# Publicatieblad L 6/2010

| | ISSN 1725-2598
  doi:10.3000/17252598.L_2010.006.nld |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | L 6 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Wetgeving | 53e jaargang9 januari 2010 |

ISSN 1725-2598

doi:10.3000/17252598.L_2010.006.nld

Publicatieblad

van de Europese Unie

L 6

Uitgave in de Nederlandse taal

Wetgeving

53e jaargang9 januari 2010

---

| Inhoud | | II   Niet-wetgevingshandelingen | Bladzijde |
| --- | --- | --- | --- |
| | | VERORDENINGEN |
| | * | Verordening (EU) nr. 15/2010 van de Commissie van 7 januari 2010 tot wijziging van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de in- en uitvoer van gevaarlijke chemische stoffen (
  1
  ) | 1 |
| | | Verordening (EU) nr. 16/2010 van de Commissie van 8 januari 2010 tot vaststelling van de forfaitaire invoerwaarden voor de bepaling van de invoerprijs van bepaalde groenten en fruit | 6 |
| | | BESLUITEN |
| | | 2010/12/EU |
| | * | Besluit van de Commissie van 5 januari 2010 tot vrijstelling van bepaalde financiële diensten in de postsector in Italië van de toepassing van Richtlijn 2004/17/EG van het Europees Parlement en de Raad houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 10382)

   (
  1
  ) | 8 |
| | | REGLEMENTEN VAN ORDE EN REGLEMENTEN VOOR DE PROCESVOERING |
| | * | Comité van de Regio’s — Reglement van orde | 14 |

Inhoud

II   Niet-wetgevingshandelingen

Bladzijde

VERORDENINGEN

*

Verordening (EU) nr. 15/2010 van de Commissie van 7 januari 2010 tot wijziging van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de in- en uitvoer van gevaarlijke chemische stoffen (
  1
  )

1

1

Verordening (EU) nr. 16/2010 van de Commissie van 8 januari 2010 tot vaststelling van de forfaitaire invoerwaarden voor de bepaling van de invoerprijs van bepaalde groenten en fruit

6

BESLUITEN

2010/12/EU

*

Besluit van de Commissie van 5 januari 2010 tot vrijstelling van bepaalde financiële diensten in de postsector in Italië van de toepassing van Richtlijn 2004/17/EG van het Europees Parlement en de Raad houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 10382)

   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 10382)

1

8

REGLEMENTEN VAN ORDE EN REGLEMENTEN VOOR DE PROCESVOERING

*

Comité van de Regio’s — Reglement van orde

14

| | | IV   Handelingen die vóór 1 december 2009 zijn aangenomen krachtens het EG-Verdrag, het EU-Verdrag en het Euratom-Verdrag |
| --- | --- | --- |
| | | 2010/13/EG |
| | * | Beschikking van de Commissie van 30 september 2009 betreffende steunmaatregel C 2/09 (ex N 221/08 en N 413/08) die Duitsland voornemens is ten behoeve van de algemene voorwaarden voor kapitaaldeelnemingen ten uitvoer te leggen
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 7387)

   (
  1
  ) | 32 |

IV   Handelingen die vóór 1 december 2009 zijn aangenomen krachtens het EG-Verdrag, het EU-Verdrag en het Euratom-Verdrag

2010/13/EG

*

Beschikking van de Commissie van 30 september 2009 betreffende steunmaatregel C 2/09 (ex N 221/08 en N 413/08) die Duitsland voornemens is ten behoeve van de algemene voorwaarden voor kapitaaldeelnemingen ten uitvoer te leggen
  (Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 7387)

   (
  1
  )

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 7387)

1

32

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | Besluiten waarvan de titels mager zijn gedrukt, zijn besluiten van dagelijks beheer die in het kader van het landbouwbeleid zijn genomen en die in het algemeen een beperkte geldigheidsduur hebben.
  Besluiten waarvan de titels vet zijn gedrukt en die worden voorafgegaan door een sterretje, zijn alle andere besluiten. |
| --- | --- |

NL

Besluiten waarvan de titels mager zijn gedrukt, zijn besluiten van dagelijks beheer die in het kader van het landbouwbeleid zijn genomen en die in het algemeen een beperkte geldigheidsduur hebben.

Besluiten waarvan de titels vet zijn gedrukt en die worden voorafgegaan door een sterretje, zijn alle andere besluiten.

---

II Niet-wetgevingshandelingen

VERORDENINGEN

| 9.1.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 6/1 |
| --- | --- | --- | --- |

9.1.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 6/1

---

VERORDENING (EU) Nr. 15/2010 VAN DE COMMISSIE

van 7 januari 2010

tot wijziging van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 van het Europees Parlement en de Raad betreffende de in- en uitvoer van gevaarlijke chemische stoffen

(Voor de EER relevante tekst)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gelet op Verordening (EG) nr. 689/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 17 juni 2008 betreffende de in- en uitvoer van gevaarlijke chemische stoffen (1), en met name op artikel 22, lid 4,

Overwegende hetgeen volgt:

| (1) | Bij Verordening (EG) nr. 689/2008 wordt het Verdrag van Rotterdam inzake de procedure met betrekking tot voorafgaande geïnformeerde toestemming (de „PIC-procedure”) ten aanzien van bepaalde gevaarlijke chemische stoffen en pesticiden in de internationale handel ten uitvoer gelegd. Het verdrag werd op 11 september 1998 ondertekend en namens de Gemeenschap goedgekeurd bij Besluit 2003/106/EG van de Raad van 19 december 2002 inzake de sluiting namens de Europese Gemeenschap van het Verdrag van Rotterdam inzake de procedure met betrekking tot voorafgaande toestemming (PIC) ten aanzien van bepaalde chemische stoffen en pesticiden in de internationale handel (2). |
| --- | --- |

(1)

Bij Verordening (EG) nr. 689/2008 wordt het Verdrag van Rotterdam inzake de procedure met betrekking tot voorafgaande geïnformeerde toestemming (de „PIC-procedure”) ten aanzien van bepaalde gevaarlijke chemische stoffen en pesticiden in de internationale handel ten uitvoer gelegd. Het verdrag werd op 11 september 1998 ondertekend en namens de Gemeenschap goedgekeurd bij Besluit 2003/106/EG van de Raad van 19 december 2002 inzake de sluiting namens de Europese Gemeenschap van het Verdrag van Rotterdam inzake de procedure met betrekking tot voorafgaande toestemming (PIC) ten aanzien van bepaalde chemische stoffen en pesticiden in de internationale handel (2).

| (2) | Bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 moet worden gewijzigd teneinde rekening te houden met de regelgeving inzake bepaalde chemicaliën overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH), tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, houdende wijziging van Richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en Verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede Richtlijn 76/769/EEG van de Raad en de Richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en 2000/21/EG van de Commissie (3), Richtlijn 91/414/EEG van de Raad van 15 juli 1991 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen (4) en Richtlijn 98/8/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 1998 betreffende het op de markt brengen van biociden (5). |
| --- | --- |

(2)

Bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 moet worden gewijzigd teneinde rekening te houden met de regelgeving inzake bepaalde chemicaliën overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (REACH), tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, houdende wijziging van Richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en Verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede Richtlijn 76/769/EEG van de Raad en de Richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en 2000/21/EG van de Commissie (3), Richtlijn 91/414/EEG van de Raad van 15 juli 1991 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen (4) en Richtlijn 98/8/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 1998 betreffende het op de markt brengen van biociden (5).

| (3) | Er is besloten de stoffen 1,3-dichloorpropeen, benfuracarb en trifluralin niet op te nemen als werkzame stoffen in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG, wat als gevolg heeft dat deze werkzame stoffen niet mogen worden gebruikt als pesticiden en dus moeten worden toegevoegd aan de lijst van chemische stoffen die zijn opgenomen in deel 1 en 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008. Aangezien nieuwe aanvragen zijn ingediend waarvoor nieuwe beslissingen inzake opname in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG moeten worden genomen, is toevoeging aan de lijst van chemische stoffen van deel 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 niet mogelijk zolang de nieuwe beslissingen betreffende de status van deze chemische stoffen niet zijn genomen. |
| --- | --- |

(3)

Er is besloten de stoffen 1,3-dichloorpropeen, benfuracarb en trifluralin niet op te nemen als werkzame stoffen in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG, wat als gevolg heeft dat deze werkzame stoffen niet mogen worden gebruikt als pesticiden en dus moeten worden toegevoegd aan de lijst van chemische stoffen die zijn opgenomen in deel 1 en 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008. Aangezien nieuwe aanvragen zijn ingediend waarvoor nieuwe beslissingen inzake opname in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG moeten worden genomen, is toevoeging aan de lijst van chemische stoffen van deel 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 niet mogelijk zolang de nieuwe beslissingen betreffende de status van deze chemische stoffen niet zijn genomen.

| (4) | Er is besloten de stof methomyl niet op te nemen als werkzame stof in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG en de stof methomyl niet op te nemen als werkzame stof in bijlage I, IA of IB bij Richtlijn 98/8/EG met als gevolg dat deze werkzame stof niet mag worden gebruikt als pesticide en dus moet worden toegevoegd aan de lijst van chemische stoffen van de delen 1 en 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008. Aangezien een nieuwe aanvraag is ingediend waarvoor een nieuwe beslissing inzake opname in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG moet worden genomen, is toevoeging aan de lijst van chemische stoffen van deel 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 niet mogelijk zolang de nieuwe beslissing betreffende de status van deze chemische stoffen niet is genomen. |
| --- | --- |

(4)

Er is besloten de stof methomyl niet op te nemen als werkzame stof in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG en de stof methomyl niet op te nemen als werkzame stof in bijlage I, IA of IB bij Richtlijn 98/8/EG met als gevolg dat deze werkzame stof niet mag worden gebruikt als pesticide en dus moet worden toegevoegd aan de lijst van chemische stoffen van de delen 1 en 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008. Aangezien een nieuwe aanvraag is ingediend waarvoor een nieuwe beslissing inzake opname in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG moet worden genomen, is toevoeging aan de lijst van chemische stoffen van deel 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 niet mogelijk zolang de nieuwe beslissing betreffende de status van deze chemische stoffen niet is genomen.

| (5) | Er is besloten de stoffen diazinon, dichloorvos en fenitrothion niet op te nemen als werkzame stof in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG, met als gevolg dat deze werkzame stoffen streng zijn beperkt wat hun gebruik als pesticide betreft en dus moeten worden toegevoegd aan de lijst van chemische stoffen van deel 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 omdat nagenoeg alle gebruik is verboden ondanks het feit dat deze stoffen zijn aangewezen en ter kennis gebracht voor evaluatie overeenkomstig Richtlijn 98/8/EG en dat het gebruik ervan dus verder door de lidstaten kan worden toegestaan totdat een besluit overeenkomstig deze richtlijn is genomen. |
| --- | --- |

(5)

Er is besloten de stoffen diazinon, dichloorvos en fenitrothion niet op te nemen als werkzame stof in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG, met als gevolg dat deze werkzame stoffen streng zijn beperkt wat hun gebruik als pesticide betreft en dus moeten worden toegevoegd aan de lijst van chemische stoffen van deel 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 omdat nagenoeg alle gebruik is verboden ondanks het feit dat deze stoffen zijn aangewezen en ter kennis gebracht voor evaluatie overeenkomstig Richtlijn 98/8/EG en dat het gebruik ervan dus verder door de lidstaten kan worden toegestaan totdat een besluit overeenkomstig deze richtlijn is genomen.

| (6) | Overeenkomstig artikel 8, lid 2, van Richtlijn 91/414/EEG mogen de lidstaten gedurende een periode van 12 jaar toelaten dat gewasbeschermingsmiddelen die bepaalde werkzame stoffen bevatten op de markt worden gebracht. Deze periode is verlengd bij Verordening (EG) nr. 2076/2002 van de Commissie van 20 november 2002 houdende verlenging van de in artikel 8, lid 2, van Richtlijn 91/414/EEG van de Raad bedoelde termijn en betreffende de niet-opneming van bepaalde werkzame stoffen in bijlage I van die richtlijn en de intrekking van toelatingen voor gewasbeschermingsmiddelen die deze stoffen bevatten (6). Aangezien, voordat deze termijn is verstreken, de werkzame stoffen azinfos-methyl en vinclozolin echter niet zijn goedgekeurd voor opname in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG, waren de lidstaten verplicht de nationale vergunningen voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen die deze stoffen bevatten per 1 januari 2007 in te trekken. Als gevolg daarvan mogen de werkzame stoffen azinfos-methyl en vinclozolin niet worden gebruikt als pesticide en moeten zij worden toegevoegd aan de lijst van chemische stoffen van deel 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008. |
| --- | --- |

(6)

Overeenkomstig artikel 8, lid 2, van Richtlijn 91/414/EEG mogen de lidstaten gedurende een periode van 12 jaar toelaten dat gewasbeschermingsmiddelen die bepaalde werkzame stoffen bevatten op de markt worden gebracht. Deze periode is verlengd bij Verordening (EG) nr. 2076/2002 van de Commissie van 20 november 2002 houdende verlenging van de in artikel 8, lid 2, van Richtlijn 91/414/EEG van de Raad bedoelde termijn en betreffende de niet-opneming van bepaalde werkzame stoffen in bijlage I van die richtlijn en de intrekking van toelatingen voor gewasbeschermingsmiddelen die deze stoffen bevatten (6). Aangezien, voordat deze termijn is verstreken, de werkzame stoffen azinfos-methyl en vinclozolin echter niet zijn goedgekeurd voor opname in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG, waren de lidstaten verplicht de nationale vergunningen voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen die deze stoffen bevatten per 1 januari 2007 in te trekken. Als gevolg daarvan mogen de werkzame stoffen azinfos-methyl en vinclozolin niet worden gebruikt als pesticide en moeten zij worden toegevoegd aan de lijst van chemische stoffen van deel 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008.

| (7) | Er is besloten het gebruik van de stoffen fenarimol, methamidofos en procymidon streng te beperkten krachtens verscheidene maatregelen, onder meer dat deze werkzame stoffen slechts voor een zeer korte periode zijn opgenomen in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG. Na het verstrijken van deze periode mogen deze stoffen niet meer worden gebruikt met als gevolg dat zij worden uitgesloten van de categorie „Pesticiden” en dus moeten worden opgenomen in de lijst van chemische stoffen van de delen 1 en 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008. |
| --- | --- |

(7)

Er is besloten het gebruik van de stoffen fenarimol, methamidofos en procymidon streng te beperkten krachtens verscheidene maatregelen, onder meer dat deze werkzame stoffen slechts voor een zeer korte periode zijn opgenomen in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG. Na het verstrijken van deze periode mogen deze stoffen niet meer worden gebruikt met als gevolg dat zij worden uitgesloten van de categorie „Pesticiden” en dus moeten worden opgenomen in de lijst van chemische stoffen van de delen 1 en 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008.

| (8) | Bij Richtlijn 2003/112/EG van de Commissie van 1 december 2003 tot wijziging van Richtlijn 91/414/EEG van de Raad teneinde paraquat op te nemen als werkzame stof (7) is besloten de stof paraquat op te nemen als werkzame stof in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG. Richtlijn 2003/112/EG is echter nietig verklaard bij het arrest van het Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen van 11 juli 2007 in zaak T-229/04 (8), met als gevolg dat deze werkzame stof niet mag worden gebruikt als pesticide en dus moet worden opgenomen in de lijst van chemische stoffen van de delen 1 en 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008. |
| --- | --- |

(8)

Bij Richtlijn 2003/112/EG van de Commissie van 1 december 2003 tot wijziging van Richtlijn 91/414/EEG van de Raad teneinde paraquat op te nemen als werkzame stof (7) is besloten de stof paraquat op te nemen als werkzame stof in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG. Richtlijn 2003/112/EG is echter nietig verklaard bij het arrest van het Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen van 11 juli 2007 in zaak T-229/04 (8), met als gevolg dat deze werkzame stof niet mag worden gebruikt als pesticide en dus moet worden opgenomen in de lijst van chemische stoffen van de delen 1 en 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008.

| (9) | Bij Beschikking 2007/322/EG van de Commissie van 4 mei 2007 tot vaststelling van beschermende maatregelen betreffende toepassingen van tolylfluanide bevattende gewasbeschermingsmiddelen die leiden tot de verontreiniging van drinkwater (9) is er besloten het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen die tolylfluanide bevatten in bepaalde omstandigheden te beperken. Voorts is door de desbetreffende sector besloten gewasbeschermingsmiddelen die de werkzame stof tolylfluanide bevatten, met het oog op de volksgezondheid uit de handel te halen, wat als gevolg heeft dat deze werkzame stof niet meer mag worden gebruikt in de pesticide-subcategorie in de groep van de gewasbeschermingsmiddelen. Het verbod op deze stof in deze subcategorie wordt beschouwd als een strenge beperking in de „Pesticide”-categorie en dus moet deze werkzame stof worden opgenomen in de lijst van chemische stoffen van de delen 1 en 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008. |
| --- | --- |

(9)

Bij Beschikking 2007/322/EG van de Commissie van 4 mei 2007 tot vaststelling van beschermende maatregelen betreffende toepassingen van tolylfluanide bevattende gewasbeschermingsmiddelen die leiden tot de verontreiniging van drinkwater (9) is er besloten het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen die tolylfluanide bevatten in bepaalde omstandigheden te beperken. Voorts is door de desbetreffende sector besloten gewasbeschermingsmiddelen die de werkzame stof tolylfluanide bevatten, met het oog op de volksgezondheid uit de handel te halen, wat als gevolg heeft dat deze werkzame stof niet meer mag worden gebruikt in de pesticide-subcategorie in de groep van de gewasbeschermingsmiddelen. Het verbod op deze stof in deze subcategorie wordt beschouwd als een strenge beperking in de „Pesticide”-categorie en dus moet deze werkzame stof worden opgenomen in de lijst van chemische stoffen van de delen 1 en 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008.

| (10) | Er is besloten de stof diuron als werkzame stof op te nemen in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG wat als gevolg heeft dat deze werkzame stof niet meer verboden is voor gebruik in de subcategorie „Pesticiden” in de groep van de gewasbeschermingsmiddelen. Bijgevolg moet deze werkzame stof worden geschrapt uit deel 1 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008. |
| --- | --- |

(10)

Er is besloten de stof diuron als werkzame stof op te nemen in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG wat als gevolg heeft dat deze werkzame stof niet meer verboden is voor gebruik in de subcategorie „Pesticiden” in de groep van de gewasbeschermingsmiddelen. Bijgevolg moet deze werkzame stof worden geschrapt uit deel 1 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008.

| (11) | Er is een nieuwe aanvraag ingediend voor de werkzame stoffen cadusafos, carbofuran, carbosulfan en haloxyfop-R, hetgeen een nieuwe beslissing zal vergen betreffende de opname van deze stoffen in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG; bijgevolg moeten deze chemische stoffen worden geschrapt van de lijst van chemische stoffen van deel 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008. Het besluit inzake de toevoeging aan de lijst van chemische stoffen in deel 2 van bijlage I kan niet worden genomen zolang het nieuwe besluit inzake de status van deze stoffen overeenkomstig Richtlijn 91/414/EEG niet is genomen. |
| --- | --- |

(11)

Er is een nieuwe aanvraag ingediend voor de werkzame stoffen cadusafos, carbofuran, carbosulfan en haloxyfop-R, hetgeen een nieuwe beslissing zal vergen betreffende de opname van deze stoffen in bijlage I bij Richtlijn 91/414/EEG; bijgevolg moeten deze chemische stoffen worden geschrapt van de lijst van chemische stoffen van deel 2 van bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008. Het besluit inzake de toevoeging aan de lijst van chemische stoffen in deel 2 van bijlage I kan niet worden genomen zolang het nieuwe besluit inzake de status van deze stoffen overeenkomstig Richtlijn 91/414/EEG niet is genomen.

| (12) | Bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 moet bijgevolg dienovereenkomstig worden gewijzigd. |
| --- | --- |

(12)

Bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 moet bijgevolg dienovereenkomstig worden gewijzigd.

| (13) | De in deze verordening vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het comité dat is opgericht bij artikel 133 van Verordening (EG) nr. 1907/2006, |
| --- | --- |

(13)

De in deze verordening vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het comité dat is opgericht bij artikel 133 van Verordening (EG) nr. 1907/2006,

HEEFT DEZE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

Bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 wordt gewijzigd overeenkomstig de bijlage van deze verordening.

Artikel 2

Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Gedaan te Brussel, 7 januari 2010.

Voor de Commissie

De voorzitter

José Manuel BARROSO

---

(1)  PB L 204 van 31.7.2008, blz. 1.

1

(2)  PB L 63 van 6.3.2003, blz. 27.

2

(3)  PB L 396 van 30.12.2006, blz. 1.

3

(4)  PB L 230 van 19.8.1991, blz. 1.

4

(5)  PB L 123 van 24.4.1998, blz. 1.

5

(6)  PB L 319 van 23.11.2002, blz. 3.

6

(7)  PB L 321 van 6.12.2003, blz. 32.

7

(8)  PB C 199 van 25.8.2007, blz. 32.

8

(9)  PB L 119 van 9.5.2007, blz. 49.

9

---

BIJLAGE

Bijlage I bij Verordening (EG) nr. 689/2008 wordt als volgt gewijzigd:

| 1) | deel 1 wordt als volgt gewijzigd:






  a) | de volgende stoffen worden toegevoegd:











  Chemische stof | CAS-nummer | Einecs-nummer | GN-code | Subcategorie (*) | Gebruiksbeperking (**) | Landen waarvoor geen kennisgeving vereist is |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| „1,3-Dichloorpropeen (1) | 542-75-6 | 208-826-5 | 2903 29 00 | p(1) | v | |
| Benfuracarb | 82560-54-1 | | 2932 99 00 | p(1) | v | |
| Fenarimol + | 60168-88-9 | 262-095-7 | 2933 59 95 | p(1) | v | |
| Methamidofos (2) + | 10265-92-6 | 233-606-0 | 2930 50 00 | p(1) | v | |
| Methomyl | 16752-77-5 | 240-815-0 | 2930 90 85 | p(1)-p(2) | v–v | |
| Paraquat + | 4685-14-7 | 225-141-7 | 2933 39 99 | p(1) | v | |
| Procymidon + | 32809-16-8 | 251-233-1 | 2925 19 95 | p(1) | v | |
| Tolylfluanide + | 731-27-1 | 211-986-9 | 2930 90 85 | p(1) | v | |
| Trifluralin | 1582-09-8 | 216-428-8 | 2921 43 00 | p(1) | v | |

1)

deel 1 wordt als volgt gewijzigd:

a)

de volgende stoffen worden toegevoegd:

Chemische stof

CAS-nummer

Einecs-nummer

GN-code

Subcategorie (*)

Gebruiksbeperking (**)

Landen waarvoor geen kennisgeving vereist is

„1,3-Dichloorpropeen (1)

542-75-6

208-826-5

2903 29 00

p(1)

v

Benfuracarb

82560-54-1

2932 99 00

p(1)

v

Fenarimol +

60168-88-9

262-095-7

2933 59 95

p(1)

v

Methamidofos (2) +

10265-92-6

233-606-0

2930 50 00

p(1)

v

Methomyl

16752-77-5

240-815-0

2930 90 85

p(1)-p(2)

v–v

Paraquat +

4685-14-7

225-141-7

2933 39 99

p(1)

v

Procymidon +

32809-16-8

251-233-1

2925 19 95

p(1)

v

Tolylfluanide +

731-27-1

211-986-9

2930 90 85

p(1)

v

Trifluralin

1582-09-8

216-428-8

2921 43 00

p(1)

v

| b) | de volgende stof wordt geschrapt:











  Chemische stof | CAS-nummer | Einecs-nummer | GN-code | Subcategorie (*) | Gebruiksbeperking (**) | Landen waarvoor geen kennisgeving vereist is |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| „Diuron | 330-54-1 | 006-015-00 | 2924 21 90 | p(1) | v” | |

b)

de volgende stof wordt geschrapt:

Chemische stof

CAS-nummer

Einecs-nummer

GN-code

Subcategorie (*)

Gebruiksbeperking (**)

Landen waarvoor geen kennisgeving vereist is

„Diuron

330-54-1

006-015-00

2924 21 90

p(1)

v”

| 2) | deel 2 wordt als volgt gewijzigd:






  a) | de volgende stoffen worden toegevoegd:










  Chemische stof | CAS-nummer | Einecs-nummer | GN-code | Categorie (*) | Gebruiksbeperking (**) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| „Azinfos-methyl | 86-50-0 | 201-676-1 | 2933 99 80 | p | v |
| Diazinon | 333-41-5 | 206-373-8 | 2933 59 10 | p | sb |
| Dichloorvos | 62-73-7 | 200-547-7 | 2919 90 00 | p | sb |
| Fenarimol | 60168-88-9 | 262-095-7 | 2933 59 95 | p | v |
| Fenitrothion | 122-14-5 | 204-524-2 | 2920 19 00 | p | sb |
| Methamidofos (3) | 10265-92-6 | 233-606-0 | 2930 50 00 | p | v |
| Paraquat | 1910-42-5 | 217-615-7 | 2933 39 99 | p | v |
| Procymidon | 32809-16-8 | 251-233-1 | 2925 19 95 | p | v |
| Tolylfluanide | 731-27-1 | 211-986-9 | 2930 90 85 | p | sb |
| Vinclozolin | 50471-44-8 | 256-599-6 | 2934 99 90 | p | v |

2)

deel 2 wordt als volgt gewijzigd:

a)

de volgende stoffen worden toegevoegd:

Chemische stof

CAS-nummer

Einecs-nummer

GN-code

Categorie (*)

Gebruiksbeperking (**)

„Azinfos-methyl

86-50-0

201-676-1

2933 99 80

p

v

Diazinon

333-41-5

206-373-8

2933 59 10

p

sb

Dichloorvos

62-73-7

200-547-7

2919 90 00

p

sb

Fenarimol

60168-88-9

262-095-7

2933 59 95

p

v

Fenitrothion

122-14-5

204-524-2

2920 19 00

p

sb

Methamidofos (3)

10265-92-6

233-606-0

2930 50 00

p

v

Paraquat

1910-42-5

217-615-7

2933 39 99

p

v

Procymidon

32809-16-8

251-233-1

2925 19 95

p

v

Tolylfluanide

731-27-1

211-986-9

2930 90 85

p

sb

Vinclozolin

50471-44-8

256-599-6

2934 99 90

p

v

| b) | de volgende items worden geschrapt:










  Chemische stof | CAS-nummer | Einecs-nummer | GN-code | Categorie (*) | Gebruiksbeperking (**) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| „Cadusafos | 95465-99-9 | n.v.t. | 2930 90 85 | p | v |
| Carbofuran | 1563-66-2 | 216-353-0 | 2932 99 85 | p | v |
| Carbosulfan | 55285-14-8 | 259-565-9 | 2932 99 85 | p | v |
| Haloxyfop-R
  (Haloxyfop-P-methylester) | 95977-29-0
  (72619-32-0) | n.v.t.
  (406-250-0) | 2933 39 99
  (2933 39 99) | p | v” |

b)

de volgende items worden geschrapt:

Chemische stof

CAS-nummer

Einecs-nummer

GN-code

Categorie (*)

Gebruiksbeperking (**)

„Cadusafos

95465-99-9

n.v.t.

2930 90 85

p

v

Carbofuran

1563-66-2

216-353-0

2932 99 85

p

v

Carbosulfan

55285-14-8

259-565-9

2932 99 85

p

v

Haloxyfop-R

(Haloxyfop-P-methylester)

95977-29-0

(72619-32-0)

n.v.t.

(406-250-0)

2933 39 99

(2933 39 99)

p

v”

---

(1)  Dit item heeft geen effect op het bestaande item voor cis-1,3-dichloorpropeen (CAS-nummer 10061-01-5).

(2)  Dit item heeft geen effect op het bestaande item voor oplosbare vloeibare formuleringen van methamidofos met meer dan 600 g werkzame stof/l.”.

(3)  Dit item heeft geen effect op het item in deel 3 van bijlage I voor oplosbare vloeibare formuleringen van methamidofos met meer dan 600 g werkzame stof/l.”.

---

| 9.1.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 6/6 |
| --- | --- | --- | --- |

9.1.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 6/6

---

VERORDENING (EU) Nr. 16/2010 VAN DE COMMISSIE

van 8 januari 2010

tot vaststelling van de forfaitaire invoerwaarden voor de bepaling van de invoerprijs van bepaalde groenten en fruit

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1234/2007 van de Raad van 22 oktober 2007 houdende een gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkten en specifieke bepalingen voor een aantal landbouwproducten („integrale-GMO-verordening”) (1),

Gelet op Verordening (EG) nr. 1580/2007 van de Commissie van 21 december 2007 tot vaststelling van bepalingen voor de uitvoering van de Verordeningen (EG) nr. 2200/96, (EG) nr. 2201/96 en (EG) nr. 1182/2007 van de Raad in de sector groenten en fruit (2), en met name op artikel 138, lid 1,

Overwegende hetgeen volgt:

Bij Verordening (EG) nr. 1580/2007 zijn, op grond van de resultaten van de multilaterale handelsbesprekingen van de Uruguayronde, de criteria vastgesteld aan de hand waarvan de Commissie voor de producten en de perioden die in bijlage XV, deel A, bij die verordening zijn vermeld, de forfaitaire waarden bij invoer uit derde landen vaststelt,

HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

Artikel 1

De in artikel 138 van Verordening (EG) nr. 1580/2007 bedoelde forfaitaire invoerwaarden worden vastgesteld in de bijlage bij de onderhavige verordening.

Artikel 2

Deze verordening treedt in werking op 9 januari 2010.

Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.

Gedaan te Brussel, 8 januari 2010.

Voor de Commissie, namens de voorzitter,

Jean-Luc DEMARTY

Directeur-generaal Landbouw en plattelandsontwikkeling

---

(1)  PB L 299 van 16.11.2007, blz. 1.

1

(2)  PB L 350 van 31.12.2007, blz. 1.

2

---

BIJLAGE

Forfaitaire invoerwaarden voor de bepaling van de invoerprijs van bepaalde groenten en fruit

| (EUR/100 kg) |
| --- |
| GN-code | Code derde landen (1) | Forfaitaire invoerwaarde |
| 0702 00 00 | MA | 51,7 |
| TN | 104,3 |
| TR | 85,9 |
| ZZ | 80,6 |
| 0707 00 05 | EG | 174,9 |
| JO | 115,2 |
| MA | 79,4 |
| TR | 129,4 |
| ZZ | 124,7 |
| 0709 90 70 | MA | 99,2 |
| TR | 109,6 |
| ZZ | 104,4 |
| 0805 10 20 | EG | 46,1 |
| IL | 56,2 |
| MA | 42,4 |
| TR | 54,3 |
| ZZ | 49,8 |
| 0805 20 10 | MA | 73,9 |
| TR | 64,0 |
| ZZ | 69,0 |
| 0805 20 30, 0805 20 50, 0805 20 70, 0805 20 90 | CN | 51,7 |
| IL | 71,3 |
| JM | 118,7 |
| MA | 88,8 |
| TR | 76,7 |
| US | 75,0 |
| ZZ | 80,4 |
| 0805 50 10 | EG | 74,9 |
| MA | 65,5 |
| TR | 63,3 |
| ZZ | 67,9 |
| 0808 10 80 | CA | 84,4 |
| CN | 86,0 |
| MK | 25,2 |
| US | 110,5 |
| ZZ | 76,5 |
| 0808 20 50 | CN | 54,9 |
| US | 110,2 |
| ZZ | 82,6 |

(EUR/100 kg)

GN-code

Code derde landen (1)

Forfaitaire invoerwaarde

0702 00 00

MA

51,7

TN

104,3

TR

85,9

ZZ

80,6

0707 00 05

EG

174,9

JO

115,2

MA

79,4

TR

129,4

ZZ

124,7

0709 90 70

MA

99,2

TR

109,6

ZZ

104,4

0805 10 20

EG

46,1

IL

56,2

MA

42,4

TR

54,3

ZZ

49,8

0805 20 10

MA

73,9

TR

64,0

ZZ

69,0

0805 20 30, 0805 20 50, 0805 20 70, 0805 20 90

CN

51,7

IL

71,3

JM

118,7

MA

88,8

TR

76,7

US

75,0

ZZ

80,4

0805 50 10

EG

74,9

MA

65,5

TR

63,3

ZZ

67,9

0808 10 80

CA

84,4

CN

86,0

MK

25,2

US

110,5

ZZ

76,5

0808 20 50

CN

54,9

US

110,2

ZZ

82,6

---

(1)  Landennomenclatuur vastgesteld bij Verordening (EG) nr. 1833/2006 van de Commissie (PB L 354 van 14.12.2006, blz. 19). De code „ZZ” staat voor „overige oorsprong”.

---

BESLUITEN

| 9.1.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 6/8 |
| --- | --- | --- | --- |

9.1.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 6/8

---

BESLUIT VAN DE COMMISSIE

van 5 januari 2010

tot vrijstelling van bepaalde financiële diensten in de postsector in Italië van de toepassing van Richtlijn 2004/17/EG van het Europees Parlement en de Raad houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 10382)

(Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2010/12/EU)

DE EUROPESE COMMISSIE,

Gelet op het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,

Gelet op Richtlijn 2004/17/EG van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten (1), en met name op artikel 30, leden 4 en 6,

Gezien de vier verzoeken die de Italiaanse Republiek bij op 8 juli 2009 ontvangen e-mail heeft ingediend,

Na raadpleging van het Raadgevend Comité inzake overheidsopdrachten,

Overwegende hetgeen volgt:

I.   FEITEN

| (1) | Op 8 juli 2009 heeft de Commissie vier per e-mail aan de Commissie gezonden Italiaanse verzoeken ingevolge artikel 30, lid 4, van Richtlijn 2004/17/EG ontvangen. Bij e-mail van 24 september 2009 heeft de Commissie om aanvullende informatie verzocht, die na een verlenging van de oorspronkelijke termijn door de Italiaanse autoriteiten bij e-mail van 16.10.2009 is gezonden. |
| --- | --- |

(1)

Op 8 juli 2009 heeft de Commissie vier per e-mail aan de Commissie gezonden Italiaanse verzoeken ingevolge artikel 30, lid 4, van Richtlijn 2004/17/EG ontvangen. Bij e-mail van 24 september 2009 heeft de Commissie om aanvullende informatie verzocht, die na een verlenging van de oorspronkelijke termijn door de Italiaanse autoriteiten bij e-mail van 16.10.2009 is gezonden.

| (2) | De door de Italiaanse Republiek namens Poste Italiane S.p.A. (hierna „Poste” genoemd) ingediende verzoeken hebben betrekking op diverse door Poste verrichte financiële diensten. Elk van de vier afzonderlijke verzoeken ingevolge artikel 30, lid 4, heeft betrekking op verschillende financiële diensten die onder vier verschillende rubrieken zijn samengebracht. In de verzoeken worden deze diensten beschreven als volgt:






  a) | Verzameling van spaargelden van het publiek via een rekening-courant (hierna „spaargelden” genoemd). |
| --- | --- | --- |

(2)

De door de Italiaanse Republiek namens Poste Italiane S.p.A. (hierna „Poste” genoemd) ingediende verzoeken hebben betrekking op diverse door Poste verrichte financiële diensten. Elk van de vier afzonderlijke verzoeken ingevolge artikel 30, lid 4, heeft betrekking op verschillende financiële diensten die onder vier verschillende rubrieken zijn samengebracht. In de verzoeken worden deze diensten beschreven als volgt:

a)

Verzameling van spaargelden van het publiek via een rekening-courant (hierna „spaargelden” genoemd).

| b) | Kredietverlening namens banken en erkende financiële intermediairs (hierna „financiering” genoemd). Zoals beschreven, heeft deze groep diensten met name betrekking op het optreden van Poste als distributeur van door derden aangeboden






  — | kredietverstrekking (in het bijzonder hypotheken en leningen), |
| --- | --- | --- |

b)

Kredietverlening namens banken en erkende financiële intermediairs (hierna „financiering” genoemd). Zoals beschreven, heeft deze groep diensten met name betrekking op het optreden van Poste als distributeur van door derden aangeboden

—

kredietverstrekking (in het bijzonder hypotheken en leningen),

| — | consumentenkrediet, en |
| --- | --- |

—

consumentenkrediet, en

| — | financiële leasing. |
| --- | --- |

—

financiële leasing.

| c) | Beleggingsdiensten en -activiteiten (hierna „beleggingen” genoemd). Naast bewaring en beheer van financiële instrumenten heeft deze groep van diensten zoals beschreven betrekking op de downstreamfase (distributiefase) voor






  — | de plaatsing van financiële instrumenten (in het bijzonder obligaties), en |
| --- | --- | --- |

c)

Beleggingsdiensten en -activiteiten (hierna „beleggingen” genoemd). Naast bewaring en beheer van financiële instrumenten heeft deze groep van diensten zoals beschreven betrekking op de downstreamfase (distributiefase) voor

—

de plaatsing van financiële instrumenten (in het bijzonder obligaties), en

| — | de plaatsing van aanvullende pensioen- en financiële/verzekeringsproducten (in het bijzonder persoonlijke pensioenpolissen). |
| --- | --- |

—

de plaatsing van aanvullende pensioen- en financiële/verzekeringsproducten (in het bijzonder persoonlijke pensioenpolissen).

| d) | Betalings- en geldovermakingsdiensten (hierna „betalingen” genoemd). Zoals beschreven omvat deze groep diensten twee afzonderlijke categorieën, namelijk






  — | betalingsdiensten, die zoals beschreven betrekking hebben op kredietkaartdiensten en debetkaartdiensten, en |
| --- | --- | --- |

d)

Betalings- en geldovermakingsdiensten (hierna „betalingen” genoemd). Zoals beschreven omvat deze groep diensten twee afzonderlijke categorieën, namelijk

—

betalingsdiensten, die zoals beschreven betrekking hebben op kredietkaartdiensten en debetkaartdiensten, en

| — | geldovermakingsdiensten, waaronder internationale overmaking van gelden via het Eurogirosysteem of per internationale postwissel en overmaking van gelden binnen Italië per postwissel. |
| --- | --- |

—

geldovermakingsdiensten, waaronder internationale overmaking van gelden via het Eurogirosysteem of per internationale postwissel en overmaking van gelden binnen Italië per postwissel.

| (3) | Het verzoek gaat vergezeld van twee besluiten van een onafhankelijke nationale autoriteit (Autorità per la vigilanza sui contratti pubblici di lavori, servizi e forniture, de Italiaanse toezichtautoriteit voor overheidsopdrachten). In haar eindbesluit van 12 november 2008 beklemtoont die autoriteit dat, mocht artikel 30, lid 1, op sommige of op alle hier betrokken diensten van toepassing blijken te zijn, er specifieke toezichtmaatregelen nodig zijn om te verzekeren dat de communautaire regels inzake overheidsopdrachten in voorkomend geval verder worden toegepast op alle opdrachten die door Poste worden geplaatst voor het uitoefenen van andere activiteiten dan die waarop artikel 30, lid 1, van toepassing blijkt te zijn. In het besluit wordt bijgevolg geconcludeerd dat Poste adequate maatregelen moet nemen om de opdrachten te scheiden volgens de activiteiten waarop deze betrekking hebben. |
| --- | --- |

(3)

Het verzoek gaat vergezeld van twee besluiten van een onafhankelijke nationale autoriteit (Autorità per la vigilanza sui contratti pubblici di lavori, servizi e forniture, de Italiaanse toezichtautoriteit voor overheidsopdrachten). In haar eindbesluit van 12 november 2008 beklemtoont die autoriteit dat, mocht artikel 30, lid 1, op sommige of op alle hier betrokken diensten van toepassing blijken te zijn, er specifieke toezichtmaatregelen nodig zijn om te verzekeren dat de communautaire regels inzake overheidsopdrachten in voorkomend geval verder worden toegepast op alle opdrachten die door Poste worden geplaatst voor het uitoefenen van andere activiteiten dan die waarop artikel 30, lid 1, van toepassing blijkt te zijn. In het besluit wordt bijgevolg geconcludeerd dat Poste adequate maatregelen moet nemen om de opdrachten te scheiden volgens de activiteiten waarop deze betrekking hebben.

| (4) | Het verzoek gaat voorts vergezeld van een advies van een onafhankelijke nationale autoriteit, Autorità garante della concorrenza e del mercato (de Italiaanse mededingingsautoriteit). Daarin wordt de nadruk gelegd op de openheid van de Italiaanse financiële sector in het algemeen: deze telt meer dan 800 banken, meer dan 80 bankgroepen en meer dan 170 ondernemingen die in de verzekeringssector opereren, waarvan er 68 uitsluitend in de tak levensverzekeringen, 77 uitsluitend in de niet-levensverzekeringen en 17 in zowel de levens- als de niet-levensverzekeringen diensten verrichten. De sector zou tevens worden gekenmerkt door een relatief lage graad van concentratie, aangezien in 2007 het gezamenlijke marktaandeel van de vijf grootste groepen in de banksector bij benadering 51,5 %, en met betrekking tot alle levensverzekeringstakken ongeveer 53 % bedroeg. In haar algemene opmerkingen wijst de autoriteit tevens op het feit dat Poste haar financiële diensten verricht via „een distributienetwerk dat steunt op haar postactiviteiten, dat zeer uitgebreid is en niet met dat van een andere marktdeelnemer te vergelijken is. Het netwerk bestaat uit ongeveer 14 000 postkantoren (2), terwijl de leidende bankgroep in Italië via een netwerk van iets meer dan 6 000 bijkantoren opereert.”. |
| --- | --- |

(4)

Het verzoek gaat voorts vergezeld van een advies van een onafhankelijke nationale autoriteit, Autorità garante della concorrenza e del mercato (de Italiaanse mededingingsautoriteit). Daarin wordt de nadruk gelegd op de openheid van de Italiaanse financiële sector in het algemeen: deze telt meer dan 800 banken, meer dan 80 bankgroepen en meer dan 170 ondernemingen die in de verzekeringssector opereren, waarvan er 68 uitsluitend in de tak levensverzekeringen, 77 uitsluitend in de niet-levensverzekeringen en 17 in zowel de levens- als de niet-levensverzekeringen diensten verrichten. De sector zou tevens worden gekenmerkt door een relatief lage graad van concentratie, aangezien in 2007 het gezamenlijke marktaandeel van de vijf grootste groepen in de banksector bij benadering 51,5 %, en met betrekking tot alle levensverzekeringstakken ongeveer 53 % bedroeg. In haar algemene opmerkingen wijst de autoriteit tevens op het feit dat Poste haar financiële diensten verricht via „een distributienetwerk dat steunt op haar postactiviteiten, dat zeer uitgebreid is en niet met dat van een andere marktdeelnemer te vergelijken is. Het netwerk bestaat uit ongeveer 14 000 postkantoren (2), terwijl de leidende bankgroep in Italië via een netwerk van iets meer dan 6 000 bijkantoren opereert.”.

| (5) | Op basis van haar praktijk op het gebied van bankfusies maakt de autoriteit nadere opmerkingen over de diverse diensten waarop het verzoek betrekking heeft en concludeert zij: „De door Poste Italiane opgestarte procedure houdt verband met een grote verscheidenheid van activiteiten die inherent zijn aan de bank-, verzekerings- en spaargeldensector. Ten aanzien van deze sectoren, de toegang waartoe als onbeperkt kan worden beschouwd, heeft de mededingingsautoriteit de typische kenmerken van open markten vastgesteld [...]. In dit verband wordt Poste Italiane, zowel wegens de normatieve beperkingen waaraan de BancoPostadiensten zijn onderworpen als wegens haar klantenbasis, als een bijzondere marktdeelnemer gezien. Dit wordt bevestigd door vorige adviezen van de autoriteit, volgens welke Poste Italiane niet volledig met op de betrokken markten opererende banken of andere financiële intermediairs te vergelijken is. De BancoPostadiensten blijken over het algemeen een aanvulling te vormen op en aan te sluiten bij die van de banken in plaats van deze te vervangen [...] ondanks het specifieke karakter van Poste Italiane. De conclusie luidt dat de verrichting van bank-, financiële en verzekeringdiensten in Italië geacht kan worden plaats te vinden in de context van markten waartoe de toegang niet beperkt is, waaraan er diverse deelnemers zijn en waar de concentratiegraad met de Europese gemiddelden te vergelijken zijn.”. |
| --- | --- |

(5)

Op basis van haar praktijk op het gebied van bankfusies maakt de autoriteit nadere opmerkingen over de diverse diensten waarop het verzoek betrekking heeft en concludeert zij: „De door Poste Italiane opgestarte procedure houdt verband met een grote verscheidenheid van activiteiten die inherent zijn aan de bank-, verzekerings- en spaargeldensector. Ten aanzien van deze sectoren, de toegang waartoe als onbeperkt kan worden beschouwd, heeft de mededingingsautoriteit de typische kenmerken van open markten vastgesteld [...]. In dit verband wordt Poste Italiane, zowel wegens de normatieve beperkingen waaraan de BancoPostadiensten zijn onderworpen als wegens haar klantenbasis, als een bijzondere marktdeelnemer gezien. Dit wordt bevestigd door vorige adviezen van de autoriteit, volgens welke Poste Italiane niet volledig met op de betrokken markten opererende banken of andere financiële intermediairs te vergelijken is. De BancoPostadiensten blijken over het algemeen een aanvulling te vormen op en aan te sluiten bij die van de banken in plaats van deze te vervangen [...] ondanks het specifieke karakter van Poste Italiane. De conclusie luidt dat de verrichting van bank-, financiële en verzekeringdiensten in Italië geacht kan worden plaats te vinden in de context van markten waartoe de toegang niet beperkt is, waaraan er diverse deelnemers zijn en waar de concentratiegraad met de Europese gemiddelden te vergelijken zijn.”.

| (6) | Desondanks heeft de Italiaanse mededingingsautoriteit intussen een procedure tegen Poste Italiane S.p.A. ingeleid wegens misbruik van machtspositie op het gebied van betalingen, meer bepaald kredietovermakingen via postrekeningen. Toezeggingen door Poste Italiane om het geschil op te lossen, worden momenteel met de mededingingsautoriteit besproken (3). |
| --- | --- |

(6)

Desondanks heeft de Italiaanse mededingingsautoriteit intussen een procedure tegen Poste Italiane S.p.A. ingeleid wegens misbruik van machtspositie op het gebied van betalingen, meer bepaald kredietovermakingen via postrekeningen. Toezeggingen door Poste Italiane om het geschil op te lossen, worden momenteel met de mededingingsautoriteit besproken (3).

