# Publicatieblad C 276/2009

| | ISSN 1725-2474
  doi:10.3000/17252474.C_2009.276.nld |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 276 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 52e jaargang17 november 2009 |

ISSN 1725-2474

doi:10.3000/17252474.C_2009.276.nld

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 276

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

52e jaargang17 november 2009

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | ADVIEZEN |
| | De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming |
| 2009/C 276/01 | Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming betreffende het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 881/2002 tot vaststelling van bepaalde specifieke beperkende maatregelen tegen sommige personen en entiteiten die banden hebben met Usama bin Laden, het Al Qaida-netwerk en de Taliban | 1 |
| 2009/C 276/02 | Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad betreffende een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht ten dienste van de burger | 8 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming

2009/C 276/01

Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming betreffende het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 881/2002 tot vaststelling van bepaalde specifieke beperkende maatregelen tegen sommige personen en entiteiten die banden hebben met Usama bin Laden, het Al Qaida-netwerk en de Taliban

1

2009/C 276/02

Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad betreffende een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht ten dienste van de burger

8

| | II   Mededelingen |
| --- | --- |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Commissie |
| 2009/C 276/03 | Goedkeuring van de steunmaatregelen van de staten in het kader van de bepalingen van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag — Gevallen waartegen de Commissie geen bezwaar maakt | 21 |

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

2009/C 276/03

Goedkeuring van de steunmaatregelen van de staten in het kader van de bepalingen van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag — Gevallen waartegen de Commissie geen bezwaar maakt

21

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Commissie |
| 2009/C 276/04 | Wisselkoersen van de euro | 23 |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN |
| 2009/C 276/05 | Beknopte informatie van de lidstaten betreffende overheidssteun die wordt verleend krachtens Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (de algemene groepsvrijstellingsverordening) (
  1
  ) | 24 |
| 2009/C 276/06 | Beknopte informatie van de lidstaten betreffende overheidssteun die wordt verleend krachtens Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (de algemene groepsvrijstellingsverordening) (
  1
  ) | 30 |
| 2009/C 276/07 | Beknopte informatie van de lidstaten betreffende overheidssteun die wordt verleend krachtens Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (de algemene groepsvrijstellingsverordening) (
  1
  ) | 35 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

2009/C 276/04

Wisselkoersen van de euro

23

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

2009/C 276/05

Beknopte informatie van de lidstaten betreffende overheidssteun die wordt verleend krachtens Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (de algemene groepsvrijstellingsverordening) (
  1
  )

1

24

2009/C 276/06

Beknopte informatie van de lidstaten betreffende overheidssteun die wordt verleend krachtens Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (de algemene groepsvrijstellingsverordening) (
  1
  )

1

30

2009/C 276/07

Beknopte informatie van de lidstaten betreffende overheidssteun die wordt verleend krachtens Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (de algemene groepsvrijstellingsverordening) (
  1
  )

1

35

| | V   Bekendmakingen |
| --- | --- |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID |
| | Commissie |
| 2009/C 276/08 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5686 — Vitol Holding/Petroplus Refining Antwerp/Petroplus Refining Antwerp Bitumen) — Voor een vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  ) | 40 |
| 2009/C 276/09 | Besluit nr. 777 van 5 oktober 2009 inzake de opening van een procedure voor het verlenen van een vergunning voor de prospectie van olie- en gasbronnen — ondergrondse natuurlijke rijkdommen, overeenkomstig artikel 2, lid 1, punt 3, van de Wet betreffende ondergrondse natuurlijke rijkdommen, in blok 1-18 Trakia, gelegen in de provincie Haskovo, alsmede kennisgeving betreffende de geplande aanbesteding voor het verlenen van bedoelde vergunning | 41 |

V   Bekendmakingen

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Commissie

2009/C 276/08

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5686 — Vitol Holding/Petroplus Refining Antwerp/Petroplus Refining Antwerp Bitumen) — Voor een vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  )

1

40

2009/C 276/09

Besluit nr. 777 van 5 oktober 2009 inzake de opening van een procedure voor het verlenen van een vergunning voor de prospectie van olie- en gasbronnen — ondergrondse natuurlijke rijkdommen, overeenkomstig artikel 2, lid 1, punt 3, van de Wet betreffende ondergrondse natuurlijke rijkdommen, in blok 1-18 Trakia, gelegen in de provincie Haskovo, alsmede kennisgeving betreffende de geplande aanbesteding voor het verlenen van bedoelde vergunning

41

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

De Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming

| 17.11.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 276/1 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 276/1

---

Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming betreffende het voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 881/2002 tot vaststelling van bepaalde specifieke beperkende maatregelen tegen sommige personen en entiteiten die banden hebben met Usama bin Laden, het Al Qaida-netwerk en de Taliban

2009/C 276/01

DE EUROPESE TOEZICHTHOUDER VOOR GEGEVENSBESCHERMING,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 286,

Gelet op het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en met name op artikel 8,

Gelet op Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens,

Gelet op Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 inzake de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, met name op artikel 41,

Gelet op het verzoek om advies op grond van artikel 28, lid 2, van Verordening (EG) nr. 45/2001, dat op 22 april 2009 aan de EDPS is toegezonden,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

I.   INLEIDING

| 1. | De Commissie heeft op 22 april 2009 een voorstel aangenomen voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 881/2002 tot vaststelling van bepaalde specifieke beperkende maatregelen tegen sommige personen en entiteiten die banden hebben met Usama bin Laden, het Al Qaida-netwerk en de Taliban (hierna „het voorstel”). Diezelfde dag heeft zij het voorstel aan de EDPS toegezonden voor advies, overeenkomstig artikel 28, lid 2, van Verordening (EG) nr. 45/2001. De EDPS brengt in herinnering dat hij op 9 maart 2009 informele opmerkingen over een ontwerp-voorstel heeft gemaakt en neemt er nota van dat daarmee in het voorstel rekening is gehouden. |
| --- | --- |

1.

De Commissie heeft op 22 april 2009 een voorstel aangenomen voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 881/2002 tot vaststelling van bepaalde specifieke beperkende maatregelen tegen sommige personen en entiteiten die banden hebben met Usama bin Laden, het Al Qaida-netwerk en de Taliban (hierna „het voorstel”). Diezelfde dag heeft zij het voorstel aan de EDPS toegezonden voor advies, overeenkomstig artikel 28, lid 2, van Verordening (EG) nr. 45/2001. De EDPS brengt in herinnering dat hij op 9 maart 2009 informele opmerkingen over een ontwerp-voorstel heeft gemaakt en neemt er nota van dat daarmee in het voorstel rekening is gehouden.

| 2. | Het verheugt de EDPS dat hij is geraadpleegd en dat van deze raadpleging in de preambule van het voorstel melding is gemaakt, zoals ook is gebeurd in een aantal andere wetgevingsteksten waarover de EDPS conform Verordening (EG) nr. 45/2001 is geraadpleegd. |
| --- | --- |

2.

Het verheugt de EDPS dat hij is geraadpleegd en dat van deze raadpleging in de preambule van het voorstel melding is gemaakt, zoals ook is gebeurd in een aantal andere wetgevingsteksten waarover de EDPS conform Verordening (EG) nr. 45/2001 is geraadpleegd.

| 3. | Het voorstel strekt tot wijziging van Verordening (EG) nr. 881/2002, een van de communautaire instrumenten die zijn aangenomen met het oog op terreurbestrijding via beperkende maatregelen — met name de bevriezing van tegoeden — ten aanzien van natuurlijke en rechtspersonen die verdacht worden van banden met terroristische organisaties. Meer in het bijzonder wordt met het voorstel beoogd tegemoet te komen aan recente ontwikkelingen in de jurisprudentie van het Hof van Justitie, en met name in de zaak Kadi (1), door een procedure vast te stellen waarin de fundamentele rechten worden geëerbiedigd van personen en entiteiten die door de VN op de lijst worden geplaatst (punt 4 van de toelichting). |
| --- | --- |

3.

Het voorstel strekt tot wijziging van Verordening (EG) nr. 881/2002, een van de communautaire instrumenten die zijn aangenomen met het oog op terreurbestrijding via beperkende maatregelen — met name de bevriezing van tegoeden — ten aanzien van natuurlijke en rechtspersonen die verdacht worden van banden met terroristische organisaties. Meer in het bijzonder wordt met het voorstel beoogd tegemoet te komen aan recente ontwikkelingen in de jurisprudentie van het Hof van Justitie, en met name in de zaak Kadi (1), door een procedure vast te stellen waarin de fundamentele rechten worden geëerbiedigd van personen en entiteiten die door de VN op de lijst worden geplaatst (punt 4 van de toelichting).

II.   RECHTSKADER

| 4. | Ofschoon het Hof was verzocht om in zijn arresten specifiek aandacht te schenken aan de eerbiediging van de grondrechten van de verdediging en in het bijzonder aan het recht om te worden gehoord, heeft de jurisprudentie op dit gebied ruimere gevolgen en kan zij als volgt worden samengevat: de EU-normen inzake bescherming van de grondrechten moeten worden nageleefd, ongeacht of er beperkende maatregelen zijn aangenomen op EU-niveau of maatregelen van de kant van internationale organisaties zoals de Verenigde Naties (2). |
| --- | --- |

4.

Ofschoon het Hof was verzocht om in zijn arresten specifiek aandacht te schenken aan de eerbiediging van de grondrechten van de verdediging en in het bijzonder aan het recht om te worden gehoord, heeft de jurisprudentie op dit gebied ruimere gevolgen en kan zij als volgt worden samengevat: de EU-normen inzake bescherming van de grondrechten moeten worden nageleefd, ongeacht of er beperkende maatregelen zijn aangenomen op EU-niveau of maatregelen van de kant van internationale organisaties zoals de Verenigde Naties (2).

| 5. | De grondrechten van de EU omvatten ook het recht op bescherming van persoonsgegevens, dat door het Hof van Justitie erkend wordt als een van de beginselen die voortvloeien uit artikel 6, lid 2, van het VEG en die voorts bevestigd worden door artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de EU. |
| --- | --- |

5.

De grondrechten van de EU omvatten ook het recht op bescherming van persoonsgegevens, dat door het Hof van Justitie erkend wordt als een van de beginselen die voortvloeien uit artikel 6, lid 2, van het VEG en die voorts bevestigd worden door artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de EU.

| 6. | In dat verband is de EDPS ingenomen met de recente jurisprudentie van het Hof van Justitie en met het voornemen van de Commissie om deze kwestie op te pakken door de procedure voor het opnemen in de lijst te versterken en uitdrukkelijk rekening te houden met het recht op bescherming van persoonsgegevens. Ofschoon de EDPS zich ten volle bewust is van het doel van de verwerking en uitwisseling van persoonsgegevens in het kader van terreurbestrijding, is het zijn vaste overtuiging dat de bescherming van persoonsgegevens een cruciale factor is om de legitimiteit en de efficiëntie van de door de Commissie genomen beperkende maatregelen te waarborgen. Deze maatregelen zijn gebaseerd op de verwerking van persoongegevens, een handeling die op zich — ongeacht de bevriezing van tegoeden — onderworpen dient te zijn aan regels en waarborgen van gegevensbescherming. Het is daarom van het grootste belang duidelijkheid en rechtszekerheid te scheppen over de regels die van toepassing zijn op de verwerking van persoonsgegevens van personen die op de lijst zijn geplaatst, zoals in punt 8 van de toelichting is vermeld. |
| --- | --- |

6.

In dat verband is de EDPS ingenomen met de recente jurisprudentie van het Hof van Justitie en met het voornemen van de Commissie om deze kwestie op te pakken door de procedure voor het opnemen in de lijst te versterken en uitdrukkelijk rekening te houden met het recht op bescherming van persoonsgegevens. Ofschoon de EDPS zich ten volle bewust is van het doel van de verwerking en uitwisseling van persoonsgegevens in het kader van terreurbestrijding, is het zijn vaste overtuiging dat de bescherming van persoonsgegevens een cruciale factor is om de legitimiteit en de efficiëntie van de door de Commissie genomen beperkende maatregelen te waarborgen. Deze maatregelen zijn gebaseerd op de verwerking van persoongegevens, een handeling die op zich — ongeacht de bevriezing van tegoeden — onderworpen dient te zijn aan regels en waarborgen van gegevensbescherming. Het is daarom van het grootste belang duidelijkheid en rechtszekerheid te scheppen over de regels die van toepassing zijn op de verwerking van persoonsgegevens van personen die op de lijst zijn geplaatst, zoals in punt 8 van de toelichting is vermeld.

| 7. | Zulks is des te belangrijker gelet op de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, waarbij niet alleen het Handvest van de grondrechten van de EU bindend wordt, maar dat ook in artikel 16 VWEU en artikel 39 VEU de noodzaak van regels en waarborgen betreffende gegevensbescherming voor alle activiteiten van de Europese Unie vastlegt. Voorts wordt het Hof van Justitie volledig bevoegd, zelfs op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, om toezicht te houden op de wettigheid — met name de eerbiediging van de grondrechten — van besluiten houdende beperkende maatregelen jegens natuurlijke personen of rechtspersonen (artikel 275 VWEU). |
| --- | --- |

7.

Zulks is des te belangrijker gelet op de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, waarbij niet alleen het Handvest van de grondrechten van de EU bindend wordt, maar dat ook in artikel 16 VWEU en artikel 39 VEU de noodzaak van regels en waarborgen betreffende gegevensbescherming voor alle activiteiten van de Europese Unie vastlegt. Voorts wordt het Hof van Justitie volledig bevoegd, zelfs op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, om toezicht te houden op de wettigheid — met name de eerbiediging van de grondrechten — van besluiten houdende beperkende maatregelen jegens natuurlijke personen of rechtspersonen (artikel 275 VWEU).

III.   ANALYSE VAN HET VOORSTEL

III.1.   Toepasselijke wetgeving en beginselen inzake gegevensbescherming

| 8. | De EDPS is ingenomen met de vermelding in de preambule (overweging 10) dat de verordening dient te worden toegepast overeenkomstig het grondrecht op bescherming van persoonsgegevens en dat het noodzakelijk is te voorzien in passende en specifieke waarborgen wanneer de Commissie gegevens verwerkt die betrekking hebben op strafbare feiten die zijn gepleegd door natuurlijke personen op de lijst, en op strafrechtelijke veroordelingen of veiligheidsmaatregelen betreffende dergelijke personen. |
| --- | --- |

8.

