zal Cimos in 2018 en 2019 een extra 25 miljoen EUR nodig hebben om de bedrijfsactiviteit te financieren. De Commissie constateert dat de onderneming, op basis van het herstructureringsschema, tegen dan de belangrijkste herstructureringsmaatregelen zal hebben uitgevoerd en weer winstgevend zal zijn. De initiële schuldafbouw (via debt-for-equity-swap, afschrijving en gedeeltelijke afbetaling) zal de kredietruling van Cimos verbeteren en een deel van de activa vrijmaken die nu in pand zijn gegeven aan de schuldeisers, om als toekomstig onderpand te worden gebruikt. Dat zou Cimos in staat moeten stellen om op de markt zoals gepland de nodige financiering te vinden.

| (151) | Het herstructureringsplan zet de omstandigheden uiteen die de problemen van Cimos hebben veroorzaakt, namelijk een buitensporige schuldenlast en inefficiënt beheer. De Commissie merkt op dat de maatregelen in het plan precies zijn bedoeld om die problemen aan te pakken. |
| --- | --- |

(151)

Het herstructureringsplan zet de omstandigheden uiteen die de problemen van Cimos hebben veroorzaakt, namelijk een buitensporige schuldenlast en inefficiënt beheer. De Commissie merkt op dat de maatregelen in het plan precies zijn bedoeld om die problemen aan te pakken.

| (152) | De debt-for-equity-swap door de grotere crediteuren zal hun vorderingen met 60 % verminderen. Ten gevolge hiervan zullen de totale financiële verplichtingen van Cimos afnemen van 422 miljoen EUR in 2013 tot 184 miljoen EUR in 2017. De verhouding schulden/eigen vermogen zal evolueren van 17,7 in 2012 (het laatste jaar met een positief eigen vermogen) naar 3 in 2017, een veel houdbaarder niveau. Ook zal de resterende 40 % schuld bij de crediteuren van het dwangakkoord volgens gunstigere voorwaarden worden afbetaald, met inbegrip van een langere afbetalingstermijn en een twee jaar durende opschorting van betaling. Dat zal de huidige en toekomstige afbetalingslast nog meer verlichten. De verhouding tussen EBITDA en rente, die weergeeft in hoeverre een onderneming haar schulden kan afbetalen, zal naar verwachting toenemen van 1 in 2013 tot 5,4 in 2017. |
| --- | --- |

(152)

De debt-for-equity-swap door de grotere crediteuren zal hun vorderingen met 60 % verminderen. Ten gevolge hiervan zullen de totale financiële verplichtingen van Cimos afnemen van 422 miljoen EUR in 2013 tot 184 miljoen EUR in 2017. De verhouding schulden/eigen vermogen zal evolueren van 17,7 in 2012 (het laatste jaar met een positief eigen vermogen) naar 3 in 2017, een veel houdbaarder niveau. Ook zal de resterende 40 % schuld bij de crediteuren van het dwangakkoord volgens gunstigere voorwaarden worden afbetaald, met inbegrip van een langere afbetalingstermijn en een twee jaar durende opschorting van betaling. Dat zal de huidige en toekomstige afbetalingslast nog meer verlichten. De verhouding tussen EBITDA en rente, die weergeeft in hoeverre een onderneming haar schulden kan afbetalen, zal naar verwachting toenemen van 1 in 2013 tot 5,4 in 2017.

| (153) | Bovendien hebben de leveranciers ermee ingestemd hun vorderingen te verlagen, wat de algehele schuldenlast verder zal doen dalen en de continuïteit van de operaties zal verzekeren. Alle financiële herstructureringsmaatregelen, en zeker de door de klanten aanvaarde kortere betaaltermijnen, zullen de liquiditeitssituatie verder verbeteren. Omdat geen geherstructureerde schuld moet worden afbetaald en ook dankzij snellere betalingen door de klanten, staan de kasstromen minder onder druk en kunnen zij de uitvoering van de operationele herstructureringsmaatregelen financieren, die de tweede oorzaak van de problemen moeten aanpakken, namelijk de operationele inefficiëntie. |
| --- | --- |

(153)

Bovendien hebben de leveranciers ermee ingestemd hun vorderingen te verlagen, wat de algehele schuldenlast verder zal doen dalen en de continuïteit van de operaties zal verzekeren. Alle financiële herstructureringsmaatregelen, en zeker de door de klanten aanvaarde kortere betaaltermijnen, zullen de liquiditeitssituatie verder verbeteren. Omdat geen geherstructureerde schuld moet worden afbetaald en ook dankzij snellere betalingen door de klanten, staan de kasstromen minder onder druk en kunnen zij de uitvoering van de operationele herstructureringsmaatregelen financieren, die de tweede oorzaak van de problemen moeten aanpakken, namelijk de operationele inefficiëntie.

| (154) | In het kader van de operationele herstructurering heeft Cimos een aantal kostenbesparende maatregelen getroffen, waaronder met name de inkrimping van het personeelsbestand, de consolidering van de bedrijfsactiviteit via het verminderen van het aantal fabrieken, de verlaging van de overhead en een verbeterd procesbeheer. De onderneming wil zich opnieuw gaan concentreren op haar kernactiviteit, het automotivesegment. De operationele herstructureringsmaatregelen moeten volgens planning een jaarlijkse kostenbesparing opleveren van 27 miljoen EUR, veel meer dan in het eerst aangemelde herstructureringsplan. Door de kosten te verlagen zullen zij de winstgevendheid verhogen, wat in combinatie met minder personeel en kapitaal zal leiden tot meer operationele efficiëntie. |
| --- | --- |

(154)

In het kader van de operationele herstructurering heeft Cimos een aantal kostenbesparende maatregelen getroffen, waaronder met name de inkrimping van het personeelsbestand, de consolidering van de bedrijfsactiviteit via het verminderen van het aantal fabrieken, de verlaging van de overhead en een verbeterd procesbeheer. De onderneming wil zich opnieuw gaan concentreren op haar kernactiviteit, het automotivesegment. De operationele herstructureringsmaatregelen moeten volgens planning een jaarlijkse kostenbesparing opleveren van 27 miljoen EUR, veel meer dan in het eerst aangemelde herstructureringsplan. Door de kosten te verlagen zullen zij de winstgevendheid verhogen, wat in combinatie met minder personeel en kapitaal zal leiden tot meer operationele efficiëntie.

| (155) | In het licht van de bevindingen in de overwegingen 152 tot en met 154 is de Commissie van mening dat de voorgestelde herstructureringsmaatregelen geschikt zijn om de in het herstructureringsplan beschreven oorzaken van de problemen aan te pakken. |
| --- | --- |

(155)

In het licht van de bevindingen in de overwegingen 152 tot en met 154 is de Commissie van mening dat de voorgestelde herstructureringsmaatregelen geschikt zijn om de in het herstructureringsplan beschreven oorzaken van de problemen aan te pakken.

| (156) | De bijdrage van particuliere banken, klanten en leveranciers aan de financiële herstructurering is een teken van het vertrouwen dat ze stellen in Cimos en vormt een reden te meer om aan te nemen dat het herstructureringsplan de levensvatbaarheid op lange termijn kan herstellen. |
| --- | --- |

(156)

De bijdrage van particuliere banken, klanten en leveranciers aan de financiële herstructurering is een teken van het vertrouwen dat ze stellen in Cimos en vormt een reden te meer om aan te nemen dat het herstructureringsplan de levensvatbaarheid op lange termijn kan herstellen.

| (157) | Het onafhankelijk advieskantoor dat het financieel herstructureringsplan heeft beoordeeld, is ook tot de conclusie gekomen dat het herstructureringsplan Cimos op korte en lange termijn waarschijnlijk weer liquide en solvabel zal maken. |
| --- | --- |

(157)

Het onafhankelijk advieskantoor dat het financieel herstructureringsplan heeft beoordeeld, is ook tot de conclusie gekomen dat het herstructureringsplan Cimos op korte en lange termijn waarschijnlijk weer liquide en solvabel zal maken.

| (158) | Voorts merkt de Commissie op dat de looptijd van het herstructureringsplan beperkt is tot minder dan vier jaar, van februari 2014 tot 2017. Die looptijd lijkt voldoende te zijn, gelet op de omvang van de geplande herstructureringsmaatregelen, hun uitvoeringstermijn en de datum waarop de onderneming naar verwachting opnieuw levensvatbaar zal zijn. |
| --- | --- |

(158)

Voorts merkt de Commissie op dat de looptijd van het herstructureringsplan beperkt is tot minder dan vier jaar, van februari 2014 tot 2017. Die looptijd lijkt voldoende te zijn, gelet op de omvang van de geplande herstructureringsmaatregelen, hun uitvoeringstermijn en de datum waarop de onderneming naar verwachting opnieuw levensvatbaar zal zijn.

| (159) | De Commissie merkt op dat het bijgestelde herstructureringsplan geen nieuw plan is, maar wel een nieuwe versie van het eerst aangemelde plan op basis van het resultaat van het dwangakkoord. Het beoogt precies dezelfde herstructureringsdoelstellingen te bereiken als het eerst aangemelde plan, namelijk een vermindering van de buitensporige schuldenlast, het herstel van de liquiditeit, het verbeteren van de operationele efficiëntie en de concentratie op de kernactiviteit, de autosector. De herstructureringsmaatregel die het grootste financiële effect sorteert, blijft dezelfde, namelijk de omzetting en herschikking van de financiële schuld, alleen zijn de voorwaarden lichtjes gewijzigd en wordt gebruikgemaakt van een opgelegde en geen vrijwillige procedure. De andere herstructureringsmaatregelen wijken inhoudelijk niet af van het eerst aangemelde plan, maar zijn wel versterkt om grotere kostenbesparingen te verwezenlijken. Zowel het eerst aangemelde plan als het bijgestelde plan zijn gebaseerd op hetzelfde zakenmodel en dezelfde strategie. De Commissie heeft al soortgelijke bijwerkingen van aangemelde herstructureringsplannen in vroegere besluiten (38) goedgekeurd. |
| --- | --- |

(159)

De Commissie merkt op dat het bijgestelde herstructureringsplan geen nieuw plan is, maar wel een nieuwe versie van het eerst aangemelde plan op basis van het resultaat van het dwangakkoord. Het beoogt precies dezelfde herstructureringsdoelstellingen te bereiken als het eerst aangemelde plan, namelijk een vermindering van de buitensporige schuldenlast, het herstel van de liquiditeit, het verbeteren van de operationele efficiëntie en de concentratie op de kernactiviteit, de autosector. De herstructureringsmaatregel die het grootste financiële effect sorteert, blijft dezelfde, namelijk de omzetting en herschikking van de financiële schuld, alleen zijn de voorwaarden lichtjes gewijzigd en wordt gebruikgemaakt van een opgelegde en geen vrijwillige procedure. De andere herstructureringsmaatregelen wijken inhoudelijk niet af van het eerst aangemelde plan, maar zijn wel versterkt om grotere kostenbesparingen te verwezenlijken. Zowel het eerst aangemelde plan als het bijgestelde plan zijn gebaseerd op hetzelfde zakenmodel en dezelfde strategie. De Commissie heeft al soortgelijke bijwerkingen van aangemelde herstructureringsplannen in vroegere besluiten (38) goedgekeurd.

38

| (160) | Met betrekking tot de beweringen van Mevr. Filakovic, beschreven in overweging 91, merkt de Commissie op dat de jaarrekeningen van Cimos zijn doorgelicht door een onafhankelijk controleur, die hierover een goedkeurend oordeel heeft afgegeven en niets te melden had over het vermeende geval van fraude en witgewassen geld. Inzake de toekenning door Slovenië van 35 miljoen EUR aan Cimos als onderdeel van de herstructureringssteun, merkt de Commissie op dat in juli 2013 een garantie op reddingssteun voor 35 miljoen EUR aan Cimos is goedgekeurd (39). De garantie, die zal worden omgezet in aandelenkapitaal als onderdeel van de herstructureringssteun, behelst geen overdracht van financiële middelen aan Cimos en kan dus niet voortkomen uit witwasoperaties. Tot slot, wat de beschuldigingen betreft van het bedrijf van mevr. Filakovic en haar klanten tegen Cimos, heeft de Commissie op basis van de beschikbare informatie geen bewijs voor zulke aantijgingen gevonden. Vandaar gaat de Commissie ervan uit dat de beschuldigingen ongegrond zijn en geen invloed hebben op de beoordeling van de herstructureringssteun. |
| --- | --- |

(160)

Met betrekking tot de beweringen van Mevr. Filakovic, beschreven in overweging 91, merkt de Commissie op dat de jaarrekeningen van Cimos zijn doorgelicht door een onafhankelijk controleur, die hierover een goedkeurend oordeel heeft afgegeven en niets te melden had over het vermeende geval van fraude en witgewassen geld. Inzake de toekenning door Slovenië van 35 miljoen EUR aan Cimos als onderdeel van de herstructureringssteun, merkt de Commissie op dat in juli 2013 een garantie op reddingssteun voor 35 miljoen EUR aan Cimos is goedgekeurd (39). De garantie, die zal worden omgezet in aandelenkapitaal als onderdeel van de herstructureringssteun, behelst geen overdracht van financiële middelen aan Cimos en kan dus niet voortkomen uit witwasoperaties. Tot slot, wat de beschuldigingen betreft van het bedrijf van mevr. Filakovic en haar klanten tegen Cimos, heeft de Commissie op basis van de beschikbare informatie geen bewijs voor zulke aantijgingen gevonden. Vandaar gaat de Commissie ervan uit dat de beschuldigingen ongegrond zijn en geen invloed hebben op de beoordeling van de herstructureringssteun.

39

| (161) | Gezien het voorgaande concludeert de Commissie dat de voorgestelde herstructureringsmaatregelen de levensvatbaarheid op lange termijn van de onderneming binnen een redelijk tijdsbestek kunnen herstellen en op realistische veronderstellingen zijn gebaseerd. |
| --- | --- |

(161)

Gezien het voorgaande concludeert de Commissie dat de voorgestelde herstructureringsmaatregelen de levensvatbaarheid op lange termijn van de onderneming binnen een redelijk tijdsbestek kunnen herstellen en op realistische veronderstellingen zijn gebaseerd.

8.7.   VOORKOMING VAN ONGERECHTVAARDIGDE VERVALSING VAN DE CONCURRENTIE (COMPENSERENDE MAATREGELEN)

| (162) | Krachtens de punten 38 tot en met 42 van de richtsnoeren moeten compenserende maatregelen worden genomen om te garanderen dat de ongunstige effecten van de steun op de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt, zo beperkt mogelijk blijven. De steun mag de concurrentie niet ongerechtvaardigd vervalsen. Dit betekent gewoonlijk een beperking van de aanwezigheid van de onderneming op haar markten na voltooiing van de herstructurering. De compenserende maatregelen moeten in verhouding staan tot de verstorende effecten van de steun en met name tot de grootte en het relatieve belang van de onderneming op haar markt of markten. De sluiting van verliesgevende activiteiten kan niet als een geldige compenserende maatregel worden beschouwd. De omvang van de compenserende maatregelen moet geval per geval worden bepaald, rekening houdend met de doelstelling om de levensvatbaarheid op lange termijn van de onderneming te herstellen. Overeenkomstig punt 7 van de richtsnoeren eist de Commissie bovendien ook compenserende maatregelen om de gevolgen voor concurrenten tot een minimum te beperken. |
| --- | --- |

(162)

Krachtens de punten 38 tot en met 42 van de richtsnoeren moeten compenserende maatregelen worden genomen om te garanderen dat de ongunstige effecten van de steun op de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt, zo beperkt mogelijk blijven. De steun mag de concurrentie niet ongerechtvaardigd vervalsen. Dit betekent gewoonlijk een beperking van de aanwezigheid van de onderneming op haar markten na voltooiing van de herstructurering. De compenserende maatregelen moeten in verhouding staan tot de verstorende effecten van de steun en met name tot de grootte en het relatieve belang van de onderneming op haar markt of markten. De sluiting van verliesgevende activiteiten kan niet als een geldige compenserende maatregel worden beschouwd. De omvang van de compenserende maatregelen moet geval per geval worden bepaald, rekening houdend met de doelstelling om de levensvatbaarheid op lange termijn van de onderneming te herstellen. Overeenkomstig punt 7 van de richtsnoeren eist de Commissie bovendien ook compenserende maatregelen om de gevolgen voor concurrenten tot een minimum te beperken.

| (163) | De compenserende maatregelen mogen niet beletten dat de onderneming op eigen kracht weer op lange termijn levensvatbaar wordt na de uitvoering van het herstructureringsplan, overeenkomstig punt 38 van de richtsnoeren. |
| --- | --- |

(163)

De compenserende maatregelen mogen niet beletten dat de onderneming op eigen kracht weer op lange termijn levensvatbaar wordt na de uitvoering van het herstructureringsplan, overeenkomstig punt 38 van de richtsnoeren.

| (164) | Cimos heeft twee compenserende maatregelen voorgesteld:






  — | afstoting van de divisies landbouw, machines en energie; |
| --- | --- | --- |

(164)

Cimos heeft twee compenserende maatregelen voorgesteld:

—

afstoting van de divisies landbouw, machines en energie;

| — | afstoting van drie fabrieken in het autosegment, in [...]. |
| --- | --- |

—

afstoting van drie fabrieken in het autosegment, in [...].

| (165) | Wat de eerste compenserende maatregel betreft, heeft Cimos de drie betreffende divisies al verkocht. Zij vertegenwoordigden in totaal rond 20 % van de inkomsten van de onderneming en waren vóór de herstructurering winstgevend. |
| --- | --- |

(165)

Wat de eerste compenserende maatregel betreft, heeft Cimos de drie betreffende divisies al verkocht. Zij vertegenwoordigden in totaal rond 20 % van de inkomsten van de onderneming en waren vóór de herstructurering winstgevend.

| (166) | De Commissie merkt op dat alleen compenserende maatregelen die een invloed hebben op de aanwezigheid van de begunstigde op zijn kernmarkt, als toereikend kunnen worden beschouwd (40). Daarom kan de verkoop van deze afdelingen op zich niet als een compenserende maatregel worden aanvaard. Toch heeft Cimos door de afstoting van niet-kerndivisies niet alleen marktaandeel verloren in secundaire segmenten, maar heeft het ook zijn concurrentiepositie en uiteindelijk zijn aanwezigheid op de kernmarkt, de autosector, verzwakt. De reden is dat de winsten die Cimos had kunnen boeken met de afgestoten divisies (ongeveer 90 miljoen EUR in de periode 2011-2013), die winstgevend waren vóór de herstructurering, anders aangewend hadden kunnen worden om de expansie op de kernmarkt te financieren. |
| --- | --- |

(166)

De Commissie merkt op dat alleen compenserende maatregelen die een invloed hebben op de aanwezigheid van de begunstigde op zijn kernmarkt, als toereikend kunnen worden beschouwd (40). Daarom kan de verkoop van deze afdelingen op zich niet als een compenserende maatregel worden aanvaard. Toch heeft Cimos door de afstoting van niet-kerndivisies niet alleen marktaandeel verloren in secundaire segmenten, maar heeft het ook zijn concurrentiepositie en uiteindelijk zijn aanwezigheid op de kernmarkt, de autosector, verzwakt. De reden is dat de winsten die Cimos had kunnen boeken met de afgestoten divisies (ongeveer 90 miljoen EUR in de periode 2011-2013), die winstgevend waren vóór de herstructurering, anders aangewend hadden kunnen worden om de expansie op de kernmarkt te financieren.

40

| (167) | Met betrekking tot de tweede compenserende maatregel zijn de fabrieken allen van belang voor de kernmarkt en waren zij winstgevend vóór de herstructurering, zoals blijkt uit tabel 6. Zij vertegenwoordigen een capaciteitsvermindering van 15 % qua aantal en zijn goed voor circa 4 % van de totale inkomsten en 4,5 % van de inkomsten in het autosegment. Met het afstoten van deze fabrieken zal Cimos marktaandeel afstaan aan zijn concurrenten, klanten verliezen en zijn productassortiment zien krimpen. |
| --- | --- |

(167)

Met betrekking tot de tweede compenserende maatregel zijn de fabrieken allen van belang voor de kernmarkt en waren zij winstgevend vóór de herstructurering, zoals blijkt uit tabel 6. Zij vertegenwoordigen een capaciteitsvermindering van 15 % qua aantal en zijn goed voor circa 4 % van de totale inkomsten en 4,5 % van de inkomsten in het autosegment. Met het afstoten van deze fabrieken zal Cimos marktaandeel afstaan aan zijn concurrenten, klanten verliezen en zijn productassortiment zien krimpen.

| (168) | Na de afstotingen waarvan sprake is in overweging 164, houdt Cimos alleen nog zijn autodivisie over, de kernactiviteit van de onderneming, bijgevolg is deze onmisbaar voor het herstel van de levensvatbaarheid. De autodivisie is al ingekrompen door de afstoting van fabrieken als compenserende maatregelen of herstructureringsmaatregelen. Gelet op dat feit kunnen verdere afstotingen wel degelijk het herstel van de levensvatbaarheid in gevaar brengen. |
| --- | --- |

(168)

Na de afstotingen waarvan sprake is in overweging 164, houdt Cimos alleen nog zijn autodivisie over, de kernactiviteit van de onderneming, bijgevolg is deze onmisbaar voor het herstel van de levensvatbaarheid. De autodivisie is al ingekrompen door de afstoting van fabrieken als compenserende maatregelen of herstructureringsmaatregelen. Gelet op dat feit kunnen verdere afstotingen wel degelijk het herstel van de levensvatbaarheid in gevaar brengen.

| (169) | De uitvoering van de compenserende maatregelen in combinatie met de afstoting van activa als onderdeel van het herstructureringsplan zal de capaciteit van Cimos gevoelig verminderen en beletten dat de onderneming dankzij de herstructureringssteun een ongeoorloofd concurrentievoordeel zal genieten. |
| --- | --- |

(169)

De uitvoering van de compenserende maatregelen in combinatie met de afstoting van activa als onderdeel van het herstructureringsplan zal de capaciteit van Cimos gevoelig verminderen en beletten dat de onderneming dankzij de herstructureringssteun een ongeoorloofd concurrentievoordeel zal genieten.

| (170) | Bovendien gelden overeenkomstig punt 56 van de richtsnoeren voor de goedkeuring van steun in steungebieden minder strenge voorwaarden voor de tenuitvoerlegging van compenserende maatregelen. De Commissie merkt op dat Cimos in een steungebied gevestigd is op grond van artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag. |
| --- | --- |

(170)

Bovendien gelden overeenkomstig punt 56 van de richtsnoeren voor de goedkeuring van steun in steungebieden minder strenge voorwaarden voor de tenuitvoerlegging van compenserende maatregelen. De Commissie merkt op dat Cimos in een steungebied gevestigd is op grond van artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag.

| (171) | Daarom vormen de voorgestelde maatregelen een echte compensatie voor de concurrentieverstoring, die wordt veroorzaakt door de toekenning van steun, en kunnen zij verzekeren dat de door de steun veroorzaakte nadelige effecten op de voorwaarden, waaronder het handelsverkeer plaatsvindt, tot een minimum worden beperkt. |
| --- | --- |

(171)

Daarom vormen de voorgestelde maatregelen een echte compensatie voor de concurrentieverstoring, die wordt veroorzaakt door de toekenning van steun, en kunnen zij verzekeren dat de door de steun veroorzaakte nadelige effecten op de voorwaarden, waaronder het handelsverkeer plaatsvindt, tot een minimum worden beperkt.

| (172) | Bijgevolg voldoen de bovengenoemde compenserende maatregelen aan de punten 38 tot en met 42 van de richtsnoeren. |
| --- | --- |

(172)

Bijgevolg voldoen de bovengenoemde compenserende maatregelen aan de punten 38 tot en met 42 van de richtsnoeren.

8.8.   BEPERKING VAN DE STEUN TOT HET MINIMUM, EIGEN BIJDRAGE

| (173) | Volgens de punten 43 tot en met 45 van de richtsnoeren moet de steun tot het voor de uitvoering van de herstructurering strikt noodzakelijke minimum worden beperkt. Van de begunstigde wordt verwacht dat hij uit eigen middelen, zo nodig door de verkoop van activa, die voor het voortbestaan van de onderneming niet onontbeerlijk zijn, of door externe financiering onder marktvoorwaarden, een belangrijke bijdrage aan het herstructureringsplan levert. Deze bijdrage moet reëel — dus feitelijk — zijn, onder uitsluiting van alle voor de toekomst verwachte winst, zoals kasstromen, en zij vormt het signaal dat de markten geloven in de haalbaarheid van een herstel van de levensvatbaarheid. De bijdrage mag geen verdere staatssteun bevatten. Voor grote ondernemingen, zoals Cimos, moet het aandeel van de eigen bijdrage ten minste 50 % van de herstructureringskosten bedragen. |
| --- | --- |

(173)

Volgens de punten 43 tot en met 45 van de richtsnoeren moet de steun tot het voor de uitvoering van de herstructurering strikt noodzakelijke minimum worden beperkt. Van de begunstigde wordt verwacht dat hij uit eigen middelen, zo nodig door de verkoop van activa, die voor het voortbestaan van de onderneming niet onontbeerlijk zijn, of door externe financiering onder marktvoorwaarden, een belangrijke bijdrage aan het herstructureringsplan levert. Deze bijdrage moet reëel — dus feitelijk — zijn, onder uitsluiting van alle voor de toekomst verwachte winst, zoals kasstromen, en zij vormt het signaal dat de markten geloven in de haalbaarheid van een herstel van de levensvatbaarheid. De bijdrage mag geen verdere staatssteun bevatten. Voor grote ondernemingen, zoals Cimos, moet het aandeel van de eigen bijdrage ten minste 50 % van de herstructureringskosten bedragen.

| (174) | Volgens Slovenië bedraagt de door Cimos voorgestelde eigen bijdrage 94 % van de totale herstructureringskosten en bestaat deze uit de middelen die weergegeven zijn in tabel 7.

  Tabel 7


  Herkomst van de eigen bijdrage







  Bron | miljoen EUR |
| --- | --- | --- |
| New Money Facility | 39 |
| Door Cimos gefinancierde kapitaaluitgaven | 8,5 |
| Terugbetaling van door klanten gefinancierde kapitaaluitgaven | 9,8 |
| Resultaat van de verkoop van de energiedivisie (Litostroj Power) | 18,0 |
| Debt-for-equity-swap en geen verdere opbouw van rente op de bankschuld (zonder SID) | 120,2 |
| Geen verdere opbouw van rente op leningen | 5,3 |
| Haircut van leveranciers | 21,8 |
| Haircut van leaseverstrekker | 6 |
| Haircut van bankschuld | 8,3 |
| Debt-for-equity-swap en haircut van de schuld van SID | 28,5 |
| Debt-for-equity-swap van de staatswaarborgen | 23,4 |
| Geen opbouw van rente op de reddingssteun | 1,2 |
| Bijdrage Cimos aan financiering compromis leveranciers | 39,0 |
| Totaal eigen bijdrage | 329,0 |
| Bron: Herstructureringsplan. |

(174)

Volgens Slovenië bedraagt de door Cimos voorgestelde eigen bijdrage 94 % van de totale herstructureringskosten en bestaat deze uit de middelen die weergegeven zijn in tabel 7.

Tabel 7

Tabel 7

Herkomst van de eigen bijdrage

Herkomst van de eigen bijdrage

Bron

miljoen EUR

New Money Facility

39

Door Cimos gefinancierde kapitaaluitgaven

8,5

Terugbetaling van door klanten gefinancierde kapitaaluitgaven

9,8

Resultaat van de verkoop van de energiedivisie (Litostroj Power)

18,0

Debt-for-equity-swap en geen verdere opbouw van rente op de bankschuld (zonder SID)

120,2

Geen verdere opbouw van rente op leningen

5,3

Haircut van leveranciers

21,8

Haircut van leaseverstrekker

6

Haircut van bankschuld

8,3

Debt-for-equity-swap en haircut van de schuld van SID

28,5

Debt-for-equity-swap van de staatswaarborgen

23,4

Geen opbouw van rente op de reddingssteun

1,2

Bijdrage Cimos aan financiering compromis leveranciers

39,0

Totaal eigen bijdrage

329,0

Bron: Herstructureringsplan.

Bron:

| (175) | De New Money Facility wordt bekrachtigd door de financieringsovereenkomst, op basis waarvan de New Money Banks en New Money Customers zijn overeengekomen Cimos in totaal 38,4 miljoen EUR (elk 19,2 miljoen EUR) te verstrekken volgens de in overweging 25 beschreven voorwaarden. Slovenië heeft de Commissie meegedeeld dat het verschil in vergelijking met het aangemelde bedrag van de eigen bijdrage uit deze bron ten belope van 39 miljoen EUR terug te voeren valt op de klant Eaton, die begin januari 2015 had betaald en de banken zal benaderen om de aanvullende financiering te regelen (de overeenkomst voorziet in gelijke financiering door klanten en banken). De Commissie beschikt niet over bewijs van het feit dat Eaton deze middelen daadwerkelijk heeft betaald en dat de banken voor eenzelfde bedrag aan financiering hebben gezorgd. Bovendien, zoals is geconcludeerd in deel 8.1, vormt de bijdrage van SID aan de New Money Facility ten bedrage van 6,7 miljoen EUR staatssteun en kan deze dus niet worden beschouwd als een bron van eigen bijdrage. De Commissie concludeert dat de New Money Facility ten belope van 31,7 miljoen EUR een geldige bron van eigen bijdrage is. |
| --- | --- |

(175)

De New Money Facility wordt bekrachtigd door de financieringsovereenkomst, op basis waarvan de New Money Banks en New Money Customers zijn overeengekomen Cimos in totaal 38,4 miljoen EUR (elk 19,2 miljoen EUR) te verstrekken volgens de in overweging 25 beschreven voorwaarden. Slovenië heeft de Commissie meegedeeld dat het verschil in vergelijking met het aangemelde bedrag van de eigen bijdrage uit deze bron ten belope van 39 miljoen EUR terug te voeren valt op de klant Eaton, die begin januari 2015 had betaald en de banken zal benaderen om de aanvullende financiering te regelen (de overeenkomst voorziet in gelijke financiering door klanten en banken). De Commissie beschikt niet over bewijs van het feit dat Eaton deze middelen daadwerkelijk heeft betaald en dat de banken voor eenzelfde bedrag aan financiering hebben gezorgd. Bovendien, zoals is geconcludeerd in deel 8.1, vormt de bijdrage van SID aan de New Money Facility ten bedrage van 6,7 miljoen EUR staatssteun en kan deze dus niet worden beschouwd als een bron van eigen bijdrage. De Commissie concludeert dat de New Money Facility ten belope van 31,7 miljoen EUR een geldige bron van eigen bijdrage is.

| (176) | Tussen januari en september 2014 heeft Cimos uit eigen middelen 17,6 miljoen EUR besteed aan kapitaaluitgaven. Daarom kan het totale bedrag van 8,5 miljoen EUR, zoals voorgesteld door Cimos, worden aanvaard als bijdrage uit eigen middelen. |
| --- | --- |

(176)

Tussen januari en september 2014 heeft Cimos uit eigen middelen 17,6 miljoen EUR besteed aan kapitaaluitgaven. Daarom kan het totale bedrag van 8,5 miljoen EUR, zoals voorgesteld door Cimos, worden aanvaard als bijdrage uit eigen middelen.

| (177) | Cimos heeft bilaterale overeenkomsten ondertekend met zijn klanten op basis waarvan dezen Cimos een lening zullen verstrekken ter financiering van de kapitaaluitgaven. Aangezien geen van de betreffende klanten in staatshanden is, gaat het om een reële bijdrage zonder staatssteun en kan deze worden aanvaard. |
| --- | --- |

(177)

Cimos heeft bilaterale overeenkomsten ondertekend met zijn klanten op basis waarvan dezen Cimos een lening zullen verstrekken ter financiering van de kapitaaluitgaven. Aangezien geen van de betreffende klanten in staatshanden is, gaat het om een reële bijdrage zonder staatssteun en kan deze worden aanvaard.

| (178) | Op 12 mei 2014 heeft Cimos zijn dochteronderneming, Litostroj Power, voor 21,4 miljoen EUR verkocht aan een particuliere onderneming uit de Tsjechische Republiek. Cimos heeft 18 miljoen EUR voorgesteld als eigen bijdrage uit deze bron. De bijdrage is reëel en vrij van staatssteun en kan dus worden aanvaard. |
| --- | --- |

(178)

Op 12 mei 2014 heeft Cimos zijn dochteronderneming, Litostroj Power, voor 21,4 miljoen EUR verkocht aan een particuliere onderneming uit de Tsjechische Republiek. Cimos heeft 18 miljoen EUR voorgesteld als eigen bijdrage uit deze bron. De bijdrage is reëel en vrij van staatssteun en kan dus worden aanvaard.

| (179) | De eigen bijdrage in de vorm van een debt-for-equity-swap door de banken wordt, voor zover zij vrij van staatssteun werd bevonden, beschouwd als een financieel voordeel voor Cimos, dat voortkomt uit de vrijstelling van terugbetaling van de leningen, die een actuele waarde van 121 miljoen (41) EUR vertegenwoordigen. Cimos betaalt deze leningen niet af, maar laat ze omzetten in aandelenkapitaal, zodat de leningen niet leiden tot een latere uitstroom van kasmiddelen. De liquiditeit die door deze swap ontstaat, kan Cimos gebruiken om de herstructureringskosten te financieren. Met hun aanvaarding van de swap hebben de crediteurs van het dwangakkoord het risico op kapitaalverlies genomen in het geval dat het eigen vermogen van Cimos in waarde zou dalen na de omzetting, wat een blijk is van hun vertrouwen in het herstel van de levensvatbaarheid. |
| --- | --- |

(179)

De eigen bijdrage in de vorm van een debt-for-equity-swap door de banken wordt, voor zover zij vrij van staatssteun werd bevonden, beschouwd als een financieel voordeel voor Cimos, dat voortkomt uit de vrijstelling van terugbetaling van de leningen, die een actuele waarde van 121 miljoen (41) EUR vertegenwoordigen. Cimos betaalt deze leningen niet af, maar laat ze omzetten in aandelenkapitaal, zodat de leningen niet leiden tot een latere uitstroom van kasmiddelen. De liquiditeit die door deze swap ontstaat, kan Cimos gebruiken om de herstructureringskosten te financieren. Met hun aanvaarding van de swap hebben de crediteurs van het dwangakkoord het risico op kapitaalverlies genomen in het geval dat het eigen vermogen van Cimos in waarde zou dalen na de omzetting, wat een blijk is van hun vertrouwen in het herstel van de levensvatbaarheid.