II.   JURIDISCH KADER

| (7) | Er zij aan herinnerd dat, overeenkomstig artikel 6, lid 2, onder c), van Richtlijn 2004/17/EG, de verrichting van financiële diensten in de zin van het vierde streepje van genoemde letter c) slechts onder die richtlijn valt in zoverre dergelijke diensten verricht worden door entiteiten die tevens postdiensten verrichten in de zin van letter b) van die bepaling. Poste is de enige aanbestedende dienst in Italië die de hier betrokken diensten aanbiedt. |
| --- | --- |

(7)

Er zij aan herinnerd dat, overeenkomstig artikel 6, lid 2, onder c), van Richtlijn 2004/17/EG, de verrichting van financiële diensten in de zin van het vierde streepje van genoemde letter c) slechts onder die richtlijn valt in zoverre dergelijke diensten verricht worden door entiteiten die tevens postdiensten verrichten in de zin van letter b) van die bepaling. Poste is de enige aanbestedende dienst in Italië die de hier betrokken diensten aanbiedt.

| (8) | Artikel 30 van Richtlijn 2004/17/EG bepaalt dat deze richtlijn niet van toepassing is op opdrachten voor een onder de richtlijn vallende activiteit indien die activiteit in de lidstaat waar zij wordt uitgeoefend rechtstreeks aan mededinging blootstaat op marktgebieden waartoe de toegang niet beperkt is. De rechtstreekse blootstelling aan mededinging wordt getoetst aan de hand van objectieve criteria, waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van de betrokken sector. De toegang tot een markt wordt als niet-beperkt beschouwd indien de lidstaat de desbetreffende communautaire wetgeving tot openstelling van een bepaalde (deel)sector ten uitvoer heeft gelegd en heeft toegepast. Daar waar geen toepasselijke communautaire wetgeving in bijlage XI van de richtlijn is opgenomen, zoals ten aanzien van de hier betrokken diensten het geval is, vereist artikel 30, lid 3, tweede alinea, dat „moet worden aangetoond dat de toegang tot de betrokken markt rechtens en feitelijk vrij is.”. |
| --- | --- |

(8)

Artikel 30 van Richtlijn 2004/17/EG bepaalt dat deze richtlijn niet van toepassing is op opdrachten voor een onder de richtlijn vallende activiteit indien die activiteit in de lidstaat waar zij wordt uitgeoefend rechtstreeks aan mededinging blootstaat op marktgebieden waartoe de toegang niet beperkt is. De rechtstreekse blootstelling aan mededinging wordt getoetst aan de hand van objectieve criteria, waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van de betrokken sector. De toegang tot een markt wordt als niet-beperkt beschouwd indien de lidstaat de desbetreffende communautaire wetgeving tot openstelling van een bepaalde (deel)sector ten uitvoer heeft gelegd en heeft toegepast. Daar waar geen toepasselijke communautaire wetgeving in bijlage XI van de richtlijn is opgenomen, zoals ten aanzien van de hier betrokken diensten het geval is, vereist artikel 30, lid 3, tweede alinea, dat „moet worden aangetoond dat de toegang tot de betrokken markt rechtens en feitelijk vrij is.”.

| (9) | Betreffende financiële diensten zij eraan herinnerd dat op communautair niveau een uitgebreide wetgeving is vastgesteld die gericht is op de vrijmaking van de vestiging en verrichting van diensten in deze sector. Voorts is de Commissie op basis van verschillende staatssteunzaken betreffende Poste al tot de bevinding gekomen dat „de banksector reeds vele jaren openstaat voor mededinging. De geleidelijke liberalisering heeft de concurrentie die mogelijk al uit het in het EG-Verdrag vastgelegde vrije verkeer van kapitaal resulteerde nog versterkt.” (4). De voorwaarde in artikel 30, lid 3, betreffende vrije toegang tot de markt kan bijgevolg geacht worden te zijn vervuld. |
| --- | --- |

(9)

Betreffende financiële diensten zij eraan herinnerd dat op communautair niveau een uitgebreide wetgeving is vastgesteld die gericht is op de vrijmaking van de vestiging en verrichting van diensten in deze sector. Voorts is de Commissie op basis van verschillende staatssteunzaken betreffende Poste al tot de bevinding gekomen dat „de banksector reeds vele jaren openstaat voor mededinging. De geleidelijke liberalisering heeft de concurrentie die mogelijk al uit het in het EG-Verdrag vastgelegde vrije verkeer van kapitaal resulteerde nog versterkt.” (4). De voorwaarde in artikel 30, lid 3, betreffende vrije toegang tot de markt kan bijgevolg geacht worden te zijn vervuld.

| (10) | De rechtstreekse blootstelling aan de mededinging op een specifieke markt moet worden geëvalueerd op basis van verscheidene criteria, waarvan geen op zich beslissend is. Wat de markten betreft waarop onderhavig besluit betrekking heeft, vormt het marktaandeel van de voornaamste spelers op een bepaalde markt één van de te hanteren criteria. Een ander criterium is de concentratiegraad op de betrokken markten. Aangezien de voorwaarden verschillen voor de onderscheiden activiteiten waarop onderhavig besluit betrekking heeft, moet bij het onderzoek inzake de situatie van de mededinging rekening worden gehouden met de verschillende situaties op de onderscheiden markten. |
| --- | --- |

(10)

De rechtstreekse blootstelling aan de mededinging op een specifieke markt moet worden geëvalueerd op basis van verscheidene criteria, waarvan geen op zich beslissend is. Wat de markten betreft waarop onderhavig besluit betrekking heeft, vormt het marktaandeel van de voornaamste spelers op een bepaalde markt één van de te hanteren criteria. Een ander criterium is de concentratiegraad op de betrokken markten. Aangezien de voorwaarden verschillen voor de onderscheiden activiteiten waarop onderhavig besluit betrekking heeft, moet bij het onderzoek inzake de situatie van de mededinging rekening worden gehouden met de verschillende situaties op de onderscheiden markten.

| (11) | Hoewel in bepaalde gevallen een engere marktomschrijving zou kunnen worden overwogen, is voor een aantal van de in het verzoek van Poste beschreven diensten geen precieze omschrijving van de relevante markt nodig om onderhavig besluit toe te passen, daar de analyse bij een enge en een bredere omschrijving hetzelfde resultaat oplevert. |
| --- | --- |

(11)

Hoewel in bepaalde gevallen een engere marktomschrijving zou kunnen worden overwogen, is voor een aantal van de in het verzoek van Poste beschreven diensten geen precieze omschrijving van de relevante markt nodig om onderhavig besluit toe te passen, daar de analyse bij een enge en een bredere omschrijving hetzelfde resultaat oplevert.

| (12) | Onderhavig besluit laat de toepassing van de mededingingsregels onverlet. |
| --- | --- |

(12)

Onderhavig besluit laat de toepassing van de mededingingsregels onverlet.

III.   BEOORDELING

| (13) | Zoals vermeld onder bovenstaande overweging 5 heeft de Italiaanse mededingingsautoriteit diverse fusies (5) tussen banken of andere financiële instellingen in Italië behandeld en is zij tot de bevinding gekomen dat de door Poste in verband met haar postrekeningen verrichte financiële diensten de door banken via diverse vormen van bankrekeningen verrichte diensten aanvullen veeleer dan vervangen. Deze praktijk dient evenwel in de context ervan te worden gezien, dat wil zeggen dat de mogelijkheden van Poste om concurrentiedruk op banken uit te oefenen dienen te worden onderzocht (6). Uit de nadere analyse die door of voor de Italiaanse concurrentieautoriteit is uitgevoerd, blijkt dat een grote meerderheid van klanten (7) die over een bankrekening beschikken niet heeft overwogen die rekening af te sluiten en een postrekening te openen. Aldus beschikten in 2005 meer dan 28 miljoen rechtspersonen of natuurlijke personen uitsluitend over een bankrekening, meer dan 3 miljoen personen zowel over een bankrekening als over een postrekening en minder dan 2,3 miljoen personen alleen over een postrekening. Het is tevens vermeldenswaard dat het aantal personen dat enkel over een postrekening beschikte trager bleek te groeien dan het aantal personen dat zowel over een postrekening als over een bankrekening beschikte. Deze feiten zijn in grote mate te verklaren uit de normatieve beperkingen waaronder Poste opereert en het daaruit voortvloeiende feit dat Poste een beperkter gamma van diensten in verband met haar rekeningen aanbiedt. Klanten die een breed gamma van diensten nodig hebben, stappen bijgevolg ongaarne op een postrekening over die niet het gebruikelijke gamma van diensten aanbiedt (8). De reden die het vaakst is genoemd om er beide soorten rekeningen op na te houden was „het feit dat dan soms voor de meest praktische/gemakkelijke en of de meest voordelige/economische [middelen] kon worden gekozen”. |
| --- | --- |

(13)

Zoals vermeld onder bovenstaande overweging 5 heeft de Italiaanse mededingingsautoriteit diverse fusies (5) tussen banken of andere financiële instellingen in Italië behandeld en is zij tot de bevinding gekomen dat de door Poste in verband met haar postrekeningen verrichte financiële diensten de door banken via diverse vormen van bankrekeningen verrichte diensten aanvullen veeleer dan vervangen. Deze praktijk dient evenwel in de context ervan te worden gezien, dat wil zeggen dat de mogelijkheden van Poste om concurrentiedruk op banken uit te oefenen dienen te worden onderzocht (6). Uit de nadere analyse die door of voor de Italiaanse concurrentieautoriteit is uitgevoerd, blijkt dat een grote meerderheid van klanten (7) die over een bankrekening beschikken niet heeft overwogen die rekening af te sluiten en een postrekening te openen. Aldus beschikten in 2005 meer dan 28 miljoen rechtspersonen of natuurlijke personen uitsluitend over een bankrekening, meer dan 3 miljoen personen zowel over een bankrekening als over een postrekening en minder dan 2,3 miljoen personen alleen over een postrekening. Het is tevens vermeldenswaard dat het aantal personen dat enkel over een postrekening beschikte trager bleek te groeien dan het aantal personen dat zowel over een postrekening als over een bankrekening beschikte. Deze feiten zijn in grote mate te verklaren uit de normatieve beperkingen waaronder Poste opereert en het daaruit voortvloeiende feit dat Poste een beperkter gamma van diensten in verband met haar rekeningen aanbiedt. Klanten die een breed gamma van diensten nodig hebben, stappen bijgevolg ongaarne op een postrekening over die niet het gebruikelijke gamma van diensten aanbiedt (8). De reden die het vaakst is genoemd om er beide soorten rekeningen op na te houden was „het feit dat dan soms voor de meest praktische/gemakkelijke en of de meest voordelige/economische [middelen] kon worden gekozen”.

| (14) | Doel van onderhavig besluit is na te gaan of de door Poste aangeboden diensten (op markten waartoe de toegang vrij is) aan een zodanig niveau van mededinging blootstaan dat dit ervoor zal zorgen dat, ook zonder de discipline die wordt verzekerd door de toepassing van de nadere regels voor het plaatsen van opdrachten in Richtlijn 2004/17/EG, de plaatsing door Poste van opdrachten voor de uitoefening van de hier betrokken activiteiten zal plaatsvinden op een transparante, niet-discriminerende wijze op basis van criteria waardoor Poste in staat is de economisch voordeligste oplossing aan te wijzen. Daartoe dient bijgevolg te worden onderzocht of de banken over de mogelijkheid beschikken concurrentiedruk op Poste uit te oefenen. |
| --- | --- |

(14)

Doel van onderhavig besluit is na te gaan of de door Poste aangeboden diensten (op markten waartoe de toegang vrij is) aan een zodanig niveau van mededinging blootstaan dat dit ervoor zal zorgen dat, ook zonder de discipline die wordt verzekerd door de toepassing van de nadere regels voor het plaatsen van opdrachten in Richtlijn 2004/17/EG, de plaatsing door Poste van opdrachten voor de uitoefening van de hier betrokken activiteiten zal plaatsvinden op een transparante, niet-discriminerende wijze op basis van criteria waardoor Poste in staat is de economisch voordeligste oplossing aan te wijzen. Daartoe dient bijgevolg te worden onderzocht of de banken over de mogelijkheid beschikken concurrentiedruk op Poste uit te oefenen.

| (15) | De in bovenstaande overweging 13 uiteengezette feiten — met name het feit dat een klant van Poste door de keuze van een bankrekening de beschikking krijgt over nieuwe diensten of ten minste over meer opties bij het gebruik van diensten die door beide soorten rekeningen worden aangeboden — lijken er sterk op te wijzen dat Poste inderdaad aan concurrentiedruk van de banken is onderworpen. Dit komt eveneens naar voren in Beschikking C(2006) 4207 definitief van de Commissie van 26.9.2006 (9), waarin de Commissie, met betrekking tot de concurrentiepositie van Poste op de markt voor financiële diensten, expliciet heeft aangegeven: lopende postrekeningen concurreren met lopende bankrekeningen op plaatsen waar zowel banken als PI op de markt aanwezig zijn (10). Het is echter vermeldenswaard dat op het gebied van staatssteun een marktanalyse op zeer algemene wijze wordt uitgevoerd, in die zin dat de markten niet worden afgebakend en er geen specifieke markttoetsingen plaatsvinden. Er wordt dan ook geen marktonderzoek georganiseerd zoals die waartoe de Commissie in het kader van kartelbesluiten het initiatief neemt. |
| --- | --- |

(15)

De in bovenstaande overweging 13 uiteengezette feiten — met name het feit dat een klant van Poste door de keuze van een bankrekening de beschikking krijgt over nieuwe diensten of ten minste over meer opties bij het gebruik van diensten die door beide soorten rekeningen worden aangeboden — lijken er sterk op te wijzen dat Poste inderdaad aan concurrentiedruk van de banken is onderworpen. Dit komt eveneens naar voren in Beschikking C(2006) 4207 definitief van de Commissie van 26.9.2006 (9), waarin de Commissie, met betrekking tot de concurrentiepositie van Poste op de markt voor financiële diensten, expliciet heeft aangegeven: lopende postrekeningen concurreren met lopende bankrekeningen op plaatsen waar zowel banken als PI op de markt aanwezig zijn (10). Het is echter vermeldenswaard dat op het gebied van staatssteun een marktanalyse op zeer algemene wijze wordt uitgevoerd, in die zin dat de markten niet worden afgebakend en er geen specifieke markttoetsingen plaatsvinden. Er wordt dan ook geen marktonderzoek georganiseerd zoals die waartoe de Commissie in het kader van kartelbesluiten het initiatief neemt.

| (16) | Bijgevolg dient, voor de toepassing van artikel 30 en onverminderd de toepassing van de mededingingsregels, rekening te worden gehouden met de door banken en andere financiële instellingen aangeboden diensten wanneer men nagaat of Poste bij het aanbieden van spaardiensten al dan niet rechtstreeks aan concurrentie blootstaat. |
| --- | --- |

(16)

Bijgevolg dient, voor de toepassing van artikel 30 en onverminderd de toepassing van de mededingingsregels, rekening te worden gehouden met de door banken en andere financiële instellingen aangeboden diensten wanneer men nagaat of Poste bij het aanbieden van spaardiensten al dan niet rechtstreeks aan concurrentie blootstaat.

| (17) | Vanuit geografisch oogpunt zijn de markten voor de verzameling van spaargelden regionaal georiënteerd en verschilt het marktaandeel van Poste per regio. Volgens de meest recente informatie die door de Italiaanse autoriteiten op 16 oktober 2009 is gezonden, blijven de marktaandelen van Poste binnen een marge van 1,4 % in Trentino Alto Adige en een regionaal maximum van 11,8 % in Molise. Volgens de beschikbare cijfers bedroeg het landelijke aandeel van Poste in 2006 5,6 % en was dit de daaropvolgende jaren blijkbaar ongeveer hetzelfde of zelfs enigszins lager. De mate van concentratie op deze markt, waar de twee grootste concurrenten een gezamenlijk nationaal marktaandeel hebben dat voor 2008 op 44,7 % is geraamd, wijst erop dat hier sprake is van rechtstreekse blootstelling aan mededinging. |
| --- | --- |

(17)

Vanuit geografisch oogpunt zijn de markten voor de verzameling van spaargelden regionaal georiënteerd en verschilt het marktaandeel van Poste per regio. Volgens de meest recente informatie die door de Italiaanse autoriteiten op 16 oktober 2009 is gezonden, blijven de marktaandelen van Poste binnen een marge van 1,4 % in Trentino Alto Adige en een regionaal maximum van 11,8 % in Molise. Volgens de beschikbare cijfers bedroeg het landelijke aandeel van Poste in 2006 5,6 % en was dit de daaropvolgende jaren blijkbaar ongeveer hetzelfde of zelfs enigszins lager. De mate van concentratie op deze markt, waar de twee grootste concurrenten een gezamenlijk nationaal marktaandeel hebben dat voor 2008 op 44,7 % is geraamd, wijst erop dat hier sprake is van rechtstreekse blootstelling aan mededinging.

| (18) | De diensten onder deze rubriek hebben zoals beschreven betrekking op kredietverstrekking, dat wil zeggen hypotheken en leningen, consumentenkrediet en financiële leasing (door derden). Gezien de normatieve beperkingen waaronder Poste opereert (Poste mag geen krediet aan het publiek verlenen) treedt Poste hoofdzakelijk als intermediair op die de betrokken diensten namens banken en erkende financiële intermediairs plaatst. Poste opereert via haar interne divisie, BancoPosta, „voornamelijk op de retailmarkt voor consumentenbankieren en financiële diensten en slecht marginaal op de markt voor zakelijke dienstverlening en overheidsdiensten”. |
| --- | --- |

(18)

De diensten onder deze rubriek hebben zoals beschreven betrekking op kredietverstrekking, dat wil zeggen hypotheken en leningen, consumentenkrediet en financiële leasing (door derden). Gezien de normatieve beperkingen waaronder Poste opereert (Poste mag geen krediet aan het publiek verlenen) treedt Poste hoofdzakelijk als intermediair op die de betrokken diensten namens banken en erkende financiële intermediairs plaatst. Poste opereert via haar interne divisie, BancoPosta, „voornamelijk op de retailmarkt voor consumentenbankieren en financiële diensten en slecht marginaal op de markt voor zakelijke dienstverlening en overheidsdiensten”.

| (19) | De hier betrokken diensten kunnen op hun beurt op veel verschillende manieren worden onderverdeeld volgens factoren zoals de doeleinden van de kredietneming (11) of het type klant (consumenten, kmo's, grotere ondernemingen of overheidsdiensten) enz. Zoals in bovenstaande overweging 11 aangegeven, kan in het kader van onderhavig besluit een precieze definitie achterwege blijven. |
| --- | --- |

(19)

De hier betrokken diensten kunnen op hun beurt op veel verschillende manieren worden onderverdeeld volgens factoren zoals de doeleinden van de kredietneming (11) of het type klant (consumenten, kmo's, grotere ondernemingen of overheidsdiensten) enz. Zoals in bovenstaande overweging 11 aangegeven, kan in het kader van onderhavig besluit een precieze definitie achterwege blijven.

| (20) | Afhankelijk van de berekeningswijze bedroeg het marktaandeel van Poste als verkooppunt voor persoonlijke leningen bij benadering 4,8 % (12) — 5 % in 2008, terwijl in datzelfde jaar het gezamenlijke marktaandeel van haar drie grootste concurrenten op het gebied van persoonlijke leningen 43,6 % bedroeg. Voor financiële leasing was het marktaandeel van Poste in 2008 onaanzienlijk en bedroeg het slechts 0,03 %. Het marktaandeel van Poste voor hypotheken lag weliswaar hoger, maar kan toch als redelijk onaanzienlijk worden beschouwd, aangezien het in 2008 slechts 1,6 % bedroeg. In het kader van dit besluit wijzen deze factoren er dus op dat er van rechtstreekse blootstelling aan mededinging sprake is. |
| --- | --- |

(20)

Afhankelijk van de berekeningswijze bedroeg het marktaandeel van Poste als verkooppunt voor persoonlijke leningen bij benadering 4,8 % (12) — 5 % in 2008, terwijl in datzelfde jaar het gezamenlijke marktaandeel van haar drie grootste concurrenten op het gebied van persoonlijke leningen 43,6 % bedroeg. Voor financiële leasing was het marktaandeel van Poste in 2008 onaanzienlijk en bedroeg het slechts 0,03 %. Het marktaandeel van Poste voor hypotheken lag weliswaar hoger, maar kan toch als redelijk onaanzienlijk worden beschouwd, aangezien het in 2008 slechts 1,6 % bedroeg. In het kader van dit besluit wijzen deze factoren er dus op dat er van rechtstreekse blootstelling aan mededinging sprake is.

| (21) | Op het gebied van beleggingen is Poste vooral actief in de downstreamfase (distributiefase) voor de plaatsing van financiële instrumenten (in het bijzonder obligaties) en de plaatsing van aanvullende pensioen- en financiële/verzekeringsproducten (in het bijzonder persoonlijke pensioenpolissen). Deze diensten kunnen op veel verschillende manieren worden onderverdeeld (volgens het type financieel instrument, het stadium in de beheersketen (upstream/downstream), volgens het type klanten enz.). Ook hier kan, zoals in bovenstaande overweging 11 aangegeven, in het kader van onderhavig besluit een precieze definitie achterwege blijven. |
| --- | --- |

(21)

Op het gebied van beleggingen is Poste vooral actief in de downstreamfase (distributiefase) voor de plaatsing van financiële instrumenten (in het bijzonder obligaties) en de plaatsing van aanvullende pensioen- en financiële/verzekeringsproducten (in het bijzonder persoonlijke pensioenpolissen). Deze diensten kunnen op veel verschillende manieren worden onderverdeeld (volgens het type financieel instrument, het stadium in de beheersketen (upstream/downstream), volgens het type klanten enz.). Ook hier kan, zoals in bovenstaande overweging 11 aangegeven, in het kader van onderhavig besluit een precieze definitie achterwege blijven.

| (22) | In feite heeft volgens de beschikbare informatie het marktaandeel van Poste op de verschillende hier betrokken gebieden geschommeld tussen betrekkelijk beperkt — 19,8 % van het gehele indirecte aanbod, waaronder obligaties van BancoPosta — en onaanzienlijk, zoals bij de open-endbeleggingsfondsen, waar haar marktaandeel in 2008 0,7 % bedroeg. Op dit laatste gebied bedraagt het gezamenlijke marktaandeel van haar twee voornaamste concurrenten 43,4 %; wanneer men kijkt naar de diverse distributiekanalen voor open-endbeleggingsfondsen blijkt de concurrentiedruk nog uitgesprokener te zijn aangezien de distributie via banken (13) en verkoopbevorderaren (14) goed is voor een gezamenlijk aandeel van 78,3 % tegenover de 0,7 % die via postkantoren wordt gedistribueerd. Op het gebied van levensverzekeringen heeft Poste in 2008 diverse typen verzekeringen binnen de takken I en III aangeboden en was Poste niet actief in de takken IV, V en VI. Gerekend naar het aantal polissen bedroeg haar marktaandeel in de tak I-levensverzekeringen 17,03 %, in tak III 19,4 %. Voor alle takken samen kwam haar totale aandeel in 2008 uit op 17,5 % van het aantal polissen leven. Rekening houdend met de geïnde levensverzekeringspremies (d.w.z. de waardezijde) bezat Poste in 2008 een marktaandeel van 10,1 % tegenover de banken 43,6 % en de agenten 23,8 %. In het kader van onderhavig besluit wijzen deze factoren er dus op dat er van rechtstreekse blootstelling aan mededinging sprake is. |
| --- | --- |

(22)

In feite heeft volgens de beschikbare informatie het marktaandeel van Poste op de verschillende hier betrokken gebieden geschommeld tussen betrekkelijk beperkt — 19,8 % van het gehele indirecte aanbod, waaronder obligaties van BancoPosta — en onaanzienlijk, zoals bij de open-endbeleggingsfondsen, waar haar marktaandeel in 2008 0,7 % bedroeg. Op dit laatste gebied bedraagt het gezamenlijke marktaandeel van haar twee voornaamste concurrenten 43,4 %; wanneer men kijkt naar de diverse distributiekanalen voor open-endbeleggingsfondsen blijkt de concurrentiedruk nog uitgesprokener te zijn aangezien de distributie via banken (13) en verkoopbevorderaren (14) goed is voor een gezamenlijk aandeel van 78,3 % tegenover de 0,7 % die via postkantoren wordt gedistribueerd. Op het gebied van levensverzekeringen heeft Poste in 2008 diverse typen verzekeringen binnen de takken I en III aangeboden en was Poste niet actief in de takken IV, V en VI. Gerekend naar het aantal polissen bedroeg haar marktaandeel in de tak I-levensverzekeringen 17,03 %, in tak III 19,4 %. Voor alle takken samen kwam haar totale aandeel in 2008 uit op 17,5 % van het aantal polissen leven. Rekening houdend met de geïnde levensverzekeringspremies (d.w.z. de waardezijde) bezat Poste in 2008 een marktaandeel van 10,1 % tegenover de banken 43,6 % en de agenten 23,8 %. In het kader van onderhavig besluit wijzen deze factoren er dus op dat er van rechtstreekse blootstelling aan mededinging sprake is.

| (23) | De hier betrokken betalingsdiensten hebben betrekking hebben op kredietkaartdiensten, waaronder renouvellerende kredietkaarten, debetkaartdiensten en prepaid kaartdiensten. Het gevolg van de voormelde normatieve beperkingen waaraan Poste is onderworpen, is dat Poste met betrekking tot kredietkaarten in hoofdzaak opereert als een intermediair die kaarten plaatst welke door anderen zijn uitgegeven die het gehele insolventierisico op zich nemen. Anderzijds kan Poste debetkaarten (Postamat) en prepaid kaarten uitgeven. Volgens de toegezonden informatie bedroeg het naar waarde gerekende marktaandeel van Poste met betrekking tot kredietkaarten in 2008 0,8 % (15). Voor debetkaarten heeft Poste een marktaandeel verworven van 16,74 %, hetgeen 44,6 % van de totale sector voor betaalkaarten in Italië uitmaakt. Het resterende deel van de debetkaartensector heeft betrekking op bankdebetkaarten die op het verkooppunt voor betalingen zijn geautoriseerd. Wat met name prepaid kaarten betreft heeft Poste sinds de invoering van haar PostePay-kaart in november 2003 een tamelijk belangrijk marktaandeel verworven en heeft Poste momenteel een marktaandeel dat van 59,8 % in 2007 tot 56,5 % in 2008 is gedaald. Omgekeerd is gedurende dezelfde periode het gezamenlijke marktaandeel van de twee grootste concurrenten van 15,7 % tot 20,4 % gestegen, terwijl het gezamenlijke marktaandeel van de drie grootste concurrenten van 18,8 % in 2007 tot 24,6 % in 2008 is gestegen. Hoewel de positie van Poste op deze markt, die 9,7 % van de totale sector voor betaalkaarten in Italië vertegenwoordigt, sterk blijft, bedraagt het gezamenlijke (en groeiende) marktaandeel van haar drie grootste concurrenten enigszins minder dan de helft van het aandeel van Poste, op welk niveau zij in staat zijn aanzienlijke concurrentiedruk op Poste uit te oefenen (16). In het kader van onderhavig besluit wijzen deze factoren er dus op dat er van rechtstreekse blootstelling aan mededinging op het gebied van kredietkaarten, debetkaarten en prepaid kaarten sprake is. |
| --- | --- |

(23)

De hier betrokken betalingsdiensten hebben betrekking hebben op kredietkaartdiensten, waaronder renouvellerende kredietkaarten, debetkaartdiensten en prepaid kaartdiensten. Het gevolg van de voormelde normatieve beperkingen waaraan Poste is onderworpen, is dat Poste met betrekking tot kredietkaarten in hoofdzaak opereert als een intermediair die kaarten plaatst welke door anderen zijn uitgegeven die het gehele insolventierisico op zich nemen. Anderzijds kan Poste debetkaarten (Postamat) en prepaid kaarten uitgeven. Volgens de toegezonden informatie bedroeg het naar waarde gerekende marktaandeel van Poste met betrekking tot kredietkaarten in 2008 0,8 % (15). Voor debetkaarten heeft Poste een marktaandeel verworven van 16,74 %, hetgeen 44,6 % van de totale sector voor betaalkaarten in Italië uitmaakt. Het resterende deel van de debetkaartensector heeft betrekking op bankdebetkaarten die op het verkooppunt voor betalingen zijn geautoriseerd. Wat met name prepaid kaarten betreft heeft Poste sinds de invoering van haar PostePay-kaart in november 2003 een tamelijk belangrijk marktaandeel verworven en heeft Poste momenteel een marktaandeel dat van 59,8 % in 2007 tot 56,5 % in 2008 is gedaald. Omgekeerd is gedurende dezelfde periode het gezamenlijke marktaandeel van de twee grootste concurrenten van 15,7 % tot 20,4 % gestegen, terwijl het gezamenlijke marktaandeel van de drie grootste concurrenten van 18,8 % in 2007 tot 24,6 % in 2008 is gestegen. Hoewel de positie van Poste op deze markt, die 9,7 % van de totale sector voor betaalkaarten in Italië vertegenwoordigt, sterk blijft, bedraagt het gezamenlijke (en groeiende) marktaandeel van haar drie grootste concurrenten enigszins minder dan de helft van het aandeel van Poste, op welk niveau zij in staat zijn aanzienlijke concurrentiedruk op Poste uit te oefenen (16). In het kader van onderhavig besluit wijzen deze factoren er dus op dat er van rechtstreekse blootstelling aan mededinging op het gebied van kredietkaarten, debetkaarten en prepaid kaarten sprake is.

| (24) | Zoals onder overweging 2, onder d), hierboven is gememoreerd, heeft het verzoek tevens op geldoverdrachtdiensten betrekking. Volgens de beschikbare informatie bedroeg het marktaandeel van Poste met betrekking tot postwissels en betaalopdrachten 16 % in 2008. Er worden momenteel besprekingen gevoerd om de interoperabiliteit en de concurrentie tussen betaalopdrachten en postwissels te bevorderen. Wat internationale postwissels betreft omvat de beschikbare informatie geen specifieke marktaandelen voor Poste wegens duidelijke problemen met het verkrijgen van vergelijkbare statistieken over internationale geldovermakingen binnen het banksysteem. Aangezien echter het aantal internationale postwissels slechts op iets meer dan 2 % van het totale aantal postwissels en betaalopdrachten uitkomt, kan het in het kader van onderhavig besluit als onaanzienlijk worden beschouwd, mede gezien de almaar toenemende liberaliseringsinitiatieven in verband met grensoverschrijdende geldovermakingen, zoals de gemeenschappelijke betalingsruimte voor de euro. Deze factoren wijzen er dus op dat er ten aanzien van geldovermakingsdiensten van rechtstreekse blootstelling aan mededinging sprake is. |
| --- | --- |

(24)

Zoals onder overweging 2, onder d), hierboven is gememoreerd, heeft het verzoek tevens op geldoverdrachtdiensten betrekking. Volgens de beschikbare informatie bedroeg het marktaandeel van Poste met betrekking tot postwissels en betaalopdrachten 16 % in 2008. Er worden momenteel besprekingen gevoerd om de interoperabiliteit en de concurrentie tussen betaalopdrachten en postwissels te bevorderen. Wat internationale postwissels betreft omvat de beschikbare informatie geen specifieke marktaandelen voor Poste wegens duidelijke problemen met het verkrijgen van vergelijkbare statistieken over internationale geldovermakingen binnen het banksysteem. Aangezien echter het aantal internationale postwissels slechts op iets meer dan 2 % van het totale aantal postwissels en betaalopdrachten uitkomt, kan het in het kader van onderhavig besluit als onaanzienlijk worden beschouwd, mede gezien de almaar toenemende liberaliseringsinitiatieven in verband met grensoverschrijdende geldovermakingen, zoals de gemeenschappelijke betalingsruimte voor de euro. Deze factoren wijzen er dus op dat er ten aanzien van geldovermakingsdiensten van rechtstreekse blootstelling aan mededinging sprake is.

IV.   CONCLUSIES

| (25) | Gezien de in de overwegingen 13 tot en met 24 onderzochte factoren moet de voorwaarde van rechtstreekse blootstelling aan mededinging van artikel 30, lid 1, van Richtlijn 2004/17/EG in Italië worden geacht te zijn vervuld ten aanzien van de:






  a) | Verzameling van spaargelden van het publiek via een rekening-courant. |
| --- | --- | --- |

(25)

Gezien de in de overwegingen 13 tot en met 24 onderzochte factoren moet de voorwaarde van rechtstreekse blootstelling aan mededinging van artikel 30, lid 1, van Richtlijn 2004/17/EG in Italië worden geacht te zijn vervuld ten aanzien van de:

a)

Verzameling van spaargelden van het publiek via een rekening-courant.

| b) | Kredietverlening namens banken en erkende financiële intermediairs. |
| --- | --- |

b)

Kredietverlening namens banken en erkende financiële intermediairs.

| c) | Beleggingsdiensten en -activiteiten. |
| --- | --- |

c)

Beleggingsdiensten en -activiteiten.

| d) | Betalings- en geldovermakingsdiensten |
| --- | --- |

d)

Betalings- en geldovermakingsdiensten

| (26) | Aangezien tevens aan de voorwaarde van een niet-beperkte toegang tot de markt is voldaan, behoeft Richtlijn 2004/17/EG niet van toepassing te zijn wanneer aanbestedende diensten opdrachten plaatsen voor het verrichten in Italië van diensten als bedoeld in de punten a) tot en met d) van overweging 25 of wanneer zij prijsvragen organiseren om daar een dergelijke activiteit te verrichten. |
| --- | --- |

(26)

Aangezien tevens aan de voorwaarde van een niet-beperkte toegang tot de markt is voldaan, behoeft Richtlijn 2004/17/EG niet van toepassing te zijn wanneer aanbestedende diensten opdrachten plaatsen voor het verrichten in Italië van diensten als bedoeld in de punten a) tot en met d) van overweging 25 of wanneer zij prijsvragen organiseren om daar een dergelijke activiteit te verrichten.

| (27) | Onderhavig besluit is gebaseerd op de juridische en feitelijke situatie van juli tot en met oktober 2009, zoals die uit de door de Republiek Italië ingediende informatie blijkt. Het moet worden herzien wanneer een aanmerkelijke wijziging van de juridische en feitelijke situatie met zich meebrengt dat niet langer aan de voorwaarden voor de toepasselijkheid van artikel 30, lid 1, van Richtlijn 2004/17/EG is voldaan, |
| --- | --- |

(27)

Onderhavig besluit is gebaseerd op de juridische en feitelijke situatie van juli tot en met oktober 2009, zoals die uit de door de Republiek Italië ingediende informatie blijkt. Het moet worden herzien wanneer een aanmerkelijke wijziging van de juridische en feitelijke situatie met zich meebrengt dat niet langer aan de voorwaarden voor de toepasselijkheid van artikel 30, lid 1, van Richtlijn 2004/17/EG is voldaan,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

Richtlijn 2004/17/EG is niet van toepassing op opdrachten die aanbestedende diensten plaatsen om in Italië de volgende diensten te kunnen uitvoeren:

| a) | Verzameling van spaargelden van het publiek via een rekening-courant. |
| --- | --- |

a)

Verzameling van spaargelden van het publiek via een rekening-courant.

| b) | Kredietverlening namens banken en erkende financiële intermediairs. |
| --- | --- |

b)

Kredietverlening namens banken en erkende financiële intermediairs.

| c) | Beleggingsdiensten en -activiteiten. |
| --- | --- |

c)

Beleggingsdiensten en -activiteiten.

| d) | Betalings- en geldovermakingsdiensten. |
| --- | --- |

d)

Betalings- en geldovermakingsdiensten.

Artikel 2

Dit besluit is gericht tot de Republiek Italië.

Gedaan te Brussel, 5 januari 2010.

Voor de Commissie

Charlie McCREEVY

Lid van de Commissie

---

(1)  PB L 134 van 30.4.2004, blz. 1.

1

(2)  Zie verslag van de Corte dei Conti [Rekenkamer] betreffende het financiële beheer van Poste Italiane gedurende het boekjaar 2006.

2

(3)  Provvedimento N.19778. Poste Italiane-Aumento Commissione bolletini, beschikbaar op www.agcm.it

3

(4)  Zie Besluit C(2006) 4207 definitief van de Commissie van 26.9.2006 in staatssteunzaak C42/06 (ex NN52/06) — Italië — Poste Italiane — BancoPosta, punt 59 en, in dezelfde zin, Besluit C(2006) 5478 definitief van de Commissie van 22.11.2006 in staatssteunzaak C49/06 (ex NN65/06) — Italië — Poste Italiane — BancoPosta, punt 72.

4

(5)  Zie met name de uitspraak van de autoriteit van 20 december 2007, nr. 16249, C8027 Intesa/Sanpaolo, in Bull. 49/2006.

5

(6)  In feite is bij de nadere analyse die in de bovenvermelde zaak Intesa/Sanpaolo is uitgevoerd onder meer gekeken naar de mate waarin bankklanten ertoe neigden op de Postediensten over te stappen.

6

(7)  78,1 % heeft niet overwogen om naar een postrekening over te stappen, 10,1 % heeft dat wel overwogen. Ongeveer dezelfde trend tekende zich af bij het onderzoek naar de bereidheid van bankklanten om bij een bank weg te gaan wanneer de kosten voor het gebruik van een bankrekening met 5 % zouden stijgen. Ook hier was een meerderheid niet bereid van een bankrekening naar een postrekening over te stappen.

7

(8)  Hoewel de normatieve beperkingen ongewijzigd blijven, is Poste een breder gamma diensten gaan aanbieden, waardoor de concurrentie zal verscherpen.

8

(9)  Besluit van de Commissie inzake staatssteunmaatregel C42/06 (ex NN52/06) — Italië Poste Italiane — BancoPosta — „Vergoeding voor bij de Schatkist gedeponeerde tegoeden op lopende rekeningen”, bekendgemaakt in PB C 290 van 29.11.2006, blz. 8.

9

(10)  Punt 60 van het besluit. In dezelfde zin, zie ook punt 73 van Besluit C(2006) 5478 definitief van de Commissie van 22.11.2006 in staatssteunzaak C-49/06 (ex NN 65/06) Italië — Poste Italiane — Spaarproducten van de postbank, bekendgemaakt in PB C 31 van 13.2.2007, blz. 11.

10

(11)  Bijvoorbeeld voor algemene doeleinden of voor een specifieke aankoop zoals een auto.

11

(12)  Daaronder begrepen de plaatsing door Poste van leningen van Deutsche Bank en Compass.

12

(13)  58,1 %.

13

(14)  20,2 %.

14

(15)  1,9 % indien gerekend naar aantal actieve kredietkaarten.

15

(16)  Dit is, mutatis mutandis, de redenering die is toegepast in eerdere besluiten, bv. in overweging 17 van Beschikking 2009/46/EG van de Commissie van 19 december 2008 tot vrijstelling van bepaalde diensten in de postsector in Zweden van de toepassing van Richtlijn 2004/17/EG van het Europees Parlement en de Raad houdende coördinatie van de procedures voor het plaatsen van opdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten, PB L 19 van 23.1.2009, blz. 50.

16

---

REGLEMENTEN VAN ORDE EN REGLEMENTEN VOOR DE PROCESVOERING

| 9.1.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 6/14 |
| --- | --- | --- | --- |

9.1.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 6/14

---

COMITÉ VAN DE REGIO’S

REGLEMENT VAN ORDE

INHOUD

INLEIDING

OPMERKING VOORAF

TITEL I

LEDEN EN ORGANEN VAN HET COMITÉ

HOOFDSTUK 1

ORGANEN VAN HET COMITÉ

Artikel 1 — Organen van het Comité

HOOFDSTUK 2

LEDEN VAN HET COMITÉ

Artikel 2 — Status van de leden en de plaatsvervangers

Artikel 3 — Mandaat

Artikel 4 — Voorrechten en immuniteiten

Artikel 5 — Deelname door leden en plaatsvervangers

Artikel 6 — Overdracht van stemrecht

Artikel 7 — Nationale delegaties en fracties

Artikel 8 — Nationale delegaties

Artikel 9 — Fracties en niet-ingeschrevenen

Artikel 10 — Interregionale groepen

TITEL II

ORGANISATIE EN WERKWIJZE VAN HET COMITÉ

HOOFDSTUK 1

BIJEENROEPING EN INSTALLATIE VAN HET COMITÉ

Artikel 11 — Bijeenroeping eerste vergadering

Artikel 12 — Installatie van het Comité en onderzoek van de geloofsbrieven van de leden

HOOFDSTUK 2

VOLTALLIGE VERGADERING

Artikel 13 — Taken van de voltallige vergadering

Artikel 14 — Bijeenroeping voltallige vergadering

Artikel 15 — Agenda van de zitting

Artikel 16 — Opening van de zitting

Artikel 17 — Openbaarheid, gasten, gastsprekers, actueel uurtje

Artikel 18 — Spreektijd

Artikel 19 — Sprekerslijst

Artikel 20 — Moties van orde

Artikel 21 — Quorum

Artikel 22 — Stemming

Artikel 23 — Indiening van wijzigingsvoorstellen

Artikel 24 — Behandeling van wijzigingsvoorstellen

Artikel 25 — Urgentieprocedure voor adviezen en rapporten

Artikel 26 — Vereenvoudigde procedures

Artikel 27 — Sluiting van de zitting

Artikel 28 — Symbolen

HOOFDSTUK 3

BUREAU EN VOORZITTER

Artikel 29 — Samenstelling van het bureau

Artikel 30 — Vervangers voor bureauleden

Artikel 31 — Verkiezing van het bureau

Artikel 32 — Verkiezing van de voorzitter en van de eerste vicevoorzitter

Artikel 33 — Verkiezing van de leden van het bureau

Artikel 34 — Verkiezing van plaatsvervangers

Artikel 35 — Tussentijdse verkiezing van een lid van het bureau

Artikel 36 — Taken van het bureau

Artikel 37 — Bijeenroeping van het bureau, quorum en besluitvorming

Artikel 38 — voorzitter

Adviezen, rapporten en resoluties — Procedure in het bureau

Artikel 39 — Adviezen — Rechtsgrondslag

Artikel 40 — Adviezen en rapporten — Aanwijzing commissie

Artikel 41 — Benoeming algemeen rapporteur

Artikel 42 — Initiatiefadvies en initiatiefrapport

Artikel 43 — Indienen van resoluties

Artikel 44 — Aandacht voor adviezen, rapporten en resoluties

HOOFDSTUK 4

COMMISSIES

Artikel 45 — Samenstelling en taken

Artikel 46 — voorzitter en eerste vicevoorzitter

Artikel 47 — Taken van de commissies

Artikel 48 — Bijeenroepen van commissies en agenda

Artikel 49 — Openbaarheid

Artikel 50 — Termijn voor het opstellen van adviezen en rapporten

Artikel 51 — Inhoud van de adviezen en de rapporten

Artikel 52 — Follow-up van de adviezen

Artikel 53 — Beroep wegens schending van het subsidiariteitsbeginsel

Artikel 54 — Uitblijven van verplichte raadpleging

Artikel 55 — Verslag over de impact van de adviezen

Artikel 56 — Rapporteurs

Artikel 57 — Werkgroepen

Artikel 58 — Deskundigen

Artikel 59 — Quorum

Artikel 60 — Stemprocedure

Artikel 61 — Wijzigingsvoorstellen

Artikel 62 — Besluit om geen advies of rapport uit te brengen

Artikel 63 — Schriftelijke procedure

Artikel 64 — Standpunt in briefvorm

Artikel 65 — Voor de commissies geldende bepalingen

HOOFDSTUK 5

ADMINISTRATIE VAN HET COMITÉ

Artikel 66 — Secretariaat-generaal

Artikel 67 — Secretaris-generaal

Artikel 68 — Aanstelling van de secretaris-generaal

Artikel 69 — Statuut van de ambtenaren en Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden

Artikel 70 — Beraadslaging achter gesloten deuren

Artikel 71 — Commissie voor administratieve en financiële aangelegenheden

Artikel 72 — Begroting

TITEL III

OVERIGE BEPALINGEN

HOOFDSTUK 1

SAMENWERKING MET ANDERE INSTELLINGEN

Artikel 73 — Samenwerkingsovereenkomsten

Artikel 74 — Voorlegging en publicatie van adviezen, rapporten en resoluties

HOOFDSTUK 2

OPENBAARHEID EN TRANSPARANTIE

Artikel 75 — Toegang van het publiek tot documenten

HOOFDSTUK 3

TAALGEBRUIK

Artikel 76 — Vertolkingsregeling

HOOFDSTUK 4

REGLEMENT VAN ORDE

Artikel 77 — Herziening van het reglement van orde

Artikel 78 — Uitvoeringsbepalingen

Artikel 79 — Inwerkingtreding van het reglement van orde

*

* *

INLEIDING

Het Comité van de Regio’s heeft, overeenkomstig artikel 306, tweede alinea, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, op 3 december 2009 het volgende reglement van orde vastgesteld:

OPMERKING VOORAF

Alle in dit reglement van orde genoemde functies kunnen zowel door vrouwen als door mannen worden vervuld. De formulering is sekseneutraal bedoeld.

TITEL I

LEDEN EN ORGANEN VAN HET COMITÉ

HOOFDSTUK 1

ORGANEN VAN HET COMITÉ

Artikel 1 —   Organen van het Comité

De organen van het Comité zijn: de voltallige vergadering, de voorzitter, het bureau en de commissies.

HOOFDSTUK 2

LEDEN VAN HET COMITÉ

Artikel 2 —   Status van de leden en de plaatsvervangers

In artikel 300 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie wordt bepaald dat de leden van het Comité en hun plaatsvervangers vertegenwoordigers van de regionale en lokale lichamen zijn. Zij zijn in een regionaal of lokaal lichaam gekozen of zij zijn politiek verantwoording schuldig aan een gekozen vergadering. Zij mogen bij de uitoefening van hun ambt niet gebonden zijn door enig imperatief mandaat. Zij oefenen dat ambt volkomen onafhankelijk uit in het algemeen belang van de Unie.

Artikel 3 —   Mandaat

| 1. | Het mandaat van een lid of een plaatsvervanger begint op de dag waarop diens benoeming door de Raad van kracht wordt. |
| --- | --- |

1.

Het mandaat van een lid of een plaatsvervanger begint op de dag waarop diens benoeming door de Raad van kracht wordt.

| 2. | Het mandaat van een lid of een plaatsvervanger van het Comité eindigt bij aftreden, bij het verstrijken van het mandaat uit hoofde waarvan hij is benoemd of bij overlijden. |
| --- | --- |

2.

Het mandaat van een lid of een plaatsvervanger van het Comité eindigt bij aftreden, bij het verstrijken van het mandaat uit hoofde waarvan hij is benoemd of bij overlijden.

| 3. | Een aftredend lid of plaatsvervanger deelt het aftreden schriftelijk mede aan de voorzitter van het Comité met vermelding van de datum waarop dit ingaat. De voorzitter stelt de Raad op de hoogte. De Raad stelt vast dat de zetel vacant is en brengt de vervangingsprocedure op gang. |
| --- | --- |

3.

Een aftredend lid of plaatsvervanger deelt het aftreden schriftelijk mede aan de voorzitter van het Comité met vermelding van de datum waarop dit ingaat. De voorzitter stelt de Raad op de hoogte. De Raad stelt vast dat de zetel vacant is en brengt de vervangingsprocedure op gang.

| 4. | Het lid of de plaatsvervanger waarvan de ambtstermijn eindigt ingevolge het verstrijken van het mandaat uit hoofde waarvan hij is benoemd, stelt de voorzitter van het Comité daarvan onmiddellijk schriftelijk op de hoogte. |
| --- | --- |

4.

Het lid of de plaatsvervanger waarvan de ambtstermijn eindigt ingevolge het verstrijken van het mandaat uit hoofde waarvan hij is benoemd, stelt de voorzitter van het Comité daarvan onmiddellijk schriftelijk op de hoogte.

| 5. | In het in lid 2 bedoelde geval wordt het desbetreffende lid of de plaatsvervanger voor de verdere duur van de ambtstermijn door de Raad vervangen. |
| --- | --- |

5.