De EDPS is ingenomen met de vermelding in de preambule (overweging 10) dat de verordening dient te worden toegepast overeenkomstig het grondrecht op bescherming van persoonsgegevens en dat het noodzakelijk is te voorzien in passende en specifieke waarborgen wanneer de Commissie gegevens verwerkt die betrekking hebben op strafbare feiten die zijn gepleegd door natuurlijke personen op de lijst, en op strafrechtelijke veroordelingen of veiligheidsmaatregelen betreffende dergelijke personen.

| 9. | Tevens neemt de EDPS er met tevredenheid kennis van dat in overweging 12 van het voorstel uitdrukkelijk wordt erkend dat op de verwerking van persoonsgegevens op dit gebied de regels inzake gegevensbescherming en met name Verordening (EG) nr. 45/2001, van toepassing zijn. In artikel 3 van Verordening (EG) nr. 45/2001 staat immers dat de Verordening van toepassing is „op de verwerking van persoonsgegevens door alle communautaire instellingen of organen, voor zover die verwerking plaatsvindt ten behoeve van de uitvoering van werkzaamheden die geheel of gedeeltelijk onder het toepassingsgebied van het Gemeenschapsrecht vallen”. Vanuit dat oogpunt is Verordening (EG) nr. 881/2002, ook al is zij gekoppeld aan Gemeenschappelijk Standpunt 2002/402/GBVB en aan activiteiten van de Verenigde Naties op dit gebied, nog steeds gebaseerd op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap. |
| --- | --- |

9.

Tevens neemt de EDPS er met tevredenheid kennis van dat in overweging 12 van het voorstel uitdrukkelijk wordt erkend dat op de verwerking van persoonsgegevens op dit gebied de regels inzake gegevensbescherming en met name Verordening (EG) nr. 45/2001, van toepassing zijn. In artikel 3 van Verordening (EG) nr. 45/2001 staat immers dat de Verordening van toepassing is „op de verwerking van persoonsgegevens door alle communautaire instellingen of organen, voor zover die verwerking plaatsvindt ten behoeve van de uitvoering van werkzaamheden die geheel of gedeeltelijk onder het toepassingsgebied van het Gemeenschapsrecht vallen”. Vanuit dat oogpunt is Verordening (EG) nr. 881/2002, ook al is zij gekoppeld aan Gemeenschappelijk Standpunt 2002/402/GBVB en aan activiteiten van de Verenigde Naties op dit gebied, nog steeds gebaseerd op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap.

| 10. | Als algemene opmerking wenst de EDPS te benadrukken dat Verordening (EG) nr. 45/2001 een aantal verplichtingen bevat voor verantwoordelijken voor gegevensbescherming, ondermeer inzake gegevenskwaliteit, rechtmatigheid van de verwerking, kennisgeving, beveiliging van de verwerking, maar ook rechten voor de betrokkenen, ondermeer inzake toegang, rectificatie, afscherming, wissing, kennisgeving aan derden en beroepsmogelijkheden, die van toepassing zijn behoudens de uitzonderingen en beperkingen van artikel 20. Die beperkingen van het grondrecht op gegevensbescherming dienen in ieder geval een strenge evenredigheidstoets te doorstaan, met andere woorden, zij dienen, ook op het gebied van beperkende maatregelen, zowel inhoudelijk als in de tijd beperkt te zijn tot wat nodig is om het in het geding zijnd openbaar belang te dienen, zoals bevestigd door de jurisprudentie van het Hof van Justitie. Dit is des te belangrijker aangezien voor de verwerking van persoongegevens deze rechten en plichten, samen met de noodzaak van onafhankelijk toezicht, de kern vormen van het grondrecht op gegevensbescherming, zoals uitdrukkelijk is bevestigd door artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de EU. |
| --- | --- |

10.

Als algemene opmerking wenst de EDPS te benadrukken dat Verordening (EG) nr. 45/2001 een aantal verplichtingen bevat voor verantwoordelijken voor gegevensbescherming, ondermeer inzake gegevenskwaliteit, rechtmatigheid van de verwerking, kennisgeving, beveiliging van de verwerking, maar ook rechten voor de betrokkenen, ondermeer inzake toegang, rectificatie, afscherming, wissing, kennisgeving aan derden en beroepsmogelijkheden, die van toepassing zijn behoudens de uitzonderingen en beperkingen van artikel 20. Die beperkingen van het grondrecht op gegevensbescherming dienen in ieder geval een strenge evenredigheidstoets te doorstaan, met andere woorden, zij dienen, ook op het gebied van beperkende maatregelen, zowel inhoudelijk als in de tijd beperkt te zijn tot wat nodig is om het in het geding zijnd openbaar belang te dienen, zoals bevestigd door de jurisprudentie van het Hof van Justitie. Dit is des te belangrijker aangezien voor de verwerking van persoongegevens deze rechten en plichten, samen met de noodzaak van onafhankelijk toezicht, de kern vormen van het grondrecht op gegevensbescherming, zoals uitdrukkelijk is bevestigd door artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de EU.

| 11. | Ofschoon de EDPS ingenomen is met het feit dat het voorstel impliciet of expliciet een aantal van deze verplichtingen en rechten omvat, wijst hij erop dat het voorstel niet kan worden uitgelegd als zou het uitzonderingen of beperkingen inhouden voor de toepassing van niet in het voorstel vermelde verplichtingen en rechten van betrokkenen. |
| --- | --- |

11.

Ofschoon de EDPS ingenomen is met het feit dat het voorstel impliciet of expliciet een aantal van deze verplichtingen en rechten omvat, wijst hij erop dat het voorstel niet kan worden uitgelegd als zou het uitzonderingen of beperkingen inhouden voor de toepassing van niet in het voorstel vermelde verplichtingen en rechten van betrokkenen.

| 12. | Tegen die achtergrond zal de EDPS in de volgende punten het voorstel tegen het licht houden van de meest relevante beginselen van gegevensbescherming, en zal hij aanbevelingen doen voor verbeteringen en sturing bieden om een aantal vraagstukken aan te pakken die thans niet aan bod komen maar wellicht naar voren zullen treden bij de toepassing van de beginselen van gegevensbescherming. In sommige gevallen kan het wenselijk zijn in te gaan op de toepassing van de rechten en plichten inzake gegevensbescherming te preciseren, juist op het gebied van beperkende maatregelen. |
| --- | --- |

12.

Tegen die achtergrond zal de EDPS in de volgende punten het voorstel tegen het licht houden van de meest relevante beginselen van gegevensbescherming, en zal hij aanbevelingen doen voor verbeteringen en sturing bieden om een aantal vraagstukken aan te pakken die thans niet aan bod komen maar wellicht naar voren zullen treden bij de toepassing van de beginselen van gegevensbescherming. In sommige gevallen kan het wenselijk zijn in te gaan op de toepassing van de rechten en plichten inzake gegevensbescherming te preciseren, juist op het gebied van beperkende maatregelen.

| 13. | Dit commentaar betreft alleen de bescherming van persoonsgegevens als cruciale factor om de legitimiteit en de efficiëntie van door de Commissie genomen beperkende maatregelen te waarborgen, en heeft geen betrekking of invloed op andere inhoudelijke vraagstukken die verband kunnen houden met het op de lijst plaatsen uit hoofde van andere regelgeving. |
| --- | --- |

13.

Dit commentaar betreft alleen de bescherming van persoonsgegevens als cruciale factor om de legitimiteit en de efficiëntie van door de Commissie genomen beperkende maatregelen te waarborgen, en heeft geen betrekking of invloed op andere inhoudelijke vraagstukken die verband kunnen houden met het op de lijst plaatsen uit hoofde van andere regelgeving.

III.2.   De artikelen 7 bis en 7 quater: informatie over de betrokkenen en schrapping van de lijst

| 14. | Artikel 7 bis gaat over de procedures om natuurlijke personen en rechtspersonen op de lijst te plaatsen of daarvan te schrappen, en artikel 7 quater voorziet in een specifieke procedure die geldt voor personen die vóór 3 september 2008 op de lijst zijn geplaatst. |
| --- | --- |

14.

Artikel 7 bis gaat over de procedures om natuurlijke personen en rechtspersonen op de lijst te plaatsen of daarvan te schrappen, en artikel 7 quater voorziet in een specifieke procedure die geldt voor personen die vóór 3 september 2008 op de lijst zijn geplaatst.

| 15. | De EDPS is ingenomen met deze bepalingen in die zin dat zij de eerbiediging van de grondrechten versterken in die zin dat zij de betrokkenen middelen bieden om kennis te nemen van de redenen waarom zij op de lijst zijn geplaatst, en hen de mogelijkheid geven tot commentaar. In lid 4 is bepaald dat een schrapping op VN-niveau automatisch tot schrapping op EU-niveau leidt, hetgeen spoort met het gegevensbeschermingsbeginsel dat persoonsgegevens moeten worden bijgewerkt, zoals bepaald in artikel 4, lid 1, onder d) van Verordening (EG) nr. 45/2001. |
| --- | --- |

15.

De EDPS is ingenomen met deze bepalingen in die zin dat zij de eerbiediging van de grondrechten versterken in die zin dat zij de betrokkenen middelen bieden om kennis te nemen van de redenen waarom zij op de lijst zijn geplaatst, en hen de mogelijkheid geven tot commentaar. In lid 4 is bepaald dat een schrapping op VN-niveau automatisch tot schrapping op EU-niveau leidt, hetgeen spoort met het gegevensbeschermingsbeginsel dat persoonsgegevens moeten worden bijgewerkt, zoals bepaald in artikel 4, lid 1, onder d) van Verordening (EG) nr. 45/2001.

| 16. | De EDPS wijst er evenwel op dat deze bepalingen soortgelijke bepalingen uit hoofde van Verordening (EG) nr. 45/2001 niet uitsluiten, bijvoorbeeld de verplichting om overeenkomstig artikel 11 de betrokkene informatie te verschaffen, en in het bijzonder artikel 12, over mee te delen informatie in geval van niet bij de betrokkene verzamelde gegevens, de verplichting van artikel 14 om onverwijld onnauwkeurige of onvolledige persoonsgegevens te rectificeren en de verplichting overeenkomstig artikel 17 om derden aan wie gegevens zijn verstrekt, in kennis te stellen van rectificatie of wissing van gegevens — zoals bij schrapping het geval is — tenzij dit onmogelijk blijkt of onevenredig veel moeite kost. |
| --- | --- |

16.

De EDPS wijst er evenwel op dat deze bepalingen soortgelijke bepalingen uit hoofde van Verordening (EG) nr. 45/2001 niet uitsluiten, bijvoorbeeld de verplichting om overeenkomstig artikel 11 de betrokkene informatie te verschaffen, en in het bijzonder artikel 12, over mee te delen informatie in geval van niet bij de betrokkene verzamelde gegevens, de verplichting van artikel 14 om onverwijld onnauwkeurige of onvolledige persoonsgegevens te rectificeren en de verplichting overeenkomstig artikel 17 om derden aan wie gegevens zijn verstrekt, in kennis te stellen van rectificatie of wissing van gegevens — zoals bij schrapping het geval is — tenzij dit onmogelijk blijkt of onevenredig veel moeite kost.

| 17. | Uiteraard kunnen op deze bepalingen, zoals reeds vermeld in punt 10, de nodige uitzonderingen en beperkingen uit hoofde van artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001worden toegepast. Informatieverstrekking aan betrokkenen zal bijvoorbeeld moeten worden uitgesteld als dat nodig is om het „verrassingseffect” te handhaven van het besluit om die persoon op de lijst te plaatsen en diens tegoeden te bevriezen. In dat verband beveelt de EDPS de wetgever aan te overwegen om de noodzakelijke uitzonderingen op de beginselen van gegevensbescherming uitdrukkelijk in het voorstel te vermelden, bijvoorbeeld de noodzaak om de mededeling van informatie als bedoeld in artikel 12 uit te stellen tot het voorlopig besluit is genomen. |
| --- | --- |

17.

Uiteraard kunnen op deze bepalingen, zoals reeds vermeld in punt 10, de nodige uitzonderingen en beperkingen uit hoofde van artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001worden toegepast. Informatieverstrekking aan betrokkenen zal bijvoorbeeld moeten worden uitgesteld als dat nodig is om het „verrassingseffect” te handhaven van het besluit om die persoon op de lijst te plaatsen en diens tegoeden te bevriezen. In dat verband beveelt de EDPS de wetgever aan te overwegen om de noodzakelijke uitzonderingen op de beginselen van gegevensbescherming uitdrukkelijk in het voorstel te vermelden, bijvoorbeeld de noodzaak om de mededeling van informatie als bedoeld in artikel 12 uit te stellen tot het voorlopig besluit is genomen.

III.3.   Artikel 7 quinquies: toegangsrecht van betrokkenen, toezichtstaken en rechtsmiddelen

| 18. | In het voorgestelde artikel 7 quinquies, lid 1, is bepaald dat indien de VN of een bepaald land gerubriceerde informatie verstrekt, de Commissie deze informatie verwerkt overeenkomstig de interne veiligheidsvoorschriften van de Commissie (Besluit 2001/844/EG, EGKS, Euratom (3)) en, voor zover van toepassing, volgens de overeenkomst tussen de EU en het verstrekkende land inzake de beveiliging van gerubriceerde gegevens. In lid 2 is bepaald dat documenten die zijn gerubriceerd op een niveau dat overeenstemt met „EU Top Secret”, „EU Secret” of „EU Confidential”, niet worden vrijgegeven zonder toestemming van de verstrekker. |
| --- | --- |

18.

In het voorgestelde artikel 7 quinquies, lid 1, is bepaald dat indien de VN of een bepaald land gerubriceerde informatie verstrekt, de Commissie deze informatie verwerkt overeenkomstig de interne veiligheidsvoorschriften van de Commissie (Besluit 2001/844/EG, EGKS, Euratom (3)) en, voor zover van toepassing, volgens de overeenkomst tussen de EU en het verstrekkende land inzake de beveiliging van gerubriceerde gegevens. In lid 2 is bepaald dat documenten die zijn gerubriceerd op een niveau dat overeenstemt met „EU Top Secret”, „EU Secret” of „EU Confidential”, niet worden vrijgegeven zonder toestemming van de verstrekker.

| 19. | Dit artikel roept twee vragen op; de eerste houdt verband met de gevolgen van de bepaling voor het recht van toegang van de betrokkene tot zijn persoonsgegevens als bedoeld in artikel 13 van Verordening (EG) nr. 45/2001 en de tweede met de mogelijkheid van de EDPS en het Hof van Justitie om toegang te krijgen tot persoonsgegevens in gerubriceerde informatie teneinde hun respectieve taken daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. |
| --- | --- |

19.