41

| (180) | Volgens de voorwaarden van het dwangakkoord zullen de in de vorige overweging vermelde bankleningen vanaf 3 juni 2014 (de startdatum van het dwangakkoord) tot aan het gerechtelijk besluit tot bekrachtiging van het dwangakkoord geen rente opbrengen, wat Cimos een extra voordeel oplevert van 5,3 miljoen EUR. |
| --- | --- |

(180)

Volgens de voorwaarden van het dwangakkoord zullen de in de vorige overweging vermelde bankleningen vanaf 3 juni 2014 (de startdatum van het dwangakkoord) tot aan het gerechtelijk besluit tot bekrachtiging van het dwangakkoord geen rente opbrengen, wat Cimos een extra voordeel oplevert van 5,3 miljoen EUR.

| (181) | De haircut die wordt toegekend door de leveranciers en de leaseverstrekker wordt door overeenkomsten bekrachtigd, zoals beschreven in de respectieve overwegingen 42 en 43, en is derhalve reëel. Zo zal liquiditeit vrijkomen voor het financieren van de herstructureringskosten, die anders besteed had moeten worden aan de afbetaling van de desbetreffende schulden. |
| --- | --- |

(181)

De haircut die wordt toegekend door de leveranciers en de leaseverstrekker wordt door overeenkomsten bekrachtigd, zoals beschreven in de respectieve overwegingen 42 en 43, en is derhalve reëel. Zo zal liquiditeit vrijkomen voor het financieren van de herstructureringskosten, die anders besteed had moeten worden aan de afbetaling van de desbetreffende schulden.

| (182) | De haircut op de bankschuld ten belope van 8,3 miljoen EUR komt overeen met de verwachte bijdrage van „niet-meewerkende” crediteuren, die de voorwaarden van het dwangakkoord niet onderschrijven, maar zullen worden overstemd door de meerderheid van de crediteuren die hun steun wel hebben gegeven. Aangezien de desbetreffende banken niet akkoord gaan, beschouwt de Commissie dit niet als een rëele bijdrage en evenmin als een teken van hun vertrouwen in het herstel van de levensvatbaarheid van Cimos. |
| --- | --- |

(182)

De haircut op de bankschuld ten belope van 8,3 miljoen EUR komt overeen met de verwachte bijdrage van „niet-meewerkende” crediteuren, die de voorwaarden van het dwangakkoord niet onderschrijven, maar zullen worden overstemd door de meerderheid van de crediteuren die hun steun wel hebben gegeven. Aangezien de desbetreffende banken niet akkoord gaan, beschouwt de Commissie dit niet als een rëele bijdrage en evenmin als een teken van hun vertrouwen in het herstel van de levensvatbaarheid van Cimos.

| (183) | Zoals geconcludeerd in deel 8.1, vormen de swap en de haircut van de schuld bij SID staatssteun. Om die reden kunnen zij niet worden beschouwd als een bijdrage uit eigen middelen. |
| --- | --- |

(183)

Zoals geconcludeerd in deel 8.1, vormen de swap en de haircut van de schuld bij SID staatssteun. Om die reden kunnen zij niet worden beschouwd als een bijdrage uit eigen middelen.

| (184) | Ook de debt for equity-swap van de vorderingen van de staat voortvloeiend uit de garantieregelingen en het niet-oplopen van rente op de vordering van de staat voortvloeiend uit de bij wijze van reddingssteun verleende garantie (na 3 juni 2014) worden beschouwd als staatssteun en kunnen bijgevolg niet worden aangemerkt als een bijdrage uit eigen middelen. |
| --- | --- |

(184)

Ook de debt for equity-swap van de vorderingen van de staat voortvloeiend uit de garantieregelingen en het niet-oplopen van rente op de vordering van de staat voortvloeiend uit de bij wijze van reddingssteun verleende garantie (na 3 juni 2014) worden beschouwd als staatssteun en kunnen bijgevolg niet worden aangemerkt als een bijdrage uit eigen middelen.

| (185) | Ten slotte bepaalt het herstructureringsplan dat de bijdrage van Cimos aan de financiering van het leverancierscompromis (de afbetaling van herschikte schuld) zal worden betaald uit „toekomstige winsten”. Slovenië heeft de Commissie meegedeeld dat deze schuld 34,2 miljoen EUR bedraagt, aangezien de resterende 4,8 miljoen EUR al is terugbetaald aan de leveranciers. Overeenkomstig punt 43 van de richtsnoeren sluit een bijdrage uit eigen middelen toekomstige winsten uit. Bijgevolg beschouwt de Commissie alleen 4,8 miljoen EUR als een rechtmatige bijdrage uit eigen middelen uit die bron. |
| --- | --- |

(185)

Ten slotte bepaalt het herstructureringsplan dat de bijdrage van Cimos aan de financiering van het leverancierscompromis (de afbetaling van herschikte schuld) zal worden betaald uit „toekomstige winsten”. Slovenië heeft de Commissie meegedeeld dat deze schuld 34,2 miljoen EUR bedraagt, aangezien de resterende 4,8 miljoen EUR al is terugbetaald aan de leveranciers. Overeenkomstig punt 43 van de richtsnoeren sluit een bijdrage uit eigen middelen toekomstige winsten uit. Bijgevolg beschouwt de Commissie alleen 4,8 miljoen EUR als een rechtmatige bijdrage uit eigen middelen uit die bron.

| (186) | Op grond van deze overwegingen concludeert de Commissie dat de bijdrage uit eigen middelen van 226,1 miljoen EUR aan de voorwaarden van de richtsnoeren voldoet. Dit bedrag vertegenwoordigt 64,5 % van de totale herstructureringskosten en ligt boven de drempel van 50 % die voor grote ondernemingen wordt vereist. |
| --- | --- |

(186)

Op grond van deze overwegingen concludeert de Commissie dat de bijdrage uit eigen middelen van 226,1 miljoen EUR aan de voorwaarden van de richtsnoeren voldoet. Dit bedrag vertegenwoordigt 64,5 % van de totale herstructureringskosten en ligt boven de drempel van 50 % die voor grote ondernemingen wordt vereist.

Conclusie betreffende de verenigbaarheid van de herstructureringssteun

Conclusie betreffende de verenigbaarheid van de herstructureringssteun

| (187) | De Commissie concludeert dat de herstructureringssteun aan de verenigbaarheidsvoorwaarden van de richtsnoeren voldoet. |
| --- | --- |

(187)

De Commissie concludeert dat de herstructureringssteun aan de verenigbaarheidsvoorwaarden van de richtsnoeren voldoet.

9.   CONCLUSIE

CONCLUSIE

| (188) | De Commissie concludeert dat de maatregelen 1 en 2 en delen van de maatregelen 3 en 4 (voor zover deze werden toegekend door SID) staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag, die verenigbaar is met de interne markt op grond van artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag, gelezen in samenhang met de richtsnoeren, |
| --- | --- |

(188)

De Commissie concludeert dat de maatregelen 1 en 2 en delen van de maatregelen 3 en 4 (voor zover deze werden toegekend door SID) staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag, die verenigbaar is met de interne markt op grond van artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag, gelezen in samenhang met de richtsnoeren,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

De staatssteun die Slovenië voornemens is ten uitvoer te leggen ten gunste van de Cimos-groep ten bedrage van 96,9 miljoen EUR, is overeenkomstig artikel 107, lid 3, onder c), van het Verdrag met de interne markt verenigbaar.

De tenuitvoerlegging van de steun ten bedrage van 96,9 miljoen EUR is bijgevolg geoorloofd, met inachtneming van de in artikel 2 vermelde voorwaarde.

Artikel 2

Slovenië brengt regelmatig verslag uit over de tenuitvoerlegging van het op 3 oktober 2014 ingediende herstructureringsplan. Het eerste verslag wordt uiterlijk zes maanden na de datum van dit besluit bij de Commissie ingediend. De daaropvolgende verslagen worden ten minste jaarlijks tot einde 2017 aan de Commissie gezonden.

Artikel 3

Dit besluit is gericht tot de Republiek Slovenië.

Gedaan te Brussel, 8 juni 2015.

Voor de Commissie

Margrethe VESTAGER

Lid van de Commissie

---

(1)  Met ingang van 1 december 2009 zijn de artikelen 87 en 88 VEG respectievelijk de artikelen 107 en 108 VWEU geworden. De bepalingen in beide Verdragen zijn inhoudelijk identiek. In het kader van dit besluit moeten verwijzingen naar de artikelen 107 en 108 VWEU waar nodig worden begrepen als verwijzingen naar, respectievelijk, de artikelen 87 en 88 VEG. Met het VWEU werden ook enkele terminologische wijzigingen ingevoerd, zoals de vervanging van „Gemeenschap” door „Unie” en „gemeenschappelijke markt” door „interne markt”. In dit besluit wordt de terminologie van het VWEU gehanteerd.

1

(2)  
  PB C 156 van 23.5.2014, blz. 63.

2

(3)  Zie voetnoot 2.

3

(4)  Aangezien Cimos de begunstigde van de reddingssteun was en herstructureringssteun op hetzelfde niveau dient te worden beoordeeld, heeft Slovenië verduidelijkt dat het Cimos beschouwt als begunstigde van de herstructureringssteun. Bijgevolg dienen alle verwijzingen naar Cimos of „de onderneming” te worden opgevat als verwijzingen naar de Cimos-groep.

4

(5)  Besluit van de Commissie van 2 juli 2013 in zaak SA.36548 (2013/N) — Reddingssteun voor Cimos (PB C 287 van 3.10.2013, blz. 1) (hierna „het besluit betreffende de reddingssteun” genoemd).

5

(6)  Zie voetnoot 2.

6

(7)  Verordening nr. 1 tot regeling van het taalgebruik in de Europese Economische Gemeenschap (PB 17 van 6.10.1958, blz. 385/58).

7

(8)  Per 31 mei 2014, inclusief tijdelijke werknemers.

8

(9)  De crediteuren van het dwangakkoord zijn: Abanka Vipa d.d., Banka Celje d.d., Družba za upravljanje terjatev bank d.d. (hierna „DUTB” genoemd), Gorenjska banka d.d., Nova Ljubljanska banka d.d., SID — Slovenska izvozna in razvojna banka d.d.

9

(10)  Alle verwijzingen naar het herstructureringsplan in de rest van dit besluit slaan op het bijgestelde herstructureringsplan, tenzij anders aangegeven.

10

(11)  Deze garanties zijn toegekend door de staat onder de regelingen „Jamstvena shema” en „Nedelničarska posojila”. De regeling „Jamstvena Shema” werd goedgekeurd bij besluit van de Commissie van 12 juni 2009 betreffende steunmaatregel NN 34/2009 (ex N 321/2009) — Slovenië „Tijdelijke kaderregeling — garanties” en bij besluit van de Commissie van 16 april 2010 betreffende steunmaatregel N 105/2010 — Slovenië wijziging bij „Tijdelijke kaderregeling — garanties” (NN 34/2009). De regeling „Nedelničarska Posojila” bestond al vóór de toetreding van Slovenië tot de EU.

11

(12)  Inclusief de schulden die moeten worden afgeschreven door schuldeisers die het dwangakkoord niet hebben gesteund.

12

(13)  De New Money Banks zijn: Abanka Vipa d.d., Banka Celje d.d., Družba za upravljanje terjatev bank d.d., Gorenjska banka d.d., Nova Ljubljanska banka d.d., SID — Slovenska izvozna in razvojna banka d.d., Nova kreditna banka Maribor d.d.

13

(14)  De New Money Customers zijn: Audi, BMW, Bosch Mahle, Borg Warner, Eaton Corporation, Ford Motor Company, GM/Opel, Honeywell Turbo Technologies, Magna-Steyr en PSA.

14

(15)  Deze maatregel behelst meer dan 1 000 individuele overeenkomsten met verschillende leveranciers en omvat haircuts, regelingen inzake forfaitaire bedragen, terugbetalingen met uitstel en de herschikking van handelsschulden.

15

(16)  Hypo Leasing d.o.o. (huidige handelsnaam: Heta Asset Resolution d.o.o.).

16

(17)  De niet in Slovenië gevestigde banken, namelijk Zagrebačka banka, Razvojna banka, Erste bank, Bosnia Bank International, Banka Intesa, Bawag, RZB, Privredna banka Sarajevo, Fond RS en Nova banka.

17

(18)  Zie voetnoot 11.

18

(*1)  Bedrijfsgeheim.

*1

(19)  Communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (PB C 244 van 1.10.2004, blz. 2).

19

(20)  Zie voetnoot 2.

20

(21)  Deze garantie werd gevraagd door de relevante banken, wat heeft geleid tot een vordering van de staat op de onderneming.

21

(22)  Zaak C-39/94, SFEI e.a./La Poste e.a., Jurispr. 1996, blz. I-3547, punten 60 en 61.

22

(23)  Volgens het rapport zou van de gewone financiële vorderingen 3,88 % worden terugbetaald bij een faillissement en 23,94 % met het dwangakkoord.

23

(24)  Zaak C-482/99, Franse Republiek/Commissie (Stardust Marine), Jurispr. 2002, blz. I-4397.

24

(25)  Zie Besluit (EU) 2015/494 van de Commissie van 9 juli 2014 betreffende steunmaatregel SA.32715 (2012/C) (ex 2012/NN) (ex 2011/CP) ten uitvoer gelegd door Slovenië ten behoeve van Adria Airways d.d. (PB L 78 van 24.3.2015, blz. 18).

25

(26)  Zie het Besluit van de Commissie van 12 juni 2009 betreffende steunmaatregel NN 34/2009 (ex N 321/2009) — Slovenië „Tijdelijke kaderregeling — garanties”.

26

(27)  Mededeling van de Commissie over de herziening van de methode waarmee de referentie- en disconteringspercentages worden vastgesteld (PB C 14 van 19.1.2008, blz. 6).

27

(28)  Arrest van 15 januari 2015, zaak T-1/12 Frankrijk/Commissie („Sea France”), Jurispr. 2015, blz. II-0000, punt 34 met verdere verwijzingen.

28

(29)  Besluit 2014/341/EU van de Commissie van 3 september 2013 betreffende steunmaatregel SA.32554 (09/C) — Herstructureringssteun ten behoeve van Hypo Group Alpe Adria die Oostenrijk ten uitvoer heeft gelegd (PB L 176 van 14.6.2014, blz. 1).

29

(30)  6,7 miljoen EUR.

30

(31)  Het disconteringspercentage is bepaald op basis van het referentiepercentage voor Slovenië dat geldt voor een onderneming in moeilijkheden. Overeenkomstig de mededeling van de Commissie over de herziening van de methode waarmee de referentie- en disconteringspercentages worden vastgesteld (PB C 14 van 19.1.2008, blz. 6), dient het referentiepercentage ook te worden gebruikt als disconteringspercentage voor het berekenen van de contante waarde.

31

(32)  Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1).

32

(33)  Aangezien de herstructureringssteun is aangemeld op 21 november 2013, moet zij worden beoordeeld op grond van de richtsnoeren van 2004 (zie voetnoot 19). Overeenkomstig punt 136 van de richtsnoeren van 2014 (Richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan niet-financiële ondernemingen in moeilijkheden (PB C 249 van 31.7.2014, blz. 1)) „aanmeldingen die door de Commissie vóór 1 augustus 2014 zijn geregistreerd, zullen worden getoetst aan de criteria die gelden op het tijdstip van de aanmelding”.

33

(34)  Het kapitaalverlies tijdens de voorafgaande twaalf maanden is groter dan het totale kapitaalverlies omdat Cimos in het verleden gecumuleerde winst had geboekt.

34

(35)  Beschikking 2008/716/EG van de Commissie van 2 april 2008 betreffende steunmaatregel C-38/07 (ex NN 45/07) die door Frankrijk ten uitvoer is gelegd ten gunste van Arbel Fauvet Rail SA (PB L 238 van 5.9.2008, blz. 27).

35

(36)  Arrest van 3 maart 2010, gevoegde zaken T-102/07 en T-120/07, Freistaat Sachsen en MB Immobilien en MB System/Commissie, Jurispr. 2010, blz. II-585, punten 95 tot 106.

36

(37)  In 2009-2010 heeft Cimos staatsgaranties gekregen onder de regelingen omschreven in voetnoot 11. Op dat moment was Cimos geen onderneming in moeilijkheden, dus vormden de garanties geen reddings- of herstructureringssteun en waren zij niet onverenigbaar met het beginsel van eenmaligheid.

37

(38)  Zie bv. Besluit (EU) 2015/494 van de Commissie van 9 juli 2014 betreffende steunmaatregel SA.32715 (2012/C) (ex 2012/NN) (ex 2011/CP) door Slovenië ten uitvoer gelegd ten behoeve van Adria Airways d.d. (PB L 78 van 24.3.2015, blz. 18); Besluit 2013/151/EU van de Commissie van 19 september 2012 betreffende steunmaatregel SA.30908 (11/C) (ex N 176/10) door de Tsjechische Republiek ten uitvoer gelegd ten gunste van České aerolinie a.s. (ČSA — České aerolinie — herstructureringsplan) (PB L 92 van 3.4.2013, blz. 16).

38

(39)  Zie voetnoot 5.

39

(40)  Gevoegde zaken T-115/09 en T-116/09, Electrolux AB en Whirlpool Europe BV/Commissie (FagorBrandt), Jurispr. 2012, blz. II-000.

40

(41)  Waarvan Cimos 120,2 miljoen EUR heeft aangemeld als bijdrage uit eigen middelen.

41

---

| 4.3.2016 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 59/194 |
| --- | --- | --- | --- |

4.3.2016

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 59/194

---

BESLUIT (EU) 2016/290 VAN DE COMMISSIE

van 16 december 2015

inzake de door Verband der deutschen Milchwirtschaft e.V (vereniging van de Duitse zuivelsector) uitgevoerde steunmaatregelen in verband met de wet melk en vetten SA.35484 (2013/C) (ex SA.35484 (2012/NN))

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2015) 9052)

(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, met name artikel 108, lid 2, eerste alinea,

Na de belanghebbenden overeenkomstig het genoemde artikel te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken (1),

Overwegende hetgeen volgt:

1.   PROCEDURE

PROCEDURE

| (1) | Bij brieven van 28 november 2011 en 27 februari 2012 heeft de Europese Commissie (hierna „de Commissie”) Duitsland verzocht om aanvullende informatie met betrekking tot jaarverslag 2010 over staatssteun in de landbouwsector, dat Duitsland overeenkomstig artikel 21, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad (2) heeft ingediend. Duitsland heeft de vragen van de Commissie beantwoord bij brieven van 16 januari 2012 en 27 april 2012. Uit de antwoorden van Duitsland blijkt dat Duitsland financiële steun aan de Duitse melksector heeft verleend op grond van de wet van 1952 over de handel in melk, melkproducten en vetten („Milch- und Fettgesetz” — „wet melk en vetten” of „WMV”). |
| --- | --- |

(1)

Bij brieven van 28 november 2011 en 27 februari 2012 heeft de Europese Commissie (hierna „de Commissie”) Duitsland verzocht om aanvullende informatie met betrekking tot jaarverslag 2010 over staatssteun in de landbouwsector, dat Duitsland overeenkomstig artikel 21, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad (2) heeft ingediend. Duitsland heeft de vragen van de Commissie beantwoord bij brieven van 16 januari 2012 en 27 april 2012. Uit de antwoorden van Duitsland blijkt dat Duitsland financiële steun aan de Duitse melksector heeft verleend op grond van de wet van 1952 over de handel in melk, melkproducten en vetten („Milch- und Fettgesetz” — „wet melk en vetten” of „WMV”).

2

| (2) | Bij brief van 2 oktober 2012 heeft de Commissie aan Duitsland meegedeeld dat de betrokken maatregelen als niet-aangemelde steun zijn geregistreerd onder nr. SA.35484 (2012/NN). Duitsland heeft aanvullende informatie verstrekt bij brieven van 16 november 2012, 7, 8, 11, 13, 14, 15 en 19 februari, 21 maart, 8 april, 28 mei, 10 en 25 juni en 2 juli 2013. |
| --- | --- |

(2)

Bij brief van 2 oktober 2012 heeft de Commissie aan Duitsland meegedeeld dat de betrokken maatregelen als niet-aangemelde steun zijn geregistreerd onder nr. SA.35484 (2012/NN). Duitsland heeft aanvullende informatie verstrekt bij brieven van 16 november 2012, 7, 8, 11, 13, 14, 15 en 19 februari, 21 maart, 8 april, 28 mei, 10 en 25 juni en 2 juli 2013.

| (3) | Bij brief van 17 juli 2013 (C(2013) 4457 final) heeft de Commissie Duitsland in kennis gesteld van haar besluit om ten aanzien van bepaalde submaatregelen die in het kader van de WMV zijn ingevoerd, de in artikel 108, lid 2, VWEU bedoelde procedure in te leiden (hierna „het inleidingsbesluit”). In hetzelfde schrijven heeft de Commissie vastgesteld dat andere submaatregelen hetzij voor de periode van 28 november 2001 tot en met 31 december 2006, voor de periode met ingang van 1 januari 2007 of voor beide tijdvakken verenigbaar zijn met de interne markt, hetzij geen staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU, hetzij niet onder het toepassingsgebied van de staatssteunvoorschriften vallen (hierna „positief besluit” genoemd). |
| --- | --- |

(3)

Bij brief van 17 juli 2013 (C(2013) 4457 final) heeft de Commissie Duitsland in kennis gesteld van haar besluit om ten aanzien van bepaalde submaatregelen die in het kader van de WMV zijn ingevoerd, de in artikel 108, lid 2, VWEU bedoelde procedure in te leiden (hierna „het inleidingsbesluit”). In hetzelfde schrijven heeft de Commissie vastgesteld dat andere submaatregelen hetzij voor de periode van 28 november 2001 tot en met 31 december 2006, voor de periode met ingang van 1 januari 2007 of voor beide tijdvakken verenigbaar zijn met de interne markt, hetzij geen staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU, hetzij niet onder het toepassingsgebied van de staatssteunvoorschriften vallen (hierna „positief besluit” genoemd).

| (4) | Met betrekking tot alle overige submaatregelen, waaronder de onderhavige, die de Verband der deutschen Milchwirtschaft e.V. (hierna „VDM”) in de periode sinds 28 november 2001 in verband met de WMV heeft uitgevoerd, is de Commissie er in het inleidingsbesluit van uitgegaan dat sprake was van steun en heeft zij twijfels geuit over de verenigbaarheid met de interne markt. |
| --- | --- |

(4)

Met betrekking tot alle overige submaatregelen, waaronder de onderhavige, die de Verband der deutschen Milchwirtschaft e.V. (hierna „VDM”) in de periode sinds 28 november 2001 in verband met de WMV heeft uitgevoerd, is de Commissie er in het inleidingsbesluit van uitgegaan dat sprake was van steun en heeft zij twijfels geuit over de verenigbaarheid met de interne markt.

| (5) | Duitsland heeft bij brief van 20 september 2013 zijn opmerkingen over het inleidingsbesluit ingediend. |
| --- | --- |

(5)

Duitsland heeft bij brief van 20 september 2013 zijn opmerkingen over het inleidingsbesluit ingediend.

| (6) | Het inleidingsbesluit is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie (3). De Commissie heeft de andere belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen te maken binnen een maand na deze bekendmaking. |
| --- | --- |

(6)

Het inleidingsbesluit is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie (3). De Commissie heeft de andere belanghebbenden uitgenodigd hun opmerkingen te maken binnen een maand na deze bekendmaking.

Publicatieblad van de Europese Unie

3

| (7) | De Commissie heeft in totaal 19 opmerkingen van belanghebbenden ontvangen. Een van hen heeft de Commissie onder opgave van gegronde redenen verzocht zijn identiteit niet bekend te maken. In totaal 6 opmerkingen, die tussen 6 en 10 februari 2014 zijn ingediend, hebben betrekking op de submaatregelen in verband met de WMV. |
| --- | --- |

(7)

De Commissie heeft in totaal 19 opmerkingen van belanghebbenden ontvangen. Een van hen heeft de Commissie onder opgave van gegronde redenen verzocht zijn identiteit niet bekend te maken. In totaal 6 opmerkingen, die tussen 6 en 10 februari 2014 zijn ingediend, hebben betrekking op de submaatregelen in verband met de WMV.

| (8) | De door de Commissie ontvangen opmerkingen zijn bij brieven van 27 februari, 3 maart en 3 oktober 2014 aan Duitsland toegezonden, zonder vermelding van de identiteit van de hierboven bedoelde belanghebbende. |
| --- | --- |

(8)

De door de Commissie ontvangen opmerkingen zijn bij brieven van 27 februari, 3 maart en 3 oktober 2014 aan Duitsland toegezonden, zonder vermelding van de identiteit van de hierboven bedoelde belanghebbende.

| (9) | Duitsland heeft zich aanvankelijk niet uitgesproken over de opmerkingen die de belanghebbenden in februari 2014 hadden ingediend. In het licht van een aanvullende opmerking van 8 juli 2014 heeft Duitsland later, bij schrijven van 3 december 2014, alsnog een standpunt ingenomen. |
| --- | --- |

(9)

Duitsland heeft zich aanvankelijk niet uitgesproken over de opmerkingen die de belanghebbenden in februari 2014 hadden ingediend. In het licht van een aanvullende opmerking van 8 juli 2014 heeft Duitsland later, bij schrijven van 3 december 2014, alsnog een standpunt ingenomen.

| (10) | Op 6 juni 2014 heeft de Commissie Duitsland verzocht om aanvullende informatie, die het land op 16 juli 2014 bij brief heeft verstrekt. |
| --- | --- |

(10)

Op 6 juni 2014 heeft de Commissie Duitsland verzocht om aanvullende informatie, die het land op 16 juli 2014 bij brief heeft verstrekt.

2.   BESCHRIJVING

BESCHRIJVING

| (11) | Hieronder volgt een beschrijving van de door VDM uitgevoerde maatregelen in verband met de WMV die in het inleidingsbesluit zijn aangemerkt als submaatregelen BW 6, BY 9, HE 5, NI 10, NW 9, RP 8, SL 6 en TH 6. De Commissie heeft twijfels geuit bij de verenigbaarheid van deze maatregelen met de interne markt. |
| --- | --- |

(11)

Hieronder volgt een beschrijving van de door VDM uitgevoerde maatregelen in verband met de WMV die in het inleidingsbesluit zijn aangemerkt als submaatregelen BW 6, BY 9, HE 5, NI 10, NW 9, RP 8, SL 6 en TH 6. De Commissie heeft twijfels geuit bij de verenigbaarheid van deze maatregelen met de interne markt.

Redenen voor de inleiding van de procedure van artikel 108, lid 2, VWEU door de Commissie

Redenen voor de inleiding van de procedure van artikel 108, lid 2, VWEU door de Commissie

| (12) | De WMV is een Bondswet, die in 1952 in werking is getreden en sindsdien meermaals is gewijzigd — voor het laatst op 31 oktober 2006. De wet bevat het rechtskader voor de onderhavige maatregelen en is voor onbeperkte duur geldig. |
| --- | --- |

(12)

De WMV is een Bondswet, die in 1952 in werking is getreden en sindsdien meermaals is gewijzigd — voor het laatst op 31 oktober 2006. De wet bevat het rechtskader voor de onderhavige maatregelen en is voor onbeperkte duur geldig.

| (13) | Op grond van artikel 22, lid 1, WMV kunnen de Duitse deelstaten de melkbedrijven een melkheffing opleggen op basis van de geleverde hoeveelheden melk. Volgens de informatie die Duitsland ter beschikking heeft gesteld, hebben negen (van de zestien) deelstaten gebruikgemaakt van deze toelating, met name Baden-Württemberg, Beieren, Brandenburg, Hessen, Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen, Rijnland-Palts, Saarland en Thüringen. De door de deelstaten opgelegde heffingen bedragen tot 0,0015 EUR per kg melk. |
| --- | --- |

(13)

Op grond van artikel 22, lid 1, WMV kunnen de Duitse deelstaten de melkbedrijven een melkheffing opleggen op basis van de geleverde hoeveelheden melk. Volgens de informatie die Duitsland ter beschikking heeft gesteld, hebben negen (van de zestien) deelstaten gebruikgemaakt van deze toelating, met name Baden-Württemberg, Beieren, Brandenburg, Hessen, Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen, Rijnland-Palts, Saarland en Thüringen. De door de deelstaten opgelegde heffingen bedragen tot 0,0015 EUR per kg melk.

| (14) | Duitsland heeft toegelicht dat de in de deelstaten opgelegde melkheffing niet van toepassing is op ingevoerde producten. De melkheffing kan daarentegen wel worden opgelegd voor producten die voor export bestemd zijn. |
| --- | --- |

(14)

Duitsland heeft toegelicht dat de in de deelstaten opgelegde melkheffing niet van toepassing is op ingevoerde producten. De melkheffing kan daarentegen wel worden opgelegd voor producten die voor export bestemd zijn.

| (15) | Krachtens artikel 22, lid 2, WMV mogen de opbrengsten uit de melkheffing uitsluitend worden gebruikt voor:






  1. | het verbeteren en behouden van de kwaliteit op grond van bepaalde uitvoeringsvoorschriften; |
| --- | --- | --- |

(15)

Krachtens artikel 22, lid 2, WMV mogen de opbrengsten uit de melkheffing uitsluitend worden gebruikt voor:

1.

het verbeteren en behouden van de kwaliteit op grond van bepaalde uitvoeringsvoorschriften;

| 2. | het verbeteren van de hygiëne bij de productie, de levering, de be- en verwerking en de afzet van melk en melkproducten; |
| --- | --- |

2.

het verbeteren van de hygiëne bij de productie, de levering, de be- en verwerking en de afzet van melk en melkproducten;

| 3. | melkkwaliteitstests; |
| --- | --- |

3.

melkkwaliteitstests;

| 4. | bedrijfsadvisering betreffende kwesties die de zuivelsector aanbelangen, en permanente opleiding van nieuwkomers in de sector; |
| --- | --- |

4.

bedrijfsadvisering betreffende kwesties die de zuivelsector aanbelangen, en permanente opleiding van nieuwkomers in de sector;

| 5. | publiciteit om de consumptie van melk en melkproducten te verhogen; |
| --- | --- |

5.

publiciteit om de consumptie van melk en melkproducten te verhogen;

| 6. | het uitvoeren van taken die voortvloeien uit de WMV. |
| --- | --- |

6.

het uitvoeren van taken die voortvloeien uit de WMV.

| (16) | Krachtens artikel 22, lid 2a, WMV kunnen de in lid 1 bedoelde middelen in afwijking van lid 2 ook worden gebruikt voor:






  1. | het verlagen van structuurgebonden hogere ophaalkosten bij de levering van melk en room van de producent aan het melkbedrijf; |
| --- | --- | --- |

(16)

Krachtens artikel 22, lid 2a, WMV kunnen de in lid 1 bedoelde middelen in afwijking van lid 2 ook worden gebruikt voor:

1.

het verlagen van structuurgebonden hogere ophaalkosten bij de levering van melk en room van de producent aan het melkbedrijf;

| 2. | het verlagen van hogere transportkosten bij de levering van melk tussen melkbedrijven, voor zover de levering noodzakelijk is om de consumptiemelkvoorziening in het afzetgebied van de beleverde melkbedrijven te verzekeren, en |
| --- | --- |

2.

het verlagen van hogere transportkosten bij de levering van melk tussen melkbedrijven, voor zover de levering noodzakelijk is om de consumptiemelkvoorziening in het afzetgebied van de beleverde melkbedrijven te verzekeren, en

| 3. | het bevorderen van de kwaliteit bij de centrale afzet van melkproducten. |
| --- | --- |

3.

het bevorderen van de kwaliteit bij de centrale afzet van melkproducten.

| (17) | Krachtens artikel 22, lid 4, WMV worden bijdragen en vergoedingen die melkbedrijven of groeperingen daarvan voor de in lid 2 vermelde doelstellingen aan zuivelinrichtingen betalen, volledig of gedeeltelijk terugbetaald uit de opbrengsten van de melkheffing. |
| --- | --- |

(17)

Krachtens artikel 22, lid 4, WMV worden bijdragen en vergoedingen die melkbedrijven of groeperingen daarvan voor de in lid 2 vermelde doelstellingen aan zuivelinrichtingen betalen, volledig of gedeeltelijk terugbetaald uit de opbrengsten van de melkheffing.

| (18) | De financiering van VDM in het kader van artikel 22, lid 2, punt 6, WMV dient volgens Duitsland te worden beschouwd als een geval van Leistungsverwaltung (de overheid als verlener van diensten) en dus niet van Eingriffsverwaltung (de overheid die ingrijpt als openbare macht om de rechten van de betrokkenen te beperken). Aangezien deze materie niet bij artikel 20, lid 3, van de Duitse grondwet aan de wet is voorbehouden, is geen materiële rechtsgrondslag vereist. In dit geval volstaat een machtiging in de begroting van de deelstaten en een overeenkomstige toekenning bij administratieve handeling. |
| --- | --- |

(18)

De financiering van VDM in het kader van artikel 22, lid 2, punt 6, WMV dient volgens Duitsland te worden beschouwd als een geval van Leistungsverwaltung (de overheid als verlener van diensten) en dus niet van Eingriffsverwaltung (de overheid die ingrijpt als openbare macht om de rechten van de betrokkenen te beperken). Aangezien deze materie niet bij artikel 20, lid 3, van de Duitse grondwet aan de wet is voorbehouden, is geen materiële rechtsgrondslag vereist. In dit geval volstaat een machtiging in de begroting van de deelstaten en een overeenkomstige toekenning bij administratieve handeling.