In het in lid 2 bedoelde geval wordt het desbetreffende lid of de plaatsvervanger voor de verdere duur van de ambtstermijn door de Raad vervangen.

Artikel 4 —   Voorrechten en immuniteiten

De leden en hun volgens de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers genieten voorrechten en immuniteiten overeenkomstig het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Unie.

Artikel 5 —   Deelname door leden en plaatsvervangers

| 1. | Een lid dat verhinderd is aan een zitting deel te nemen, kan zich laten vertegenwoordigen door een plaatsvervanger binnen zijn nationale delegatie, ook als het gaat om een tijdsduur die beperkt blijft tot één of meer zittingsdagen. Alle leden en hun overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers moeten de presentielijst tekenen. |
| --- | --- |

1.

Een lid dat verhinderd is aan een zitting deel te nemen, kan zich laten vertegenwoordigen door een plaatsvervanger binnen zijn nationale delegatie, ook als het gaat om een tijdsduur die beperkt blijft tot één of meer zittingsdagen. Alle leden en hun overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers moeten de presentielijst tekenen.

| 2. | Een lid dat verhinderd is aan een commissievergadering, of een met instemming van het bureau te houden andere vergadering deel te nemen, kan zich laten vertegenwoordigen door een ander lid of een plaatsvervanger binnen zijn nationale delegatie, zijn fractie of zijn interregionale groep. Alle leden en hun overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers moeten de presentielijst tekenen. |
| --- | --- |

2.

Een lid dat verhinderd is aan een commissievergadering, of een met instemming van het bureau te houden andere vergadering deel te nemen, kan zich laten vertegenwoordigen door een ander lid of een plaatsvervanger binnen zijn nationale delegatie, zijn fractie of zijn interregionale groep. Alle leden en hun overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers moeten de presentielijst tekenen.

| 3. | Een lid dat of een plaatsvervanger die voorkomt op de lijst van vervangers van de leden van een op grond van artikel 36 of 57 samengestelde werkgroep, mag elk lid van zijn fractie vervangen. |
| --- | --- |

3.

Een lid dat of een plaatsvervanger die voorkomt op de lijst van vervangers van de leden van een op grond van artikel 36 of 57 samengestelde werkgroep, mag elk lid van zijn fractie vervangen.

| 4. | Plaatsvervangers of leden die als plaatsvervangers optreden kunnen slechts een volmacht van één lid ontvangen. Tijdens de vergadering neemt het lid dat als plaatsvervanger optreedt of de plaatsvervanger alle taken en bevoegdheden van het lid over. Het secretariaat-generaal moet overeenkomstig de desbetreffende voorschriften van de stemoverdracht in kennis worden gesteld. De stemoverdracht moet uiterlijk op de dag vóór de desbetreffende vergadering zijn ontvangen. |
| --- | --- |

4.

Plaatsvervangers of leden die als plaatsvervangers optreden kunnen slechts een volmacht van één lid ontvangen. Tijdens de vergadering neemt het lid dat als plaatsvervanger optreedt of de plaatsvervanger alle taken en bevoegdheden van het lid over. Het secretariaat-generaal moet overeenkomstig de desbetreffende voorschriften van de stemoverdracht in kennis worden gesteld. De stemoverdracht moet uiterlijk op de dag vóór de desbetreffende vergadering zijn ontvangen.

| 5. | Per zitting kan slechts één onkostenvergoeding worden toegekend, ofwel aan het lid ofwel aan zijn plaatsvervanger. Dit wordt door het bureau nader uitgewerkt in de regeling inzake de reiskosten-, de dag- en de reisvergoeding. |
| --- | --- |

5.

Per zitting kan slechts één onkostenvergoeding worden toegekend, ofwel aan het lid ofwel aan zijn plaatsvervanger. Dit wordt door het bureau nader uitgewerkt in de regeling inzake de reiskosten-, de dag- en de reisvergoeding.

| 6. | Een als rapporteur aangewezen plaatsvervanger kan tijdens de zitting het door hem opgestelde ontwerpadvies of ontwerprapport indienen en toelichten. Dit kan zelfs indien het lid wiens plaatsvervanger hij is, zelf bij die vergadering aanwezig is. Het lid kan de plaatsvervanger voor de duur van de behandeling van het desbetreffende ontwerpadvies of ontwerprapport zijn stemrecht overdragen. De secretaris-generaal dient vóór de zitting schriftelijk in kennis te worden gesteld van de stemoverdracht. |
| --- | --- |

6.

Een als rapporteur aangewezen plaatsvervanger kan tijdens de zitting het door hem opgestelde ontwerpadvies of ontwerprapport indienen en toelichten. Dit kan zelfs indien het lid wiens plaatsvervanger hij is, zelf bij die vergadering aanwezig is. Het lid kan de plaatsvervanger voor de duur van de behandeling van het desbetreffende ontwerpadvies of ontwerprapport zijn stemrecht overdragen. De secretaris-generaal dient vóór de zitting schriftelijk in kennis te worden gesteld van de stemoverdracht.

| 7. | Zonder afbreuk te doen aan artikel 23, lid 1, blijft iedere volmacht zonder gevolg vanaf het moment dat het verhinderde lid zijn hoedanigheid van lid van het Comité heeft verloren. |
| --- | --- |

7.

Zonder afbreuk te doen aan artikel 23, lid 1, blijft iedere volmacht zonder gevolg vanaf het moment dat het verhinderde lid zijn hoedanigheid van lid van het Comité heeft verloren.

Artikel 6 —   Overdracht van stemrecht

Behoudens het bepaalde in de artikelen 5 en 30 kan het stemrecht niet worden overgedragen.

Artikel 7 —   Nationale delegaties en fracties

De nationale delegaties en fracties dragen op evenwichtige wijze bij tot de organisatie van de werkzaamheden van het Comité.

Artikel 8 —   Nationale delegaties

| 1. | De leden en plaatsvervangers uit een lidstaat vormen samen een nationale delegatie. Iedere nationale delegatie regelt zelf haar interne organisatie en kiest haar voorzitter. De naam van de voorzitter wordt officieel aan de voorzitter van het Comité medegedeeld. |
| --- | --- |

1.

De leden en plaatsvervangers uit een lidstaat vormen samen een nationale delegatie. Iedere nationale delegatie regelt zelf haar interne organisatie en kiest haar voorzitter. De naam van de voorzitter wordt officieel aan de voorzitter van het Comité medegedeeld.

| 2. | De secretaris-generaal treft voorzieningen bij het secretariaat van het Comité om de nationale delegaties bij te staan. Dit houdt ook in dat elk individueel lid informatie en hulp kan krijgen in zijn eigen taal. Deze taken worden ondergebracht bij een specifieke dienst bestaande uit ambtenaren of tijdelijke functionarissen van het Comité, die er tevens voor zorgen dat de nationale delegaties de faciliteiten van het Comité op de geëigende wijze kunnen benutten. De secretaris-generaal biedt de nationale delegaties met name passende mogelijkheden om onmiddellijk voor of tijdens zittingen vergaderingen te houden. |
| --- | --- |

2.

De secretaris-generaal treft voorzieningen bij het secretariaat van het Comité om de nationale delegaties bij te staan. Dit houdt ook in dat elk individueel lid informatie en hulp kan krijgen in zijn eigen taal. Deze taken worden ondergebracht bij een specifieke dienst bestaande uit ambtenaren of tijdelijke functionarissen van het Comité, die er tevens voor zorgen dat de nationale delegaties de faciliteiten van het Comité op de geëigende wijze kunnen benutten. De secretaris-generaal biedt de nationale delegaties met name passende mogelijkheden om onmiddellijk voor of tijdens zittingen vergaderingen te houden.

| 3. | De nationale delegaties worden ook bijgestaan door nationale coördinatoren. Zij zijn geen personeelsleden van het secretariaat-generaal en dragen ertoe bij dat de leden van het Comité hun mandaat efficiënt kunnen uitoefenen. |
| --- | --- |

3.

De nationale delegaties worden ook bijgestaan door nationale coördinatoren. Zij zijn geen personeelsleden van het secretariaat-generaal en dragen ertoe bij dat de leden van het Comité hun mandaat efficiënt kunnen uitoefenen.

| 4. | De nationale coördinatoren worden op gepaste wijze door de secretaris-generaal ondersteund, zodat zij onder meer gebruik kunnen maken van de faciliteiten van het Comité. |
| --- | --- |

4.

De nationale coördinatoren worden op gepaste wijze door de secretaris-generaal ondersteund, zodat zij onder meer gebruik kunnen maken van de faciliteiten van het Comité.

Artikel 9 —   Fracties en niet-ingeschrevenen

| 1. | De leden en de plaatsvervangers van het Comité van de Regio’s kunnen fracties vormen die overeenkomen met hun politieke gezindheid. De criteria voor het lidmaatschap worden vastgelegd in het huishoudelijk reglement van elke fractie. |
| --- | --- |

1.

De leden en de plaatsvervangers van het Comité van de Regio’s kunnen fracties vormen die overeenkomen met hun politieke gezindheid. De criteria voor het lidmaatschap worden vastgelegd in het huishoudelijk reglement van elke fractie.

| 2. | Om een fractie te kunnen vormen, heeft men ten minste 18 leden/plaatsvervangers nodig die uit minstens een vijfde van de lidstaten afkomstig zijn; de fractie moet voor minstens de helft uit leden bestaan. Een lid of plaatsvervanger kan slechts tot één fractie behoren. Een fractie wordt geacht te zijn ontbonden wanneer het aantal leden tot onder het vereiste aantal is gedaald. |
| --- | --- |

2.

Om een fractie te kunnen vormen, heeft men ten minste 18 leden/plaatsvervangers nodig die uit minstens een vijfde van de lidstaten afkomstig zijn; de fractie moet voor minstens de helft uit leden bestaan. Een lid of plaatsvervanger kan slechts tot één fractie behoren. Een fractie wordt geacht te zijn ontbonden wanneer het aantal leden tot onder het vereiste aantal is gedaald.

| 3. | De oprichting van een fractie, alsmede de ontbinding ervan of andere wijzigingen ter zake moeten in een verklaring aan de voorzitter van het Comité van de Regio’s worden medegedeeld. In de verklaring betreffende de oprichting van een fractie dienen de naam van de fractie, de namen van haar leden en de samenstelling van het fractiebestuur te worden vermeld. |
| --- | --- |

3.

De oprichting van een fractie, alsmede de ontbinding ervan of andere wijzigingen ter zake moeten in een verklaring aan de voorzitter van het Comité van de Regio’s worden medegedeeld. In de verklaring betreffende de oprichting van een fractie dienen de naam van de fractie, de namen van haar leden en de samenstelling van het fractiebestuur te worden vermeld.

| 4. | De fracties worden elk bijgestaan door een secretariaat; de medewerkers van die secretariaten zijn personeelsleden van het secretariaat-generaal van het Comité. De fracties kunnen het tot aanstelling bevoegde gezag voorstellen doen met betrekking tot de aanwerving, aanstelling, bevordering en contractsverlenging van die medewerkers. Beslissingen worden genomen door het tot aanstelling bevoegde gezag na overleg met de betreffende fractievoorzitter. |
| --- | --- |

4.

De fracties worden elk bijgestaan door een secretariaat; de medewerkers van die secretariaten zijn personeelsleden van het secretariaat-generaal van het Comité. De fracties kunnen het tot aanstelling bevoegde gezag voorstellen doen met betrekking tot de aanwerving, aanstelling, bevordering en contractsverlenging van die medewerkers. Beslissingen worden genomen door het tot aanstelling bevoegde gezag na overleg met de betreffende fractievoorzitter.

| 5. | De secretaris-generaal van het Comité stelt de fracties en hun organen de nodige financiële middelen ter beschikking voor vergaderingen, activiteiten, publicaties en secretariaatswerkzaamheden. De middelen voor elke fractie dienen op de begroting te worden opgevoerd. De fracties en hun secretariaten kunnen op passende wijze gebruikmaken van de faciliteiten van het Comité. |
| --- | --- |

5.

De secretaris-generaal van het Comité stelt de fracties en hun organen de nodige financiële middelen ter beschikking voor vergaderingen, activiteiten, publicaties en secretariaatswerkzaamheden. De middelen voor elke fractie dienen op de begroting te worden opgevoerd. De fracties en hun secretariaten kunnen op passende wijze gebruikmaken van de faciliteiten van het Comité.

| 6. | De fracties en de fractiebesturen kunnen onmiddellijk vóór of tijdens de zittingen bijeenkomen. De fracties kunnen tweemaal per jaar een buitengewone vergadering houden. Plaatsvervangers hebben bij fractievergaderingen alleen dan recht op vergoeding van reis- en verblijfkosten als zij leden van hun fractie vervangen. |
| --- | --- |

6.

De fracties en de fractiebesturen kunnen onmiddellijk vóór of tijdens de zittingen bijeenkomen. De fracties kunnen tweemaal per jaar een buitengewone vergadering houden. Plaatsvervangers hebben bij fractievergaderingen alleen dan recht op vergoeding van reis- en verblijfkosten als zij leden van hun fractie vervangen.

| 7. | Leden van het Comité die niet tot een fractie behoren, krijgen administratieve ondersteuning. Het bureau stelt, op voorstel van de secretaris-generaal, hiervoor de uitvoeringsbepalingen vast. |
| --- | --- |

7.

Leden van het Comité die niet tot een fractie behoren, krijgen administratieve ondersteuning. Het bureau stelt, op voorstel van de secretaris-generaal, hiervoor de uitvoeringsbepalingen vast.

Artikel 10 —   Interregionale groepen

De leden en plaatsvervangers kunnen interregionale groepen vormen. De vorming van een groep wordt officieel aan de voorzitter van het Comité medegedeeld. Na besluit van het bureau is een interregionale groep volgens de regels samengesteld.

*

* *

TITEL II

ORGANISATIE EN WERKWIJZE VAN HET COMITÉ

HOOFDSTUK 1

BIJEENROEPING EN INSTALLATIE VAN HET COMITÉ

Artikel 11 —   Bijeenroeping eerste vergadering

Het Comité wordt na elke vijfjaarlijkse vernieuwing door de aftredend voorzitter, of bij ontstentenis de aftredend eerste vicevoorzitter, of bij ontstentenis de oudste aftredend vicevoorzitter, of bij ontstentenis het oudste lid bijeengeroepen. Het komt binnen ten hoogste één maand nadat de leden van het Comité door de Raad benoemd zijn, in vergadering bijeen.

Het lid dat krachtens de eerste alinea tijdelijk het voorzitterschap van het Comité bekleedt, vertegenwoordigt het Comité in de periode tussen het aflopen van de voorgaande mandaatsperiode en de installatie van het nieuwe Comité. Hij zit de eerste vergadering voor in de hoedanigheid van tijdelijk voorzitter.

Daarbij wordt dit lid bijgestaan door de vier jongste aanwezige leden en de secretaris-generaal van het Comité. Samen vormen zij het tijdelijk samengestelde bureau.

Artikel 12 —   Installatie van het Comité en onderzoek van de geloofsbrieven van de leden

| 1. | Tijdens de eerste vergadering stelt de tijdelijk voorzitter het Comité in kennis van de mededeling welke door de Raad inzake de benoeming van de leden is gedaan en rapporteert hij hoe hij het Comité sinds het aflopen van de voorgaande mandaatsperiode heeft vertegenwoordigd. De tijdelijk voorzitter kan, op verzoek, een onderzoek instellen naar de benoeming en naar de geloofsbrieven van de leden alvorens hij het Comité voor geïnstalleerd verklaart voor een nieuwe periode van vijf jaar. |
| --- | --- |

1.

Tijdens de eerste vergadering stelt de tijdelijk voorzitter het Comité in kennis van de mededeling welke door de Raad inzake de benoeming van de leden is gedaan en rapporteert hij hoe hij het Comité sinds het aflopen van de voorgaande mandaatsperiode heeft vertegenwoordigd. De tijdelijk voorzitter kan, op verzoek, een onderzoek instellen naar de benoeming en naar de geloofsbrieven van de leden alvorens hij het Comité voor geïnstalleerd verklaart voor een nieuwe periode van vijf jaar.

| 2. | Het tijdelijk samengestelde bureau blijft in functie totdat de uitslag van de verkiezing van de overige leden van het bureau is bekendgemaakt. |
| --- | --- |

2.

Het tijdelijk samengestelde bureau blijft in functie totdat de uitslag van de verkiezing van de overige leden van het bureau is bekendgemaakt.

HOOFDSTUK 2

VOLTALLIGE VERGADERING

Artikel 13 —   Taken van de voltallige vergadering

De leden van het Comité vormen samen de voltallige vergadering. Deze vervult met name de volgende taken:

| a) | uitbrengen van adviezen, rapporten en resoluties; |
| --- | --- |

a)

uitbrengen van adviezen, rapporten en resoluties;

| b) | opstellen van de ontwerpraming van de ontvangsten en uitgaven van het Comité; |
| --- | --- |

b)

opstellen van de ontwerpraming van de ontvangsten en uitgaven van het Comité;

| c) | aan het begin van iedere mandaatsperiode, opstellen van het beleidsprogramma van het Comité; |
| --- | --- |

c)

aan het begin van iedere mandaatsperiode, opstellen van het beleidsprogramma van het Comité;

| d) | verkiezing van de voorzitter, de eerste vicevoorzitter en de overige leden van het bureau; |
| --- | --- |

d)

verkiezing van de voorzitter, de eerste vicevoorzitter en de overige leden van het bureau;

| e) | instellen van commissies; |
| --- | --- |

e)

instellen van commissies;

| f) | vaststellen en wijzigen van het reglement van orde; |
| --- | --- |

f)

vaststellen en wijzigen van het reglement van orde;

| g) | besluiten over het instellen van beroep bij het Hof van Justitie van de Europese Unie bij meerderheid van de uitgebrachte stemmen, na vaststelling van het quorum overeenkomstig artikel 21, lid 1, eerste zin, op voorstel van hetzij de voorzitter van het Comité, hetzij de bevoegde commissie handelend overeenkomstig de artikelen 53 of 54. Wordt een dergelijk besluit genomen, dan stelt de voorzitter het beroep namens het Comité bij het Hof in. |
| --- | --- |

g)

besluiten over het instellen van beroep bij het Hof van Justitie van de Europese Unie bij meerderheid van de uitgebrachte stemmen, na vaststelling van het quorum overeenkomstig artikel 21, lid 1, eerste zin, op voorstel van hetzij de voorzitter van het Comité, hetzij de bevoegde commissie handelend overeenkomstig de artikelen 53 of 54. Wordt een dergelijk besluit genomen, dan stelt de voorzitter het beroep namens het Comité bij het Hof in.

Artikel 14 —   Bijeenroeping voltallige vergadering

| 1. | De voorzitter van het Comité roept de voltallige vergadering ten minste eenmaal per kwartaal bijeen. Het bureau dient in het derde kwartaal van het voorafgaande jaar het zittingsrooster vast te stellen. Een zitting bestaat uit een of meer vergaderdagen. |
| --- | --- |

1.

De voorzitter van het Comité roept de voltallige vergadering ten minste eenmaal per kwartaal bijeen. Het bureau dient in het derde kwartaal van het voorafgaande jaar het zittingsrooster vast te stellen. Een zitting bestaat uit een of meer vergaderdagen.

| 2. | Op schriftelijk verzoek van ten minste een kwart van de leden dient de voorzitter de voltallige vergadering in buitengewone zitting bijeen te roepen, en wel binnen minimaal een week en maximaal een maand nadat het verzoek is gedaan. In het verzoek wordt het onderwerp vermeld dat tijdens de buitengewone zitting moet worden behandeld. Tijdens die zitting mag geen ander onderwerp aan de orde komen. |
| --- | --- |

2.

Op schriftelijk verzoek van ten minste een kwart van de leden dient de voorzitter de voltallige vergadering in buitengewone zitting bijeen te roepen, en wel binnen minimaal een week en maximaal een maand nadat het verzoek is gedaan. In het verzoek wordt het onderwerp vermeld dat tijdens de buitengewone zitting moet worden behandeld. Tijdens die zitting mag geen ander onderwerp aan de orde komen.

Artikel 15 —   Agenda van de zitting

| 1. | Het bureau stelt een voorontwerp van agenda op met een voorlopige lijst van tijdens de daaropvolgende zitting te behandelen ontwerpadviezen, ontwerprapporten of ontwerpresoluties en alle andere documenten waarover een besluit moet worden genomen. |
| --- | --- |

1.

Het bureau stelt een voorontwerp van agenda op met een voorlopige lijst van tijdens de daaropvolgende zitting te behandelen ontwerpadviezen, ontwerprapporten of ontwerpresoluties en alle andere documenten waarover een besluit moet worden genomen.

| 2. | Uiterlijk 20 werkdagen vóór de zitting verzendt de voorzitter per e-mail aan de leden en de plaatsvervangers van het Comité in hun respectieve officiële talen de ontwerpagenda alsmede alle daarin genoemde documenten waarover een besluit moet worden genomen. Al deze documenten worden ook elektronisch beschikbaar gesteld. |
| --- | --- |

2.

Uiterlijk 20 werkdagen vóór de zitting verzendt de voorzitter per e-mail aan de leden en de plaatsvervangers van het Comité in hun respectieve officiële talen de ontwerpagenda alsmede alle daarin genoemde documenten waarover een besluit moet worden genomen. Al deze documenten worden ook elektronisch beschikbaar gesteld.

| 3. | In principe worden de ontwerpadviezen, -rapporten en -resoluties op de agenda geplaatst in de volgorde waarin deze door de commissies zijn goedgekeurd of, overeenkomstig het reglement van orde, zijn voorgelegd; daarbij dient wel rekening te worden gehouden met onderling samenhangende agendapunten. |
| --- | --- |

3.

In principe worden de ontwerpadviezen, -rapporten en -resoluties op de agenda geplaatst in de volgorde waarin deze door de commissies zijn goedgekeurd of, overeenkomstig het reglement van orde, zijn voorgelegd; daarbij dient wel rekening te worden gehouden met onderling samenhangende agendapunten.

| 4. | In gegronde uitzonderingsgevallen kan de voorzitter, wanneer de in lid 2 genoemde termijn niet kan worden gehaald, een ontwerpadvies of -resolutie of een ander document waarover een besluit moet worden genomen alsnog op de ontwerpagenda plaatsen, mits het desbetreffende document uiterlijk één week voor de zitting in de juiste werktaal in het bezit van de leden en plaatsvervangers is. De voorzitter moet op het voorblad van het document de reden aangeven waarom deze procedure wordt toegepast. |
| --- | --- |

4.

In gegronde uitzonderingsgevallen kan de voorzitter, wanneer de in lid 2 genoemde termijn niet kan worden gehaald, een ontwerpadvies of -resolutie of een ander document waarover een besluit moet worden genomen alsnog op de ontwerpagenda plaatsen, mits het desbetreffende document uiterlijk één week voor de zitting in de juiste werktaal in het bezit van de leden en plaatsvervangers is. De voorzitter moet op het voorblad van het document de reden aangeven waarom deze procedure wordt toegepast.

| 5. | Schriftelijke voorstellen tot wijziging van de ontwerpagenda moeten uiterlijk drie werkdagen vóór de opening van de zitting bij de secretaris-generaal worden ingediend. |
| --- | --- |

5.

Schriftelijke voorstellen tot wijziging van de ontwerpagenda moeten uiterlijk drie werkdagen vóór de opening van de zitting bij de secretaris-generaal worden ingediend.

| 6. | Tijdens de direct aan de zitting voorafgaande vergadering van het bureau wordt de definitieve ontwerpagenda vastgesteld. Het bureau kan dan alsnog met tweederdemeerderheid van de uitgebrachte stemmen besluiten urgente of actuele onderwerpen op de agenda te plaatsen, waarvan de behandeling niet kan worden uitgesteld tot de volgende zitting. |
| --- | --- |

6.

Tijdens de direct aan de zitting voorafgaande vergadering van het bureau wordt de definitieve ontwerpagenda vastgesteld. Het bureau kan dan alsnog met tweederdemeerderheid van de uitgebrachte stemmen besluiten urgente of actuele onderwerpen op de agenda te plaatsen, waarvan de behandeling niet kan worden uitgesteld tot de volgende zitting.

| 7. | Op voorstel van de voorzitter, een fractie of 32 leden kan het bureau of de voltallige vergadering besluiten om:






  — | de behandeling van een document waarover een besluit moet worden genomen, uit te stellen tot een volgende zitting,
  of |
| --- | --- | --- |

7.

Op voorstel van de voorzitter, een fractie of 32 leden kan het bureau of de voltallige vergadering besluiten om:

—

de behandeling van een document waarover een besluit moet worden genomen, uit te stellen tot een volgende zitting,

of

| — | een document waarover een besluit moet worden genomen, terug te verwijzen naar de commissie om opnieuw te worden behandeld. |
| --- | --- |

—

een document waarover een besluit moet worden genomen, terug te verwijzen naar de commissie om opnieuw te worden behandeld.

Dit geldt niet als een door de Raad, de Commissie of het Parlement vastgestelde termijn het niet toelaat dat goedkeuring van het document wordt uitgesteld.

Documenten waarover een besluit moet worden genomen, waarvan de behandeling wordt uitgesteld tot een volgende zitting, dienen vergezeld te gaan van alle hierop betrekking hebbende, op geldige wijze ingediende wijzigingsvoorstellen.

Als documenten worden terugverwezen naar de commissie, vervallen de hierop betrekking hebbende wijzigingsvoorstellen, maar beoordeelt de rapporteur in hoeverre de inhoud daarvan:

| — | noodzaakt de tekst voorafgaand aan de nieuwe behandeling door de commissie te herzien, rekening houdende met de geldende termijnen;
  en/of |
| --- | --- |

—

noodzaakt de tekst voorafgaand aan de nieuwe behandeling door de commissie te herzien, rekening houdende met de geldende termijnen;

en/of

| — | aanleiding kan zijn om wijzigingsvoorstellen van de rapporteur in te dienen, overeenkomstig de procedure voor het indienen van wijzigingsvoorstellen voor commissievergaderingen. |
| --- | --- |

—

aanleiding kan zijn om wijzigingsvoorstellen van de rapporteur in te dienen, overeenkomstig de procedure voor het indienen van wijzigingsvoorstellen voor commissievergaderingen.

Het document wordt voor besluit op de agenda van de commissievergadering geplaatst.

Artikel 16 —   Opening van de zitting

De voorzitter opent de zitting en legt de ontwerpagenda ter goedkeuring voor.

Artikel 17 —   Openbaarheid, gasten, gastsprekers, actueel uurtje

| 1. | De zittingen zijn openbaar, tenzij de voltallige vergadering anders beslist en de zitting geheel dan wel voor één agendapunt gesloten verklaart. |
| --- | --- |

1.

De zittingen zijn openbaar, tenzij de voltallige vergadering anders beslist en de zitting geheel dan wel voor één agendapunt gesloten verklaart.

| 2. | Vertegenwoordigers van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie mogen de zittingen bijwonen. Zij kunnen worden verzocht er het woord te voeren. |
| --- | --- |

2.

Vertegenwoordigers van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie mogen de zittingen bijwonen. Zij kunnen worden verzocht er het woord te voeren.

| 3. | De voorzitter kan op eigen initiatief of op verzoek van het bureau prominente personen van buiten het Comité uitnodigen het woord te richten tot de voltallige vergadering. Daarna kan een algemene discussie volgen, waarbij de regels voor de verdeling van de spreektijd gelden. |
| --- | --- |

3.

De voorzitter kan op eigen initiatief of op verzoek van het bureau prominente personen van buiten het Comité uitnodigen het woord te richten tot de voltallige vergadering. Daarna kan een algemene discussie volgen, waarbij de regels voor de verdeling van de spreektijd gelden.

| 4. | Het bureau kan, in overeenstemming met artikel 15, lid 1 en lid 6, de voltallige vergadering voorstellen om een algemene discussie te houden over actuele politieke vraagstukken met een lokale en regionale dimensie („actueel uurtje”). Voor deze discussie gelden de algemene regels die op de spreektijd van toepassing zijn. |
| --- | --- |

4.

Het bureau kan, in overeenstemming met artikel 15, lid 1 en lid 6, de voltallige vergadering voorstellen om een algemene discussie te houden over actuele politieke vraagstukken met een lokale en regionale dimensie („actueel uurtje”). Voor deze discussie gelden de algemene regels die op de spreektijd van toepassing zijn.

Artikel 18 —   Spreektijd

| 1. | De voltallige vergadering stelt bij het begin van de zitting, op voorstel van het bureau, voor elk agendapunt apart de spreektijd vast. Tijdens de zitting beslist de voorzitter, op eigen initiatief of op verzoek van een lid, over beperking van de spreektijd. |
| --- | --- |

1.

De voltallige vergadering stelt bij het begin van de zitting, op voorstel van het bureau, voor elk agendapunt apart de spreektijd vast. Tijdens de zitting beslist de voorzitter, op eigen initiatief of op verzoek van een lid, over beperking van de spreektijd.

| 2. | Op voorstel van het bureau kan de voorzitter voorstellen om bij discussies over algemene vraagstukken of specifieke kwesties de beschikbare spreektijd te verdelen over de fracties en de nationale delegaties. |
| --- | --- |

2.

Op voorstel van het bureau kan de voorzitter voorstellen om bij discussies over algemene vraagstukken of specifieke kwesties de beschikbare spreektijd te verdelen over de fracties en de nationale delegaties.

| 3. | In het algemeen is de spreektijd tot één minuut beperkt voor opmerkingen over de notulen, moties van orde, en over wijzigingen van de (ontwerp)agenda. |
| --- | --- |

3.

In het algemeen is de spreektijd tot één minuut beperkt voor opmerkingen over de notulen, moties van orde, en over wijzigingen van de (ontwerp)agenda.

| 4. | Als een spreker de toegewezen tijd overschrijdt, kan de voorzitter na één aanmaning hem/haar het woord ontnemen. |
| --- | --- |

4.

Als een spreker de toegewezen tijd overschrijdt, kan de voorzitter na één aanmaning hem/haar het woord ontnemen.

| 5. | Een lid kan een voorstel doen tot sluiting van de discussie, dat door de voorzitter in stemming moet worden gebracht. |
| --- | --- |

5.

Een lid kan een voorstel doen tot sluiting van de discussie, dat door de voorzitter in stemming moet worden gebracht.

Artikel 19 —   Sprekerslijst

| 1. | De leden die het woord vragen, worden op de sprekerslijst ingeschreven in de volgorde van aanmelding en krijgen in die volgorde het woord verleend door de voorzitter. Deze zorgt er zoveel mogelijk voor dat sprekers van verschillende politieke richting en van verschillende nationale delegaties bij afwisseling aan het woord komen. |
| --- | --- |

1.

De leden die het woord vragen, worden op de sprekerslijst ingeschreven in de volgorde van aanmelding en krijgen in die volgorde het woord verleend door de voorzitter. Deze zorgt er zoveel mogelijk voor dat sprekers van verschillende politieke richting en van verschillende nationale delegaties bij afwisseling aan het woord komen.

| 2. | Op hun verzoek kan echter aan de rapporteur van de bevoegde commissie en aan de vertegenwoordigers van de fracties of van de nationale delegaties die namens de fractie of delegatie het woord voerenbij voorrang het woord worden verleend. |
| --- | --- |

2.

Op hun verzoek kan echter aan de rapporteur van de bevoegde commissie en aan de vertegenwoordigers van de fracties of van de nationale delegaties die namens de fractie of delegatie het woord voerenbij voorrang het woord worden verleend.

| 3. | Niemand mag meer dan tweemaal over hetzelfde onderwerp het woord voeren, behoudens toestemming daartoe van de voorzitter. De voorzitter en de rapporteur van de betrokken commissies kunnen echter desgewenst nogmaals het woord voeren; de voorzitter bepaalt daarbij de spreektijd. |
| --- | --- |

3.

Niemand mag meer dan tweemaal over hetzelfde onderwerp het woord voeren, behoudens toestemming daartoe van de voorzitter. De voorzitter en de rapporteur van de betrokken commissies kunnen echter desgewenst nogmaals het woord voeren; de voorzitter bepaalt daarbij de spreektijd.

Artikel 20 —   Moties van orde

| 1. | Aan een lid wordt het woord verleend voor een voorstel van orde of om de voorzitter erop te attenderen dat het reglement van orde niet in acht wordt genomen. Het verzoek moet betrekking hebben op het onderwerp dat aan de orde is, of op de agenda. |
| --- | --- |

1.

Aan een lid wordt het woord verleend voor een voorstel van orde of om de voorzitter erop te attenderen dat het reglement van orde niet in acht wordt genomen. Het verzoek moet betrekking hebben op het onderwerp dat aan de orde is, of op de agenda.

| 2. | Een verzoek om het woord te mogen voeren voor een beroep op het reglement van orde heeft voorrang boven alle andere verzoeken om het woord te mogen voeren. |
| --- | --- |

2.

Een verzoek om het woord te mogen voeren voor een beroep op het reglement van orde heeft voorrang boven alle andere verzoeken om het woord te mogen voeren.

| 3. | De voorzitter beslist onverwijld overeenkomstig de bepalingen van het reglement van orde over beroepen die op dat reglement gedaan worden en deelt die beslissing onmiddellijk mede. Hierover wordt niet gestemd. |
| --- | --- |

3.

De voorzitter beslist onverwijld overeenkomstig de bepalingen van het reglement van orde over beroepen die op dat reglement gedaan worden en deelt die beslissing onmiddellijk mede. Hierover wordt niet gestemd.

Artikel 21 —   Quorum

| 1. | De beraadslagingen van de voltallige vergadering zijn geldig indien de meerderheid van de leden aanwezig is. Het quorum wordt vastgesteld op verzoek van een lid en op voorwaarde dat ten minste vijftien leden vóór het verzoek om vaststelling van het quorum stemmen. Zolang niet om vaststelling van het quorum wordt gevraagd, is een stemming geldig ongeacht het aantal aanwezigen. De voorzitter kan de vergadering een tiental minuten schorsen alvorens tot vaststelling van het quorum over te gaan. De leden die om vaststelling van het quorum hebben verzocht, worden bij de vaststelling meegerekend ook als zij op dat moment de zaal verlaten hebben. Als minder dan vijftien leden aanwezig zijn, kan de voorzitter vaststellen dat het quorum niet is bereikt. |
| --- | --- |

1.

De beraadslagingen van de voltallige vergadering zijn geldig indien de meerderheid van de leden aanwezig is. Het quorum wordt vastgesteld op verzoek van een lid en op voorwaarde dat ten minste vijftien leden vóór het verzoek om vaststelling van het quorum stemmen. Zolang niet om vaststelling van het quorum wordt gevraagd, is een stemming geldig ongeacht het aantal aanwezigen. De voorzitter kan de vergadering een tiental minuten schorsen alvorens tot vaststelling van het quorum over te gaan. De leden die om vaststelling van het quorum hebben verzocht, worden bij de vaststelling meegerekend ook als zij op dat moment de zaal verlaten hebben. Als minder dan vijftien leden aanwezig zijn, kan de voorzitter vaststellen dat het quorum niet is bereikt.

| 2. | Wanneer wordt vastgesteld dat het quorum niet bereikt is, worden agendapunten waarover moet worden gestemd uitgesteld tot de volgende vergaderdag. De voltallige vergadering kan dan geldig stemmen over de uitgestelde punten, ongeacht het aantal aanwezige leden. |
| --- | --- |

2.

Wanneer wordt vastgesteld dat het quorum niet bereikt is, worden agendapunten waarover moet worden gestemd uitgesteld tot de volgende vergaderdag. De voltallige vergadering kan dan geldig stemmen over de uitgestelde punten, ongeacht het aantal aanwezige leden.

Artikel 22 —   Stemming

| 1. | De voltallige vergadering spreekt zich uit bij meerderheid van stemmen, tenzij in dit reglement iets anders wordt bepaald. |
| --- | --- |

1.

De voltallige vergadering spreekt zich uit bij meerderheid van stemmen, tenzij in dit reglement iets anders wordt bepaald.

| 2. | De drie geldige stemmogelijkheden zijn: „voor”, „tegen” of „onthouding”. Voor de berekening van de meerderheid worden alleen de vóór- en tegenstemmen geteld. Bij staken van de stemmen, wordt de tekst of het voorstel geacht te zijn verworpen. |
| --- | --- |

2.

De drie geldige stemmogelijkheden zijn: „voor”, „tegen” of „onthouding”. Voor de berekening van de meerderheid worden alleen de vóór- en tegenstemmen geteld. Bij staken van de stemmen, wordt de tekst of het voorstel geacht te zijn verworpen.

| 3. | Bij twijfel of de stemmen correct geteld zijn, kan de voorzitter de stemming laten overdoen; dit kan ook op verzoek van een lid en op voorwaarde dat minstens vijftien leden vóór dit verzoek om herstemming stemmen. |
| --- | --- |

3.

Bij twijfel of de stemmen correct geteld zijn, kan de voorzitter de stemming laten overdoen; dit kan ook op verzoek van een lid en op voorwaarde dat minstens vijftien leden vóór dit verzoek om herstemming stemmen.

| 4. | Op voorstel van de voorzitter, een fractie of 32 leden, waarbij dit voorstel vóór goedkeuring van de definitieve agenda moet worden ingediend, kan de voltallige vergadering besluiten om over één of meerdere agendapunten hoofdelijk te stemmen. Hierover wordt in de notulen van de zitting verslag uitgebracht. Tenzij de voltallige vergadering anders besluit, kan over wijzigingsvoorstellen niet hoofdelijk worden gestemd. |
| --- | --- |

4.

Op voorstel van de voorzitter, een fractie of 32 leden, waarbij dit voorstel vóór goedkeuring van de definitieve agenda moet worden ingediend, kan de voltallige vergadering besluiten om over één of meerdere agendapunten hoofdelijk te stemmen. Hierover wordt in de notulen van de zitting verslag uitgebracht. Tenzij de voltallige vergadering anders besluit, kan over wijzigingsvoorstellen niet hoofdelijk worden gestemd.

| 5. | Op voorstel van de voorzitter, een fractie of 32 leden kan worden besloten om besluiten over personen bij geheime stemming te nemen. |
| --- | --- |

5.

Op voorstel van de voorzitter, een fractie of 32 leden kan worden besloten om besluiten over personen bij geheime stemming te nemen.

| 6. | De voorzitter kan te allen tijde besluiten om gebruik te maken van een elektronisch stemsysteem. |
| --- | --- |

6.

De voorzitter kan te allen tijde besluiten om gebruik te maken van een elektronisch stemsysteem.

Artikel 23 —   Indiening van wijzigingsvoorstellen

| 1. | Alleen leden en overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers kunnen, met inachtneming van de desbetreffende regels, wijzigingsvoorstellen indienen betreffende documenten waarover een besluit moet worden genomen. Ook niet gemachtigde plaatsvervangers die rapporteur zijn, kunnen wijzigingsvoorstellen indienen, maar alleen betreffende hun eigen documenten.
  Het recht om wijzigingsvoorstellen in te dienen betreffende documenten waarover tijdens zittingen een besluit moet worden genomen, kan uitsluitend worden uitgeoefend door hetzij een lid, hetzij zijn overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervanger. Wijzigingsvoorstellen die volgens de voorschriften zijn ingediend vóór verlies van lidmaatschap van het Comité of verlening of intrekking van een volmacht, blijven geldig. |
| --- | --- |

1.

Alleen leden en overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers kunnen, met inachtneming van de desbetreffende regels, wijzigingsvoorstellen indienen betreffende documenten waarover een besluit moet worden genomen. Ook niet gemachtigde plaatsvervangers die rapporteur zijn, kunnen wijzigingsvoorstellen indienen, maar alleen betreffende hun eigen documenten.

Het recht om wijzigingsvoorstellen in te dienen betreffende documenten waarover tijdens zittingen een besluit moet worden genomen, kan uitsluitend worden uitgeoefend door hetzij een lid, hetzij zijn overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervanger. Wijzigingsvoorstellen die volgens de voorschriften zijn ingediend vóór verlies van lidmaatschap van het Comité of verlening of intrekking van een volmacht, blijven geldig.

| 2. | Onverminderd het bepaalde in artikel 26, lid 1, moeten wijzigingsvoorstellen betreffende documenten waarover een besluit moet worden genomen, door hetzij een fractie, hetzij ten minste zes leden of overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers worden gesteund en moeten in dat laatste geval de namen van die leden en plaatsvervangers bevatten. Nationale delegaties die uit minder dan zes leden bestaan, kunnen wijzigingsvoorstellen indienen, op voorwaarde dat deze voorstellen worden gesteund door alle leden van de betreffende delegatie of hun overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers, en dat de namen van de indieners worden vermeld. |
| --- | --- |

2.

Onverminderd het bepaalde in artikel 26, lid 1, moeten wijzigingsvoorstellen betreffende documenten waarover een besluit moet worden genomen, door hetzij een fractie, hetzij ten minste zes leden of overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers worden gesteund en moeten in dat laatste geval de namen van die leden en plaatsvervangers bevatten. Nationale delegaties die uit minder dan zes leden bestaan, kunnen wijzigingsvoorstellen indienen, op voorwaarde dat deze voorstellen worden gesteund door alle leden van de betreffende delegatie of hun overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers, en dat de namen van de indieners worden vermeld.

| 3. | Wijzigingsvoorstellen moeten vóór de negende werkdag voorafgaand aan de opening van de zitting aan de secretaris-generaal worden doorgegeven en dienen zodra zij zijn vertaald, maar vóór de vierde werkdag voorafgaand aan de opening van de zitting, elektronisch beschikbaar te zijn.
  Wijzigingsvoorstellen worden met voorrang voor de rapporteur vertaald en aan hem doorgegeven, zodat die aan de hand daarvan eigen wijzigingsvoorstellen kan formuleren en deze vóór de tweede werkdag voorafgaand aan de opening van de zitting aan het secretariaat-generaal kan doorgeven. Deze wijzigingsvoorstellen van de rapporteur dienen expliciet verband te houden met één of meerdere van de in de eerste alinea bedoelde wijzigingsvoorstellen, en zijn pas bij de opening van de zitting beschikbaar.
  De termijn voor het indienen van wijzigingsvoorstellen kan door de voorzitter, bij toepassing van artikel 15, lid 4, tot drie werkdagen worden ingekort. De termijn geldt niet voor wijzigingsvoorstellen die betrekking hebben op urgente onderwerpen, zoals bedoeld in artikel 15, lid 6. |
| --- | --- |

3.

Wijzigingsvoorstellen moeten vóór de negende werkdag voorafgaand aan de opening van de zitting aan de secretaris-generaal worden doorgegeven en dienen zodra zij zijn vertaald, maar vóór de vierde werkdag voorafgaand aan de opening van de zitting, elektronisch beschikbaar te zijn.

Wijzigingsvoorstellen worden met voorrang voor de rapporteur vertaald en aan hem doorgegeven, zodat die aan de hand daarvan eigen wijzigingsvoorstellen kan formuleren en deze vóór de tweede werkdag voorafgaand aan de opening van de zitting aan het secretariaat-generaal kan doorgeven. Deze wijzigingsvoorstellen van de rapporteur dienen expliciet verband te houden met één of meerdere van de in de eerste alinea bedoelde wijzigingsvoorstellen, en zijn pas bij de opening van de zitting beschikbaar.

De termijn voor het indienen van wijzigingsvoorstellen kan door de voorzitter, bij toepassing van artikel 15, lid 4, tot drie werkdagen worden ingekort. De termijn geldt niet voor wijzigingsvoorstellen die betrekking hebben op urgente onderwerpen, zoals bedoeld in artikel 15, lid 6.

| 4. | Alle wijzigingsvoorstellen worden de leden aan het begin van de zitting ter hand gesteld. |
| --- | --- |

4.

Alle wijzigingsvoorstellen worden de leden aan het begin van de zitting ter hand gesteld.

Artikel 24 —   Behandeling van wijzigingsvoorstellen

| 1. | Indien een of meer wijzigingsvoorstellen zijn ingediend m.b.t. een bepaalde passage, kunnen de voorzitter, de rapporteur, of de indieners van deze wijzigingsvoorstellen bij uitzondering tijdens het debat compromisvoorstellen doen. Voor zover mogelijk moet een compromisvoorstel voorafgaand aan de behandeling van het onderwerp in kwestie aan de voorzitter en het secretariaat worden toegezonden. |
| --- | --- |

1.

Indien een of meer wijzigingsvoorstellen zijn ingediend m.b.t. een bepaalde passage, kunnen de voorzitter, de rapporteur, of de indieners van deze wijzigingsvoorstellen bij uitzondering tijdens het debat compromisvoorstellen doen. Voor zover mogelijk moet een compromisvoorstel voorafgaand aan de behandeling van het onderwerp in kwestie aan de voorzitter en het secretariaat worden toegezonden.

| 2. | De wijzigingsvoorstellen worden in stemming gebracht in de volgorde van de paragrafen van de tekst en volgens de volgende rangschikking:






  — | wijzigingsvoorstellen van de rapporteur; |
| --- | --- | --- |

2.

De wijzigingsvoorstellen worden in stemming gebracht in de volgorde van de paragrafen van de tekst en volgens de volgende rangschikking:

—

wijzigingsvoorstellen van de rapporteur;

| — | compromisvoorstellen, tenzij een van de indieners van de oorspronkelijke wijzigingsvoorstellen hier bezwaar tegen maakt; |
| --- | --- |

—

compromisvoorstellen, tenzij een van de indieners van de oorspronkelijke wijzigingsvoorstellen hier bezwaar tegen maakt;

| — | overige wijzigingsvoorstellen. |
| --- | --- |

—

overige wijzigingsvoorstellen.

Bij goedkeuring van wijzigingsvoorstellen van de rapporteur en compromisvoorstellen vervallen de wijzigingsvoorstellen die daaraan ten grondslag lagen.

De voorzitter kan verscheidene wijzigingsvoorstellen gegroepeerd in stemming brengen indien de inhoud of het beoogde doel ervan overeenkomt.

| 3. | Rapporteurs kunnen een lijstje opstellen van de m.b.t. hun ontwerpadvies of ontwerprapport ingediende wijzigingsvoorstellen waarvan zij goedkeuring aanbevelen. Wanneer de rapporteur een stemadvies heeft gegeven, kan de voorzitter de wijzigingsvoorstellen waarop het stemadvies betrekking heeft, gegroepeerd in stemming brengen. Ieder lid kan bezwaar maken tegen het stemadvies; het moet daarbij aangeven over welke wijzigingsvoorstellen apart moet worden gestemd. |
| --- | --- |

3.

Rapporteurs kunnen een lijstje opstellen van de m.b.t. hun ontwerpadvies of ontwerprapport ingediende wijzigingsvoorstellen waarvan zij goedkeuring aanbevelen. Wanneer de rapporteur een stemadvies heeft gegeven, kan de voorzitter de wijzigingsvoorstellen waarop het stemadvies betrekking heeft, gegroepeerd in stemming brengen. Ieder lid kan bezwaar maken tegen het stemadvies; het moet daarbij aangeven over welke wijzigingsvoorstellen apart moet worden gestemd.

| 4. | Wijzigingsvoorstellen worden eerst behandeld, vóór de tekst waarop zij betrekking hebben, en worden eerst in stemming gebracht. |
| --- | --- |

4.