Dit artikel roept twee vragen op; de eerste houdt verband met de gevolgen van de bepaling voor het recht van toegang van de betrokkene tot zijn persoonsgegevens als bedoeld in artikel 13 van Verordening (EG) nr. 45/2001 en de tweede met de mogelijkheid van de EDPS en het Hof van Justitie om toegang te krijgen tot persoonsgegevens in gerubriceerde informatie teneinde hun respectieve taken daadwerkelijk te kunnen uitvoeren.

Recht van toegang van de betrokkenen tot persoonsgegevens in gerubriceerde documenten

| 20. | De toegang tot gerubriceerde informatie wordt geregeld in de genoemde veiligheidsvoorschriften en in de overeenkomsten tussen de EU en het verstrekkende land. Toegang tot die gegevens wordt uitsluitend verleend aan personen voor wie de noodzaak van kennisneming bestaat, met andere woorden, die toegang moeten hebben om een opdracht of taak te kunnen uitvoeren (4). Voor informatie met de in het voorgestelde artikel 7 quinquies, lid 2 genoemde rubriceringsniveaus, dienen deze personen bovendien over een veiligheidsmachtiging te beschikken. |
| --- | --- |

20.

De toegang tot gerubriceerde informatie wordt geregeld in de genoemde veiligheidsvoorschriften en in de overeenkomsten tussen de EU en het verstrekkende land. Toegang tot die gegevens wordt uitsluitend verleend aan personen voor wie de noodzaak van kennisneming bestaat, met andere woorden, die toegang moeten hebben om een opdracht of taak te kunnen uitvoeren (4). Voor informatie met de in het voorgestelde artikel 7 quinquies, lid 2 genoemde rubriceringsniveaus, dienen deze personen bovendien over een veiligheidsmachtiging te beschikken.

| 21. | De interne veiligheidsvoorschriften van de Commissie moeten gelezen worden in samenhang met Verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie, waarin het recht van toegang tot informatie van de grootste drie EU-instellingen is geregeld. Artikel 9 betreft de behandeling van gevoelige documenten en vermeldt de drie bovengenoemde rubriceringsniveaus. In lid 3 is bepaald dat gevoelige documenten uitsluitend na instemming van de oorspronkelijke verstrekker worden vrijgegeven; deze regel staat ook in artikel 7 quinquies, lid 2. |
| --- | --- |

21.

De interne veiligheidsvoorschriften van de Commissie moeten gelezen worden in samenhang met Verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie, waarin het recht van toegang tot informatie van de grootste drie EU-instellingen is geregeld. Artikel 9 betreft de behandeling van gevoelige documenten en vermeldt de drie bovengenoemde rubriceringsniveaus. In lid 3 is bepaald dat gevoelige documenten uitsluitend na instemming van de oorspronkelijke verstrekker worden vrijgegeven; deze regel staat ook in artikel 7 quinquies, lid 2.

| 22. | De interne veiligheidsvoorschriften van de Commissie zijn in overeenstemming met het recht van toegang van het publiek tot documenten. Zulks geldt evenwel niet voor specifieke toegangsrechten, zoals het toegangsrecht voor betrokkenen tot hun eigen persoonsgegevens op basis van artikel 13 van Verordening (EG) nr. 45/2001. In de interne veiligheidsvoorschriften wordt geen melding gemaakt van regels inzake gegevensbescherming of van de rechten van betrokkenen als dusdanig. Het geval waarin een betrokkene om toegang verzoekt tot persoonsgegevens van een gerubriceerd document, is niet geregeld in de interne veiligheidsvoorschriften van de Commissie. Hetzelfde geldt voor de overeenkomsten met individuele landen over de beveiliging van gerubriceerde informatie. |
| --- | --- |

22.

De interne veiligheidsvoorschriften van de Commissie zijn in overeenstemming met het recht van toegang van het publiek tot documenten. Zulks geldt evenwel niet voor specifieke toegangsrechten, zoals het toegangsrecht voor betrokkenen tot hun eigen persoonsgegevens op basis van artikel 13 van Verordening (EG) nr. 45/2001. In de interne veiligheidsvoorschriften wordt geen melding gemaakt van regels inzake gegevensbescherming of van de rechten van betrokkenen als dusdanig. Het geval waarin een betrokkene om toegang verzoekt tot persoonsgegevens van een gerubriceerd document, is niet geregeld in de interne veiligheidsvoorschriften van de Commissie. Hetzelfde geldt voor de overeenkomsten met individuele landen over de beveiliging van gerubriceerde informatie.

| 23. | Op grond van artikel 13 van Verordening (EG) nr. 45/2001 heeft de betrokkene het recht te allen tijde en ongehinderd binnen drie maanden na ontvangst van het verzoek kosteloos van de verantwoordelijke voor de verwerking onder meer de gegevens die verwerking ondergaan in begrijpelijke vorm verstrekt te krijgen (zie onder c)). |
| --- | --- |

23.

Op grond van artikel 13 van Verordening (EG) nr. 45/2001 heeft de betrokkene het recht te allen tijde en ongehinderd binnen drie maanden na ontvangst van het verzoek kosteloos van de verantwoordelijke voor de verwerking onder meer de gegevens die verwerking ondergaan in begrijpelijke vorm verstrekt te krijgen (zie onder c)).

| 24. | De EDPS begrijpt ten volle dat binnen de context van beperkende maatregelen jegens bepaalde personen of entiteiten met als doel het voorkomen van terreurmisdaden, er gerechtvaardigde redenen zijn om gerubriceerde (persoonlijke) informatie niet aan een betrokkene vrij te geven. Deze beperking kan, zoals reeds vermeld in punt 10, haar grondslag vinden in artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001. De EDPS wijst evenwel op het in dit artikel genoemde noodzakelijkheidsvereiste en op de procedure van artikel 20, leden 3 en 4, van Verordening (EG) nr. 45/2001. |
| --- | --- |

24.

De EDPS begrijpt ten volle dat binnen de context van beperkende maatregelen jegens bepaalde personen of entiteiten met als doel het voorkomen van terreurmisdaden, er gerechtvaardigde redenen zijn om gerubriceerde (persoonlijke) informatie niet aan een betrokkene vrij te geven. Deze beperking kan, zoals reeds vermeld in punt 10, haar grondslag vinden in artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001. De EDPS wijst evenwel op het in dit artikel genoemde noodzakelijkheidsvereiste en op de procedure van artikel 20, leden 3 en 4, van Verordening (EG) nr. 45/2001.

| 25. | Artikel 20 bepaalt dat de beperking van de genoemde bepalingen een noodzakelijke maatregel vormt ter vrijwaring van een van de opgesomde doelstellingen. Aangezien de toegang van betrokkenen tot gegevens niet aan bod komt in de interne veiligheidsvoorschriften van de Commissie noch in de overeenkomsten met individuele landen, en het voorgestelde artikel 7 quinquies, lid 2, een onvoorwaardelijke verplichting bevat om geen gerubriceerde documenten vrij te geven zonder toestemming van de verstrekker, is niet gewaarborgd dat het recht van toegang alleen wordt beperkt wanneer dat noodzakelijk is. De bepaling reikt geen inhoudelijke criteria aan en laat het volledig aan de discretie van de verstrekker van de informatie, waaronder partijen die niet onderworpen zijn aan de EU-wetgeving en de EU-normen inzake de bescherming van grondrechten. |
| --- | --- |

25.

Artikel 20 bepaalt dat de beperking van de genoemde bepalingen een noodzakelijke maatregel vormt ter vrijwaring van een van de opgesomde doelstellingen. Aangezien de toegang van betrokkenen tot gegevens niet aan bod komt in de interne veiligheidsvoorschriften van de Commissie noch in de overeenkomsten met individuele landen, en het voorgestelde artikel 7 quinquies, lid 2, een onvoorwaardelijke verplichting bevat om geen gerubriceerde documenten vrij te geven zonder toestemming van de verstrekker, is niet gewaarborgd dat het recht van toegang alleen wordt beperkt wanneer dat noodzakelijk is. De bepaling reikt geen inhoudelijke criteria aan en laat het volledig aan de discretie van de verstrekker van de informatie, waaronder partijen die niet onderworpen zijn aan de EU-wetgeving en de EU-normen inzake de bescherming van grondrechten.

| 26. | De leden 3 en 4 van artikel 20 bevatten regels betreffende de toepassing van een beperking. Volgens lid 3 dient de desbetreffende instelling de betrokkene in kennis te stellen van de voornaamste redenen waarop de toepassing van de beperking berust en van zijn, respectievelijk haar recht om zich tot de EDPS te wenden. Lid 4 bevat een nadere regel die specifiek betrekking heeft op een beperking van het recht van toegang. Die regel stelt dat wanneer de EDPS op basis van het vorige lid een verzoek bestudeert, hij de betrokkene slechts meedeelt of de gegevens op correcte wijze zijn verwerkt en, zo niet, of de noodzakelijke verbeteringen zijn aangebracht (5). Het huidige voorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 881/2002 moet ervoor zorgen dat deze regels kunnen worden nageleefd. Dit punt houdt nauw verband met het tweede vraagstuk waartoe het voorgestelde artikel 7 quinquies aanleiding geeft. |
| --- | --- |

26.

De leden 3 en 4 van artikel 20 bevatten regels betreffende de toepassing van een beperking. Volgens lid 3 dient de desbetreffende instelling de betrokkene in kennis te stellen van de voornaamste redenen waarop de toepassing van de beperking berust en van zijn, respectievelijk haar recht om zich tot de EDPS te wenden. Lid 4 bevat een nadere regel die specifiek betrekking heeft op een beperking van het recht van toegang. Die regel stelt dat wanneer de EDPS op basis van het vorige lid een verzoek bestudeert, hij de betrokkene slechts meedeelt of de gegevens op correcte wijze zijn verwerkt en, zo niet, of de noodzakelijke verbeteringen zijn aangebracht (5). Het huidige voorstel tot wijziging van Verordening (EG) nr. 881/2002 moet ervoor zorgen dat deze regels kunnen worden nageleefd. Dit punt houdt nauw verband met het tweede vraagstuk waartoe het voorgestelde artikel 7 quinquies aanleiding geeft.

Toegang tot gerubriceerde informatie door de EDPS

| 27. | De voorwaarde van artikel 7 quinquies, lid 2, dat gerubriceerde informatie uitsluitend wordt vrijgegeven na instemming van de verstrekker, zou ook afbreuk kunnen doen aan het onafhankelijk toezicht van de EDPS. De toepasbaarheid van Verordening (EG) nr. 45/2001 brengt met zich dat de verwerking van persoonsgegevens onderworpen kan zijn aan de beroepsmogelijkheden van artikel 32 en aan de handhavingsbevoegdheden van de EDPS die zijn neergelegd in artikel 47. Laatstgenoemd artikel verleent de EDPS de bevoegdheid om van een verantwoordelijke voor de verwerking of een communautaire instelling of communautair orgaan toegang te verkrijgen tot alle persoonsgegevens en tot alle informatie die voor zijn onderzoek nodig is (zie artikel 47, lid 2, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001). Het is mogelijk dat in de context van het voorliggende voorstel de EDPS deze bevoegdheid gebruikt om zijn taken als bedoeld in artikel 20, lid 4, van Verordening (EG) nr. 45/2001 uit te voeren. Met de huidige formulering van artikel 7 quinquies zou evenwel de daadwerkelijke uitoefening van deze bevoegdheid volledig aan de discretie van de verstrekker van de informatie worden overgelaten. |
| --- | --- |

27.

De voorwaarde van artikel 7 quinquies, lid 2, dat gerubriceerde informatie uitsluitend wordt vrijgegeven na instemming van de verstrekker, zou ook afbreuk kunnen doen aan het onafhankelijk toezicht van de EDPS. De toepasbaarheid van Verordening (EG) nr. 45/2001 brengt met zich dat de verwerking van persoonsgegevens onderworpen kan zijn aan de beroepsmogelijkheden van artikel 32 en aan de handhavingsbevoegdheden van de EDPS die zijn neergelegd in artikel 47. Laatstgenoemd artikel verleent de EDPS de bevoegdheid om van een verantwoordelijke voor de verwerking of een communautaire instelling of communautair orgaan toegang te verkrijgen tot alle persoonsgegevens en tot alle informatie die voor zijn onderzoek nodig is (zie artikel 47, lid 2, onder b), van Verordening (EG) nr. 45/2001). Het is mogelijk dat in de context van het voorliggende voorstel de EDPS deze bevoegdheid gebruikt om zijn taken als bedoeld in artikel 20, lid 4, van Verordening (EG) nr. 45/2001 uit te voeren. Met de huidige formulering van artikel 7 quinquies zou evenwel de daadwerkelijke uitoefening van deze bevoegdheid volledig aan de discretie van de verstrekker van de informatie worden overgelaten.

| 28. | De huidige tekst van artikel 7 quinquies zou derhalve in strijd zijn met de regels van Verordening (EG) nr. 45/2001. De EDPS benadrukt in dit verband dat artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 niet voorziet in de beperking van de in de artikelen 46 en 47 bedoelde taken en bevoegdheden van de EDPS. |
| --- | --- |

28.

De huidige tekst van artikel 7 quinquies zou derhalve in strijd zijn met de regels van Verordening (EG) nr. 45/2001. De EDPS benadrukt in dit verband dat artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 niet voorziet in de beperking van de in de artikelen 46 en 47 bedoelde taken en bevoegdheden van de EDPS.

| 29. | Naast de beroepsmogelijkheden voor onafhankelijke gegevensbeschermingsinstanties voorziet de gegevensbeschermingswetgeving in het recht beroep in te stellen voor een rechter (zie artikel 22 van Richtlijn 95/46/EG en artikel 32 van Verordening (EG) nr. 45/2001). Tegen die achtergrond wijst de EDPS erop dat de huidige tekst van artikel 7 quinquies, lid 2, ook de doeltreffendheid van dit juridisch toezicht zou kunnen aantasten, door afbreuk te doen aan de mogelijkheid van het Hof van Justitie om te toetsen of er een goed evenwicht is gevonden tussen de noodzaak om het internationaal terrorisme te bestrijden en de bescherming van de grondrechten. Zoals het GEA in zijn arrest van 4 december 2008 heeft gesteld, kan de toegang tot gerubriceerde informatie nodig zijn om het Hof daartoe in staat te stellen (6). |
| --- | --- |

29.