Leistungsverwaltung

Eingriffsverwaltung

| (19) | In de individuele deelstaten werd het beschikbaar stellen van de middelen bepaald door het financieel reglement dat in elke deelstaat van kracht was. |
| --- | --- |

(19)

In de individuele deelstaten werd het beschikbaar stellen van de middelen bepaald door het financieel reglement dat in elke deelstaat van kracht was.

| (20) | Hieronder worden per deelstaat de verordeningen opgevoerd die de rechtsgrondslag voor de inning van de melkheffing vormen. |
| --- | --- |

(20)

Hieronder worden per deelstaat de verordeningen opgevoerd die de rechtsgrondslag voor de inning van de melkheffing vormen.

| (21) | Baden-Württemberg: Verordnung des Ministeriums für Ernährung und Ländlichen Raum über die Erhebung von milchwirtschaftlichen Umlagen van 18 mei 2004 (GBl. blz. 350), gewijzigd bij verordening van 24 januari 2006 (GBl. blz. 40). |
| --- | --- |

(21)

Baden-Württemberg: Verordnung des Ministeriums für Ernährung und Ländlichen Raum über die Erhebung von milchwirtschaftlichen Umlagen van 18 mei 2004 (GBl. blz. 350), gewijzigd bij verordening van 24 januari 2006 (GBl. blz. 40).

| (22) | Beieren: Verordnung über eine Umlage für Milch (BayMilchUmlV) van 17 oktober 2007. |
| --- | --- |

(22)

Beieren: Verordnung über eine Umlage für Milch (BayMilchUmlV) van 17 oktober 2007.

| (23) | Hessen: Verordnung über die Erhebung einer Umlage zur Förderung der Milchwirtschaft van 1 december 1981. |
| --- | --- |

(23)

Hessen: Verordnung über die Erhebung einer Umlage zur Förderung der Milchwirtschaft van 1 december 1981.

| (24) | Nedersaksen: Verordnung über die Erhebung einer Umlage auf dem Gebiet der Milchwirtschaft van 26 november 2004 (GVBl. van Nedersaksen nr. 36/2004, blz. 519), laatstelijk gewijzigd bij verordening van 22 december 2005 (GVBl. van Nedersaksen nr. 31/2005, blz. 475). |
| --- | --- |

(24)

Nedersaksen: Verordnung über die Erhebung einer Umlage auf dem Gebiet der Milchwirtschaft van 26 november 2004 (GVBl. van Nedersaksen nr. 36/2004, blz. 519), laatstelijk gewijzigd bij verordening van 22 december 2005 (GVBl. van Nedersaksen nr. 31/2005, blz. 475).

| (25) | Noordrijn-Westfalen: Verordnung über Umlagen zur Förderung der Milchwirtschaft van 30 november 1965. |
| --- | --- |

(25)

Noordrijn-Westfalen: Verordnung über Umlagen zur Förderung der Milchwirtschaft van 30 november 1965.

| (26) | Rijnland-Palts: Landesverordnung über die Erhebung einer Umlage auf dem Gebiete der Milchwirtschaft van 15 oktober 2002, laatstelijk gewijzigd bij eerste deelstaatwijzigingsverordening van 4 juli 2009. |
| --- | --- |

(26)

Rijnland-Palts: Landesverordnung über die Erhebung einer Umlage auf dem Gebiete der Milchwirtschaft van 15 oktober 2002, laatstelijk gewijzigd bij eerste deelstaatwijzigingsverordening van 4 juli 2009.

| (27) | Saarland: Verordnung über die Erhebung einer Umlage auf dem Gebiet der Milchwirtschaft van 9 december 1982. |
| --- | --- |

(27)

Saarland: Verordnung über die Erhebung einer Umlage auf dem Gebiet der Milchwirtschaft van 9 december 1982.

| (28) | Thüringen: Verordnung über die Erhebung einer Umlage zur Förderung der Milchwirtschaft van 29 december 1999. |
| --- | --- |

(28)

Thüringen: Verordnung über die Erhebung einer Umlage zur Förderung der Milchwirtschaft van 29 december 1999.

| (29) | Baden-Württemberg, Beieren, Hessen, Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen, Rijnland-Palts, Saarland en Thüringen verlenen financiële steun voor de maatregelen die in dit verband door VDM worden uitgevoerd. Tussen 2001 en 2011 hebben de deelstaten samen in totaal ca. 4 miljoen EUR aan begrotingsmiddelen gespendeerd op dit gebied. |
| --- | --- |

(29)

Baden-Württemberg, Beieren, Hessen, Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen, Rijnland-Palts, Saarland en Thüringen verlenen financiële steun voor de maatregelen die in dit verband door VDM worden uitgevoerd. Tussen 2001 en 2011 hebben de deelstaten samen in totaal ca. 4 miljoen EUR aan begrotingsmiddelen gespendeerd op dit gebied.

| (30) | Voorts heeft Duitsland verduidelijkt dat in de deelstaten die geen melkheffing innen, op vrijwillige basis betalingen aan VDM worden gedaan door Milcherzeugervereinigung in Schleswig-Holstein e.V. (vereniging melkproducenten), door Arbeitsgemeinschaft Milch e.V. (vereniging melk) in Mecklenburg-Voorpommeren, door Landeskontrollverband Berlin-Brandenburg e.V. (controlevereniging), door Interessengemeinschaft der Erzeugerzusammenschlüsse in Sachsen e.V. (belangenvereniging van producentenorganisaties) en door de melksector in de deelstaat Saksen-Anhalt via de Landesvereinigung der Milchwirtschaft Niedersachsen. De betalingen worden met inachtneming van de financiële mogelijkheden van deze organisaties berekend op basis van de hoeveelheid melk die in de betrokken deelstaat wordt geproduceerd. |
| --- | --- |

(30)

Voorts heeft Duitsland verduidelijkt dat in de deelstaten die geen melkheffing innen, op vrijwillige basis betalingen aan VDM worden gedaan door Milcherzeugervereinigung in Schleswig-Holstein e.V. (vereniging melkproducenten), door Arbeitsgemeinschaft Milch e.V. (vereniging melk) in Mecklenburg-Voorpommeren, door Landeskontrollverband Berlin-Brandenburg e.V. (controlevereniging), door Interessengemeinschaft der Erzeugerzusammenschlüsse in Sachsen e.V. (belangenvereniging van producentenorganisaties) en door de melksector in de deelstaat Saksen-Anhalt via de Landesvereinigung der Milchwirtschaft Niedersachsen. De betalingen worden met inachtneming van de financiële mogelijkheden van deze organisaties berekend op basis van de hoeveelheid melk die in de betrokken deelstaat wordt geproduceerd.

| (31) | Baden-Württemberg heeft erop gewezen dat de inning van de melkheffing in Baden-Württemberg per 31 december 2012 is opgeschort. De melksector in Baden-Württemberg heeft in 2013 en 2014 via Milchwirtschaftlicher Verein Baden-Württemberg e.V. (aan de hand van een lidmaatschapsbijdrage) bijgedragen tot de financiering van VDM. |
| --- | --- |

(31)

Baden-Württemberg heeft erop gewezen dat de inning van de melkheffing in Baden-Württemberg per 31 december 2012 is opgeschort. De melksector in Baden-Württemberg heeft in 2013 en 2014 via Milchwirtschaftlicher Verein Baden-Württemberg e.V. (aan de hand van een lidmaatschapsbijdrage) bijgedragen tot de financiering van VDM.

| (32) | Volgens Duitsland heeft VDM met name als taak:






  — | behartiging en bevordering van de belangen van de melksector; |
| --- | --- | --- |

(32)

Volgens Duitsland heeft VDM met name als taak:

—

behartiging en bevordering van de belangen van de melksector;

| — | het vooraf verstrekken van alomvattend advies over alle onderwerpen die de melksector aanbelangen, zowel op nationaal als op internationaal niveau; |
| --- | --- |

—

het vooraf verstrekken van alomvattend advies over alle onderwerpen die de melksector aanbelangen, zowel op nationaal als op internationaal niveau;

| — | belangenbehartiging in het wetgevingsproces ten opzichte van ministeries, parlementaire gremia, comités en werkgroepen van nationale en internationale technisch georiënteerde verenigingen en organisaties; |
| --- | --- |

—

belangenbehartiging in het wetgevingsproces ten opzichte van ministeries, parlementaire gremia, comités en werkgroepen van nationale en internationale technisch georiënteerde verenigingen en organisaties;

| — | organisatie van evenementen op het gebied van actuele ontwikkelingen en tendensen. |
| --- | --- |

—

organisatie van evenementen op het gebied van actuele ontwikkelingen en tendensen.

| (33) | VDM is volgens Duitsland aangesloten bij de Internationale Zuivelfederatie (IDF — International Dairy Federation) en fungeert daar als nationaal comité voor Duitsland. VDM neemt meer bepaald de volledige coördinatie van de Duitse medewerking aan IDF voor haar rekening. VDM wijst in opdracht van haar leden en de Bondsregering de deskundigen voor de IDF-gremia aan en neemt een standpunt in als het Duitse nationale comité daar uit internationale hoek om wordt verzocht. VDM vertegenwoordigt daar, in overleg met haar leden en in nauwe samenwerking met de Bondsregering en de vertegenwoordigers van de deelstaten, de belangen van de gehele melkbranche. |
| --- | --- |

(33)

VDM is volgens Duitsland aangesloten bij de Internationale Zuivelfederatie (IDF — International Dairy Federation) en fungeert daar als nationaal comité voor Duitsland. VDM neemt meer bepaald de volledige coördinatie van de Duitse medewerking aan IDF voor haar rekening. VDM wijst in opdracht van haar leden en de Bondsregering de deskundigen voor de IDF-gremia aan en neemt een standpunt in als het Duitse nationale comité daar uit internationale hoek om wordt verzocht. VDM vertegenwoordigt daar, in overleg met haar leden en in nauwe samenwerking met de Bondsregering en de vertegenwoordigers van de deelstaten, de belangen van de gehele melkbranche.

| (34) | Voorts vertolkt VDM de stem van de hele branche op het gebied van normalisering en standaardisering op nationaal en internationaal niveau in samenwerking met de bevoegde normalisatie-instanties zoals ISO, IDF, CEN en DIN. Bovendien adviseert VDM de Bondsregering en IDF in de Codex Alimentarius. Door middel van standpunten, leidraden en richtsnoeren draagt VDM er in zeer belangrijke mate toe bij dat de melksector en de overheid met één stem spreken over de beoordeling van milieu- en veiligheidsgerelateerde parameters. VDM stelt ook opleidingsdocumentatie voor de branche op en begeleidt het volledige proces voor het opstellen van technische normen. Technische normen zijn in de melksector onmisbaar. Zij zorgen ervoor dat veilige en kwalitatief hoogwaardige levensmiddelen worden geproduceerd. |
| --- | --- |

(34)

Voorts vertolkt VDM de stem van de hele branche op het gebied van normalisering en standaardisering op nationaal en internationaal niveau in samenwerking met de bevoegde normalisatie-instanties zoals ISO, IDF, CEN en DIN. Bovendien adviseert VDM de Bondsregering en IDF in de Codex Alimentarius. Door middel van standpunten, leidraden en richtsnoeren draagt VDM er in zeer belangrijke mate toe bij dat de melksector en de overheid met één stem spreken over de beoordeling van milieu- en veiligheidsgerelateerde parameters. VDM stelt ook opleidingsdocumentatie voor de branche op en begeleidt het volledige proces voor het opstellen van technische normen. Technische normen zijn in de melksector onmisbaar. Zij zorgen ervoor dat veilige en kwalitatief hoogwaardige levensmiddelen worden geproduceerd.

| (35) | VDM fungeert bovendien als netwerk voor de aangesloten organisaties, de vertegenwoordigers van de Bondsregering, de deelstaten en de wetenschappers. Alle betrokken partijen worden door VDM op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen in het nationale en internationale levensmiddelenrecht, op het gebied van melkgerelateerde wetenschap en analyse, voeding, maar ook inzake aangelegenheden op het gebied van milieu, klimaat en dierenbescherming. Uit dat oogpunt kan worden gesteld dat VDM de samenwerking tussen alle partijen van de branche stimuleert. Ook ondersteuning van de melksector en bevordering van de technologische vooruitgang in de sector behoren tot de oogmerken van VDM. |
| --- | --- |

(35)

VDM fungeert bovendien als netwerk voor de aangesloten organisaties, de vertegenwoordigers van de Bondsregering, de deelstaten en de wetenschappers. Alle betrokken partijen worden door VDM op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen in het nationale en internationale levensmiddelenrecht, op het gebied van melkgerelateerde wetenschap en analyse, voeding, maar ook inzake aangelegenheden op het gebied van milieu, klimaat en dierenbescherming. Uit dat oogpunt kan worden gesteld dat VDM de samenwerking tussen alle partijen van de branche stimuleert. Ook ondersteuning van de melksector en bevordering van de technologische vooruitgang in de sector behoren tot de oogmerken van VDM.

| (36) | Enkel verenigingen en wetenschappelijke instellingen zijn als lid in VDM vertegenwoordigd — dus geen enkele individuele onderneming die actief is op het gebied van de productie, verwerking of afzet van melk. Volgens de internetsite van VDM zijn onder meer de volgende verenigingen bij VDM aangesloten: Milchindustrie-Verband e.V. (vereniging van de melksector), Deutscher Bauernverband e.V. (vereniging van landbouwers), Bundesverband der Privaten Milchwirtschaft e.V. (nationale vereniging van de particuliere melksector), Zentralverband Deutscher Milchwirtschaftler e.V. (centrale vereniging van Duitse ondernemers in de melksector), Bundesverband Molkereiproducte (nationale vereniging melkproducten) en Arbeitsgemeinschaft Deutscher Rinderzüchter e.V (vereniging van Duitse rundveehouders) (4). |
| --- | --- |

(36)

Enkel verenigingen en wetenschappelijke instellingen zijn als lid in VDM vertegenwoordigd — dus geen enkele individuele onderneming die actief is op het gebied van de productie, verwerking of afzet van melk. Volgens de internetsite van VDM zijn onder meer de volgende verenigingen bij VDM aangesloten: Milchindustrie-Verband e.V. (vereniging van de melksector), Deutscher Bauernverband e.V. (vereniging van landbouwers), Bundesverband der Privaten Milchwirtschaft e.V. (nationale vereniging van de particuliere melksector), Zentralverband Deutscher Milchwirtschaftler e.V. (centrale vereniging van Duitse ondernemers in de melksector), Bundesverband Molkereiproducte (nationale vereniging melkproducten) en Arbeitsgemeinschaft Deutscher Rinderzüchter e.V (vereniging van Duitse rundveehouders) (4).

4

| (37) | Duitsland is van oordeel dat de financiële ondersteuning van VDM geen steun vormt omdat VDM geen onderneming (met andere woorden: geen marktdeelnemer) is. VDM verricht geen economische activiteit. VDM is een vereniging die uiteenlopende spelers uit de waardeketen „melk” in Duitsland samenbrengt, maar zelf niet economisch actief is. VDM is krachtens de Duitse wetgeving inzake vennootschapsbelasting erkend als beroepsvereniging en heeft bijgevolg recht op bepaalde belastingvoordelen die vennootschappen die economische activiteiten ontplooien, niet genieten. |
| --- | --- |

(37)

Duitsland is van oordeel dat de financiële ondersteuning van VDM geen steun vormt omdat VDM geen onderneming (met andere woorden: geen marktdeelnemer) is. VDM verricht geen economische activiteit. VDM is een vereniging die uiteenlopende spelers uit de waardeketen „melk” in Duitsland samenbrengt, maar zelf niet economisch actief is. VDM is krachtens de Duitse wetgeving inzake vennootschapsbelasting erkend als beroepsvereniging en heeft bijgevolg recht op bepaalde belastingvoordelen die vennootschappen die economische activiteiten ontplooien, niet genieten.

| (38) | Duitsland voert aan dat een lidstaat krachtens artikel 183 van Verordening (EG) nr. 1234/2007 van de Raad (5) — onverminderd de in artikel 180 van die verordening vastgestelde toepassing van de artikelen 87, 88 en 89 (nu: de artikelen 107, 108 en 109) van het Verdrag — aan zijn melkproducenten een heffing voor verkoopbevordering op de in de handel gebrachte hoeveelheden melk of melkequivalent kan opleggen ter financiering van maatregelen om de consumptie in de Gemeenschap te bevorderen, de afzetmarkten voor melk en zuivelproducten uit te breiden en de kwaliteit te verbeteren. |
| --- | --- |

(38)

Duitsland voert aan dat een lidstaat krachtens artikel 183 van Verordening (EG) nr. 1234/2007 van de Raad (5) — onverminderd de in artikel 180 van die verordening vastgestelde toepassing van de artikelen 87, 88 en 89 (nu: de artikelen 107, 108 en 109) van het Verdrag — aan zijn melkproducenten een heffing voor verkoopbevordering op de in de handel gebrachte hoeveelheden melk of melkequivalent kan opleggen ter financiering van maatregelen om de consumptie in de Gemeenschap te bevorderen, de afzetmarkten voor melk en zuivelproducten uit te breiden en de kwaliteit te verbeteren.

5

| (39) | In zijn standpunt van 20 september 2013 wijst Duitsland erop dat verenigingen (zoals VDM) in de besluitpraktijk slechts bij uitzondering en slechts dan als ondernemingen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU worden aangemerkt als zij ook zelf een economische activiteit verrichten (zoals het verpachten van grond of het verkopen van televisierechten) (6). |
| --- | --- |

(39)

In zijn standpunt van 20 september 2013 wijst Duitsland erop dat verenigingen (zoals VDM) in de besluitpraktijk slechts bij uitzondering en slechts dan als ondernemingen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU worden aangemerkt als zij ook zelf een economische activiteit verrichten (zoals het verpachten van grond of het verkopen van televisierechten) (6).

6

| (40) | Een andere taak bestaat erin de melksector op nationaal en internationaal niveau te vertegenwoordigen (bijv. bij de Codex Alimentarius en in het DIN-comité). VDM stelt de expertise van onafhankelijke externe wetenschappers en deskundigen in gebundelde en uitgewerkte vorm ter beschikking van de betrokken fora. Aan ministeries op Bonds- en deelstaatniveau stelt VDM haar expertise en advies ter beschikking. |
| --- | --- |

(40)

Een andere taak bestaat erin de melksector op nationaal en internationaal niveau te vertegenwoordigen (bijv. bij de Codex Alimentarius en in het DIN-comité). VDM stelt de expertise van onafhankelijke externe wetenschappers en deskundigen in gebundelde en uitgewerkte vorm ter beschikking van de betrokken fora. Aan ministeries op Bonds- en deelstaatniveau stelt VDM haar expertise en advies ter beschikking.

| (41) | Dit zijn geen activiteiten die individuele ondernemingen ten goede komen. Veeleer komen zij overeen met de typische (op het algemeen nut gerichte) taken van een vereniging. Het zou blijk geven van een verkeerd begrip van de activiteiten van VDM, VDM te bestempelen als een commerciële lobbyist van de melksector die prestaties levert die op de markt kunnen worden „aangekocht”. De VDM-leden kunnen voor de prestaties die VDM levert, overigens niet bij een andere „dienstverlener” terecht. Er is dus geen sprake van concurrentie. VDM is bijgevolg niet economisch actief op een bepaalde markt. |
| --- | --- |

(41)

Dit zijn geen activiteiten die individuele ondernemingen ten goede komen. Veeleer komen zij overeen met de typische (op het algemeen nut gerichte) taken van een vereniging. Het zou blijk geven van een verkeerd begrip van de activiteiten van VDM, VDM te bestempelen als een commerciële lobbyist van de melksector die prestaties levert die op de markt kunnen worden „aangekocht”. De VDM-leden kunnen voor de prestaties die VDM levert, overigens niet bij een andere „dienstverlener” terecht. Er is dus geen sprake van concurrentie. VDM is bijgevolg niet economisch actief op een bepaalde markt.

| (42) | Bovendien worden volgens Duitsland ook de melkbedrijven niet begunstigd door de diensten die VDM levert. Meer bepaald biedt VDM geen „gerichte adviesdiensten” voor ondernemingen uit de melksector aan. De activiteit van VDM is veeleer algemeen van aard. Alle betrokken partijen en bijgevolg uiteindelijk ook de gemeenschap worden door VDM op de hoogte gehouden over de ontwikkelingen in het nationale en internationale levensmiddelenrecht, op het gebied van melkgerelateerde wetenschap en analyse, voeding, maar ook inzake aangelegenheden op het gebied van milieu, klimaat en dierenbescherming. Deze informatie wordt door VDM in de eerste plaats verspreid via algemeen (via het internet) verkrijgbare publicaties en via de organisatie van conferenties. De vereniging fungeert dus als „multiplicator”, een functie die niet alleen typisch voor activiteiten van verenigingen is, maar ook van wezenlijk belang om informatie algemeen toegankelijk te maken. |
| --- | --- |

(42)

Bovendien worden volgens Duitsland ook de melkbedrijven niet begunstigd door de diensten die VDM levert. Meer bepaald biedt VDM geen „gerichte adviesdiensten” voor ondernemingen uit de melksector aan. De activiteit van VDM is veeleer algemeen van aard. Alle betrokken partijen en bijgevolg uiteindelijk ook de gemeenschap worden door VDM op de hoogte gehouden over de ontwikkelingen in het nationale en internationale levensmiddelenrecht, op het gebied van melkgerelateerde wetenschap en analyse, voeding, maar ook inzake aangelegenheden op het gebied van milieu, klimaat en dierenbescherming. Deze informatie wordt door VDM in de eerste plaats verspreid via algemeen (via het internet) verkrijgbare publicaties en via de organisatie van conferenties. De vereniging fungeert dus als „multiplicator”, een functie die niet alleen typisch voor activiteiten van verenigingen is, maar ook van wezenlijk belang om informatie algemeen toegankelijk te maken.

| (43) | Deze „open”, algemene vorm van „advisering” is geen marktconforme prestatie die aan de melksector wordt geleverd en is niet vergelijkbaar met de „gerichte” advisering door, bijvoorbeeld, bedrijfsadviseurs. Eventuele voordelen die de ondernemingen van de melksector uit deze informatieverstrekking zouden halen, zijn staatssteunrechtelijk niet relevant. Er zijn bovendien geen besluiten van de Commissie of de gerechtelijke instellingen van de EU bekend waarin een dermate ruim begrip van steun wordt gehanteerd. |
| --- | --- |

(43)

Deze „open”, algemene vorm van „advisering” is geen marktconforme prestatie die aan de melksector wordt geleverd en is niet vergelijkbaar met de „gerichte” advisering door, bijvoorbeeld, bedrijfsadviseurs. Eventuele voordelen die de ondernemingen van de melksector uit deze informatieverstrekking zouden halen, zijn staatssteunrechtelijk niet relevant. Er zijn bovendien geen besluiten van de Commissie of de gerechtelijke instellingen van de EU bekend waarin een dermate ruim begrip van steun wordt gehanteerd.

| (44) | Evenmin is sprake van indirecte steun. Dit zou impliceren dat de toewijzing aan een derde precies erop gericht is de indirecte ontvanger van de steun te begunstigen of dat deze begunstiging van een onderneming of een productiebranche inherent is aan de maatregel. Dat is hier niet het geval. Mogelijke onbedoelde voordelen uit maatregelen, zoals de algemene informatie over ontwikkelingen in het nationale en internationale levensmiddelenrecht, op het gebied van melkgerelateerde wetenschap en analyse, voeding, maar ook inzake aangelegenheden op het gebied van milieu, klimaat en dierenbescherming, zijn niet specifiek en kunnen derhalve niet worden gebruikt als argument om het bestaan van steun te motiveren. Bovendien hebben zij als algemene maatregelen geen verstorend effect op de concurrentie gehad. |
| --- | --- |

(44)

Evenmin is sprake van indirecte steun. Dit zou impliceren dat de toewijzing aan een derde precies erop gericht is de indirecte ontvanger van de steun te begunstigen of dat deze begunstiging van een onderneming of een productiebranche inherent is aan de maatregel. Dat is hier niet het geval. Mogelijke onbedoelde voordelen uit maatregelen, zoals de algemene informatie over ontwikkelingen in het nationale en internationale levensmiddelenrecht, op het gebied van melkgerelateerde wetenschap en analyse, voeding, maar ook inzake aangelegenheden op het gebied van milieu, klimaat en dierenbescherming, zijn niet specifiek en kunnen derhalve niet worden gebruikt als argument om het bestaan van steun te motiveren. Bovendien hebben zij als algemene maatregelen geen verstorend effect op de concurrentie gehad.

| (45) | In het onderhavige geval is er geen aanwijsbare reden om te veronderstellen dat een concurrentieverstorende begunstiging van bepaalde ondernemingen werd beoogd of heeft plaatsgevonden. De bijdragen aan VDM waren veeleer bedoeld om VDM in staat te stellen de eerder omschreven, niet-commerciële taken te vervullen. |
| --- | --- |

(45)

In het onderhavige geval is er geen aanwijsbare reden om te veronderstellen dat een concurrentieverstorende begunstiging van bepaalde ondernemingen werd beoogd of heeft plaatsgevonden. De bijdragen aan VDM waren veeleer bedoeld om VDM in staat te stellen de eerder omschreven, niet-commerciële taken te vervullen.

Redenen voor de inleiding van de procedure van artikel 108, lid 2, VWEU door de Commissie

Redenen voor de inleiding van de procedure van artikel 108, lid 2, VWEU door de Commissie

| (46) | In het inleidingsbesluit stelt de Commissie vast dat VDM een aanbieder van diensten is, aangezien deze de Duitse melksector op verschillende niveaus vertegenwoordigt en bovendien gerichte adviesdiensten met betrekking tot de melkproductie verstrekt. De eindbegunstigde van deze diensten is de gehele melksector in Duitsland, en met name de melkbedrijven, die als ondernemingen dienen te worden beschouwd. Voorts is gebleken dat is voldaan aan alle voorwaarden om gewag te maken van steun. |
| --- | --- |

(46)

In het inleidingsbesluit stelt de Commissie vast dat VDM een aanbieder van diensten is, aangezien deze de Duitse melksector op verschillende niveaus vertegenwoordigt en bovendien gerichte adviesdiensten met betrekking tot de melkproductie verstrekt. De eindbegunstigde van deze diensten is de gehele melksector in Duitsland, en met name de melkbedrijven, die als ondernemingen dienen te worden beschouwd. Voorts is gebleken dat is voldaan aan alle voorwaarden om gewag te maken van steun.

Opmerkingen van VDM

Opmerkingen van VDM

| (47) | VDM neemt in een brief van 6 februari 2014 het volgende standpunt in ten aanzien van de toewijzing die haar is verleend. |
| --- | --- |

(47)

VDM neemt in een brief van 6 februari 2014 het volgende standpunt in ten aanzien van de toewijzing die haar is verleend.

| (48) | De uit de melkheffing afkomstige middelen van VDM kunnen niet als steun aan VDM worden aangemerkt. VDM is geen onderneming in de zin van artikel 107 VWEU en in elk geval kunnen de activiteiten van VDM die met middelen uit de melkheffing worden gefinancierd, niet worden beschouwd als een commerciële d.w.z. economische activiteit die bestaat in het aanbieden van goederen of diensten op een markt. Dit betekent dat VDM in elk geval wat deze uit de melkheffing gefinancierde activiteiten betreft, niet als een onderneming kan worden beschouwd, aangezien de hoedanigheid van onderneming steeds functioneel met betrekking tot een bepaalde activiteit moet worden vastgesteld. |
| --- | --- |

(48)

De uit de melkheffing afkomstige middelen van VDM kunnen niet als steun aan VDM worden aangemerkt. VDM is geen onderneming in de zin van artikel 107 VWEU en in elk geval kunnen de activiteiten van VDM die met middelen uit de melkheffing worden gefinancierd, niet worden beschouwd als een commerciële d.w.z. economische activiteit die bestaat in het aanbieden van goederen of diensten op een markt. Dit betekent dat VDM in elk geval wat deze uit de melkheffing gefinancierde activiteiten betreft, niet als een onderneming kan worden beschouwd, aangezien de hoedanigheid van onderneming steeds functioneel met betrekking tot een bepaalde activiteit moet worden vastgesteld.

| (49) | VDM is geen aanbieder van diensten op een markt. De activiteiten van VDM zijn veeleer typisch voor een vereniging. Als koepel verenigt en vertegenwoordigt VDM de melksector in Duitsland. Het zou onjuist zijn deze op de lidmaatschapstructuur van VDM berustende activiteit als „dienstverlening” aan de leden te beschouwen. Op grond van haar lidmaatschapstructuur vervult VDM veeleer de taak de melksector op een democratisch gelegitimeerde wijze te helpen een mening te vormen op het gebied van wetgeving, normalisatie en zo meer. Bij deze wilsvorming worden bovendien vertegenwoordigers van de Bond, de deelstaten en de wetenschappelijke wereld betrokken, die in VDM deels als adviseur deels met stemrecht vertegenwoordigd zijn. Deze voor een vereniging typische activiteiten van wilsvorming en vertegenwoordiging van de leden kan niet worden gelijkgeschakeld met het aanbieden van een dienst „op een markt”. |
| --- | --- |

(49)

VDM is geen aanbieder van diensten op een markt. De activiteiten van VDM zijn veeleer typisch voor een vereniging. Als koepel verenigt en vertegenwoordigt VDM de melksector in Duitsland. Het zou onjuist zijn deze op de lidmaatschapstructuur van VDM berustende activiteit als „dienstverlening” aan de leden te beschouwen. Op grond van haar lidmaatschapstructuur vervult VDM veeleer de taak de melksector op een democratisch gelegitimeerde wijze te helpen een mening te vormen op het gebied van wetgeving, normalisatie en zo meer. Bij deze wilsvorming worden bovendien vertegenwoordigers van de Bond, de deelstaten en de wetenschappelijke wereld betrokken, die in VDM deels als adviseur deels met stemrecht vertegenwoordigd zijn. Deze voor een vereniging typische activiteiten van wilsvorming en vertegenwoordiging van de leden kan niet worden gelijkgeschakeld met het aanbieden van een dienst „op een markt”.

| (50) | Ook bij nader onderzoek van de hieronder opgevoerde gebieden waarop VDM als vereniging actief is, blijkt dat deze actiegebieden, waarvoor VDM financieringsmiddelen uit de melkheffing ontvangt, geen „economische activiteit” op een markt vormen. |
| --- | --- |

(50)

Ook bij nader onderzoek van de hieronder opgevoerde gebieden waarop VDM als vereniging actief is, blijkt dat deze actiegebieden, waarvoor VDM financieringsmiddelen uit de melkheffing ontvangt, geen „economische activiteit” op een markt vormen.

| (51) | Een essentieel onderdeel van de activiteiten van VDM is „het vooraf verstrekken van alomvattende advies over alle onderwerpen die de melksector aanbelangen, zowel op nationaal als op internationaal niveau”. Ca. 15 % van de melkheffingsopbrengsten die VDM ontvangt, gaan naar die bestemming. Het advies dat in dit verband wordt verstrekt, is niet bestemd voor ondernemingen van de melksector, maar heeft tot doel de nationale en internationale wet- en regelgever voorafgaand aan de vaststelling van wetgeving en andere normen op de hoogte te brengen van de wilsvorming en de kennis van de melksector. VDM speelt in deze procedures de rol van deskundige en vertegenwoordiger van de melksector in Duitsland. Ook hier treedt VDM echter niet op als „dienstverlener” op een markt. Veeleer brengt VDM de democratische meningsvorming die in het kader van haar lidmaatschapstructuur heeft plaatsgevonden, over in het wetgevingsproces. Om die reden kan de verdediging van de belangen van de gehele melksector in het wetgevingsproces ten opzichte van ministeries, parlementaire gremia, comités en werkgroepen van nationale en internationale technisch georiënteerde verenigingen en organisaties niet als economische activiteit worden beschouwd. |
| --- | --- |

(51)

Een essentieel onderdeel van de activiteiten van VDM is „het vooraf verstrekken van alomvattende advies over alle onderwerpen die de melksector aanbelangen, zowel op nationaal als op internationaal niveau”. Ca. 15 % van de melkheffingsopbrengsten die VDM ontvangt, gaan naar die bestemming. Het advies dat in dit verband wordt verstrekt, is niet bestemd voor ondernemingen van de melksector, maar heeft tot doel de nationale en internationale wet- en regelgever voorafgaand aan de vaststelling van wetgeving en andere normen op de hoogte te brengen van de wilsvorming en de kennis van de melksector. VDM speelt in deze procedures de rol van deskundige en vertegenwoordiger van de melksector in Duitsland. Ook hier treedt VDM echter niet op als „dienstverlener” op een markt. Veeleer brengt VDM de democratische meningsvorming die in het kader van haar lidmaatschapstructuur heeft plaatsgevonden, over in het wetgevingsproces. Om die reden kan de verdediging van de belangen van de gehele melksector in het wetgevingsproces ten opzichte van ministeries, parlementaire gremia, comités en werkgroepen van nationale en internationale technisch georiënteerde verenigingen en organisaties niet als economische activiteit worden beschouwd.

| (52) | Zelfs indien deze activiteit van adviesverstrekking aan overheden op nationaal en internationaal niveau als dienstverlening wordt beschouwd, zouden deze overheidsinstanties als ontvangers van deze „adviesverlening” geen ondernemingen zijn en dus ook geen ontvangers van steun in de zin van artikel 107 VWEU. VDM kan met betrekking tot de hierboven beschreven verenigingsactiviteit bijgevolg niet als onderneming en dus ook niet als een geschikte ontvanger van steun worden beschouwd. Gerichte adviesdiensten in de vorm van een selectieve adviesverlening aan ondernemingen van de melksector daarentegen worden niet gefinancierd uit de melkheffingsopbrengsten die de deelstaten VDM ter beschikking stellen. |
| --- | --- |

(52)

Zelfs indien deze activiteit van adviesverstrekking aan overheden op nationaal en internationaal niveau als dienstverlening wordt beschouwd, zouden deze overheidsinstanties als ontvangers van deze „adviesverlening” geen ondernemingen zijn en dus ook geen ontvangers van steun in de zin van artikel 107 VWEU. VDM kan met betrekking tot de hierboven beschreven verenigingsactiviteit bijgevolg niet als onderneming en dus ook niet als een geschikte ontvanger van steun worden beschouwd. Gerichte adviesdiensten in de vorm van een selectieve adviesverlening aan ondernemingen van de melksector daarentegen worden niet gefinancierd uit de melkheffingsopbrengsten die de deelstaten VDM ter beschikking stellen.

| (53) | Voorts vertolkt VDM de stem van de hele branche op het gebied van normalisering en standaardisering op nationaal en internationaal niveau in samenwerking met de bevoegde normalisatie-instanties zoals ISO, IDF, CEN en DIN. Bovendien adviseert VDM de Bondsregering in de Codex Alimentarius. Zo neemt VDM onder meer als adviseur van de Bondsregering deel aan de vergaderingen van de volgende CODEX-comités:






  — | CCMMP — Milk and Milk Products (met name zijn tussen 2001 en 2011 alle CCMMP-zuivelproductnormen herzien), |
| --- | --- | --- |

(53)

Voorts vertolkt VDM de stem van de hele branche op het gebied van normalisering en standaardisering op nationaal en internationaal niveau in samenwerking met de bevoegde normalisatie-instanties zoals ISO, IDF, CEN en DIN. Bovendien adviseert VDM de Bondsregering in de Codex Alimentarius. Zo neemt VDM onder meer als adviseur van de Bondsregering deel aan de vergaderingen van de volgende CODEX-comités:

—

CCMMP — Milk and Milk Products (met name zijn tussen 2001 en 2011 alle CCMMP-zuivelproductnormen herzien),

| — | CCFH — Food Hygiene, |
| --- | --- |

—

CCFH — Food Hygiene,

| — | CCCF — Contaminants in Foods, |
| --- | --- |

—

CCCF — Contaminants in Foods,

| — | CCFA — Food Additives, |
| --- | --- |

—

CCFA — Food Additives,

| — | CCFICS — Food Import Certificates, |
| --- | --- |

—

CCFICS — Food Import Certificates,

| — | CCFL — Food Labelling, |
| --- | --- |

—

CCFL — Food Labelling,

| — | CCGP — General Principles, |
| --- | --- |

—

CCGP — General Principles,

| — | CCMAS — Methods of Analysis and Sampling, |
| --- | --- |

—

CCMAS — Methods of Analysis and Sampling,

| — | CCNFSDU — Nutrition and Foods for Special Dietary Uses, |
| --- | --- |

—

CCNFSDU — Nutrition and Foods for Special Dietary Uses,

| — | CCRVDF — Residues Veterinary Drugs in Food. |
| --- | --- |

—

CCRVDF — Residues Veterinary Drugs in Food.

| (54) | Ca. 45 % van de melkheffingsopbrengsten die VDM ontvangt, gaan naar deze bestemming (normalisering en standaardisering op nationaal en internationaal niveau). Dit gebied van normalisering en standaardisering kan evenmin als economische activiteit worden beschouwd. VDM levert hier geen diensten aan de markt, maar vertegenwoordigt als koepelvereniging de gehele sector in het kader van een taak die in het algemeen belang wordt verricht. Het lijdt geen twijfel dat het bij de normalisering en standaardisering in het kader van ISO, IDF, CEN en DIN en de Codex Alimentarius om een activiteit in het algemeen belang gaat en niet om een selectieve steunmaatregel. |
| --- | --- |

(54)

Ca. 45 % van de melkheffingsopbrengsten die VDM ontvangt, gaan naar deze bestemming (normalisering en standaardisering op nationaal en internationaal niveau). Dit gebied van normalisering en standaardisering kan evenmin als economische activiteit worden beschouwd. VDM levert hier geen diensten aan de markt, maar vertegenwoordigt als koepelvereniging de gehele sector in het kader van een taak die in het algemeen belang wordt verricht. Het lijdt geen twijfel dat het bij de normalisering en standaardisering in het kader van ISO, IDF, CEN en DIN en de Codex Alimentarius om een activiteit in het algemeen belang gaat en niet om een selectieve steunmaatregel.

| (55) | Zo heeft DIN krachtens de statuten van DIN e.V. tot taak (doel) om in het algemeen belang en met inachtneming van het openbaar belang de normalisering en standaardisering op geordende en transparante wijze te bevorderen, te organiseren, te sturen en in goede banen te leiden. De resultaten van de werkzaamheden, aldus de statuten, staan ten dienste van innovatie, veiligheid en toenadering op economisch, wetenschappelijk, administratief en openbaar gebied, van kwaliteitsborging en rationalisering en van arbeids-, milieu- en consumentenbescherming. |
| --- | --- |

(55)

Zo heeft DIN krachtens de statuten van DIN e.V. tot taak (doel) om in het algemeen belang en met inachtneming van het openbaar belang de normalisering en standaardisering op geordende en transparante wijze te bevorderen, te organiseren, te sturen en in goede banen te leiden. De resultaten van de werkzaamheden, aldus de statuten, staan ten dienste van innovatie, veiligheid en toenadering op economisch, wetenschappelijk, administratief en openbaar gebied, van kwaliteitsborging en rationalisering en van arbeids-, milieu- en consumentenbescherming.

| (56) | Hetzelfde geldt voor de in 1963 door de FAO en de WHO opgerichte Codex Alimentarius, die volgens zijn website als taak heeft

  „geharmoniseerde internationale normen, richtlijnen en gedragscodes inzake levensmiddelen te ontwikkelen, met als doel de gezondheid van de consument te beschermen en billijke praktijken in de handel in levensmiddelen te waarborgen.” |
| --- | --- |

(56)

Hetzelfde geldt voor de in 1963 door de FAO en de WHO opgerichte Codex Alimentarius, die volgens zijn website als taak heeft

„geharmoniseerde internationale normen, richtlijnen en gedragscodes inzake levensmiddelen te ontwikkelen, met als doel de gezondheid van de consument te beschermen en billijke praktijken in de handel in levensmiddelen te waarborgen.”

| (57) | Bovendien vormt de Codex Alimentarius een belangrijke basis voor het levensmiddelenrecht (wettelijke en bestuursrechtelijke voorschriften voor levensmiddelen) in het algemeen en voor de voedselveiligheid in het bijzonder, zowel op EU- als op lidstaatniveau. Als voornaamste internationale norm voor het levensmiddelenrecht moet de Codex Alimentarius met name uit het oogpunt van voedselveiligheid en consumentenbescherming door de wetgevende instanties in aanmerking worden genomen bij het ontwikkelen of aanpassen van het levensmiddelenrecht (7). |
| --- | --- |

(57)

Bovendien vormt de Codex Alimentarius een belangrijke basis voor het levensmiddelenrecht (wettelijke en bestuursrechtelijke voorschriften voor levensmiddelen) in het algemeen en voor de voedselveiligheid in het bijzonder, zowel op EU- als op lidstaatniveau. Als voornaamste internationale norm voor het levensmiddelenrecht moet de Codex Alimentarius met name uit het oogpunt van voedselveiligheid en consumentenbescherming door de wetgevende instanties in aanmerking worden genomen bij het ontwikkelen of aanpassen van het levensmiddelenrecht (7).