Wijzigingsvoorstellen worden eerst behandeld, vóór de tekst waarop zij betrekking hebben, en worden eerst in stemming gebracht.

| 5. | Indien twee of meer wijzigingsvoorstellen betrekking hebben op dezelfde passage, maar met elkaar in tegenspraak zijn, dan heeft het voorstel dat het verst van de oorspronkelijke tekst afligt voorrang en wordt daarover eerst gestemd.
  De voorzitter laat voorafgaande aan de stemming weten of goedkeuring van een bepaald wijzigingsvoorstel met zich meebrengt dat één of meer andere wijzigingsvoorstellen komen te vervallen, hetzij omdat deze wijzigingsvoorstellen elkaar uitsluiten indien ze betrekking hebben op dezelfde passage, hetzij omdat ze zouden leiden tot een tegenstrijdigheid. Een wijzigingsvoorstel dat aldus komt te vervallen, wordt niet in stemming gebracht, tenzij de indieners er niet mee akkoord gaan dat het komt te vervallen, en de voltallige vergadering erin toestemt dat het in stemming wordt gebracht. |
| --- | --- |

5.

Indien twee of meer wijzigingsvoorstellen betrekking hebben op dezelfde passage, maar met elkaar in tegenspraak zijn, dan heeft het voorstel dat het verst van de oorspronkelijke tekst afligt voorrang en wordt daarover eerst gestemd.

De voorzitter laat voorafgaande aan de stemming weten of goedkeuring van een bepaald wijzigingsvoorstel met zich meebrengt dat één of meer andere wijzigingsvoorstellen komen te vervallen, hetzij omdat deze wijzigingsvoorstellen elkaar uitsluiten indien ze betrekking hebben op dezelfde passage, hetzij omdat ze zouden leiden tot een tegenstrijdigheid. Een wijzigingsvoorstel dat aldus komt te vervallen, wordt niet in stemming gebracht, tenzij de indieners er niet mee akkoord gaan dat het komt te vervallen, en de voltallige vergadering erin toestemt dat het in stemming wordt gebracht.

| 6. | Ten slotte wordt de, eventueel gewijzigde, tekst in zijn geheel in stemming gebracht. Een advies dat niet de meerderheid van de uitgebrachte stemmen haalt, wordt terugverwezen naar de bevoegde commissie of vervalt. |
| --- | --- |

6.

Ten slotte wordt de, eventueel gewijzigde, tekst in zijn geheel in stemming gebracht. Een advies dat niet de meerderheid van de uitgebrachte stemmen haalt, wordt terugverwezen naar de bevoegde commissie of vervalt.

Artikel 25 —   Urgentieprocedure voor adviezen en rapporten

In dringende gevallen waarin een door de Raad, de Commissie of het Europees Parlement gestelde termijn niet met inachtneming van de normale procedure kan worden gehaald en de bevoegde commissie haar ontwerpadvies of ontwerprapport met algemene stemmen heeft goedgekeurd, zendt de voorzitter dit ontwerp ter informatie aan de Raad, de Commissie en het Europees Parlement. Het ontwerpadvies of ontwerprapport wordt tijdens de eerstvolgende zitting aan de voltallige vergadering ter goedkeuring voorgelegd, zonder mogelijkheid van amendering. Uit alle documenten die op het desbetreffende advies of rapport betrekking hebben, dient te blijken dat er sprake is van urgentie.

Artikel 26 —   Vereenvoudigde procedures

| 1. | Ontwerpadviezen of ontwerprapporten die door de (in eerste instantie bevoegde) commissie met algemene stemmen zijn goedgekeurd, worden voorgelegd aan de voltallige vergadering om ongewijzigd te worden goedgekeurd tenzij door ten minste 32 leden of hun overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers of een fractie overeenkomstig artikel 23, lid 3, eerste zin, een wijzigingsvoorstel is ingediend. Mocht dat het geval zijn, dan wordt door de voltallige vergadering over dat wijzigingsvoorstel beraadslaagd. Het ontwerpadvies of -rapport wordt dan door de rapporteur aan de voltallige vergadering voorgelegd en er kan een discussie over worden gehouden. Het wordt de leden samen met de ontwerpagenda toegezonden. |
| --- | --- |

1.

Ontwerpadviezen of ontwerprapporten die door de (in eerste instantie bevoegde) commissie met algemene stemmen zijn goedgekeurd, worden voorgelegd aan de voltallige vergadering om ongewijzigd te worden goedgekeurd tenzij door ten minste 32 leden of hun overeenkomstig de voorschriften gemachtigde plaatsvervangers of een fractie overeenkomstig artikel 23, lid 3, eerste zin, een wijzigingsvoorstel is ingediend. Mocht dat het geval zijn, dan wordt door de voltallige vergadering over dat wijzigingsvoorstel beraadslaagd. Het ontwerpadvies of -rapport wordt dan door de rapporteur aan de voltallige vergadering voorgelegd en er kan een discussie over worden gehouden. Het wordt de leden samen met de ontwerpagenda toegezonden.

| 2. | Is de in eerste instantie bevoegde commissie van oordeel dat een document, waarover zij gevraagd is een advies op te stellen, geen aanleiding geeft tot commentaar of voorstellen voor wijziging van de zijde van het Comité, dan kan zij voorstellen in het geheel geen bedenkingen te formuleren. Dit voorstel wordt de voltallige vergadering volgens de procedure zonder discussie ter goedkeuring voorgelegd. |
| --- | --- |

2.

Is de in eerste instantie bevoegde commissie van oordeel dat een document, waarover zij gevraagd is een advies op te stellen, geen aanleiding geeft tot commentaar of voorstellen voor wijziging van de zijde van het Comité, dan kan zij voorstellen in het geheel geen bedenkingen te formuleren. Dit voorstel wordt de voltallige vergadering volgens de procedure zonder discussie ter goedkeuring voorgelegd.

Artikel 27 —   Sluiting van de zitting

Vóór de sluiting van de zitting deelt de voorzitter de voltallige vergadering plaats en datum van de eerstvolgende zitting mede, alsmede de eventueel reeds bekende agendapunten.

Artikel 28 —   Symbolen

| 1. | Het Comité erkent en maakt zelf gebruik van de symbolen van de Europese Unie, te weten:






  a) | de vlag met een kring van twaalf gouden sterren tegen een blauwe achtergrond; |
| --- | --- | --- |

1.

Het Comité erkent en maakt zelf gebruik van de symbolen van de Europese Unie, te weten:

a)

de vlag met een kring van twaalf gouden sterren tegen een blauwe achtergrond;

| b) | de op de negende symfonie van Ludwig van Beethoven („Ode aan de Vreugde”) gebaseerde hymne; |
| --- | --- |

b)

de op de negende symfonie van Ludwig van Beethoven („Ode aan de Vreugde”) gebaseerde hymne;

| c) | het devies „In verscheidenheid verenigd”. |
| --- | --- |

c)

het devies „In verscheidenheid verenigd”.

| 2. | Het Comité viert op 9 mei de Dag van Europa. |
| --- | --- |

2.

Het Comité viert op 9 mei de Dag van Europa.

| 3. | De vlag wordt uitgehangen in alle gebouwen van het Comité en bij officiële gelegenheden. |
| --- | --- |

3.

De vlag wordt uitgehangen in alle gebouwen van het Comité en bij officiële gelegenheden.

| 4. | De hymne wordt gespeeld bij de opening van elke eerste zitting aan het begin van een nieuwe mandaatsperiode en bij andere plechtige gelegenheden, zoals met name de ontvangst van staatshoofden en regeringsleiders, of de verwelkoming van nieuwe leden na een uitbreiding van de Europese Unie. |
| --- | --- |

4.

De hymne wordt gespeeld bij de opening van elke eerste zitting aan het begin van een nieuwe mandaatsperiode en bij andere plechtige gelegenheden, zoals met name de ontvangst van staatshoofden en regeringsleiders, of de verwelkoming van nieuwe leden na een uitbreiding van de Europese Unie.

HOOFDSTUK 3

BUREAU EN VOORZITTER

Artikel 29 —   Samenstelling van het bureau

Het bureau bestaat uit:

| a) | de voorzitter; |
| --- | --- |

a)

de voorzitter;

| b) | de eerste vicevoorzitter; |
| --- | --- |

b)

de eerste vicevoorzitter;

| c) | één vicevoorzitter per lidstaat; |
| --- | --- |

c)

één vicevoorzitter per lidstaat;

| d) | 27 overige leden; |
| --- | --- |

d)

27 overige leden;

| e) | de fractievoorzitters. |
| --- | --- |

e)

de fractievoorzitters.

De zetels in het bureau worden als volgt over de nationale delegaties verdeeld, waarbij de voorzitter, de eerste vicevoorzitter en de fractievoorzitters buiten beschouwing blijven:

| — | : | 3 voor | : | Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje, Polen en het Verenigd Koninkrijk, |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| — | : | 2 voor | : | België, Bulgarije, Denemarken, Finland, Griekenland, Hongarije, Ierland, Litouwen, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Roemenië, Slowakije, Tsjechië en Zweden, |
| — | : | 1 voor | : | Cyprus, Estland, Letland, Luxemburg, Malta en Slovenië. |

—

:

3 voor

:

Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje, Polen en het Verenigd Koninkrijk,

—

:

2 voor

:

België, Bulgarije, Denemarken, Finland, Griekenland, Hongarije, Ierland, Litouwen, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Roemenië, Slowakije, Tsjechië en Zweden,

—

:

1 voor

:

Cyprus, Estland, Letland, Luxemburg, Malta en Slovenië.

Artikel 30 —   Vervangers voor bureauleden

| 1. | Voor ieder lid van het bureau, met uitzondering van de voorzitter en eerste vicevoorzitter, wordt door de desbetreffende nationale delegatie een lid of plaatsvervanger als vervanger ad personam aangewezen. |
| --- | --- |

1.

Voor ieder lid van het bureau, met uitzondering van de voorzitter en eerste vicevoorzitter, wordt door de desbetreffende nationale delegatie een lid of plaatsvervanger als vervanger ad personam aangewezen.

| 2. | Voor iedere fractievoorzitter wordt door de desbetreffende fractie een lid of plaatsvervanger als vervanger ad personam aangewezen. |
| --- | --- |

2.

Voor iedere fractievoorzitter wordt door de desbetreffende fractie een lid of plaatsvervanger als vervanger ad personam aangewezen.

| 3. | Een vervanger ad personam heeft alleen het recht aan een vergadering deel te nemen, het woord te voeren en te stemmen wanneer hij/zij het lid van het bureau vertegenwoordigt. De overdracht van het stemrecht moet vóór de desbetreffende vergadering schriftelijk aan de secretaris-generaal worden meegedeeld. |
| --- | --- |

3.

Een vervanger ad personam heeft alleen het recht aan een vergadering deel te nemen, het woord te voeren en te stemmen wanneer hij/zij het lid van het bureau vertegenwoordigt. De overdracht van het stemrecht moet vóór de desbetreffende vergadering schriftelijk aan de secretaris-generaal worden meegedeeld.

Artikel 31 —   Verkiezing van het bureau

| 1. | Het bureau wordt door de voltallige vergadering gekozen voor tweeëneenhalf jaar. |
| --- | --- |

1.

Het bureau wordt door de voltallige vergadering gekozen voor tweeëneenhalf jaar.

| 2. | De verkiezing geschiedt, overeenkomstig de artikelen 11 en 12, onder leiding van de tijdelijk voorzitter. Kandidaatstellingen dienen ten minste één uur voor het begin van de zitting schriftelijk aan de secretaris-generaal te worden overhandigd. Er kan slechts worden gestemd, indien twee derde van de leden aanwezig is. |
| --- | --- |

2.

De verkiezing geschiedt, overeenkomstig de artikelen 11 en 12, onder leiding van de tijdelijk voorzitter. Kandidaatstellingen dienen ten minste één uur voor het begin van de zitting schriftelijk aan de secretaris-generaal te worden overhandigd. Er kan slechts worden gestemd, indien twee derde van de leden aanwezig is.

Artikel 32 —   Verkiezing van de voorzitter en van de eerste vicevoorzitter

| 1. | Voorafgaand aan de verkiezingen kunnen de kandidaten voor het voorzitterschap en het eerste vicevoorzitterschap kort het woord tot de voltallige vergadering richten. De spreektijd is daarbij voor alle kandidaten gelijk; deze wordt door de tijdelijk voorzitter vastgesteld. |
| --- | --- |

1.

Voorafgaand aan de verkiezingen kunnen de kandidaten voor het voorzitterschap en het eerste vicevoorzitterschap kort het woord tot de voltallige vergadering richten. De spreektijd is daarbij voor alle kandidaten gelijk; deze wordt door de tijdelijk voorzitter vastgesteld.

| 2. | Er vinden aparte stemmingen plaats voor de verkiezing van de voorzitter en de eerste vicevoorzitter. Zij worden met meerderheid van de uitgebrachte stemmen gekozen. |
| --- | --- |

2.

Er vinden aparte stemmingen plaats voor de verkiezing van de voorzitter en de eerste vicevoorzitter. Zij worden met meerderheid van de uitgebrachte stemmen gekozen.

| 3. | Geldige stemmogelijkheden zijn „vóór” en „onthouding”. Voor de vaststelling van de meerderheid worden alleen de stemmen „vóór” meegeteld. |
| --- | --- |

3.

Geldige stemmogelijkheden zijn „vóór” en „onthouding”. Voor de vaststelling van de meerderheid worden alleen de stemmen „vóór” meegeteld.

| 4. | Als bij de eerste stemming geen enkele kandidaat de meerderheid behaalt, wordt een tweede keer gestemd; de kandidaat die dan de meeste stemmen behaalt, geldt als verkozen. Bij staking van de stemmen wordt tussen de kandidaten geloot. |
| --- | --- |

4.

Als bij de eerste stemming geen enkele kandidaat de meerderheid behaalt, wordt een tweede keer gestemd; de kandidaat die dan de meeste stemmen behaalt, geldt als verkozen. Bij staking van de stemmen wordt tussen de kandidaten geloot.

Artikel 33 —   Verkiezing van de leden van het bureau

| 1. | Er kan een gemeenschappelijke kandidatenlijst opgesteld worden met de kandidaten van die nationale delegaties die één kandidaat per hen toekomende zetel in het bureau voordragen. Die lijst kan in één stemronde met meerderheid van de uitgebrachte stemmen worden goedgekeurd.
  Indien er geen gemeenschappelijke lijst wordt opgesteld, of indien een nationale delegatie meer dan één kandidaat per haar in het bureau toekomende zetel voordraagt, wordt voor de bezetting van die zetels telkens een aparte stemming gehouden. Daarbij zijn de voorschriften voor de verkiezing van de voorzitter en de eerste vicevoorzitter van toepassing (artt. 31 en 32, lid 2 t/m 4). |
| --- | --- |

1.

Er kan een gemeenschappelijke kandidatenlijst opgesteld worden met de kandidaten van die nationale delegaties die één kandidaat per hen toekomende zetel in het bureau voordragen. Die lijst kan in één stemronde met meerderheid van de uitgebrachte stemmen worden goedgekeurd.

Indien er geen gemeenschappelijke lijst wordt opgesteld, of indien een nationale delegatie meer dan één kandidaat per haar in het bureau toekomende zetel voordraagt, wordt voor de bezetting van die zetels telkens een aparte stemming gehouden. Daarbij zijn de voorschriften voor de verkiezing van de voorzitter en de eerste vicevoorzitter van toepassing (artt. 31 en 32, lid 2 t/m 4).

| 2. | Met het oog op de verkiezing van de fractievoorzitters als leden van het bureau wordt een lijst met de namen ter goedkeuring aan de voltallige vergadering voorgelegd. |
| --- | --- |

2.

Met het oog op de verkiezing van de fractievoorzitters als leden van het bureau wordt een lijst met de namen ter goedkeuring aan de voltallige vergadering voorgelegd.

Artikel 34 —   Verkiezing van vervangers

Tegelijk met de verkiezing van de bureauleden worden ook hun vervangers ad personam aangewezen.

Artikel 35 —   Tussentijdse verkiezing van een lid van het bureau

Indien een lid van het bureau of zijn vervanger ad personam niet langer deel uitmaakt van het Comité dan wel zich terugtrekt uit het bureau, wordt voor de rest van zijn ambtstermijn een opvolger gekozen overeenkomstig de artikelen 29 t/m 34. Deze tussentijdse verkiezing vindt tijdens de zitting plaats onder voorzitterschap van de voorzitter dan wel van een van zijn vertegenwoordigers, overeenkomstig artikel 38, lid 3.

Artikel 36 —   Taken van het bureau

Het bureau is belast met:

| a) | het opstellen van het beleidsprogramma aan het begin van zijn mandaatsperiode, het voorleggen van het programma aan de voltallige vergadering en het toezicht op de uitvoering ervan. Aan het einde van zijn mandaat legt het bureau de voltallige vergadering een verslag voor over de uitvoering van het beleidsprogramma; |
| --- | --- |

a)

het opstellen van het beleidsprogramma aan het begin van zijn mandaatsperiode, het voorleggen van het programma aan de voltallige vergadering en het toezicht op de uitvoering ervan. Aan het einde van zijn mandaat legt het bureau de voltallige vergadering een verslag voor over de uitvoering van het beleidsprogramma;

| b) | de organisatie en coördinatie van de werkzaamheden van de voltallige vergadering en van de commissies; |
| --- | --- |

b)

de organisatie en coördinatie van de werkzaamheden van de voltallige vergadering en van de commissies;

| c) | goedkeuring van het jaarlijks werkprogramma van de commissies; |
| --- | --- |

c)

goedkeuring van het jaarlijks werkprogramma van de commissies;

| d) | de algemene verantwoordelijkheid voor financiële, organisatorische en administratieve kwesties betreffende de leden en plaatsvervangers, voor de interne organisatie van het Comité, zijn secretariaat-generaal, organisatieschema en werkorganen; |
| --- | --- |

d)

de algemene verantwoordelijkheid voor financiële, organisatorische en administratieve kwesties betreffende de leden en plaatsvervangers, voor de interne organisatie van het Comité, zijn secretariaat-generaal, organisatieschema en werkorganen;

| e) | het bureau kan






  — | uit zijn midden of uit leden van het Comité werkgroepen samenstellen om zich op specifieke terreinen van advies te doen dienen; dergelijke werkgroepen kunnen uit maximaal acht leden bestaan, |
| --- | --- | --- |

e)

het bureau kan

—

uit zijn midden of uit leden van het Comité werkgroepen samenstellen om zich op specifieke terreinen van advies te doen dienen; dergelijke werkgroepen kunnen uit maximaal acht leden bestaan,

| — | andere leden van het Comité op grond van hun deskundigheid of hun functie, dan wel prominente personen van buiten het Comité uitnodigen aan zijn vergaderingen deel te nemen; |
| --- | --- |

—

andere leden van het Comité op grond van hun deskundigheid of hun functie, dan wel prominente personen van buiten het Comité uitnodigen aan zijn vergaderingen deel te nemen;

| f) | de aanstelling van de secretaris-generaal en van de in artikel 69, bedoelde ambtenaren en andere personeelsleden; |
| --- | --- |

f)

de aanstelling van de secretaris-generaal en van de in artikel 69, bedoelde ambtenaren en andere personeelsleden;

| g) | het voorleggen van de ontwerpraming van de ontvangsten en uitgaven aan de voltallige vergadering, overeenkomstig artikel 72 van dit reglement; |
| --- | --- |

g)

het voorleggen van de ontwerpraming van de ontvangsten en uitgaven aan de voltallige vergadering, overeenkomstig artikel 72 van dit reglement;

| h) | het verlenen van toestemming voor het houden van vergaderingen buiten de standplaats Brussel; |
| --- | --- |

h)

het verlenen van toestemming voor het houden van vergaderingen buiten de standplaats Brussel;

| i) | het opstellen van uitvoeringsbepalingen inzake de aanwijzing van leden van het Comité in werkgroepen en de werkwijze van werkgroepen, en het opstellen van dergelijke bepalingen voor de gemengde comités met de kandidaat-lidstaten of andere politieke organen waar de leden van het Comité zitting in hebben. |
| --- | --- |

i)

het opstellen van uitvoeringsbepalingen inzake de aanwijzing van leden van het Comité in werkgroepen en de werkwijze van werkgroepen, en het opstellen van dergelijke bepalingen voor de gemengde comités met de kandidaat-lidstaten of andere politieke organen waar de leden van het Comité zitting in hebben.

| j) | het nemen van besluiten over het instellen van beroep bij het Hof van Justitie van de Europese Unie, wanneer de voltallige vergadering zulke besluiten niet binnen de voorgeschreven termijn kan nemen. Het bureau neemt dergelijke besluiten bij meerderheid van de uitgebrachte stemmen, na vaststelling van het quorum overeenkomstig artikel 37, lid 2, eerste zin, op voorstel van hetzij de voorzitter van het Comité, hetzij de bevoegde commissie handelend overeenkomstig de artikelen 53 of 54. Wordt een dergelijk besluit genomen, dan stelt de voorzitter het beroep namens het Comité bij het Hof in en raadpleegt hij de voltallige vergadering tijdens de eerstvolgende zitting over handhaving van het beroep. Indien de voltallige vergadering zich vervolgens, met de in artikel 13, onder g), vereiste meerderheid, na vaststelling van het quorum overeenkomstig artikel 21, lid 1, eerste zin, tegen het beroep uitspreekt, dan trekt de voorzitter dat beroep in. |
| --- | --- |

j)

het nemen van besluiten over het instellen van beroep bij het Hof van Justitie van de Europese Unie, wanneer de voltallige vergadering zulke besluiten niet binnen de voorgeschreven termijn kan nemen. Het bureau neemt dergelijke besluiten bij meerderheid van de uitgebrachte stemmen, na vaststelling van het quorum overeenkomstig artikel 37, lid 2, eerste zin, op voorstel van hetzij de voorzitter van het Comité, hetzij de bevoegde commissie handelend overeenkomstig de artikelen 53 of 54. Wordt een dergelijk besluit genomen, dan stelt de voorzitter het beroep namens het Comité bij het Hof in en raadpleegt hij de voltallige vergadering tijdens de eerstvolgende zitting over handhaving van het beroep. Indien de voltallige vergadering zich vervolgens, met de in artikel 13, onder g), vereiste meerderheid, na vaststelling van het quorum overeenkomstig artikel 21, lid 1, eerste zin, tegen het beroep uitspreekt, dan trekt de voorzitter dat beroep in.

Artikel 37 —   Bijeenroeping van het bureau, quorum en besluitvorming

| 1. | Het bureau wordt bijeengeroepen door de voorzitter, die in overleg met de eerste vicevoorzitter de vergaderdatum en de agenda vaststelt. Het komt ten minste eenmaal per kwartaal en verder binnen 14 dagen na een schriftelijk verzoek van ten minste een kwart van zijn leden bijeen. |
| --- | --- |

1.

Het bureau wordt bijeengeroepen door de voorzitter, die in overleg met de eerste vicevoorzitter de vergaderdatum en de agenda vaststelt. Het komt ten minste eenmaal per kwartaal en verder binnen 14 dagen na een schriftelijk verzoek van ten minste een kwart van zijn leden bijeen.

| 2. | Het quorum is bereikt indien ten minste de helft van de leden van het bureau aanwezig is. Het quorum wordt vastgesteld op verzoek van een lid en op voorwaarde dat ten minste zes leden vóór het verzoek om vaststelling van het quorum stemmen. Zolang niet om vaststelling van het quorum wordt gevraagd, is een stemming geldig ongeacht het aantal aanwezigen. Wanneer wordt vastgesteld dat het quorum niet bereikt is, kan het bureau verder vergaderen maar wordt stemming uitgesteld tot de volgende vergadering. |
| --- | --- |

2.

Het quorum is bereikt indien ten minste de helft van de leden van het bureau aanwezig is. Het quorum wordt vastgesteld op verzoek van een lid en op voorwaarde dat ten minste zes leden vóór het verzoek om vaststelling van het quorum stemmen. Zolang niet om vaststelling van het quorum wordt gevraagd, is een stemming geldig ongeacht het aantal aanwezigen. Wanneer wordt vastgesteld dat het quorum niet bereikt is, kan het bureau verder vergaderen maar wordt stemming uitgesteld tot de volgende vergadering.

| 3. | Beslissingen worden genomen bij meerderheid van de uitgebrachte stemmen, voor zover in dit reglement niet anders wordt bepaald. Voor het overige geldt artikel 22, lid 2 en lid 5. |
| --- | --- |

3.

Beslissingen worden genomen bij meerderheid van de uitgebrachte stemmen, voor zover in dit reglement niet anders wordt bepaald. Voor het overige geldt artikel 22, lid 2 en lid 5.

| 4. | Ter voorbereiding van de door het bureau te nemen besluiten stelt de secretaris-generaal, in opdracht van de voorzitter, de voor het overleg over de afzonderlijke onderwerpen benodigde stukken en aanbevelingen op; deze worden bij de ontwerpagenda gevoegd. |
| --- | --- |

4.

Ter voorbereiding van de door het bureau te nemen besluiten stelt de secretaris-generaal, in opdracht van de voorzitter, de voor het overleg over de afzonderlijke onderwerpen benodigde stukken en aanbevelingen op; deze worden bij de ontwerpagenda gevoegd.

| 5. | Die stukken moeten uiterlijk tien dagen vóór aanvang van de vergadering per e-mail aan de leden worden verzonden. Wijzigingsvoorstellen m.b.t. de documenten van het bureau dienen uiterlijk op de derde werkdag vóór het begin van de vergadering van het bureau, met inachtneming van de desbetreffende regels, aan de secretaris-generaal te worden doorgegeven en dienen zodra zij zijn vertaald, elektronisch beschikbaar te zijn. |
| --- | --- |

5.

Die stukken moeten uiterlijk tien dagen vóór aanvang van de vergadering per e-mail aan de leden worden verzonden. Wijzigingsvoorstellen m.b.t. de documenten van het bureau dienen uiterlijk op de derde werkdag vóór het begin van de vergadering van het bureau, met inachtneming van de desbetreffende regels, aan de secretaris-generaal te worden doorgegeven en dienen zodra zij zijn vertaald, elektronisch beschikbaar te zijn.

| 6. | In uitzonderlijke gevallen kan de voorzitter gebruikmaken van een schriftelijke procedure om een besluit te nemen (met uitzondering van besluiten over personen). De voorzitter legt de leden een voorstel voor een besluit voor en verzoekt hen om hem binnen 5 werkdagen schriftelijk op de hoogte te brengen van hun eventuele bezwaren. In geval van geen bezwaar wordt het voorstel geacht te zijn goedgekeurd. |
| --- | --- |

6.

In uitzonderlijke gevallen kan de voorzitter gebruikmaken van een schriftelijke procedure om een besluit te nemen (met uitzondering van besluiten over personen). De voorzitter legt de leden een voorstel voor een besluit voor en verzoekt hen om hem binnen 5 werkdagen schriftelijk op de hoogte te brengen van hun eventuele bezwaren. In geval van geen bezwaar wordt het voorstel geacht te zijn goedgekeurd.

Artikel 38 —   voorzitter

| 1. | De voorzitter leidt de werkzaamheden van het Comité. |
| --- | --- |

1.

De voorzitter leidt de werkzaamheden van het Comité.

| 2. | De voorzitter vertegenwoordigt het Comité. Hij/zij kan deze bevoegdheid delegeren. |
| --- | --- |

2.

De voorzitter vertegenwoordigt het Comité. Hij/zij kan deze bevoegdheid delegeren.

| 3. | In geval van afwezigheid of verhindering laat de voorzitter zich vertegenwoordigen door de eerste vicevoorzitter; indien deze eveneens afwezig of verhinderd is, wordt de voorzitter vertegenwoordigd door een van de andere vicevoorzitters. |
| --- | --- |

3.

In geval van afwezigheid of verhindering laat de voorzitter zich vertegenwoordigen door de eerste vicevoorzitter; indien deze eveneens afwezig of verhinderd is, wordt de voorzitter vertegenwoordigd door een van de andere vicevoorzitters.

Adviezen, rapporten en resoluties — Procedure in het bureau

Artikel 39 —   Adviezen — Rechtsgrondslag

Het Comité brengt advies uit overeenkomstig artikel 307 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie:

| a) | na te zijn geraadpleegd door het Europees Parlement, de Raad of door de Commissie in de door de Verdragen voorgeschreven gevallen en in alle andere gevallen, in het bijzonder die welke grensoverschrijdende samenwerking betreffen, waarin een van deze instellingen zulks wenselijk oordeelt; |
| --- | --- |

a)

na te zijn geraadpleegd door het Europees Parlement, de Raad of door de Commissie in de door de Verdragen voorgeschreven gevallen en in alle andere gevallen, in het bijzonder die welke grensoverschrijdende samenwerking betreffen, waarin een van deze instellingen zulks wenselijk oordeelt;

| b) | op eigen initiatief in de gevallen waarin het zulks dienstig acht; |
| --- | --- |

b)

op eigen initiatief in de gevallen waarin het zulks dienstig acht;

| c) | wanneer het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie wordt geraadpleegd en het Comité van mening is dat er specifieke regionale belangen op het spel staan. |
| --- | --- |

c)

wanneer het Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 304 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie wordt geraadpleegd en het Comité van mening is dat er specifieke regionale belangen op het spel staan.

Artikel 40 —   Adviezen en rapporten — Aanwijzing commissie

| 1. | Adviesaanvragen van Raad, Commissie en Europees Parlement worden door de voorzitter na ontvangst aan de bevoegde commissies toegewezen. Het bureau wordt hiervan tijdens de eerstvolgende vergadering op de hoogte gesteld. |
| --- | --- |

1.

Adviesaanvragen van Raad, Commissie en Europees Parlement worden door de voorzitter na ontvangst aan de bevoegde commissies toegewezen. Het bureau wordt hiervan tijdens de eerstvolgende vergadering op de hoogte gesteld.

| 2. | Bij een onderwerp dat onder de bevoegdheid van verschillende commissies valt, wijst de voorzitter de commissie aan die in eerste instantie bevoegd is en vervolgens kan hij, zo nodig, het bureau voorstellen een werkgroep in te stellen die bestaat uit vertegenwoordigers van elke betrokken commissie. |
| --- | --- |

2.

Bij een onderwerp dat onder de bevoegdheid van verschillende commissies valt, wijst de voorzitter de commissie aan die in eerste instantie bevoegd is en vervolgens kan hij, zo nodig, het bureau voorstellen een werkgroep in te stellen die bestaat uit vertegenwoordigers van elke betrokken commissie.

| 3. | Indien een commissie het niet eens is met een besluit dat de voorzitter van het Comité overeenkomstig lid 1 en 2 heeft genomen, dan kan haar voorzitter het bureau verzoeken een beslissing te nemen. |
| --- | --- |

3.

Indien een commissie het niet eens is met een besluit dat de voorzitter van het Comité overeenkomstig lid 1 en 2 heeft genomen, dan kan haar voorzitter het bureau verzoeken een beslissing te nemen.

Artikel 41 —   Benoeming algemeen rapporteur

| 1. | Mocht de betrokken commissie niet binnen de door de Raad, de Commissie of het Europees Parlement gestelde termijn een ontwerpadvies of ontwerprapport kunnen opstellen, dan kan het bureau de voltallige vergadering voorstellen een algemeen rapporteur te benoemen die rechtstreeks aan haar een ontwerpadvies of -rapport zal voorleggen. |
| --- | --- |

1.

Mocht de betrokken commissie niet binnen de door de Raad, de Commissie of het Europees Parlement gestelde termijn een ontwerpadvies of ontwerprapport kunnen opstellen, dan kan het bureau de voltallige vergadering voorstellen een algemeen rapporteur te benoemen die rechtstreeks aan haar een ontwerpadvies of -rapport zal voorleggen.

| 2. | Is het gezien de door de Raad, de Commissie of het Europees Parlement gestelde termijn niet mogelijk dat de voltallige vergadering tijdens de zitting een algemeen rapporteur benoemt, dan kan de voorzitter een algemeen rapporteur aanwijzen; de voltallige vergadering wordt hiervan op de hoogte gesteld tijdens haar eerstvolgende zitting. |
| --- | --- |

2.

Is het gezien de door de Raad, de Commissie of het Europees Parlement gestelde termijn niet mogelijk dat de voltallige vergadering tijdens de zitting een algemeen rapporteur benoemt, dan kan de voorzitter een algemeen rapporteur aanwijzen; de voltallige vergadering wordt hiervan op de hoogte gesteld tijdens haar eerstvolgende zitting.

| 3. | In beide gevallen komt de bevoegde commissie, indien mogelijk, bijeen voor een oriënterend debat over het onderwerp van de adviesaanvraag. |
| --- | --- |

3.

In beide gevallen komt de bevoegde commissie, indien mogelijk, bijeen voor een oriënterend debat over het onderwerp van de adviesaanvraag.

Artikel 42 —   Initiatiefadvies en initiatiefrapport

| 1. | Een verzoek om een initiatiefadvies of initiatiefrapport op te stellen, wordt gedaan door drie leden van het bureau, door een commissie via haar voorzitter of door 32 leden van het Comité. Een dergelijk verzoek moet, vergezeld van een motivering, samen met alle andere vergaderstukken overeenkomstig artikel 37, lid 4, en indien mogelijk vóór het jaarlijkse werkprogramma is goedgekeurd, worden voorgelegd aan het bureau. |
| --- | --- |

1.

Een verzoek om een initiatiefadvies of initiatiefrapport op te stellen, wordt gedaan door drie leden van het bureau, door een commissie via haar voorzitter of door 32 leden van het Comité. Een dergelijk verzoek moet, vergezeld van een motivering, samen met alle andere vergaderstukken overeenkomstig artikel 37, lid 4, en indien mogelijk vóór het jaarlijkse werkprogramma is goedgekeurd, worden voorgelegd aan het bureau.

| 2. | Het bureau besluit over verzoeken betreffende het opstellen van initiatiefadviezen of initiatiefrapporten met drievierdemeerderheid van de uitgebrachte stemmen. De adviezen of rapporten worden aan de bevoegde commissies toegewezen overeenkomstig artikel 40. De voorzitter stelt de voltallige vergadering op de hoogte van alle besluiten van het bureau tot instemming met het opstellen van initiatiefadviezen of -rapporten en tot aanwijzing van de commissies. |
| --- | --- |

2.

Het bureau besluit over verzoeken betreffende het opstellen van initiatiefadviezen of initiatiefrapporten met drievierdemeerderheid van de uitgebrachte stemmen. De adviezen of rapporten worden aan de bevoegde commissies toegewezen overeenkomstig artikel 40. De voorzitter stelt de voltallige vergadering op de hoogte van alle besluiten van het bureau tot instemming met het opstellen van initiatiefadviezen of -rapporten en tot aanwijzing van de commissies.

| 3. | Dit artikel is ook van toepassing op adviezen die worden opgesteld overeenkomstig artikel 39, onder c). |
| --- | --- |

3.

Dit artikel is ook van toepassing op adviezen die worden opgesteld overeenkomstig artikel 39, onder c).

Artikel 43 —   Indienen van resoluties

| 1. | Resoluties mogen slechts op de agenda worden geplaatst indien zij betrekking hebben op onderwerpen die tot het werkterrein van de Europese Unie behoren, die de lokale en regionale lichamen na aan het hart liggen én bovendien actueel zijn. |
| --- | --- |

1.

Resoluties mogen slechts op de agenda worden geplaatst indien zij betrekking hebben op onderwerpen die tot het werkterrein van de Europese Unie behoren, die de lokale en regionale lichamen na aan het hart liggen én bovendien actueel zijn.

| 2. | Voorstellen voor ontwerpresoluties of verzoeken tot het opstellen van een resolutie kunnen aan het Comité worden voorgelegd door ten minste 32 leden of door een fractie. Alle voorstellen resp. verzoeken dienen schriftelijk te worden ingediend bij het bureau met vermelding van de namen van de desbetreffende leden resp. van de fractie. Zij moeten uiterlijk drie werkdagen voor de vergadering van het bureau in het bezit zijn van de secretaris-generaal. |
| --- | --- |

2.

Voorstellen voor ontwerpresoluties of verzoeken tot het opstellen van een resolutie kunnen aan het Comité worden voorgelegd door ten minste 32 leden of door een fractie. Alle voorstellen resp. verzoeken dienen schriftelijk te worden ingediend bij het bureau met vermelding van de namen van de desbetreffende leden resp. van de fractie. Zij moeten uiterlijk drie werkdagen voor de vergadering van het bureau in het bezit zijn van de secretaris-generaal.

| 3. | Wanneer het bureau besluit dat een ontwerpresolutie of een verzoek tot het opstellen van een resolutie door het Comité moet worden behandeld, dan kan het






  a) | de ontwerpresolutie overeenkomstig artikel 15, lid 1 op de ontwerpagenda van de zitting plaatsen; |
| --- | --- | --- |

3.

Wanneer het bureau besluit dat een ontwerpresolutie of een verzoek tot het opstellen van een resolutie door het Comité moet worden behandeld, dan kan het

a)

de ontwerpresolutie overeenkomstig artikel 15, lid 1 op de ontwerpagenda van de zitting plaatsen;

| b) | een bevoegde commissie aanwijzen die binnen een bepaalde termijn een ontwerpresolutie moet uitwerken; deze commissie stelt de ontwerpresolutie op volgens de procedure die geldt voor het opstellen van ontwerpadviezen en ontwerprapporten. Artikel 51 is daarbij niet van toepassing; |
| --- | --- |

b)

een bevoegde commissie aanwijzen die binnen een bepaalde termijn een ontwerpresolutie moet uitwerken; deze commissie stelt de ontwerpresolutie op volgens de procedure die geldt voor het opstellen van ontwerpadviezen en ontwerprapporten. Artikel 51 is daarbij niet van toepassing;

| c) | een ontwerpresolutie, conform het bepaalde in artikel 15, lid 6, tweede zin, op de agenda van de eerstvolgende zitting plaatsen. Een dergelijke ontwerpresolutie wordt op de tweede vergaderdag van die zitting behandeld. |
| --- | --- |

c)

een ontwerpresolutie, conform het bepaalde in artikel 15, lid 6, tweede zin, op de agenda van de eerstvolgende zitting plaatsen. Een dergelijke ontwerpresolutie wordt op de tweede vergaderdag van die zitting behandeld.

| 4. | Ontwerpresoluties over een onvoorziene gebeurtenis die zich heeft voorgedaan nadat de in lid 2 gestelde termijn is verstreken (urgente resoluties) en die beantwoorden aan het bepaalde in lid 1, kunnen aan begin van de bureauvergadering worden ingediend. Stelt het bureau vast dat het voorstel de kerntaken van het Comité betreft, dan wordt het conform lid 3, onder c), in behandeling genomen. Elk lid kan tijdens de zitting wijzigingsvoorstellen indienen m.b.t. urgente ontwerpresoluties. |
| --- | --- |

4.

Ontwerpresoluties over een onvoorziene gebeurtenis die zich heeft voorgedaan nadat de in lid 2 gestelde termijn is verstreken (urgente resoluties) en die beantwoorden aan het bepaalde in lid 1, kunnen aan begin van de bureauvergadering worden ingediend. Stelt het bureau vast dat het voorstel de kerntaken van het Comité betreft, dan wordt het conform lid 3, onder c), in behandeling genomen. Elk lid kan tijdens de zitting wijzigingsvoorstellen indienen m.b.t. urgente ontwerpresoluties.

Artikel 44 —   Aandacht voor adviezen, rapporten en resoluties

Het bureau zorgt ervoor dat de adviezen, de rapporten en de resoluties van het Comité onder de aandacht worden gebracht.

HOOFDSTUK 4

COMMISSIES

Artikel 45 —   Samenstelling en taken

| 1. | Aan het begin van iedere vijfjarige mandaatsperiode stelt de voltallige vergadering commissies in, die worden belast met de voorbereiding van haar werkzaamheden. Zij beslist, op voorstel van het bureau, over de samenstelling en de taken ervan. |
| --- | --- |

1.

Aan het begin van iedere vijfjarige mandaatsperiode stelt de voltallige vergadering commissies in, die worden belast met de voorbereiding van haar werkzaamheden. Zij beslist, op voorstel van het bureau, over de samenstelling en de taken ervan.

| 2. | De samenstelling van de commissies dient een afspiegeling te zijn van de nationale zetelverdeling in het Comité. |
| --- | --- |

2.

De samenstelling van de commissies dient een afspiegeling te zijn van de nationale zetelverdeling in het Comité.

| 3. | De leden van het Comité moeten van ten minste één commissie en mogen van ten hoogste twee commissies deel uitmaken. Het bureau kan uitzonderingen maken voor de leden van de nationale delegaties die minder leden tellen dan dat er commissies zijn. |
| --- | --- |

3.

De leden van het Comité moeten van ten minste één commissie en mogen van ten hoogste twee commissies deel uitmaken. Het bureau kan uitzonderingen maken voor de leden van de nationale delegaties die minder leden tellen dan dat er commissies zijn.

Artikel 46 —   voorzitter en eerste vicevoorzitter

| 1. | Iedere commissie wijst tijdens haar eerste vergadering uit haar midden een voorzitter, een eerste vicevoorzitter en zo nodig maximaal twee andere vicevoorzitters aan. |
| --- | --- |

1.

Iedere commissie wijst tijdens haar eerste vergadering uit haar midden een voorzitter, een eerste vicevoorzitter en zo nodig maximaal twee andere vicevoorzitters aan.

| 2. | Wanneer het aantal kandidaten overeenkomt met het aantal te vervullen zetels, is verkiezing bij acclamatie mogelijk. Indien dit niet het geval is of wanneer een zesde van de commissieleden daarom verzoekt, geschiedt de verkiezing overeenkomstig artikel 32, lid 2 t/m 4. |
| --- | --- |

2.

Wanneer het aantal kandidaten overeenkomt met het aantal te vervullen zetels, is verkiezing bij acclamatie mogelijk. Indien dit niet het geval is of wanneer een zesde van de commissieleden daarom verzoekt, geschiedt de verkiezing overeenkomstig artikel 32, lid 2 t/m 4.

| 3. | Indien een (vice)voorzitter niet langer deel uitmaakt van het Comité dan wel zijn functie van (vice)voorzitter van een commissie neerlegt, wordt op overeenkomstige wijze een opvolger gekozen. |
| --- | --- |

3.

Indien een (vice)voorzitter niet langer deel uitmaakt van het Comité dan wel zijn functie van (vice)voorzitter van een commissie neerlegt, wordt op overeenkomstige wijze een opvolger gekozen.

Artikel 47 —   Taken van de commissies

| 1. | De commissies buigen zich over het beleid van de Unie overeenkomstig de hun door de voltallige vergadering op grond van artikel 45 toegekende bevoegdheden. Zij stellen met name ontwerpadviezen, ontwerprapporten en ontwerpresoluties op, die vervolgens ter goedkeuring aan de voltallige vergadering worden voorgelegd. |
| --- | --- |

1.

De commissies buigen zich over het beleid van de Unie overeenkomstig de hun door de voltallige vergadering op grond van artikel 45 toegekende bevoegdheden. Zij stellen met name ontwerpadviezen, ontwerprapporten en ontwerpresoluties op, die vervolgens ter goedkeuring aan de voltallige vergadering worden voorgelegd.

| 2. | De commissies stellen jaarlijks een werkprogramma vast, dat is afgestemd op de beleidsprioriteiten van het Comité, en leggen dit ter goedkeuring voor aan het bureau. |
| --- | --- |

2.

De commissies stellen jaarlijks een werkprogramma vast, dat is afgestemd op de beleidsprioriteiten van het Comité, en leggen dit ter goedkeuring voor aan het bureau.

Artikel 48 —   Bijeenroepen van commissies en agenda

| 1. | De vergaderdata en de agenda worden telkens vastgesteld door de voorzitter van de commissie in overleg met de eerste vicevoorzitter. |
| --- | --- |

1.

De vergaderdata en de agenda worden telkens vastgesteld door de voorzitter van de commissie in overleg met de eerste vicevoorzitter.

| 2. | Een commissie wordt bijeengeroepen door haar voorzitter. De leden dienen uiterlijk vier weken vóór een gewone vergadering een convocatie én de agenda te ontvangen. |
| --- | --- |

2.

Een commissie wordt bijeengeroepen door haar voorzitter. De leden dienen uiterlijk vier weken vóór een gewone vergadering een convocatie én de agenda te ontvangen.

| 3. | Op schriftelijk verzoek van ten minste een kwart van de leden moet de voorzitter de commissie in buitengewone vergadering bijeenroepen, binnen uiterlijk vier weken na ontvangst van het verzoek. De agenda voor de buitengewone vergadering wordt vastgesteld door de leden die om de vergadering hebben gevraagd. De agenda wordt de leden samen met de convocatie toegestuurd. |
| --- | --- |

3.

Op schriftelijk verzoek van ten minste een kwart van de leden moet de voorzitter de commissie in buitengewone vergadering bijeenroepen, binnen uiterlijk vier weken na ontvangst van het verzoek. De agenda voor de buitengewone vergadering wordt vastgesteld door de leden die om de vergadering hebben gevraagd. De agenda wordt de leden samen met de convocatie toegestuurd.

| 4. | Alle ontwerpadviezen en overige vergaderstukken die voor de vergadering vertaald en beschikbaar gesteld moeten worden, dienen ten minste vijf weken vóór de datum van de vergadering in het bezit van het secretariaat van de commissie te zijn. Uiterlijk tien werkdagen vóór de vergadering worden zij per e-mail aan de leden verzonden. De genoemde termijnen kunnen bij uitzondering door de commissievoorzitter worden gewijzigd. |
| --- | --- |

4.

Alle ontwerpadviezen en overige vergaderstukken die voor de vergadering vertaald en beschikbaar gesteld moeten worden, dienen ten minste vijf weken vóór de datum van de vergadering in het bezit van het secretariaat van de commissie te zijn. Uiterlijk tien werkdagen vóór de vergadering worden zij per e-mail aan de leden verzonden. De genoemde termijnen kunnen bij uitzondering door de commissievoorzitter worden gewijzigd.

Artikel 49 —   Openbaarheid

| 1. | De vergaderingen van de commissies zijn openbaar, tenzij een commissie anders beslist en een vergadering geheel of voor één agendapunt gesloten verklaart. |
| --- | --- |

1.

De vergaderingen van de commissies zijn openbaar, tenzij een commissie anders beslist en een vergadering geheel of voor één agendapunt gesloten verklaart.

| 2. | Vertegenwoordigers van de Raad, de Commissie en het Europees Parlement kunnen evenals andere personen worden uitgenodigd om aan de vergaderingen van de commissies deel te nemen en kunnen worden verzocht om vragen van de leden te beantwoorden. |
| --- | --- |

2.

Vertegenwoordigers van de Raad, de Commissie en het Europees Parlement kunnen evenals andere personen worden uitgenodigd om aan de vergaderingen van de commissies deel te nemen en kunnen worden verzocht om vragen van de leden te beantwoorden.

Artikel 50 —   Termijn voor het opstellen van adviezen en rapporten

| 1. | De commissies moeten hun ontwerpadvies of ontwerprapport binnen de in het interinstitutionele vergaderrooster vastgestelde termijnen voorleggen. De commissies besteden maximaal twee vergaderingen aan de behandeling van het ontwerpadvies of het ontwerprapport; de eerste vergadering, waarin de werkzaamheden worden georganiseerd, is daarbij niet inbegrepen. |
| --- | --- |

1.