Naast de beroepsmogelijkheden voor onafhankelijke gegevensbeschermingsinstanties voorziet de gegevensbeschermingswetgeving in het recht beroep in te stellen voor een rechter (zie artikel 22 van Richtlijn 95/46/EG en artikel 32 van Verordening (EG) nr. 45/2001). Tegen die achtergrond wijst de EDPS erop dat de huidige tekst van artikel 7 quinquies, lid 2, ook de doeltreffendheid van dit juridisch toezicht zou kunnen aantasten, door afbreuk te doen aan de mogelijkheid van het Hof van Justitie om te toetsen of er een goed evenwicht is gevonden tussen de noodzaak om het internationaal terrorisme te bestrijden en de bescherming van de grondrechten. Zoals het GEA in zijn arrest van 4 december 2008 heeft gesteld, kan de toegang tot gerubriceerde informatie nodig zijn om het Hof daartoe in staat te stellen (6).

Wijzigingsvoorstellen

| 30. | In het licht van het voorgaande spoort de EDPS de wetgever aan artikel 7 quinquies zodanig te wijzigen dat 1. is voldaan aan het noodzakelijkheidsvereiste van artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 indien de Commissie een betrokkene de toegang weigert tot zijn persoonlijke informatie in gerubriceerde documenten, 2. de naleving van de regels van artikel 20, leden 3 en 4, gewaarborgd is en 3. de bevoegdheden van de EDPS als bedoeld in artikel 47 volledig worden geëerbiedigd. |
| --- | --- |

30.

In het licht van het voorgaande spoort de EDPS de wetgever aan artikel 7 quinquies zodanig te wijzigen dat 1. is voldaan aan het noodzakelijkheidsvereiste van artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001 indien de Commissie een betrokkene de toegang weigert tot zijn persoonlijke informatie in gerubriceerde documenten, 2. de naleving van de regels van artikel 20, leden 3 en 4, gewaarborgd is en 3. de bevoegdheden van de EDPS als bedoeld in artikel 47 volledig worden geëerbiedigd.

| 31. | Een eerste stap om dit te verwezenlijken zou erin kunnen bestaan om het toepassingsgebied van artikel 7 quinquies, lid 2, te beperken door het woord „vrijgegeven” te vervangen door „openbaar gemaakt”. Die wijziging zou ook vanuit juridisch oogpunt consistent zijn omdat, zoals hierboven uiteengezet, de bepaling van artikel 9, lid 3, is overgenomen van Verordening (EG) nr. 1049/2001, die uitsluitend de toegang van het publiek tot documenten betreft. Het wijzigingsvoorstel zou in grote mate de hierboven besproken problemen oplossen: de beperking van het recht van toegang voor betrokkenen wordt niet langer overgelaten aan de volledige discretie van de verstrekkende partij en ook de mogelijkheid van de EDPS en het HVJ om voor de uitvoering van hun respectieve taken toegang te krijgen tot dit soort informatie, zou hiermee niet worden ingeperkt. |
| --- | --- |

31.

Een eerste stap om dit te verwezenlijken zou erin kunnen bestaan om het toepassingsgebied van artikel 7 quinquies, lid 2, te beperken door het woord „vrijgegeven” te vervangen door „openbaar gemaakt”. Die wijziging zou ook vanuit juridisch oogpunt consistent zijn omdat, zoals hierboven uiteengezet, de bepaling van artikel 9, lid 3, is overgenomen van Verordening (EG) nr. 1049/2001, die uitsluitend de toegang van het publiek tot documenten betreft. Het wijzigingsvoorstel zou in grote mate de hierboven besproken problemen oplossen: de beperking van het recht van toegang voor betrokkenen wordt niet langer overgelaten aan de volledige discretie van de verstrekkende partij en ook de mogelijkheid van de EDPS en het HVJ om voor de uitvoering van hun respectieve taken toegang te krijgen tot dit soort informatie, zou hiermee niet worden ingeperkt.

| 32. | Zolang echter de toegang van betrokkenen niet uitdrukkelijk in interne Commissievoorschriften en in overeenkomsten inzake informatiebeveiliging zijn opgenomen en zolang daarin niet is gewaarborgd dat voldaan is aan het noodzakelijkheidsvereiste van artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001, blijft het probleem bestaan. De EDPS en het Hof van Justitie kunnen toegang hebben op basis van het beginsel „need to know”, na een veiligheidsmachtiging van diegenen die de informatie feitelijk behandelen. Het is echter twijfelachtig of ook de betrokkene toegang kan hebben. Daarom spoort de EDPS de Commissie aan ervoor te zorgen dat het recht van toegang tot persoonsgegevens in gerubriceerde documenten uitsluitend beperkt wordt wanneer dit noodzakelijk is. |
| --- | --- |

32.

Zolang echter de toegang van betrokkenen niet uitdrukkelijk in interne Commissievoorschriften en in overeenkomsten inzake informatiebeveiliging zijn opgenomen en zolang daarin niet is gewaarborgd dat voldaan is aan het noodzakelijkheidsvereiste van artikel 20 van Verordening (EG) nr. 45/2001, blijft het probleem bestaan. De EDPS en het Hof van Justitie kunnen toegang hebben op basis van het beginsel „need to know”, na een veiligheidsmachtiging van diegenen die de informatie feitelijk behandelen. Het is echter twijfelachtig of ook de betrokkene toegang kan hebben. Daarom spoort de EDPS de Commissie aan ervoor te zorgen dat het recht van toegang tot persoonsgegevens in gerubriceerde documenten uitsluitend beperkt wordt wanneer dit noodzakelijk is.

III.4.   Artikel 7 sexies: rechtsgrondslag voor verwerking, categorieën van verwerkte gegevens, aanwijzing van de verantwoordelijke voor de verwerking

| 33. | In artikel 7 sexies wordt vrij gedetailleerd ingegaan op de taken van de Commissie bij de verwerking van persoonsgegevens (lid 1) en op de persoonsgegevens die zullen worden verwerkt (leden 2, 3 en 4). In lid 5 is bepaald dat een eenheid van de Commissie als de „verantwoordelijke voor de verwerking” in de zin van artikel 2, onder d), van Verordening (EG) nr. 45/2001 wordt aangewezen. |
| --- | --- |

33.

In artikel 7 sexies wordt vrij gedetailleerd ingegaan op de taken van de Commissie bij de verwerking van persoonsgegevens (lid 1) en op de persoonsgegevens die zullen worden verwerkt (leden 2, 3 en 4). In lid 5 is bepaald dat een eenheid van de Commissie als de „verantwoordelijke voor de verwerking” in de zin van artikel 2, onder d), van Verordening (EG) nr. 45/2001 wordt aangewezen.

| 34. | De EDPS neemt met tevredenheid kennis van artikel 7 sexies, lid 1, omdat het beoogt een rechtsgrondslag te scheppen voor de verwerking van persoonsgegevens overeenkomstig artikel 5 van Verordening (EG) nr. 45/2001. Alle verwerkingshandelingen betreffende persoonsgegevens dienen immers op één van de in dat artikel genoemde rechtsgronden te zijn gebaseerd. In dat verband erkent de EDPS dat het bepaalde onder a): „noodzakelijk (...) voor de vervulling van een taak van algemeen belang (...)” en b): „indien (...) noodzakelijk (...) om een wettelijke verplichting na te komen waaraan de verantwoordelijke voor de verwerking is onderworpen”, van bijzonder belang kunnen zijn in de context van beperkende maatregelen. |
| --- | --- |

34.

De EDPS neemt met tevredenheid kennis van artikel 7 sexies, lid 1, omdat het beoogt een rechtsgrondslag te scheppen voor de verwerking van persoonsgegevens overeenkomstig artikel 5 van Verordening (EG) nr. 45/2001. Alle verwerkingshandelingen betreffende persoonsgegevens dienen immers op één van de in dat artikel genoemde rechtsgronden te zijn gebaseerd. In dat verband erkent de EDPS dat het bepaalde onder a): „noodzakelijk (...) voor de vervulling van een taak van algemeen belang (...)” en b): „indien (...) noodzakelijk (...) om een wettelijke verplichting na te komen waaraan de verantwoordelijke voor de verwerking is onderworpen”, van bijzonder belang kunnen zijn in de context van beperkende maatregelen.

| 35. | De EDPS herinnert er evenwel aan dat overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 45/2001, persoonsgegevens „uitgaande van de doeleinden waarvoor zij worden verzameld of vervolgens worden verwerkt, adequaat, ter zake dienend en niet buitensporig moeten zijn (...)”, en dat daarom de Commissie ervoor moet zorgen dat het verzamelen van persoonsgegevens noodzakelijk is voor het opleggen van de door de ontwerp-verordening beoogde beperkende maatregelen. |
| --- | --- |

35.

De EDPS herinnert er evenwel aan dat overeenkomstig artikel 4 van Verordening (EG) nr. 45/2001, persoonsgegevens „uitgaande van de doeleinden waarvoor zij worden verzameld of vervolgens worden verwerkt, adequaat, ter zake dienend en niet buitensporig moeten zijn (...)”, en dat daarom de Commissie ervoor moet zorgen dat het verzamelen van persoonsgegevens noodzakelijk is voor het opleggen van de door de ontwerp-verordening beoogde beperkende maatregelen.

| 36. | De EDPS stelt in dat verband voor om artikel 7 sexies, lid 1, als volgt te wijzigen: „De Commissie verwerkt persoonsgegevens die noodzakelijk zijn voor de uitoefening van haar taken uit hoofde van deze verordening.”. |
| --- | --- |

36.

De EDPS stelt in dat verband voor om artikel 7 sexies, lid 1, als volgt te wijzigen: „De Commissie verwerkt persoonsgegevens die noodzakelijk zijn voor de uitoefening van haar taken uit hoofde van deze verordening.”.

| 37. | Voorts dient de relevantie van de gebruikte gegevenscategorieën zorgvuldig getoetst te worden, in samenhang met beperkende maatregelen. Het gaat hierbij onder meer om elementen zoals algemene identificatiemiddelen (bijv. fiscale en socialezekerheidsnummers) en „functie of beroep”. Toetsing is nodig zowel in het algemeen als per geval, en betreft in het bijzonder de mate waarin die informatieonderdelen speciale gegevenscategorieën omvatten die wellicht bijzondere waarborgen vergen. |
| --- | --- |

37.

Voorts dient de relevantie van de gebruikte gegevenscategorieën zorgvuldig getoetst te worden, in samenhang met beperkende maatregelen. Het gaat hierbij onder meer om elementen zoals algemene identificatiemiddelen (bijv. fiscale en socialezekerheidsnummers) en „functie of beroep”. Toetsing is nodig zowel in het algemeen als per geval, en betreft in het bijzonder de mate waarin die informatieonderdelen speciale gegevenscategorieën omvatten die wellicht bijzondere waarborgen vergen.

| 38. | Tegen die achtergrond is de EDPS ingenomen met het beginsel dat is opgenomen in lid 3 en volgens hetwelk de achternaam en voornaam van de ouders van de natuurlijke persoon in de bijlage kunnen worden opgenomen indien deze gegevens in een specifiek geval noodzakelijk zijn uitsluitend ter identificatie van de betrokken natuurlijke persoon op de lijst. Deze bepaling is een goede weergave van het doelbindingsbeginsel op het gebied van gegevensbescherming, dat passend verduidelijkt moet worden en van toepassing dient te zijn op het gehele artikel. De EDPS stelt daarom voor dit beginsel uitdrukkelijk toe te passen op alle gegevenscategorieën, door artikel 7 sexies, lid 2, als volgt te wijzigen: „In bijlage I wordt uitsluitend de informatie opgenomen die noodzakelijk is voor de identificatie van de natuurlijke personen die op de lijst zijn geplaatst, en in geen geval meer dan de volgende informatie:”. |
| --- | --- |

38.

Tegen die achtergrond is de EDPS ingenomen met het beginsel dat is opgenomen in lid 3 en volgens hetwelk de achternaam en voornaam van de ouders van de natuurlijke persoon in de bijlage kunnen worden opgenomen indien deze gegevens in een specifiek geval noodzakelijk zijn uitsluitend ter identificatie van de betrokken natuurlijke persoon op de lijst. Deze bepaling is een goede weergave van het doelbindingsbeginsel op het gebied van gegevensbescherming, dat passend verduidelijkt moet worden en van toepassing dient te zijn op het gehele artikel. De EDPS stelt daarom voor dit beginsel uitdrukkelijk toe te passen op alle gegevenscategorieën, door artikel 7 sexies, lid 2, als volgt te wijzigen: „In bijlage I wordt uitsluitend de informatie opgenomen die noodzakelijk is voor de identificatie van de natuurlijke personen die op de lijst zijn geplaatst, en in geen geval meer dan de volgende informatie:”.

| 39. | De EDPS is eveneens tevreden over lid 4, waarin is vastgelegd dat specifieke gegevenscategorieën die betrekking hebben op strafbare feiten, strafrechtelijke veroordelingen of veiligheidsmaatregelen alleen kunnen worden verwerkt in bepaalde gevallen, mits passende en specifieke waarborgen worden geboden en dergelijke gegevens niet openbaar worden gemaakt of worden uitgewisseld. |
| --- | --- |

39.

De EDPS is eveneens tevreden over lid 4, waarin is vastgelegd dat specifieke gegevenscategorieën die betrekking hebben op strafbare feiten, strafrechtelijke veroordelingen of veiligheidsmaatregelen alleen kunnen worden verwerkt in bepaalde gevallen, mits passende en specifieke waarborgen worden geboden en dergelijke gegevens niet openbaar worden gemaakt of worden uitgewisseld.

| 40. | Met betrekking tot lid 5 is de EDPS van oordeel dat de aanwijzing van een verantwoordelijke voor de verwerking in bijlage II van Verordening (EG) nr. 45/2001, de zichtbaarheid van deze functie zal vergroten alsook zijn rol als contactpunt, en dat aldus de betrokkenen gemakkelijker hun rechten uit hoofde van Verordening (EG) nr. 45/2001 zullen kunnen laten gelden. De EDPS herinnert eraan dat de verantwoordelijke voor de verwerking ook in staat moet worden gesteld om te waarborgen dat de betrokkenen niet alleen hun rechten kunnen laten gelden maar dat ook alle overige verplichtingen uit hoofde van Verordening (EG) nr. 45/2001 worden nageleefd. In dat verband zou de Commissie kunnen overwegen dit punt van het voorstel te verduidelijken door bijvoorbeeld aan lid 5 toe te voegen dat de verantwoordelijke voor de verwerking voor de naleving van de verplichtingen uit hoofde van Verordening (EG) nr. 45/2001 moet zorgen. |
| --- | --- |

40.