7

| (58) | Alleszins verricht VDM in dit verband geen economische activiteit, in de zin dat zij een dienst zou aanbieden, zij het alleen al maar omdat er geen markt bestaat voor dergelijke normaliserings- en standaardiseringsactiviteiten in het algemeen belang, en in het bijzonder ook in het belang van de consument (8). |
| --- | --- |

(58)

Alleszins verricht VDM in dit verband geen economische activiteit, in de zin dat zij een dienst zou aanbieden, zij het alleen al maar omdat er geen markt bestaat voor dergelijke normaliserings- en standaardiseringsactiviteiten in het algemeen belang, en in het bijzonder ook in het belang van de consument (8).

8

| (59) | Een ander deel van de activiteiten van VDM bestaat erin algemene informatie over melk en de melkveehouderij te verstrekken en de betrokken wetenschappelijke kennis en nieuwe methoden op een begrijpelijke manier te verspreiden. VDM stelt in dit verband adviezen, richtsnoeren en richtlijnen op om alle belanghebbenden, waaronder de consument, op een makkelijk te begrijpen manier te informeren over aangelegenheden als de beste beschikbare milieubeschermingstechnieken, goede landbouwpraktijken, waterverbruik, CO2-uitstoot, dierenbescherming in de melkveehouderij of voedersystemen in de melkproductie. Ca. 35 % van de melkheffingsopbrengsten die VDM ontvangt, gaan naar die bestemming. |
| --- | --- |

(59)

Een ander deel van de activiteiten van VDM bestaat erin algemene informatie over melk en de melkveehouderij te verstrekken en de betrokken wetenschappelijke kennis en nieuwe methoden op een begrijpelijke manier te verspreiden. VDM stelt in dit verband adviezen, richtsnoeren en richtlijnen op om alle belanghebbenden, waaronder de consument, op een makkelijk te begrijpen manier te informeren over aangelegenheden als de beste beschikbare milieubeschermingstechnieken, goede landbouwpraktijken, waterverbruik, CO2-uitstoot, dierenbescherming in de melkveehouderij of voedersystemen in de melkproductie. Ca. 35 % van de melkheffingsopbrengsten die VDM ontvangt, gaan naar die bestemming.

2

| (60) | Ook in dit geval is geen sprake van een economische activiteit aangezien geen specifieke diensten worden geleverd in concurrentie met andere aanbieders. Omdat de activiteiten niet specifiek ten gunste van ondernemingen uit de melksector worden verricht, maar veeleer tot doel hebben elke belanghebbende derde partij, d.w.z. de gemeenschap, te informeren over aangelegenheden inzake melk en melkveehouderij, gaat het om een aanbod dat VDM gratis maar een derde zelfs niet tegen betaling kan leveren. Enkel voor bepaalde publicaties wordt een kleine vergoeding gevraagd. |
| --- | --- |

(60)

Ook in dit geval is geen sprake van een economische activiteit aangezien geen specifieke diensten worden geleverd in concurrentie met andere aanbieders. Omdat de activiteiten niet specifiek ten gunste van ondernemingen uit de melksector worden verricht, maar veeleer tot doel hebben elke belanghebbende derde partij, d.w.z. de gemeenschap, te informeren over aangelegenheden inzake melk en melkveehouderij, gaat het om een aanbod dat VDM gratis maar een derde zelfs niet tegen betaling kan leveren. Enkel voor bepaalde publicaties wordt een kleine vergoeding gevraagd.

| (61) | Voorts ondersteunt VDM wetenschappers van openbare Hochschulen, met name jonge wetenschappers, door op verzoek een deel van hun reiskosten te vergoeden als zij wetenschappelijke evenementen op het gebied van melk bijwonen. Deze ondersteuning is bestemd voor particuliere personen in de niet-economische sfeer en voldoet dus niet aan de voorwaarden om gewag te maken van staatssteun. |
| --- | --- |

(61)

Voorts ondersteunt VDM wetenschappers van openbare Hochschulen, met name jonge wetenschappers, door op verzoek een deel van hun reiskosten te vergoeden als zij wetenschappelijke evenementen op het gebied van melk bijwonen. Deze ondersteuning is bestemd voor particuliere personen in de niet-economische sfeer en voldoet dus niet aan de voorwaarden om gewag te maken van staatssteun.

| (62) | Voorts hebben twee medewerkers van VDM lezingen aan de Fachhochschule Hannover gehouden — wat evenmin als economische activiteit kan worden beschouwd. Ca. 5 % van de melkheffingsopbrengsten die VDM ontvangt, zijn naar deze bestemming gegaan (ondersteuning van jonge wetenschappers en lezingen van de VDM-medewerkers). |
| --- | --- |

(62)

Voorts hebben twee medewerkers van VDM lezingen aan de Fachhochschule Hannover gehouden — wat evenmin als economische activiteit kan worden beschouwd. Ca. 5 % van de melkheffingsopbrengsten die VDM ontvangt, zijn naar deze bestemming gegaan (ondersteuning van jonge wetenschappers en lezingen van de VDM-medewerkers).

| (63) | Voor zover melkheffingsopbrengsten worden gebruikt ter financiering van de kosten die gepaard gaan met het werk van VDM in het kader van IDF en het optreden van VDM als nationaal comité voor Duitsland in IDF (bijv. via het opstellen van standpunten op internationaal verzoek), dient deze activiteit te worden beschouwd hetzij als een onderdeel van de adviserende rol van VDM ten aanzien van openbare instellingen, hetzij als onderdeel van de normalisering of de algemene informatieverstrekking. Voor het overige is de deelname van VDM-vertegenwoordigers aan IDF-vergaderingen louter een verenigingsactiviteit en dus geen economische activiteit. Het zwaartepunt van de IDF-werkzaamheden ligt hier bij de medewerking aan internationale normalisering (Codex Alimentarius, ISO, CEN) en aan de verstrekking van algemene, generieke informatie. |
| --- | --- |

(63)

Voor zover melkheffingsopbrengsten worden gebruikt ter financiering van de kosten die gepaard gaan met het werk van VDM in het kader van IDF en het optreden van VDM als nationaal comité voor Duitsland in IDF (bijv. via het opstellen van standpunten op internationaal verzoek), dient deze activiteit te worden beschouwd hetzij als een onderdeel van de adviserende rol van VDM ten aanzien van openbare instellingen, hetzij als onderdeel van de normalisering of de algemene informatieverstrekking. Voor het overige is de deelname van VDM-vertegenwoordigers aan IDF-vergaderingen louter een verenigingsactiviteit en dus geen economische activiteit. Het zwaartepunt van de IDF-werkzaamheden ligt hier bij de medewerking aan internationale normalisering (Codex Alimentarius, ISO, CEN) en aan de verstrekking van algemene, generieke informatie.

| (64) | Evenmin is sprake van steun aan ondernemingen van de melksector. Het feit dat overheidsinstanties voorafgaand aan of tijdens wetgevings- of andere normaliseringsprocedures een beroep hebben gedaan op VDM als adviseur en zij de financiering van VDM in dit verband via een verplichte heffing hebben geregeld om de onafhankelijkheid van VDM te waarborgen, kan niet worden beschouwd als het van staatswege begunstigen van de ondernemingen die via de opgelegde heffing verplicht werden de informatieverstrekking aan de overheidsinstanties te financieren. |
| --- | --- |

(64)

Evenmin is sprake van steun aan ondernemingen van de melksector. Het feit dat overheidsinstanties voorafgaand aan of tijdens wetgevings- of andere normaliseringsprocedures een beroep hebben gedaan op VDM als adviseur en zij de financiering van VDM in dit verband via een verplichte heffing hebben geregeld om de onafhankelijkheid van VDM te waarborgen, kan niet worden beschouwd als het van staatswege begunstigen van de ondernemingen die via de opgelegde heffing verplicht werden de informatieverstrekking aan de overheidsinstanties te financieren.

| (65) | Hetzelfde geldt voor de normalisering in het algemeen belang en voor de ondersteuning van universitaire wetenschappers, en meer bepaald jonge wetenschappers. Ook bij de informatieverstrekking is tenslotte geen sprake van specifieke begunstiging van ondernemingen uit de melksector. Doel ervan is enerzijds algemene voorlichting over melkgerelateerde technische onderwerpen en anderzijds de verspreiding van kennis over de geldende wettelijke vereisten en normen en over de stand van de techniek teneinde in het algemeen belang de naleving van strenge kwaliteits- en milieunormen te waarborgen. Eventuele voordelen die tot de melksector behorende ondernemingen uit VDM-maatregelen halen, zijn bovendien niet-meetbare, indirecte en onbedoelde voordelen die niet zouden volstaan om deze voor een ander doel uitgevoerde maatregelen als staatssteun aan te merken. Bovendien zou het — als wordt uitgegaan van het bestaan van steun aan de „melksector” — onmogelijk zijn de staatssteun terug te vorderen, aangezien niet kan worden nagegaan welke ondernemingen in welke mate van de maatregelen hebben geprofiteerd, temeer daar de positieve effecten geenszins beperkt zijn tot ondernemingen uit de Duitse melksector, maar ook buitenlandse ondernemingen ten goede komen wanneer deze in Duitsland actief zijn, of de activiteiten — bijv. in het kader van internationale normalisering en bij de Codex Alimentarius — per definitie een internationaal bereik hebben. |
| --- | --- |

(65)

Hetzelfde geldt voor de normalisering in het algemeen belang en voor de ondersteuning van universitaire wetenschappers, en meer bepaald jonge wetenschappers. Ook bij de informatieverstrekking is tenslotte geen sprake van specifieke begunstiging van ondernemingen uit de melksector. Doel ervan is enerzijds algemene voorlichting over melkgerelateerde technische onderwerpen en anderzijds de verspreiding van kennis over de geldende wettelijke vereisten en normen en over de stand van de techniek teneinde in het algemeen belang de naleving van strenge kwaliteits- en milieunormen te waarborgen. Eventuele voordelen die tot de melksector behorende ondernemingen uit VDM-maatregelen halen, zijn bovendien niet-meetbare, indirecte en onbedoelde voordelen die niet zouden volstaan om deze voor een ander doel uitgevoerde maatregelen als staatssteun aan te merken. Bovendien zou het — als wordt uitgegaan van het bestaan van steun aan de „melksector” — onmogelijk zijn de staatssteun terug te vorderen, aangezien niet kan worden nagegaan welke ondernemingen in welke mate van de maatregelen hebben geprofiteerd, temeer daar de positieve effecten geenszins beperkt zijn tot ondernemingen uit de Duitse melksector, maar ook buitenlandse ondernemingen ten goede komen wanneer deze in Duitsland actief zijn, of de activiteiten — bijv. in het kader van internationale normalisering en bij de Codex Alimentarius — per definitie een internationaal bereik hebben.

| (66) | Als het gebruik van de melkheffingsopbrengsten die VDM in het kader van de maatregelen BW 6, BY 9, HE 5, NI 10, NW 9, RP8, SL 6 en TH 6 ontvangt, in weerwil van de hierboven gegeven toelichtingen, toch als staatssteun wordt beschouwd, dan is deze alleszins verenigbaar met de ter zake vigerende secundaire wetgeving. |
| --- | --- |

(66)

Als het gebruik van de melkheffingsopbrengsten die VDM in het kader van de maatregelen BW 6, BY 9, HE 5, NI 10, NW 9, RP8, SL 6 en TH 6 ontvangt, in weerwil van de hierboven gegeven toelichtingen, toch als staatssteun wordt beschouwd, dan is deze alleszins verenigbaar met de ter zake vigerende secundaire wetgeving.

| (67) | Als de door VDM aangeboden adviesverlening in weerwil van standpunt dat hier wordt verdedigd, als staatssteun aan ondernemingen van de melksector wordt beschouwd, gaat het hier om toegestane technische ondersteuning in de zin van punt 14 van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector voor de periode 2000-2006 (9) (hierna „landbouwrichtsnoeren 2000-2006”), respectievelijk punt IV.K van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouw- en de bosbouwsector 2007-2013 (10) (hierna: „landbouwrichtsnoeren 2007-2013”). |
| --- | --- |

(67)

Als de door VDM aangeboden adviesverlening in weerwil van standpunt dat hier wordt verdedigd, als staatssteun aan ondernemingen van de melksector wordt beschouwd, gaat het hier om toegestane technische ondersteuning in de zin van punt 14 van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector voor de periode 2000-2006 (9) (hierna „landbouwrichtsnoeren 2000-2006”), respectievelijk punt IV.K van de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouw- en de bosbouwsector 2007-2013 (10) (hierna: „landbouwrichtsnoeren 2007-2013”).

9

10

| (68) | De maatregelen in de periode 2001-2006, aldus VDM, hebben enkel betrekking op melk als bijlage I-product. De maatregelen zijn gericht op de verspreiding van wetenschappelijke kennis, meer bepaald de actuele stand van de techniek en best practice, die in nieuwe wetgevingsprojecten in aanmerking moet worden genomen of die als basis wordt gebruikt voor de normen waaraan VDM meewerkt of waarover VDM advies verstrekt. De maatregelen die VDM op dit gebied neemt, hebben bijgevolg geregeld betrekking op nieuwe methoden in de zin van punt 14.1 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006. Ook de activiteiten van VDM op het gebied van normalisering en standaardisering dienen dan te worden aangemerkt als technische ondersteuning, meer bepaald in de zin van het vaststellen en verspreiden van wetenschappelijke kennis. |
| --- | --- |

(68)

De maatregelen in de periode 2001-2006, aldus VDM, hebben enkel betrekking op melk als bijlage I-product. De maatregelen zijn gericht op de verspreiding van wetenschappelijke kennis, meer bepaald de actuele stand van de techniek en best practice, die in nieuwe wetgevingsprojecten in aanmerking moet worden genomen of die als basis wordt gebruikt voor de normen waaraan VDM meewerkt of waarover VDM advies verstrekt. De maatregelen die VDM op dit gebied neemt, hebben bijgevolg geregeld betrekking op nieuwe methoden in de zin van punt 14.1 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006. Ook de activiteiten van VDM op het gebied van normalisering en standaardisering dienen dan te worden aangemerkt als technische ondersteuning, meer bepaald in de zin van het vaststellen en verspreiden van wetenschappelijke kennis.

| (69) | Los daarvan moet de verspreiding van wetenschappelijke kennis en generieke feitelijke informatie (in de zin van punt IV.K van de landbouwrichtsnoeren 2007-2013) echter ook in het kader van de looptijd van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 als rechtmatig worden aangemerkt en kan deze bijv. onder het begrip advisering of onderwijs en opleiding worden ingedeeld (11). |
| --- | --- |

(69)

Los daarvan moet de verspreiding van wetenschappelijke kennis en generieke feitelijke informatie (in de zin van punt IV.K van de landbouwrichtsnoeren 2007-2013) echter ook in het kader van de looptijd van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 als rechtmatig worden aangemerkt en kan deze bijv. onder het begrip advisering of onderwijs en opleiding worden ingedeeld (11).

11

| (70) | Een andere interpretatie van de landbouwrichtsnoeren 2007-2013 levert overigens een tegenstrijdigheid in de beoordeling op ten opzichte van de reclamemaatregelen, die veel sterker ingrijpen in het marktgebeuren. Deze zouden ook vóór 2007 rechtmatig zijn geweest, uit hoofde van de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor reclame voor in bijlage I van het Verdrag vermelde producten en voor bepaalde niet in bijlage I vermelde producten (2001/C-252/03) („reclamerichtsnoeren”). Als product waarvan een overschot bestaat, voldoet melk aan de positieve criteria voor reclame. |
| --- | --- |

(70)

Een andere interpretatie van de landbouwrichtsnoeren 2007-2013 levert overigens een tegenstrijdigheid in de beoordeling op ten opzichte van de reclamemaatregelen, die veel sterker ingrijpen in het marktgebeuren. Deze zouden ook vóór 2007 rechtmatig zijn geweest, uit hoofde van de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun voor reclame voor in bijlage I van het Verdrag vermelde producten en voor bepaalde niet in bijlage I vermelde producten (2001/C-252/03) („reclamerichtsnoeren”). Als product waarvan een overschot bestaat, voldoet melk aan de positieve criteria voor reclame.

| (71) | Dit betekent dat de lidstaten in de melksector zonder verdere beperkingen staatssteun met een intensiteit van 100 % mochten verlenen voor generieke reclame betreffende dit product (d.w.z. reclame die niet verwijst naar een bepaalde oorsprong of onderneming). De lidstaten hebben op grote schaal gebruikgemaakt van deze mogelijkheid (12). Als generieke reclame zonder beperkingen toegelaten was in de periode 2001-2006, is er geen reden om strengere wettelijke eisen te stellen aan steun voor maatregelen die duidelijk minder sterk in het marktgebeuren ingrijpen, zoals de verstrekking van feitelijke informatie of de verspreiding van wetenschappelijke kennis over melk en zuivelproducten. |
| --- | --- |

(71)

Dit betekent dat de lidstaten in de melksector zonder verdere beperkingen staatssteun met een intensiteit van 100 % mochten verlenen voor generieke reclame betreffende dit product (d.w.z. reclame die niet verwijst naar een bepaalde oorsprong of onderneming). De lidstaten hebben op grote schaal gebruikgemaakt van deze mogelijkheid (12). Als generieke reclame zonder beperkingen toegelaten was in de periode 2001-2006, is er geen reden om strengere wettelijke eisen te stellen aan steun voor maatregelen die duidelijk minder sterk in het marktgebeuren ingrijpen, zoals de verstrekking van feitelijke informatie of de verspreiding van wetenschappelijke kennis over melk en zuivelproducten.

12

| (72) | Het kan niet de bedoeling van het materiële recht inzake steunmaatregelen, noch van de Commissie — bij de vaststelling van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 — zijn geweest een van overheidswege gefinancierde reclamecampagne met het motto „Drink meer melk!” als rechtmatige steun voor reclame te beschouwen en een campagne om de consument voor te lichten over de voedingswaarde en de rol van melk in voeding voor kinderen als onrechtmatige steun te behandelen. |
| --- | --- |

(72)

Het kan niet de bedoeling van het materiële recht inzake steunmaatregelen, noch van de Commissie — bij de vaststelling van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 — zijn geweest een van overheidswege gefinancierde reclamecampagne met het motto „Drink meer melk!” als rechtmatige steun voor reclame te beschouwen en een campagne om de consument voor te lichten over de voedingswaarde en de rol van melk in voeding voor kinderen als onrechtmatige steun te behandelen.

| (73) | Ook de overige voorwaarden van punt 14 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 zijn vervuld. De maatregelen zijn algemeen, verwijzen niet naar bepaalde ondernemingen, en zijn dus automatisch niet beperkt tot bepaalde groepen (punt 14.2). Omdat niet rechtstreeks naar bepaalde ondernemingen wordt verwezen, is het — zoals reeds uiteengezet — niet mogelijk een financieel verband te leggen tussen de maatregelen en individuele ondernemingen. Gezien de relatief beperkte middelen voor dit gebied en het grote aantal ondernemingen in de melksector, worden de drempelwaarden van punt 14.3 zelfs niet bij benadering gehaald. |
| --- | --- |

(73)

Ook de overige voorwaarden van punt 14 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 zijn vervuld. De maatregelen zijn algemeen, verwijzen niet naar bepaalde ondernemingen, en zijn dus automatisch niet beperkt tot bepaalde groepen (punt 14.2). Omdat niet rechtstreeks naar bepaalde ondernemingen wordt verwezen, is het — zoals reeds uiteengezet — niet mogelijk een financieel verband te leggen tussen de maatregelen en individuele ondernemingen. Gezien de relatief beperkte middelen voor dit gebied en het grote aantal ondernemingen in de melksector, worden de drempelwaarden van punt 14.3 zelfs niet bij benadering gehaald.

| (74) | Wat de periode vanaf 2007 betreft, moeten de betrokken maatregelen van VDM, volgens VDM, worden beschouwd als verspreiding van wetenschappelijke kennis in een voor iedereen begrijpelijke vorm en als generieke feitelijke informatie in de zin van punt IV.K van de landbouwrichtsnoeren 2007-2013, in combinatie met artikel 14 van Verordening (EG) nr. 1857/2006. De beperking tot kleine en middelgrote ondernemingen is hier niet van toepassing en zelfs onmogelijk omdat generieke feitelijke informatie per definitie niet naar bepaalde ondernemingen verwijst. Bovendien mogen de gronden waarom een beroep op de landbouwrichtsnoeren 2007-2013 wordt gedaan, niet onderling met elkaar in tegenspraak zijn. Het kan hier niet de bedoeling zijn geweest generieke reclame voor melk en zuivelproducten (landbouwproducten) met een steunpercentage van 100 % als rechtmatig te beschouwen (punt 157 van de landbouwrichtsnoeren 2007-2013) en tegelijkertijd strengere eisen te stellen aan maatregelen als de verstrekking van generieke feitelijke informatie en de verspreiding van wetenschappelijke kennis, die een duidelijk minder ingrijpend effect op de mededinging hebben. De lidstaten worden in elk geval gestimuleerd om erop aan te sturen de verstrekking van generieke feitelijke informatie of de verspreiding van wetenschappelijk kennis te koppelen aan een uitnodiging om het product te kopen, teneinde er geen twijfel over te laten bestaan dat deze maatregelen als reclamemaatregel toelaatbaar zijn. |
| --- | --- |

(74)

Wat de periode vanaf 2007 betreft, moeten de betrokken maatregelen van VDM, volgens VDM, worden beschouwd als verspreiding van wetenschappelijke kennis in een voor iedereen begrijpelijke vorm en als generieke feitelijke informatie in de zin van punt IV.K van de landbouwrichtsnoeren 2007-2013, in combinatie met artikel 14 van Verordening (EG) nr. 1857/2006. De beperking tot kleine en middelgrote ondernemingen is hier niet van toepassing en zelfs onmogelijk omdat generieke feitelijke informatie per definitie niet naar bepaalde ondernemingen verwijst. Bovendien mogen de gronden waarom een beroep op de landbouwrichtsnoeren 2007-2013 wordt gedaan, niet onderling met elkaar in tegenspraak zijn. Het kan hier niet de bedoeling zijn geweest generieke reclame voor melk en zuivelproducten (landbouwproducten) met een steunpercentage van 100 % als rechtmatig te beschouwen (punt 157 van de landbouwrichtsnoeren 2007-2013) en tegelijkertijd strengere eisen te stellen aan maatregelen als de verstrekking van generieke feitelijke informatie en de verspreiding van wetenschappelijke kennis, die een duidelijk minder ingrijpend effect op de mededinging hebben. De lidstaten worden in elk geval gestimuleerd om erop aan te sturen de verstrekking van generieke feitelijke informatie of de verspreiding van wetenschappelijk kennis te koppelen aan een uitnodiging om het product te kopen, teneinde er geen twijfel over te laten bestaan dat deze maatregelen als reclamemaatregel toelaatbaar zijn.

| (75) | VDM heeft de Commissie verzocht zich in het licht van de hierboven uiteengezette argumenten nogmaals te buigen over haar standpunten inzake de hoedanigheid van VDM als onderneming en inzake de steunrechtelijke rechtmatigheid van de activiteit van VDM. Gezien de complexe aard van de procedure heeft VDM zich het recht voorbehouden om tijdens het verdere verloop ervan aanvullende opmerkingen te maken. |
| --- | --- |

(75)

VDM heeft de Commissie verzocht zich in het licht van de hierboven uiteengezette argumenten nogmaals te buigen over haar standpunten inzake de hoedanigheid van VDM als onderneming en inzake de steunrechtelijke rechtmatigheid van de activiteit van VDM. Gezien de complexe aard van de procedure heeft VDM zich het recht voorbehouden om tijdens het verdere verloop ervan aanvullende opmerkingen te maken.

Opmerkingen van andere belanghebbende partijen

Opmerkingen van andere belanghebbende partijen

| (76) | Tussen 6 en 10 februari 2014 heeft de Commissie in totaal zes brieven van belanghebbenden over de onderhavige, door VDM genomen maatregelen ontvangen. |
| --- | --- |

(76)

Tussen 6 en 10 februari 2014 heeft de Commissie in totaal zes brieven van belanghebbenden over de onderhavige, door VDM genomen maatregelen ontvangen.

| (77) | De Landesvereinigung der Bayerischen Milchwirtschaft e.V. voert in haar brief van 7 februari 2014 aan dat VDM zorgt voor een internationale uitwisseling van ervaringen met betrekking tot preventieve consumentenbescherming, die wordt gestimuleerd door nieuwe kennis uit andere landen en zeer wordt gewaardeerd. Dit geeft geen aanleiding tot begunstiging van individuele ondernemingen. |
| --- | --- |

(77)

De Landesvereinigung der Bayerischen Milchwirtschaft e.V. voert in haar brief van 7 februari 2014 aan dat VDM zorgt voor een internationale uitwisseling van ervaringen met betrekking tot preventieve consumentenbescherming, die wordt gestimuleerd door nieuwe kennis uit andere landen en zeer wordt gewaardeerd. Dit geeft geen aanleiding tot begunstiging van individuele ondernemingen.

| (78) | In haar opmerkingen van 6 februari 2014 verwijst de Landesvereinigung Thüringer Milch e.V. naar de opmerkingen van VDM en spreekt zij haar steun daarvoor uit. |
| --- | --- |

(78)

In haar opmerkingen van 6 februari 2014 verwijst de Landesvereinigung Thüringer Milch e.V. naar de opmerkingen van VDM en spreekt zij haar steun daarvoor uit.

| (79) | In zijn opmerkingen van 6 februari 2014 wijst het melkonderzoekscentrum Milchprüfring Baden- Württemberg e.V. erop dat VDM een van de instellingen is die in Baden-Württemberg heffingsopbrengsten hebben ontvangen. Alle instellingen die in de opmerkingen worden genoemd, hebben maatregelen in de melksector uitgevoerd in de zin van artikel 22 WMV. Er zijn niet meer heffingsmiddelen toegewezen dan voor de uitvoering van de maatregelen noodzakelijk was. |
| --- | --- |

(79)

In zijn opmerkingen van 6 februari 2014 wijst het melkonderzoekscentrum Milchprüfring Baden- Württemberg e.V. erop dat VDM een van de instellingen is die in Baden-Württemberg heffingsopbrengsten hebben ontvangen. Alle instellingen die in de opmerkingen worden genoemd, hebben maatregelen in de melksector uitgevoerd in de zin van artikel 22 WMV. Er zijn niet meer heffingsmiddelen toegewezen dan voor de uitvoering van de maatregelen noodzakelijk was.

| (80) | De Milchwirtschaftliche Arbeitsgemeinschaft Rheinland-Pfalz e.V. voert in zijn opmerkingen van 10 februari 2014 dezelfde argumenten aan als Duitsland in zijn opmerkingen van 20 september 2013. |
| --- | --- |

(80)

De Milchwirtschaftliche Arbeitsgemeinschaft Rheinland-Pfalz e.V. voert in zijn opmerkingen van 10 februari 2014 dezelfde argumenten aan als Duitsland in zijn opmerkingen van 20 september 2013.

| (81) | De Milchwirtschaftliche Verein Baden-Württemberg e.V. sluit zich in zijn opmerkingen van 6 februari 2014 aan bij de argumenten van de Milchprüfring Baden- Württemberg e.V. (zie punt 79). |
| --- | --- |

(81)

De Milchwirtschaftliche Verein Baden-Württemberg e.V. sluit zich in zijn opmerkingen van 6 februari 2014 aan bij de argumenten van de Milchprüfring Baden- Württemberg e.V. (zie punt 79).

| (82) | De Landesvereinigung der Milchwirtschaft Niedersachsen е.V. (LVN) spreekt zich in haar brief van 7 februari 2014 niet rechtstreeks uit over de toewijzingen door VDM, maar spreekt wel principieel tegen dat voor alle submaatregelen in het kader van de WMV sprake zou zijn van steun. |
| --- | --- |

(82)

De Landesvereinigung der Milchwirtschaft Niedersachsen е.V. (LVN) spreekt zich in haar brief van 7 februari 2014 niet rechtstreeks uit over de toewijzingen door VDM, maar spreekt wel principieel tegen dat voor alle submaatregelen in het kader van de WMV sprake zou zijn van steun.

| (83) | Meer bepaald is LVN van oordeel dat de uit de melkheffingsopbrengsten gefinancierde maatregelen niet wegen op de deelstaatbegroting en dat de staat geen beslissingsbevoegdheid over de melkheffingsopbrengsten heeft en evenmin controle uitoefent op de hoogte van de heffing of de inhoud van de maatregelen. Derhalve zijn de betrokken toewijzingen niet aan de staat toe te rekenen. Evenmin controleert de staat de hoogte van de toewijzingen of is hij organisatorisch in LVN ingebed. |
| --- | --- |

(83)

Meer bepaald is LVN van oordeel dat de uit de melkheffingsopbrengsten gefinancierde maatregelen niet wegen op de deelstaatbegroting en dat de staat geen beslissingsbevoegdheid over de melkheffingsopbrengsten heeft en evenmin controle uitoefent op de hoogte van de heffing of de inhoud van de maatregelen. Derhalve zijn de betrokken toewijzingen niet aan de staat toe te rekenen. Evenmin controleert de staat de hoogte van de toewijzingen of is hij organisatorisch in LVN ingebed.

| (84) | Tevens werd erop gewezen dat LVN niet door overheidsinstanties wordt gecontroleerd, maar door de Landwirtschaftskammer Hannover, een zelfregulerende publiekrechtelijke organisatie, die dus geen deel uitmaakt van het staatsbestuur als zodanig. |
| --- | --- |

(84)

Tevens werd erop gewezen dat LVN niet door overheidsinstanties wordt gecontroleerd, maar door de Landwirtschaftskammer Hannover, een zelfregulerende publiekrechtelijke organisatie, die dus geen deel uitmaakt van het staatsbestuur als zodanig.

| (85) | In aanvullende opmerkingen van 8 juli 2014 verwijst LVN onder andere naar een besluit van de Commissie in de zaak Val'Hor (13). In dit besluit erkent de Commissie dat noch uit de bevoegdheid van een staat een brancheorganisatie te erkennen, noch uit de regelgevende ondersteuning die deze staat bij de inning van branchespecifieke „bijdragen” biedt (in dat geval via de mogelijkheid van een algemeenverbindendverklaring) kan worden geconcludeerd dat de door de brancheorganisatie uitgevoerde maatregelen aan de staat toe te rekenen zijn. Of deelneming van de staat aan parafiscale financieringsstelsels tot gevolg heeft dat begunstigingen als „staatssteun” aan de staat moeten worden toegerekend, hangt af van de specifieke omstandigheden en van de daarop gestoelde algemene beoordeling. Bepalend voor het toetsen van de vraag of sprake is van staatssteun, zijn met name de volgende, in de rechtspraak ontwikkelde punten:






  — | Wie beslist over inning en gebruik van de middelen? |
| --- | --- | --- |

(85)

In aanvullende opmerkingen van 8 juli 2014 verwijst LVN onder andere naar een besluit van de Commissie in de zaak Val'Hor (13). In dit besluit erkent de Commissie dat noch uit de bevoegdheid van een staat een brancheorganisatie te erkennen, noch uit de regelgevende ondersteuning die deze staat bij de inning van branchespecifieke „bijdragen” biedt (in dat geval via de mogelijkheid van een algemeenverbindendverklaring) kan worden geconcludeerd dat de door de brancheorganisatie uitgevoerde maatregelen aan de staat toe te rekenen zijn. Of deelneming van de staat aan parafiscale financieringsstelsels tot gevolg heeft dat begunstigingen als „staatssteun” aan de staat moeten worden toegerekend, hangt af van de specifieke omstandigheden en van de daarop gestoelde algemene beoordeling. Bepalend voor het toetsen van de vraag of sprake is van staatssteun, zijn met name de volgende, in de rechtspraak ontwikkelde punten:

13

—

Wie beslist over inning en gebruik van de middelen?

| — | Als een privaatrechtelijke organisatie hierover beslist, hoe oefent de staat dan invloed uit? |
| --- | --- |

—

Als een privaatrechtelijke organisatie hierover beslist, hoe oefent de staat dan invloed uit?

| — | Uit welke middelen worden de toewijzingen gefinancierd? |
| --- | --- |

—

Uit welke middelen worden de toewijzingen gefinancierd?

| — | Welk soort maatregelen wordt gefinancierd? |
| --- | --- |

—

Welk soort maatregelen wordt gefinancierd?

| — | Bij wie worden de middelen geïnd? |
| --- | --- |

—

Bij wie worden de middelen geïnd?

| — | Bij wie ligt het initiatief voor de maatregel? |
| --- | --- |

—

Bij wie ligt het initiatief voor de maatregel?

| (86) | LVN heeft de rechtssituatie in andere deelstaten door haar juridisch vertegenwoordiger laten onderzoeken en is tot de slotsom gekomen dat niet is voldaan aan de in de rechtspraak ontwikkelde criteria voor staatssteun en dat met de WMV in zijn geheel genomen geen staatssteun gemoeid is. |
| --- | --- |

(86)

LVN heeft de rechtssituatie in andere deelstaten door haar juridisch vertegenwoordiger laten onderzoeken en is tot de slotsom gekomen dat niet is voldaan aan de in de rechtspraak ontwikkelde criteria voor staatssteun en dat met de WMV in zijn geheel genomen geen staatssteun gemoeid is.

| (87) | Volgens LVN nemen de Landesvereinigungen de bepalende beslissing over de inning van de heffing bij de melkbedrijven. Overeenkomstig artikel 22, lid 1, eerste zin, WMV kan de heffing alleen in overleg met de Landesvereinigungen worden geïnd. Overeenkomstig artikel 22, lid 1, tweede zin, WMV moet de Landesvereinigung een verzoek indienen, wil zij de heffing verhogen. |
| --- | --- |

(87)

Volgens LVN nemen de Landesvereinigungen de bepalende beslissing over de inning van de heffing bij de melkbedrijven. Overeenkomstig artikel 22, lid 1, eerste zin, WMV kan de heffing alleen in overleg met de Landesvereinigungen worden geïnd. Overeenkomstig artikel 22, lid 1, tweede zin, WMV moet de Landesvereinigung een verzoek indienen, wil zij de heffing verhogen.

| (88) | De uitvoeringsbepalingen en de hoogte van de heffing zijn zowel in Nedersaksen als in Thüringen vastgelegd in een verordening inzake de inning van de heffing (Umlageerhebungsverordnung — UmlErhVO), die „in overleg” met de respectieve Landesvereinigung is vastgesteld. |
| --- | --- |

(88)

De uitvoeringsbepalingen en de hoogte van de heffing zijn zowel in Nedersaksen als in Thüringen vastgelegd in een verordening inzake de inning van de heffing (Umlageerhebungsverordnung — UmlErhVO), die „in overleg” met de respectieve Landesvereinigung is vastgesteld.

| (89) | De betrokken Landesvereinigung stuurt bovendien het gebruik van de afzonderlijk te beheren heffingsmiddelen (zie artikel 22, lid 3, eerste zin, WMV), die om die reden tot dusverre zelfs op een aparte rekening van de Landesvereinigung zijn overgemaakt (zie bijv. artikel 3, lid 1, UmlErhVO van Thüringen). De Landesvereinigungen hebben onder eigen professionele verantwoordelijkheid voorstellen voor het gebruik van de middelen opgesteld. In Thüringen gebeurt zulks bijvoorbeeld aan de hand van aanvragen die de leden van de Landesvereinigung Thüringer Milch (LVTM) indienen (zie punt 6.3 van de betrokken richtlijn van deze deelstaat). |
| --- | --- |

(89)

De betrokken Landesvereinigung stuurt bovendien het gebruik van de afzonderlijk te beheren heffingsmiddelen (zie artikel 22, lid 3, eerste zin, WMV), die om die reden tot dusverre zelfs op een aparte rekening van de Landesvereinigung zijn overgemaakt (zie bijv. artikel 3, lid 1, UmlErhVO van Thüringen). De Landesvereinigungen hebben onder eigen professionele verantwoordelijkheid voorstellen voor het gebruik van de middelen opgesteld. In Thüringen gebeurt zulks bijvoorbeeld aan de hand van aanvragen die de leden van de Landesvereinigung Thüringer Milch (LVTM) indienen (zie punt 6.3 van de betrokken richtlijn van deze deelstaat).

| (90) | De door de Landesvereinigungen opgestelde voorstellen voor het gebruik van de middelen worden weliswaar door een overheidsinstantie aangenomen (wat in Nedersaksen overeenkomstig punt 6.2 van de toewijzingsrichtlijn en in Thüringen overeenkomstig artikel 4 UmlErhVO „festsetzen” wordt genoemd en in Noordrijn-Westfalen en Beieren respectievelijk „genehmigen” en „bewilligen”), maar dat volstaat niet om gewag te maken van een bepalende invloed van de staat: maatstaf voor de „controle” door de staat zijn enkel de punten in artikel 22, lid 2, WMV. Net zomin als in de zaak Doux Élevage (14) krijgen de overheidsinstanties op grond van de betrokken regelingen de bevoegdheid toebedeeld de toewijzing van de middelen te sturen of te beïnvloeden. |
| --- | --- |

(90)

De door de Landesvereinigungen opgestelde voorstellen voor het gebruik van de middelen worden weliswaar door een overheidsinstantie aangenomen (wat in Nedersaksen overeenkomstig punt 6.2 van de toewijzingsrichtlijn en in Thüringen overeenkomstig artikel 4 UmlErhVO „festsetzen” wordt genoemd en in Noordrijn-Westfalen en Beieren respectievelijk „genehmigen” en „bewilligen”), maar dat volstaat niet om gewag te maken van een bepalende invloed van de staat: maatstaf voor de „controle” door de staat zijn enkel de punten in artikel 22, lid 2, WMV. Net zomin als in de zaak Doux Élevage (14) krijgen de overheidsinstanties op grond van de betrokken regelingen de bevoegdheid toebedeeld de toewijzing van de middelen te sturen of te beïnvloeden.