De commissies moeten hun ontwerpadvies of ontwerprapport binnen de in het interinstitutionele vergaderrooster vastgestelde termijnen voorleggen. De commissies besteden maximaal twee vergaderingen aan de behandeling van het ontwerpadvies of het ontwerprapport; de eerste vergadering, waarin de werkzaamheden worden georganiseerd, is daarbij niet inbegrepen.

| 2. | In uitzonderingsgevallen kan het bureau toestemming geven voor het houden van (een) extra vergadering(en) of de termijn voor het voorleggen van het ontwerpadvies of het ontwerprapport verlengen. |
| --- | --- |

2.

In uitzonderingsgevallen kan het bureau toestemming geven voor het houden van (een) extra vergadering(en) of de termijn voor het voorleggen van het ontwerpadvies of het ontwerprapport verlengen.

Artikel 51 —   Inhoud van de adviezen en de rapporten

| 1. | Een advies of rapport van het Comité bevat het standpunt en aanbevelingen van het Comité inzake het desbetreffende onderwerp, alsook eventueel concrete wijzigingsvoorstellen met betrekking tot het document waarover het Comité is geraadpleegd. |
| --- | --- |

1.

Een advies of rapport van het Comité bevat het standpunt en aanbevelingen van het Comité inzake het desbetreffende onderwerp, alsook eventueel concrete wijzigingsvoorstellen met betrekking tot het document waarover het Comité is geraadpleegd.

| 2. | De adviezen van het Comité bevatten een specifieke verwijzing naar de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid. |
| --- | --- |

2.

De adviezen van het Comité bevatten een specifieke verwijzing naar de toepassing van de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid.

| 3. | In deze adviezen en rapporten wordt tevens, waar mogelijk, ingegaan op de verwachte gevolgen voor het uitvoerende bestuur en de financiële consequenties op regionaal en lokaal niveau. |
| --- | --- |

3.

In deze adviezen en rapporten wordt tevens, waar mogelijk, ingegaan op de verwachte gevolgen voor het uitvoerende bestuur en de financiële consequenties op regionaal en lokaal niveau.

| 4. | Er wordt eventueel een toelichting opgesteld onder verantwoordelijkheid van de rapporteur, die niet in stemming wordt gebracht. De inhoud dient echter overeen te komen met de tekst van het advies zoals deze in stemming wordt gebracht. |
| --- | --- |

4.

Er wordt eventueel een toelichting opgesteld onder verantwoordelijkheid van de rapporteur, die niet in stemming wordt gebracht. De inhoud dient echter overeen te komen met de tekst van het advies zoals deze in stemming wordt gebracht.

Artikel 52 —   Follow-up van de adviezen

| 1. | Tijdens de periode volgend op de goedkeuring van een advies volgen de voorzitter en de rapporteur van de met het opstellen van het ontwerpadvies belaste commissie met ondersteuning van het secretariaat-generaal het verdere verloop van de aan de desbetreffende raadpleging van het Comité ten grondslag liggende procedure. |
| --- | --- |

1.

Tijdens de periode volgend op de goedkeuring van een advies volgen de voorzitter en de rapporteur van de met het opstellen van het ontwerpadvies belaste commissie met ondersteuning van het secretariaat-generaal het verdere verloop van de aan de desbetreffende raadpleging van het Comité ten grondslag liggende procedure.

| 2. | Desgewenst kan de commissie het bureau toestemming vragen om een herzien ontwerpadvies over het betreffende onderwerp op te stellen, bij voorkeur door dezelfde rapporteur, waarin aandacht wordt besteed aan en gereageerd wordt op het verdere verloop van de aan de raadpleging van het Comité ten grondslag liggende procedure. |
| --- | --- |

2.

Desgewenst kan de commissie het bureau toestemming vragen om een herzien ontwerpadvies over het betreffende onderwerp op te stellen, bij voorkeur door dezelfde rapporteur, waarin aandacht wordt besteed aan en gereageerd wordt op het verdere verloop van de aan de raadpleging van het Comité ten grondslag liggende procedure.

| 3. | Zo mogelijk zal de commissie in vergadering bijeenkomen om het herziene ontwerpadvies te behandelen en goed te keuren. Het herziene ontwerpadvies wordt tijdens de eerstvolgende zitting behandeld. |
| --- | --- |

3.

Zo mogelijk zal de commissie in vergadering bijeenkomen om het herziene ontwerpadvies te behandelen en goed te keuren. Het herziene ontwerpadvies wordt tijdens de eerstvolgende zitting behandeld.

| 4. | Indien de commissie, gelet op het stadium waarin de aan de raadpleging van het Comité ten grondslag liggende procedure zich inmiddels bevindt, geen tijd meer heeft om zich over het herziene ontwerpadvies uit te spreken, stelt de voorzitter van de betrokken commissie terstond de voorzitter van het Comité daarvan op de hoogte, zodat een algemeen rapporteur kan worden benoemd, overeenkomstig artikel 41. |
| --- | --- |

4.

Indien de commissie, gelet op het stadium waarin de aan de raadpleging van het Comité ten grondslag liggende procedure zich inmiddels bevindt, geen tijd meer heeft om zich over het herziene ontwerpadvies uit te spreken, stelt de voorzitter van de betrokken commissie terstond de voorzitter van het Comité daarvan op de hoogte, zodat een algemeen rapporteur kan worden benoemd, overeenkomstig artikel 41.

Artikel 53 —   Beroep wegens schending van het subsidiariteitsbeginsel

| 1. | De voorzitter van het Comité of de met het opstellen van het desbetreffende ontwerpadvies belaste commissie kunnen voorstellen beroep in te stellen bij het Hof van Justitie van de Europese Unie wegens schending van het subsidiariteitsbeginsel tegen wetgevingshandelingen voor de vaststelling waarvan het Comité volgens het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie moet worden geraadpleegd. |
| --- | --- |

1.

De voorzitter van het Comité of de met het opstellen van het desbetreffende ontwerpadvies belaste commissie kunnen voorstellen beroep in te stellen bij het Hof van Justitie van de Europese Unie wegens schending van het subsidiariteitsbeginsel tegen wetgevingshandelingen voor de vaststelling waarvan het Comité volgens het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie moet worden geraadpleegd.

| 2. | De commissie besluit met meerderheid van de uitgebrachte stemmen, na vaststelling van het quorum overeenkomstig artikel 59, lid 1, over het voorstel voor het instellen van beroep. Dat voorstel wordt voor besluit voorgelegd aan de voltallige vergadering overeenkomstig artikel 13, onder g), of aan het bureau wanneer artikel 36, onder j), van toepassing is. De commissie motiveert haar voorstel in een gedetailleerd verslag, waarin zij zo nodig ook ingaat op de urgentie van het beroep, op grond waarvan een besluit moet worden genomen overeenkomstig artikel 36, onder j). |
| --- | --- |

2.

De commissie besluit met meerderheid van de uitgebrachte stemmen, na vaststelling van het quorum overeenkomstig artikel 59, lid 1, over het voorstel voor het instellen van beroep. Dat voorstel wordt voor besluit voorgelegd aan de voltallige vergadering overeenkomstig artikel 13, onder g), of aan het bureau wanneer artikel 36, onder j), van toepassing is. De commissie motiveert haar voorstel in een gedetailleerd verslag, waarin zij zo nodig ook ingaat op de urgentie van het beroep, op grond waarvan een besluit moet worden genomen overeenkomstig artikel 36, onder j).

Artikel 54 —   Uitblijven van verplichte raadpleging

| 1. | Als het Comité niet is geraadpleegd in de gevallen waarin dit krachtens het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie wel zou moeten, kan de voorzitter van het Comité of een commissie aan de voltallige vergadering, overeenkomstig artikel 13, onder g), of aan het bureau, wanneer artikel 36, onder j), van toepassing is, voorstellen beroep in te stellen bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. |
| --- | --- |

1.

Als het Comité niet is geraadpleegd in de gevallen waarin dit krachtens het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie wel zou moeten, kan de voorzitter van het Comité of een commissie aan de voltallige vergadering, overeenkomstig artikel 13, onder g), of aan het bureau, wanneer artikel 36, onder j), van toepassing is, voorstellen beroep in te stellen bij het Hof van Justitie van de Europese Unie.

| 2. | De commissie besluit met meerderheid van de uitgebrachte stemmen, na vaststelling van het quorum overeenkomstig artikel 59, lid 1, over het voorstel voor het instellen van beroep. De commissie motiveert haar voorstel in een gedetailleerd verslag, waarin zij zo nodig ook ingaat op de urgentie van het beroep, op grond waarvan een besluit moet worden genomen overeenkomstig artikel 36, onder j). |
| --- | --- |

2.

De commissie besluit met meerderheid van de uitgebrachte stemmen, na vaststelling van het quorum overeenkomstig artikel 59, lid 1, over het voorstel voor het instellen van beroep. De commissie motiveert haar voorstel in een gedetailleerd verslag, waarin zij zo nodig ook ingaat op de urgentie van het beroep, op grond waarvan een besluit moet worden genomen overeenkomstig artikel 36, onder j).

Artikel 55 —   Verslag over de impact van de adviezen

Het secretariaat-generaal legt de voltallige vergadering ten minste één keer per jaar een verslag voor over de impact van de adviezen, op basis van met name de bijdragen die daartoe door de afzonderlijke commissies zijn verstrekt, en gegevens die bij de betrokken instellingen zijn verzameld.

Artikel 56 —   Rapporteurs

| 1. | Elke commissie benoemt op voorstel van haar voorzitter een rapporteur of, in met redenen omklede gevallen, twee rapporteurs voor het opstellen van een ontwerpadvies of een ontwerprapport. |
| --- | --- |

1.

Elke commissie benoemt op voorstel van haar voorzitter een rapporteur of, in met redenen omklede gevallen, twee rapporteurs voor het opstellen van een ontwerpadvies of een ontwerprapport.

| 2. | Bij de benoeming van de rapporteurs moet elke commissie erop toezien dat de werkzaamheden op evenwichtige wijze worden verdeeld. |
| --- | --- |

2.

Bij de benoeming van de rapporteurs moet elke commissie erop toezien dat de werkzaamheden op evenwichtige wijze worden verdeeld.

| 3. | Indien er spoed vereist is kan de voorzitter van de commissie gebruikmaken van de schriftelijke procedure om een rapporteur te benoemen. De voorzitter verzoekt de leden binnen drie werkdagen schriftelijk te laten weten of zij eventueel bezwaar hebben tegen de aanwijzing van de voorgestelde rapporteur. In geval van bezwaar wordt de beslissing in overleg tussen voorzitter en eerste vicevoorzitter een beslissing genomen. |
| --- | --- |

3.

Indien er spoed vereist is kan de voorzitter van de commissie gebruikmaken van de schriftelijke procedure om een rapporteur te benoemen. De voorzitter verzoekt de leden binnen drie werkdagen schriftelijk te laten weten of zij eventueel bezwaar hebben tegen de aanwijzing van de voorgestelde rapporteur. In geval van bezwaar wordt de beslissing in overleg tussen voorzitter en eerste vicevoorzitter een beslissing genomen.

| 4. | Indien de voorzitter of een van de vicevoorzitters van een commissie tot rapporteur wordt benoemd, dan dient hij of zij tijdens de behandeling van zijn of haar ontwerpadvies of -rapport een andere vicevoorzitter c.q. het oudste aanwezige lid de vergadering te laten voorzitten. |
| --- | --- |

4.

Indien de voorzitter of een van de vicevoorzitters van een commissie tot rapporteur wordt benoemd, dan dient hij of zij tijdens de behandeling van zijn of haar ontwerpadvies of -rapport een andere vicevoorzitter c.q. het oudste aanwezige lid de vergadering te laten voorzitten.

| 5. | Als een rapporteur zijn hoedanigheid als lid of plaatsvervanger van het Comité verliest, wijst de betreffende commissie uit haar midden en uit dezelfde fractie een nieuwe rapporteur aan, zo nodig met gebruikmaking van de in lid 3 vermelde procedure. |
| --- | --- |

5.

Als een rapporteur zijn hoedanigheid als lid of plaatsvervanger van het Comité verliest, wijst de betreffende commissie uit haar midden en uit dezelfde fractie een nieuwe rapporteur aan, zo nodig met gebruikmaking van de in lid 3 vermelde procedure.

Artikel 57 —   Werkgroepen

| 1. | In met redenen omklede gevallen kunnen de commissies, met goedkeuring van het bureau, werkgroepen instellen. Een werkgroep kan leden van verschillende commissies omvatten. |
| --- | --- |

1.

In met redenen omklede gevallen kunnen de commissies, met goedkeuring van het bureau, werkgroepen instellen. Een werkgroep kan leden van verschillende commissies omvatten.

| 2. | Indien een lid van een werkgroep een vergadering niet kan bijwonen, kan het zich doen vertegenwoordigen door een van de op de lijst van vervangers van de leden van de werkgroep voorkomende leden of plaatsvervangers uit zijn fractie. |
| --- | --- |

2.

Indien een lid van een werkgroep een vergadering niet kan bijwonen, kan het zich doen vertegenwoordigen door een van de op de lijst van vervangers van de leden van de werkgroep voorkomende leden of plaatsvervangers uit zijn fractie.

| 3. | Iedere werkgroep kan uit haar midden een voorzitter en een vicevoorzitter aanwijzen. |
| --- | --- |

3.

Iedere werkgroep kan uit haar midden een voorzitter en een vicevoorzitter aanwijzen.

Artikel 58 —   Deskundigen

| 1. | De leden van de commissies kunnen zich laten bijstaan door deskundigen. |
| --- | --- |

1.

De leden van de commissies kunnen zich laten bijstaan door deskundigen.

| 2. | Een commissie kan ook in haar geheel besluiten deskundigen aan te wijzen in het kader van haar werkzaamheden of ter ondersteuning van de door haar ingestelde werkgroep. De voorzitter kan deze deskundigen verzoeken aan de vergaderingen van de commissie of de werkgroep deel te nemen. |
| --- | --- |

2.

Een commissie kan ook in haar geheel besluiten deskundigen aan te wijzen in het kader van haar werkzaamheden of ter ondersteuning van de door haar ingestelde werkgroep. De voorzitter kan deze deskundigen verzoeken aan de vergaderingen van de commissie of de werkgroep deel te nemen.

| 3. | Alleen de deskundige van de rapporteur en de door de commissie uitgenodigde deskundigen hebben recht op vergoeding van reis- en verblijfkosten. |
| --- | --- |

3.

Alleen de deskundige van de rapporteur en de door de commissie uitgenodigde deskundigen hebben recht op vergoeding van reis- en verblijfkosten.

Artikel 59 —   Quorum

| 1. | Binnen een commissie is het quorum bereikt wanneer meer dan de helft van de leden aanwezig is. |
| --- | --- |

1.

Binnen een commissie is het quorum bereikt wanneer meer dan de helft van de leden aanwezig is.

| 2. | Het quorum wordt vastgesteld op verzoek van een lid en op voorwaarde dat ten minste tien leden vóór dit verzoek stemmen. Zolang niet om vaststelling van het quorum wordt gevraagd, is een stemming geldig ongeacht het aantal aanwezigen. Wanneer wordt vastgesteld dat het quorum niet is bereikt, kan de commissie doorgaan met haar beraadslagingen over de resterende agendapunten waarover geen stemming nodig is, maar wordt zowel de discussie als de stemming over de hangende agendapunten uitgesteld tot de volgende vergadering. |
| --- | --- |

2.

Het quorum wordt vastgesteld op verzoek van een lid en op voorwaarde dat ten minste tien leden vóór dit verzoek stemmen. Zolang niet om vaststelling van het quorum wordt gevraagd, is een stemming geldig ongeacht het aantal aanwezigen. Wanneer wordt vastgesteld dat het quorum niet is bereikt, kan de commissie doorgaan met haar beraadslagingen over de resterende agendapunten waarover geen stemming nodig is, maar wordt zowel de discussie als de stemming over de hangende agendapunten uitgesteld tot de volgende vergadering.

Artikel 60 —   Stemprocedure

| 1. | Besluiten worden bij meerderheid van de uitgebrachte stemmen genomen. Artikel 22, lid 2, is van kracht. |
| --- | --- |

1.

Besluiten worden bij meerderheid van de uitgebrachte stemmen genomen. Artikel 22, lid 2, is van kracht.

| 2. | Indien een commissie de stemming over een advies heeft onderbroken, kan zij met meerderheid van de uitgebrachte stemmen besluiten de wijzigingsvoorstellen waarover reeds gestemd is tijdens de vergadering waarin zij zich over de tekst in zijn geheel uitspreekt, opnieuw in stemming te brengen. |
| --- | --- |

2.

Indien een commissie de stemming over een advies heeft onderbroken, kan zij met meerderheid van de uitgebrachte stemmen besluiten de wijzigingsvoorstellen waarover reeds gestemd is tijdens de vergadering waarin zij zich over de tekst in zijn geheel uitspreekt, opnieuw in stemming te brengen.

Artikel 61 —   Wijzigingsvoorstellen

| 1. | Wijzigingsvoorstellen moeten vóór de zevende werkdag voorafgaand aan de vergadering aan het secretariaat van de commissie worden doorgegeven. Deze termijn kan bij uitzondering door de commissievoorzitter worden gewijzigd.
  Wijzigingsvoorstellen voor commissievergaderingen kunnen alleen worden ingediend door leden van de desbetreffende commissie en door volgens de voorschriften gemachtigde leden of plaatsvervangers, met inachtneming van de bepalingen van artikel 5, lid 2, alsmede door niet gemachtigde plaatsvervangers die rapporteur zijn, maar de wijzigingsvoorstellen van die laatsten mogen alleen betrekking hebben op hun eigen documenten.
  Het recht om wijzigingsvoorstellen in te dienen betreffende documenten die tijdens commissievergaderingen worden behandeld, kan uitsluitend worden uitgeoefend door hetzij een lid van de desbetreffende commissie, hetzij een overeenkomstig de voorschriften gemachtigd ander lid of plaatsvervanger. Wijzigingsvoorstellen die volgens de voorschriften zijn ingediend vóór verlies van lidmaatschap van het Comité of verlening of intrekking van een volmacht, blijven geldig.
  Wijzigingsvoorstellen worden met voorrang voor de rapporteur vertaald en aan hem doorgegeven, zodat die aan de hand daarvan eigen wijzigingsvoorstellen kan formuleren en deze vóór de tweede werkdag voorafgaand aan de vergadering aan het secretariaat kan doorgeven. Deze wijzigingsvoorstellen van de rapporteur dienen expliciet verband te houden met één of meerdere van de in de eerste alinea bedoelde wijzigingsvoorstellen, dienen zodra zij zijn vertaald elektronisch beschikbaar te zijn, maar moeten uiterlijk bij aanvang van de vergadering ter inzage voorliggen en schriftelijk worden uitgedeeld.
  De leden 1 tot en met 5 van artikel 24 zijn mutatis mutandis van toepassing. |
| --- | --- |

1.

Wijzigingsvoorstellen moeten vóór de zevende werkdag voorafgaand aan de vergadering aan het secretariaat van de commissie worden doorgegeven. Deze termijn kan bij uitzondering door de commissievoorzitter worden gewijzigd.

Wijzigingsvoorstellen voor commissievergaderingen kunnen alleen worden ingediend door leden van de desbetreffende commissie en door volgens de voorschriften gemachtigde leden of plaatsvervangers, met inachtneming van de bepalingen van artikel 5, lid 2, alsmede door niet gemachtigde plaatsvervangers die rapporteur zijn, maar de wijzigingsvoorstellen van die laatsten mogen alleen betrekking hebben op hun eigen documenten.

Het recht om wijzigingsvoorstellen in te dienen betreffende documenten die tijdens commissievergaderingen worden behandeld, kan uitsluitend worden uitgeoefend door hetzij een lid van de desbetreffende commissie, hetzij een overeenkomstig de voorschriften gemachtigd ander lid of plaatsvervanger. Wijzigingsvoorstellen die volgens de voorschriften zijn ingediend vóór verlies van lidmaatschap van het Comité of verlening of intrekking van een volmacht, blijven geldig.

Wijzigingsvoorstellen worden met voorrang voor de rapporteur vertaald en aan hem doorgegeven, zodat die aan de hand daarvan eigen wijzigingsvoorstellen kan formuleren en deze vóór de tweede werkdag voorafgaand aan de vergadering aan het secretariaat kan doorgeven. Deze wijzigingsvoorstellen van de rapporteur dienen expliciet verband te houden met één of meerdere van de in de eerste alinea bedoelde wijzigingsvoorstellen, dienen zodra zij zijn vertaald elektronisch beschikbaar te zijn, maar moeten uiterlijk bij aanvang van de vergadering ter inzage voorliggen en schriftelijk worden uitgedeeld.

De leden 1 tot en met 5 van artikel 24 zijn mutatis mutandis van toepassing.

| 2. | De wijzigingsvoorstellen worden in stemming gebracht in de volgorde van de paragrafen van het ontwerpadvies of het ontwerprapport. Daarna wordt gestemd over de tekst van het ontwerpadvies of -rapport in zijn geheel. |
| --- | --- |

2.

De wijzigingsvoorstellen worden in stemming gebracht in de volgorde van de paragrafen van het ontwerpadvies of het ontwerprapport. Daarna wordt gestemd over de tekst van het ontwerpadvies of -rapport in zijn geheel.

| 3. | Nadat een ontwerpadvies of een ontwerprapport door de commissie is goedgekeurd, wordt het door haar voorzitter aan de voorzitter van het Comité doorgegeven. |
| --- | --- |

3.

Nadat een ontwerpadvies of een ontwerprapport door de commissie is goedgekeurd, wordt het door haar voorzitter aan de voorzitter van het Comité doorgegeven.

Artikel 62 —   Besluit om geen advies of rapport uit te brengen

Indien een (in eerste instantie bevoegde) commissie van oordeel is dat een adviesaanvraag die haar is toegewezen, geen kwestie van regionaal of lokaal belang betreft of niet politiek relevant is, kan zij besluiten geen advies of rapport op te stellen.

Artikel 63 —   Schriftelijke procedure

| 1. | In uitzonderlijke gevallen kan een commissievoorzitter gebruikmaken van een schriftelijke procedure om een besluit inzake de werkwijze van de commissie te nemen. |
| --- | --- |

1.

In uitzonderlijke gevallen kan een commissievoorzitter gebruikmaken van een schriftelijke procedure om een besluit inzake de werkwijze van de commissie te nemen.

| 2. | De voorzitter legt de leden een voorstel voor een besluit voor en verzoekt hen om hem binnen drie werkdagen schriftelijk op de hoogte te brengen van hun eventuele bezwaren. |
| --- | --- |

2.

De voorzitter legt de leden een voorstel voor een besluit voor en verzoekt hen om hem binnen drie werkdagen schriftelijk op de hoogte te brengen van hun eventuele bezwaren.

| 3. | In geval van geen bezwaar wordt het voorstel geacht te zijn goedgekeurd. |
| --- | --- |

3.

In geval van geen bezwaar wordt het voorstel geacht te zijn goedgekeurd.

Artikel 64 —   Standpunt in briefvorm

| 1. | Indien een reactie van het Comité op een adviesaanvraag wenselijk wordt geacht, maar een nieuw advies niet nodig wordt gevonden gelet op prioriteiten en/of omdat in het verleden al adviezen ter zake zijn goedgekeurd, kan de betrokken commissie besluiten geen advies uit te brengen. In dat geval kan het Comité op de desbetreffende adviesaanvraag reageren in de vorm van een door zijn voorzitter ondertekende brief aan de instellingen van de Europese Unie. |
| --- | --- |

1.

Indien een reactie van het Comité op een adviesaanvraag wenselijk wordt geacht, maar een nieuw advies niet nodig wordt gevonden gelet op prioriteiten en/of omdat in het verleden al adviezen ter zake zijn goedgekeurd, kan de betrokken commissie besluiten geen advies uit te brengen. In dat geval kan het Comité op de desbetreffende adviesaanvraag reageren in de vorm van een door zijn voorzitter ondertekende brief aan de instellingen van de Europese Unie.

| 2. | Deze brief wordt voorbereid door de voorzitter van de bevoegde commissie in overleg met de rapporteurs van de eerdere adviezen over hetzelfde onderwerp. |
| --- | --- |

2.

Deze brief wordt voorbereid door de voorzitter van de bevoegde commissie in overleg met de rapporteurs van de eerdere adviezen over hetzelfde onderwerp.

| 3. | Als de geldende termijnen het toelaten, wordt de brief tijdens de eerst mogelijke vergadering van de betrokken commissie ter discussie voorgelegd alvorens ter ondertekening aan de voorzitter van het Comité te worden verstuurd. |
| --- | --- |

3.

Als de geldende termijnen het toelaten, wordt de brief tijdens de eerst mogelijke vergadering van de betrokken commissie ter discussie voorgelegd alvorens ter ondertekening aan de voorzitter van het Comité te worden verstuurd.

Artikel 65 —   Voor de commissies geldende bepalingen

De artikelen 11; 12, lid 2; 17, lid 1, 2 en 3; en 20 zijn mutatis mutandis van toepassing.

HOOFDSTUK 5

ADMINISTRATIE VAN HET COMITÉ

Artikel 66 —   Secretariaat-generaal

| 1. | Het Comité wordt bijgestaan door een secretariaat-generaal. |
| --- | --- |

1.

Het Comité wordt bijgestaan door een secretariaat-generaal.

| 2. | Het secretariaat-generaal staat onder leiding van een secretaris-generaal. |
| --- | --- |

2.

Het secretariaat-generaal staat onder leiding van een secretaris-generaal.

| 3. | Op voorstel van de secretaris-generaal stelt het bureau een zodanige organisatiestructuur voor het secretariaat-generaal vast, dat dit de goede werking van het Comité en zijn organen garandeert, en de leden van het Comité bij de uitoefening van hun mandaat ter zijde kan staan. Daarbij stelt het bureau ook de uitvoeringsbepalingen vast voor de dienstverlening door het secretariaat aan de leden, de nationale delegaties, de fracties en de niet-ingeschrevenen. |
| --- | --- |

3.

Op voorstel van de secretaris-generaal stelt het bureau een zodanige organisatiestructuur voor het secretariaat-generaal vast, dat dit de goede werking van het Comité en zijn organen garandeert, en de leden van het Comité bij de uitoefening van hun mandaat ter zijde kan staan. Daarbij stelt het bureau ook de uitvoeringsbepalingen vast voor de dienstverlening door het secretariaat aan de leden, de nationale delegaties, de fracties en de niet-ingeschrevenen.

| 4. | Het secretariaat-generaal stelt de notulen van de beraadslagingen van de organen van het Comité op. |
| --- | --- |

4.

Het secretariaat-generaal stelt de notulen van de beraadslagingen van de organen van het Comité op.

Artikel 67 —   Secretaris-generaal

| 1. | De secretaris-generaal draagt zorg voor de uitvoering van de besluiten die krachtens dit reglement van orde en de geldende voorschriften door het bureau of de voorzitter worden genomen. Hij neemt met adviserende stem deel aan de vergaderingen van het bureau en stelt van die vergaderingen de notulen op. |
| --- | --- |

1.

De secretaris-generaal draagt zorg voor de uitvoering van de besluiten die krachtens dit reglement van orde en de geldende voorschriften door het bureau of de voorzitter worden genomen. Hij neemt met adviserende stem deel aan de vergaderingen van het bureau en stelt van die vergaderingen de notulen op.

| 2. | De secretaris-generaal vervult zijn functie onder het gezag van de voorzitter, die het bureau vertegenwoordigt. |
| --- | --- |

2.

De secretaris-generaal vervult zijn functie onder het gezag van de voorzitter, die het bureau vertegenwoordigt.

Artikel 68 —   Aanstelling van de secretaris-generaal

| 1. | Na vaststelling van het quorum overeenkomstig artikel 37, lid 2, eerste zin, stelt het bureau de secretaris-generaal aan op grond van een bij tweederdemeerderheid van de uitgebrachte stemmen genomen besluit en zulks overeenkomstig artikel 2 en de desbetreffende bepalingen van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen. |
| --- | --- |

1.

Na vaststelling van het quorum overeenkomstig artikel 37, lid 2, eerste zin, stelt het bureau de secretaris-generaal aan op grond van een bij tweederdemeerderheid van de uitgebrachte stemmen genomen besluit en zulks overeenkomstig artikel 2 en de desbetreffende bepalingen van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen.

| 2. | De secretaris-generaal wordt voor vijf jaar aangesteld. Het bureau stelt de nadere voorwaarden van de arbeidsovereenkomst vast.
  De aanstelling kan één keer met maximaal vijf jaar worden verlengd. |
| --- | --- |

2.

De secretaris-generaal wordt voor vijf jaar aangesteld. Het bureau stelt de nadere voorwaarden van de arbeidsovereenkomst vast.

De aanstelling kan één keer met maximaal vijf jaar worden verlengd.

| 3. | De overeenkomstig de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen aan het tot het aangaan van arbeidsovereenkomsten bevoegde gezag toegekende bevoegdheden worden in het geval van de secretaris-generaal uitgeoefend door het bureau. |
| --- | --- |

3.

De overeenkomstig de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen aan het tot het aangaan van arbeidsovereenkomsten bevoegde gezag toegekende bevoegdheden worden in het geval van de secretaris-generaal uitgeoefend door het bureau.

Artikel 69 —   Statuut van de ambtenaren en Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden

| 1. | De door het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen aan het tot aanstelling bevoegde gezag toegekende bevoegdheden worden uitgeoefend:






  — | voor ambtenaren van de rangen 5 t/m 12 van functiegroep AD en voor ambtenaren van functiegroep AST door de secretaris-generaal; |
| --- | --- | --- |

1.

De door het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen aan het tot aanstelling bevoegde gezag toegekende bevoegdheden worden uitgeoefend:

—

voor ambtenaren van de rangen 5 t/m 12 van functiegroep AD en voor ambtenaren van functiegroep AST door de secretaris-generaal;

| — | voor de overige ambtenaren, door het bureau op voorstel van de secretaris-generaal. |
| --- | --- |

—

voor de overige ambtenaren, door het bureau op voorstel van de secretaris-generaal.

| 2. | De bevoegdheden die door de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen zijn toegekend aan het tot het aangaan van arbeidsovereenkomsten bevoegde gezag, worden uitgeoefend:






  — | voor tijdelijke functionarissen van de rangen 5 t/m 12 van functiegroep AD en voor tijdelijke functionarissen van functiegroep AST, door de secretaris-generaal; |
| --- | --- | --- |

2.

De bevoegdheden die door de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen zijn toegekend aan het tot het aangaan van arbeidsovereenkomsten bevoegde gezag, worden uitgeoefend:

—

voor tijdelijke functionarissen van de rangen 5 t/m 12 van functiegroep AD en voor tijdelijke functionarissen van functiegroep AST, door de secretaris-generaal;

| — | voor de overige tijdelijke personeelsleden, door het bureau op voorstel van de secretaris-generaal; |
| --- | --- |

—

voor de overige tijdelijke personeelsleden, door het bureau op voorstel van de secretaris-generaal;

| — | voor tijdelijke functionarissen in het kabinet van de voorzitter of van de eerste vicevoorzitter:






  — | voor tijdelijke functionarissen van de rangen 5 t/m 12 van functiegroep AD en voor alle rangen van functiegroep AST, door de secretaris-generaal op voorstel van de voorzitter; |
| --- | --- | --- |

—

voor tijdelijke functionarissen in het kabinet van de voorzitter of van de eerste vicevoorzitter:

—

voor tijdelijke functionarissen van de rangen 5 t/m 12 van functiegroep AD en voor alle rangen van functiegroep AST, door de secretaris-generaal op voorstel van de voorzitter;

| — | voor de overige rangen van de functiegroep AD door het bureau op voorstel van de voorzitter. |
| --- | --- |

—

voor de overige rangen van de functiegroep AD door het bureau op voorstel van de voorzitter.

De tijdelijke kabinetsmedewerkers van de voorzitter of de eerste vicevoorzitter worden aangesteld voor de duur van het mandaat van de voorzitter of de eerste vicevoorzitter.

| — | voor contractuele functionarissen, bijzondere adviseurs en plaatselijke functionarissen, door de secretaris-generaal, overeenkomstig de voorwaarden van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen. |
| --- | --- |

—

voor contractuele functionarissen, bijzondere adviseurs en plaatselijke functionarissen, door de secretaris-generaal, overeenkomstig de voorwaarden van de Regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen.

Artikel 70 —   Beraadslaging achter gesloten deuren

Het bureau beraadslaagt achter gesloten deuren indien het besluiten neemt overeenkomstig de artikelen 68 en 69.

Artikel 71 —   Commissie voor administratieve en financiële aangelegenheden

| 1. | Het bureau stelt, overeenkomstig artikel 36, een adviescommissie voor administratieve en financiële aangelegenheden in, die wordt voorgezeten door een lid van het bureau. |
| --- | --- |

1.

Het bureau stelt, overeenkomstig artikel 36, een adviescommissie voor administratieve en financiële aangelegenheden in, die wordt voorgezeten door een lid van het bureau.

| 2. | De commissie voor administratieve en financiële aangelegenheden vervult de volgende taken:






  a) | beraadslaging over en goedkeuring van het door de secretaris-generaal voorgelegde voorontwerp van raming van de ontvangsten en uitgaven (zie artikel 72); |
| --- | --- | --- |

2.

De commissie voor administratieve en financiële aangelegenheden vervult de volgende taken:

a)

beraadslaging over en goedkeuring van het door de secretaris-generaal voorgelegde voorontwerp van raming van de ontvangsten en uitgaven (zie artikel 72);

| b) | het opstellen van ontwerpuitvoeringsbepalingen en voorstellen voor bureaubesluiten inzake financiële, organisatorische en administratieve kwesties en kwesties betreffende de leden en plaatsvervangers. |
| --- | --- |

b)

het opstellen van ontwerpuitvoeringsbepalingen en voorstellen voor bureaubesluiten inzake financiële, organisatorische en administratieve kwesties en kwesties betreffende de leden en plaatsvervangers.

| 3. | De voorzitter van de commissie voor administratieve en financiële aangelegenheden vertegenwoordigt het Comité bij de begrotingsautoriteiten van de Europese Unie. |
| --- | --- |

3.

De voorzitter van de commissie voor administratieve en financiële aangelegenheden vertegenwoordigt het Comité bij de begrotingsautoriteiten van de Europese Unie.

Artikel 72 —   Begroting

| 1. | De commissie voor administratieve en financiële aangelegenheden legt het bureau een voorontwerp van raming van de ontvangsten en uitgaven van het Comité voor het volgende begrotingsjaar voor. Het bureau legt de voltallige vergadering daarna een ontwerpraming ter goedkeuring voor. |
| --- | --- |

1.

De commissie voor administratieve en financiële aangelegenheden legt het bureau een voorontwerp van raming van de ontvangsten en uitgaven van het Comité voor het volgende begrotingsjaar voor. Het bureau legt de voltallige vergadering daarna een ontwerpraming ter goedkeuring voor.

| 2. | De voltallige vergadering keurt de ontwerpraming van de ontvangsten en uitgaven van het Comité goed en zendt deze tijdig door naar de Commissie, de Raad en het Europees Parlement, zodat de in de begrotingsregels vastgestelde termijn in acht kan worden genomen. |
| --- | --- |

2.

De voltallige vergadering keurt de ontwerpraming van de ontvangsten en uitgaven van het Comité goed en zendt deze tijdig door naar de Commissie, de Raad en het Europees Parlement, zodat de in de begrotingsregels vastgestelde termijn in acht kan worden genomen.

| 3. | In het kader van de door het bureau vastgestelde interne voorschriften wordt de begroting van het Comité, na raadpleging van de commissie voor administratieve en financiële aangelegenheden, door de voorzitter van het Comité of in diens opdracht uitgevoerd. De voorzitter van het Comité oefent deze functie uit overeenkomstig de bepalingen van het Financieel Reglement dat van toepassing is op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen. |
| --- | --- |

3.

In het kader van de door het bureau vastgestelde interne voorschriften wordt de begroting van het Comité, na raadpleging van de commissie voor administratieve en financiële aangelegenheden, door de voorzitter van het Comité of in diens opdracht uitgevoerd. De voorzitter van het Comité oefent deze functie uit overeenkomstig de bepalingen van het Financieel Reglement dat van toepassing is op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen.

*

* *

TITEL III

OVERIGE BEPALINGEN

HOOFDSTUK 1

SAMENWERKING MET ANDERE INSTANTIES

Artikel 73 —   Samenwerkingsovereenkomsten

In het kader van de bevoegdheden van het Comité kan het bureau op voorstel van de secretaris-generaal overeenkomsten sluiten met andere instanties.

Artikel 74 —   Voorlegging en publicatie van adviezen, rapporten en resoluties

| 1. | De adviezen en rapporten van het Comité en de resoluties worden door de voorzitter voorgelegd aan de Raad, de Commissie en het Europees Parlement. Aan deze instellingen wordt eveneens mededeling gedaan van het besluit de vereenvoudigde procedure overeenkomstig artikel 26 te volgen, of af te zien van het uitbrengen van een advies of rapport overeenkomstig artikel 62. |
| --- | --- |

1.

De adviezen en rapporten van het Comité en de resoluties worden door de voorzitter voorgelegd aan de Raad, de Commissie en het Europees Parlement. Aan deze instellingen wordt eveneens mededeling gedaan van het besluit de vereenvoudigde procedure overeenkomstig artikel 26 te volgen, of af te zien van het uitbrengen van een advies of rapport overeenkomstig artikel 62.

| 2. | De adviezen, rapporten en resoluties van het Comité worden gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie. |
| --- | --- |

2.

De adviezen, rapporten en resoluties van het Comité worden gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie.

HOOFDSTUK 2

OPENBAARHEID EN TRANSPARANTIE

Artikel 75 —   Toegang van het publiek tot documenten

| 1. | Iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat heeft in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie recht op toegang tot documenten van het Comité, volgens de beginselen en onder de voorwaarden en beperkingen als vastgelegd in Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad en overeenkomstig de door het bureau van het Comité vastgestelde voorschriften. Voor zover mogelijk wordt op dezelfde wijze toegang tot documenten van het Comité verleend aan andere natuurlijke of rechtspersonen. |
| --- | --- |

1.

Iedere burger van de Unie en iedere natuurlijke of rechtspersoon met verblijfplaats of statutaire zetel in een lidstaat heeft in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie recht op toegang tot documenten van het Comité, volgens de beginselen en onder de voorwaarden en beperkingen als vastgelegd in Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad en overeenkomstig de door het bureau van het Comité vastgestelde voorschriften. Voor zover mogelijk wordt op dezelfde wijze toegang tot documenten van het Comité verleend aan andere natuurlijke of rechtspersonen.

| 2. | Het Comité zet een register op van zijn documenten. Met het oog hierop stelt het bureau interne voorschriften ten aanzien van de toegang vast, evenals de lijst van documenten die direct toegankelijk zijn. |
| --- | --- |

2.

Het Comité zet een register op van zijn documenten. Met het oog hierop stelt het bureau interne voorschriften ten aanzien van de toegang vast, evenals de lijst van documenten die direct toegankelijk zijn.

HOOFDSTUK 3

TAALGEBRUIK

Artikel 76 —   Vertolkingsregeling

In de mate van het mogelijke worden middelen ter beschikking gesteld voor de toepassing van de volgende beginselen betreffende de vertolkingsregeling van het Comité:

| a) | De beraadslagingen van het Comité zijn toegankelijk in alle officiële talen van de Europese Unie, behoudens andersluidend besluit van het bureau. |
| --- | --- |

a)

De beraadslagingen van het Comité zijn toegankelijk in alle officiële talen van de Europese Unie, behoudens andersluidend besluit van het bureau.

| b) | De leden hebben het recht tijdens de zitting het woord te voeren in de officiële taal van hun keuze. Uiteenzettingen in één van de officiële talen worden simultaan getolkt in alle andere officiële talen en in elke andere taal die het bureau noodzakelijk acht. |
| --- | --- |

b)

De leden hebben het recht tijdens de zitting het woord te voeren in de officiële taal van hun keuze. Uiteenzettingen in één van de officiële talen worden simultaan getolkt in alle andere officiële talen en in elke andere taal die het bureau noodzakelijk acht.

| c) | Tijdens vergaderingen van het bureau, de commissies en de werkgroepen wordt getolkt in en uit de talen die gebruikt worden door de leden die hun deelname aan die vergaderingen hebben bevestigd. |
| --- | --- |

c)

Tijdens vergaderingen van het bureau, de commissies en de werkgroepen wordt getolkt in en uit de talen die gebruikt worden door de leden die hun deelname aan die vergaderingen hebben bevestigd.

HOOFDSTUK 4

REGLEMENT VAN ORDE

Artikel 77 —   Herziening van het reglement van orde

| 1. | De voltallige vergadering besluit bij meerderheid van de leden of het onderhavige reglement van orde geheel of gedeeltelijk moet worden herzien. |
| --- | --- |

1.

De voltallige vergadering besluit bij meerderheid van de leden of het onderhavige reglement van orde geheel of gedeeltelijk moet worden herzien.

| 2. | Zij belast een ad-hoccommissie met het opstellen van een rapport en een ontwerptekst, op basis waarvan zij de nieuwe bepalingen bij meerderheid van stemmen van de leden vaststelt. De nieuwe bepalingen treden in werking daags na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. |
| --- | --- |

2.

Zij belast een ad-hoccommissie met het opstellen van een rapport en een ontwerptekst, op basis waarvan zij de nieuwe bepalingen bij meerderheid van stemmen van de leden vaststelt. De nieuwe bepalingen treden in werking daags na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Artikel 78 —   Uitvoeringsbepalingen

Het bureau kan via voorschriften de bepalingen ter uitvoering van dit reglement van orde vaststellen, met inachtneming van dit reglement.

Artikel 79 —   Inwerkingtreding van het reglement van orde

Het onderhavige reglement van orde treedt in werking op de dag volgende op die van zijn bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie.

---

IV Handelingen die vóór 1 december 2009 zijn aangenomen krachtens het EG-Verdrag, het EU-Verdrag en het Euratom-Verdrag

| 9.1.2010 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | L 6/32 |
| --- | --- | --- | --- |

9.1.2010

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

L 6/32

---

BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 30 september 2009

betreffende steunmaatregel C 2/09 (ex N 221/08 en N 413/08) die Duitsland voornemens is ten behoeve van de algemene voorwaarden voor kapitaaldeelnemingen ten uitvoer te leggen

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 7387)

(Slechts de tekst in de Duitse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2010/13/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),

Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken (1), en gezien deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

1.   DE PROCEDURE

| (1) | Bij schrijven van 30 april 2008, dat diezelfde dag nog bij de Commissie is geregistreerd, heeft Duitsland ter wille van de rechtszekerheid aanmelding gedaan van twee maatregelen met betrekking tot de Gewerbesteuerpflicht (verplichting gemeentelijke bedrijfsbelasting te betalen) en tot vrijstelling van de beperking van de voorwaartse verliesverrekening (Verlustvortrag) (steunmaatregel N 221/08). Bij brieven van 26 juni en 23 oktober 2008 heeft de Commissie om aanvullende informatie verzocht. Duitsland heeft daarop geantwoord bij brieven van 24 juli en 21 november 2008, die diezelfde dag nog zijn geregistreerd. |
| --- | --- |

(1)

Bij schrijven van 30 april 2008, dat diezelfde dag nog bij de Commissie is geregistreerd, heeft Duitsland ter wille van de rechtszekerheid aanmelding gedaan van twee maatregelen met betrekking tot de Gewerbesteuerpflicht (verplichting gemeentelijke bedrijfsbelasting te betalen) en tot vrijstelling van de beperking van de voorwaartse verliesverrekening (Verlustvortrag) (steunmaatregel N 221/08). Bij brieven van 26 juni en 23 oktober 2008 heeft de Commissie om aanvullende informatie verzocht. Duitsland heeft daarop geantwoord bij brieven van 24 juli en 21 november 2008, die diezelfde dag nog zijn geregistreerd.

| (2) | Bij schrijven van 22 augustus 2008, dat diezelfde dag nog bij de Commissie is geregistreerd, heeft Duitsland ter wille van de rechtszekerheid aanmelding gedaan van nog een derde maatregel met betrekking tot belastingvoordelen voor particuliere investeerders (steunmaatregel N 413/08). Op 9 oktober 2008 vond een bijeenkomst plaats tussen de vertegenwoordigers van Duitsland en van directoraat-generaal Concurrentie. Vervolgens heeft Duitsland bij schrijven van 19 november 2008, dat diezelfde dag nog werd geregistreerd, verdere informatie verschaft. |
| --- | --- |

(2)

Bij schrijven van 22 augustus 2008, dat diezelfde dag nog bij de Commissie is geregistreerd, heeft Duitsland ter wille van de rechtszekerheid aanmelding gedaan van nog een derde maatregel met betrekking tot belastingvoordelen voor particuliere investeerders (steunmaatregel N 413/08). Op 9 oktober 2008 vond een bijeenkomst plaats tussen de vertegenwoordigers van Duitsland en van directoraat-generaal Concurrentie. Vervolgens heeft Duitsland bij schrijven van 19 november 2008, dat diezelfde dag nog werd geregistreerd, verdere informatie verschaft.

| (3) | Op 28 januari 2009 heeft de Commissie de formele onderzoekprocedure ingeleid ten aanzien van de drie genoemde maatregelen. De samenvatting van dat besluit is op 14 maart 2009 in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt (2). Duitsland heeft ten aanzien van dit besluit tot inleiding van de procedure bij schrijven van 3 maart 2009, dat diezelfde dag nog is geregistreerd, opmerkingen gemaakt. Op 9 en 14 april 2009 hebben belanghebbende derden hun opmerkingen gemaakt, die diezelfde dag nog zijn geregistreerd. Op 23 april 2009 is Duitsland van die opmerkingen in kennis gesteld en bij schrijven van 22 mei 2009, dat diezelfde dag nog is geregistreerd, heeft het daarop geantwoord. |
| --- | --- |

(3)

Op 28 januari 2009 heeft de Commissie de formele onderzoekprocedure ingeleid ten aanzien van de drie genoemde maatregelen. De samenvatting van dat besluit is op 14 maart 2009 in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendgemaakt (2). Duitsland heeft ten aanzien van dit besluit tot inleiding van de procedure bij schrijven van 3 maart 2009, dat diezelfde dag nog is geregistreerd, opmerkingen gemaakt. Op 9 en 14 april 2009 hebben belanghebbende derden hun opmerkingen gemaakt, die diezelfde dag nog zijn geregistreerd. Op 23 april 2009 is Duitsland van die opmerkingen in kennis gesteld en bij schrijven van 22 mei 2009, dat diezelfde dag nog is geregistreerd, heeft het daarop geantwoord.