Met betrekking tot lid 5 is de EDPS van oordeel dat de aanwijzing van een verantwoordelijke voor de verwerking in bijlage II van Verordening (EG) nr. 45/2001, de zichtbaarheid van deze functie zal vergroten alsook zijn rol als contactpunt, en dat aldus de betrokkenen gemakkelijker hun rechten uit hoofde van Verordening (EG) nr. 45/2001 zullen kunnen laten gelden. De EDPS herinnert eraan dat de verantwoordelijke voor de verwerking ook in staat moet worden gesteld om te waarborgen dat de betrokkenen niet alleen hun rechten kunnen laten gelden maar dat ook alle overige verplichtingen uit hoofde van Verordening (EG) nr. 45/2001 worden nageleefd. In dat verband zou de Commissie kunnen overwegen dit punt van het voorstel te verduidelijken door bijvoorbeeld aan lid 5 toe te voegen dat de verantwoordelijke voor de verwerking voor de naleving van de verplichtingen uit hoofde van Verordening (EG) nr. 45/2001 moet zorgen.

III.5.   Doorgifte van persoonsgegevens aan derde landen en internationale organisaties

| 41. | Een belangrijke kwestie, die niet uitdrukkelijk in het voorstel aan bod komt maar impliciet verband houdt met de procedure voor het opnemen in de lijst, is de vraag in welke mate persoonsgegevens die door de instellingen van de Gemeenschap worden verwerkt, mogen gedeeld worden met de Verenigde Naties en/of derde landen en, indien zulks mogelijk is, onder welk voorwaarden. |
| --- | --- |

41.

Een belangrijke kwestie, die niet uitdrukkelijk in het voorstel aan bod komt maar impliciet verband houdt met de procedure voor het opnemen in de lijst, is de vraag in welke mate persoonsgegevens die door de instellingen van de Gemeenschap worden verwerkt, mogen gedeeld worden met de Verenigde Naties en/of derde landen en, indien zulks mogelijk is, onder welk voorwaarden.

| 42. | De EDPS wijst in dit verband op artikel 9 van Verordening (EG) nr. 45/2001, dat de voorwaarden bevat voor doorgifte van persoonsgegevens aan ontvangers die geen communautaire organen zijn en niet onder Richtlijn 95/46/EG vallen. Hiervoor is een heel scala aan oplossingen beschikbaar, van toestemming van de betrokkene (lid 6, onder a)) en de uitoefening van een recht in rechte (lid 6, onder d)) — nuttig indien de informatie door de op de lijst vermelde persoon is verstrekt om de herziening van die plaatsing op de lijst te initiëren — tot mechanismen in VN-kader om een adequate bescherming te waarborgen van door de EU doorgegeven persoonsgegevens. |
| --- | --- |

42.

De EDPS wijst in dit verband op artikel 9 van Verordening (EG) nr. 45/2001, dat de voorwaarden bevat voor doorgifte van persoonsgegevens aan ontvangers die geen communautaire organen zijn en niet onder Richtlijn 95/46/EG vallen. Hiervoor is een heel scala aan oplossingen beschikbaar, van toestemming van de betrokkene (lid 6, onder a)) en de uitoefening van een recht in rechte (lid 6, onder d)) — nuttig indien de informatie door de op de lijst vermelde persoon is verstrekt om de herziening van die plaatsing op de lijst te initiëren — tot mechanismen in VN-kader om een adequate bescherming te waarborgen van door de EU doorgegeven persoonsgegevens.

| 43. | De EDPS herinnert eraan dat de diverse beoogde verwerkingshandelingen met dit stelsel in overeenstemming moeten zijn, teneinde een passende bescherming te waarborgen van persoonsgegevens die met derde landen en internationale organisaties worden uitgewisseld, en dat wellicht een soortgelijke regeling in het voorstel en in VN-kader nodig is. |
| --- | --- |

43.

De EDPS herinnert eraan dat de diverse beoogde verwerkingshandelingen met dit stelsel in overeenstemming moeten zijn, teneinde een passende bescherming te waarborgen van persoonsgegevens die met derde landen en internationale organisaties worden uitgewisseld, en dat wellicht een soortgelijke regeling in het voorstel en in VN-kader nodig is.

III.6.   Overige vraagstukken: aansprakelijkheid, voorafgaande controle, raadpleging van de EDPS

| 44. | Het bepaalde in artikel 6 van het voorstel ontslaat de natuurlijke en rechtspersonen die beperkende maatregelen uitvoeren van hun aansprakelijkheid, behoudens in geval van nalatigheid. In dat verband verduidelijkt de EDPS dat dit artikel niet mag worden beschouwd als ontslag van niet-contractuele aansprakelijkheid als bedoeld in artikel 32, lid 4, van Verordening (EG) nr. 45/2001 en artikel 23 van Richtlijn 95/46/EG, indien een verwerking van persoonsgegevens in strijd is met de toepasselijke wetgeving inzake gegevensbescherming. In dit geval zijn beperkende maatregelen gebaseerd op de verwerking en bekendmaking van persoongegevens, een handeling die op zichzelf — ongeacht de genomen beperkende maatregelen — aanleiding kan geven tot morele schade, zoals reeds door het Hof van Justitie is erkend (7). |
| --- | --- |

44.

Het bepaalde in artikel 6 van het voorstel ontslaat de natuurlijke en rechtspersonen die beperkende maatregelen uitvoeren van hun aansprakelijkheid, behoudens in geval van nalatigheid. In dat verband verduidelijkt de EDPS dat dit artikel niet mag worden beschouwd als ontslag van niet-contractuele aansprakelijkheid als bedoeld in artikel 32, lid 4, van Verordening (EG) nr. 45/2001 en artikel 23 van Richtlijn 95/46/EG, indien een verwerking van persoonsgegevens in strijd is met de toepasselijke wetgeving inzake gegevensbescherming. In dit geval zijn beperkende maatregelen gebaseerd op de verwerking en bekendmaking van persoongegevens, een handeling die op zichzelf — ongeacht de genomen beperkende maatregelen — aanleiding kan geven tot morele schade, zoals reeds door het Hof van Justitie is erkend (7).

| 45. | Een voorafgaande controle door de EDPS overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EG) nr. 45/2001 kan nodig zijn, afhankelijk van de mate waarin het voorstel verwerkingshandelingen in verband met speciale categorieën gegevens in het leven roept (vermoedelijke strafbare feiten, strafrechtelijke veroordelingen of veiligheidsmaatregelen) en zij bedoeld zijn personen het volledige genot van hun eigendomsrechten te ontzeggen. |
| --- | --- |

45.

Een voorafgaande controle door de EDPS overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EG) nr. 45/2001 kan nodig zijn, afhankelijk van de mate waarin het voorstel verwerkingshandelingen in verband met speciale categorieën gegevens in het leven roept (vermoedelijke strafbare feiten, strafrechtelijke veroordelingen of veiligheidsmaatregelen) en zij bedoeld zijn personen het volledige genot van hun eigendomsrechten te ontzeggen.

| 46. | De EDPS verwacht dat hij in overeenstemming met artikel 28 van Verordening (EG) nr. 45/2001 wordt geraadpleegd over mogelijke wetgevingsvoorstellen en bestuurlijke maatregelen in verband met de verwerking van persoonsgegevens in het kader van beperkende maatregelen ten aanzien van vermoedelijke terroristen. |
| --- | --- |

46.

De EDPS verwacht dat hij in overeenstemming met artikel 28 van Verordening (EG) nr. 45/2001 wordt geraadpleegd over mogelijke wetgevingsvoorstellen en bestuurlijke maatregelen in verband met de verwerking van persoonsgegevens in het kader van beperkende maatregelen ten aanzien van vermoedelijke terroristen.

IV.   CONCLUSIES

| 47. | De EDPS is ingenomen met het voornemen van de Commissie om tegemoet te komen aan de recente jurisprudentie van het Hof van Justitie door de procedure voor het opnemen in de lijst te versterken en uitdrukkelijk rekening te houden met het recht op bescherming van persoonsgegevens; dit vormt een cruciale factor om de legitimiteit en de efficiëntie van door de Commissie genomen beperkende maatregelen te waarborgen. |
| --- | --- |

47.

De EDPS is ingenomen met het voornemen van de Commissie om tegemoet te komen aan de recente jurisprudentie van het Hof van Justitie door de procedure voor het opnemen in de lijst te versterken en uitdrukkelijk rekening te houden met het recht op bescherming van persoonsgegevens; dit vormt een cruciale factor om de legitimiteit en de efficiëntie van door de Commissie genomen beperkende maatregelen te waarborgen.

| 48. | De EDPS neemt er met tevredenheid kennis van dat in de preambule de noodzaak is vermeld om de verordening toe te passen overeenkomstig het grondrecht op bescherming van persoonsgegevens, en dat in overweging 12 van het voorstel uitdrukkelijk wordt erkend dat op de verwerking van persoonsgegevens op dit gebied de regels inzake gegevensbescherming, en met name Verordening (EG) nr. 45/2001, van toepassing zijn. |
| --- | --- |

48.

De EDPS neemt er met tevredenheid kennis van dat in de preambule de noodzaak is vermeld om de verordening toe te passen overeenkomstig het grondrecht op bescherming van persoonsgegevens, en dat in overweging 12 van het voorstel uitdrukkelijk wordt erkend dat op de verwerking van persoonsgegevens op dit gebied de regels inzake gegevensbescherming, en met name Verordening (EG) nr. 45/2001, van toepassing zijn.

| 49. | Als algemene opmerking wenst de EDPS te benadrukken dat Verordening (EG) nr. 45/2001 een aantal verplichtingen voor toezichthouders en rechten voor betrokkenen bevat, die van toepassing zijn ook indien zij niet uitdrukkelijk in het voorstel zijn vermeld. In sommige gevallen kan het evenwel wenselijk zijn nader in te gaan op de toepassing van de rechten en plichten inzake gegevensbescherming — en mogelijke uitzonderingen en beperkingen — op het gebied van beperkende maatregelen. |
| --- | --- |

49.

Als algemene opmerking wenst de EDPS te benadrukken dat Verordening (EG) nr. 45/2001 een aantal verplichtingen voor toezichthouders en rechten voor betrokkenen bevat, die van toepassing zijn ook indien zij niet uitdrukkelijk in het voorstel zijn vermeld. In sommige gevallen kan het evenwel wenselijk zijn nader in te gaan op de toepassing van de rechten en plichten inzake gegevensbescherming — en mogelijke uitzonderingen en beperkingen — op het gebied van beperkende maatregelen.

| 50. | De EDPS is ingenomen met de artikelen 7 bis en 7 quater, in die zin dat zij de eerbiediging van de grondrechten versterken door de betrokkenen middelen te bieden om kennis te nemen van de redenen waarom zij op de lijst zijn geplaatst. De EDPS wijst er evenwel op dat deze bepalingen soortgelijke verplichtingen uit hoofde van Verordening (EG) nr. 45/2001 onverlet laten. In dat verband beveelt de EDPS de wetgever aan te overwegen om de eventueel noodzakelijke uitzonderingen op de beginselen van gegevensbescherming uitdrukkelijk in het voorstel te vermelden, bijvoorbeeld de noodzaak om op grond van artikel 12 de mededeling van informatie uit te stellen tot het voorlopig besluit is genomen. |
| --- | --- |

50.

De EDPS is ingenomen met de artikelen 7 bis en 7 quater, in die zin dat zij de eerbiediging van de grondrechten versterken door de betrokkenen middelen te bieden om kennis te nemen van de redenen waarom zij op de lijst zijn geplaatst. De EDPS wijst er evenwel op dat deze bepalingen soortgelijke verplichtingen uit hoofde van Verordening (EG) nr. 45/2001 onverlet laten. In dat verband beveelt de EDPS de wetgever aan te overwegen om de eventueel noodzakelijke uitzonderingen op de beginselen van gegevensbescherming uitdrukkelijk in het voorstel te vermelden, bijvoorbeeld de noodzaak om op grond van artikel 12 de mededeling van informatie uit te stellen tot het voorlopig besluit is genomen.

| 51. | De EDPS is van oordeel dat door het vrijgeven van gerubriceerde documenten afhankelijk te maken van de toestemming van de verstrekker, artikel 7 quinquies afbreuk kan doen aan het recht van toegang van de betrokkene tot zijn persoonsgegevens overeenkomstig artikel 13 van Verordening (EG) nr. 45/2001 en aan de mogelijkheid van de EDPS en van het Hof van Justitie om toegang te krijgen tot persoonsgegevens in gerubriceerde informatie teneinde hun respectieve taken daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. De EDPS spoort de wetgever daarom aan deze bepaling te wijzigen, met name door het woord „vrijgegeven” te vervangen door „openbaar gemaakt”. |
| --- | --- |

51.

De EDPS is van oordeel dat door het vrijgeven van gerubriceerde documenten afhankelijk te maken van de toestemming van de verstrekker, artikel 7 quinquies afbreuk kan doen aan het recht van toegang van de betrokkene tot zijn persoonsgegevens overeenkomstig artikel 13 van Verordening (EG) nr. 45/2001 en aan de mogelijkheid van de EDPS en van het Hof van Justitie om toegang te krijgen tot persoonsgegevens in gerubriceerde informatie teneinde hun respectieve taken daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. De EDPS spoort de wetgever daarom aan deze bepaling te wijzigen, met name door het woord „vrijgegeven” te vervangen door „openbaar gemaakt”.

| 52. | De EDPS neemt met tevredenheid kennis van artikel 7 sexies, in die zin dat het beoogt een rechtsgrondslag te scheppen voor de verwerking van persoonsgegevens overeenkomst artikel 5 van Verordening (EG) nr. 45/2001. Hij beveelt evenwel een aantal wijzigingen aan, teneinde te waarborgen dat gegevens verwerkt worden voor specifieke doeleinden, dat die verwerking relevant is en dat de rol van de verantwoordelijke voor de verwerking in overeenstemming is met Verordening (EG) nr. 45/2001. |
| --- | --- |

52.

De EDPS neemt met tevredenheid kennis van artikel 7 sexies, in die zin dat het beoogt een rechtsgrondslag te scheppen voor de verwerking van persoonsgegevens overeenkomst artikel 5 van Verordening (EG) nr. 45/2001. Hij beveelt evenwel een aantal wijzigingen aan, teneinde te waarborgen dat gegevens verwerkt worden voor specifieke doeleinden, dat die verwerking relevant is en dat de rol van de verantwoordelijke voor de verwerking in overeenstemming is met Verordening (EG) nr. 45/2001.

| 53. | De EDPS herinnert eraan dat een eventuele doorgifte van persoonsgegevens aan derde landen en internationale organisaties in overeenstemming moet zijn met artikel 9 van Verordening (EG) nr. 45/2001, teneinde een passende bescherming van deze gegevens te waarborgen. Nadere bepalingen in het voorstel en een regeling in VN-kader kunnen in dat verband noodzakelijk zijn. |
| --- | --- |

53.