14

| (91) | De praktijk bevestigt dat de heffingsmiddelen in alle deelstaten conform de voorstellen van de Landesvereinigungen worden aangewend. Nog los van de concrete juridische uitvoering, illustreert alleen dat feit al dat de heffingsmiddelen niet aan de staat toe te rekenen zijn (15). |
| --- | --- |

(91)

De praktijk bevestigt dat de heffingsmiddelen in alle deelstaten conform de voorstellen van de Landesvereinigungen worden aangewend. Nog los van de concrete juridische uitvoering, illustreert alleen dat feit al dat de heffingsmiddelen niet aan de staat toe te rekenen zijn (15).

15

| (92) | Volgens LVN hebben de Landesvereinigungen een puur privaatrechtelijke status. Blijkens hun statuten beschouwen de Landesvereinigungen zich als de belangenvertegenwoordigers van hun leden, die uitsluitend in de melksector worden geworven (incl. consumentenvertegenwoordigers). |
| --- | --- |

(92)

Volgens LVN hebben de Landesvereinigungen een puur privaatrechtelijke status. Blijkens hun statuten beschouwen de Landesvereinigungen zich als de belangenvertegenwoordigers van hun leden, die uitsluitend in de melksector worden geworven (incl. consumentenvertegenwoordigers).

| (93) | Overeenkomstig artikel 14 WMV zijn de Landesvereinigungen „vrijwillige” groeperingen van marktdeelnemers uit de melksector en van consumenten, met als doel gezamenlijk hun economische belangen te behartigen. |
| --- | --- |

(93)

Overeenkomstig artikel 14 WMV zijn de Landesvereinigungen „vrijwillige” groeperingen van marktdeelnemers uit de melksector en van consumenten, met als doel gezamenlijk hun economische belangen te behartigen.

| (94) | De Landesvereinigungen verschillen van het in de zaak Pearle betrokken Hoofdbedrijfschap Ambachten, de vakvereniging van opticiens, belast met de inning en het gebruik van een opgelegde heffing voor de financiering van reclamemaatregelen. Niettegenstaande de publiekrechtelijke status van het Hoofdbedrijfschap Ambachten oordeelde het Hof van Justitie dat geen sprake was van staatssteun omdat de reclamemaatregelen niet werden gefinancierd met middelen waarover de nationale autoriteiten naar believen konden beschikken, maar uit heffingen die bij de ondernemingen van de branche werden geïnd (16). |
| --- | --- |

(94)

De Landesvereinigungen verschillen van het in de zaak Pearle betrokken Hoofdbedrijfschap Ambachten, de vakvereniging van opticiens, belast met de inning en het gebruik van een opgelegde heffing voor de financiering van reclamemaatregelen. Niettegenstaande de publiekrechtelijke status van het Hoofdbedrijfschap Ambachten oordeelde het Hof van Justitie dat geen sprake was van staatssteun omdat de reclamemaatregelen niet werden gefinancierd met middelen waarover de nationale autoriteiten naar believen konden beschikken, maar uit heffingen die bij de ondernemingen van de branche werden geïnd (16).

16

| (95) | In hun hoedanigheid van instanties die bepalend zijn op het gebied van de inning en het gebruik van de melkheffing, verschillen de Landesvereinigungen ook van de landbouwcomités in de zaak Plans de Campagne, die niet betrokken waren bij de vaststelling van de maatregelen en over geen enkele manoeuvreerruimte bij de uitvoering ervan beschikten (17). |
| --- | --- |

(95)

In hun hoedanigheid van instanties die bepalend zijn op het gebied van de inning en het gebruik van de melkheffing, verschillen de Landesvereinigungen ook van de landbouwcomités in de zaak Plans de Campagne, die niet betrokken waren bij de vaststelling van de maatregelen en over geen enkele manoeuvreerruimte bij de uitvoering ervan beschikten (17).

17

| (96) | De Landesvereinigungen zijn niet-gouvernementele, volstrekt particuliere instanties die zelf de verantwoordelijkheid dragen voor de besluitvorming over de melkheffing en het gebruik ervan. |
| --- | --- |

(96)

De Landesvereinigungen zijn niet-gouvernementele, volstrekt particuliere instanties die zelf de verantwoordelijkheid dragen voor de besluitvorming over de melkheffing en het gebruik ervan.

| (97) | Voorts brengt de begunstiging van de melksector geen last voor de deelstaatbegroting met zich mee, omdat de melkheffing bij de partijen van de melksector wordt geïnd en tegenover de „selectieve” begunstiging dus bij wijze van compensatie een selectieve belasting staat. Daardoor ontbreekt zowel het begunstigende als het concurrentieverstorende effect, aangezien de „voordelen” voor de melkbedrijven en de melkproducenten en de met de heffing samenhangende belasting volledig tegen elkaar kunnen worden weggestreept. |
| --- | --- |

(97)

Voorts brengt de begunstiging van de melksector geen last voor de deelstaatbegroting met zich mee, omdat de melkheffing bij de partijen van de melksector wordt geïnd en tegenover de „selectieve” begunstiging dus bij wijze van compensatie een selectieve belasting staat. Daardoor ontbreekt zowel het begunstigende als het concurrentieverstorende effect, aangezien de „voordelen” voor de melkbedrijven en de melkproducenten en de met de heffing samenhangende belasting volledig tegen elkaar kunnen worden weggestreept.

| (98) | In de zaak Vent de Colère wordt het betrokken heffingsstelsel door het Hof van Justitie als maatregel van de staat aangemerkt omdat de lasten niet meer uitsluitend door de heffingsbijdragen van de partijen van de betrokken sector (in casu de energiesector) worden gecompenseerd — zoals bij eerder recht — maar, naar aanleiding van een wetswijziging, door de heffingsbijdragen van alle eindverbruikers van elektriciteit op het nationale grondgebied (18). |
| --- | --- |

(98)

In de zaak Vent de Colère wordt het betrokken heffingsstelsel door het Hof van Justitie als maatregel van de staat aangemerkt omdat de lasten niet meer uitsluitend door de heffingsbijdragen van de partijen van de betrokken sector (in casu de energiesector) worden gecompenseerd — zoals bij eerder recht — maar, naar aanleiding van een wetswijziging, door de heffingsbijdragen van alle eindverbruikers van elektriciteit op het nationale grondgebied (18).

18

| (99) | Voorts is volgens LVN geen sprake van staatssteun als het om „collectief uitgevoerde maatregelen” gaat die het belang van een bepaalde branche dienen en worden gefinancierd met bijdragen die worden geïnd door tot die branche behorende partijen. |
| --- | --- |

(99)

Voorts is volgens LVN geen sprake van staatssteun als het om „collectief uitgevoerde maatregelen” gaat die het belang van een bepaalde branche dienen en worden gefinancierd met bijdragen die worden geïnd door tot die branche behorende partijen.

| (100) | De betwiste maatregelen hadden tot doel het „product melk” te promoten en waren dus in het collectieve belang van de melkbranche. Voor een deel droegen ze ook bij tot de bescherming van de belangen van de consument, omdat beide doelstellingen vanwege de gelijklopende belangen niet los van elkaar kunnen worden gezien. |
| --- | --- |

(100)

De betwiste maatregelen hadden tot doel het „product melk” te promoten en waren dus in het collectieve belang van de melkbranche. Voor een deel droegen ze ook bij tot de bescherming van de belangen van de consument, omdat beide doelstellingen vanwege de gelijklopende belangen niet los van elkaar kunnen worden gezien.

| (101) | De staat beperkt zich ertoe de melkbranche via de WMV een wettelijk compensatiemechanisme ter beschikking te stellen dat garandeert dat de tot de melksector behorende partijen, die per definitie profiteren van de maatregelen ten gunste van het „product melk”, een overeenkomstige bijdrage in de kosten leveren. De staat fungeert dus, net als bij Pearle, Doux Élevage en Val'Hor, louter als een instrument om het door de particuliere sector gecreëerde compensatiemechanisme verbindend te maken en een billijke lastenverdeling tot stand te brengen (19). |
| --- | --- |

(101)

De staat beperkt zich ertoe de melkbranche via de WMV een wettelijk compensatiemechanisme ter beschikking te stellen dat garandeert dat de tot de melksector behorende partijen, die per definitie profiteren van de maatregelen ten gunste van het „product melk”, een overeenkomstige bijdrage in de kosten leveren. De staat fungeert dus, net als bij Pearle, Doux Élevage en Val'Hor, louter als een instrument om het door de particuliere sector gecreëerde compensatiemechanisme verbindend te maken en een billijke lastenverdeling tot stand te brengen (19).

19

| (102) | Het initiatief voor de heffing gaat uit van de Landesvereinigungen, en dus van de particuliere sector. Zo wordt de heffing overeenkomstig artikel 22 WMV enkel in „overleg” met de Landesvereinigungen geïnd. De Landesvereinigungen zelf zijn in elk geval geen product van overheidsoptreden, maar wel „vrijwillige” verenigingen van tot de melksector behorende partijen (artikel 14 WMV). De situatie in deelstaat Thüringen, waar de Landesvereinigung pas in 1999 werd erkend, is in dit verband inzichtelijk gedocumenteerd. In die deelstaat heeft het bevoegde ministerie op verzoek van de vakvereniging van landbouwers „de nodige formele bestuursrechtelijke stappen gezet” om het innen van de heffing bij melkbedrijven en melkophaaldepots mogelijk te maken. Uit deze bijzonderheid kan worden opgemaakt dat de melkheffing een volstrekt particulier compensatiemechanisme is en dat de staat enkel fungeert als instrument om de heffingsplicht verbindend te maken (20). |
| --- | --- |

(102)

Het initiatief voor de heffing gaat uit van de Landesvereinigungen, en dus van de particuliere sector. Zo wordt de heffing overeenkomstig artikel 22 WMV enkel in „overleg” met de Landesvereinigungen geïnd. De Landesvereinigungen zelf zijn in elk geval geen product van overheidsoptreden, maar wel „vrijwillige” verenigingen van tot de melksector behorende partijen (artikel 14 WMV). De situatie in deelstaat Thüringen, waar de Landesvereinigung pas in 1999 werd erkend, is in dit verband inzichtelijk gedocumenteerd. In die deelstaat heeft het bevoegde ministerie op verzoek van de vakvereniging van landbouwers „de nodige formele bestuursrechtelijke stappen gezet” om het innen van de heffing bij melkbedrijven en melkophaaldepots mogelijk te maken. Uit deze bijzonderheid kan worden opgemaakt dat de melkheffing een volstrekt particulier compensatiemechanisme is en dat de staat enkel fungeert als instrument om de heffingsplicht verbindend te maken (20).

20

| (103) | In een overzicht wijst LVN op gelijkenissen en verschillen die haars inziens bestaan tussen een aantal rechtszaken en de WMV. |
| --- | --- |

(103)

In een overzicht wijst LVN op gelijkenissen en verschillen die haars inziens bestaan tussen een aantal rechtszaken en de WMV.

| (104) | In het kader van de zaak Val'Hor (Besluit 2014/416/EU) (uitkomst: geen steun) werden de middelen, net als bij de melkheffing, hoofdzakelijk door van overheidswege erkende, particuliere en vrijwillige brancheorganisaties geïnd en uitbetaald, werden met de bijdragen van de tot de branche behorende partijen collectief uitgevoerde maatregelen ten gunste van de branche gefinancierd, was de wettelijk vastgelegde mogelijkheid om de particuliere brancheorganisatie te erkennen op zich niet voldoende om uit te gaan van controle door de overheid, kon de staat de middelen niet inzetten om bepaalde ondernemingen te steunen en besliste de brancheorganisatie zelf over het gebruik van de middelen. |
| --- | --- |

(104)

In het kader van de zaak Val'Hor (Besluit 2014/416/EU) (uitkomst: geen steun) werden de middelen, net als bij de melkheffing, hoofdzakelijk door van overheidswege erkende, particuliere en vrijwillige brancheorganisaties geïnd en uitbetaald, werden met de bijdragen van de tot de branche behorende partijen collectief uitgevoerde maatregelen ten gunste van de branche gefinancierd, was de wettelijk vastgelegde mogelijkheid om de particuliere brancheorganisatie te erkennen op zich niet voldoende om uit te gaan van controle door de overheid, kon de staat de middelen niet inzetten om bepaalde ondernemingen te steunen en besliste de brancheorganisatie zelf over het gebruik van de middelen.

| (105) | In het kader van de zaak Vent de Colère (C-262/12) (uitkomst: steun) werd de hoogte van de heffing, in tegenstelling tot bij de melkheffing, eenzijdig bij ministerieel besluit en zonder particuliere inbreng bepaald, stelde de staat een garantie, werden de middelen door een overheidsinstantie beheerd en waren er openbare sanctiemechanismen van kracht. |
| --- | --- |

(105)

In het kader van de zaak Vent de Colère (C-262/12) (uitkomst: steun) werd de hoogte van de heffing, in tegenstelling tot bij de melkheffing, eenzijdig bij ministerieel besluit en zonder particuliere inbreng bepaald, stelde de staat een garantie, werden de middelen door een overheidsinstantie beheerd en waren er openbare sanctiemechanismen van kracht.

| (106) | In het kader van de zaak Doux Élevage (C-677/11) (uitkomst: geen steun) werden de middelen, net als bij de melkheffing, hoofdzakelijk door van overheidswege erkende, particuliere en vrijwillige brancheorganisaties geïnd en uitbetaald, was de wettelijk vastgelegde mogelijkheid om de particuliere brancheorganisatie te erkennen op zich niet voldoende om uit te gaan van controle door de overheid, kwamen de middelen volledig uit bij de marktdeelnemers geïnde bijdragen, kon de staat de middelen niet inzetten om bepaalde ondernemingen te steunen en besliste de brancheorganisatie zelf over het gebruik van de middelen. |
| --- | --- |

(106)

In het kader van de zaak Doux Élevage (C-677/11) (uitkomst: geen steun) werden de middelen, net als bij de melkheffing, hoofdzakelijk door van overheidswege erkende, particuliere en vrijwillige brancheorganisaties geïnd en uitbetaald, was de wettelijk vastgelegde mogelijkheid om de particuliere brancheorganisatie te erkennen op zich niet voldoende om uit te gaan van controle door de overheid, kwamen de middelen volledig uit bij de marktdeelnemers geïnde bijdragen, kon de staat de middelen niet inzetten om bepaalde ondernemingen te steunen en besliste de brancheorganisatie zelf over het gebruik van de middelen.

| (107) | In het kader van de zaak Plans de Campagne (T-139/09) (uitkomst: steun) besliste, anders dan bij de melkheffing, een overheidsinstantie over het niveau van de bijdragen, werd met staatsmiddelen een toeslag bovenop de heffingsopbrengsten bekostigd, werden de maatregelen van overheidswege vastgesteld (stempel van de staatscontroleur enz.), waren de comités van de branche niet betrokken bij de vaststelling van de maatregelen, beschikten deze comités over geen enkele manoeuvreerruimte bij de uitvoering van de maatregelen en woonde een vertegenwoordiger van de minister de comitévergaderingen bij. |
| --- | --- |

(107)

In het kader van de zaak Plans de Campagne (T-139/09) (uitkomst: steun) besliste, anders dan bij de melkheffing, een overheidsinstantie over het niveau van de bijdragen, werd met staatsmiddelen een toeslag bovenop de heffingsopbrengsten bekostigd, werden de maatregelen van overheidswege vastgesteld (stempel van de staatscontroleur enz.), waren de comités van de branche niet betrokken bij de vaststelling van de maatregelen, beschikten deze comités over geen enkele manoeuvreerruimte bij de uitvoering van de maatregelen en woonde een vertegenwoordiger van de minister de comitévergaderingen bij.

| (108) | In het kader van de zaak Pearle (C-345/02) (uitkomst: geen steun) werden de middelen, net als bij de melkheffing, uitsluitend ten bate van de betrokken branche gebruikt, had een vereniging van een bepaalde branche bij een overheidsinstantie een verzoek ingediend om bijdragen te innen teneinde bepaalde maatregelen ten gunste van deze branche uit te voeren en was, anders dan bij de melkheffing, een publiekrechtelijke, en geen particuliere beroepsorganisatie, in bepalende mate betrokken bij de inning en het gebruik van de verplichte heffing, waardoor de Pearle-heffing problematischer lijkt dan de melkheffing. |
| --- | --- |

(108)

In het kader van de zaak Pearle (C-345/02) (uitkomst: geen steun) werden de middelen, net als bij de melkheffing, uitsluitend ten bate van de betrokken branche gebruikt, had een vereniging van een bepaalde branche bij een overheidsinstantie een verzoek ingediend om bijdragen te innen teneinde bepaalde maatregelen ten gunste van deze branche uit te voeren en was, anders dan bij de melkheffing, een publiekrechtelijke, en geen particuliere beroepsorganisatie, in bepalende mate betrokken bij de inning en het gebruik van de verplichte heffing, waardoor de Pearle-heffing problematischer lijkt dan de melkheffing.

Opmerkingen van Duitsland van 3 december 2014

Opmerkingen van Duitsland van 3 december 2014

| (109) | Duitsland heeft zich aanvankelijk niet uitgesproken over de opmerkingen die de belanghebbenden in februari 2014 hadden ingediend. In het licht van de aanvullende opmerkingen van LVN van 8 juli 2014 heeft Duitsland later bij schrijven van 3 december 2014 het onderstaande standpunt ingenomen. |
| --- | --- |

(109)

Duitsland heeft zich aanvankelijk niet uitgesproken over de opmerkingen die de belanghebbenden in februari 2014 hadden ingediend. In het licht van de aanvullende opmerkingen van LVN van 8 juli 2014 heeft Duitsland later bij schrijven van 3 december 2014 het onderstaande standpunt ingenomen.

| (110) | In het kader van de onderzoeksprocedure inzake de melkheffing op basis van de WMV wezen de betrokken deelstaten op twee zwaartepunten: enerzijds de overeenstemming van de uitgevoerde maatregelen met de materiële vereisten van de steunregelgeving (met name de verenigbaarheid van de maatregelen met de landbouwvrijstellingsverordening en het toepasselijke landbouwkader) en anderzijds de vraag of sprake is van een staatssteunrechtelijk relevant voordeel in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(110)

In het kader van de onderzoeksprocedure inzake de melkheffing op basis van de WMV wezen de betrokken deelstaten op twee zwaartepunten: enerzijds de overeenstemming van de uitgevoerde maatregelen met de materiële vereisten van de steunregelgeving (met name de verenigbaarheid van de maatregelen met de landbouwvrijstellingsverordening en het toepasselijke landbouwkader) en anderzijds de vraag of sprake is van een staatssteunrechtelijk relevant voordeel in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

| (111) | Naar aanleiding van de opmerkingen van LVN van 8 juli 2014 en de vigerende besluitpraktijk van de Europese rechterlijke instanties en de Europese Commissie dient fundamenteel en dieper te worden ingegaan op de vraag of hier daadwerkelijk sprake is van staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU en, meer bepaald, of voldaan is aan de vereiste dat de steun „met staatsmiddelen is bekostigd”. |
| --- | --- |

(111)

Naar aanleiding van de opmerkingen van LVN van 8 juli 2014 en de vigerende besluitpraktijk van de Europese rechterlijke instanties en de Europese Commissie dient fundamenteel en dieper te worden ingegaan op de vraag of hier daadwerkelijk sprake is van staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU en, meer bepaald, of voldaan is aan de vereiste dat de steun „met staatsmiddelen is bekostigd”.

| (112) | In het licht van de opmerkingen van LVN van 8 juli 2014 en de eerder genoemde besluiten lijkt het op zijn minst twijfelachtig of voldaan is aan de vereiste dat de steun „met staatsmiddelen is bekostigd”, waardoor bij de inning en het gebruik van de melkheffing geen sprake zou zijn van staatssteun. De motivering voor deze conclusie wordt hieronder uiteengezet. |
| --- | --- |

(112)

In het licht van de opmerkingen van LVN van 8 juli 2014 en de eerder genoemde besluiten lijkt het op zijn minst twijfelachtig of voldaan is aan de vereiste dat de steun „met staatsmiddelen is bekostigd”, waardoor bij de inning en het gebruik van de melkheffing geen sprake zou zijn van staatssteun. De motivering voor deze conclusie wordt hieronder uiteengezet.

| (113) | Uit de zaken Val'Hor (Besluit 2014/416/EU) en Doux Élevage (C-677/11) is naar voren gekomen dat maatregelen die door particuliere brancheorganisaties worden gefinancierd en uitgevoerd, geen staatssteun vormen. De Landesvereinigungen voor melk in de verschillende deelstaten zijn organisaties die kunnen worden beschouwd als vergelijkbaar met de organisaties die in de hiervoor vermelde besluiten worden genoemd. Deze Landesvereinigungen hebben op geen enkel moment staatsinstanties als lid gehad. Zulke instanties nemen, zoals externe gasten, zonder stemrecht aan vergaderingen deel. De betrokkenheid van de staatsinstantie in het kader van de inning van de melkheffing of het toezicht op de naleving van de WMV verandert niets aan het feit dat de Landesvereinigungen de bepalende instantie zijn voor het selecteren van de projecten. |
| --- | --- |

(113)

Uit de zaken Val'Hor (Besluit 2014/416/EU) en Doux Élevage (C-677/11) is naar voren gekomen dat maatregelen die door particuliere brancheorganisaties worden gefinancierd en uitgevoerd, geen staatssteun vormen. De Landesvereinigungen voor melk in de verschillende deelstaten zijn organisaties die kunnen worden beschouwd als vergelijkbaar met de organisaties die in de hiervoor vermelde besluiten worden genoemd. Deze Landesvereinigungen hebben op geen enkel moment staatsinstanties als lid gehad. Zulke instanties nemen, zoals externe gasten, zonder stemrecht aan vergaderingen deel. De betrokkenheid van de staatsinstantie in het kader van de inning van de melkheffing of het toezicht op de naleving van de WMV verandert niets aan het feit dat de Landesvereinigungen de bepalende instantie zijn voor het selecteren van de projecten.

| (114) | In de praktijk zijn het de Landesvereinigungen die de heffingsopbrengsten aansturen en bepalen waarvoor de heffingsmiddelen worden gebruikt. Invloed van de staat — in de zin dat een overheidsinstantie de voorstellen van de Landesvereinigungen zou „controleren” of „aannemen” — bestaat in de praktijk niet, aangezien deze zich beperkt tot het kader van artikel 22, lid 2, WMV en erop gericht is na te gaan of aan de wettelijke vereisten van artikel 22 WMV wordt voldaan. Het feit dat de heffingsopbrengsten op basis van voorstellen van de Landesvereinigungen worden ingezet, wijst er, overeenkomstig het arrest van het Hof van Justitie van 16 mei 2002 in de zaak Stardust Marine (C-482/99) duidelijk op dat het niet om staatsmiddelen gaat. |
| --- | --- |

(114)

In de praktijk zijn het de Landesvereinigungen die de heffingsopbrengsten aansturen en bepalen waarvoor de heffingsmiddelen worden gebruikt. Invloed van de staat — in de zin dat een overheidsinstantie de voorstellen van de Landesvereinigungen zou „controleren” of „aannemen” — bestaat in de praktijk niet, aangezien deze zich beperkt tot het kader van artikel 22, lid 2, WMV en erop gericht is na te gaan of aan de wettelijke vereisten van artikel 22 WMV wordt voldaan. Het feit dat de heffingsopbrengsten op basis van voorstellen van de Landesvereinigungen worden ingezet, wijst er, overeenkomstig het arrest van het Hof van Justitie van 16 mei 2002 in de zaak Stardust Marine (C-482/99) duidelijk op dat het niet om staatsmiddelen gaat.

| (115) | De Landesvereinigungen zijn volstrekt particuliere organisaties. Zowel dit feit als de vaststelling dat de Landesvereinigungen de melkheffing en het gebruik ervan sturen, zijn bepalende argumenten om de melkheffing, overeenkomstig de hierboven genoemde rechtszaak, niet als staatssteun aan te merken. |
| --- | --- |

(115)

De Landesvereinigungen zijn volstrekt particuliere organisaties. Zowel dit feit als de vaststelling dat de Landesvereinigungen de melkheffing en het gebruik ervan sturen, zijn bepalende argumenten om de melkheffing, overeenkomstig de hierboven genoemde rechtszaak, niet als staatssteun aan te merken.

| (116) | Tegen indeling als staatssteun pleit bovendien dat de heffingsopbrengsten volstrekt particuliere middelen zijn, afkomstig uit het vermogen van de heffingsplichtige particuliere ondernemingen. Bovendien heeft de staat voor de melkheffing geen toeslag betaald of een garantie gesteld — in tegenstelling tot bij de zaken C-262/12 (Vent de Colère) en T-139/09 (Plans de Campagne), waar de steun om die reden wel als staatssteun is aangemerkt. |
| --- | --- |

(116)

Tegen indeling als staatssteun pleit bovendien dat de heffingsopbrengsten volstrekt particuliere middelen zijn, afkomstig uit het vermogen van de heffingsplichtige particuliere ondernemingen. Bovendien heeft de staat voor de melkheffing geen toeslag betaald of een garantie gesteld — in tegenstelling tot bij de zaken C-262/12 (Vent de Colère) en T-139/09 (Plans de Campagne), waar de steun om die reden wel als staatssteun is aangemerkt.

| (117) | De collectieve uitvoering en het branchedekkende karakter van de maatregel zijn eveneens kenmerken die op grond van de huidige rechtssituatie — Besluit 2014/416/EU (Val'Hor) en C-677/11 (Doux Élevage) — haaks staan op de indeling als staatssteun. |
| --- | --- |

(117)

De collectieve uitvoering en het branchedekkende karakter van de maatregel zijn eveneens kenmerken die op grond van de huidige rechtssituatie — Besluit 2014/416/EU (Val'Hor) en C-677/11 (Doux Élevage) — haaks staan op de indeling als staatssteun.

| (118) | Ook wordt in twijfel getrokken of deze maatregel gepaard gaat met begunstiging — een dwingende vereiste om gewag te maken van steun. Als motivering hiervoor kan worden aangevoerd dat de begunstigingen voor de melkbedrijven en de melkproducenten volledig worden opgeheven of „geneutraliseerd” door de heffing die bij de melkbedrijven en dus onrechtstreeks ook bij de melkproducenten wordt geïnd. Ook het arrest van het Hof van Justitie van 19 december 2013 (C-262/12 — Vent de Colère) wijst in die richting. In dit arrest worden de betrokken bijdragen als staatssteun aangemerkt omdat deze niet meer uitsluitend bij de branchepartijen, maar bij alle eindverbruikers van elektriciteit op het nationale grondgebied moeten worden geïnd. |
| --- | --- |

(118)

Ook wordt in twijfel getrokken of deze maatregel gepaard gaat met begunstiging — een dwingende vereiste om gewag te maken van steun. Als motivering hiervoor kan worden aangevoerd dat de begunstigingen voor de melkbedrijven en de melkproducenten volledig worden opgeheven of „geneutraliseerd” door de heffing die bij de melkbedrijven en dus onrechtstreeks ook bij de melkproducenten wordt geïnd. Ook het arrest van het Hof van Justitie van 19 december 2013 (C-262/12 — Vent de Colère) wijst in die richting. In dit arrest worden de betrokken bijdragen als staatssteun aangemerkt omdat deze niet meer uitsluitend bij de branchepartijen, maar bij alle eindverbruikers van elektriciteit op het nationale grondgebied moeten worden geïnd.

| (119) | Gezien deze punten, die deels bij het nieuwe onderzoek van het melkheffingsstelsel naar voren zijn gekomen, en onverminderd het standpunt van de betrokken deelstaten moet worden geconcludeerd dat twijfels bestaan over de vraag of met het melkheffingsstelsel staatssteun gemoeid is. De vraag of sprake is van staatssteun en met name of voldaan is aan de vereiste dat voor de bekostiging „staatsmiddelen” zijn gebruikt, moet door de Europese Commissie worden beantwoord. |
| --- | --- |

(119)

Gezien deze punten, die deels bij het nieuwe onderzoek van het melkheffingsstelsel naar voren zijn gekomen, en onverminderd het standpunt van de betrokken deelstaten moet worden geconcludeerd dat twijfels bestaan over de vraag of met het melkheffingsstelsel staatssteun gemoeid is. De vraag of sprake is van staatssteun en met name of voldaan is aan de vereiste dat voor de bekostiging „staatsmiddelen” zijn gebruikt, moet door de Europese Commissie worden beantwoord.

3.   BEOORDELING

BEOORDELING

Submaatregelen die geen steun vormen

Submaatregelen die geen steun vormen

Ondersteuning van wetenschappers

Ondersteuning van wetenschappers

| (120) | Wat de ondersteuning van wetenschappers betreft, stelt de Commissie vast (punt 61) dat deze ten goede komt aan privépersonen. De Commissie gaat er voorts van uit dat deze wetenschappers zich bezighielden met onafhankelijke O&O-werkzaamheden met het oog op de uitbreiding van de kennis en het inzicht in de zin van punt 29 van de mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de staatssteunregels van de Europese Unie op voor het verrichten van diensten van algemeen economisch belang verleende compensatie (21). In dit geval gaat de Commissie ervan uit dat sprake is van een niet-economische activiteit. |
| --- | --- |

(120)

Wat de ondersteuning van wetenschappers betreft, stelt de Commissie vast (punt 61) dat deze ten goede komt aan privépersonen. De Commissie gaat er voorts van uit dat deze wetenschappers zich bezighielden met onafhankelijke O&O-werkzaamheden met het oog op de uitbreiding van de kennis en het inzicht in de zin van punt 29 van de mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de staatssteunregels van de Europese Unie op voor het verrichten van diensten van algemeen economisch belang verleende compensatie (21). In dit geval gaat de Commissie ervan uit dat sprake is van een niet-economische activiteit.