2.   BESCHRIJVING VAN DE MAATREGELEN

2.1.   Doelstelling van de maatregelen en uitgetrokken middelen

| (4) | De aanmeldingen betreffen drie belastingmaatregelen en bevatten twee definities van de begunstigden. Deze maatregelen zijn opgenomen in het Gesetz zur Modernisierung der Rahmenbedingungen für Kapitalbeteiligungen (wet ter modernisering van de algemene voorwaarden voor kapitaaldeelnemingen — hierna „de MoRaKG” genoemd). Zij hebben een gemeenschappelijke doelstelling: stimuleren dat particulier durfkapitaal beschikbaar wordt gesteld aan een bepaalde groep ondernemingen — de doelondernemingen (Zielgesellschaften). |
| --- | --- |

(4)

De aanmeldingen betreffen drie belastingmaatregelen en bevatten twee definities van de begunstigden. Deze maatregelen zijn opgenomen in het Gesetz zur Modernisierung der Rahmenbedingungen für Kapitalbeteiligungen (wet ter modernisering van de algemene voorwaarden voor kapitaaldeelnemingen — hierna „de MoRaKG” genoemd). Zij hebben een gemeenschappelijke doelstelling: stimuleren dat particulier durfkapitaal beschikbaar wordt gesteld aan een bepaalde groep ondernemingen — de doelondernemingen (Zielgesellschaften).

| (5) | De eerste maatregel (geregistreerd als steunmaatregel N 221/08) is bedoeld om, door specifieke afbakeningscriteria voor de bedrijfsbelastingplicht (Gewerbesteuerpflicht) van durfkapitaalondernemingen (Wagniskapitalbeteiligungsgesellschaften), het beschikbaar stellen van durfkapitaal te stimuleren. Duitsland gaat ervan uit dat de tenuitvoerlegging van de maatregel in een daling van de belastinginkomsten met 90 miljoen EUR per jaar zal resulteren. |
| --- | --- |

(5)

De eerste maatregel (geregistreerd als steunmaatregel N 221/08) is bedoeld om, door specifieke afbakeningscriteria voor de bedrijfsbelastingplicht (Gewerbesteuerpflicht) van durfkapitaalondernemingen (Wagniskapitalbeteiligungsgesellschaften), het beschikbaar stellen van durfkapitaal te stimuleren. Duitsland gaat ervan uit dat de tenuitvoerlegging van de maatregel in een daling van de belastinginkomsten met 90 miljoen EUR per jaar zal resulteren.

| (6) | De tweede maatregel (die ook als steunmaatregel N 221/08 is geregistreerd) zwakt de strikte regels ter voorkoming van misbruik bij verliesaftrek af, waarbij een doelonderneming, ingeval een durfkapitaalonderneming haar aandelen verkrijgt, de mogelijkheid krijgt verliezen voorwaarts te verrekenen. Duitsland verwacht dat deze maatregel in een daling van de belastinginkomsten met 385 miljoen EUR per jaar zal resulteren. |
| --- | --- |

(6)

De tweede maatregel (die ook als steunmaatregel N 221/08 is geregistreerd) zwakt de strikte regels ter voorkoming van misbruik bij verliesaftrek af, waarbij een doelonderneming, ingeval een durfkapitaalonderneming haar aandelen verkrijgt, de mogelijkheid krijgt verliezen voorwaarts te verrekenen. Duitsland verwacht dat deze maatregel in een daling van de belastinginkomsten met 385 miljoen EUR per jaar zal resulteren.

| (7) | Met de derde maatregel (die als steunmaatregel N 413/08 is geregistreerd) kunnen natuurlijke personen die in doelondernemingen investeren (hierna ook „particuliere investeerders” genoemd), in het geval van vermogenswinst (Veräußerungsgewinn) verlagingen van hun inkomstenbelasting (Einkommensteuervergünstigungen) krijgen. Dit belastingvoordeel wordt weliswaar rechtstreeks aan de particuliere investeerders verleend, maar de doelondernemingen worden misschien indirect door deze maatregel begunstigd, doordat zij meer investeringen kunnen aantrekken. Duitsland verwacht dat de tenuitvoerlegging van deze maatregel in een daling van de belastinginkomsten met 30 miljoen EUR per jaar zal resulteren. |
| --- | --- |

(7)

Met de derde maatregel (die als steunmaatregel N 413/08 is geregistreerd) kunnen natuurlijke personen die in doelondernemingen investeren (hierna ook „particuliere investeerders” genoemd), in het geval van vermogenswinst (Veräußerungsgewinn) verlagingen van hun inkomstenbelasting (Einkommensteuervergünstigungen) krijgen. Dit belastingvoordeel wordt weliswaar rechtstreeks aan de particuliere investeerders verleend, maar de doelondernemingen worden misschien indirect door deze maatregel begunstigd, doordat zij meer investeringen kunnen aantrekken. Duitsland verwacht dat de tenuitvoerlegging van deze maatregel in een daling van de belastinginkomsten met 30 miljoen EUR per jaar zal resulteren.

2.2.   De begunstigden van de maatregelen

| (8) | De drie belastingmaatregelen in de MoRaKG begunstigen durfkapitaalondernemingen en doelondernemingen in de zin van de MoRaKG, alsmede particuliere investeerders, voor het grootste deel vermogende particuliere investeerders (hierna „business angels” genoemd), en wel als volgt: | Maatregel bedrijfsbelasting | Vrijstelling verbod voorwaartse verliesverrekening | Verlaging inkomstenbelasting |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Durfkapitaalondernemingen | rechtstreeks | indirect | neen |
| Doelondernemingen | neen | rechtstreeks | indirect |
| Particuliere investeerders | neen | neen | rechtstreeks |

(8)

De drie belastingmaatregelen in de MoRaKG begunstigen durfkapitaalondernemingen en doelondernemingen in de zin van de MoRaKG, alsmede particuliere investeerders, voor het grootste deel vermogende particuliere investeerders (hierna „business angels” genoemd), en wel als volgt:

Maatregel bedrijfsbelasting

Vrijstelling verbod voorwaartse verliesverrekening

Verlaging inkomstenbelasting

Durfkapitaalondernemingen

rechtstreeks

indirect

neen

Doelondernemingen

neen

rechtstreeks

indirect

Particuliere investeerders

neen

neen

rechtstreeks

| (9) | Durfkapitaalondernemingen zijn ondernemingen die door de financiële toezichthouder, de Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (hierna „BaFin” genoemd) als dusdanig zijn erkend en mogen niet tegelijkertijd als Unternehmensbeteiligungsgesellschaft
   (3) (holdingmaatschappij) zijn geregistreerd. Om als durfkapitaalonderneming te worden erkend, moeten ook nog de volgende voorwaarden zijn vervuld:






  — | volgens de statuten van de durfkapitaalonderneming moet het vennootschapsdoel zijn het verkrijgen, aanhouden, beheren en vervreemden van durfkapitaaldeelnemingen. De door de durfkapitaalonderneming beheerde vermogensbestanddelen moeten voor in totaal 70 % bestaan uit deelnemingen in het eigen vermogen van de doelondernemingen; |
| --- | --- | --- |

(9)

Durfkapitaalondernemingen zijn ondernemingen die door de financiële toezichthouder, de Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (hierna „BaFin” genoemd) als dusdanig zijn erkend en mogen niet tegelijkertijd als Unternehmensbeteiligungsgesellschaft
   (3) (holdingmaatschappij) zijn geregistreerd. Om als durfkapitaalonderneming te worden erkend, moeten ook nog de volgende voorwaarden zijn vervuld:

—

volgens de statuten van de durfkapitaalonderneming moet het vennootschapsdoel zijn het verkrijgen, aanhouden, beheren en vervreemden van durfkapitaaldeelnemingen. De door de durfkapitaalonderneming beheerde vermogensbestanddelen moeten voor in totaal 70 % bestaan uit deelnemingen in het eigen vermogen van de doelondernemingen;

| — | de durfkapitaalonderneming moet haar zetel en plaats van leiding in Duitsland hebben; |
| --- | --- |

—

de durfkapitaalonderneming moet haar zetel en plaats van leiding in Duitsland hebben;

| — | het aandelenkapitaal (Grundkapital) van een durfkapitaalonderneming of de bijdragen van de vennoten ervan moeten, volgens de akte van oprichting, ten minste 1 miljoen EUR bedragen; |
| --- | --- |

—

het aandelenkapitaal (Grundkapital) van een durfkapitaalonderneming of de bijdragen van de vennoten ervan moeten, volgens de akte van oprichting, ten minste 1 miljoen EUR bedragen;

| — | de durfkapitaalonderneming moet ten minste twee bedrijfsleiders hebben, die betrouwbaar zijn en die over de nodige deskundigheid beschikken om een durfkapitaalonderneming te leiden. |
| --- | --- |

—

de durfkapitaalonderneming moet ten minste twee bedrijfsleiders hebben, die betrouwbaar zijn en die over de nodige deskundigheid beschikken om een durfkapitaalonderneming te leiden.

| (10) | Doelondernemingen moeten Kapitalgesellschaften (kapitaalvennootschappen) zijn en moeten bovendien aan de volgende voorwaarden voldoen:






  — | zij moeten hun zetel en plaats van leiding hebben in een staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (hierna „de EER-overeenkomst” genoemd); |
| --- | --- | --- |

(10)

Doelondernemingen moeten Kapitalgesellschaften (kapitaalvennootschappen) zijn en moeten bovendien aan de volgende voorwaarden voldoen:

—

zij moeten hun zetel en plaats van leiding hebben in een staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte (hierna „de EER-overeenkomst” genoemd);

| — | op het tijdstip van de verkrijging van de deelneming door de durfkapitaalonderneming mag het eigen vermogen van de doelonderneming niet meer dan 20 miljoen EUR bedragen; |
| --- | --- |

—

op het tijdstip van de verkrijging van de deelneming door de durfkapitaalonderneming mag het eigen vermogen van de doelonderneming niet meer dan 20 miljoen EUR bedragen;

| — | de doelonderneming mag maximaal tien jaar vóór de verkrijging van de deelneming door de durfkapitaalonderneming zijn opgericht; |
| --- | --- |

—

de doelonderneming mag maximaal tien jaar vóór de verkrijging van de deelneming door de durfkapitaalonderneming zijn opgericht;

| — | op het tijdstip van de verkrijging van de deelneming door de durfkapitaalonderneming mogen geen effecten van de doelonderneming zijn toegelaten tot of worden verhandeld op een gereglementeerde of gelijkwaardige markt. |
| --- | --- |

—

op het tijdstip van de verkrijging van de deelneming door de durfkapitaalonderneming mogen geen effecten van de doelonderneming zijn toegelaten tot of worden verhandeld op een gereglementeerde of gelijkwaardige markt.

| (11) | De maatregelen bevat geen gegevens met betrekking tot de definitie van een doelonderneming ten opzichte van de definitie van ondernemingen in moeilijkheden (4). |
| --- | --- |

(11)

De maatregelen bevat geen gegevens met betrekking tot de definitie van een doelonderneming ten opzichte van de definitie van ondernemingen in moeilijkheden (4).

2.3.   Bedrijfsbelasting

2.3.1.   De achtergrond

| (12) | De Duitse bedrijfsbelasting (Gewerbesteuer) wordt door de betrokken lokale autoriteiten geheven op economische activiteiten die een vaste inrichting op het grondgebied van een gemeente uitoefent. Een en ander berust op de opvatting dat vaste inrichtingen in de kosten van de door hen gebruikte lokale infrastructuur moeten bijdragen. De bedrijfsbelasting is verschuldigd door alle in de zin van de bedrijfs- en inkomstenbelastingwetgeving economisch actieve onderneming, ongeacht hun rechtsvorm. Bij kapitaalvennootschappen wordt in beginsel een economische activiteit aangenomen. Bij personenvennootschappen (Personengesellschaften) wordt onderscheiden naargelang de activiteiten. Ondernemingen met de rechtsvorm van een personenvennootschap, die uitsluitend op het gebied van vermogensbeheer actief zijn, zijn geen bedrijfsbelasting verschuldigd. Personenvennootschappen die economisch actief zijn, zijn daarentegen wel bedrijfsbelastingplichtig. |
| --- | --- |

(12)

De Duitse bedrijfsbelasting (Gewerbesteuer) wordt door de betrokken lokale autoriteiten geheven op economische activiteiten die een vaste inrichting op het grondgebied van een gemeente uitoefent. Een en ander berust op de opvatting dat vaste inrichtingen in de kosten van de door hen gebruikte lokale infrastructuur moeten bijdragen. De bedrijfsbelasting is verschuldigd door alle in de zin van de bedrijfs- en inkomstenbelastingwetgeving economisch actieve onderneming, ongeacht hun rechtsvorm. Bij kapitaalvennootschappen wordt in beginsel een economische activiteit aangenomen. Bij personenvennootschappen (Personengesellschaften) wordt onderscheiden naargelang de activiteiten. Ondernemingen met de rechtsvorm van een personenvennootschap, die uitsluitend op het gebied van vermogensbeheer actief zijn, zijn geen bedrijfsbelasting verschuldigd. Personenvennootschappen die economisch actief zijn, zijn daarentegen wel bedrijfsbelastingplichtig.

| (13) | Het Bondsministerie van Financiën heeft een schrijven doen uitgaan (5) (hierna „de circulaire van 2003” genoemd) doen uitgaan om de vermogensbeheersactiviteiten van durfkapitaal- en private-equity-fondsen af te bakenen ten opzichte van de economische activiteiten van diezelfde fondsen. Volgens deze circulaire zijn durfkapitaal-/private-equity-fondsen bedrijfsbelastingplichtig wanneer hun activiteiten als economische activiteiten kunnen worden aangemerkt. Wanneer zij alleen actief zijn op het gebied van vermogensbeheer, zijn zij evenwel geen bedrijfsbelasting verschuldigd. Deze circulaire van 2003 is gebaseerd op een arrest van het Bundesfinanzhof (BFH) van 25 juli 2001 (6). Volgens dat arrest wordt bij een durfkapitaal-/private-equity-fonds geen economische activiteit aangenomen, indien de volgende criteria zijn vervuld:






  — | geen gebruik van bankkredieten/geen zekerheidsstellingen; |
| --- | --- | --- |

(13)

Het Bondsministerie van Financiën heeft een schrijven doen uitgaan (5) (hierna „de circulaire van 2003” genoemd) doen uitgaan om de vermogensbeheersactiviteiten van durfkapitaal- en private-equity-fondsen af te bakenen ten opzichte van de economische activiteiten van diezelfde fondsen. Volgens deze circulaire zijn durfkapitaal-/private-equity-fondsen bedrijfsbelastingplichtig wanneer hun activiteiten als economische activiteiten kunnen worden aangemerkt. Wanneer zij alleen actief zijn op het gebied van vermogensbeheer, zijn zij evenwel geen bedrijfsbelasting verschuldigd. Deze circulaire van 2003 is gebaseerd op een arrest van het Bundesfinanzhof (BFH) van 25 juli 2001 (6). Volgens dat arrest wordt bij een durfkapitaal-/private-equity-fonds geen economische activiteit aangenomen, indien de volgende criteria zijn vervuld:

—

geen gebruik van bankkredieten/geen zekerheidsstellingen;

| — | geen omvangrijke eigen organisatie voor het beheer van het vermogen van het fonds, en de administratieve operaties gaan niet verder dan bij een groot, particulier vermogen (privates Großvermögen) (7); |
| --- | --- |

—

geen omvangrijke eigen organisatie voor het beheer van het vermogen van het fonds, en de administratieve operaties gaan niet verder dan bij een groot, particulier vermogen (privates Großvermögen) (7);

| — | geen gebruik van een markt met gebruikmaking van ervaren krachten; |
| --- | --- |

—

geen gebruik van een markt met gebruikmaking van ervaren krachten;

| — | geen aanbieding aan het brede publiek/niet handelen voor eigen rekening; |
| --- | --- |

—

geen aanbieding aan het brede publiek/niet handelen voor eigen rekening;

| — | geen deelneming op korte termijn; |
| --- | --- |

—

geen deelneming op korte termijn;

| — | geen herinvestering van opbrengsten uit verkoop; |
| --- | --- |

—

geen herinvestering van opbrengsten uit verkoop;

| — | als onderneming niet zelf actief worden in de ondernemingen uit het portfolio; |
| --- | --- |

—

als onderneming niet zelf actief worden in de ondernemingen uit het portfolio;

| — | geen gewerbliche Prägung (economisch karakter) of gewerbliche Infektion (economische besmetting) (8). |
| --- | --- |

—

geen gewerbliche Prägung (economisch karakter) of gewerbliche Infektion (economische besmetting) (8).

| (14) | Deze criteria dienen in hoofdzaak om het in het Duitse belastingrecht verankerde traditionele onderscheid tussen economische en niet-economische activiteiten van durfkapitaal-/private-equity-fondsen op te helderen. Vermogensbeheer geldt als een niet-economische activiteit. Het onderscheid tussen economische en niet-economische activiteiten is genuanceerd en is behandeld in talrijke arresten van diverse rechtscolleges, onder meer van het Bundesfinanzhof. Over het algemeen zijn durfkapitaalfondsen of private-equity-fondsen economisch actief wanneer de handel in vermogensbestanddelen (de korte tijd tussen verkrijging en vervreemding van vermogensbestanddelen en effecten) een aanzienlijk deel van hun activiteiten vertegenwoordigt (9). |
| --- | --- |

(14)

Deze criteria dienen in hoofdzaak om het in het Duitse belastingrecht verankerde traditionele onderscheid tussen economische en niet-economische activiteiten van durfkapitaal-/private-equity-fondsen op te helderen. Vermogensbeheer geldt als een niet-economische activiteit. Het onderscheid tussen economische en niet-economische activiteiten is genuanceerd en is behandeld in talrijke arresten van diverse rechtscolleges, onder meer van het Bundesfinanzhof. Over het algemeen zijn durfkapitaalfondsen of private-equity-fondsen economisch actief wanneer de handel in vermogensbestanddelen (de korte tijd tussen verkrijging en vervreemding van vermogensbestanddelen en effecten) een aanzienlijk deel van hun activiteiten vertegenwoordigt (9).

2.3.2.   Preciseringen in de MoRaKG in verband met de bedrijfsbelasting

| (15) | Volgens de aanmelding bevat artikel 1, lid 19, van de MoRaKG een „precisering” van de circulaire van 2003 en zouden er geen wezenlijke verschillen zijn tussen de wet en de circulaire. |
| --- | --- |

(15)

Volgens de aanmelding bevat artikel 1, lid 19, van de MoRaKG een „precisering” van de circulaire van 2003 en zouden er geen wezenlijke verschillen zijn tussen de wet en de circulaire.

| (16) | Volgens die bepaling moeten durfkapitaalondernemingen met de rechtsvorm van een personenvennootschap, die uitsluitend werkzaam zijn op het gebied van de verkrijging, het aanhouden, het beheer en de vervreemding van durfkapitaaldeelnemingen en die uitsluitend deelnemingen in kapitaalvennootschappen aanhouden, uit het oogpunt van de inkomstenbelasting, als vermogensbeheerders worden aangemerkt. Durfkapitaalondernemingen zijn derhalve met name niet op het gebied van vermogensbeheer actief wanneer de volgende of vergelijkbare werkzaamheden worden uitgeoefend:






  — | vervreemding op korte termijn van durfkapitaaldeelnemingen en andere deelnemingen in vennootschappen met zetel en plaats van leiding in een staat die partij is bij de EER-overeenkomst; |
| --- | --- | --- |

(16)

Volgens die bepaling moeten durfkapitaalondernemingen met de rechtsvorm van een personenvennootschap, die uitsluitend werkzaam zijn op het gebied van de verkrijging, het aanhouden, het beheer en de vervreemding van durfkapitaaldeelnemingen en die uitsluitend deelnemingen in kapitaalvennootschappen aanhouden, uit het oogpunt van de inkomstenbelasting, als vermogensbeheerders worden aangemerkt. Durfkapitaalondernemingen zijn derhalve met name niet op het gebied van vermogensbeheer actief wanneer de volgende of vergelijkbare werkzaamheden worden uitgeoefend:

—

vervreemding op korte termijn van durfkapitaaldeelnemingen en andere deelnemingen in vennootschappen met zetel en plaats van leiding in een staat die partij is bij de EER-overeenkomst;

| — | transacties met geldmarktinstrumenten (10); transacties met banktegoeden bij kredietinstellingen met zetel in een staat die partij is bij de EER-overeenkomst; transacties met deelnemingsrechten (11); |
| --- | --- |

—

transacties met geldmarktinstrumenten (10); transacties met banktegoeden bij kredietinstellingen met zetel in een staat die partij is bij de EER-overeenkomst; transacties met deelnemingsrechten (11);

| — | advisering van doelondernemingen waarin de durfkapitaalonderneming een deelneming heeft, toestaan van kredieten en garanties ten behoeve van doelondernemingen waarin de durfkapitaalonderneming een deelneming heeft, alsmede het opnemen van kredieten en het toewijzen van genotsrechten en obligatieleningen; |
| --- | --- |

—

advisering van doelondernemingen waarin de durfkapitaalonderneming een deelneming heeft, toestaan van kredieten en garanties ten behoeve van doelondernemingen waarin de durfkapitaalonderneming een deelneming heeft, alsmede het opnemen van kredieten en het toewijzen van genotsrechten en obligatieleningen;

| — | wederbelegging van inkomsten uit de vervreemding van durfkapitaaldeelnemingen en andere deelnemingen in vennootschappen met zetel en plaats van leiding in een staat die partij is bij de EER-overeenkomst; |
| --- | --- |

—

wederbelegging van inkomsten uit de vervreemding van durfkapitaaldeelnemingen en andere deelnemingen in vennootschappen met zetel en plaats van leiding in een staat die partij is bij de EER-overeenkomst;

| — | gebruik van een markt met gebruikmaking van ervaren krachten. |
| --- | --- |

—

gebruik van een markt met gebruikmaking van ervaren krachten.

| (17) | Voorts wordt ook geen rekening gehouden met de verkrijging en het onderhoud van eigen bedrijfspanden en een beroepsmatige organisatie voor het opnemen van activiteiten op het gebied van vermogensbeheer. De in overweging 16 genoemde activiteiten mogen wel worden uitgeoefend door een dochteronderneming waarvan alle aandelen door de durfkapitaalonderneming worden aangehouden. |
| --- | --- |

(17)

Voorts wordt ook geen rekening gehouden met de verkrijging en het onderhoud van eigen bedrijfspanden en een beroepsmatige organisatie voor het opnemen van activiteiten op het gebied van vermogensbeheer. De in overweging 16 genoemde activiteiten mogen wel worden uitgeoefend door een dochteronderneming waarvan alle aandelen door de durfkapitaalonderneming worden aangehouden.

2.4.   Voorwaartse verliesverrekening

2.4.1.   Inleiding

| (18) | Een onderneming kan de in een boekjaar geleden verliezen in de regel overdragen — zij kan deze dus met de winst van toekomstige boekjaren verrekenen. Door voorwaartse verliesverrekening kunnen verliezen tijdens de totale levensduur van een onderneming in aanmerking worden genomen. Dit maakt echter ook misbruiken mogelijk in de vorm van zogeheten lege vennootschappen (Mantelgesellschaften) die, ofschoon zij geen bedrijfsactiviteiten meer verrichten, worden vervreemd, omdat de verrekening van hun verliezen een reële waarde oplevert. De overnemer van een dergelijke lege vennootschap met te verrekenen verliezen heeft er baat bij dat zijn toekomstige belastbare winst daarmee wordt verrekend en dat hij aldus, afhankelijk van het toepasselijke belastingpercentage, minder belastingen moet betalen. |
| --- | --- |

(18)

Een onderneming kan de in een boekjaar geleden verliezen in de regel overdragen — zij kan deze dus met de winst van toekomstige boekjaren verrekenen. Door voorwaartse verliesverrekening kunnen verliezen tijdens de totale levensduur van een onderneming in aanmerking worden genomen. Dit maakt echter ook misbruiken mogelijk in de vorm van zogeheten lege vennootschappen (Mantelgesellschaften) die, ofschoon zij geen bedrijfsactiviteiten meer verrichten, worden vervreemd, omdat de verrekening van hun verliezen een reële waarde oplevert. De overnemer van een dergelijke lege vennootschap met te verrekenen verliezen heeft er baat bij dat zijn toekomstige belastbare winst daarmee wordt verrekend en dat hij aldus, afhankelijk van het toepasselijke belastingpercentage, minder belastingen moet betalen.

| (19) | Duitsland heeft in het Körperschaftsteuergesetz (Wet vennootschapsbelasting — hierna „KStG” genoemd) maatregelen opgenomen om misbruik door het verhandelen van verliezen te voorkomen. Met het Gesetz zur Fortsetzung der Unternehmenssteuerreform (Wet ter voortzetting van de hervorming van bedrijfsbelasting) van 1997 wordt het verhandelen van verliezen in de vorm van lege vennootschappen verboden. Met de Unternehmenssteuerreformgesetz van 2008 heeft Duitsland de maatregelen om misbruik te voorkomen, verder aangescherpt. De wet is van toepassing op alle veranderingen van al dan niet middellijke eigendomsbelangen van meer dan 25 % over een periode van vijf jaar. Het KStG voorziet in een proportionele verliesaftrek, wanneer binnen een periode van vijf jaar al dan niet middellijk meer dan 25 % van het maatschappelijke kapitaal, van lidmaatschaps-, deelnemings- of stemrechten aan een overnemer worden overgedragen. Niet gebruikte verliezen zijn niet meer volledig aftrekbaar wanneer binnen een periode van vijf jaar al dan niet middellijk meer dan 50 % van het maatschappelijke kapitaal of de zo-even genoemde rechten aan een overnemer worden overgedragen. |
| --- | --- |

(19)

Duitsland heeft in het Körperschaftsteuergesetz (Wet vennootschapsbelasting — hierna „KStG” genoemd) maatregelen opgenomen om misbruik door het verhandelen van verliezen te voorkomen. Met het Gesetz zur Fortsetzung der Unternehmenssteuerreform (Wet ter voortzetting van de hervorming van bedrijfsbelasting) van 1997 wordt het verhandelen van verliezen in de vorm van lege vennootschappen verboden. Met de Unternehmenssteuerreformgesetz van 2008 heeft Duitsland de maatregelen om misbruik te voorkomen, verder aangescherpt. De wet is van toepassing op alle veranderingen van al dan niet middellijke eigendomsbelangen van meer dan 25 % over een periode van vijf jaar. Het KStG voorziet in een proportionele verliesaftrek, wanneer binnen een periode van vijf jaar al dan niet middellijk meer dan 25 % van het maatschappelijke kapitaal, van lidmaatschaps-, deelnemings- of stemrechten aan een overnemer worden overgedragen. Niet gebruikte verliezen zijn niet meer volledig aftrekbaar wanneer binnen een periode van vijf jaar al dan niet middellijk meer dan 50 % van het maatschappelijke kapitaal of de zo-even genoemde rechten aan een overnemer worden overgedragen.

2.4.2.   De MoRaKG

| (20) | De MoRaKG zou de bepalingen inzake voorwaartse verliesverrekening voor door durfkapitaalondernemingen verworven doelondernemingen versoepelen, omdat daarmee doelondernemingen met een aanzienlijk aangepaste eigendomsstructuur verliezen fiscaal kunnen verrekenen die anders onder de toepassing van de basisregel zouden vallen. |
| --- | --- |

(20)

De MoRaKG zou de bepalingen inzake voorwaartse verliesverrekening voor door durfkapitaalondernemingen verworven doelondernemingen versoepelen, omdat daarmee doelondernemingen met een aanzienlijk aangepaste eigendomsstructuur verliezen fiscaal kunnen verrekenen die anders onder de toepassing van de basisregel zouden vallen.

| (21) | Volgens artikel 4 van de MoRaKG kunnen, ingeval een durfkapitaalonderneming een rechtstreekse deelneming in een doelonderneming verkrijgt, verliezen van de durfkapitaalonderneming nog steeds worden afgetrokken, voor zover dit ten laste komt van de stille reserves van het belastingplichtige binnenlandse bedrijfsvermogen van de doelonderneming. Hetzelfde geldt ingeval een overnemer die geen durfkapitaalonderneming is, rechtstreeks van een durfkapitaalonderneming een deelneming in een doelonderneming verwerft indien:






  — | de doelonderneming bij de verkrijging van de deelneming een eigen vermogen van maximaal 20 miljoen EUR heeft, of |
| --- | --- | --- |

(21)

Volgens artikel 4 van de MoRaKG kunnen, ingeval een durfkapitaalonderneming een rechtstreekse deelneming in een doelonderneming verkrijgt, verliezen van de durfkapitaalonderneming nog steeds worden afgetrokken, voor zover dit ten laste komt van de stille reserves van het belastingplichtige binnenlandse bedrijfsvermogen van de doelonderneming. Hetzelfde geldt ingeval een overnemer die geen durfkapitaalonderneming is, rechtstreeks van een durfkapitaalonderneming een deelneming in een doelonderneming verwerft indien:

—

de doelonderneming bij de verkrijging van de deelneming een eigen vermogen van maximaal 20 miljoen EUR heeft, of

| — | de doelonderneming bij de verkrijging van de deelneming een eigen vermogen van maximaal 100 miljoen EUR heeft en de uitbreiding van het eigen vermogen boven 20 miljoen EUR berust op de jaarlijkse overschotten in de vier, aan de vervreemding voorafgaande boekjaren; |
| --- | --- |

—

de doelonderneming bij de verkrijging van de deelneming een eigen vermogen van maximaal 100 miljoen EUR heeft en de uitbreiding van het eigen vermogen boven 20 miljoen EUR berust op de jaarlijkse overschotten in de vier, aan de vervreemding voorafgaande boekjaren;

| — | er ten minste vier jaar ligt tussen de verkrijging en de vervreemding door de durfkapitaalonderneming van haar deelneming in de doelonderneming. |
| --- | --- |

—

er ten minste vier jaar ligt tussen de verkrijging en de vervreemding door de durfkapitaalonderneming van haar deelneming in de doelonderneming.

| (22) | Het aftrekbare verlies kan in het jaar waarin de deelneming wordt verworven, in het kader van de verliesaftrek voor één vijfde worden afgetrokken volgens de voorwaarden van de wet inkomstenbelastingen (Einkommensteuergesetz); dit bedrag neemt de vier volgende jaren telkens met een vijfde van de aftrekbare verliezen toe. |
| --- | --- |

(22)

Het aftrekbare verlies kan in het jaar waarin de deelneming wordt verworven, in het kader van de verliesaftrek voor één vijfde worden afgetrokken volgens de voorwaarden van de wet inkomstenbelastingen (Einkommensteuergesetz); dit bedrag neemt de vier volgende jaren telkens met een vijfde van de aftrekbare verliezen toe.

2.5.   Belastingvoordelen voor particuliere investeerders

2.5.1.   Inleiding

| (23) | De MoRaKG moet, dankzij belastingvoordelen voor met investeringen behaalde winst, ook ertoe bijdragen dat particuliere investeerders zoals bijvoorbeeld business angels in doelondernemingen investeren. |
| --- | --- |

(23)

De MoRaKG moet, dankzij belastingvoordelen voor met investeringen behaalde winst, ook ertoe bijdragen dat particuliere investeerders zoals bijvoorbeeld business angels in doelondernemingen investeren.

| (24) | Volgens artikel 1, lid 20, van de MoRaKG wordt de vermogenswinst die behaald wordt met de vervreemding van aandelen in een doelonderneming, a rato van de deelnemingen onder de investeerders verdeeld. Het aldus bekomen bedrag wordt mee in rekening genomen bij de inkomstenbelasting van de particuliere investeerders/business angels. |
| --- | --- |

(24)

Volgens artikel 1, lid 20, van de MoRaKG wordt de vermogenswinst die behaald wordt met de vervreemding van aandelen in een doelonderneming, a rato van de deelnemingen onder de investeerders verdeeld. Het aldus bekomen bedrag wordt mee in rekening genomen bij de inkomstenbelasting van de particuliere investeerders/business angels.

| (25) | Het belastingvoordeel geldt alleen in het geval van behaalde vermogenswinst. De deelneming van de particuliere investeerders/business angels in een doelonderneming moet de laatste vijf jaar tussen 3 % en 25 % hebben gelegen en mag ten hoogste tien jaar hebben bestaan. Iedere particuliere investeerder/business angel kan, gelet op de maximum deelneming van 25 %, per investering op een belastingvrije winst van 50 000 EUR (200 000 EUR × 0,25) aanspraak maken. Bijgevolg ligt, volgens de berekening van Duitsland, het maximale belastingvoordeel per business angel en per investering op 22 500 EUR. Bij een winst van meer dan 800 000 EUR per investering neemt het belastingvoordeel proportioneel af, totdat het bij een winsttotaal van 1 miljoen EUR is verdwenen. |
| --- | --- |

(25)

Het belastingvoordeel geldt alleen in het geval van behaalde vermogenswinst. De deelneming van de particuliere investeerders/business angels in een doelonderneming moet de laatste vijf jaar tussen 3 % en 25 % hebben gelegen en mag ten hoogste tien jaar hebben bestaan. Iedere particuliere investeerder/business angel kan, gelet op de maximum deelneming van 25 %, per investering op een belastingvrije winst van 50 000 EUR (200 000 EUR × 0,25) aanspraak maken. Bijgevolg ligt, volgens de berekening van Duitsland, het maximale belastingvoordeel per business angel en per investering op 22 500 EUR. Bij een winst van meer dan 800 000 EUR per investering neemt het belastingvoordeel proportioneel af, totdat het bij een winsttotaal van 1 miljoen EUR is verdwenen.

3.   IN HET BESLUIT TOT INLEIDING VAN DE PROCEDURE GEFORMULEERDE BEZWAREN

| (26) | Zoals in overweging 3 is uiteengezet, heeft de Commissie op 28 januari 2009 een besluit tot inleiding van de formele onderzoekprocedure genomen. Daarin heeft zij zich op het voorlopige standpunt gesteld dat alle drie maatregelen staatssteun vormen. |
| --- | --- |

(26)

Zoals in overweging 3 is uiteengezet, heeft de Commissie op 28 januari 2009 een besluit tot inleiding van de formele onderzoekprocedure genomen. Daarin heeft zij zich op het voorlopige standpunt gesteld dat alle drie maatregelen staatssteun vormen.

3.1.   De vraag of er bij de maatregel inzake bedrijfsbelasting sprake is van staatssteun

| (27) | Op basis van een vergelijking tussen de circulaire van 2003 met „de precisering” in de MoRaKG formuleerde de Commissie twijfel bij de verklaring van Duitsland dat met de MoRaKG de circulaire van 2003 in het kader van een wettelijke regeling gewoon wordt gepreciseerd, aangezien de wet scheen te voorzien in een zekere fiscale voorkeursbehandeling van de nieuw gecreëerde bijzondere categorie van de daarin gedefinieerde durfkapitaalondernemingen. De Commissie had de indruk dat „de precisering” van de circulaire van 2003 afwijkt en dat voor bepaalde durfkapitaalondernemingen minder strenge vrijstellingscriteria voor de bedrijfsbelasting worden bepaald. |
| --- | --- |

(27)

Op basis van een vergelijking tussen de circulaire van 2003 met „de precisering” in de MoRaKG formuleerde de Commissie twijfel bij de verklaring van Duitsland dat met de MoRaKG de circulaire van 2003 in het kader van een wettelijke regeling gewoon wordt gepreciseerd, aangezien de wet scheen te voorzien in een zekere fiscale voorkeursbehandeling van de nieuw gecreëerde bijzondere categorie van de daarin gedefinieerde durfkapitaalondernemingen. De Commissie had de indruk dat „de precisering” van de circulaire van 2003 afwijkt en dat voor bepaalde durfkapitaalondernemingen minder strenge vrijstellingscriteria voor de bedrijfsbelasting worden bepaald.

| (28) | Gelet op die twijfel concludeerde de Commissie dat de maatregel inzake bedrijfsbelasting bepaalde durfkapitaalondernemingen begunstigde ten opzichte van andere beleggingsondernemingen, die mogelijkerwijs dezelfde of vergelijkbare activiteiten uitoefenen. Bovendien zouden de jaarlijkse belastinginkomsten, doordat de bedrijfsbelasting zoals beschreven wegvalt, met naar raming 90 miljoen EUR dalen, hetgeen mogelijk een indicatie is dat de MoRaKG niet louter „een precisering” van de circulaire van 2003 is. |
| --- | --- |

(28)

Gelet op die twijfel concludeerde de Commissie dat de maatregel inzake bedrijfsbelasting bepaalde durfkapitaalondernemingen begunstigde ten opzichte van andere beleggingsondernemingen, die mogelijkerwijs dezelfde of vergelijkbare activiteiten uitoefenen. Bovendien zouden de jaarlijkse belastinginkomsten, doordat de bedrijfsbelasting zoals beschreven wegvalt, met naar raming 90 miljoen EUR dalen, hetgeen mogelijk een indicatie is dat de MoRaKG niet louter „een precisering” van de circulaire van 2003 is.

3.2.   De vraag of er bij de maatregel inzake voorwaartse verliesverrekening sprake is van staatssteun

| (29) | Duitsland heeft niet principieel uitgesloten dat de maatregel inzake voorwaartse verliesverrekening selectief is en aldus doelondernemingen en durfkapitaalondernemingen begunstigt. Duitsland voerde evenwel aan dat dit door de aard en de opzet van het Duitse belastingstelsel wordt gerechtvaardigd. Aangezien de in 2008 ingevoerde algemene beperking van de mogelijkheden voor verliesoptimalisatie (Verlustnutzungsbeschränkung) volgens Duitsland de durfkapitaalmarkt bijzonder hard heeft getroffen, zou voor deze markt de mogelijkheid tot verliesoptimalisatie nog moeten blijven bestaan. Bijgevolg voldoet die maatregel aan de criteria van de mededeling van de Commissie over de toepassing van de regels betreffende steunmaatregelen van de staten op maatregelen op het gebied van de directe belastingen op ondernemingen (12) (hierna „de mededeling steun vennootschapsbelasting” genoemd). |
| --- | --- |

(29)

Duitsland heeft niet principieel uitgesloten dat de maatregel inzake voorwaartse verliesverrekening selectief is en aldus doelondernemingen en durfkapitaalondernemingen begunstigt. Duitsland voerde evenwel aan dat dit door de aard en de opzet van het Duitse belastingstelsel wordt gerechtvaardigd. Aangezien de in 2008 ingevoerde algemene beperking van de mogelijkheden voor verliesoptimalisatie (Verlustnutzungsbeschränkung) volgens Duitsland de durfkapitaalmarkt bijzonder hard heeft getroffen, zou voor deze markt de mogelijkheid tot verliesoptimalisatie nog moeten blijven bestaan. Bijgevolg voldoet die maatregel aan de criteria van de mededeling van de Commissie over de toepassing van de regels betreffende steunmaatregelen van de staten op maatregelen op het gebied van de directe belastingen op ondernemingen (12) (hierna „de mededeling steun vennootschapsbelasting” genoemd).

| (30) | De Commissie heeft er evenwel op gewezen dat andere beleggingsondernemingen (ondernemingen dus die niet onder de definitie van het begrip „durfkapitaalonderneming” vallen) niet zouden mogen worden uitgesloten, wanneer zulks door de aard en de opzet van het Duitse belastingstelsel wordt gerechtvaardigd, omdat misschien ook andere beleggingsondernemingen in doelondernemingen zouden kunnen investeren, en deze ook moeten kunnen gebruikmaken van het recht op verliesoptimalisatie. Dit is evenwel niet het geval, omdat doelondernemingen waarin andere beleggingsondernemingen deelnemen, verliezen alleen voorwaarts kunnen verrekenen wanneer deze ondernemingen hun deelneming overeenkomstig de in overweging 21 beschreven voorwaarden van een durfkapitaalonderneming hebben verkregen. |
| --- | --- |

(30)

De Commissie heeft er evenwel op gewezen dat andere beleggingsondernemingen (ondernemingen dus die niet onder de definitie van het begrip „durfkapitaalonderneming” vallen) niet zouden mogen worden uitgesloten, wanneer zulks door de aard en de opzet van het Duitse belastingstelsel wordt gerechtvaardigd, omdat misschien ook andere beleggingsondernemingen in doelondernemingen zouden kunnen investeren, en deze ook moeten kunnen gebruikmaken van het recht op verliesoptimalisatie. Dit is evenwel niet het geval, omdat doelondernemingen waarin andere beleggingsondernemingen deelnemen, verliezen alleen voorwaarts kunnen verrekenen wanneer deze ondernemingen hun deelneming overeenkomstig de in overweging 21 beschreven voorwaarden van een durfkapitaalonderneming hebben verkregen.

| (31) | Duitsland betoogt voorts dat de maatregel het interstatelijke handelsverkeer niet ongunstig beïnvloedt in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, omdat daarmee een „interne doelstelling” wordt nagestreefd, hetgeen in overeenstemming is met de mededeling steun vennootschapsbelasting van de Commissie. De maatregel vormt slechts een uitzondering op een strikte regel, waarvoor er in andere lidstaten geen equivalent bestaat. Daardoor kan deze maatregel ook geen grensoverschrijdende effecten op de mededinging of het handelsverkeer hebben. |
| --- | --- |

(31)

Duitsland betoogt voorts dat de maatregel het interstatelijke handelsverkeer niet ongunstig beïnvloedt in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, omdat daarmee een „interne doelstelling” wordt nagestreefd, hetgeen in overeenstemming is met de mededeling steun vennootschapsbelasting van de Commissie. De maatregel vormt slechts een uitzondering op een strikte regel, waarvoor er in andere lidstaten geen equivalent bestaat. Daardoor kan deze maatregel ook geen grensoverschrijdende effecten op de mededinging of het handelsverkeer hebben.

| (32) | De Commissie bleef er echter bij dat de begunstigden van deze maatregel hoe dan ook in het interstatelijke handelsverkeer actief kunnen zijn, zodat de maatregel het handelsverkeer beïnvloed kan hebben. Bovendien dient bij het onderzoek van de vraag of met een belastingmaatregel bepaalde ondernemingen een selectief voordeel wordt verleend, te worden uitgegaan van het in de betrokken lidstaat algemeen geldende stelsel. De vraag welke voorschriften in andere lidstaten dienen te worden toegepast, doet daarbij fundamenteel niet ter zake. |
| --- | --- |

(32)

De Commissie bleef er echter bij dat de begunstigden van deze maatregel hoe dan ook in het interstatelijke handelsverkeer actief kunnen zijn, zodat de maatregel het handelsverkeer beïnvloed kan hebben. Bovendien dient bij het onderzoek van de vraag of met een belastingmaatregel bepaalde ondernemingen een selectief voordeel wordt verleend, te worden uitgegaan van het in de betrokken lidstaat algemeen geldende stelsel. De vraag welke voorschriften in andere lidstaten dienen te worden toegepast, doet daarbij fundamenteel niet ter zake.

3.3.   De vraag of er bij de maatregel inzake belastingvoordelen sprake is van staatssteun

| (33) | Duitsland heeft verklaard dat deze maatregel geen staatssteun vormt, omdat de begunstigden ervan natuurlijke personen zijn. Aangezien door de maatregel investeringen in bepaalde ondernemingen — de doelondernemingen — voor investeerders aantrekkelijker worden, zouden bepaalde ondernemingen (de doelondernemingen) indirect kunnen worden begunstigd (13). |
| --- | --- |

(33)

Duitsland heeft verklaard dat deze maatregel geen staatssteun vormt, omdat de begunstigden ervan natuurlijke personen zijn. Aangezien door de maatregel investeringen in bepaalde ondernemingen — de doelondernemingen — voor investeerders aantrekkelijker worden, zouden bepaalde ondernemingen (de doelondernemingen) indirect kunnen worden begunstigd (13).

| (34) | Daarom kwam de Commissie tot de slotsom dat de criteria „voordeel” en „selectiviteit” zijn vervuld. Bovendien zouden door de toepassing van de maatregel de jaarlijkse belastinginkomsten met rond 30 miljoen EUR dalen. |
| --- | --- |

(34)

Daarom kwam de Commissie tot de slotsom dat de criteria „voordeel” en „selectiviteit” zijn vervuld. Bovendien zouden door de toepassing van de maatregel de jaarlijkse belastinginkomsten met rond 30 miljoen EUR dalen.

3.4.   Verenigbaarheid met de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun ter bevordering van risicokapitaalinvesteringen in kleine en middelgrote ondernemingen

| (35) | De Commissie betwijfelde dat de maatregelen wel verenigbaar zijn met de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun ter bevordering van risicokapitaalinvesteringen in kleine en middelgrote ondernemingen (14) (hierna „de richtsnoeren risicokapitaalsteun” genoemd), omdat volgens deze richtsnoeren staatssteun in de vorm van risicokapitaal niet aan grote ondernemingen (15), ondernemingen in moeilijkheden of ondernemingen in de scheepsbouw, de kolenindustrie en de ijzer- en staalindustrie mag worden verleend. In deze zaak kunnen echter ook ondernemingen die tot de zo-even genoemde categorieën behoren, aanspraak maken op de maatregelen. Bijgevolg is de definitie van het toepassingsbereik van de maatregelen (ten aanzien van de begunstigden) niet in overeenstemming met de richtsnoeren risicokapitaalsteun. |
| --- | --- |

(35)

De Commissie betwijfelde dat de maatregelen wel verenigbaar zijn met de communautaire richtsnoeren inzake staatssteun ter bevordering van risicokapitaalinvesteringen in kleine en middelgrote ondernemingen (14) (hierna „de richtsnoeren risicokapitaalsteun” genoemd), omdat volgens deze richtsnoeren staatssteun in de vorm van risicokapitaal niet aan grote ondernemingen (15), ondernemingen in moeilijkheden of ondernemingen in de scheepsbouw, de kolenindustrie en de ijzer- en staalindustrie mag worden verleend. In deze zaak kunnen echter ook ondernemingen die tot de zo-even genoemde categorieën behoren, aanspraak maken op de maatregelen. Bijgevolg is de definitie van het toepassingsbereik van de maatregelen (ten aanzien van de begunstigden) niet in overeenstemming met de richtsnoeren risicokapitaalsteun.

| (36) | Bovendien dient staatssteun overeenkomstig punt 4.3 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun op een bepaalde vorm van marktfalen te zijn gericht en dient het bestaan van dat marktfalen afdoende te worden aangetoond. Een dergelijk bewijs heeft Duitsland niet geleverd. |
| --- | --- |

(36)

Bovendien dient staatssteun overeenkomstig punt 4.3 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun op een bepaalde vorm van marktfalen te zijn gericht en dient het bestaan van dat marktfalen afdoende te worden aangetoond. Een dergelijk bewijs heeft Duitsland niet geleverd.

| (37) | Voorts betwijfelde de Commissie ook dat de andere in punt 4 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun genoemde voorwaarden vervuld zijn. Daarnaast stelde de Commissie vast dat de beperking van het belastingvoordeel tot durfkapitaalondernemingen die in kapitaalvennootschappen investeren, in tegenspraak lijkt te zijn met de verklaarde doelstelling van de maatregel — de beschikbaarstelling stimuleren van risicokapitaal aan alle ondernemingen die risicokapitaal nodig hebben. Want jonge, innoverende ondernemingen die risicokapitaal nodig hebben, kiezen misschien andere rechtsvormen dan die van de kapitaalvennootschap. Jonge, innoverende ondernemingen met de rechtsvorm van een personenvennootschap worden evenwel niet door de maatregel begunstigd. |
| --- | --- |

(37)

Voorts betwijfelde de Commissie ook dat de andere in punt 4 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun genoemde voorwaarden vervuld zijn. Daarnaast stelde de Commissie vast dat de beperking van het belastingvoordeel tot durfkapitaalondernemingen die in kapitaalvennootschappen investeren, in tegenspraak lijkt te zijn met de verklaarde doelstelling van de maatregel — de beschikbaarstelling stimuleren van risicokapitaal aan alle ondernemingen die risicokapitaal nodig hebben. Want jonge, innoverende ondernemingen die risicokapitaal nodig hebben, kiezen misschien andere rechtsvormen dan die van de kapitaalvennootschap. Jonge, innoverende ondernemingen met de rechtsvorm van een personenvennootschap worden evenwel niet door de maatregel begunstigd.