De EDPS herinnert eraan dat een eventuele doorgifte van persoonsgegevens aan derde landen en internationale organisaties in overeenstemming moet zijn met artikel 9 van Verordening (EG) nr. 45/2001, teneinde een passende bescherming van deze gegevens te waarborgen. Nadere bepalingen in het voorstel en een regeling in VN-kader kunnen in dat verband noodzakelijk zijn.

| 54. | De EDPS constateert voorts dat het voorstel de eventuele aansprakelijkheid in geval van onrechtmatige verwerking en bekendmaking van persoonsgegevens onverlet laat en dat een voorafgaande controle overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EG) nr. 45/2001 nodig kan zijn; hij verwacht te worden geraadpleegd over nadere wetgevingsvoorstellen en bestuurlijke maatregelen op dit gebied. |
| --- | --- |

54.

De EDPS constateert voorts dat het voorstel de eventuele aansprakelijkheid in geval van onrechtmatige verwerking en bekendmaking van persoonsgegevens onverlet laat en dat een voorafgaande controle overeenkomstig artikel 27 van Verordening (EG) nr. 45/2001 nodig kan zijn; hij verwacht te worden geraadpleegd over nadere wetgevingsvoorstellen en bestuurlijke maatregelen op dit gebied.

Gedaan te Brussel, 28 juli 2009.

Peter HUSTINX

Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming

---

(1)  Hof van Justitie, 3 september 2008, Kadi en Al Barakaat International Foundation tegen Raad, C-402/05 P en C-415/05 P, nog niet bekendgemaakt.

1

(2)  Kadi, citaat, supra voetnoot nr. 1, met name punt 285.

2

(3)  Besluit 2001/844/EG, EGKS, Euratom van de Commissie van 29 november 2001 tot wijziging van haar reglement van orde (PB L 317 van 3.12.2001, blz. 1).

3

(4)  Zie punt 19 van Besluit 2001/844 en, bijvoorbeeld, artikel 4, lid 7, van de Overeenkomst tussen de Europese Unie en de Regering van de Verenigde Staten van Amerika inzake de beveiliging van gerubriceerde gegevens (PB L 115 van 3.5.2007, blz. 30).

4

(5)  De in artikel 20, leden 3 en 4, bedoelde kennisgeving kan worden uitgesteld zolang zij het effect van de beperking teniet zou doen (zie artikel 20, lid 5).

5

(6)  Gerecht van eerste aanleg, 4 december 2008, PMOI tegen Raad, zaak T-284/08, nog niet bekendgemaakt, zie met name de punten 74-76.

6

(7)  Gerecht van eerste aanleg, 12 september 2007, Kalliopi Nikolau tegen Commissie, zaak T-259/03, [2007] Jurspr. II-99; Gerecht van eerste aanleg, 8 juli 2008, Franchet en Byk tegen Commissie, zaak T-48/05, nog niet bekendgemaakt.

7

---

| 17.11.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 276/8 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 276/8

---

Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming over de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad betreffende een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht ten dienste van de burger

2009/C 276/02

DE EUROPESE TOEZICHTHOUDER VOOR GEGEVENSBESCHERMING,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 286,

Gelet op het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, en met name op artikel 8,

Gelet op Richtlijn 95/46/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens,

Gelet op Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000 inzake de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van die gegevens, met name op artikel 41,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

I.   INLEIDING

| 1. | De Commissie heeft op 10 juni 2009 haar mededeling aan het Europees Parlement en de Raad betreffende een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht ten dienste van de burger aangenomen (1). Overeenkomstig artikel 41 van Verordening (EG) nr. 45/2001 brengt de EDPS daarover dit advies uit. |
| --- | --- |

1.

De Commissie heeft op 10 juni 2009 haar mededeling aan het Europees Parlement en de Raad betreffende een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht ten dienste van de burger aangenomen (1). Overeenkomstig artikel 41 van Verordening (EG) nr. 45/2001 brengt de EDPS daarover dit advies uit.

| 2. | Voorafgaand aan de aanneming van haar mededeling heeft de Commissie de EDPS geraadpleegd per brief van 19 mei 2009. De EDPS heeft op 20 mei 2009 op deze raadpleging gereageerd met informele opmerkingen ter verdere verbetering van de tekst van de mededeling van de Commissie. Voorts heeft de EDPS actief bijgedragen aan de brief van 14 januari 2009 van de Groep politie en justitie over het meerjarenprogramma op het gebied van justitie, vrijheid en recht (2). |
| --- | --- |

2.

Voorafgaand aan de aanneming van haar mededeling heeft de Commissie de EDPS geraadpleegd per brief van 19 mei 2009. De EDPS heeft op 20 mei 2009 op deze raadpleging gereageerd met informele opmerkingen ter verdere verbetering van de tekst van de mededeling van de Commissie. Voorts heeft de EDPS actief bijgedragen aan de brief van 14 januari 2009 van de Groep politie en justitie over het meerjarenprogramma op het gebied van justitie, vrijheid en recht (2).

| 3. | De mededeling benadrukt (onder punt 1) het volgende: „De Unie heeft een nieuw meerjarenprogramma nodig, dat zich, uitgaande van de geboekte vorderingen en de bestaande tekortkomingen, met ambitie op de toekomst richt. In dit nieuwe programma moeten de prioriteiten voor de komende vijf jaar worden geformuleerd.”. Dit meerjarenprogramma (al bekend als het programma van Stockholm) zal de follow-up zijn van het programma van Tampere en het Haags programma, die voor een sterke politieke impuls op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht hebben gezorgd. |
| --- | --- |

3.

De mededeling benadrukt (onder punt 1) het volgende: „De Unie heeft een nieuw meerjarenprogramma nodig, dat zich, uitgaande van de geboekte vorderingen en de bestaande tekortkomingen, met ambitie op de toekomst richt. In dit nieuwe programma moeten de prioriteiten voor de komende vijf jaar worden geformuleerd.”. Dit meerjarenprogramma (al bekend als het programma van Stockholm) zal de follow-up zijn van het programma van Tampere en het Haags programma, die voor een sterke politieke impuls op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht hebben gezorgd.

| 4. | De mededeling moet de basis van dit nieuwe meerjarenprogramma worden. De EDPS wijst er in dit verband op dat ofschoon de meerjarenprogramma's op zich geen bindende instrumenten zijn, zij toch aanzienlijke gevolgen hebben op het beleid dat de instellingen op het betrokken gebied zullen ontwikkelen, aangezien vele van de concrete wetgevende en niet-wetgevende maatregelen eruit voortvloeien. |
| --- | --- |

4.

De mededeling moet de basis van dit nieuwe meerjarenprogramma worden. De EDPS wijst er in dit verband op dat ofschoon de meerjarenprogramma's op zich geen bindende instrumenten zijn, zij toch aanzienlijke gevolgen hebben op het beleid dat de instellingen op het betrokken gebied zullen ontwikkelen, aangezien vele van de concrete wetgevende en niet-wetgevende maatregelen eruit voortvloeien.

| 5. | De mededeling zelf moet vanuit dat oogpunt worden bekeken. Het is de volgende stap in een debat dat min of meer begonnen is met de presentatie in juni 2008 van twee rapporten van de zogenaamde Toekomstgroepen die het voorzitterschap van de Raad had opgezet om ideeën aan te reiken: „Vrijheid, veiligheid, privacy — het Europese binnenlandsezakenbeleid in een open wereld” (3) en „Voorgestelde oplossingen voor het toekomstige justitieprogramma van de EU” (4). |
| --- | --- |

5.

De mededeling zelf moet vanuit dat oogpunt worden bekeken. Het is de volgende stap in een debat dat min of meer begonnen is met de presentatie in juni 2008 van twee rapporten van de zogenaamde Toekomstgroepen die het voorzitterschap van de Raad had opgezet om ideeën aan te reiken: „Vrijheid, veiligheid, privacy — het Europese binnenlandsezakenbeleid in een open wereld” (3) en „Voorgestelde oplossingen voor het toekomstige justitieprogramma van de EU” (4).

II.   KERNPUNTEN VAN HET ADVIES

| 6. | Dit advies is niet alleen een reactie op de mededeling, maar ook een bijdrage van de EDPS tot het meer algemene debat over de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, dat moet uitmonden in een nieuw strategisch werkprogramma (het programma van Stockholm), zoals het Zweedse voorzitterschap van de EU heeft aangekondigd (5). In dit advies zal ook een aantal gevolgen van de mogelijke inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon aan de orde komen. |
| --- | --- |

6.

Dit advies is niet alleen een reactie op de mededeling, maar ook een bijdrage van de EDPS tot het meer algemene debat over de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, dat moet uitmonden in een nieuw strategisch werkprogramma (het programma van Stockholm), zoals het Zweedse voorzitterschap van de EU heeft aangekondigd (5). In dit advies zal ook een aantal gevolgen van de mogelijke inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon aan de orde komen.

| 7. | Na een uiteenzetting over de belangrijkste perspectieven van het advies in deel III, zal in deel IV een algemene evaluatie van de mededeling worden gemaakt. |
| --- | --- |

7.

Na een uiteenzetting over de belangrijkste perspectieven van het advies in deel III, zal in deel IV een algemene evaluatie van de mededeling worden gemaakt.

| 8. | Deel V gaat over de vraag hoe moet worden gereageerd op de behoefte aan een permanente eerbiediging van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en van persoonsgegevens in een context waarin de uitwisseling van persoonsgegevens toeneemt. De nadruk zal liggen op punt 2.3 van de mededeling, over de bescherming van persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer, en meer in het algemeen over de noodzaak van meer wetgevende en niet-wetgevende maatregelen om het kader voor gegevensbescherming te verbeteren. |
| --- | --- |

8.

Deel V gaat over de vraag hoe moet worden gereageerd op de behoefte aan een permanente eerbiediging van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en van persoonsgegevens in een context waarin de uitwisseling van persoonsgegevens toeneemt. De nadruk zal liggen op punt 2.3 van de mededeling, over de bescherming van persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer, en meer in het algemeen over de noodzaak van meer wetgevende en niet-wetgevende maatregelen om het kader voor gegevensbescherming te verbeteren.

| 9. | In deel VI worden de behoefte aan en de mogelijkheden voor opslag, toegang en uitwisseling van informatie als instrumenten voor wetshandhaving besproken of, zoals het in de mededeling is geformuleerd, voor „een Europa dat bescherming biedt”. In punt 4 van de mededeling komt een aantal doelstellingen van de informatiestroom en technische instrumenten aan bod, met name in punt 4.1.2 ( Informatiebeheer), punt 4.1.3 (Inzet van de noodzakelijke technologische hulpmiddelen) en punt 4.2.3.2 (Informatiesystemen). De ontwikkeling van een Europees informatiemodel (zie punt 4.1.2) kan in dat verband als het meest ambitieuze voorstel worden beschouwd. In het advies van de EDPS wordt dat voorstel grondig geanalyseerd. |
| --- | --- |

9.

In deel VI worden de behoefte aan en de mogelijkheden voor opslag, toegang en uitwisseling van informatie als instrumenten voor wetshandhaving besproken of, zoals het in de mededeling is geformuleerd, voor „een Europa dat bescherming biedt”. In punt 4 van de mededeling komt een aantal doelstellingen van de informatiestroom en technische instrumenten aan bod, met name in punt 4.1.2 ( Informatiebeheer), punt 4.1.3 (Inzet van de noodzakelijke technologische hulpmiddelen) en punt 4.2.3.2 (Informatiesystemen). De ontwikkeling van een Europees informatiemodel (zie punt 4.1.2) kan in dat verband als het meest ambitieuze voorstel worden beschouwd. In het advies van de EDPS wordt dat voorstel grondig geanalyseerd.

| 10. | In deel VII wordt kort stilgestaan bij een specifiek thema dat binnen de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht van belang is voor gegevensbescherming, namelijk de toegang tot justitie en e-Justice. |
| --- | --- |

10.

In deel VII wordt kort stilgestaan bij een specifiek thema dat binnen de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht van belang is voor gegevensbescherming, namelijk de toegang tot justitie en e-Justice.

III.   DE PERSPECTIEVEN VAN HET ADVIES

| 11. | In dit advies is de noodzaak van de bescherming van de grondrechten de belangrijkste invalshoek voor de analyse van de mededeling, en meer in het algemeen de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, zoals die door een nieuw meerjarenprogramma gestalte wordt gegeven. Voorts bouwt het verder op de bijdragen van de EDPS aan de ontwikkeling van het EU-beleid ter zake, hoofdzakelijk in zijn rol als raadgever. De EDPS heeft tot dusverre meer dan dertig adviezen en opmerkingen aangenomen over initiatieven die voortvloeien uit het Haags programma, die allemaal beschikbaar zijn op de website van de EDPS. |
| --- | --- |

11.

In dit advies is de noodzaak van de bescherming van de grondrechten de belangrijkste invalshoek voor de analyse van de mededeling, en meer in het algemeen de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, zoals die door een nieuw meerjarenprogramma gestalte wordt gegeven. Voorts bouwt het verder op de bijdragen van de EDPS aan de ontwikkeling van het EU-beleid ter zake, hoofdzakelijk in zijn rol als raadgever. De EDPS heeft tot dusverre meer dan dertig adviezen en opmerkingen aangenomen over initiatieven die voortvloeien uit het Haags programma, die allemaal beschikbaar zijn op de website van de EDPS.

| 12. | Bij deze evaluatie van de mededeling zal de EDPS met name rekening houden met de volgende vier perspectieven, die van belang zijn voor de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. Al deze perspectieven spelen ook in de mededeling een hoofdrol. |
| --- | --- |

12.

Bij deze evaluatie van de mededeling zal de EDPS met name rekening houden met de volgende vier perspectieven, die van belang zijn voor de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. Al deze perspectieven spelen ook in de mededeling een hoofdrol.

| 13. | Het eerste perspectief is de exponentiële groei van digitale informatie over burgers ingevolge de ontwikkeling van de informatie- en communicatietechnologieën (6). De samenleving evolueert naar wat vaak de „gecontroleerde samenleving” wordt genoemd, waar elke transactie en nagenoeg elke beweging van de burger een digitaal spoor kan creëren. Het zogenaamde „internet der dingen” en de „intelligente omgeving” ontwikkelen zich snel door het gebruik van RFID-tags. Steeds vaker wordt gebruik gemaakt van gedigitaliseerde kenmerken van het menselijk lichaam (biometrische gegevens). Dit leidt tot een steeds verdere aaneengeschakelde wereld waarin de openbare veiligheidsdiensten toegang kunnen hebben tot omvangrijke hoeveelheden potentieel nuttige informatie, hetgeen de levens van de betrokkenen rechtstreeks kan beïnvloeden. |
| --- | --- |

13.