21

| (121) | Enkel wie economische activiteiten verricht, wordt beschouwd als onderneming in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. Bijgevolg wordt de ondersteuning die in het kader van deze submaatregel aan wetenschappers wordt verleend, niet beschouwd als steun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(121)

Enkel wie economische activiteiten verricht, wordt beschouwd als onderneming in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. Bijgevolg wordt de ondersteuning die in het kader van deze submaatregel aan wetenschappers wordt verleend, niet beschouwd als steun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

Lezingen aan de Fachhochschule Hannover

Lezingen aan de Fachhochschule Hannover

| (122) | Wat de lezingen van VDM-medewerkers aan de Fachhochschule Hannover betreft (zie punt 62), stelt de Commissie vast dat opleidingen aan openbare technische universiteiten vallen onder het van overheidswege georganiseerde openbare onderwijs. |
| --- | --- |

(122)

Wat de lezingen van VDM-medewerkers aan de Fachhochschule Hannover betreft (zie punt 62), stelt de Commissie vast dat opleidingen aan openbare technische universiteiten vallen onder het van overheidswege georganiseerde openbare onderwijs.

| (123) | Volgens de Unierechtspraak kan openbaar onderwijs dat binnen het nationale onderwijsstelsel is georganiseerd, door de staat wordt gefinancierd en onder staatstoezicht staat, als niet-economische activiteit worden beschouwd. Het Hof van Justitie heeft in dit verband bepaald dat de staat „bij de organisatie en de handhaving van een dergelijk openbaar onderwijsstelsel, dat in de regel wordt gefinancierd uit de staatskas en niet door de leerlingen of hun ouders, niet de bedoeling heeft werkzaamheden tegen vergoeding te verrichten, maar zijn sociale, culturele en opvoedkundige taak jegens zijn bevolking vervult (22)”. |
| --- | --- |

(123)

Volgens de Unierechtspraak kan openbaar onderwijs dat binnen het nationale onderwijsstelsel is georganiseerd, door de staat wordt gefinancierd en onder staatstoezicht staat, als niet-economische activiteit worden beschouwd. Het Hof van Justitie heeft in dit verband bepaald dat de staat „bij de organisatie en de handhaving van een dergelijk openbaar onderwijsstelsel, dat in de regel wordt gefinancierd uit de staatskas en niet door de leerlingen of hun ouders, niet de bedoeling heeft werkzaamheden tegen vergoeding te verrichten, maar zijn sociale, culturele en opvoedkundige taak jegens zijn bevolking vervult (22)”.

22

| (124) | De hier bedoelde lezingen maken deel uit van het curriculum van een openbare technische universiteit. Het openbare onderwijs dat door deze technische universiteit wordt georganiseerd, dient als niet-economische activiteit te worden beschouwd (zie punt 123). Het doceren wordt door de Commissie beschouwd als een nevenactiviteit en dus niet als een economische activiteit (23). Het feit dat geen economische activiteit wordt verricht, sluit begunstiging van ondernemingen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU uit. Bijgevolg is in het onderhavige geval geen sprake van steun in de zin van deze bepaling. |
| --- | --- |

(124)

De hier bedoelde lezingen maken deel uit van het curriculum van een openbare technische universiteit. Het openbare onderwijs dat door deze technische universiteit wordt georganiseerd, dient als niet-economische activiteit te worden beschouwd (zie punt 123). Het doceren wordt door de Commissie beschouwd als een nevenactiviteit en dus niet als een economische activiteit (23). Het feit dat geen economische activiteit wordt verricht, sluit begunstiging van ondernemingen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU uit. Bijgevolg is in het onderhavige geval geen sprake van steun in de zin van deze bepaling.

23

Submaatregelen die steun vormen

Submaatregelen die steun vormen

| (125) | Volgens artikel 107, lid 1, VWEU zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. |
| --- | --- |

(125)

Volgens artikel 107, lid 1, VWEU zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de interne markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

Steunmaatregel van de staten of met staatsmiddelen bekostigd

Steunmaatregel van de staten of met staatsmiddelen bekostigd

| (126) | Op basis van de beschikbare informatie en met name de opmerkingen die de belanghebbende partijen en de Duitse autoriteiten hebben ingediend, moet worden onderzocht of de melkheffingsopbrengsten staatsmiddelen zijn in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. |
| --- | --- |

(126)

Op basis van de beschikbare informatie en met name de opmerkingen die de belanghebbende partijen en de Duitse autoriteiten hebben ingediend, moet worden onderzocht of de melkheffingsopbrengsten staatsmiddelen zijn in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

| (127) | Volgens vaste rechtspraak is het niet passend een onderscheid te maken tussen de gevallen waarin de steun rechtstreeks door de staat wordt verleend, en de gevallen waarin de steun via door deze staat daartoe aangewezen of opgerichte publiek- of privaatrechtelijke lichamen wordt verleend (24). Om voordelen te kunnen bestempelen als staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU, moeten zij, ten eerste, direct of indirect met staatsmiddelen worden bekostigd en, ten tweede, toerekenbaar zijn aan de staat (25). |
| --- | --- |

(127)

Volgens vaste rechtspraak is het niet passend een onderscheid te maken tussen de gevallen waarin de steun rechtstreeks door de staat wordt verleend, en de gevallen waarin de steun via door deze staat daartoe aangewezen of opgerichte publiek- of privaatrechtelijke lichamen wordt verleend (24). Om voordelen te kunnen bestempelen als staatssteun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU, moeten zij, ten eerste, direct of indirect met staatsmiddelen worden bekostigd en, ten tweede, toerekenbaar zijn aan de staat (25).

24

25

| (128) | Met betrekking tot de in afdeling 2 van het onderhavige besluit beschreven maatregelen geldt dat op basis van de rechtsvoorschriften van de deelstaten steun wordt verleend waarvoor de WMV wederom het kader vormt. |
| --- | --- |

(128)

Met betrekking tot de in afdeling 2 van het onderhavige besluit beschreven maatregelen geldt dat op basis van de rechtsvoorschriften van de deelstaten steun wordt verleend waarvoor de WMV wederom het kader vormt.

| (129) | Krachtens artikel 22, lid 1, eerste zin, WMV kunnen de deelstaatregeringen in overleg met de Landesvereinigung of de brancheorganisaties heffingen van maximaal 0,1 cent per kilogram geleverde melk innen bij de melkerijen, melkophaaldepots en roombedrijven met als doel de melksector te stimuleren. Krachtens artikel 22, lid 1, tweede zin, WMV kunnen de deelstaatregeringen op verzoek van de Landesvereinigung of de brancheorganisaties samen heffingen tot maximaal 0,2 cent per kilogram geleverde melk innen wanneer de in de eerste zin bedoelde heffingsopbrengsten niet volstaan om de taken te vervullen. |
| --- | --- |

(129)

Krachtens artikel 22, lid 1, eerste zin, WMV kunnen de deelstaatregeringen in overleg met de Landesvereinigung of de brancheorganisaties heffingen van maximaal 0,1 cent per kilogram geleverde melk innen bij de melkerijen, melkophaaldepots en roombedrijven met als doel de melksector te stimuleren. Krachtens artikel 22, lid 1, tweede zin, WMV kunnen de deelstaatregeringen op verzoek van de Landesvereinigung of de brancheorganisaties samen heffingen tot maximaal 0,2 cent per kilogram geleverde melk innen wanneer de in de eerste zin bedoelde heffingsopbrengsten niet volstaan om de taken te vervullen.

| (130) | De deelstaatregeringen leggen de melkheffing „in overleg” met de betrokken Landesvereinigung op. Overleg is echter een duidelijk zwakkere vorm van deelname dan overeenstemming. Overeenstemming impliceert dat voor de goedkeuring van een wetsbesluit (omwille van de rechtmatigheid daarvan) de toestemming van een andere instantie (zoals een wetgevingsorgaan, een overheidsinstantie) vereist is. Voor een besluit dat „in overleg” met een andere instantie moet worden genomen, is de toestemming van die instantie niet per se nodig. In sommige gebieden van het Duitse bestuursrecht wordt een dergelijk onderscheid tussen verschillende deelnemingsvormen gemaakt (26). Omdat artikel 22, lid 1, eerste zin, WMV het overleg als deelnemingsvorm voorschrijft, berust zowel de bevoegdheid voor het innen van de heffing als de beslissing daarover uitsluitend bij de deelstaatregeringen (27). De Landesvereinigungen worden enkel voor de voorbereiding en de technische uitvoering van de krachtens artikel 22 te nemen maatregelen geconsulteerd (artikel 14, lid 1, WMV) en vallen daarbij onder het toezicht van de bevoegde overheidsinstantie van de deelstaat (artikel 14, leden 2 en 4, WMV). |
| --- | --- |

(130)

De deelstaatregeringen leggen de melkheffing „in overleg” met de betrokken Landesvereinigung op. Overleg is echter een duidelijk zwakkere vorm van deelname dan overeenstemming. Overeenstemming impliceert dat voor de goedkeuring van een wetsbesluit (omwille van de rechtmatigheid daarvan) de toestemming van een andere instantie (zoals een wetgevingsorgaan, een overheidsinstantie) vereist is. Voor een besluit dat „in overleg” met een andere instantie moet worden genomen, is de toestemming van die instantie niet per se nodig. In sommige gebieden van het Duitse bestuursrecht wordt een dergelijk onderscheid tussen verschillende deelnemingsvormen gemaakt (26). Omdat artikel 22, lid 1, eerste zin, WMV het overleg als deelnemingsvorm voorschrijft, berust zowel de bevoegdheid voor het innen van de heffing als de beslissing daarover uitsluitend bij de deelstaatregeringen (27). De Landesvereinigungen worden enkel voor de voorbereiding en de technische uitvoering van de krachtens artikel 22 te nemen maatregelen geconsulteerd (artikel 14, lid 1, WMV) en vallen daarbij onder het toezicht van de bevoegde overheidsinstantie van de deelstaat (artikel 14, leden 2 en 4, WMV).

26

27

| (131) | De rechtsgrondslag voor de inning van een melkheffing in de afzonderlijke deelstaten bestaat uit deelstaatverordeningen waarin de bijzonderheden van de inning, zoals de hoogte van de heffing, worden geregeld (28). Het is bijgevolg de staat (vertegenwoordigd door de respectieve deelstaatregering) die de inning van de heffing regelt. Zoals reeds uiteengezet in punt 130, doet het feit dat de verordeningen in overleg met de betrokken Landesvereinigung zijn goedgekeurd, daar niets aan af. |
| --- | --- |

(131)

De rechtsgrondslag voor de inning van een melkheffing in de afzonderlijke deelstaten bestaat uit deelstaatverordeningen waarin de bijzonderheden van de inning, zoals de hoogte van de heffing, worden geregeld (28). Het is bijgevolg de staat (vertegenwoordigd door de respectieve deelstaatregering) die de inning van de heffing regelt. Zoals reeds uiteengezet in punt 130, doet het feit dat de verordeningen in overleg met de betrokken Landesvereinigung zijn goedgekeurd, daar niets aan af.

28

| (132) | In het onderhavige geval wordt de heffing bij particuliere ondernemingen geïnd. De heffingsopbrengsten vloeien, alvorens voor de financiering van de verschillende steunmaatregelen te worden gebruikt, naar de begroting van de betrokken deelstaat, waar ze overeenkomstig artikel 22, lid 3, eerste zin, WMV afzonderlijk moeten worden beheerd. Overeenkomstig artikel 23 van de respectieve financiële reglementen (zie punt 19) zijn uitgaven en vastleggingsverplichtingen om niet tot de deelstaatoverheid behorende instanties voor bepaalde taken te vergoeden (toewijzingen) slechts toegestaan indien het belang dat de deelstaat bij de door deze instanties vervulde taken heeft, dermate aanzienlijk is dat dit zonder toewijzingen niet of onvoldoende kan worden behartigd. Uit deze bepaling blijkt dat de staat belang heeft bij de uitvoering van de maatregelgen. Het feit dat in Thüringen de verschuldigde heffingen op de geblokkeerde rekening „Milchumlage” van de Landesvereinigung Thüringer Milch e. V. moeten worden overgemaakt (punt 89, artikel 3, lid 1, Thüringer UmlErhVO), staat niet haaks op dit belang van de staat. Achterstallige heffingen en rente worden ook in Thüringen geïnd overeenkomstig de heffingsverordening en de bijbehorende toepassingsbepalingen (artikel 3, lid 4, Thüringer UmlErhVO), Bovendien is het een kenmerk van een geblokkeerde rekening dat de titularis ervan niet naar believen over de beschikbare geldbedragen kan beschikken, maar zich daarbij moet houden aan de bestaande wettelijke bepalingen, die in het onderhavige geval door de staat zijn vastgesteld. |
| --- | --- |

(132)

In het onderhavige geval wordt de heffing bij particuliere ondernemingen geïnd. De heffingsopbrengsten vloeien, alvorens voor de financiering van de verschillende steunmaatregelen te worden gebruikt, naar de begroting van de betrokken deelstaat, waar ze overeenkomstig artikel 22, lid 3, eerste zin, WMV afzonderlijk moeten worden beheerd. Overeenkomstig artikel 23 van de respectieve financiële reglementen (zie punt 19) zijn uitgaven en vastleggingsverplichtingen om niet tot de deelstaatoverheid behorende instanties voor bepaalde taken te vergoeden (toewijzingen) slechts toegestaan indien het belang dat de deelstaat bij de door deze instanties vervulde taken heeft, dermate aanzienlijk is dat dit zonder toewijzingen niet of onvoldoende kan worden behartigd. Uit deze bepaling blijkt dat de staat belang heeft bij de uitvoering van de maatregelgen. Het feit dat in Thüringen de verschuldigde heffingen op de geblokkeerde rekening „Milchumlage” van de Landesvereinigung Thüringer Milch e. V. moeten worden overgemaakt (punt 89, artikel 3, lid 1, Thüringer UmlErhVO), staat niet haaks op dit belang van de staat. Achterstallige heffingen en rente worden ook in Thüringen geïnd overeenkomstig de heffingsverordening en de bijbehorende toepassingsbepalingen (artikel 3, lid 4, Thüringer UmlErhVO), Bovendien is het een kenmerk van een geblokkeerde rekening dat de titularis ervan niet naar believen over de beschikbare geldbedragen kan beschikken, maar zich daarbij moet houden aan de bestaande wettelijke bepalingen, die in het onderhavige geval door de staat zijn vastgesteld.

| (133) | Naar aanleiding van de argumenten van de belanghebbende partijen en van de Duitse overheid stelt de Commissie het volgende vast. |
| --- | --- |

(133)

Naar aanleiding van de argumenten van de belanghebbende partijen en van de Duitse overheid stelt de Commissie het volgende vast.

| (134) | Met betrekking tot de bewering van LVN dat de Landesvereinigungen bepalend zijn in de besluitvorming over de inning van de heffing bij de melkbedrijven (punten 83 tot 87 en punt 91) stelt de Commissie vast dat de Bondsoverheid door middel van artikel 22, lid 1, WMV, dus krachtens de wet, de deelstaatregeringen gemachtigd heeft een melkheffing te innen. In het genoemde artikel is onder meer vastgelegd dat de melkheffing in de regel maximaal 0,1 cent per kilogram mag bedragen en dat de deelstaatregeringen op verzoek van de Landesvereinigung of de gezamenlijke brancheorganisaties heffingen tot 0,2 cent per kilogram geleverde melk kunnen innen. |
| --- | --- |

(134)

Met betrekking tot de bewering van LVN dat de Landesvereinigungen bepalend zijn in de besluitvorming over de inning van de heffing bij de melkbedrijven (punten 83 tot 87 en punt 91) stelt de Commissie vast dat de Bondsoverheid door middel van artikel 22, lid 1, WMV, dus krachtens de wet, de deelstaatregeringen gemachtigd heeft een melkheffing te innen. In het genoemde artikel is onder meer vastgelegd dat de melkheffing in de regel maximaal 0,1 cent per kilogram mag bedragen en dat de deelstaatregeringen op verzoek van de Landesvereinigung of de gezamenlijke brancheorganisaties heffingen tot 0,2 cent per kilogram geleverde melk kunnen innen.

op verzoek van

| (135) | Voorts wordt in artikel 22, lid 2, punten 1 tot en met 6, WMV bepaald voor welke doelen de melkheffingsopbrengsten mogen worden gebruikt. |
| --- | --- |

(135)

Voorts wordt in artikel 22, lid 2, punten 1 tot en met 6, WMV bepaald voor welke doelen de melkheffingsopbrengsten mogen worden gebruikt.

| (136) | Overeenkomstig artikel 22, lid 3, derde zin, WMV moeten de Landesvereinigungen of de brancheorganisaties vóór de middelen worden gebruikt, enkel worden gehoord. |
| --- | --- |

(136)

Overeenkomstig artikel 22, lid 3, derde zin, WMV moeten de Landesvereinigungen of de brancheorganisaties vóór de middelen worden gebruikt, enkel worden gehoord.

| (137) | Hieruit blijkt dat de staat (op Bondsniveau) de Landesvereinigungen weliswaar een zeker inspraakrecht heeft gegeven, maar tegelijkertijd een duidelijk rechtskader voor de vaststelling van de hoogte van de melkheffing en het gebruik van de middelen heeft ingesteld, en dat de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid in dezen bij de respectieve deelstaatregeringen (of, via delegatie, de hoogste deelstaatautoriteit) berust. Zo zou het bijvoorbeeld niet mogelijk zijn om op verzoek van de Landesvereinigungen het heffingstarief te verhogen tot meer dan 0,2 cent per kilogram of de middelen voor andere dan de in artikel 22, lid 2, punten 1 tot en met 6, WMV genoemde doelen te gebruiken. Bovendien houdt de hoorplicht met betrekking tot het gebruik van de middelen (artikel 22, lid 3, derde zin, WMV) geenszins in dat het standpunt van de gehoorde partijen ook moet worden overgenomen. De eindbeslissing over het gebruik van de middelen ligt bij de deelstaatautoriteit, met andere woorden: de staat. |
| --- | --- |

(137)

Hieruit blijkt dat de staat (op Bondsniveau) de Landesvereinigungen weliswaar een zeker inspraakrecht heeft gegeven, maar tegelijkertijd een duidelijk rechtskader voor de vaststelling van de hoogte van de melkheffing en het gebruik van de middelen heeft ingesteld, en dat de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid in dezen bij de respectieve deelstaatregeringen (of, via delegatie, de hoogste deelstaatautoriteit) berust. Zo zou het bijvoorbeeld niet mogelijk zijn om op verzoek van de Landesvereinigungen het heffingstarief te verhogen tot meer dan 0,2 cent per kilogram of de middelen voor andere dan de in artikel 22, lid 2, punten 1 tot en met 6, WMV genoemde doelen te gebruiken. Bovendien houdt de hoorplicht met betrekking tot het gebruik van de middelen (artikel 22, lid 3, derde zin, WMV) geenszins in dat het standpunt van de gehoorde partijen ook moet worden overgenomen. De eindbeslissing over het gebruik van de middelen ligt bij de deelstaatautoriteit, met andere woorden: de staat.

| (138) | Hierin verschilt het onderhavige geval wezenlijk van de zaak Doux Élevage, waarnaar LVN verwijst. De staat regelt de inning van de melkheffing en het gebruik van de betrokken middelen op twee niveaus, namelijk het Bondsniveau en het deelstaatniveau. In Duitsland heeft de wetgever niet alleen de inningsbevoegdheid van de deelstaatregering vastgelegd, maar heeft hij bij Bondswet ook de speelruimte om op deelstaatniveau over de heffingsopbrengsten te beschikken, beperkt. Evenmin kunnen de Landesvereinigungen hun verzoekrecht gebruiken om de in artikel 22, lid 2, punten 1 tot en met 6, WMV vastgestelde doelen te wijzigen. In de zaken Val'Hor en Doux Élevage was geen sprake van dergelijke van overheidswege opgelegde beperkingen. |
| --- | --- |

(138)

Hierin verschilt het onderhavige geval wezenlijk van de zaak Doux Élevage, waarnaar LVN verwijst. De staat regelt de inning van de melkheffing en het gebruik van de betrokken middelen op twee niveaus, namelijk het Bondsniveau en het deelstaatniveau. In Duitsland heeft de wetgever niet alleen de inningsbevoegdheid van de deelstaatregering vastgelegd, maar heeft hij bij Bondswet ook de speelruimte om op deelstaatniveau over de heffingsopbrengsten te beschikken, beperkt. Evenmin kunnen de Landesvereinigungen hun verzoekrecht gebruiken om de in artikel 22, lid 2, punten 1 tot en met 6, WMV vastgestelde doelen te wijzigen. In de zaken Val'Hor en Doux Élevage was geen sprake van dergelijke van overheidswege opgelegde beperkingen.

| (139) | Voorts kan de WMV niet worden beschouwd als slechts een instrument om strikt economische belangen van een brancheorganisatie te behartigen. In artikel 14 WMV is weliswaar bepaald dat in de Landesvereinigungen brancheorganisaties van de landbouwsector, de melkbedrijven en de melkhandel vertegenwoordigd moeten zijn — voor zover zij wensen deel te nemen — maar ook dat daarnaast een adequate vertegenwoordiging van de verbruikers in de organen van de Vereinigung gewaarborgd moet zijn. Met deze deelnemings- en vertegenwoordigingsvereisten garandeert de wetgever (lees: de staat) dat de met de WMV beoogde doelstellingen van algemeen belang moeten worden gehaald met inachtneming van álle belangen, en dus niet alleen die van een bepaalde economische sector. |
| --- | --- |

(139)

Voorts kan de WMV niet worden beschouwd als slechts een instrument om strikt economische belangen van een brancheorganisatie te behartigen. In artikel 14 WMV is weliswaar bepaald dat in de Landesvereinigungen brancheorganisaties van de landbouwsector, de melkbedrijven en de melkhandel vertegenwoordigd moeten zijn — voor zover zij wensen deel te nemen — maar ook dat daarnaast een adequate vertegenwoordiging van de verbruikers in de organen van de Vereinigung gewaarborgd moet zijn. Met deze deelnemings- en vertegenwoordigingsvereisten garandeert de wetgever (lees: de staat) dat de met de WMV beoogde doelstellingen van algemeen belang moeten worden gehaald met inachtneming van álle belangen, en dus niet alleen die van een bepaalde economische sector.

| (140) | De doelen waarop de WMV inzet, zijn, in tegenstelling tot bij de zaak Doux Élevage, niet door de brancheorganisatie zelf aangenomen en opgelegd (29). Met name de doelen in artikel 22, lid 2, punt 1 (kwaliteitsverbetering en -behoud op basis van de voorschriften als vastgesteld op grond van artikel 10 van deze wet en artikel 37 van de melkwet van 31 juli 1930 (Reichsgesetzbl. I S. 421)) en punt 2 (verbetering van de hygiëne bij de productie, de levering, de be- en verwerking en de afzet van melk en melkproducten), WMV verwijzen — in tegenstelling tot bij de zaak Doux Élevage — naar aspecten die deel uitmaken van een door de overheid vastgesteld beleid (30) en verband houden met overheidstaken die krachtens artikel 14, lid 3, WMV a priori niet aan de Landesvereinigungen mogen worden overgedragen. Voor zover Duitsland in het onderhavige geval een beroep doet op artikel 22, lid 2, punt 6, WMV, volgt louter al uit de formulering van de wet dat het gaat om taken die krachtens de wet melk en vetten zijn overgedragen (en dus niet om taken die door VDM zelf zijn vastgesteld). |
| --- | --- |

(140)

De doelen waarop de WMV inzet, zijn, in tegenstelling tot bij de zaak Doux Élevage, niet door de brancheorganisatie zelf aangenomen en opgelegd (29). Met name de doelen in artikel 22, lid 2, punt 1 (kwaliteitsverbetering en -behoud op basis van de voorschriften als vastgesteld op grond van artikel 10 van deze wet en artikel 37 van de melkwet van 31 juli 1930 (Reichsgesetzbl. I S. 421)) en punt 2 (verbetering van de hygiëne bij de productie, de levering, de be- en verwerking en de afzet van melk en melkproducten), WMV verwijzen — in tegenstelling tot bij de zaak Doux Élevage — naar aspecten die deel uitmaken van een door de overheid vastgesteld beleid (30) en verband houden met overheidstaken die krachtens artikel 14, lid 3, WMV a priori niet aan de Landesvereinigungen mogen worden overgedragen. Voor zover Duitsland in het onderhavige geval een beroep doet op artikel 22, lid 2, punt 6, WMV, volgt louter al uit de formulering van de wet dat het gaat om taken die krachtens de wet melk en vetten zijn overgedragen (en dus niet om taken die door VDM zelf zijn vastgesteld).

Doux Élevage

29

30

| (141) | Eveneens in tegenstelling tot bij de zaak Doux Élevage wordt in het onderhavige geval bij niet-betaling van de verschuldigde melkheffing niet de gebruikelijke gerechtelijke procedure voor burgerlijke zaken of handelszaken ingeleid om de heffing in te vorderen (31). In artikel 23, lid 2, WMV wordt namelijk bepaald dat de heffing kan worden ingevorderd overeenkomstig de heffingsverordening en de bepalingen voor de uitvoering daarvan. De betrokken deelstaten hebben deze invorderingsbepaling dienovereenkomstig overgenomen in hun respectieve verordeningen inzake de inning van de heffing (32). In het Duitse rechtsbestel valt de heffingsverordening onder het publiekrecht. Publiekrechtelijke vorderingen worden in Duitsland via de administratieve weg geïnd, civielrechtelijke via de rechterlijke weg. Met het oog op de tenuitvoerlegging blijkt de administratieve weg doeltreffender dan de rechterlijke, omdat de overheid bij administratief besluit zelf een executoriale titel kan opstellen (33), terwijl een dergelijke titel in het kader van een civielrechtelijke vordering eerst door een rechtbank moet worden afgegeven (34). Dit wijst erop dat de staat de verschuldigde heffing zo doeltreffend en volledig mogelijk wil innen (en eventueel invorderen) om ervoor te zorgen dat de van overheidswege vastgestelde doelen die met de heffingsopbrengsten worden gefinancierd, snel worden gehaald. |
| --- | --- |

(141)

Eveneens in tegenstelling tot bij de zaak Doux Élevage wordt in het onderhavige geval bij niet-betaling van de verschuldigde melkheffing niet de gebruikelijke gerechtelijke procedure voor burgerlijke zaken of handelszaken ingeleid om de heffing in te vorderen (31). In artikel 23, lid 2, WMV wordt namelijk bepaald dat de heffing kan worden ingevorderd overeenkomstig de heffingsverordening en de bepalingen voor de uitvoering daarvan. De betrokken deelstaten hebben deze invorderingsbepaling dienovereenkomstig overgenomen in hun respectieve verordeningen inzake de inning van de heffing (32). In het Duitse rechtsbestel valt de heffingsverordening onder het publiekrecht. Publiekrechtelijke vorderingen worden in Duitsland via de administratieve weg geïnd, civielrechtelijke via de rechterlijke weg. Met het oog op de tenuitvoerlegging blijkt de administratieve weg doeltreffender dan de rechterlijke, omdat de overheid bij administratief besluit zelf een executoriale titel kan opstellen (33), terwijl een dergelijke titel in het kader van een civielrechtelijke vordering eerst door een rechtbank moet worden afgegeven (34). Dit wijst erop dat de staat de verschuldigde heffing zo doeltreffend en volledig mogelijk wil innen (en eventueel invorderen) om ervoor te zorgen dat de van overheidswege vastgestelde doelen die met de heffingsopbrengsten worden gefinancierd, snel worden gehaald.

31

32

33

34

| (142) | Hiermee is de bewering van LVN, dat de melkheffingsopbrengsten geen staatsmiddelen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU vormen, weerlegd. |
| --- | --- |

(142)

Hiermee is de bewering van LVN, dat de melkheffingsopbrengsten geen staatsmiddelen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU vormen, weerlegd.

| (143) | Daaruit volgt dat de betrokken heffingsopbrengsten moeten worden beschouwd als middelen die onder controle van de overheid staan (35), en dat de met de melkheffingsopbrengsten gefinancierde maatregelen met staatsmiddelen worden bekostigd en aan de staat toe te rekenen zijn. |
| --- | --- |

(143)

Daaruit volgt dat de betrokken heffingsopbrengsten moeten worden beschouwd als middelen die onder controle van de overheid staan (35), en dat de met de melkheffingsopbrengsten gefinancierde maatregelen met staatsmiddelen worden bekostigd en aan de staat toe te rekenen zijn.

35

Selectief voordeel/Ondernemingen

Selectief voordeel/Ondernemingen

| (144) | VDM is een instelling die diensten levert ten bate van de ondernemingen van de melksector, met name de melkbedrijven. |
| --- | --- |

(144)

VDM is een instelling die diensten levert ten bate van de ondernemingen van de melksector, met name de melkbedrijven.

| (145) | Duitsland en VDM ontkennen dat VDM als onderneming diensten aanbiedt op een markt. Met name wordt gewezen op de verenigingsactiviteit van VDM, die in de jurisprudentie enkel bij uitzondering als commerciële activiteit is beoordeeld (punten 39 en 49). |
| --- | --- |

(145)

Duitsland en VDM ontkennen dat VDM als onderneming diensten aanbiedt op een markt. Met name wordt gewezen op de verenigingsactiviteit van VDM, die in de jurisprudentie enkel bij uitzondering als commerciële activiteit is beoordeeld (punten 39 en 49).

| (146) | In het door Duitsland geciteerde arrest T-193/02 Piau v. Commissie werd vastgesteld dat een vereniging, namelijk de FIFA, een economische activiteit verrichtte. Duitsland heeft a contrario echter geen jurisprudentie kunnen aanhalen ten bewijze van het tegendeel, namelijk dat een vereniging (per definitie) geen economische activiteit uitoefent of dat een verenigingsactiviteit als zodanig niet onder het staatssteuntoezicht valt. |
| --- | --- |

(146)

In het door Duitsland geciteerde arrest T-193/02 Piau v. Commissie werd vastgesteld dat een vereniging, namelijk de FIFA, een economische activiteit verrichtte. Duitsland heeft a contrario echter geen jurisprudentie kunnen aanhalen ten bewijze van het tegendeel, namelijk dat een vereniging (per definitie) geen economische activiteit uitoefent of dat een verenigingsactiviteit als zodanig niet onder het staatssteuntoezicht valt.

| (147) | Over het feit dat VDM activiteiten in het belang en ten bate van zijn leden uitoefent, bestaat geen geschil. Dat VDM zichzelf op deze manier percipieert, blijkt uit de beschrijvingen die VDM op haar internetsite van haar eigen activiteiten geeft, zoals „VDM vertegenwoordigt in IDF de belangen van de melksector”, „behartiging en bevordering van de belangen van de melksector”, „belangenvertegenwoordiging in het wetgevingsproces ten opzichte van de ministeries”. Ook LNV gaat ervan uit dat de betwiste maatregelen tot doel hadden het „product melk” en dus het collectieve belang van de melkbranche te bevorderen (zie punten 99 en 100). |
| --- | --- |

(147)

Over het feit dat VDM activiteiten in het belang en ten bate van zijn leden uitoefent, bestaat geen geschil. Dat VDM zichzelf op deze manier percipieert, blijkt uit de beschrijvingen die VDM op haar internetsite van haar eigen activiteiten geeft, zoals „VDM vertegenwoordigt in IDF de belangen van de melksector”, „behartiging en bevordering van de belangen van de melksector”, „belangenvertegenwoordiging in het wetgevingsproces ten opzichte van de ministeries”. Ook LNV gaat ervan uit dat de betwiste maatregelen tot doel hadden het „product melk” en dus het collectieve belang van de melkbranche te bevorderen (zie punten 99 en 100).

| (148) | De Commissie blijft erbij dat de activiteiten van VDM kenmerken van dienstverlening vertonen. De verleende diensten komen ten goede aan de melkbedrijven in de deelstaten die de melkheffing opleggen. |
| --- | --- |

(148)

De Commissie blijft erbij dat de activiteiten van VDM kenmerken van dienstverlening vertonen. De verleende diensten komen ten goede aan de melkbedrijven in de deelstaten die de melkheffing opleggen.

| (149) | Verschillende activiteiten die VDM op haar internetsite toelicht, vertonen in die zin kenmerken van dienstverlening dat deze activiteiten ten doel hebben de belangen van de betrokken melkbedrijven en melkproducenten te vertegenwoordigen ten opzichte van de Duitse overheid en de wetgever en in internationale fora (36). |
| --- | --- |

(149)

Verschillende activiteiten die VDM op haar internetsite toelicht, vertonen in die zin kenmerken van dienstverlening dat deze activiteiten ten doel hebben de belangen van de betrokken melkbedrijven en melkproducenten te vertegenwoordigen ten opzichte van de Duitse overheid en de wetgever en in internationale fora (36).