3.5.   Verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt

| (38) | De Commissie betwijfelde dat de maatregelen verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt. Alleen ondernemingen met zetel en plaats van leiding in Duitsland kunnen als durfkapitaalonderneming worden aangemerkt. Bijgevolg lijken bepaalde ondernemingen — met name vaste inrichtingen/vestigingen en dochterondernemingen uit de Gemeenschap en de EVA die hun zetel buiten Duitsland hebben — niet voor steun in aanmerking te komen. Deze voorwaarde zou een beperking kunnen inhouden van het recht op vrijheid van vestiging in de zin van artikel 43 van het EG-Verdrag. |
| --- | --- |

(38)

De Commissie betwijfelde dat de maatregelen verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt. Alleen ondernemingen met zetel en plaats van leiding in Duitsland kunnen als durfkapitaalonderneming worden aangemerkt. Bijgevolg lijken bepaalde ondernemingen — met name vaste inrichtingen/vestigingen en dochterondernemingen uit de Gemeenschap en de EVA die hun zetel buiten Duitsland hebben — niet voor steun in aanmerking te komen. Deze voorwaarde zou een beperking kunnen inhouden van het recht op vrijheid van vestiging in de zin van artikel 43 van het EG-Verdrag.

| (39) | Duitsland voert aan dat ondernemingen die hun zetel buiten Duitsland hebben, niet onder het toezicht staan van BaFin en een ongerechtvaardigd concurrentievoordeel ten opzichte van Duitse durfkapitaalondernemingen zouden genieten. De Commissie betwijfelde echter dat er geen andere mogelijkheden zijn om toezicht te houden op de vaste inrichtingen van buitenlandse ondernemingen die in Duitsland geregistreerd zijn en de facto met durfkapitaalondernemingen concurreren. Bijgevolg kwam de Commissie toentertijd tot de conclusie dat er geen rechtvaardiging bestaat om die ondernemingen van de regeling uit te sluiten. Om die redenen betwijfelde de Commissie ook dat zij de betreffende maatregelen met de gemeenschappelijke markt verenigbaar kon verklaren. |
| --- | --- |

(39)

Duitsland voert aan dat ondernemingen die hun zetel buiten Duitsland hebben, niet onder het toezicht staan van BaFin en een ongerechtvaardigd concurrentievoordeel ten opzichte van Duitse durfkapitaalondernemingen zouden genieten. De Commissie betwijfelde echter dat er geen andere mogelijkheden zijn om toezicht te houden op de vaste inrichtingen van buitenlandse ondernemingen die in Duitsland geregistreerd zijn en de facto met durfkapitaalondernemingen concurreren. Bijgevolg kwam de Commissie toentertijd tot de conclusie dat er geen rechtvaardiging bestaat om die ondernemingen van de regeling uit te sluiten. Om die redenen betwijfelde de Commissie ook dat zij de betreffende maatregelen met de gemeenschappelijke markt verenigbaar kon verklaren.

4.   OPMERKINGEN VAN DUITSLAND TEN AANZIEN VAN HET BESLUIT TOT INLEIDING VAN DE PROCEDURE

| (40) | Bij schrijven van 3 maart 2009 formuleerde Duitsland opmerkingen bij het besluit van de Commissie om de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden. Deze opmerkingen betreffen alle drie de maatregelen. In zijn opmerkingen blijft Duitsland op het standpunt staan dat bij de maatregelen geen sprake is van staatssteun. |
| --- | --- |

(40)

Bij schrijven van 3 maart 2009 formuleerde Duitsland opmerkingen bij het besluit van de Commissie om de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden. Deze opmerkingen betreffen alle drie de maatregelen. In zijn opmerkingen blijft Duitsland op het standpunt staan dat bij de maatregelen geen sprake is van staatssteun.

4.1.   De maatregel inzake bedrijfsbelasting

| (41) | Duitsland bevestigde zijn standpunt dat de maatregel inzake bedrijfsbelasting niet voorziet in een vrijstelling van deze belasting, maar alleen dient om de economische activiteiten af te bakenen van de activiteiten inzake vermogensbeheer — en dus louter declaratoire betekenis heeft. Of bij een durfkapitaalonderneming sprake is van economische activiteiten dan wel van vermogensbeheer, wordt uiteindelijk beoordeeld volgens de rechtspraak van de hoogste rechterlijke instanties in Duitsland, die in de circulaire van 2003 is samengevat. |
| --- | --- |

(41)

Duitsland bevestigde zijn standpunt dat de maatregel inzake bedrijfsbelasting niet voorziet in een vrijstelling van deze belasting, maar alleen dient om de economische activiteiten af te bakenen van de activiteiten inzake vermogensbeheer — en dus louter declaratoire betekenis heeft. Of bij een durfkapitaalonderneming sprake is van economische activiteiten dan wel van vermogensbeheer, wordt uiteindelijk beoordeeld volgens de rechtspraak van de hoogste rechterlijke instanties in Duitsland, die in de circulaire van 2003 is samengevat.

| (42) | Wat de verwachte daling van de belastinginkomsten met 90 miljoen EUR betreft, verklaarde Duitsland dat er dankzij „de preciseringen” van de MoRaKG minder gevallen zijn van „ongelukkig” geformuleerde contracten, waarbij de belasting alleen verschuldigd is wegens „ongelukkige” formuleringen. |
| --- | --- |

(42)

Wat de verwachte daling van de belastinginkomsten met 90 miljoen EUR betreft, verklaarde Duitsland dat er dankzij „de preciseringen” van de MoRaKG minder gevallen zijn van „ongelukkig” geformuleerde contracten, waarbij de belasting alleen verschuldigd is wegens „ongelukkige” formuleringen.

4.2.   De maatregel inzake voorwaartse verliesverrekening

| (43) | Duitsland bevestigde zijn standpunt dat de voorschriften tot verliesaftrek op het niveau van de doelondernemingen door de aard en de opzet van het belastingstelsel gerechtvaardigd zijn, zelfs wanneer ook beleggingsondernemingen, die niet onder de definitie van de MoRaKG vallen, in doelondernemingen investeren. |
| --- | --- |

(43)

Duitsland bevestigde zijn standpunt dat de voorschriften tot verliesaftrek op het niveau van de doelondernemingen door de aard en de opzet van het belastingstelsel gerechtvaardigd zijn, zelfs wanneer ook beleggingsondernemingen, die niet onder de definitie van de MoRaKG vallen, in doelondernemingen investeren.

| (44) | Volgens Duitsland behoort het tot de handelingsvrijheid van de wetgever om durfkapitaalondernemingen te onderscheiden van andere beleggingsondernemingen, omdat er objectieve verschillen bestaan tussen durfkapitaalondernemingen en andere beleggingsondernemingen. Bijgevolg is een dergelijk verschil in behandeling volgens punt 24 van de mededeling steun vennootschapsbelasting van de Commissie gerechtvaardigd. |
| --- | --- |

(44)

Volgens Duitsland behoort het tot de handelingsvrijheid van de wetgever om durfkapitaalondernemingen te onderscheiden van andere beleggingsondernemingen, omdat er objectieve verschillen bestaan tussen durfkapitaalondernemingen en andere beleggingsondernemingen. Bijgevolg is een dergelijk verschil in behandeling volgens punt 24 van de mededeling steun vennootschapsbelasting van de Commissie gerechtvaardigd.

| (45) | Bovendien bevinden durfkapitaalondernemingen zich in een bijzondere situatie. Omdat zij meestal in doelondernemingen met voorwaartse verliesverrekening investeren, is er bij de tweede maatregel geen sprake van staatssteun, maar van een regeling om de nadelen van het bestaande stelsel voor de durfkapitaalmarkt te compenseren. |
| --- | --- |

(45)

Bovendien bevinden durfkapitaalondernemingen zich in een bijzondere situatie. Omdat zij meestal in doelondernemingen met voorwaartse verliesverrekening investeren, is er bij de tweede maatregel geen sprake van staatssteun, maar van een regeling om de nadelen van het bestaande stelsel voor de durfkapitaalmarkt te compenseren.

4.3.   Belastingvoordelen voor particuliere investeerders

| (46) | Volgens Duitsland zou de maatregel met de belastingvoordelen het interstatelijke handelsverkeer niet merkbaar beïnvloeden, met name omdat het belastingvoordeel tot 22 500 EUR per investeerder is beperkt. Bovendien geldt de maatregel in dezelfde mate voor doelondernemingen met zetel in andere lidstaten, en wordt geen onderscheid gemaakt tussen Duitse doelondernemingen en ondernemingen uit andere lidstaten. |
| --- | --- |

(46)

Volgens Duitsland zou de maatregel met de belastingvoordelen het interstatelijke handelsverkeer niet merkbaar beïnvloeden, met name omdat het belastingvoordeel tot 22 500 EUR per investeerder is beperkt. Bovendien geldt de maatregel in dezelfde mate voor doelondernemingen met zetel in andere lidstaten, en wordt geen onderscheid gemaakt tussen Duitse doelondernemingen en ondernemingen uit andere lidstaten.

| (47) | Voorts verklaart Duitsland dat het bij de directe begunstigden om natuurlijke personen gaat, op wie de staatssteunregels niet van toepassing zijn. Bovendien wordt de doelondernemingen op grond van de bijzondere structuur van de maatregel geen op enigerlei wijze kwantificeerbaar voordeel verleend, hetgeen eveneens uitsluit dat er sprake is van steun. |
| --- | --- |

(47)

Voorts verklaart Duitsland dat het bij de directe begunstigden om natuurlijke personen gaat, op wie de staatssteunregels niet van toepassing zijn. Bovendien wordt de doelondernemingen op grond van de bijzondere structuur van de maatregel geen op enigerlei wijze kwantificeerbaar voordeel verleend, hetgeen eveneens uitsluit dat er sprake is van steun.

| (48) | Volgens Duitsland wordt het belastingvoordeel niet rechtstreeks aan de investering, doch aan de vervreemding van de deelneming in de doelonderneming verbonden. |
| --- | --- |

(48)

Volgens Duitsland wordt het belastingvoordeel niet rechtstreeks aan de investering, doch aan de vervreemding van de deelneming in de doelonderneming verbonden.

4.4.   Schending van het basisbeginsel van de vrijheid van vestiging

| (49) | Volgens Duitsland schendt de MoRaKG het basisbeginsel van de vrijheid van vestiging van artikel 43 van het EG-Verdrag niet, omdat een beperking van de vrijheid van vestiging gerechtvaardigd is doordat het zetelvereiste de enige mogelijkheid biedt om de inachtneming van de wettelijke voorwaarden veilig te kunnen stellen. |
| --- | --- |

(49)

Volgens Duitsland schendt de MoRaKG het basisbeginsel van de vrijheid van vestiging van artikel 43 van het EG-Verdrag niet, omdat een beperking van de vrijheid van vestiging gerechtvaardigd is doordat het zetelvereiste de enige mogelijkheid biedt om de inachtneming van de wettelijke voorwaarden veilig te kunnen stellen.

5.   DE OPMERKINGEN VAN DERDEN

| (50) | Drie belanghebbenden hebben opmerkingen gemaakt bij het besluit tot inleiding van de procedure: het Bundesverband Deutscher Kapitalbeteilungsgesellschaften — German Private Equity- and Venture Capital Association eV (hierna „BVK” genoemd) bij brief van 9 april 2009, de Biotechnologie-Industrie-Organisation Deutschland eV (hierna „BIO” genoemd) bij schrijven van 14 april 2009, en het Business Angels Network Deutschland eV (hierna „BAND” genoemd). |
| --- | --- |

(50)

Drie belanghebbenden hebben opmerkingen gemaakt bij het besluit tot inleiding van de procedure: het Bundesverband Deutscher Kapitalbeteilungsgesellschaften — German Private Equity- and Venture Capital Association eV (hierna „BVK” genoemd) bij brief van 9 april 2009, de Biotechnologie-Industrie-Organisation Deutschland eV (hierna „BIO” genoemd) bij schrijven van 14 april 2009, en het Business Angels Network Deutschland eV (hierna „BAND” genoemd).

5.1.   De standpunten van de belanghebbenden ten aanzien van de bedrijfsbelasting

| (51) | Volgens BVK wordt door de introductie in de MoRaKG van wettelijke criteria om een durfkapitaalonderneming, uit fiscaal oogpunt, als vermogensbeheerder te kwalificeren, geen fiscale steun aan durfkapitaalondernemingen verleend. De MoRaKG draagt veeleer bij tot verdere onzekerheid in de sector. |
| --- | --- |

(51)

Volgens BVK wordt door de introductie in de MoRaKG van wettelijke criteria om een durfkapitaalonderneming, uit fiscaal oogpunt, als vermogensbeheerder te kwalificeren, geen fiscale steun aan durfkapitaalondernemingen verleend. De MoRaKG draagt veeleer bij tot verdere onzekerheid in de sector.

| (52) | Volgens BVK is „de precisering” niet minder strikt dan de circulaire van 2003, omdat de commissie Financiën van de Duitse Bondsdag van oordeel was dat, naast de MoRaKG, de circulaire van 2003 verder aanvullend van toepassing bleef (16). De algemene verklaringen in artikel 1, lid 19, van de MoRaKG zouden dan ook door de circulaire van 2003 moeten worden geconcretiseerd. Door deze onbevredigende regelgevingstechniek zouden de criteria van de circulaire van 2003 ook voor durfkapitaalondernemingen blijven gelden. Daarom valt de door de Bondsregering op 90 miljoen EUR geraamde daling van de belastinginkomsten, volgens BVK, niet te verifiëren. |
| --- | --- |

(52)

Volgens BVK is „de precisering” niet minder strikt dan de circulaire van 2003, omdat de commissie Financiën van de Duitse Bondsdag van oordeel was dat, naast de MoRaKG, de circulaire van 2003 verder aanvullend van toepassing bleef (16). De algemene verklaringen in artikel 1, lid 19, van de MoRaKG zouden dan ook door de circulaire van 2003 moeten worden geconcretiseerd. Door deze onbevredigende regelgevingstechniek zouden de criteria van de circulaire van 2003 ook voor durfkapitaalondernemingen blijven gelden. Daarom valt de door de Bondsregering op 90 miljoen EUR geraamde daling van de belastinginkomsten, volgens BVK, niet te verifiëren.

| (53) | BVK is een uitgesproken voorstander van eenvormige, algemene voorwaarden voor binnenlandse én buitenlandse private-equity-ondernemingen — met name uit andere lidstaten van de Europese Unie — en voor hun binnen- en buitenlandse investeerders in Duitsland. |
| --- | --- |

(53)

BVK is een uitgesproken voorstander van eenvormige, algemene voorwaarden voor binnenlandse én buitenlandse private-equity-ondernemingen — met name uit andere lidstaten van de Europese Unie — en voor hun binnen- en buitenlandse investeerders in Duitsland.

| (54) | Volgens BIO is in de MoRaKG niet bepaald dat durfkapitaalondernemingen bij voorkeur van de bedrijfsbelasting worden vrijgesteld. De MoRaKG dient de reeds door de circulaire van 2003 gehanteerde praktijk vast te leggen om fondsen die in het vermogensbeheer actief zijn, van de bedrijfsbelasting vrij te stellen. |
| --- | --- |

(54)

Volgens BIO is in de MoRaKG niet bepaald dat durfkapitaalondernemingen bij voorkeur van de bedrijfsbelasting worden vrijgesteld. De MoRaKG dient de reeds door de circulaire van 2003 gehanteerde praktijk vast te leggen om fondsen die in het vermogensbeheer actief zijn, van de bedrijfsbelasting vrij te stellen.

5.2.   De standpunten van belanghebbenden ten aanzien van de voorwaartse verliesverrekening

| (55) | Volgens BVK dient de Duitse wetgever binnen- en buitenlandse durfkapitaal- en private-equity-ondernemingen op dezelfde wijze te behandelen als durfkapitaalondernemingen in de zin van de MoRaKG. BVK is voorts van oordeel dat deze doelstelling alleen te bereiken valt door eenvormige, juridische en fiscale algemene voorwaarden voor alle private-equity-fondsen. BVK stelt voor dat alle durfkapitaalondernemingen die niet onder de definitie van de MoRaKG vallen, zonder discriminatie van de mogelijkheid tot verliesverrekening zouden moeten kunnen gebruikmaken. BVK beklemtoont haar standpunt dat het verbod op verliesaftrek in de Duitse vennootschapsbelastingswet de investeringsactiviteiten van durfkapitaal- en private-equity-ondernemingen blijvend belemmert. |
| --- | --- |

(55)

Volgens BVK dient de Duitse wetgever binnen- en buitenlandse durfkapitaal- en private-equity-ondernemingen op dezelfde wijze te behandelen als durfkapitaalondernemingen in de zin van de MoRaKG. BVK is voorts van oordeel dat deze doelstelling alleen te bereiken valt door eenvormige, juridische en fiscale algemene voorwaarden voor alle private-equity-fondsen. BVK stelt voor dat alle durfkapitaalondernemingen die niet onder de definitie van de MoRaKG vallen, zonder discriminatie van de mogelijkheid tot verliesverrekening zouden moeten kunnen gebruikmaken. BVK beklemtoont haar standpunt dat het verbod op verliesaftrek in de Duitse vennootschapsbelastingswet de investeringsactiviteiten van durfkapitaal- en private-equity-ondernemingen blijvend belemmert.

| (56) | BIO noemt de MoRaKG een verbetering ten opzichte van het status-quo bij de voorwaartse verliesverrekening. Zij spitst zich vooral toe op de verliesverrekening en is van oordeel dat de gerichte verzachting van een nadeel geen steun vormt. Aangezien vooral innovatieve kleine en middelgrote ondernemingen (hierna „kmo’s” genoemd) nadeel ondervinden van de geldende regels inzake verliesaftrek, dient de MoRaKG te worden gezien als een regeling die de fiscale nadelen moet compenseren. Volgens BIO krijgen kapitaalinvesteringsbedrijven die een onderneming kapitaal verschaffen, dankzij de MoRaKG een correcte en noodzakelijke afbakening. |
| --- | --- |

(56)

BIO noemt de MoRaKG een verbetering ten opzichte van het status-quo bij de voorwaartse verliesverrekening. Zij spitst zich vooral toe op de verliesverrekening en is van oordeel dat de gerichte verzachting van een nadeel geen steun vormt. Aangezien vooral innovatieve kleine en middelgrote ondernemingen (hierna „kmo’s” genoemd) nadeel ondervinden van de geldende regels inzake verliesaftrek, dient de MoRaKG te worden gezien als een regeling die de fiscale nadelen moet compenseren. Volgens BIO krijgen kapitaalinvesteringsbedrijven die een onderneming kapitaal verschaffen, dankzij de MoRaKG een correcte en noodzakelijke afbakening.

5.3.   De standpunten van belanghebbenden ten aanzien van de belastingvoordelen voor particuliere investeerders

| (57) | BVK juicht de algemene doelstelling van de belastingvoordelen van de MoRaKG voor particuliere investeerders toe. Volgens BVK zijn de belastingvoordelen een passende prikkel voor particulieren die investeren in het bijzonder risicovolle segment van het eerste groeikapitaal waarop de MoRaKG ziet. |
| --- | --- |

(57)

BVK juicht de algemene doelstelling van de belastingvoordelen van de MoRaKG voor particuliere investeerders toe. Volgens BVK zijn de belastingvoordelen een passende prikkel voor particulieren die investeren in het bijzonder risicovolle segment van het eerste groeikapitaal waarop de MoRaKG ziet.

| (58) | BAND beklemtoont dat dit soort belastingvoordelen voor particulieren die in jonge ondernemingen investeren, in andere lidstaten gebruikelijk zijn en daar ruimhartiger zijn opgezet. BAND toont zich voorstander van de introductie van belastingvoordelen voor particuliere investeerders en juicht dan ook de MoRaKG toe. Tegelijk formuleert BAND ten aanzien van de wel zeer beperkte belastingvoordelen, die alleen bij een succesvolle exit spelen, twijfel of de MoRaKG wel een merkbaar stimulerend effect voor business angels heeft. Volgens BAND bedraagt het maximale belastingvoordeel per investeerder op grond van de Teileinkünfteverfahren rond 14 210 EUR — en dus niet, zoals door Duitsland aangegeven, zo’n 22 500 EUR. BAND verklaart voorts dat de indirecte steun voor doelondernemingen in werkelijkheid steeds onder het de-minimisplafond van 200 000 EUR zou blijven. Het voordeel, mocht daarvan al sprake zijn, gaat pas spelen bij de exit van de investeerder. |
| --- | --- |

(58)

BAND beklemtoont dat dit soort belastingvoordelen voor particulieren die in jonge ondernemingen investeren, in andere lidstaten gebruikelijk zijn en daar ruimhartiger zijn opgezet. BAND toont zich voorstander van de introductie van belastingvoordelen voor particuliere investeerders en juicht dan ook de MoRaKG toe. Tegelijk formuleert BAND ten aanzien van de wel zeer beperkte belastingvoordelen, die alleen bij een succesvolle exit spelen, twijfel of de MoRaKG wel een merkbaar stimulerend effect voor business angels heeft. Volgens BAND bedraagt het maximale belastingvoordeel per investeerder op grond van de Teileinkünfteverfahren rond 14 210 EUR — en dus niet, zoals door Duitsland aangegeven, zo’n 22 500 EUR. BAND verklaart voorts dat de indirecte steun voor doelondernemingen in werkelijkheid steeds onder het de-minimisplafond van 200 000 EUR zou blijven. Het voordeel, mocht daarvan al sprake zijn, gaat pas spelen bij de exit van de investeerder.

| (59) | Volgens BIO bedraagt het maximale voordeel dat een particuliere investeerder alleen op zeer specifieke voorwaarden wordt verleend, 22 500 EUR. Dit bedrag is gering en niet aan de investering (doch aan de vervreemding van deelnemingen) verbonden — en kan dus niet aan de doelondernemingen worden overgedragen. |
| --- | --- |

(59)

Volgens BIO bedraagt het maximale voordeel dat een particuliere investeerder alleen op zeer specifieke voorwaarden wordt verleend, 22 500 EUR. Dit bedrag is gering en niet aan de investering (doch aan de vervreemding van deelnemingen) verbonden — en kan dus niet aan de doelondernemingen worden overgedragen.

6.   HET STANDPUNT VAN DUITSLAND TEN AANZIEN VAN DE STANDPUNTEN VAN DERDEN

| (60) | Bij schrijven van 22 mei 2009 heeft Duitsland geantwoord op de standpunten die derden hadden geformuleerd. |
| --- | --- |

(60)

Bij schrijven van 22 mei 2009 heeft Duitsland geantwoord op de standpunten die derden hadden geformuleerd.

6.1.   De maatregel inzake bedrijfsbelasting

| (61) | Duitsland betoogt dat BVK, ondanks haar kritiek op de MoRaKG, bevestigt dat de MoRaKG geen afwijking is van de juridische situatie wat betreft het onderscheid tussen vermogensbeheer en economische activiteiten. |
| --- | --- |

(61)

Duitsland betoogt dat BVK, ondanks haar kritiek op de MoRaKG, bevestigt dat de MoRaKG geen afwijking is van de juridische situatie wat betreft het onderscheid tussen vermogensbeheer en economische activiteiten.

6.2.   De maatregel inzake voorwaartse verliesverrekening

| (62) | Duitsland wijst er op dat het voorstel van BVK om de maatregel tot de hele private-equity-sector uit te breiden, tot ongerechtvaardigde meevallers zou leiden. Om de maatregel zo doelgericht mogelijk te maken, heeft Duitsland voor de nodige differentiëring gekozen. |
| --- | --- |

(62)

Duitsland wijst er op dat het voorstel van BVK om de maatregel tot de hele private-equity-sector uit te breiden, tot ongerechtvaardigde meevallers zou leiden. Om de maatregel zo doelgericht mogelijk te maken, heeft Duitsland voor de nodige differentiëring gekozen.

| (63) | Duitsland beklemtoont dat BIO het standpunt van Duitsland bevestigt dat de MoRaKG een op objectieve criteria gebaseerde, coherente differentiëring is die moet verhinderen dat op buitensporige wijze van de mogelijkheden voor verliesoptimalisatie wordt gebruikgemaakt. |
| --- | --- |

(63)

Duitsland beklemtoont dat BIO het standpunt van Duitsland bevestigt dat de MoRaKG een op objectieve criteria gebaseerde, coherente differentiëring is die moet verhinderen dat op buitensporige wijze van de mogelijkheden voor verliesoptimalisatie wordt gebruikgemaakt.

6.3.   Belastingvoordelen voor particuliere investeerders

| (64) | Duitsland beschouwt de standpunten van derden als de bevestiging van zijn standpunt dat de maatregel geen steun vormt, gezien het beperkte en indirecte karakter ervan, de winstgerichtheid en het feit dat deze openstaat voor doelondernemingen uit alle lidstaten. |
| --- | --- |

(64)

Duitsland beschouwt de standpunten van derden als de bevestiging van zijn standpunt dat de maatregel geen steun vormt, gezien het beperkte en indirecte karakter ervan, de winstgerichtheid en het feit dat deze openstaat voor doelondernemingen uit alle lidstaten.

7.   BEOORDELING

7.1.   De vraag of er sprake is van staatssteun

7.1.1.   De maatregel inzake bedrijfsbelasting

| (65) | In het kader van de formele onderzoekprocedure zijn de bezwaren van de Commissie ten aanzien van de beweerde juridische „precisering” door de MoRaKG van de circulaire van 2003, uit oogpunt van de bedrijfsbelastingplicht, niet weggenomen. |
| --- | --- |

(65)

In het kader van de formele onderzoekprocedure zijn de bezwaren van de Commissie ten aanzien van de beweerde juridische „precisering” door de MoRaKG van de circulaire van 2003, uit oogpunt van de bedrijfsbelastingplicht, niet weggenomen.

| (66) | Duitsland gaat ervan uit dat deze maatregel in een daling van de belastinginkomsten met 90 miljoen EUR per jaar zal resulteren. Het verklaart deze inkomstendaling doordat er in de toekomst minder „ongelukkig geformuleerde” contracten zouden zijn. Deze rechtvaardigingsgrond kan voor de Commissie niet overtuigen. Het valt namelijk moeilijk te geloven dat de durfkapitaalondernemingen de belastingwetgeving zo slecht kennen dat zij dit soort „ongelukkig geformuleerde” contracten en de daaruit resulterende belastingverplichtingen niet zouden kunnen vermijden. Bovendien wordt het standpunt van de Commissie kennelijk bevestigd, aangezien BVK opmerkte dat de MoRaKG tot verdere onzekerheid in de sector zou bijdragen. |
| --- | --- |

(66)

Duitsland gaat ervan uit dat deze maatregel in een daling van de belastinginkomsten met 90 miljoen EUR per jaar zal resulteren. Het verklaart deze inkomstendaling doordat er in de toekomst minder „ongelukkig geformuleerde” contracten zouden zijn. Deze rechtvaardigingsgrond kan voor de Commissie niet overtuigen. Het valt namelijk moeilijk te geloven dat de durfkapitaalondernemingen de belastingwetgeving zo slecht kennen dat zij dit soort „ongelukkig geformuleerde” contracten en de daaruit resulterende belastingverplichtingen niet zouden kunnen vermijden. Bovendien wordt het standpunt van de Commissie kennelijk bevestigd, aangezien BVK opmerkte dat de MoRaKG tot verdere onzekerheid in de sector zou bijdragen.

| (67) | De Commissie blijft er hoe dan ook bij dat de maatregel duidelijk zou resulteren in een derving van staatsmiddelen, die de staat anders (in de voordien bestaande situatie) waren toegevallen. Daarom komt de Commissie tot de conclusie dat de maatregel uit staatsmiddelen wordt verleend. |
| --- | --- |

(67)

De Commissie blijft er hoe dan ook bij dat de maatregel duidelijk zou resulteren in een derving van staatsmiddelen, die de staat anders (in de voordien bestaande situatie) waren toegevallen. Daarom komt de Commissie tot de conclusie dat de maatregel uit staatsmiddelen wordt verleend.

| (68) | Los van de voor de hier te beoordelen zaak niet ter zake doende vraag of de circulaire van 2003 verenigbaar is met de aard en de opzet van het Duitse belastingstelsel, heeft de Commissie in haar besluit tot inleiding van de procedure doen opmerken dat de MoRaKG kennelijk van de circulaire afwijkt, omdat:






  — | durfkapitaalondernemingen investeerders mogen zoeken via een tot het brede publiek gericht aanbod, hetgeen in de circulaire van 2003 echter wordt uitgesloten; |
| --- | --- | --- |

(68)

Los van de voor de hier te beoordelen zaak niet ter zake doende vraag of de circulaire van 2003 verenigbaar is met de aard en de opzet van het Duitse belastingstelsel, heeft de Commissie in haar besluit tot inleiding van de procedure doen opmerken dat de MoRaKG kennelijk van de circulaire afwijkt, omdat:

—

durfkapitaalondernemingen investeerders mogen zoeken via een tot het brede publiek gericht aanbod, hetgeen in de circulaire van 2003 echter wordt uitgesloten;

| — | volgens de MoRaKG durfkapitaalondernemingen eigen bedrijfspanden en een bedrijfsmatige organisatie voor de uitoefening van hun activiteiten mogen onderhouden, terwijl de circulaire van 2003 een „omvangrijke eigen organisatie” verbiedt en het aantal medewerkers en kantoren beperkt tot hetgeen bij een groot particulier vermogen gebruikelijk is; |
| --- | --- |

—

volgens de MoRaKG durfkapitaalondernemingen eigen bedrijfspanden en een bedrijfsmatige organisatie voor de uitoefening van hun activiteiten mogen onderhouden, terwijl de circulaire van 2003 een „omvangrijke eigen organisatie” verbiedt en het aantal medewerkers en kantoren beperkt tot hetgeen bij een groot particulier vermogen gebruikelijk is;

| — | zakelijke activiteiten van de durfkapitaalonderneming in ondernemingen uit het portfolio in de MoRaKG niet uitdrukkelijk worden verboden, terwijl de circulaire van 2003 dat soort activiteiten, zoals in overweging 13 aangegeven, niet toestaat. |
| --- | --- |

—

zakelijke activiteiten van de durfkapitaalonderneming in ondernemingen uit het portfolio in de MoRaKG niet uitdrukkelijk worden verboden, terwijl de circulaire van 2003 dat soort activiteiten, zoals in overweging 13 aangegeven, niet toestaat.

| (69) | De in het kader van de onderzoekprocedure ontvangen opmerkingen hebben deze bezwaren niet weggenomen. Daarom dient de Commissie te concluderen dat de MoRaKG de potentiële groep begunstigden die niet bedrijfsbelastingplichtig zijn, uitbreidt, omdat mogelijk bepaalde durfkapitaalondernemingen die volgens de circulaire van 2003 bedrijfsbelastingplichtig waren, worden aangemerkt als zijnde niet bedrijfsbelastingplichtig. Aldus wordt met de hier te onderzoeken maatregel bepaalde durfkapitaalondernemingen in zoverre een belastingvoordeel verleend dat zij daardoor bepaalde activiteiten kunnen uitoefenen en toch nog van de belastingplicht wordt vrijgesteld — in tegenstelling tot durfkapitaalfondsen/private-equity-fondsen, waarvoor alleen de circulaire van 2003 geldt en die dus bij de uitoefening van deze activiteiten belastingplichtig zouden worden. |
| --- | --- |

(69)

De in het kader van de onderzoekprocedure ontvangen opmerkingen hebben deze bezwaren niet weggenomen. Daarom dient de Commissie te concluderen dat de MoRaKG de potentiële groep begunstigden die niet bedrijfsbelastingplichtig zijn, uitbreidt, omdat mogelijk bepaalde durfkapitaalondernemingen die volgens de circulaire van 2003 bedrijfsbelastingplichtig waren, worden aangemerkt als zijnde niet bedrijfsbelastingplichtig. Aldus wordt met de hier te onderzoeken maatregel bepaalde durfkapitaalondernemingen in zoverre een belastingvoordeel verleend dat zij daardoor bepaalde activiteiten kunnen uitoefenen en toch nog van de belastingplicht wordt vrijgesteld — in tegenstelling tot durfkapitaalfondsen/private-equity-fondsen, waarvoor alleen de circulaire van 2003 geldt en die dus bij de uitoefening van deze activiteiten belastingplichtig zouden worden.

| (70) | Bovendien verschaft de maatregel alleen durfkapitaalondernemingen die onder het toepassingsbereik van de MoRaKG vallen, een selectief voordeel ten opzichte van durfkapitaal-/private-equity-fondsen. Want een durfkapitaalonderneming geniet alleen dan de maatregel, wanneer zij aan de definitie van de MoRaKG voldoet. Aldus kunnen durfkapitaal-/private-equity-fondsen die minder dan 70 % van hun totale vermogen hebben geïnvesteerd in deelnemingen in doelondernemingen, geen aanspraak maken op de maatregel, zelfs indien zij fundamenteel dezelfde activiteiten uitoefenen. Hetzelfde geldt voor durfkapitaal-/private-equity-fondsen die niet alleen hun zetel maar ook hun plaats van leiding in Duitsland hebben. Bijgevolg kunnen durfkapitaal-/private-equity-fondsen die alleen een vaste inrichting in Duitsland hebben, geen aanspraak maken op de regeling uit de MoRaKG, zelfs indien zij precies dezelfde activiteiten uitoefenen als durfkapitaalondernemingen. |
| --- | --- |

(70)

Bovendien verschaft de maatregel alleen durfkapitaalondernemingen die onder het toepassingsbereik van de MoRaKG vallen, een selectief voordeel ten opzichte van durfkapitaal-/private-equity-fondsen. Want een durfkapitaalonderneming geniet alleen dan de maatregel, wanneer zij aan de definitie van de MoRaKG voldoet. Aldus kunnen durfkapitaal-/private-equity-fondsen die minder dan 70 % van hun totale vermogen hebben geïnvesteerd in deelnemingen in doelondernemingen, geen aanspraak maken op de maatregel, zelfs indien zij fundamenteel dezelfde activiteiten uitoefenen. Hetzelfde geldt voor durfkapitaal-/private-equity-fondsen die niet alleen hun zetel maar ook hun plaats van leiding in Duitsland hebben. Bijgevolg kunnen durfkapitaal-/private-equity-fondsen die alleen een vaste inrichting in Duitsland hebben, geen aanspraak maken op de regeling uit de MoRaKG, zelfs indien zij precies dezelfde activiteiten uitoefenen als durfkapitaalondernemingen.

| (71) | Aldus worden alleen ondernemingen die tot deze kleine groep behoren, dankzij staatsmiddelen bevrijd van een deel van hun exploitatiekosten (namelijk een bepaalde belastingplicht), die zij normaal gesproken volgens het huidige juridische kader zelf hadden moeten dragen. De begunstigden van dit voordeel zijn hoofdzakelijk actief op het gebied van de verschaffing van private equity en durfkapitaal en concurreren met andere holdingmaatschappijen in Duitsland of andere lidstaten. Doordat met deze belastingmaatregel de financiële middelen die de begunstigden voor de uitoefening van hun activiteiten ter beschikking staan, worden verhoogd, wordt daardoor hun positie ten opzichte van hun concurrenten in de Gemeenschap versterkt. Bijgevolg kan door deze steun de mededinging en het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig worden beïnvloed. |
| --- | --- |

(71)

Aldus worden alleen ondernemingen die tot deze kleine groep behoren, dankzij staatsmiddelen bevrijd van een deel van hun exploitatiekosten (namelijk een bepaalde belastingplicht), die zij normaal gesproken volgens het huidige juridische kader zelf hadden moeten dragen. De begunstigden van dit voordeel zijn hoofdzakelijk actief op het gebied van de verschaffing van private equity en durfkapitaal en concurreren met andere holdingmaatschappijen in Duitsland of andere lidstaten. Doordat met deze belastingmaatregel de financiële middelen die de begunstigden voor de uitoefening van hun activiteiten ter beschikking staan, worden verhoogd, wordt daardoor hun positie ten opzichte van hun concurrenten in de Gemeenschap versterkt. Bijgevolg kan door deze steun de mededinging en het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig worden beïnvloed.

| (72) | Mitsdien komt de Commissie tot de bevinding dat bij de aangemelde maatregel voor bedrijfsbelasting sprake is van staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag ten behoeve van bepaalde durfkapitaalondernemingen. |
| --- | --- |

(72)

Mitsdien komt de Commissie tot de bevinding dat bij de aangemelde maatregel voor bedrijfsbelasting sprake is van staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag ten behoeve van bepaalde durfkapitaalondernemingen.

7.1.2.   Verliesaftrek

| (73) | Zoals in punt 4.2 is uiteengezet, is Duitsland het fundamenteel ermee eens dat de herinvoering van de voorwaartse verliesverrekening voor in doelondernemingen investerende durfkapitaalondernemingen selectief is en zowel de durfkapitaal- als doelondernemingen begunstigt. Duitsland stelt zich evenwel op het standpunt dat durfkapitaalondernemingen en doelondernemingen, voor zover passend en doenbaar, zijn gedifferentieerd en dat deze differentiatie, in overeenstemming met punt 24 van de mededeling steun vennootschapsbelasting van de Commissie (waar volgens een bepaalde differentiatie in het belastingstelsel gerechtvaardigd kan worden door objectieve verschillen tussen de belastingplichtigen) door objectieve verschillen tussen de belastingplichtigen wordt gerechtvaardigd, omdat de in 2008 ingevoerde algemene beperking van de mogelijkheden voor verliesoptimalisatie bijzonder sterk te voelen is op de markt voor durfkapitaal. |
| --- | --- |

(73)

Zoals in punt 4.2 is uiteengezet, is Duitsland het fundamenteel ermee eens dat de herinvoering van de voorwaartse verliesverrekening voor in doelondernemingen investerende durfkapitaalondernemingen selectief is en zowel de durfkapitaal- als doelondernemingen begunstigt. Duitsland stelt zich evenwel op het standpunt dat durfkapitaalondernemingen en doelondernemingen, voor zover passend en doenbaar, zijn gedifferentieerd en dat deze differentiatie, in overeenstemming met punt 24 van de mededeling steun vennootschapsbelasting van de Commissie (waar volgens een bepaalde differentiatie in het belastingstelsel gerechtvaardigd kan worden door objectieve verschillen tussen de belastingplichtigen) door objectieve verschillen tussen de belastingplichtigen wordt gerechtvaardigd, omdat de in 2008 ingevoerde algemene beperking van de mogelijkheden voor verliesoptimalisatie bijzonder sterk te voelen is op de markt voor durfkapitaal.

| (74) | Ten eerste doet de Commissie opmerken dat de staat met de maatregel duidelijk staatsmiddelen derft. Aldus wordt deze maatregel uit staatsmiddelen verleend. De belastingverliezen komen de doelondernemingen en de durfkapitaalondernemingen ten goede, aangezien deze de begunstigden van de maatregel zijn. De minder strikte beperkingen inzake voorwaartse verliesverrekening die gelden voor doelondernemingen waarin de durfkapitaalondernemingen deelnemingen verkrijgen, leveren deze beide groepen ondernemingen een economisch voordeel op en stellen hen in staat belastingen te besparen. De doelonderneming profiteert namelijk van de voorwaartse verliesverrekening doordat zij daardoor verliezen kan verrekenen en zo minder belastingen behoeft te betalen, hetgeen in andere gevallen op grond van de regels ter voorkoming van misbruik zou zijn uitgesloten. De durfkapitaalonderneming wordt in zoverre bijna direct begunstigd dat andere overnemers van de verrekening geen gebruik kunnen maken. |
| --- | --- |

(74)

Ten eerste doet de Commissie opmerken dat de staat met de maatregel duidelijk staatsmiddelen derft. Aldus wordt deze maatregel uit staatsmiddelen verleend. De belastingverliezen komen de doelondernemingen en de durfkapitaalondernemingen ten goede, aangezien deze de begunstigden van de maatregel zijn. De minder strikte beperkingen inzake voorwaartse verliesverrekening die gelden voor doelondernemingen waarin de durfkapitaalondernemingen deelnemingen verkrijgen, leveren deze beide groepen ondernemingen een economisch voordeel op en stellen hen in staat belastingen te besparen. De doelonderneming profiteert namelijk van de voorwaartse verliesverrekening doordat zij daardoor verliezen kan verrekenen en zo minder belastingen behoeft te betalen, hetgeen in andere gevallen op grond van de regels ter voorkoming van misbruik zou zijn uitgesloten. De durfkapitaalonderneming wordt in zoverre bijna direct begunstigd dat andere overnemers van de verrekening geen gebruik kunnen maken.

| (75) | Aangezien de belastingbesparing in wezen alleen kan worden behaald wanneer durfkapitaalondernemingen in doelondernemingen investeren, worden de doelondernemingen ook indirect begunstigd. De maatregel prikkelt durfkapitaalondernemingen namelijk te investeren in doelondernemingen — en niet in andere ondernemingen die op grond van louter economische overwegingen voor durfkapitaalinvesteringen in aanmerking zouden komen. Daardoor kunnen doelondernemingen risicokapitaal in andere hoeveelheden en tegen andere voorwaarden krijgen dan wanneer de maatregel niet zou bestaan. Aldus kan de maatregel de kapitaalbasis van doelondernemingen indirect versterken. |
| --- | --- |

(75)

Aangezien de belastingbesparing in wezen alleen kan worden behaald wanneer durfkapitaalondernemingen in doelondernemingen investeren, worden de doelondernemingen ook indirect begunstigd. De maatregel prikkelt durfkapitaalondernemingen namelijk te investeren in doelondernemingen — en niet in andere ondernemingen die op grond van louter economische overwegingen voor durfkapitaalinvesteringen in aanmerking zouden komen. Daardoor kunnen doelondernemingen risicokapitaal in andere hoeveelheden en tegen andere voorwaarden krijgen dan wanneer de maatregel niet zou bestaan. Aldus kan de maatregel de kapitaalbasis van doelondernemingen indirect versterken.

| (76) | Bovendien dient het argument van Duitsland te worden afgewezen als zou deze maatregel, ook al valt niet uit te sluiten dat ondernemingen in moeilijkheden onder de definitie van het begrip „doelonderneming” vallen, dit soort ondernemingen geen voordeel opleveren. Volgens de redenering van Duitsland zou een doelonderneming die in moeilijkheden verkeert, geen winst maken die de verliezen kan compenseren en die kan worden belast. Daarom doet de mogelijkheid om verliezen uit de vorige periode voor deze ondernemingen te gebruiken, niet relevant. Bijgevolg vormt de MoRaKG voor ondernemingen in moeilijkheden in de zin van de gemeenschapsrechtelijke definitie geen voordeel. Volgens de Commissie is dit geen sluitende redenering, aangezien de overnemer van een onderneming in moeilijkheden of van een lege vennootschap de facto om fiscale redenen in de voorwaartse verliesverrekening van die ondernemingen kan zijn geïnteresseerd. |
| --- | --- |

(76)

Bovendien dient het argument van Duitsland te worden afgewezen als zou deze maatregel, ook al valt niet uit te sluiten dat ondernemingen in moeilijkheden onder de definitie van het begrip „doelonderneming” vallen, dit soort ondernemingen geen voordeel opleveren. Volgens de redenering van Duitsland zou een doelonderneming die in moeilijkheden verkeert, geen winst maken die de verliezen kan compenseren en die kan worden belast. Daarom doet de mogelijkheid om verliezen uit de vorige periode voor deze ondernemingen te gebruiken, niet relevant. Bijgevolg vormt de MoRaKG voor ondernemingen in moeilijkheden in de zin van de gemeenschapsrechtelijke definitie geen voordeel. Volgens de Commissie is dit geen sluitende redenering, aangezien de overnemer van een onderneming in moeilijkheden of van een lege vennootschap de facto om fiscale redenen in de voorwaartse verliesverrekening van die ondernemingen kan zijn geïnteresseerd.

| (77) | Deze voordelen kunnen het handelsverkeer en de mededinging ongunstig beïnvloeden. Voor durfkapitaalondernemingen heeft de Commissie dit criterium in overweging 71 getoetst ten aanzien van de regeling voor de bedrijfsbelasting. Wat de doelondernemingen betreft, tekent de Commissie aan dat deze ondernemingen in ieder denkbare bedrijfstak werkzaam kunnen zijn en dus ook in bedrijfstakken waarvoor er intracommunautair handelsverkeer bestaat of zou kunnen bestaan. Bijgevolg kan het hun verleende economische voordeel de mededinging en het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig beïnvloeden. |
| --- | --- |

(77)

Deze voordelen kunnen het handelsverkeer en de mededinging ongunstig beïnvloeden. Voor durfkapitaalondernemingen heeft de Commissie dit criterium in overweging 71 getoetst ten aanzien van de regeling voor de bedrijfsbelasting. Wat de doelondernemingen betreft, tekent de Commissie aan dat deze ondernemingen in ieder denkbare bedrijfstak werkzaam kunnen zijn en dus ook in bedrijfstakken waarvoor er intracommunautair handelsverkeer bestaat of zou kunnen bestaan. Bijgevolg kan het hun verleende economische voordeel de mededinging en het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig beïnvloeden.

| (78) | Ten tweede stelt de Commissie vast dat het selectieve karakter van de maatregel buiten kijf staat. |
| --- | --- |

(78)

Ten tweede stelt de Commissie vast dat het selectieve karakter van de maatregel buiten kijf staat.

| (79) | Ten derde doet de Commissie opmerken dat Duitsland niet heeft kunnen aantonen dat de maatregel verenigbaar is met de aard en de opzet van het Duitse belastingstelsel. Zelfs indien het zo was dat de beperking van de mogelijkheden voor verliesoptimalisatie zich bijzonder sterk laten voelen op de durfkapitaalmarkt en dat dus een bijzondere behandeling gerechtvaardigd was, zou dit volgens de Commissie niet de door Duitsland doorgevoerde differentiëring van belastingplichtigen rechtvaardigen, aangezien niet de volledige durfkapitaalsector van het verbod op voorwaartse verliesverrekening wordt vrijgesteld. Wanneer de aannames van Duitsland correct zouden zijn, zouden er geen objectieve gronden zijn om ondernemingen die geen durfkapitaalondernemingen zijn en die in dezelfde doelondernemingen investeren, van de maatregel uit te sluiten. Ondernemingen niet zijnde durfkapitaalondernemingen kunnen slechts in zeldzame gevallen op de maatregel aanspraak maken, wanneer zij van een durfkapitaalonderneming een deelneming in een doelonderneming overnemen. Dit standpunt wordt ook door de in punt 5.2 opgevoerde standpunten van BVK bevestigd. |
| --- | --- |

(79)

Ten derde doet de Commissie opmerken dat Duitsland niet heeft kunnen aantonen dat de maatregel verenigbaar is met de aard en de opzet van het Duitse belastingstelsel. Zelfs indien het zo was dat de beperking van de mogelijkheden voor verliesoptimalisatie zich bijzonder sterk laten voelen op de durfkapitaalmarkt en dat dus een bijzondere behandeling gerechtvaardigd was, zou dit volgens de Commissie niet de door Duitsland doorgevoerde differentiëring van belastingplichtigen rechtvaardigen, aangezien niet de volledige durfkapitaalsector van het verbod op voorwaartse verliesverrekening wordt vrijgesteld. Wanneer de aannames van Duitsland correct zouden zijn, zouden er geen objectieve gronden zijn om ondernemingen die geen durfkapitaalondernemingen zijn en die in dezelfde doelondernemingen investeren, van de maatregel uit te sluiten. Ondernemingen niet zijnde durfkapitaalondernemingen kunnen slechts in zeldzame gevallen op de maatregel aanspraak maken, wanneer zij van een durfkapitaalonderneming een deelneming in een doelonderneming overnemen. Dit standpunt wordt ook door de in punt 5.2 opgevoerde standpunten van BVK bevestigd.

| (80) | Bovendien lijkt de maatregel niet met de aard en de opzet van het Duitse belastingstelsel verenigbaar te zijn, aangezien niet is aangetoond waarom de beperking van de mogelijkheden voor verliesoptimalisatie zich bij durfkapitaalondernemingen wel bijzonder hard laat voelen wanneer deze in doelondernemingen investeren, doch niet wanneer zij diezelfde activiteiten uitoefenen wanneer zij andere ondernemingen zoals personenvennootschappen, die misschien ook moeilijkheden ondervinden om aan risicokapitaal te komen (met name jonge, innovatieve ondernemingen), kapitaal ter beschikking stellen. |
| --- | --- |

(80)

Bovendien lijkt de maatregel niet met de aard en de opzet van het Duitse belastingstelsel verenigbaar te zijn, aangezien niet is aangetoond waarom de beperking van de mogelijkheden voor verliesoptimalisatie zich bij durfkapitaalondernemingen wel bijzonder hard laat voelen wanneer deze in doelondernemingen investeren, doch niet wanneer zij diezelfde activiteiten uitoefenen wanneer zij andere ondernemingen zoals personenvennootschappen, die misschien ook moeilijkheden ondervinden om aan risicokapitaal te komen (met name jonge, innovatieve ondernemingen), kapitaal ter beschikking stellen.

| (81) | Voorts is de Commissie van oordeel dat Duitsland met de reeds in punt 2.4.1 genoemde verscherping door het Unternehmenssteuerreformgesetz 2008 van de maatregelen ter voorkoming van misbruik van voorwaartse verliesverrekening de nieuwe, algemene belastingvoorschriften op dit gebied heeft vastgelegd. Deze maatregelen ter voorkoming van misbruik worden nu door minder strenge bepalingen voor de voorwaartse verliesverrekening die voor een geselecteerde groep van ondernemingen gelden, deels ongedaan gemaakt, hetgeen niet door de aard en de opzet van het sinds 2008 geldende belastingstelsel lijkt te zijn gerechtvaardigd. |
| --- | --- |

(81)

Voorts is de Commissie van oordeel dat Duitsland met de reeds in punt 2.4.1 genoemde verscherping door het Unternehmenssteuerreformgesetz 2008 van de maatregelen ter voorkoming van misbruik van voorwaartse verliesverrekening de nieuwe, algemene belastingvoorschriften op dit gebied heeft vastgelegd. Deze maatregelen ter voorkoming van misbruik worden nu door minder strenge bepalingen voor de voorwaartse verliesverrekening die voor een geselecteerde groep van ondernemingen gelden, deels ongedaan gemaakt, hetgeen niet door de aard en de opzet van het sinds 2008 geldende belastingstelsel lijkt te zijn gerechtvaardigd.

| (82) | Mitsdien komt de Commissie tot de bevinding dat bij de aangemelde maatregel voor voorwaartse verliesverrekening sprake is van staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag ten behoeve van doelondernemingen en durfkapitaalondernemingen. |
| --- | --- |

(82)

Mitsdien komt de Commissie tot de bevinding dat bij de aangemelde maatregel voor voorwaartse verliesverrekening sprake is van staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag ten behoeve van doelondernemingen en durfkapitaalondernemingen.