Het eerste perspectief is de exponentiële groei van digitale informatie over burgers ingevolge de ontwikkeling van de informatie- en communicatietechnologieën (6). De samenleving evolueert naar wat vaak de „gecontroleerde samenleving” wordt genoemd, waar elke transactie en nagenoeg elke beweging van de burger een digitaal spoor kan creëren. Het zogenaamde „internet der dingen” en de „intelligente omgeving” ontwikkelen zich snel door het gebruik van RFID-tags. Steeds vaker wordt gebruik gemaakt van gedigitaliseerde kenmerken van het menselijk lichaam (biometrische gegevens). Dit leidt tot een steeds verdere aaneengeschakelde wereld waarin de openbare veiligheidsdiensten toegang kunnen hebben tot omvangrijke hoeveelheden potentieel nuttige informatie, hetgeen de levens van de betrokkenen rechtstreeks kan beïnvloeden.

| 14. | Internationalisering vormt het tweede perspectief. In het digitale tijdperk stopt de informatie-uitwisseling niet aan de buitengrenzen van de Europese Unie, maar is er tegelijk een groeiende behoefte aan internationale samenwerking op het gehele gebied van EU-activiteiten in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht: terrorismebestrijding, politiële en justitiële samenwerking, civielrechtelijke kwesties en grenscontrole zijn slechts een paar voorbeelden. |
| --- | --- |

14.

Internationalisering vormt het tweede perspectief. In het digitale tijdperk stopt de informatie-uitwisseling niet aan de buitengrenzen van de Europese Unie, maar is er tegelijk een groeiende behoefte aan internationale samenwerking op het gehele gebied van EU-activiteiten in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht: terrorismebestrijding, politiële en justitiële samenwerking, civielrechtelijke kwesties en grenscontrole zijn slechts een paar voorbeelden.

| 15. | Het gebruik van gegevens voor wetshandhavingsdoelstellingen vormt het derde perspectief: recente maatschappelijke dreigingen, al dan niet in samenhang met terrorisme, hebben geleid tot (vergen) meer mogelijkheden voor rechtshandhavingsinstanties om persoonsgegevens te verzamelen, op te slaan en uit te wisselen. In veel gevallen zijn daarbij particuliere partijen actief betrokken, zoals onder meer de richtlijn gegevensbewaring (7) en de diverse instrumenten in verband met PNR (8) aantonen. |
| --- | --- |

15.

Het gebruik van gegevens voor wetshandhavingsdoelstellingen vormt het derde perspectief: recente maatschappelijke dreigingen, al dan niet in samenhang met terrorisme, hebben geleid tot (vergen) meer mogelijkheden voor rechtshandhavingsinstanties om persoonsgegevens te verzamelen, op te slaan en uit te wisselen. In veel gevallen zijn daarbij particuliere partijen actief betrokken, zoals onder meer de richtlijn gegevensbewaring (7) en de diverse instrumenten in verband met PNR (8) aantonen.

| 16. | Het vrije verkeer is het vierde perspectief. De geleidelijke ontwikkeling van een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht vereist dat de binnengrenzen en de mogelijke hinderpalen voor het vrije verkeer in die ruimte verder worden weggenomen. Nieuwe instrumenten op dit gebied mogen in geen geval tot het herinvoeren van belemmeringen leiden. Het vrije verkeer in de huidige context omvat aan de ene kant het vrije personenverkeer en aan de andere kant het vrije verkeer van (persoons)gegevens. |
| --- | --- |

16.

Het vrije verkeer is het vierde perspectief. De geleidelijke ontwikkeling van een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht vereist dat de binnengrenzen en de mogelijke hinderpalen voor het vrije verkeer in die ruimte verder worden weggenomen. Nieuwe instrumenten op dit gebied mogen in geen geval tot het herinvoeren van belemmeringen leiden. Het vrije verkeer in de huidige context omvat aan de ene kant het vrije personenverkeer en aan de andere kant het vrije verkeer van (persoons)gegevens.

| 17. | Deze vier perspectieven tonen aan dat de context waarin informatie wordt gebruikt, snel aan het veranderen is. In die context kan er geen twijfel bestaan over het belang van een sterk mechanisme voor de bescherming van de grondrechten van de burgers, in het bijzonder wat de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming betreft. Om die reden heeft de EDPS de noodzaak van bescherming als belangrijkste invalshoek voor deze analyse gekozen, zoals vermeld in punt 11. |
| --- | --- |

17.

Deze vier perspectieven tonen aan dat de context waarin informatie wordt gebruikt, snel aan het veranderen is. In die context kan er geen twijfel bestaan over het belang van een sterk mechanisme voor de bescherming van de grondrechten van de burgers, in het bijzonder wat de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming betreft. Om die reden heeft de EDPS de noodzaak van bescherming als belangrijkste invalshoek voor deze analyse gekozen, zoals vermeld in punt 11.

IV.   ALGEMENE BEOORDELING

| 18. | De mededeling en het programma van Stockholm zijn opgesteld om de voornemens van de EU voor de komende vijf jaar te verduidelijken, met mogelijke gevolgen op zelfs langere termijn. De EDPS stelt vast dat de mededeling geschreven is op een zogenaamde „Lissabonneutrale” manier. De EDPS begrijpt terdege waarom de Commissie voor die aanpak heeft gekozen, maar betreurt dat de Commissie niet ten volle profijt heeft getrokken van de bijkomende mogelijkheden die het Verdrag van Lissabon biedt. Het Verdrag van Lissabon als invalshoek zal in dit advies meer nadruk krijgen. |
| --- | --- |

18.

De mededeling en het programma van Stockholm zijn opgesteld om de voornemens van de EU voor de komende vijf jaar te verduidelijken, met mogelijke gevolgen op zelfs langere termijn. De EDPS stelt vast dat de mededeling geschreven is op een zogenaamde „Lissabonneutrale” manier. De EDPS begrijpt terdege waarom de Commissie voor die aanpak heeft gekozen, maar betreurt dat de Commissie niet ten volle profijt heeft getrokken van de bijkomende mogelijkheden die het Verdrag van Lissabon biedt. Het Verdrag van Lissabon als invalshoek zal in dit advies meer nadruk krijgen.

| 19. | De mededeling bouwt voort op de resultaten van de EU-maatregelen in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht van de afgelopen jaren. Die resultaten worden aangestuurd door gebeurtenissen; de nadruk ligt op maatregelen die de bevoegdheden van de wetshandhavingsdiensten uitbreiden en die voor de burger een ingrijpend karakter hebben. Dit is zeker het geval op de gebieden waar persoonsgegevens intensief worden gebruikt en uitgewisseld, en die daarom van cruciaal belang zijn voor gegevensbescherming. De resultaten worden aangestuurd door gebeurtenissen, getuige de sterke stimulans die externe gebeurtenissen zoals 9/11 en de bomaanslagen in Madrid en Londen, aan het wetgevingsproces hebben gegeven. De overdracht van persoonsgegevens aan de Verenigde Staten bijvoorbeeld, kan beschouwd worden als een gevolg van 9/11 (9) en de bomaanslagen in Londen hebben tot Richtlijn 2006/24/EG (10) inzake gegevensbewaring geleid. De klemtoon lag op ingrijpender maatregelen aangezien de EU-wetgever zich concentreerde op maatregelen die het gebruik en de uitwisseling van gegevens vergemakkelijken terwijl het debat over maatregelen ter bescherming van persoonsgegevens een minder dringend karakter kreeg. De belangrijkste beschermingsmaatregel, die na drie jaar van besprekingen in de Raad is aangenomen, is Kaderbesluit 2008/977/JBZ over de bescherming van persoonsgegevens die worden verwerkt in het kader van de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken (11). Dit heeft een niet geheel bevredigend Kaderbesluit opgeleverd (zie de punten 29 en 30). |
| --- | --- |

19.

De mededeling bouwt voort op de resultaten van de EU-maatregelen in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht van de afgelopen jaren. Die resultaten worden aangestuurd door gebeurtenissen; de nadruk ligt op maatregelen die de bevoegdheden van de wetshandhavingsdiensten uitbreiden en die voor de burger een ingrijpend karakter hebben. Dit is zeker het geval op de gebieden waar persoonsgegevens intensief worden gebruikt en uitgewisseld, en die daarom van cruciaal belang zijn voor gegevensbescherming. De resultaten worden aangestuurd door gebeurtenissen, getuige de sterke stimulans die externe gebeurtenissen zoals 9/11 en de bomaanslagen in Madrid en Londen, aan het wetgevingsproces hebben gegeven. De overdracht van persoonsgegevens aan de Verenigde Staten bijvoorbeeld, kan beschouwd worden als een gevolg van 9/11 (9) en de bomaanslagen in Londen hebben tot Richtlijn 2006/24/EG (10) inzake gegevensbewaring geleid. De klemtoon lag op ingrijpender maatregelen aangezien de EU-wetgever zich concentreerde op maatregelen die het gebruik en de uitwisseling van gegevens vergemakkelijken terwijl het debat over maatregelen ter bescherming van persoonsgegevens een minder dringend karakter kreeg. De belangrijkste beschermingsmaatregel, die na drie jaar van besprekingen in de Raad is aangenomen, is Kaderbesluit 2008/977/JBZ over de bescherming van persoonsgegevens die worden verwerkt in het kader van de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken (11). Dit heeft een niet geheel bevredigend Kaderbesluit opgeleverd (zie de punten 29 en 30).

| 20. | De ervaring van de afgelopen jaren toont aan dat er behoefte is aan bezinning over de gevolgen voor de wetshandhavingsdiensten en voor de Europese burgers, voordat nieuwe instrumenten worden aangenomen. Tijdens die bezinning moet middels periodieke evaluaties adequate aandacht worden besteed aan de gevolgen voor de persoonlijke levenssfeer en aan de doeltreffendheid van de wetshandhaving; in eerste instantie wanneer nieuwe instrumenten worden voorgesteld en besproken, maar ook nadat die instrumenten zijn ingevoerd. Die bezinning is ook van essentieel belang voordat met een nieuw meerjarenplan belangrijke initiatieven voor de nabije toekomst hun beslag krijgen. |
| --- | --- |

20.

De ervaring van de afgelopen jaren toont aan dat er behoefte is aan bezinning over de gevolgen voor de wetshandhavingsdiensten en voor de Europese burgers, voordat nieuwe instrumenten worden aangenomen. Tijdens die bezinning moet middels periodieke evaluaties adequate aandacht worden besteed aan de gevolgen voor de persoonlijke levenssfeer en aan de doeltreffendheid van de wetshandhaving; in eerste instantie wanneer nieuwe instrumenten worden voorgesteld en besproken, maar ook nadat die instrumenten zijn ingevoerd. Die bezinning is ook van essentieel belang voordat met een nieuw meerjarenplan belangrijke initiatieven voor de nabije toekomst hun beslag krijgen.

| 21. | Het verheugt de EDPS dat in de mededeling de bescherming van de grondrechten, en in het bijzonder de bescherming van persoonsgegevens, erkend wordt als een van de belangrijkste vraagstukken voor de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. In punt 2 van de mededeling wordt de EU gekenschetst als een unieke ruimte voor de op gemeenschappelijke waarden gebaseerde bescherming van de grondrechten. Het is ook goed dat in de mededeling de toetreding tot het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens als prioriteit — zelfs als eerste prioriteit — wordt aangemerkt. De toetreding is een belangrijke stap om een harmonieus en coherent stelsel ter bescherming van de grondrechten te waarborgen. Ten slotte, maar daarom niet minder belangrijk: gegevensbescherming heeft in de mededeling een prominente plaats gekregen. |
| --- | --- |

21.

Het verheugt de EDPS dat in de mededeling de bescherming van de grondrechten, en in het bijzonder de bescherming van persoonsgegevens, erkend wordt als een van de belangrijkste vraagstukken voor de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. In punt 2 van de mededeling wordt de EU gekenschetst als een unieke ruimte voor de op gemeenschappelijke waarden gebaseerde bescherming van de grondrechten. Het is ook goed dat in de mededeling de toetreding tot het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens als prioriteit — zelfs als eerste prioriteit — wordt aangemerkt. De toetreding is een belangrijke stap om een harmonieus en coherent stelsel ter bescherming van de grondrechten te waarborgen. Ten slotte, maar daarom niet minder belangrijk: gegevensbescherming heeft in de mededeling een prominente plaats gekregen.

| 22. | Dat in de mededeling dit accent wordt gelegd, wijst op de sterke wil om de bescherming van de rechten van de burgers te waarborgen en daarbij een meer evenwichtige aanpak te volgen. Regeringen hebben passende instrumenten nodig om de veiligheid van de burger te waarborgen, maar in onze Europese samenleving moeten zij de grondrechten van de burgers ten volle eerbiedigen. Wil de Europese Unie ten dienste staan van de burger (12), dan moet zij dat evenwicht bewaken. |
| --- | --- |

22.

Dat in de mededeling dit accent wordt gelegd, wijst op de sterke wil om de bescherming van de rechten van de burgers te waarborgen en daarbij een meer evenwichtige aanpak te volgen. Regeringen hebben passende instrumenten nodig om de veiligheid van de burger te waarborgen, maar in onze Europese samenleving moeten zij de grondrechten van de burgers ten volle eerbiedigen. Wil de Europese Unie ten dienste staan van de burger (12), dan moet zij dat evenwicht bewaken.

| 23. | De EDPS is van oordeel dat in de mededeling terdege rekening is gehouden met de noodzaak van dat evenwicht, onder meer met de noodzaak van de bescherming van persoonsgegevens. De mededeling onderkent dat er behoefte is aan een accentverschuiving. Dat is belangrijk, aangezien het beleid in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht het geleidelijk ontstaan van een gecontroleerde samenleving niet moet bevorderen. De EDPS verwacht van de Raad dat hij hetzelfde standpunt inneemt in het programma van Stockholm, mede door de strekking van punt 25 te onderschrijven. |
| --- | --- |

23.