36

| (150) | Deze diensten komen de betrokken melkbedrijven ten goede en ondersteunen deze bedrijven bij de uitoefening van hun — zonder enige twijfel economische — hoofdactiviteit, namelijk de productie en de verkoop van melk en zuivelproducten. |
| --- | --- |

(150)

Deze diensten komen de betrokken melkbedrijven ten goede en ondersteunen deze bedrijven bij de uitoefening van hun — zonder enige twijfel economische — hoofdactiviteit, namelijk de productie en de verkoop van melk en zuivelproducten.

| (151) | VDM verricht in het belang van en in opdracht van zijn leden activiteiten („adviesverstrekking aan overheidsdiensten”, „medewerking aan normalisering en standaardisering” en „algemene informatieverstrekking”) die rechtstreeks in verband staan met de economische bedrijvigheid van de bij VDM aangesloten melkbedrijven, en ontlast de melkbedrijven van de taak zelf initiatieven op dit gebied te nemen — en de daarvoor vereiste middelen op te brengen — teneinde op die manier een gunstige (markt-)omgeving voor de eigen afzet tot stand te brengen. Leden van VDM zijn o.a. Milchindustrie-Verband e.V. (MIV — vereniging van de melksector) en Deutscher Bauernverband e.V. (DBV — vereniging van landbouwers). Bij MIV zijn Duitse melkbedrijven aangesloten, waaronder de onder dit besluit vallende melkbedrijven in de deelstaten die de melkheffing opleggen. |
| --- | --- |

(151)

VDM verricht in het belang van en in opdracht van zijn leden activiteiten („adviesverstrekking aan overheidsdiensten”, „medewerking aan normalisering en standaardisering” en „algemene informatieverstrekking”) die rechtstreeks in verband staan met de economische bedrijvigheid van de bij VDM aangesloten melkbedrijven, en ontlast de melkbedrijven van de taak zelf initiatieven op dit gebied te nemen — en de daarvoor vereiste middelen op te brengen — teneinde op die manier een gunstige (markt-)omgeving voor de eigen afzet tot stand te brengen. Leden van VDM zijn o.a. Milchindustrie-Verband e.V. (MIV — vereniging van de melksector) en Deutscher Bauernverband e.V. (DBV — vereniging van landbouwers). Bij MIV zijn Duitse melkbedrijven aangesloten, waaronder de onder dit besluit vallende melkbedrijven in de deelstaten die de melkheffing opleggen.

| (152) | Via „adviesverstrekking aan overheidsdiensten” en „medewerking aan normalisering en standaardisering” worden de belangen van de sector vertegenwoordigd in het politieke proces, via verschillende kanalen van de wilsvorming (wetgeving, vaststelling van technische normen enz.). Hierdoor wordt invloed uitgeoefend op de wettelijke kadervoorwaarden voor de eigen productie- en afzetactiviteiten. De maatregel „algemene informatieverstrekking” belicht de voordelen van melk als product, bevordert bijgevolg de afzet en komt daardoor de betrokken melkbedrijven ten goede. |
| --- | --- |

(152)

Via „adviesverstrekking aan overheidsdiensten” en „medewerking aan normalisering en standaardisering” worden de belangen van de sector vertegenwoordigd in het politieke proces, via verschillende kanalen van de wilsvorming (wetgeving, vaststelling van technische normen enz.). Hierdoor wordt invloed uitgeoefend op de wettelijke kadervoorwaarden voor de eigen productie- en afzetactiviteiten. De maatregel „algemene informatieverstrekking” belicht de voordelen van melk als product, bevordert bijgevolg de afzet en komt daardoor de betrokken melkbedrijven ten goede.

| (153) | Deze vaststelling wordt niet in twijfel getrokken door de bewering van VDM dat haar activiteit erin bestaat „de democratische meningsvorming die in het kader van haar lidmaatschapstructuur heeft plaatsgevonden, over te brengen in het wetgevingsproces”. VDM behartigt namelijk niet het algemene belang, maar de belangen van zijn leden, met als doel de zienswijze van de melksector over te brengen in het wet- en regelgevingsproces en dit proces via die weg te beïnvloeden. |
| --- | --- |

(153)

Deze vaststelling wordt niet in twijfel getrokken door de bewering van VDM dat haar activiteit erin bestaat „de democratische meningsvorming die in het kader van haar lidmaatschapstructuur heeft plaatsgevonden, over te brengen in het wetgevingsproces”. VDM behartigt namelijk niet het algemene belang, maar de belangen van zijn leden, met als doel de zienswijze van de melksector over te brengen in het wet- en regelgevingsproces en dit proces via die weg te beïnvloeden.

| (154) | Wat de activiteit „normalisering en standaardisering” betreft, vertolkt VDM naar eigen zeggen de stem van de hele branche op het gebied van normalisering en standaardisering op nationaal en internationaal niveau in samenwerking met de bevoegde normalisatie-instanties zoals ISO, IDF, CEN en DIN (punt 53). |
| --- | --- |

(154)

Wat de activiteit „normalisering en standaardisering” betreft, vertolkt VDM naar eigen zeggen de stem van de hele branche op het gebied van normalisering en standaardisering op nationaal en internationaal niveau in samenwerking met de bevoegde normalisatie-instanties zoals ISO, IDF, CEN en DIN (punt 53).

| (155) | De Commissie stel in dit verband vast dat de hierboven vermelde normaliseringsorganisaties in eerste instantie bevoegd zijn voor normalisering en standaardisering. VDM werkt niet als neutrale instantie mee aan het normaliseringsproces (dus niet als onafhankelijke adviesverlener), maar brengt veeleer de zienswijze van de melksector over in dit proces. |
| --- | --- |

(155)

De Commissie stel in dit verband vast dat de hierboven vermelde normaliseringsorganisaties in eerste instantie bevoegd zijn voor normalisering en standaardisering. VDM werkt niet als neutrale instantie mee aan het normaliseringsproces (dus niet als onafhankelijke adviesverlener), maar brengt veeleer de zienswijze van de melksector over in dit proces.

| (156) | Bijgevolg concludeert de Commissie ook op dit punt dat VDM als particuliere vereniging diensten aanbiedt. Degenen die profiteren van deze diensten — daarom niet de ontvangers ervan — zijn eens te meer de melkbedrijven in de betrokken deelstaten (m.a.w. de leden van de verenigingen die op hun beurt bij VDM zijn aangesloten) wier belangen VDM behartigt ten aanzien van de normaliseringsorganisaties. |
| --- | --- |

(156)

Bijgevolg concludeert de Commissie ook op dit punt dat VDM als particuliere vereniging diensten aanbiedt. Degenen die profiteren van deze diensten — daarom niet de ontvangers ervan — zijn eens te meer de melkbedrijven in de betrokken deelstaten (m.a.w. de leden van de verenigingen die op hun beurt bij VDM zijn aangesloten) wier belangen VDM behartigt ten aanzien van de normaliseringsorganisaties.

| (157) | Het verstrekken van algemene informatie (punten 59 en 60) vormt eveneens een dienst. Of die informatie algemeen of eerder specifiek van aard is, is niet doorslaggevend voor de vaststelling dat de verstrekking ervan bevorderlijk is voor de economische activiteit van de melksector. |
| --- | --- |

(157)

Het verstrekken van algemene informatie (punten 59 en 60) vormt eveneens een dienst. Of die informatie algemeen of eerder specifiek van aard is, is niet doorslaggevend voor de vaststelling dat de verstrekking ervan bevorderlijk is voor de economische activiteit van de melksector.

| (158) | De onderhavige diensten die VDM verstrekt, leveren een selectieve begunstiging van bepaalde ondernemingen op, meer bepaald de ondernemingen uit de sector verwerking en afzet van melk in de deelstaten die de melkheffing opleggen. De Commissie is het in dit verband niet eens met het standpunt van VDM als zou deze vereniging als koepelorganisatie het algemene belang behartigen. Veeleer beschouwt de Commissie de activiteiten van VDM als sectorspecifieke belangenvertegenwoordiging ten gunste van de in de betrokken deelstaten gelegen melkbedrijven die via de verenigingen bij VDM zijn aangesloten. |
| --- | --- |

(158)

De onderhavige diensten die VDM verstrekt, leveren een selectieve begunstiging van bepaalde ondernemingen op, meer bepaald de ondernemingen uit de sector verwerking en afzet van melk in de deelstaten die de melkheffing opleggen. De Commissie is het in dit verband niet eens met het standpunt van VDM als zou deze vereniging als koepelorganisatie het algemene belang behartigen. Veeleer beschouwt de Commissie de activiteiten van VDM als sectorspecifieke belangenvertegenwoordiging ten gunste van de in de betrokken deelstaten gelegen melkbedrijven die via de verenigingen bij VDM zijn aangesloten.

Verstoring van de mededinging en effect op de handel

Verstoring van de mededinging en effect op de handel

| (159) | Volgens de jurisprudentie van het Hof van Justitie komt een verbetering van de concurrentiepositie van een onderneming dankzij staatssteun in het algemeen neer op verstoring van de concurrentie ten opzichte van andere, concurrerende ondernemingen die de betrokken steun niet ontvangen (37). Steun aan een onderneming die actief is op een markt waar handel binnen de Unie plaatsvindt, kan het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden (38), zelfs indien de begunstigde onderneming niet zelf deelneemt aan het handelsverkeer in de Unie (39). In de periode 2001-2012 was de handel in landbouwproducten in de Unie aanzienlijk. De Duitse intra-uniale import en export van producten van post 0401 van de gecombineerde nomenclatuur (melk en room, niet ingedikt, zonder toegevoegde suiker of andere zoetstoffen) (40) vertegenwoordigde in 2011 een waarde van respectievelijk 1200 miljoen EUR en 957 miljoen EUR (41). |
| --- | --- |

(159)

Volgens de jurisprudentie van het Hof van Justitie komt een verbetering van de concurrentiepositie van een onderneming dankzij staatssteun in het algemeen neer op verstoring van de concurrentie ten opzichte van andere, concurrerende ondernemingen die de betrokken steun niet ontvangen (37). Steun aan een onderneming die actief is op een markt waar handel binnen de Unie plaatsvindt, kan het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden (38), zelfs indien de begunstigde onderneming niet zelf deelneemt aan het handelsverkeer in de Unie (39). In de periode 2001-2012 was de handel in landbouwproducten in de Unie aanzienlijk. De Duitse intra-uniale import en export van producten van post 0401 van de gecombineerde nomenclatuur (melk en room, niet ingedikt, zonder toegevoegde suiker of andere zoetstoffen) (40) vertegenwoordigde in 2011 een waarde van respectievelijk 1200 miljoen EUR en 957 miljoen EUR (41).

37

38

39

40

41

| (160) | De in het onderhavige besluit beoordeelde maatregelen dienen ter ondersteuning van activiteiten in de landbouwsector, meer bepaald activiteiten van de melkbedrijven. Zoals hierboven toegelicht, wordt een aanzienlijk volume producten van melkbedrijven verhandeld in de Unie. Daarom is de Commissie van mening dat de onderhavige maatregelen de handel tussen de lidstaten ongunstig kunnen beïnvloeden. |
| --- | --- |

(160)

De in het onderhavige besluit beoordeelde maatregelen dienen ter ondersteuning van activiteiten in de landbouwsector, meer bepaald activiteiten van de melkbedrijven. Zoals hierboven toegelicht, wordt een aanzienlijk volume producten van melkbedrijven verhandeld in de Unie. Daarom is de Commissie van mening dat de onderhavige maatregelen de handel tussen de lidstaten ongunstig kunnen beïnvloeden.

| (161) | Gezien de omvangrijke handel in landbouwproducten kan ervan worden uitgegaan dat de onderhavige submaatregelen de concurrentie verstoren of dreigen te verstoren, en de handel tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden. |
| --- | --- |

(161)

Gezien de omvangrijke handel in landbouwproducten kan ervan worden uitgegaan dat de onderhavige submaatregelen de concurrentie verstoren of dreigen te verstoren, en de handel tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden.

Bestaande steun/nieuwe steun

Bestaande steun/nieuwe steun

| (162) | Krachtens artikel 108, lid 1, VWEU moet de Commissie tezamen met de lidstaten de in de lidstaten bestaande steunregelingen aan een voortdurend onderzoek onderwerpen. Met het oog daarop kan de Commissie bij de lidstaten alle voor het onderzoek van de bestaande steunregelingen vereiste informatie opvragen, alsmede dienstige maatregelen voorstellen. |
| --- | --- |

(162)

Krachtens artikel 108, lid 1, VWEU moet de Commissie tezamen met de lidstaten de in de lidstaten bestaande steunregelingen aan een voortdurend onderzoek onderwerpen. Met het oog daarop kan de Commissie bij de lidstaten alle voor het onderzoek van de bestaande steunregelingen vereiste informatie opvragen, alsmede dienstige maatregelen voorstellen.

| (163) | Overeenkomstig artikel 1, onder b), i), van Verordening (EG) nr. 659/1999 omvat het begrip „bestaande steun” alle steun die vóór de inwerkingtreding van het Verdrag in de respectieve lidstaat bestond en die na de inwerkingtreding nog steeds van toepassing is. |
| --- | --- |

(163)

Overeenkomstig artikel 1, onder b), i), van Verordening (EG) nr. 659/1999 omvat het begrip „bestaande steun” alle steun die vóór de inwerkingtreding van het Verdrag in de respectieve lidstaat bestond en die na de inwerkingtreding nog steeds van toepassing is.

| (164) | Overeenkomstig artikel 1, onder c), van Verordening (EG) nr. 659/1999 dient bestaande steun die wordt gewijzigd, echter als „nieuwe steun” te worden beschouwd. Krachtens artikel 4 van Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie (42) wordt „onder een wijziging in bestaande steun iedere wijziging verstaan, met uitzondering van aanpassingen van louter formele of administratieve aard die de beoordeling van de verenigbaarheid van de steunmaatregel met de gemeenschappelijke markt niet kunnen beïnvloeden”. |
| --- | --- |

(164)

Overeenkomstig artikel 1, onder c), van Verordening (EG) nr. 659/1999 dient bestaande steun die wordt gewijzigd, echter als „nieuwe steun” te worden beschouwd. Krachtens artikel 4 van Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie (42) wordt „onder een wijziging in bestaande steun iedere wijziging verstaan, met uitzondering van aanpassingen van louter formele of administratieve aard die de beoordeling van de verenigbaarheid van de steunmaatregel met de gemeenschappelijke markt niet kunnen beïnvloeden”.

42

| (165) | Volgens de jurisprudentie (43) wordt de oorspronkelijke regeling pas in een nieuwe steunregeling omgezet wanneer de wijziging de kern van die regeling raakt; van een dergelijke substantiële wijziging kan echter geen sprake zijn wanneer het nieuwe element duidelijk los van de oorspronkelijke regeling kan worden beschouwd. |
| --- | --- |

(165)

Volgens de jurisprudentie (43) wordt de oorspronkelijke regeling pas in een nieuwe steunregeling omgezet wanneer de wijziging de kern van die regeling raakt; van een dergelijke substantiële wijziging kan echter geen sprake zijn wanneer het nieuwe element duidelijk los van de oorspronkelijke regeling kan worden beschouwd.

43

| (166) | Krachtens artikel 108, lid 3, VWEU moet alle nieuwe steun bij de Europese Commissie worden aangemeld en mag deze niet ten uitvoer worden gebracht alvorens door haar te zijn goedgekeurd („standstill-verplichting”). |
| --- | --- |

(166)

Krachtens artikel 108, lid 3, VWEU moet alle nieuwe steun bij de Europese Commissie worden aangemeld en mag deze niet ten uitvoer worden gebracht alvorens door haar te zijn goedgekeurd („standstill-verplichting”).

| (167) | Overeenkomstig artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 is nieuwe steun die in strijd met artikel 108, lid 3, VWEU tot uitvoering wordt gebracht, onrechtmatig. |
| --- | --- |

(167)

Overeenkomstig artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 is nieuwe steun die in strijd met artikel 108, lid 3, VWEU tot uitvoering wordt gebracht, onrechtmatig.

| (168) | Afgezien van de WMV zelf (waarin enkel het wettelijk kader en een machtiging, maar geen rechtsgrondslag voor de betrokken maatregelen is vastgelegd) hebben de Duitse autoriteiten geen informatie overgelegd waaruit blijkt dat een vóór 1958 aangenomen rechtsgrondslag voorhanden zou zijn waarvan de oorspronkelijke inhoud nog van toepassing was in de door het onderzoek bestreken periode. Dit geldt al voor de verordeningen inzake de inning van de heffing, die de grondslag vormen voor de financiering van de onderhavige steun (zo dateren de regelingen die in Baden-Württemberg en Beieren van toepassing zijn, uit respectievelijk 2004 en 2007 — punten 21 en 22) en bovendien ook voor het financieel reglement van de verschillende deelstaten, dat de rechtsgrondslag voor het gebruik van de middelen vormt en, wat het doel van de middelen betreft, strikt binnen het raamwerk van artikel 22, lid 2, WMV moet blijven. Op die basis keurt de deelstaatoverheid in het betrokken begrotingsjaar het gebruik van de middelen bij besluit goed. |
| --- | --- |

(168)

Afgezien van de WMV zelf (waarin enkel het wettelijk kader en een machtiging, maar geen rechtsgrondslag voor de betrokken maatregelen is vastgelegd) hebben de Duitse autoriteiten geen informatie overgelegd waaruit blijkt dat een vóór 1958 aangenomen rechtsgrondslag voorhanden zou zijn waarvan de oorspronkelijke inhoud nog van toepassing was in de door het onderzoek bestreken periode. Dit geldt al voor de verordeningen inzake de inning van de heffing, die de grondslag vormen voor de financiering van de onderhavige steun (zo dateren de regelingen die in Baden-Württemberg en Beieren van toepassing zijn, uit respectievelijk 2004 en 2007 — punten 21 en 22) en bovendien ook voor het financieel reglement van de verschillende deelstaten, dat de rechtsgrondslag voor het gebruik van de middelen vormt en, wat het doel van de middelen betreft, strikt binnen het raamwerk van artikel 22, lid 2, WMV moet blijven. Op die basis keurt de deelstaatoverheid in het betrokken begrotingsjaar het gebruik van de middelen bij besluit goed.

| (169) | Daardoor gaat het bij de onderhavige maatregelen om nieuwe steun, die onder de aanmeldingsverplichting van artikel 108, lid 3, VWEU valt. Aangezien Duitsland de steunregeling echter nooit heeft aangemeld, dient deze als onrechtmatig te worden beschouwd (artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999). |
| --- | --- |

(169)

Daardoor gaat het bij de onderhavige maatregelen om nieuwe steun, die onder de aanmeldingsverplichting van artikel 108, lid 3, VWEU valt. Aangezien Duitsland de steunregeling echter nooit heeft aangemeld, dient deze als onrechtmatig te worden beschouwd (artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999).

Beoordeling verenigbaarheid

Beoordeling verenigbaarheid

Geldende regels

Geldende regels

| (170) | In artikel 107, lid 3, onder c), VWEU is bepaald dat steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, als verenigbaar met de interne markt kunnen worden beschouwd mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. |
| --- | --- |

(170)

In artikel 107, lid 3, onder c), VWEU is bepaald dat steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken, als verenigbaar met de interne markt kunnen worden beschouwd mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

| (171) | Overeenkomstig de mededeling van de Commissie betreffende de vaststelling van regels voor de beoordeling van onrechtmatig verleende staatssteun (44) dient onrechtmatig verleende staatssteun in de zin van artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 te worden getoetst aan de bepalingen die van kracht waren op het ogenblik waarop de steun werd verleend. |
| --- | --- |

(171)

Overeenkomstig de mededeling van de Commissie betreffende de vaststelling van regels voor de beoordeling van onrechtmatig verleende staatssteun (44) dient onrechtmatig verleende staatssteun in de zin van artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999 te worden getoetst aan de bepalingen die van kracht waren op het ogenblik waarop de steun werd verleend.

44

| (172) | Sinds 1 januari 2000 zijn specifieke richtsnoeren voor de landbouwsector van toepassing. Steun die in de periode van 28 november 2001 tot 31 december 2006 is verleend (hierna „periode 2001-2006”) wordt getoetst aan de landbouwrichtsnoeren 2000-2006. |
| --- | --- |

(172)

Sinds 1 januari 2000 zijn specifieke richtsnoeren voor de landbouwsector van toepassing. Steun die in de periode van 28 november 2001 tot 31 december 2006 is verleend (hierna „periode 2001-2006”) wordt getoetst aan de landbouwrichtsnoeren 2000-2006.

| (173) | Steun die sinds 1 januari 2007 is verleend (hierna „periode vanaf 2007”), wordt getoetst aan de landbouwrichtsnoeren 2007-2013. |
| --- | --- |

(173)

Steun die sinds 1 januari 2007 is verleend (hierna „periode vanaf 2007”), wordt getoetst aan de landbouwrichtsnoeren 2007-2013.

Eerste submaatregel (periode 2001-2006): „adviesverlening aan overheidsinstanties” en „normalisering en standaardisering”

Eerste submaatregel (periode 2001-2006): „adviesverlening aan overheidsinstanties” en „normalisering en standaardisering”

| (174) | Wat betreft de vraag of steun ter bevordering van adviesverlening aan overheidsinstanties al dan niet verenigbaar is met de interne markt (punten 51 en 52) en wat betreft de activiteit van VDM in het kader van normalisering en standaardisering (punten 53 tot 58), verwijst VDM naar de bepalingen over het verstrekken van technische ondersteuning (punten 67 en 68). |
| --- | --- |

(174)

Wat betreft de vraag of steun ter bevordering van adviesverlening aan overheidsinstanties al dan niet verenigbaar is met de interne markt (punten 51 en 52) en wat betreft de activiteit van VDM in het kader van normalisering en standaardisering (punten 53 tot 58), verwijst VDM naar de bepalingen over het verstrekken van technische ondersteuning (punten 67 en 68).

| (175) | Het verstrekken van technische ondersteuning wordt geregeld in punt 14 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006. Volgens punt 14.1, derde streepje, van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 kunnen vergoedingen voor advisering in principe verenigbaar zijn met de interne markt. De melkbedrijven zijn ondernemingen van de sector verwerking en afzet van landbouwproducten. Steun ten gunste van deze sector valt onder meer binnen het toepassingsgebied van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 (punt 2.1 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006). Met punt 14.1, derde streepje, wordt beoogd dergelijke steun die rechtstreeks tot doel heeft de verwerking van landbouwproducten te verbeteren door de daarvoor vereiste kennis ter beschikking te stellen, als verenigbaar met de interne markt aan te merken. De adviseringsdiensten die VDM heeft verleend, waren echter gericht op overheidsinstanties. Degenen die profiteren van de diensten en bijgevolg indirect door de steun worden begunstigd, zijn per slot van rekening echter de VDM-leden, waaronder de melkbedrijven in de deelstaten die de melkheffing opleggen. De Commissie constateert dat de onderhavige steun niet overeenkomstig punt 14 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt. |
| --- | --- |

(175)

Het verstrekken van technische ondersteuning wordt geregeld in punt 14 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006. Volgens punt 14.1, derde streepje, van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 kunnen vergoedingen voor advisering in principe verenigbaar zijn met de interne markt. De melkbedrijven zijn ondernemingen van de sector verwerking en afzet van landbouwproducten. Steun ten gunste van deze sector valt onder meer binnen het toepassingsgebied van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 (punt 2.1 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006). Met punt 14.1, derde streepje, wordt beoogd dergelijke steun die rechtstreeks tot doel heeft de verwerking van landbouwproducten te verbeteren door de daarvoor vereiste kennis ter beschikking te stellen, als verenigbaar met de interne markt aan te merken. De adviseringsdiensten die VDM heeft verleend, waren echter gericht op overheidsinstanties. Degenen die profiteren van de diensten en bijgevolg indirect door de steun worden begunstigd, zijn per slot van rekening echter de VDM-leden, waaronder de melkbedrijven in de deelstaten die de melkheffing opleggen. De Commissie constateert dat de onderhavige steun niet overeenkomstig punt 14 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt.

| (176) | De activiteiten van VDM in het kader van normalisering en standaardisering hebben eveneens tot doel overheidsinstanties (of door de overheid erkende instanties) te adviseren en zo de belangen van de VDM-leden te vertegenwoordigen. Normalisering en standaardisering behoort per slot van rekening tot het takenpakket van overheidsinstanties, die in de regel zorgen voor de wettelijke of bestuursrechtelijke omzetting van — met name op internationaal niveau — opgestelde normen. Een vereniging als VDM kan slechts aan de hand van adviezen invloed uitoefenen op de betrokken procedures (onderhandelingen in internationale fora, wetgeving). Om die redenen is het niet mogelijk om deze steun op grond van punt 14 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 als verenigbaar met de interne markt aan te merken. |
| --- | --- |

(176)

De activiteiten van VDM in het kader van normalisering en standaardisering hebben eveneens tot doel overheidsinstanties (of door de overheid erkende instanties) te adviseren en zo de belangen van de VDM-leden te vertegenwoordigen. Normalisering en standaardisering behoort per slot van rekening tot het takenpakket van overheidsinstanties, die in de regel zorgen voor de wettelijke of bestuursrechtelijke omzetting van — met name op internationaal niveau — opgestelde normen. Een vereniging als VDM kan slechts aan de hand van adviezen invloed uitoefenen op de betrokken procedures (onderhandelingen in internationale fora, wetgeving). Om die redenen is het niet mogelijk om deze steun op grond van punt 14 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 als verenigbaar met de interne markt aan te merken.

| (177) | De steun kan trouwens ook niet op basis van andere dan de door de belanghebbenden aangehaalde voorschriften als verenigbaar met de interne markt worden beschouwd (nog afgezien van het feit dat Duitsland geen beroep op dergelijke voorschriften heeft gedaan). De Commissie concludeert hieruit dat de steun die in de periode 2001-2006 aan bedrijven in de verwerkings- en afzetsector is verleend, niet verenigbaar is met de interne markt. |
| --- | --- |

(177)

De steun kan trouwens ook niet op basis van andere dan de door de belanghebbenden aangehaalde voorschriften als verenigbaar met de interne markt worden beschouwd (nog afgezien van het feit dat Duitsland geen beroep op dergelijke voorschriften heeft gedaan). De Commissie concludeert hieruit dat de steun die in de periode 2001-2006 aan bedrijven in de verwerkings- en afzetsector is verleend, niet verenigbaar is met de interne markt.

Eerste submaatregel (periode vanaf 2007): „adviesverlening aan overheidsinstanties” en „normalisering en standaardisering”

Eerste submaatregel (periode vanaf 2007): „adviesverlening aan overheidsinstanties” en „normalisering en standaardisering”

| (178) | Voor de periode vanaf 2007 gelden andere bepalingen over de verenigbaarheid van het verstrekken van technische ondersteuning met de interne markt. |
| --- | --- |

(178)

Voor de periode vanaf 2007 gelden andere bepalingen over de verenigbaarheid van het verstrekken van technische ondersteuning met de interne markt.

| (179) | Het verstrekken van technische ondersteuning wordt in de landbouwrichtsnoeren 2007-2013 geregeld in punt IV.K. De steun is ten goede gekomen aan de melkbedrijven in de deelstaten die de melkheffing opleggen. De melkbedrijven zijn ondernemingen van de sector verwerking en afzet van landbouwproducten (punt 175). |
| --- | --- |

(179)

Het verstrekken van technische ondersteuning wordt in de landbouwrichtsnoeren 2007-2013 geregeld in punt IV.K. De steun is ten goede gekomen aan de melkbedrijven in de deelstaten die de melkheffing opleggen. De melkbedrijven zijn ondernemingen van de sector verwerking en afzet van landbouwproducten (punt 175).

| (180) | Wat de steun ten gunste van ondernemingen van de sector verwerking en afzet betreft, zou een beroep op punt 105 van de landbouwrichtsnoeren 2007-2013, in combinatie met artikel 5 van Verordening (EG) nr. 70/2001 van de Commissie (45), kunnen worden gedaan om de verenigbaarheid met de interne markt te motiveren. Voor de periode vanaf de inwerkingtreding van Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie (46) moet punt 105 worden begrepen als een verwijzing naar de artikelen 26 en 27 van die verordening. |
| --- | --- |

(180)

Wat de steun ten gunste van ondernemingen van de sector verwerking en afzet betreft, zou een beroep op punt 105 van de landbouwrichtsnoeren 2007-2013, in combinatie met artikel 5 van Verordening (EG) nr. 70/2001 van de Commissie (45), kunnen worden gedaan om de verenigbaarheid met de interne markt te motiveren. Voor de periode vanaf de inwerkingtreding van Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie (46) moet punt 105 worden begrepen als een verwijzing naar de artikelen 26 en 27 van die verordening.

45

46

| (181) | Zowel artikel 5 van Verordening (EG) nr. 70/2001 als de artikelen 26 en 27 van Verordening (EG) nr. 800/2008 hebben betrekking op dienstverlening in de vorm van advies. In het onderhavige geval gaat het, uit het oogpunt van de melkbedrijven, echter niet om advisering, maar, zoals wordt uiteengezet in de punten 175, 176 en 177, om belangenvertegenwoordiging. |
| --- | --- |

(181)

Zowel artikel 5 van Verordening (EG) nr. 70/2001 als de artikelen 26 en 27 van Verordening (EG) nr. 800/2008 hebben betrekking op dienstverlening in de vorm van advies. In het onderhavige geval gaat het, uit het oogpunt van de melkbedrijven, echter niet om advisering, maar, zoals wordt uiteengezet in de punten 175, 176 en 177, om belangenvertegenwoordiging.

| (182) | De steun kan trouwens ook niet op basis van andere dan de door de belanghebbenden aangehaalde voorschriften als verenigbaar met de interne markt worden beschouwd (nog afgezien van het feit dat Duitsland geen beroep op dergelijke voorschriften heeft gedaan). Bijgevolg zijn de activiteiten die VDM op het gebied van „adviesverlening aan overheidsinstanties” en „normalisering en standaardisering” in de periode 2007-2013 heeft verricht, niet verenigbaar met de interne markt. |
| --- | --- |

(182)

De steun kan trouwens ook niet op basis van andere dan de door de belanghebbenden aangehaalde voorschriften als verenigbaar met de interne markt worden beschouwd (nog afgezien van het feit dat Duitsland geen beroep op dergelijke voorschriften heeft gedaan). Bijgevolg zijn de activiteiten die VDM op het gebied van „adviesverlening aan overheidsinstanties” en „normalisering en standaardisering” in de periode 2007-2013 heeft verricht, niet verenigbaar met de interne markt.

| (183) | De Commissie concludeert hieruit dat de steun die in de periode vanaf 2007 aan bedrijven in de verwerkings- en afzetsector is verleend, niet verenigbaar is met de interne markt. |
| --- | --- |

(183)

De Commissie concludeert hieruit dat de steun die in de periode vanaf 2007 aan bedrijven in de verwerkings- en afzetsector is verleend, niet verenigbaar is met de interne markt.

Tweede submaatregel (periode 2001-2006): algemene informatieverstrekking

Tweede submaatregel (periode 2001-2006): algemene informatieverstrekking

| (184) | De bepalingen over de verstrekking van technische ondersteuning kunnen wellicht als grondslag dienen om de voor algemene informatieverstrekking verleende steun (punten 59 en 60) als verenigbaar met de interne markt aan te merken. |
| --- | --- |

(184)

De bepalingen over de verstrekking van technische ondersteuning kunnen wellicht als grondslag dienen om de voor algemene informatieverstrekking verleende steun (punten 59 en 60) als verenigbaar met de interne markt aan te merken.

| (185) | Zoals reeds vermeld in punt 175, wordt het verstrekken van technische ondersteuning geregeld in punt 14 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006. |
| --- | --- |

(185)

Zoals reeds vermeld in punt 175, wordt het verstrekken van technische ondersteuning geregeld in punt 14 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006.

| (186) | Punt 14 is onder meer van toepassing op steun in verband met activiteiten op het gebied van de verwerking en de afzet van landbouwproducten (punt 175). |
| --- | --- |

(186)

Punt 14 is onder meer van toepassing op steun in verband met activiteiten op het gebied van de verwerking en de afzet van landbouwproducten (punt 175).

| (187) | De Commissie gaat ervan uit dat de maatregel heeft bijgedragen tot de levensvatbaarheid van de sector op de lange termijn terwijl er slechts zeer beperkte gevolgen voor de mededinging zijn (punt 14.1, tweede zin, van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006). |
| --- | --- |

(187)

De Commissie gaat ervan uit dat de maatregel heeft bijgedragen tot de levensvatbaarheid van de sector op de lange termijn terwijl er slechts zeer beperkte gevolgen voor de mededinging zijn (punt 14.1, tweede zin, van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006).

| (188) | De steun werd verleend om de kosten te dekken die gepaard gaan met de verspreiding van algemene informatie. |
| --- | --- |

(188)

De steun werd verleend om de kosten te dekken die gepaard gaan met de verspreiding van algemene informatie.

| (189) | In de vijf streepjes van punt 14.1 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 wordt een overzicht gegeven van de subsidiabele kosten in het kader van de verstrekking van technische ondersteuning. De informatieverstrekking in het onderhavige geval kan worden beschouwd als een maatregel om nieuwe technieken te verspreiden, in de zin van het vijfde streepje. Het vijfde streepje is zo geformuleerd dat het begrip „verspreiding van nieuwe methode” ruim kan worden geïnterpreteerd. De toevoeging „zoals redelijke kleinschalige proef- of demonstratieprojecten” moet niet als beperking, maar als voorbeeld („zoals”) worden begrepen. In zoverre kan het verstrekken van algemene informatie, met name door zowel wetenschappelijke kennis als generieke feitelijke informatie over melk in een voor iedereen begrijpelijke vorm bekend te maken, worden beschouwd als het verspreiden van nieuwe methoden. Met het verenigbaar verklaren van de steun als bedoeld in punt 14.1 werd beoogd maatregelen toe te laten om, net als de onderhavige maatregel, de begunstigen te informeren over nieuwe technieken op verschillende voor de landbouw relevante gebieden, zoals goede landbouwpraktijken of dierenbescherming in de melkveehouderij (punt 59). |
| --- | --- |

(189)

In de vijf streepjes van punt 14.1 van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 wordt een overzicht gegeven van de subsidiabele kosten in het kader van de verstrekking van technische ondersteuning. De informatieverstrekking in het onderhavige geval kan worden beschouwd als een maatregel om nieuwe technieken te verspreiden, in de zin van het vijfde streepje. Het vijfde streepje is zo geformuleerd dat het begrip „verspreiding van nieuwe methode” ruim kan worden geïnterpreteerd. De toevoeging „zoals redelijke kleinschalige proef- of demonstratieprojecten” moet niet als beperking, maar als voorbeeld („zoals”) worden begrepen. In zoverre kan het verstrekken van algemene informatie, met name door zowel wetenschappelijke kennis als generieke feitelijke informatie over melk in een voor iedereen begrijpelijke vorm bekend te maken, worden beschouwd als het verspreiden van nieuwe methoden. Met het verenigbaar verklaren van de steun als bedoeld in punt 14.1 werd beoogd maatregelen toe te laten om, net als de onderhavige maatregel, de begunstigen te informeren over nieuwe technieken op verschillende voor de landbouw relevante gebieden, zoals goede landbouwpraktijken of dierenbescherming in de melkveehouderij (punt 59).

| (190) | De Commissie gaat ervan uit dat deze steun in beginsel beschikbaar is voor alle natuurlijke en rechtspersonen die in het betrokken gebied, op grond van objectief bepaalde voorwaarden daarvoor in aanmerking komen (punt 14.2, eerste zin, van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006) en dat deze personen dus zonder beperkingen kunnen profiteren van de informatieverstrekking. |
| --- | --- |

(190)

De Commissie gaat ervan uit dat deze steun in beginsel beschikbaar is voor alle natuurlijke en rechtspersonen die in het betrokken gebied, op grond van objectief bepaalde voorwaarden daarvoor in aanmerking komen (punt 14.2, eerste zin, van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006) en dat deze personen dus zonder beperkingen kunnen profiteren van de informatieverstrekking.

| (191) | Duitsland heeft gegarandeerd dat in de periode 2001-2006 per begunstigde niet meer dan 100 000 EUR aan steun is verleend over een periode van drie jaar. Voor zover ondernemingen die onder de door de Commissie vastgestelde definitie van kleine en middelgrote ondernemingen vallen (47), meer dan 100 000 EUR hebben ontvangen, bedroeg het maximale steunpercentage niet meer dan 50 % van de subsidiabele kosten. Voor de berekening van het steunbedrag werden de gebruikers van deze diensten, m.a.w. de melkbedrijven in de deelstaten die de melkheffing opleggen, als begunstigden beschouwd |
| --- | --- |

(191)

Duitsland heeft gegarandeerd dat in de periode 2001-2006 per begunstigde niet meer dan 100 000 EUR aan steun is verleend over een periode van drie jaar. Voor zover ondernemingen die onder de door de Commissie vastgestelde definitie van kleine en middelgrote ondernemingen vallen (47), meer dan 100 000 EUR hebben ontvangen, bedroeg het maximale steunpercentage niet meer dan 50 % van de subsidiabele kosten. Voor de berekening van het steunbedrag werden de gebruikers van deze diensten, m.a.w. de melkbedrijven in de deelstaten die de melkheffing opleggen, als begunstigden beschouwd

47

| (192) | De Commissie concludeert dat de in dit deel beoordeelde steun voldeed aan de toepasselijke bepalingen van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 en bijgevolg in de periode 2001-2006 verenigbaar was met de interne markt. |
| --- | --- |

(192)

De Commissie concludeert dat de in dit deel beoordeelde steun voldeed aan de toepasselijke bepalingen van de landbouwrichtsnoeren 2000-2006 en bijgevolg in de periode 2001-2006 verenigbaar was met de interne markt.