7.1.3.   Belastingvoordelen voor particuliere investeerders

| (83) | Zoals in punt 4.3 is uiteengezet, heeft Duitsland verklaard dat deze maatregel geen staatssteun vormt, omdat de begunstigden ervan natuurlijke personen zijn. Tegelijk voert Duitsland aan dat de maatregel de doelondernemingen geen verifieerbaar en kwantificeerbaar voordeel oplevert en dat deze dus ook geen effect heeft op de koers van de aandelen. De belastingbesparing voor particuliere investeerders is zeer gering en speelt alleen bij een succesvolle exit van de investeerder. Bijgevolg zou de maatregel volgens Duitsland particuliere investeerders slechts een geringe prikkel geven om in doelondernemingen te investeren. De maatregel verstoort dan ook slechts in geringe mate de concurrentie tussen doelondernemingen en andere ondernemingen. |
| --- | --- |

(83)

Zoals in punt 4.3 is uiteengezet, heeft Duitsland verklaard dat deze maatregel geen staatssteun vormt, omdat de begunstigden ervan natuurlijke personen zijn. Tegelijk voert Duitsland aan dat de maatregel de doelondernemingen geen verifieerbaar en kwantificeerbaar voordeel oplevert en dat deze dus ook geen effect heeft op de koers van de aandelen. De belastingbesparing voor particuliere investeerders is zeer gering en speelt alleen bij een succesvolle exit van de investeerder. Bijgevolg zou de maatregel volgens Duitsland particuliere investeerders slechts een geringe prikkel geven om in doelondernemingen te investeren. De maatregel verstoort dan ook slechts in geringe mate de concurrentie tussen doelondernemingen en andere ondernemingen.

| (84) | Zoals in punt 2.1 is uiteengezet, verliest Duitsland door de maatregel 30 miljoen EUR per jaar aan staatsmiddelen. De maatregel wordt dan ook uit staatsmiddelen gefinancierd. |
| --- | --- |

(84)

Zoals in punt 2.1 is uiteengezet, verliest Duitsland door de maatregel 30 miljoen EUR per jaar aan staatsmiddelen. De maatregel wordt dan ook uit staatsmiddelen gefinancierd.

| (85) | De betrokken maatregel wil particulieren met fiscale prikkels ertoe aanzetten te investeren in een selecte groep ondernemingen (de doelondernemingen) — en niet in andere ondernemingen, die, uit zuiver economische overwegingen, voor durfkapitaalinvesteringen in aanmerking zouden komen. Daardoor kunnen doelondernemingen risicokapitaal in andere hoeveelheden en tegen andere voorwaarden krijgen dan wanneer de maatregel niet zou bestaan. Aldus kan de maatregel de kapitaalbasis van doelondernemingen indirect versterken. Deze conclusie geldt ook wanneer het de investeerders verleende belastingvoordeel afhankelijk wordt gesteld van toekomstige winst en — zoals Duitsland en de belanghebbenden beklemtonen — het bedrag betrekkelijk gering is. Gezien de aard van de maatregel is het bijzonder moeilijk het voordeel dat de doelondernemingen met de maatregel verleend krijgen, vooraf precies te berekenen (17). Bijgevolg kan niet worden geconcludeerd dat het bij de steun voor de doelondernemingen in ieder geval om de-minimisbedragen gaat. Dat het bij een belastingvoordeel voor particulieren die in bepaalde ondernemingen investeren, ongeacht de omvang van het voordeel voor een particulier, om staatssteun ten behoeve van deze ondernemingen kan gaan, is bovendien door het Hof van Justitie bevestigd (18). |
| --- | --- |

(85)

De betrokken maatregel wil particulieren met fiscale prikkels ertoe aanzetten te investeren in een selecte groep ondernemingen (de doelondernemingen) — en niet in andere ondernemingen, die, uit zuiver economische overwegingen, voor durfkapitaalinvesteringen in aanmerking zouden komen. Daardoor kunnen doelondernemingen risicokapitaal in andere hoeveelheden en tegen andere voorwaarden krijgen dan wanneer de maatregel niet zou bestaan. Aldus kan de maatregel de kapitaalbasis van doelondernemingen indirect versterken. Deze conclusie geldt ook wanneer het de investeerders verleende belastingvoordeel afhankelijk wordt gesteld van toekomstige winst en — zoals Duitsland en de belanghebbenden beklemtonen — het bedrag betrekkelijk gering is. Gezien de aard van de maatregel is het bijzonder moeilijk het voordeel dat de doelondernemingen met de maatregel verleend krijgen, vooraf precies te berekenen (17). Bijgevolg kan niet worden geconcludeerd dat het bij de steun voor de doelondernemingen in ieder geval om de-minimisbedragen gaat. Dat het bij een belastingvoordeel voor particulieren die in bepaalde ondernemingen investeren, ongeacht de omvang van het voordeel voor een particulier, om staatssteun ten behoeve van deze ondernemingen kan gaan, is bovendien door het Hof van Justitie bevestigd (18).

| (86) | De Commissie komt derhalve tot de conclusie dat het met de maatregel voor de inkomstenbelasting verleende belastingvoordeel selectief is en een beperkt aantal ondernemingen begunstigt, doordat deze ten opzichte van de gewone marktvoorwaarden betere toegang tot risicokapitaal verleend krijgen. Het voordeel wordt uit staatsmiddelen verleend, aangezien het in de grond om gederfde belastinginkomsten gaat, waarmee voor particulieren de marktprikkels worden gecreëerd om kapitaal beschikbaar te stellen aan de doelondernemingen — en niet aan andere ondernemingen die, uit oogpunt van rendementsvooruitzichten, normalerwijze voor kapitaalverschaffers in aanmerking zouden komen. |
| --- | --- |

(86)

De Commissie komt derhalve tot de conclusie dat het met de maatregel voor de inkomstenbelasting verleende belastingvoordeel selectief is en een beperkt aantal ondernemingen begunstigt, doordat deze ten opzichte van de gewone marktvoorwaarden betere toegang tot risicokapitaal verleend krijgen. Het voordeel wordt uit staatsmiddelen verleend, aangezien het in de grond om gederfde belastinginkomsten gaat, waarmee voor particulieren de marktprikkels worden gecreëerd om kapitaal beschikbaar te stellen aan de doelondernemingen — en niet aan andere ondernemingen die, uit oogpunt van rendementsvooruitzichten, normalerwijze voor kapitaalverschaffers in aanmerking zouden komen.

| (87) | In hoeverre deze steun de mededinging en het intracommunautaire handelsverkeer ongunstig kan beïnvloeden, is in overweging 77 nader onderzocht. |
| --- | --- |

(87)

In hoeverre deze steun de mededinging en het intracommunautaire handelsverkeer ongunstig kan beïnvloeden, is in overweging 77 nader onderzocht.

| (88) | Mitsdien komt de Commissie tot de conclusie dat bij het met de aangepaste maatregel voor de inkomstenbelasting verleende belastingvoordeel sprake is van staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag ten behoeve van de doelondernemingen. |
| --- | --- |

(88)

Mitsdien komt de Commissie tot de conclusie dat bij het met de aangepaste maatregel voor de inkomstenbelasting verleende belastingvoordeel sprake is van staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag ten behoeve van de doelondernemingen.

7.2.   Verenigbaarheid met de staatssteunregels

7.2.1.   De aanmelding van de maatregel

| (89) | Duitsland heeft de MoRaKG aangemeld vóór de tenuitvoerlegging ervan en heeft daarmee voldaan aan zijn verplichtingen uit hoofde van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. Aangezien alle maatregelen van de MoRaKG eenzelfde doelstelling dienen — de beschikbaarstelling van particulier durfkapitaal voor ondernemingen stimuleren — heeft de Commissie deze maatregelen op hun verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt getoetst op basis van de richtsnoeren risicokapitaalsteun. |
| --- | --- |

(89)

Duitsland heeft de MoRaKG aangemeld vóór de tenuitvoerlegging ervan en heeft daarmee voldaan aan zijn verplichtingen uit hoofde van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. Aangezien alle maatregelen van de MoRaKG eenzelfde doelstelling dienen — de beschikbaarstelling van particulier durfkapitaal voor ondernemingen stimuleren — heeft de Commissie deze maatregelen op hun verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt getoetst op basis van de richtsnoeren risicokapitaalsteun.

| (90) | Daarnaast heeft de Commissie onderzocht of misschien andere steunkaders of steunverordeningen zoals de communautaire kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie (19), Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie van 6 augustus 2008 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (20) (hierna „de algemene groepsvrijstellingsverordening” genoemd) of Verordening (EG) nr. 1998/2006 van de Commissie van 15 december 2006 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op de-minimissteun (21) op de hier te onderzoeken maatregelen van toepassing zijn. In tegenstelling tot de te onderzoeken maatregelen zijn volgens deze steunkaders of verordeningen ondernemingen in moeilijkheden en ondernemingen uit de scheepsbouw, de kolenindustrie, en de ijzer- en staalindustrie van het toepassingsbereik daarvan uitgesloten en/of komen alleen kmo’s voor steun in aanmerking. Om de voorgaande redenen is de Commissie van oordeel dat de aangemelde maatregelen, door hun toepassingsbereik, van de toepassing van deze communautaire steunkaders en verordeningen zijn uitgesloten. |
| --- | --- |

(90)

Daarnaast heeft de Commissie onderzocht of misschien andere steunkaders of steunverordeningen zoals de communautaire kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie (19), Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie van 6 augustus 2008 waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (20) (hierna „de algemene groepsvrijstellingsverordening” genoemd) of Verordening (EG) nr. 1998/2006 van de Commissie van 15 december 2006 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op de-minimissteun (21) op de hier te onderzoeken maatregelen van toepassing zijn. In tegenstelling tot de te onderzoeken maatregelen zijn volgens deze steunkaders of verordeningen ondernemingen in moeilijkheden en ondernemingen uit de scheepsbouw, de kolenindustrie, en de ijzer- en staalindustrie van het toepassingsbereik daarvan uitgesloten en/of komen alleen kmo’s voor steun in aanmerking. Om de voorgaande redenen is de Commissie van oordeel dat de aangemelde maatregelen, door hun toepassingsbereik, van de toepassing van deze communautaire steunkaders en verordeningen zijn uitgesloten.

7.2.2.   De maatregel inzake bedrijfsbelasting

| (91) | Zoals in punt 7.1.1 is uiteengezet, vormt de maatregel inzake bedrijfsbelasting staatssteun ten gunste van durfkapitaalondernemingen. Deze maatregel geeft durfkapitaalondernemingen evenwel geen uitdrukkelijke prikkels om risicokapitaalinvesteringen te doen, maar maakt het hun alleen mogelijk over ruimere financiële middelen te beschikken, die zij naar eigen inzicht kunnen inzetten (dus hogere winstuitkeringen aan hun partners). |
| --- | --- |

(91)

Zoals in punt 7.1.1 is uiteengezet, vormt de maatregel inzake bedrijfsbelasting staatssteun ten gunste van durfkapitaalondernemingen. Deze maatregel geeft durfkapitaalondernemingen evenwel geen uitdrukkelijke prikkels om risicokapitaalinvesteringen te doen, maar maakt het hun alleen mogelijk over ruimere financiële middelen te beschikken, die zij naar eigen inzicht kunnen inzetten (dus hogere winstuitkeringen aan hun partners).

| (92) | In tegenstelling tot de hier te onderzoeken maatregelen mag volgens de richtsnoeren risicokapitaalsteun staatssteun in de vorm van risicokapitaal niet aan grote ondernemingen, ondernemingen in moeilijkheden of ondernemingen in de scheepsbouw, de kolenindustrie, en de ijzer- en staalindustrie worden verleend. De maatregel inzake bedrijfsbelasting kan dergelijke ondernemingen, met name grote ondernemingen, evenwel begunstigen. Daarom is het toepassingsbereik van de maatregel niet met de richtsnoeren risicokapitaalsteun bestaanbaar. |
| --- | --- |

(92)

In tegenstelling tot de hier te onderzoeken maatregelen mag volgens de richtsnoeren risicokapitaalsteun staatssteun in de vorm van risicokapitaal niet aan grote ondernemingen, ondernemingen in moeilijkheden of ondernemingen in de scheepsbouw, de kolenindustrie, en de ijzer- en staalindustrie worden verleend. De maatregel inzake bedrijfsbelasting kan dergelijke ondernemingen, met name grote ondernemingen, evenwel begunstigen. Daarom is het toepassingsbereik van de maatregel niet met de richtsnoeren risicokapitaalsteun bestaanbaar.

| (93) | De maatregel is niet met punt 4 van die richtsnoeren bestaanbaar, omdat de bijzondere voorwaarden om dat punt toe te passen niet zijn vervuld. Zo mag volgens dat punt 4 de maximale omvang van de investeringstranches per periode van twaalf maanden en per begunstigde niet meer dan 1,5 miljoen EUR bedragen. De hier onderzochte maatregel bevat geen dergelijk plafond. Voorts dient volgens de richtsnoeren risicokapitaalsteun de financiering in het kader van de steunmaatregel bij kleine ondernemingen tot de expansiefase en bij middelgrote ondernemingen op de vroege-groeifasen te zijn beperkt. Die voorwaarden zijn niet vervuld, aangezien het bij de doelondernemingen ook om grote ondernemingen kan gaan. |
| --- | --- |

(93)

De maatregel is niet met punt 4 van die richtsnoeren bestaanbaar, omdat de bijzondere voorwaarden om dat punt toe te passen niet zijn vervuld. Zo mag volgens dat punt 4 de maximale omvang van de investeringstranches per periode van twaalf maanden en per begunstigde niet meer dan 1,5 miljoen EUR bedragen. De hier onderzochte maatregel bevat geen dergelijk plafond. Voorts dient volgens de richtsnoeren risicokapitaalsteun de financiering in het kader van de steunmaatregel bij kleine ondernemingen tot de expansiefase en bij middelgrote ondernemingen op de vroege-groeifasen te zijn beperkt. Die voorwaarden zijn niet vervuld, aangezien het bij de doelondernemingen ook om grote ondernemingen kan gaan.

| (94) | De maatregel is niet overeenstemming met de cumulerings- en verslagleggingsregels van de punten 6 en 7.1 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun. |
| --- | --- |

(94)

De maatregel is niet overeenstemming met de cumulerings- en verslagleggingsregels van de punten 6 en 7.1 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun.

| (95) | Voorts is de Commissie niet bij machte de maatregel op zijn verenigbaarheid met punt 5 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun te toetsen. Volgens de richtsnoeren risicokapitaalsteun moet staatssteun namelijk zijn gericht op een specifiek marktfalen, waarvan het bestaan afdoende dient te worden aangetoond. Duitsland heeft geen bewijzen verschaft dat de doelondernemingen van een bepaald marktfalen nadeel ondervinden. |
| --- | --- |

(95)

Voorts is de Commissie niet bij machte de maatregel op zijn verenigbaarheid met punt 5 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun te toetsen. Volgens de richtsnoeren risicokapitaalsteun moet staatssteun namelijk zijn gericht op een specifiek marktfalen, waarvan het bestaan afdoende dient te worden aangetoond. Duitsland heeft geen bewijzen verschaft dat de doelondernemingen van een bepaald marktfalen nadeel ondervinden.

| (96) | Bijgevolg komt de Commissie tot de bevinding dat de maatregel inzake bedrijfsbelasting niet met de gemeenschappelijke markt verenigbaar is. |
| --- | --- |

(96)

Bijgevolg komt de Commissie tot de bevinding dat de maatregel inzake bedrijfsbelasting niet met de gemeenschappelijke markt verenigbaar is.

7.2.3.   Verliesaftrek

| (97) | Zoals in punt 7.1.2 is uiteengezet, vormt de maatregel inzake voorwaartse verliesverrekening staatssteun op het niveau van de durfkapitaalondernemingen en de doelondernemingen. De steun wordt verleend in de vorm van een fiscale prikkel in de zin van punt 4.2, onder d), van de richtsnoeren risicokapitaalsteun. |
| --- | --- |

(97)

Zoals in punt 7.1.2 is uiteengezet, vormt de maatregel inzake voorwaartse verliesverrekening staatssteun op het niveau van de durfkapitaalondernemingen en de doelondernemingen. De steun wordt verleend in de vorm van een fiscale prikkel in de zin van punt 4.2, onder d), van de richtsnoeren risicokapitaalsteun.

| (98) | Om de reeds in de overwegingen 92 tot en met 95 uiteengezette redenen kan de Commissie de onderhavige maatregel niet als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt aanmerken. De maatregel is namelijk niet in overeenstemming met de uitsluitingcriteria van punt 2.1 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun, noch met de regels inzake cumulering en verslaglegging van de punten 6 en 7.1 of de criteria van punt 4 van diezelfde richtsnoeren. Bovendien zijn geen bewijzen voorhanden voor marktfalen waarvan de doelondernemingen en durfkapitaalondernemingen te lijden zouden hebben, zodat de Commissie geen redenen ziet om in de zin van punt 5 van de richtsnoeren een nadere beoordeling van de verenigbaarheid van de kwestieuze maatregelen te gaan uitvoeren. |
| --- | --- |

(98)

Om de reeds in de overwegingen 92 tot en met 95 uiteengezette redenen kan de Commissie de onderhavige maatregel niet als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt aanmerken. De maatregel is namelijk niet in overeenstemming met de uitsluitingcriteria van punt 2.1 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun, noch met de regels inzake cumulering en verslaglegging van de punten 6 en 7.1 of de criteria van punt 4 van diezelfde richtsnoeren. Bovendien zijn geen bewijzen voorhanden voor marktfalen waarvan de doelondernemingen en durfkapitaalondernemingen te lijden zouden hebben, zodat de Commissie geen redenen ziet om in de zin van punt 5 van de richtsnoeren een nadere beoordeling van de verenigbaarheid van de kwestieuze maatregelen te gaan uitvoeren.

| (99) | De verkrijging van bestaande deelnemingen (vervangingsfinanciering) in een doelonderneming wordt binnen deze maatregel niet uitgesloten. Vervangingsfinanciering komt, volgens de in de richtsnoeren risicokapitaalsteun gegeven definitie van „durfkapitaal”, niet in aanmerking. |
| --- | --- |

(99)

De verkrijging van bestaande deelnemingen (vervangingsfinanciering) in een doelonderneming wordt binnen deze maatregel niet uitgesloten. Vervangingsfinanciering komt, volgens de in de richtsnoeren risicokapitaalsteun gegeven definitie van „durfkapitaal”, niet in aanmerking.

| (100) | Daarnaast stelt de Commissie vast dat de beperking van het belastingvoordeel tot durfkapitaalondernemingen die in kapitaalvennootschappen investeren, in tegenspraak lijkt te zijn met de verklaarde doelstelling van de maatregel — risicokapitaalinvesteringen stimuleren. Want jonge, innoverende ondernemingen die risicokapitaal nodig hebben, kiezen misschien andere rechtsvormen dan die van de kapitaalvennootschap. Jonge, innoverende ondernemingen met de rechtsvorm van een personenvennootschap worden evenwel niet door de maatregel begunstigd. |
| --- | --- |

(100)

Daarnaast stelt de Commissie vast dat de beperking van het belastingvoordeel tot durfkapitaalondernemingen die in kapitaalvennootschappen investeren, in tegenspraak lijkt te zijn met de verklaarde doelstelling van de maatregel — risicokapitaalinvesteringen stimuleren. Want jonge, innoverende ondernemingen die risicokapitaal nodig hebben, kiezen misschien andere rechtsvormen dan die van de kapitaalvennootschap. Jonge, innoverende ondernemingen met de rechtsvorm van een personenvennootschap worden evenwel niet door de maatregel begunstigd.

| (101) | Bijgevolg komt de Commissie tot de conclusie dat de maatregel inzake voorwaartse verliesverrekening niet met de gemeenschappelijke markt verenigbaar is. |
| --- | --- |

(101)

Bijgevolg komt de Commissie tot de conclusie dat de maatregel inzake voorwaartse verliesverrekening niet met de gemeenschappelijke markt verenigbaar is.

7.2.4.   Belastingvoordelen voor particuliere investeerders

| (102) | Zoals in punt 7.1.3 is uiteengezet, vormt de maatregel inzake belastingvoordelen bij de inkomstenbelasting indirecte staatssteun op het niveau van de doelondernemingen. Aangezien de maatregel voor particulieren prikkels creëert om in doelondernemingen te investeren, zouden daarmee risicokapitaalinvesteringen, volgens punt 4.2, onder d), van de richtsnoeren risicokapitaalsteun, kunnen worden begunstigd. |
| --- | --- |

(102)

Zoals in punt 7.1.3 is uiteengezet, vormt de maatregel inzake belastingvoordelen bij de inkomstenbelasting indirecte staatssteun op het niveau van de doelondernemingen. Aangezien de maatregel voor particulieren prikkels creëert om in doelondernemingen te investeren, zouden daarmee risicokapitaalinvesteringen, volgens punt 4.2, onder d), van de richtsnoeren risicokapitaalsteun, kunnen worden begunstigd.

| (103) | Om de reeds in de overwegingen 92 tot en met 95 uiteengezette redenen kan de Commissie, de onderhavige maatregel niet als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt aanmerken. De maatregel is namelijk niet in overeenstemming met de uitsluitingcriteria van punt 2.1 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun, noch met de regels inzake cumulering en verslaglegging van de punten 6 en 7.1 of de criteria van punt 4 van diezelfde richtsnoeren. Bovendien zijn er geen bewijzen voorhanden voor marktfalen waarvan de doelondernemingen en durfkapitaalondernemingen te lijden zouden hebben, zodat de Commissie geen redenen ziet om in de zin van punt 5 van de richtsnoeren een nadere beoordeling van de verenigbaarheid van de kwestieuze maatregelen te gaan uitvoeren. |
| --- | --- |

(103)

Om de reeds in de overwegingen 92 tot en met 95 uiteengezette redenen kan de Commissie, de onderhavige maatregel niet als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt aanmerken. De maatregel is namelijk niet in overeenstemming met de uitsluitingcriteria van punt 2.1 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun, noch met de regels inzake cumulering en verslaglegging van de punten 6 en 7.1 of de criteria van punt 4 van diezelfde richtsnoeren. Bovendien zijn er geen bewijzen voorhanden voor marktfalen waarvan de doelondernemingen en durfkapitaalondernemingen te lijden zouden hebben, zodat de Commissie geen redenen ziet om in de zin van punt 5 van de richtsnoeren een nadere beoordeling van de verenigbaarheid van de kwestieuze maatregelen te gaan uitvoeren.

| (104) | Bijgevolg komt de Commissie tot de slotsom dat de maatregel inzake belastingvoordelen voor de inkomstenbelasting in zijn huidige vormgeving volgens de richtsnoeren risicokapitaalsteun niet met de gemeenschappelijke markt verenigbaar kan worden verklaard. Aangezien particulieren evenwel betrekkelijk weinig prikkels krijgen om in doelondernemingen te investeren — en het aan de doelondernemingen verleende voordeel dus gering zou zijn — zou de maatregel de mededinging tussen doelondernemingen en andere ondernemingen niet zijnde doelondernemingen slechts in geringe mate verstoren. Bovendien is de maatregel in zoverre geschikt om een algemeen positief effect te sorteren, omdat hij ertoe kan bijdragen dat ondernemingen die risicokapitaal nodig hebben, risicokapitaal op basis van onderbouwde economische argumenten ter beschikking wordt gesteld. Particuliere investeerders baseren hun keuze van de in aanmerking komende doelondernemingen immers op rendementsverwachtingen voor hun geïnvesteerde kapitaal. Bijgevolg is de Commissie van oordeel dat de maatregel, mits de in artikel 3 van de onderhavige beschikking voorwaarden in acht worden genomen, met de voorwaarden van de richtsnoeren risicokapitaalsteun in overeenstemming kan worden gebracht. |
| --- | --- |

(104)

Bijgevolg komt de Commissie tot de slotsom dat de maatregel inzake belastingvoordelen voor de inkomstenbelasting in zijn huidige vormgeving volgens de richtsnoeren risicokapitaalsteun niet met de gemeenschappelijke markt verenigbaar kan worden verklaard. Aangezien particulieren evenwel betrekkelijk weinig prikkels krijgen om in doelondernemingen te investeren — en het aan de doelondernemingen verleende voordeel dus gering zou zijn — zou de maatregel de mededinging tussen doelondernemingen en andere ondernemingen niet zijnde doelondernemingen slechts in geringe mate verstoren. Bovendien is de maatregel in zoverre geschikt om een algemeen positief effect te sorteren, omdat hij ertoe kan bijdragen dat ondernemingen die risicokapitaal nodig hebben, risicokapitaal op basis van onderbouwde economische argumenten ter beschikking wordt gesteld. Particuliere investeerders baseren hun keuze van de in aanmerking komende doelondernemingen immers op rendementsverwachtingen voor hun geïnvesteerde kapitaal. Bijgevolg is de Commissie van oordeel dat de maatregel, mits de in artikel 3 van de onderhavige beschikking voorwaarden in acht worden genomen, met de voorwaarden van de richtsnoeren risicokapitaalsteun in overeenstemming kan worden gebracht.

7.3.   De verenigbaarheid met de interne markt

| (105) | De maatregelen inzake bedrijfsbelasting en de voorwaartse verliesverrekening, die durfkapitaalondernemingen kunnen begunstigen, schenden de regels van de interne markt, met name waar het gaat om de vrijheid van vestiging in de zin van artikel 43 van het EG-Verdrag (zie punt 3.5). |
| --- | --- |

(105)

De maatregelen inzake bedrijfsbelasting en de voorwaartse verliesverrekening, die durfkapitaalondernemingen kunnen begunstigen, schenden de regels van de interne markt, met name waar het gaat om de vrijheid van vestiging in de zin van artikel 43 van het EG-Verdrag (zie punt 3.5).

| (106) | Volgens Duitsland bevat de MoRaKG nadere bepalingen ten aanzien van de structuur en de bedrijfsactiviteiten van durfkapitaalondernemingen. Daarbij gaat het met name om de voorschriften ten aanzien van de aard van de activiteiten, het beleggingsbeleid van durfkapitaalondernemingen en de vraag naar hun inbedding in concernstructuren en de minimale deelneming in durfkapitaalondernemingen. Deze voorwaarden zouden voor alle durfkapitaalondernemingen gelden. Bij Duitse vaste inrichtingen van buitenlandse kapitaalinvesteringsondernemingen zou niet met zekerheid kunnen worden vastgesteld dat deze voorschriften door de hele onderneming in acht worden genomen. Een louter beperkte erkenning van de Duitse vaste inrichting zou dus de weg openen om de voorschriften te omzeilen en deze zodoende de facto teniet te doen. Iedere financiële toezichthouder ziet toe op de binnen zijn ressort gevestigde onderneming, in overeenstemming met de respectieve nationale voorschriften, waarbij een aanzienlijk deel van deze voorschriften met het EU-recht zijn geharmoniseerd. In de sector durfkapitaalfinanciering bestaat een dergelijke harmonisering van de toezichtzeisen op EU-niveau nog niet. |
| --- | --- |

(106)

Volgens Duitsland bevat de MoRaKG nadere bepalingen ten aanzien van de structuur en de bedrijfsactiviteiten van durfkapitaalondernemingen. Daarbij gaat het met name om de voorschriften ten aanzien van de aard van de activiteiten, het beleggingsbeleid van durfkapitaalondernemingen en de vraag naar hun inbedding in concernstructuren en de minimale deelneming in durfkapitaalondernemingen. Deze voorwaarden zouden voor alle durfkapitaalondernemingen gelden. Bij Duitse vaste inrichtingen van buitenlandse kapitaalinvesteringsondernemingen zou niet met zekerheid kunnen worden vastgesteld dat deze voorschriften door de hele onderneming in acht worden genomen. Een louter beperkte erkenning van de Duitse vaste inrichting zou dus de weg openen om de voorschriften te omzeilen en deze zodoende de facto teniet te doen. Iedere financiële toezichthouder ziet toe op de binnen zijn ressort gevestigde onderneming, in overeenstemming met de respectieve nationale voorschriften, waarbij een aanzienlijk deel van deze voorschriften met het EU-recht zijn geharmoniseerd. In de sector durfkapitaalfinanciering bestaat een dergelijke harmonisering van de toezichtzeisen op EU-niveau nog niet.

| (107) | De mededingingsbezwaren van de Commissie zijn niet weggenomen. Ten eerste moeten EG- en EER-ondernemingen met hun zetel buiten Duitsland en een vaste inrichting in Duitsland principieel voor steun in aanmerking komen wanneer zij kunnen aantonen dat zij voldoen aan de in de steunregelingen vastgestelde voorwaarden en de bepalingen inzake structuur en bedrijfsactiviteiten van durfkapitaalondernemingen (voor zover die met het EG-Verdrag verenigbaar zijn). Het argument dat de Duitse toezichthouder BaFin niet bij machte is op deze ondernemingen toezicht uit te oefenen, betekent evenwel niet noodzakelijkerwijs dat zij daardoor een concurrentievoordeel ten opzichte van de in Duitsland gevestigde ondernemingen genieten, noch dat zij de facto voldoen aan de in de steunregelingen vastgestelde voorwaarden en de bepalingen inzake structuur en bedrijfsactiviteiten van durfkapitaalondernemingen. Bijgevolg is dit argument ontoereikend om van een basisbeginsel van het EG-Verdrag te kunnen afwijken. |
| --- | --- |

(107)

De mededingingsbezwaren van de Commissie zijn niet weggenomen. Ten eerste moeten EG- en EER-ondernemingen met hun zetel buiten Duitsland en een vaste inrichting in Duitsland principieel voor steun in aanmerking komen wanneer zij kunnen aantonen dat zij voldoen aan de in de steunregelingen vastgestelde voorwaarden en de bepalingen inzake structuur en bedrijfsactiviteiten van durfkapitaalondernemingen (voor zover die met het EG-Verdrag verenigbaar zijn). Het argument dat de Duitse toezichthouder BaFin niet bij machte is op deze ondernemingen toezicht uit te oefenen, betekent evenwel niet noodzakelijkerwijs dat zij daardoor een concurrentievoordeel ten opzichte van de in Duitsland gevestigde ondernemingen genieten, noch dat zij de facto voldoen aan de in de steunregelingen vastgestelde voorwaarden en de bepalingen inzake structuur en bedrijfsactiviteiten van durfkapitaalondernemingen. Bijgevolg is dit argument ontoereikend om van een basisbeginsel van het EG-Verdrag te kunnen afwijken.

| (108) | Geconcludeerd dient te worden dat de indruk bestaat dat Duitsland dezelfde doelstelling met minder discriminerende middelen had kunnen bereiken (22). Zo zou de inachtneming van de in de steunregelingen vastgestelde voorwaarden bijvoorbeeld kunnen worden nagegaan door een vrijwillig ingediende verklaring met het oog op onderzoek door BaFin, door een bevestiging van de buitenlandse toezichthouder of door onafhankelijke accountantsverslagen. Duitland dient buitenlandse ondernemingen met een vaste inrichting in Duitsland de mogelijkheid te bieden aan te tonen dat zij voldoen aan de in de steunregelingen vastgestelde voorwaarden en de bepalingen inzake structuur en bedrijfsactiviteiten van durfkapitaalondernemingen. |
| --- | --- |

(108)

Geconcludeerd dient te worden dat de indruk bestaat dat Duitsland dezelfde doelstelling met minder discriminerende middelen had kunnen bereiken (22). Zo zou de inachtneming van de in de steunregelingen vastgestelde voorwaarden bijvoorbeeld kunnen worden nagegaan door een vrijwillig ingediende verklaring met het oog op onderzoek door BaFin, door een bevestiging van de buitenlandse toezichthouder of door onafhankelijke accountantsverslagen. Duitland dient buitenlandse ondernemingen met een vaste inrichting in Duitsland de mogelijkheid te bieden aan te tonen dat zij voldoen aan de in de steunregelingen vastgestelde voorwaarden en de bepalingen inzake structuur en bedrijfsactiviteiten van durfkapitaalondernemingen.

| (109) | De Commissie komt derhalve tot de conclusie dat de maatregelen inzake bedrijfsbelasting en voorwaartse verliesverrekening niet met de interne markt verenigbaar zijn, omdat zij het beginsel van de vrijheid van vestiging in de zin van artikel 43 van het EG-Verdrag schenden. |
| --- | --- |

(109)

De Commissie komt derhalve tot de conclusie dat de maatregelen inzake bedrijfsbelasting en voorwaartse verliesverrekening niet met de interne markt verenigbaar zijn, omdat zij het beginsel van de vrijheid van vestiging in de zin van artikel 43 van het EG-Verdrag schenden.

8.   CONCLUSIE

| (110) | De Commissie merkt de steunmaatregel met betrekking tot de bedrijfsbelastingplicht van durfkapitaalondernemingen aan als onverenigbaar met het EG-Verdrag. |
| --- | --- |

(110)

De Commissie merkt de steunmaatregel met betrekking tot de bedrijfsbelastingplicht van durfkapitaalondernemingen aan als onverenigbaar met het EG-Verdrag.

| (111) | Voorts merkt de Commissie de steunmaatregel met betrekking tot de voorwaartse verliesverrekening van durfkapitaalondernemingen aan als onverenigbaar met het EG-Verdrag. |
| --- | --- |

(111)

Voorts merkt de Commissie de steunmaatregel met betrekking tot de voorwaartse verliesverrekening van durfkapitaalondernemingen aan als onverenigbaar met het EG-Verdrag.

| (112) | Ten slotte is de Commissie van oordeel dat, mits de in artikel 3 van deze beschikking genoemde voorwaarden in acht worden genomen, de verenigbaarheid van de maatregel met belastingvoordelen voor particuliere investeerders met het EG-Verdrag kan worden gegarandeerd, |
| --- | --- |

(112)

Ten slotte is de Commissie van oordeel dat, mits de in artikel 3 van deze beschikking genoemde voorwaarden in acht worden genomen, de verenigbaarheid van de maatregel met belastingvoordelen voor particuliere investeerders met het EG-Verdrag kan worden gegarandeerd,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De door Duitsland volgens artikel 1, lid 19, en artikel 4 van het Gesetz zur Modernisierung der Rahmenbedingungen für Kapitalbeteiligungen (de MoRaKG) voorgenomen staatssteunregelingen zijn onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Deze steunregelingen mogen derhalve niet ten uitvoer worden gelegd.

Artikel 2

De door Duitsland volgens artikel 1, lid 20, en artikel 3 van de MoRaKG voorgenomen staatssteunregeling is op de in artikel 3 genoemde voorwaarden met de gemeenschappelijke markt verenigbaar.

Artikel 3

De staatssteunregeling van artikel 1, lid 20, van de MoRaKG wordt zodanig aangepast dat de volgende voorwaarden zijn vervuld:

| — | de omschrijving van het begrip „doelonderneming” wordt beperkt tot kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) in de zin van de definitie van bijlage I bij de algemene groepsvrijstellingsverordening (23); |
| --- | --- |

—

de omschrijving van het begrip „doelonderneming” wordt beperkt tot kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) in de zin van de definitie van bijlage I bij de algemene groepsvrijstellingsverordening (23);

| — | de omschrijving van het begrip „doelonderneming” sluit ondernemingen in moeilijkheden en ondernemingen uit de scheepsbouw, de kolenindustrie en de ijzer- en staalindustrie uit; |
| --- | --- |

—

de omschrijving van het begrip „doelonderneming” sluit ondernemingen in moeilijkheden en ondernemingen uit de scheepsbouw, de kolenindustrie en de ijzer- en staalindustrie uit;

| — | de maximale investeringstranche bedraagt 1,5 miljoen EUR per doel-kmo en per periode van twaalf maanden en is beperkt tot seed-, start-up- en expansiefinanciering; |
| --- | --- |

—

de maximale investeringstranche bedraagt 1,5 miljoen EUR per doel-kmo en per periode van twaalf maanden en is beperkt tot seed-, start-up- en expansiefinanciering;

| — | Duitsland ontwikkelt een mechanisme dat ervoor zorgt dat de maatregel in overeenstemming is met de regels inzake cumulering en verslaglegging van de punten 6 en 7.1 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun; |
| --- | --- |

—

Duitsland ontwikkelt een mechanisme dat ervoor zorgt dat de maatregel in overeenstemming is met de regels inzake cumulering en verslaglegging van de punten 6 en 7.1 van de richtsnoeren risicokapitaalsteun;

| — | de verkrijging van bestaande aandelen (vervangingskapitaal) in een doel-kmo is uitgesloten; |
| --- | --- |

—

de verkrijging van bestaande aandelen (vervangingskapitaal) in een doel-kmo is uitgesloten;

| — | er gelden geen bijzondere voorwaarden ten aanzien van de rechtsvorm van de doelonderneming. |
| --- | --- |

—

er gelden geen bijzondere voorwaarden ten aanzien van de rechtsvorm van de doelonderneming.

Artikel 4

Duitsland deelt de Commissie binnen twee maanden vanaf de kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen het heeft genomen om hieraan te voldoen.

Artikel 5

Deze beschikking is gericht tot de Bondsrepubliek Duitsland.

Gedaan te Brussel, 30 september 2009.

Voor de Commissie

Neelie KROES

Lid van de Commissie

---

(1)  PB C 60 van 14.3.2009, blz. 9.

1

(2)  Zie voetnoot 1.

2

(3)  Holdingmaatschappijen worden bij de bevoegde Oberste Landesbehörde (hoogste deelstaatautoriteit) geregistreerd. Voor een dergelijke registratie zijn alle soorten deelnemingen met particulier kapitaal toegestaan.

3

Oberste Landesbehörde

(4)  Communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden (PB C 244 van 1.10.2004, blz. 2).

4

(5)  Einkommensteuerliche Behandlung von Venture Capital und Private Equity- Fonds; Abgrenzung der privaten Vermögensverwaltung vom Gewerbebetrieb, BMF-schrijven van 20.11.2003, Bundessteuerblatt 2004, Teil I, nr. 1, blz. 40.

5

Einkommensteuerliche Behandlung von Venture Capital und Private Equity- Fonds; Abgrenzung der privaten Vermögensverwaltung vom Gewerbebetrieb

(6)  Bundessteuerblatt II 2001, blz. 809.

6

(7)  Het fonds mag voor het beheer van zijn vermogen geen omvangrijke eigen organisatie onderhouden. Beschikt het fonds over een eigen kantoor, dan heeft zulks geen gevolgen dat niet verder gaat dan bij een groot, particulier vermogen gebruikelijk is.

7

(8)  Van een „economische besmetting”, ook wel Abfärbetheorie („afgeef-theorie”) genoemd, is bijvoorbeeld sprake wanneer een niet-bedrijfsbelastingplichtige entiteit daarnaast ook economisch actief is. Deze activiteit „geeft” dan in zoverre „af” op de volledige entiteit dat deze daardoor bedrijfsbelastingplichtig wordt, zelfs wanneer die economische activiteit slechts een gering deel van haar activiteiten uitmaakt.

8

Abfärbetheorie

(9)  „Economische activiteit” wordt gedefinieerd als een zelfstandig, duurzaam uitgeoefende activiteit, ter verkrijging van opbrengsten (dus niet uit liefhebberij), waarbij het om een activiteit uit het algemene economische verkeer gaat (die verder reikt dan dienstverlening aan familieleden en vrienden) en die niet kan worden aangemerkt als een activiteit in de land- en bosbouw of als uitoefening van een vrij beroep (zoals advocaat, arts, kunstenaar of docent). „Vermogensbeheer” wordt gedefinieerd als een activiteit die nog geldt als het inzetten van vermogen — in de zin van een belegging van de uit Substanzwerte (intrinsieke waarde van activa) verkregen opbrengsten — en waarbij het gebruik van substantiële vermogensbestanddelen door Umschichtung (overdracht in liquide vorm van vermogensbestanddelen) het hoofddoel is. Vooral bij investeringen in effecten of vastgoed is het van bijzonder belang te bepalen of er sprake is van economische activiteit dan wel vermogensbeheer. Is er sprake van economische inkomsten, dan is over alle vermogenswinst belasting verschuldigd — en dus ook bedrijfsbelasting. Gaat het om louter vermogensbeheer, dan is over de uit verschillende bronnen afkomstige inkomsten belasting verschuldigd, maar is over een mogelijke vervreemding van de onderliggende activa in bepaalde omstandigheden geen vermogenswinstbelasting verschuldigd (Veräußerungsgewinnbesteuerung) — en dus ook geen bedrijfsbelasting.

9

Substanzwerte

Umschichtung

Veräußerungsgewinnbesteuerung

(10)  In de zin van artikel 48 van het Investmentgesetz.

10

Investmentgesetz

(11)  In de zin van artikel 50 van het Investmentgesetz.

11

Investmentgesetz

(12)  PB C 384 van 10.12.1998, blz. 3.

12

(13)  Het feit dat belastingvoordelen voor particulieren die in bepaalde ondernemingen investeren, staatssteun aan die ondernemingen kan vormen, is door het Hof van Justitie bevestigd (zie zaak C-156/98, Duitsland/Commissie, Jurispr. 2000, blz. I-6857).

13

(14)  PB C 194 van 18.8.2006, blz. 2.

14

(15)  De definitie van een „doelonderneming” in de MoRaKG stemt niet overeen met de communautaire kmo-definitie. Wat bijvoorbeeld de voorwaarde betreft dat een doelonderneming bij de verkrijging van de deelneming van een durfkapitaalonderneming een eigen vermogen van maximaal 20 miljoen EUR mag hebben, stelt de Commissie het volgende vast: het balanstotaal is de som van het eigen vermogen en de verplichtingen. Het bedrag van de verplichtingen ligt in de regel duidelijk hoger dan het eigen vermogen. Bijgevolg kan de voor kmo’s geldende drempel van het balanstotaal van 43 miljoen EUR gewoon door doelondernemingen worden overschreden. Voorts is het plafond van 250 werknemers en een omzetplafond van 50 miljoen EUR niet in de definitie van het begrip „doelonderneming” opgenomen.

15

balanstotaal

eigen vermogen

verplichtingen

balanstotaal

(16)  Vgl. de Stellungnahme des Finanzausschusses des deutschen Bundestages — BT-Drucks. 16/9829, blz. 5 e.v.: voor de uitlegging van de wettelijke regeling blijft dus nog steeds de huidige ambtelijke mededeling van toepassing.

16

Stellungnahme des Finanzausschusses des deutschen Bundestages

BT-Drucks.

(17)  Het is bijzonder moeilijk vooraf het verschil te bepalen tussen het bedrag en de voorwaarden waarop het kapitaal zonder de maatregel zou worden toegekend, en het bedrag of de voorwaarden die op basis van de maatregel worden verleend.

17

(18)  Zie zaak C-156/98, Duitland/Commissie, Jurispr. 2000, blz. I-6857, reeds aangehaald, punt 64: „Om te beginnen zij eraan herinnerd, dat, zoals in punt 30 van het onderhavige arrest is vastgesteld, de litigieuze steunregeling aan de begunstigde ondernemingen bedrijfssteun verleent, [...].”

18

(19)  PB C 323 van 30.12.2006, blz. 1.

19

(20)  PB L 214 van 9.8.2008, blz. 3.

20

(21)  PB L 379 van 28.12.2006, blz. 5.

21

(22)  Zo voorzag Frankrijk bij steunmaatregel N 629/07, PB C 206 van 1.9.2009, blz. 1, in de mogelijkheid om ook steun te verlenen aan buitenlandse investeringsstructuren die met de in Frankrijk gevestigde structuren waarvoor de onderzochte steun bestemd was, vergelijkbaar waren. Een andere voorbeeld is steunmaatregel N 36/09, PB C 186 van 8.8.2009, blz. 3.

22

(23)  Zie voetnoot 20.

23

---