Tweede submaatregel (periode vanaf 2007): algemene informatieverstrekking

Tweede submaatregel (periode vanaf 2007): algemene informatieverstrekking

| (193) | Net als voor de vorige periode kan met betrekking tot steun voor activiteiten op het gebied van algemene informatieverstrekking een beroep worden gedaan op de bepalingen over het verstrekken van technische ondersteuning. |
| --- | --- |

(193)

Net als voor de vorige periode kan met betrekking tot steun voor activiteiten op het gebied van algemene informatieverstrekking een beroep worden gedaan op de bepalingen over het verstrekken van technische ondersteuning.

| (194) | Het verstrekken van technische ondersteuning wordt in de landbouwrichtsnoeren 2007-2013 geregeld in punt IV.K. De steun is ten goede gekomen aan de melkbedrijven in de deelstaten die de melkheffing opleggen. De melkbedrijven zijn ondernemingen van de sector verwerking en afzet van landbouwproducten (punt 175). |
| --- | --- |

(194)

Het verstrekken van technische ondersteuning wordt in de landbouwrichtsnoeren 2007-2013 geregeld in punt IV.K. De steun is ten goede gekomen aan de melkbedrijven in de deelstaten die de melkheffing opleggen. De melkbedrijven zijn ondernemingen van de sector verwerking en afzet van landbouwproducten (punt 175).

| (195) | Krachtens de landbouwrichtsnoeren 2007-2013 mag steun voor grote ondernemingen (krachtens punt 106 van die richtsnoeren) niet door de Commissie worden toegestaan en is dergelijke steun bijgevolg niet verenigbaar met de interne markt. Daaruit volgt dat aan kleine en middelgrote ondernemingen verleende steun wel op verenigbaarheid met de interne markt moet worden getoetst. De hieronder uiteengezette verenigbaarheidstoets betreft bijgevolg alleen de steun die aan kleine en middelgrote ondernemingen is verleend. |
| --- | --- |

(195)

Krachtens de landbouwrichtsnoeren 2007-2013 mag steun voor grote ondernemingen (krachtens punt 106 van die richtsnoeren) niet door de Commissie worden toegestaan en is dergelijke steun bijgevolg niet verenigbaar met de interne markt. Daaruit volgt dat aan kleine en middelgrote ondernemingen verleende steun wel op verenigbaarheid met de interne markt moet worden getoetst. De hieronder uiteengezette verenigbaarheidstoets betreft bijgevolg alleen de steun die aan kleine en middelgrote ondernemingen is verleend.

| (196) | Met betrekking tot de steun die ten goede is gekomen aan de melkbedrijven, m.a.w. ondernemingen van de sector verwerking en afzet, wordt in punt 105 van de artikel 5 van de landbouwrichtsnoeren 2007-2013 verwezen naar de betrokken bepalingen van artikel 5 van Verordening (EG) nr. 70/2001. Voor de periode vanaf de inwerkingtreding van Verordening (EG) nr. 800/2008 moet deze bepaling worden begrepen als een verwijzing naar de artikelen 26 en 27 van die verordening. |
| --- | --- |

(196)

Met betrekking tot de steun die ten goede is gekomen aan de melkbedrijven, m.a.w. ondernemingen van de sector verwerking en afzet, wordt in punt 105 van de artikel 5 van de landbouwrichtsnoeren 2007-2013 verwezen naar de betrokken bepalingen van artikel 5 van Verordening (EG) nr. 70/2001. Voor de periode vanaf de inwerkingtreding van Verordening (EG) nr. 800/2008 moet deze bepaling worden begrepen als een verwijzing naar de artikelen 26 en 27 van die verordening.

| (197) | Geen enkele van de vermelde voorschriften van de Verordeningen (EG) nr. 70/2001 en (EG) nr. 800/2008 voorziet in de verspreiding van algemene informatie. |
| --- | --- |

(197)

Geen enkele van de vermelde voorschriften van de Verordeningen (EG) nr. 70/2001 en (EG) nr. 800/2008 voorziet in de verspreiding van algemene informatie.

| (198) | Volgens de Commissie bevat het Unierecht evenmin andere bepalingen op grond waarvan dergelijke steun die aan de ondernemingen van de verwerkings- en afzetsector is verleend, als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt (nog afgezien van het feit dat Duitsland geen beroep op dergelijke voorschriften heeft gedaan). |
| --- | --- |

(198)

Volgens de Commissie bevat het Unierecht evenmin andere bepalingen op grond waarvan dergelijke steun die aan de ondernemingen van de verwerkings- en afzetsector is verleend, als verenigbaar met de interne markt kan worden aangemerkt (nog afgezien van het feit dat Duitsland geen beroep op dergelijke voorschriften heeft gedaan).

| (199) | De Commissie concludeert hieruit dat de steun die aan de ondernemingen van de verwerkings- en afzetsector, m.a.w. de melkbedrijven, is verleend, in de periode vanaf 2007 niet verenigbaar was met de interne markt. |
| --- | --- |

(199)

De Commissie concludeert hieruit dat de steun die aan de ondernemingen van de verwerkings- en afzetsector, m.a.w. de melkbedrijven, is verleend, in de periode vanaf 2007 niet verenigbaar was met de interne markt.

Parafiscale heffingen

Parafiscale heffingen

| (200) | Aangezien de staatssteun met een parafiscale heffing wordt gefinancierd (punten 13 tot 17), moet de Commissie zowel de maatregelen waarvoor steun wordt verleend, als de wijze waarop deze worden gefinancierd, onderzoeken. De Commissie moet bij haar onderzoek van een steunmaatregel ook rekening houden met de wijze van financiering ervan wanneer deze financieringswijze, met name door middel van heffingen, integraal deel uitmaakt van de maatregel (48). |
| --- | --- |

(200)

Aangezien de staatssteun met een parafiscale heffing wordt gefinancierd (punten 13 tot 17), moet de Commissie zowel de maatregelen waarvoor steun wordt verleend, als de wijze waarop deze worden gefinancierd, onderzoeken. De Commissie moet bij haar onderzoek van een steunmaatregel ook rekening houden met de wijze van financiering ervan wanneer deze financieringswijze, met name door middel van heffingen, integraal deel uitmaakt van de maatregel (48).

48

| (201) | Om een heffing of een gedeelte van een heffing als een integrerend onderdeel van een steunmaatregel te kunnen aanmerken, moet er krachtens de relevante nationale regeling noodzakelijkerwijs een dwingend bestemmingsverband bestaan tussen de heffing en de steun — in die zin dat de opbrengst van de heffing noodzakelijkerwijs voor de financiering van de steun wordt bestemd (49) — en moet de hoogte van de heffing een rechtstreekse invloed hebben op de hoogte van de staatssteun (50). |
| --- | --- |

(201)

Om een heffing of een gedeelte van een heffing als een integrerend onderdeel van een steunmaatregel te kunnen aanmerken, moet er krachtens de relevante nationale regeling noodzakelijkerwijs een dwingend bestemmingsverband bestaan tussen de heffing en de steun — in die zin dat de opbrengst van de heffing noodzakelijkerwijs voor de financiering van de steun wordt bestemd (49) — en moet de hoogte van de heffing een rechtstreekse invloed hebben op de hoogte van de staatssteun (50).

49

50

| (202) | Beide criteria moeten worden toegepast op de volledige periode waarop het onderzoek betrekking heeft. |
| --- | --- |

(202)

Beide criteria moeten worden toegepast op de volledige periode waarop het onderzoek betrekking heeft.

| (203) | Het eerste criterium lijkt te zijn vervuld, aangezien artikel 22, lid 1, WMV de deelstaten de mogelijkheid biedt de onderhavige parafiscale heffing te innen. Bovendien is in artikel 22, leden 2 en 2a, WMV gedetailleerd vastgelegd welke maatregelen met de heffingsopbrengsten kunnen worden gefinancierd. De Commissie concludeert hieruit dat er een bestemmingsverband bestaat, in de zin dat de heffingsopbrengsten slechts voor concreet in de wet bepaalde doelen mogen worden gebruikt. In het licht van het positieve besluit en het onderhavige besluit gaat de Commissie ervan uit dat het bij de in dit kader uitgevoerde maatregelen duidelijk overwegend om steun gaat. Bovendien sluit het bestemmingsverband uit dat de heffingsopbrengsten worden gebruikt voor andere, niet in artikel 22, leden 2 en 2a, WMV genoemde overheidstaken. |
| --- | --- |

(203)

Het eerste criterium lijkt te zijn vervuld, aangezien artikel 22, lid 1, WMV de deelstaten de mogelijkheid biedt de onderhavige parafiscale heffing te innen. Bovendien is in artikel 22, leden 2 en 2a, WMV gedetailleerd vastgelegd welke maatregelen met de heffingsopbrengsten kunnen worden gefinancierd. De Commissie concludeert hieruit dat er een bestemmingsverband bestaat, in de zin dat de heffingsopbrengsten slechts voor concreet in de wet bepaalde doelen mogen worden gebruikt. In het licht van het positieve besluit en het onderhavige besluit gaat de Commissie ervan uit dat het bij de in dit kader uitgevoerde maatregelen duidelijk overwegend om steun gaat. Bovendien sluit het bestemmingsverband uit dat de heffingsopbrengsten worden gebruikt voor andere, niet in artikel 22, leden 2 en 2a, WMV genoemde overheidstaken.

| (204) | Wat betreft de vraag of de hoogte van de heffing een rechtstreekse invloed heeft op de hoogte van de staatssteun, dient te worden verwezen naar artikel 22, lid 3, WMV, waar is bepaald dat de opbrengsten van de heffing afzonderlijk moeten worden opgevoerd en niet mogen worden gebruikt ter financiering van beheersuitgaven van de deelstaatoverheid. Volgens de informatie die Duitsland heeft verstrekt, worden voor de financiering van de in dit besluit beoordeelde maatregelen geen andere overheidsmiddelen dan de melkheffingsopbrengsten gebruikt. Hieruit concludeert de Commissie dat de hoogte van de heffing wel degelijk een rechtstreekse invloed heeft op de hoogte van de staatssteun. |
| --- | --- |

(204)

Wat betreft de vraag of de hoogte van de heffing een rechtstreekse invloed heeft op de hoogte van de staatssteun, dient te worden verwezen naar artikel 22, lid 3, WMV, waar is bepaald dat de opbrengsten van de heffing afzonderlijk moeten worden opgevoerd en niet mogen worden gebruikt ter financiering van beheersuitgaven van de deelstaatoverheid. Volgens de informatie die Duitsland heeft verstrekt, worden voor de financiering van de in dit besluit beoordeelde maatregelen geen andere overheidsmiddelen dan de melkheffingsopbrengsten gebruikt. Hieruit concludeert de Commissie dat de hoogte van de heffing wel degelijk een rechtstreekse invloed heeft op de hoogte van de staatssteun.

| (205) | Vormen de heffingen een onderdeel van een steunmaatregel, dan moet de Commissie onderzoeken of wordt gediscrimineerd tussen ingevoerde en binnenlandse producten (51) of uitgevoerde binnenlandse producten en binnenlandse producten die op de binnenlandse markt worden verhandeld (52). |
| --- | --- |

(205)

Vormen de heffingen een onderdeel van een steunmaatregel, dan moet de Commissie onderzoeken of wordt gediscrimineerd tussen ingevoerde en binnenlandse producten (51) of uitgevoerde binnenlandse producten en binnenlandse producten die op de binnenlandse markt worden verhandeld (52).

51

52

| (206) | De melkheffing is niet van toepassing op import. Bijgevolg ondervinden ingevoerde producten geen nadeel van de steunmaatregelen in het kader van de WMV. |
| --- | --- |

(206)

De melkheffing is niet van toepassing op import. Bijgevolg ondervinden ingevoerde producten geen nadeel van de steunmaatregelen in het kader van de WMV.

| (207) | Bovendien kan de melkheffing worden beschouwd als een discriminerende binnenlandse heffing die indruist tegen artikel 110 VWEU, als de schuld die wordt veroorzaakt door de heffing over in het land geproduceerde en verwerkte producten slechts voor een deel wordt gecompenseerd door de voordelen die het gebruik van de heffingsopbrengsten oplevert, en de heffing dus tot gevolg heeft dat uitgevoerde binnenlandse producten worden benadeeld. De Duitse autoriteiten hebben verklaard niet op de hoogte te zijn van enig nadeel dat ondernemingen die melkproducten uitvoeren, als gevolg van de melkheffing zouden ondervinden. Duitsland belooft dat de betrokken heffingsbedragen zullen worden terugbetaald, mocht zich in de toekomst toch een geval voordoen waarin een onderneming dat melkproducten heeft uitgevoerd, aantoont door de heffing te zijn benadeeld. Op die basis gaat de Commissie ervan uit dat discriminatie uitgesloten is. |
| --- | --- |

(207)

Bovendien kan de melkheffing worden beschouwd als een discriminerende binnenlandse heffing die indruist tegen artikel 110 VWEU, als de schuld die wordt veroorzaakt door de heffing over in het land geproduceerde en verwerkte producten slechts voor een deel wordt gecompenseerd door de voordelen die het gebruik van de heffingsopbrengsten oplevert, en de heffing dus tot gevolg heeft dat uitgevoerde binnenlandse producten worden benadeeld. De Duitse autoriteiten hebben verklaard niet op de hoogte te zijn van enig nadeel dat ondernemingen die melkproducten uitvoeren, als gevolg van de melkheffing zouden ondervinden. Duitsland belooft dat de betrokken heffingsbedragen zullen worden terugbetaald, mocht zich in de toekomst toch een geval voordoen waarin een onderneming dat melkproducten heeft uitgevoerd, aantoont door de heffing te zijn benadeeld. Op die basis gaat de Commissie ervan uit dat discriminatie uitgesloten is.

| (208) | De Commissie stelt derhalve vast dat de heffing niet indruist tegen artikel 110 VWEU (53). |
| --- | --- |

(208)

De Commissie stelt derhalve vast dat de heffing niet indruist tegen artikel 110 VWEU (53).

53

| (209) | Bovendien moet worden onderzocht of de melkheffing niet in strijd is met de doelstellingen van de gemeenschappelijk marktordening in de landbouwsector. In dit verband moet worden nagegaan of de melkheffing de prijzen voor binnenlandse eindproducten beïnvloedt en of binnenlandse producten daardoor worden gediscrimineerd ten opzichte van ingevoerde producten (54). De Commissie stelt in dit verband vast dat de prijs van melk die in Duitsland in de detailhandel wordt verkocht, kennelijk op zijn minst 0,45 EUR per liter bedraagt. De melkheffing bedraagt maximaal 0,0015 EUR per kilogram en maakt bijgevolg maar een klein deel van de verkoopprijs uit. De Commissie concludeert hieruit dat de melkheffing niet in tegenspraak is met de doelstellingen van de betrokken gemeenschappelijke marktordening. |
| --- | --- |

(209)

Bovendien moet worden onderzocht of de melkheffing niet in strijd is met de doelstellingen van de gemeenschappelijk marktordening in de landbouwsector. In dit verband moet worden nagegaan of de melkheffing de prijzen voor binnenlandse eindproducten beïnvloedt en of binnenlandse producten daardoor worden gediscrimineerd ten opzichte van ingevoerde producten (54). De Commissie stelt in dit verband vast dat de prijs van melk die in Duitsland in de detailhandel wordt verkocht, kennelijk op zijn minst 0,45 EUR per liter bedraagt. De melkheffing bedraagt maximaal 0,0015 EUR per kilogram en maakt bijgevolg maar een klein deel van de verkoopprijs uit. De Commissie concludeert hieruit dat de melkheffing niet in tegenspraak is met de doelstellingen van de betrokken gemeenschappelijke marktordening.

54

Conclusie

Conclusie

| (210) | In artikel 15, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 is bepaald dat de bevoegdheden van de Commissie om steun terug te vorderen verjaren na een termijn van tien jaar. Op grond van artikel 15, lid 2, van Verordening (EG) nr. 659/1999 wordt „door elke maatregel van de Commissie... ten aanzien van de onrechtmatige steun... de verjaring gestuit”. |
| --- | --- |

(210)

In artikel 15, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 is bepaald dat de bevoegdheden van de Commissie om steun terug te vorderen verjaren na een termijn van tien jaar. Op grond van artikel 15, lid 2, van Verordening (EG) nr. 659/1999 wordt „door elke maatregel van de Commissie... ten aanzien van de onrechtmatige steun... de verjaring gestuit”.

| (211) | Nadat Duitsland het jaarverslag 2010 over staatssteun in de landbouwsector had ingediend, heeft de Commissie Duitsland bij brief van 28 november 2011 om aanvullende informatie over de regeling verzocht. Door die maatregel van de Commissie is de verjaring gestuit. Bijgevolg heeft het onderhavige besluit betrekking op de periode vanaf 28 november 2001 — overeenkomstig de verjaringstermijn van tien jaar als bedoeld in het vorige punt. |
| --- | --- |

(211)

Nadat Duitsland het jaarverslag 2010 over staatssteun in de landbouwsector had ingediend, heeft de Commissie Duitsland bij brief van 28 november 2011 om aanvullende informatie over de regeling verzocht. Door die maatregel van de Commissie is de verjaring gestuit. Bijgevolg heeft het onderhavige besluit betrekking op de periode vanaf 28 november 2001 — overeenkomstig de verjaringstermijn van tien jaar als bedoeld in het vorige punt.

| (212) | De Commissie stelt vast dat Duitsland onrechtmatig steun heeft verleend in strijd met de artikelen 107 en 108 VWEU. Deze steun is ten goede gekomen aan ondernemingen in de sector verwerking en afzet van melk in heel Duitsland. Deze steun is deels wel (punt 192) en deels niet (punten 177, 183 en 199) verenigbaar met de interne markt. |
| --- | --- |

(212)

De Commissie stelt vast dat Duitsland onrechtmatig steun heeft verleend in strijd met de artikelen 107 en 108 VWEU. Deze steun is ten goede gekomen aan ondernemingen in de sector verwerking en afzet van melk in heel Duitsland. Deze steun is deels wel (punt 192) en deels niet (punten 177, 183 en 199) verenigbaar met de interne markt.

| (213) | De Commissie acht de volgende methode geschikt voor het terugvorderen van de niet met de interne markt verenigbare steun: de betalingen die VDM voor de uitvoering van de onderhavige maatregelen uit de melkheffingsopbrengsten heeft ontvangen, moeten in verhouding tot de melkheffingsbedragen die de betrokken melkbedrijven hebben betaald, over deze melkbedrijven worden verdeeld, teneinde de terug te vorderen steun te bepalen. De Commissie is bereid met Duitsland te overleggen over andere methoden voor de verdeling van de betrokken middelen over de ontvangers van de steun. |
| --- | --- |

(213)

De Commissie acht de volgende methode geschikt voor het terugvorderen van de niet met de interne markt verenigbare steun: de betalingen die VDM voor de uitvoering van de onderhavige maatregelen uit de melkheffingsopbrengsten heeft ontvangen, moeten in verhouding tot de melkheffingsbedragen die de betrokken melkbedrijven hebben betaald, over deze melkbedrijven worden verdeeld, teneinde de terug te vorderen steun te bepalen. De Commissie is bereid met Duitsland te overleggen over andere methoden voor de verdeling van de betrokken middelen over de ontvangers van de steun.

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

De financiële ondersteuning die Duitsland via Verband der Milchwirtschaft e.V. ten gunste van wetenschappers heeft verleend, is geen steun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

De financiële ondersteuning die Duitsland via Verband der Milchwirtschaft e.V. heeft verleend in verband met lezingen aan de Fachhochschule Hannover, is geen steun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

De financiële ondersteuning die Duitsland heeft verleend in verband met de activiteit van Verband der Milchwirtschaft e.V. op het gebied van het verstrekken van algemene informatie, op het gebied van het verstrekken van advies aan overheidsinstanties en op het gebied van normalisering en standaardisering, is steun in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU.

Artikel 2

De steun die Duitsland in de periode tussen 28 november 2001 en 31 december 2006 onrechtmatig in strijd met artikel 108, lid 3, VWEU heeft verleend in verband met de activiteit van Verband der Milchwirtschaft e.V. op het gebied van het verstrekken van algemene informatie, is verenigbaar met de interne markt.

Artikel 3

De steun die Duitsland onrechtmatig in strijd met artikel 108, lid 3, VWEU heeft verleend in verband met adviesverstrekking door Verband der Milchwirtschaft e.V. aan overheidsinstanties, is niet verenigbaar met de interne markt.

De steun die Duitsland in de periode vanaf 1 januari 2007 onrechtmatig in strijd met artikel 108, lid 3, VWEU heeft verleend in verband met de rol van Verband der Milchwirtschaft e.V. op het gebied van het verstrekken van algemene informatie, is niet verenigbaar met de interne markt.

Artikel 4

1.   Duitsland vordert de met de interne markt onverenigbare steun die op grond van de in artikel 3 bedoelde steunregeling is verleend, terug van de begunstigden.

2.   De terug te vorderen bedragen omvatten rente vanaf het tijdstip waarop zij de begunstigden ter beschikking zijn gesteld tot het tijdstip van de daadwerkelijke terugbetaling ervan.

3.   De rente wordt op samengestelde grondslag berekend overeenkomstig hoofdstuk V van Verordening (EG) nr. 794/2004 en Verordening (EG) nr. 271/2008 van de Commissie (55) tot wijziging van Verordening (EG) nr. 794/2004.

4.   Duitsland schorst alle uitstaande betalingen van de in artikel 3 bedoelde steunregeling vanaf de datum van kennisgeving van dit besluit.

Artikel 5

1.   De terugvordering van de steun die is verleend in het kader van de in artikel 3 bedoelde regeling geschiedt onverwijld en daadwerkelijk.

2.   Duitsland zorgt ervoor dat dit besluit binnen vier maanden na de datum van kennisgeving ervan ten uitvoer wordt gelegd.

Artikel 6

1.   Binnen twee maanden na kennisgeving van dit besluit dient Duitsland de volgende informatie in bij de Commissie:

| a) | de lijst van begunstigden die steun hebben ontvangen in het kader van de in artikel 3 bedoelde regeling, en het totaalbedrag aan steun dat ieder van hen in het kader van de regeling heeft ontvangen; |
| --- | --- |

a)

de lijst van begunstigden die steun hebben ontvangen in het kader van de in artikel 3 bedoelde regeling, en het totaalbedrag aan steun dat ieder van hen in het kader van de regeling heeft ontvangen;

| b) | het totale van elke begunstigde terug te vorderen bedrag (hoofdsom en rente); |
| --- | --- |

b)

het totale van elke begunstigde terug te vorderen bedrag (hoofdsom en rente);

| c) | een gedetailleerde beschrijving van de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan dit besluit te voldoen; |
| --- | --- |

c)

een gedetailleerde beschrijving van de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan dit besluit te voldoen;

| d) | documenten waaruit blijkt dat de begunstigden werden gelast de steun terug te betalen. |
| --- | --- |

d)

documenten waaruit blijkt dat de begunstigden werden gelast de steun terug te betalen.

2.   Duitsland houdt de Commissie op de hoogte van de vooruitgang die bij de maatregelen ter uitvoering van dit besluit wordt gemaakt, totdat de steun die in het kader van de in artikel 3 bedoelde regeling werd verleend, volledig is terugbetaald. Het verstrekt, op eenvoudig verzoek van de Commissie, onverwijld alle inlichtingen over de reeds genomen en de voorgenomen maatregelen om aan dit besluit te voldoen. Het verstrekt eveneens nadere inlichtingen over de reeds door de begunstigden terugbetaalde steunbedragen en rente.

Artikel 7

Dit besluit is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.

Duitsland doet de begunstigden van de steun onverwijld een afschrift van dit besluit toekomen.

Gedaan te Brussel, 16 december 2015.

Voor de Commissie

Phil HOGAN

Lid van de Commissie

---

(1)  
  PB C 7 van 10.1.2014, blz. 8.

1

(2)  Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1).

2

(3)  Zie voetnoot 1. Voordien was aan Duitsland bij brief van 9 december 2013 een corrigendum toegezonden.

3

(4)  http://www.idf-germany.com/der-verband/mitglieder-und-foerderer/

4

(5)  Verordening (EG) nr. 1234/2007 van de Raad van 22 oktober 2007 houdende een gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkten en specifieke bepalingen voor een aantal landbouwproducten (Integrale-GMO-verordening) (PB L 299 van 16.11.2007, blz. 1).

5

(6)  Arrest van het Hof van Justitie van 26 januari 2005, Piau/Commissie, T-193/02, EU:T:2005:22, punt 69; Commissie, Besluit van 26 april 2006, N277/2003 — Overdracht van natuurbeschermingsgebieden.

6

(7)  VDM verwijst onder meer naar artikel 5, lid 3, van Verordening (EG) nr. 178/2002 van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving, tot oprichting van een Europese Autoriteit voor voedselveiligheid en tot vaststelling van procedures voor voedselveiligheidsaangelegenheden (PB L 31 van 1.2.2002, blz. 1).

7

(8)  VDM refereert met betrekking tot het niet-economische karakter van het vaststellen en uitwerken van normen aan het arrest van het Hof van Justitie van 12 december 2006, SELEX/Commissie, EU:T:2006:387.

8

(9)  
  PB C 28 van 1.2.2000, blz. 2.

9

(10)  
  PB C 319 van 27.12.2006, blz. 1.

10

(11)  VDM verwijst voor de verspreiding van rapporten en statistieken naar het besluit van de Commissie van 27 juli 2006, staatssteun N 425/09, punt 9 in fine.

11

(12)  VDM haalt voor Duitsland het voorbeeld aan van staatssteunzaak N 571/2002 — Absatzfondsgesetz (fonds voor afzetbevordering).

12

(13)  Besluit 2014/416/EU van de Commissie van 9 april 2014 betreffende de staatssteunregeling SA.23257 (12/C) (ex NN 8/10, ex CP 157/07) die Frankrijk ten uitvoer heeft gelegd (sectorale overeenkomst van de Franse vereniging voor tuin- en landschapsbouw Val'Hor) (PB L 192 van 1.7.2014, blz. 59).

13

(14)  Arrest van het Hof van Justitie van 30 mei 2013, Doux Élevage, C-677/11, EU:C:2013:348, punt 38.

14

(15)  Arrest van het Hof van Justitie van 18 mei 2002, Stardust Marine, C-482/99, EU:C:2002:294, punt 52.

15

(16)  Arrest van het Hof van Justitie van 15 juli 2004, Pearle BV, C-345/02, EU:C:2004:448, punt 36.

16

(17)  Arrest van het Gerecht van 27 september 2012, Plans de Campagne, T-139/09, EU:T:2012:496, punt 62

17

(18)  Arrest van het Gerecht van 19 december 2013, Vent de Colère, C-262/12, EU:C:2013:851, punt 11; conclusie van advocaat-generaal Jääskinen van 11 juli 2013, Vent de Colère, C-262/12, EU:C:2013:469, o.a. punt 49.

18

(19)  Arrest van het Hof van Justitie van 15 juli 2007, Pearle BV, C-345/02, EU:C:2004:448, punt 37; arrest van het Hof van Justitie van 30 mei 2013, Doux Élevage, C-677/11, EU:C:2013:348, punt 40; Besluit 2014/416/EU.

19

(20)  Arrest van het Hof van Justitie van 15 juli 2004, Pearle BV, C-345/02, EU:C:2004:448, punt 37; arrest van het Hof van Justitie van 30 mei 2013, Doux Élevage, C-677/11, EU:C:2013:348, punt 40.

20

(21)  
  PB C 8 van 11.1.2012, blz. 4.

21

(22)  Arrest van het Hof van Justitie van 11 september 2007, Commissie/Bondsrepubliek Duitsland, C-318/05, EU:C:2007:495, punt 68. Zie ook besluit van de Commissie van 25 april 2001 betreffende steunmaatregel N 118/00 — Frankrijk — Subsidies van de overheid voor professionele sportclubs en besluit van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA van 12 oktober 2011 in zaak 68123 — Noorwegen — Nasjonal digital laeringsarena, blz. 9.

22

(23)  Mededeling van de Commissie betreffende de toepassing van de staatssteunregels van de Europese Unie op voor het verrichten van diensten van algemeen economisch belang verleende compensatie, punt 27 (PB C 198 van 27.6.2014, blz. 1).

23

(24)  Arrest van het Hof van Justitie van 20 november 2003, Ministère de l'Économie, des Finances et de l'Industrie/GEMO, C-126/01, EU:C:2003:622, punt 23.

24

(25)  Arrest van het Hof van Justitie van 20 november 2003, Ministère de l'Économie, des Finances et de l'Industrie/GEMO, C-126/01, EU:C:2003:622, punt 24.

25

(26)  Bijv. artikel 37, lid 2, derde zin, Baugesetzbuch (BauGB), artikel 17 leden 1 en 2, artikel 18 leden 3 en 4, artikel 22, lid 5, BNatSchG (Gesetz über Naturschutz und Landschaftspflege), artikel 2, lid 7, artikel 11, leden 2 en 3, artikel 12, lid 7, artikel 14, lid 4, punt 2, artikel 26, lid 3, artikel 35a, lid 3, AEG (Allgemeines Eisenbahngesetz). Zie bij het vroegere artikel 9 BNatSchG het arrest van het Bundesverwaltungsgericht van 29 april 1993, Anzeiger: 7 A 4/93, punt 22 („... een besluit in „overleg” vereist in tegenstelling tot een besluit in „overeenstemming” geen wilsovereenstemming. Het betekent louter dat de andere instantie (als voor een advies) wordt gehoord en daardoor de gelegenheid krijgt haar insteek in de procedure te geven”) en bij het vroegere artikel 18, lid 2, eerste zin, punt 2, AEG het arrest van het Bundesverwaltungsgericht van 31 oktober 2000, Anzeiger: 11 VR 12/00, punt 5 („Het in artikel 18, lid 2, eerste zin, punt 2, AEG voorgeschreven overleg met de verzoekster, waarvoor in tegenstelling tot bij overeenstemming geen wilsovereenstemming vereist is ...”), alsmede dat van 7 februari 2005, Anzeiger: 9 VR 15/04, punt 11 („De voor de goedkeuring van de plannen bevoegde instantie heeft [...] overleg met de verzoekster gepleegd door haar [...] de gelegenheid te bieden opmerkingen te maken”).

26

(27)  Zie ook artikel 22, lid 1, zesde zin, WMV met verwijzing naar de „bevoegdheden” van de deelstaatregeringen (en de mogelijkheid tot delegatie aan de hoogste deelstaatautoriteiten), alsmede artikel 23, lid 1, WMV, op grond waarvan de heffing wordt ingevorderd overeenkomstig de heffingsverordening (Abgabenordnung — AO), wat op zijn beurt de vaststelling van een belastings- of soortgelijk besluit vergt (artikelen 122 en 251 AO). Overeenkomstig artikel 14, lid 3, WMV mogen aan de betrokken Landesvereinigung echter geen overheidstaken worden opgedragen.

27

(28)  De deelstaatverordeningen worden vermeld in de punten 21 tot 28.

28

(29)  Arrest van het Hof van Justitie van 30 mei 2013, Doux Élevage, C-677/11, EU:C:2013:348, punt 40.

29

(30)  Arrest van het Hof van Justitie van 30 mei 2013, Doux Élevage, C-677/11, EU:C:2013:348, punt 31.

30

(31)  Arrest van het Hof van Justitie van 30 mei 2013, Doux Élevage, C-677/11, EU:C:2013:348, punt 32.

31

(32)  Zie bijv. artikel 6, lid 3, BayMilchUmlV van 17 oktober 2007.

32

(33)  Zie bijv. artikel 5 BayMilchUmlV van 17 oktober 2007.

33

(34)  Arrest van het Hof van Justitie van 11 september 2014, Commissie/Duitsland, C-527/12, EU:C:2014:2193, punten 41 en 56.

34

(35)  Arrest van het Hof van Justitie van 30 mei 2013, Doux Élevage, C-677/11, EU:C:2013:348, punten 32, 35 en 38.

35

(36)  Zie de volgende beschrijvingen op de internetsite van VDM (http://www.idf-germany.com/): „VDM vertegenwoordigt in IDF de belangen van de melksector”; „behartiging en bevordering van de belangen van de melksector”; „belangenvertegenwoordiging in het wetgevingsproces ten opzichte van de ministeries”; „De advisering over alle onderwerpen die de melksector aanbelangen, komt direct of indirect ook de individuele melkproducenten en melkbedrijven ten goede”; „In alle internationale fora zorgt VDM er zo voor dat rekening wordt gehouden met de Duitse belangen”; „[de taak bestaat erin] de belangen van de melksector als een onderling afgestemd standpunt over te brengen bij de bevoegde Bondsinstanties”; „... afstemming tussen de Bondsinstanties en de melksector te bevorderen”; „draagt VDM er in zeer belangrijke mate toe bij dat de melksector en de overheid met één stem spreken”; „VDM vertegenwoordigt de gehele melksector in de normaliserings- en standaardiseringswerkzaamheden...”; „Aangezien het Bondsministerie voor voedsel, landbouw en consumentenbescherming de Duitse delegaties voor de vergaderingen van de Codex-comités aanwijst, worden de belangen van de melksector ook daar vertegenwoordigd via VDM en bijgevolg tevens de bij VDM aangesloten verenigingen”; „vertolkt VDM het standpunt van de melksector ten opzichte van de beleidsinstanties”.

36

(37)  Arrest van het Hof van 17 september 1980, Philip Morris Holland BV/Commissie, C-730/79; EU:C:1980:209, punten 11 en 12.

37

(38)  Arrest van het Hof van Justitie van 13 juli 1988, Franse Republiek/Commissie, C-102/87, EU:C:1988:391.

38

(39)  Arrest van het Hof van Justitie van 14 januari 2015, Eventech Ltd/Parking Adjudicator, C-518/13, EU:C:2015:9, punt 67.

39

(40)  Uitvoeringsverordening (EU) nr. 927/2012 van de Commissie van 9 oktober 2012 tot wijziging van bijlage I bij Verordening (EEG) nr. 2658/87 van de Raad met betrekking tot de tarief- en statistieknomenclatuur en het gemeenschappelijk douanetarief (PB L 304 van 31.10.2012, blz. 1).

40

(41)  
  Bron: Eurostat.

41

Bron:

(42)  Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie van 21 april 2004 tot uitvoering van Verordening (EU) 2015/1589 van de Raad tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (PB L 140 van 30.4.2004, blz. 1).

42

(43)  Arrest van het Gerecht van 30 april 2002, Gibraltar/Commissie, T-195/01 en T-207/01, EU:T:2002:111, punt 111.

43

(44)  
  PB C 119 van 22.5.2002, blz. 22.

44

(45)  Verordening (EG) nr. 70/2001 van de Commissie van 12 januari 2001 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen (PB L 10 van 13.1.2001, blz. 33).

45

(46)  Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie van 6 augustus 2008 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard („de algemene groepsvrijstellingsverordening”) (PB L 214 van 9.8.2008, blz. 3).

46

(47)  
  PB L 107 van 30.4.1996, blz. 4.

47

(48)  Arrest van het Hof van Justitie van 21 oktober 2003, Van Calster, C-261/01 en C-262/01, EU:C:2003:571, punt 49.

48

(49)  Arrest van het Hof van Justitie van 13 januari 2005, Streekgewest Westelijk Noord-Brabant, C-174/02, ECLI:EU:C:2005:10, punt 26; arrest van het Hof van 27 oktober 2005, Nazairdis SAS e.a./Caisse nationale de l'organisation autonome d'assurance vieillesse des travailleurs non salariés des professions industrielles et commerciales (Organic), C-266/04 tot C-270/04, C-276/04 en C-321/04 tot C-325/04, EU:C:2005:657, punten 46 tot 49.

49

(50)  Arrest van het Hof van Justitie van 13 januari 2005, Streekgewest Westelijk Noord-Brabant, C-174/02, EU:C:2005:10 punt 28, en arrest van het Hof van Justitie van 15 juni 2006, Air Liquide, gevoegde zaken C-393/04 en C-41/05, EU:C:2006:403, punt 46.

50

(51)  Wat de discriminatie tussen binnenlandse en uitgevoerde producten betreft, zie onder meer het arrest van het Hof van Justitie van 23 april 2002, Nygard, C-234/99, EU:C:2002:244, punten 21-22.

51

(52)  Wat de discriminatie tussen binnenlandse en ingevoerde producten betreft, zie het arrest van het Hof van Justitie van 11 maart 1992, Compagnie Commerciale de l'Ouest, gevoegde zaken C-78/90, C-79/90, C-80/90, C-81/90, C-82/90 en C-83/90, EU:C:1992:118, punt 26.

52

(53)  Arrest van het Hof van Justitie van 21 oktober 2003, Van Calster, C-261/01 en C-262/01, EU:C:2003:571, punt 48.

53

(54)  Arrest van het Hof van Justitie van 22 mei 2003, Freskot, C-355/00, EU:C:2003:298, punten 18-32.

54

(55)  Verordening (EG) nr. 271/2008 van de Commissie van 30 januari 2008 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 794/2004 van de Commissie van 21 april 2004 tot uitvoering van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag (PB L 82 van 25.3.2008, blz. 1).

55

---