De EDPS is van oordeel dat in de mededeling terdege rekening is gehouden met de noodzaak van dat evenwicht, onder meer met de noodzaak van de bescherming van persoonsgegevens. De mededeling onderkent dat er behoefte is aan een accentverschuiving. Dat is belangrijk, aangezien het beleid in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht het geleidelijk ontstaan van een gecontroleerde samenleving niet moet bevorderen. De EDPS verwacht van de Raad dat hij hetzelfde standpunt inneemt in het programma van Stockholm, mede door de strekking van punt 25 te onderschrijven.

| 24. | Dit is des te belangrijker aangezien de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht een ruimte is die „vorm geeft aan de levensomstandigheden van de burger, in het bijzonder aan de particuliere ruimte van hun eigen verantwoordelijkheid, en van hun persoonlijke en sociale veiligheid, die beschermd is door de grondrechten,” zoals recentelijk werd benadrukt door het Duitse Grondwettelijk Hof in zijn arrest van 30 juni 2009 in verband met het Verdrag van Lissabon (13). |
| --- | --- |

24.

Dit is des te belangrijker aangezien de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht een ruimte is die „vorm geeft aan de levensomstandigheden van de burger, in het bijzonder aan de particuliere ruimte van hun eigen verantwoordelijkheid, en van hun persoonlijke en sociale veiligheid, die beschermd is door de grondrechten,” zoals recentelijk werd benadrukt door het Duitse Grondwettelijk Hof in zijn arrest van 30 juni 2009 in verband met het Verdrag van Lissabon (13).

| 25. | De EDPS benadrukt dat in een dergelijke ruimte:






  — | informatie tussen de autoriteiten van de lidstaten, ook tussen de betrokken Europese organen of databanken, moet worden uitgewisseld op basis van passende en doeltreffende mechanismen die de grondrechten van de burgers volledig eerbiedigen en wederzijds vertrouwen waarborgen; |
| --- | --- | --- |

25.

De EDPS benadrukt dat in een dergelijke ruimte:

—

informatie tussen de autoriteiten van de lidstaten, ook tussen de betrokken Europese organen of databanken, moet worden uitgewisseld op basis van passende en doeltreffende mechanismen die de grondrechten van de burgers volledig eerbiedigen en wederzijds vertrouwen waarborgen;

| — | dit vereist niet alleen dat informatie beschikbaar is en dat de lidstaten elkaars rechtsstelsels (en dat van de EU) wederzijds erkennen, maar het vergt tevens een harmonisering van de normen ter bescherming van de informatie, bijvoorbeeld, maar niet alleen, door middel van een gemeenschappelijk kader voor gegevensbescherming; |
| --- | --- |

—

dit vereist niet alleen dat informatie beschikbaar is en dat de lidstaten elkaars rechtsstelsels (en dat van de EU) wederzijds erkennen, maar het vergt tevens een harmonisering van de normen ter bescherming van de informatie, bijvoorbeeld, maar niet alleen, door middel van een gemeenschappelijk kader voor gegevensbescherming;

| — | die gemeenschappelijke normen mogen niet alleen van toepassing zijn in gevallen met een grensoverschrijdende dimensie. Wederzijds vertrouwen kan alleen bestaan op basis van solide normen die altijd geëerbiedigd worden, zonder dat het risico bestaat dat zij niet meer worden toegepast zodra de grensoverschrijdende dimensie niet of niet langer aanwezig is. Afgezien daarvan, en met name zodra het gebruik van informatie aan de orde is, zijn verschillen tussen interne en „grensoverschrijdende” gegevens in de praktijk niet werkbaar (14). |
| --- | --- |

—

die gemeenschappelijke normen mogen niet alleen van toepassing zijn in gevallen met een grensoverschrijdende dimensie. Wederzijds vertrouwen kan alleen bestaan op basis van solide normen die altijd geëerbiedigd worden, zonder dat het risico bestaat dat zij niet meer worden toegepast zodra de grensoverschrijdende dimensie niet of niet langer aanwezig is. Afgezien daarvan, en met name zodra het gebruik van informatie aan de orde is, zijn verschillen tussen interne en „grensoverschrijdende” gegevens in de praktijk niet werkbaar (14).

V.   INSTRUMENTEN VOOR GEGEVENSBESCHERMING

V.1.   Naar een alomvattende regeling voor gegevensbescherming

| 26. | De EDPS onderschrijft de strategische aanpak om gegevensbescherming in de mededeling een prominente plaats te geven. Vele initiatieven in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht zijn immers gebaseerd op het gebruik van persoonsgegevens, en een goede gegevensbescherming is van cruciaal belang voor hun succes. Bescherming van de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming is niet alleen een wettelijke verplichting die in toenemende mate op EU-niveau wordt erkend, maar ook een zaak die van wezenlijk belang is voor de Europese burgers, zoals de resultaten van de Eurobarometer hebben aangetoond (15). Daarnaast is het beperken van de toegang tot persoonsgegevens van cruciaal belang om het vertrouwen in wetshandhavinginstanties te waarborgen. |
| --- | --- |

26.

De EDPS onderschrijft de strategische aanpak om gegevensbescherming in de mededeling een prominente plaats te geven. Vele initiatieven in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht zijn immers gebaseerd op het gebruik van persoonsgegevens, en een goede gegevensbescherming is van cruciaal belang voor hun succes. Bescherming van de persoonlijke levenssfeer en gegevensbescherming is niet alleen een wettelijke verplichting die in toenemende mate op EU-niveau wordt erkend, maar ook een zaak die van wezenlijk belang is voor de Europese burgers, zoals de resultaten van de Eurobarometer hebben aangetoond (15). Daarnaast is het beperken van de toegang tot persoonsgegevens van cruciaal belang om het vertrouwen in wetshandhavinginstanties te waarborgen.

| 27. | In punt 2.3 van de mededeling staat dat een integrale regeling voor de bescherming van persoonsgegevens die geldt voor alle bevoegdheidsgebieden van de Unie (16), noodzakelijk is. De EDPS staat pal achter deze doelstelling, los van het feit of het Verdrag van Lissabon al dan niet in werking treedt. Hij merkt ook op dat een dergelijke regeling niet noodzakelijk neerkomt op één juridisch kader voor elke vorm van verwerking. De pijlerstructuur en het feit dat — althans in de eerste pijler — de bescherming van door de Europese instellingen verwerkte gegevens op een afzonderlijke rechtsgrond stoelt (artikel 286 EG), beperken de mogelijkheden om met de huidige verdragen één algemeen rechtskader voor elke vorm van verwerking aan te nemen. De EDPS wijst er evenwel op dat een aantal verbeteringen kan worden aangebracht door de mogelijkheden van de huidige verdragen ten volle te gebruiken, zoals de Commissie reeds heeft gesteld in haar mededeling „Uitvoering van het Haags programma: koersbepaling” (17). Na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon zal artikel 16 VWEU een voldoende rechtsgrondslag vormen voor één alomvattend rechtskader voor alle verwerkingen. |
| --- | --- |

27.

In punt 2.3 van de mededeling staat dat een integrale regeling voor de bescherming van persoonsgegevens die geldt voor alle bevoegdheidsgebieden van de Unie (16), noodzakelijk is. De EDPS staat pal achter deze doelstelling, los van het feit of het Verdrag van Lissabon al dan niet in werking treedt. Hij merkt ook op dat een dergelijke regeling niet noodzakelijk neerkomt op één juridisch kader voor elke vorm van verwerking. De pijlerstructuur en het feit dat — althans in de eerste pijler — de bescherming van door de Europese instellingen verwerkte gegevens op een afzonderlijke rechtsgrond stoelt (artikel 286 EG), beperken de mogelijkheden om met de huidige verdragen één algemeen rechtskader voor elke vorm van verwerking aan te nemen. De EDPS wijst er evenwel op dat een aantal verbeteringen kan worden aangebracht door de mogelijkheden van de huidige verdragen ten volle te gebruiken, zoals de Commissie reeds heeft gesteld in haar mededeling „Uitvoering van het Haags programma: koersbepaling” (17). Na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon zal artikel 16 VWEU een voldoende rechtsgrondslag vormen voor één alomvattend rechtskader voor alle verwerkingen.

| 28. | De EDPS wijst erop dat het van wezenlijk belang is om — in ieder geval — de samenhang binnen het rechtskader van gegevensbescherming te waarborgen, waar nodig middels harmonisering en consolidering van de verschillende wetsinstrumenten die in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht van toepassing zijn. |
| --- | --- |

28.

De EDPS wijst erop dat het van wezenlijk belang is om — in ieder geval — de samenhang binnen het rechtskader van gegevensbescherming te waarborgen, waar nodig middels harmonisering en consolidering van de verschillende wetsinstrumenten die in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht van toepassing zijn.

In het kader van de bestaande verdragen

| 29. | Onlangs werd een eerste stap gezet met de aanneming van Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad (18). Dat rechtsinstrument kan echter niet als alomvattend kader worden aangemerkt, hoofdzakelijk omdat de bepalingen ervan niet algemeen toepasselijk zijn. Zij zijn niet van toepassing op binnenlandse situaties, wanneer persoonsgegevens afkomstig zijn uit de lidstaat die ze gebruikt. Die beperking trekt ongetwijfeld een wissel op de meerwaarde van het kaderbesluit, tenzij alle lidstaten zouden besluiten de binnenlandse situaties onder de nationale uitvoeringswetgeving te laten vallen, wat niet erg waarschijnlijk is. |
| --- | --- |

29.

Onlangs werd een eerste stap gezet met de aanneming van Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad (18). Dat rechtsinstrument kan echter niet als alomvattend kader worden aangemerkt, hoofdzakelijk omdat de bepalingen ervan niet algemeen toepasselijk zijn. Zij zijn niet van toepassing op binnenlandse situaties, wanneer persoonsgegevens afkomstig zijn uit de lidstaat die ze gebruikt. Die beperking trekt ongetwijfeld een wissel op de meerwaarde van het kaderbesluit, tenzij alle lidstaten zouden besluiten de binnenlandse situaties onder de nationale uitvoeringswetgeving te laten vallen, wat niet erg waarschijnlijk is.

| 30. | Een tweede reden waarom de EDPS verwacht dat Kaderbesluit 2008/977/JBZ op lange termijn geen bevredigend kader voor de bescherming van persoonsgegevens in een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht biedt, is dat diverse essentiële bepalingen ervan niet stroken met Richtlijn 95/46/EG. In het kader van de huidige verdragen zou een tweede stap erin kunnen bestaan het toepassingsgebied te verruimen en het kaderbesluit aan Richtlijn 95/46/EG aan te passen. |
| --- | --- |

30.

Een tweede reden waarom de EDPS verwacht dat Kaderbesluit 2008/977/JBZ op lange termijn geen bevredigend kader voor de bescherming van persoonsgegevens in een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht biedt, is dat diverse essentiële bepalingen ervan niet stroken met Richtlijn 95/46/EG. In het kader van de huidige verdragen zou een tweede stap erin kunnen bestaan het toepassingsgebied te verruimen en het kaderbesluit aan Richtlijn 95/46/EG aan te passen.

| 31. | Ook het ontwikkelen van een duidelijke en op de lange termijn gerichte visie zou een aanzet kunnen geven tot het tot stand brengen van een alomvattende regeling voor de bescherming van persoonsgegevens. Een dergelijke visie zou kunnen aangeven hoe het verzamelen en uitwisselen van gegevens — evenals het gebruik van bestaande gegevensbestanden — en tegelijkertijd de gegevensbeschermingswaarborgen algemeen en coherent kunnen worden omschreven. Die visie moet ervoor zorgen dat nutteloze overlapping en verdubbeling van instrumenten (en dus ook van het verwerken van persoonsgegevens) worden vermeden. Voorts moet zij de samenhang van het EU-beleid op dit gebied en het vertrouwen in de manier waarop de overheid met de gegevens van burgers omgaat ten goede komen. De EDPS beveelt de Raad aan om in het programma van Stockholm de noodzaak van een duidelijke langetermijnvisie te vermelden. |
| --- | --- |

31.

Ook het ontwikkelen van een duidelijke en op de lange termijn gerichte visie zou een aanzet kunnen geven tot het tot stand brengen van een alomvattende regeling voor de bescherming van persoonsgegevens. Een dergelijke visie zou kunnen aangeven hoe het verzamelen en uitwisselen van gegevens — evenals het gebruik van bestaande gegevensbestanden — en tegelijkertijd de gegevensbeschermingswaarborgen algemeen en coherent kunnen worden omschreven. Die visie moet ervoor zorgen dat nutteloze overlapping en verdubbeling van instrumenten (en dus ook van het verwerken van persoonsgegevens) worden vermeden. Voorts moet zij de samenhang van het EU-beleid op dit gebied en het vertrouwen in de manier waarop de overheid met de gegevens van burgers omgaat ten goede komen. De EDPS beveelt de Raad aan om in het programma van Stockholm de noodzaak van een duidelijke langetermijnvisie te vermelden.

| 32. | Een andere aanbeveling van de EDPS betreft het evalueren en in een breder verband bekijken van de maatregelen die op dit gebied reeds genomen zijn en van de concrete uitvoering en de effectiviteit van die maatregelen. Bij die evaluatie moet terdege rekening worden gehouden met gevolgen voor de persoonlijke levenssfeer en de effectiviteit voor de rechtshandhaving. Mocht uit die evaluaties blijken dat bepaalde maatregelen niet de beoogde resultaten opleveren of niet evenredig zijn met de nagestreefde doelen, dan verdient het aanbeveling de volgende stappen te overwegen:






  — | als eerste stap, wijziging of intrekking van de maatregelen voor zover het niet voldoende gerechtvaardigd lijkt dat zij een concrete meerwaarde opleveren voor de rechtshandhavingsinstanties en voor de Europese burgers; |
| --- | --- | --- |

32.

Een andere aanbeveling van de EDPS betreft het evalueren en in een breder verband bekijken van de maatregelen die op dit gebied reeds genomen zijn en van de concrete uitvoering en de effectiviteit van die maatregelen. Bij die evaluatie moet terdege rekening worden gehouden met gevolgen voor de persoonlijke levenssfeer en de effectiviteit voor de rechtshandhaving. Mocht uit die evaluaties blijken dat bepaalde maatregelen niet de beoogde resultaten opleveren of niet evenredig zijn met de nagestreefde doelen, dan verdient het aanbeveling de volgende stappen te overwegen:

—

als eerste stap, wijziging of intrekking van de maatregelen voor zover het niet voldoende gerechtvaardigd lijkt dat zij een concrete meerwaarde opleveren voor de rechtshandhavingsinstanties en voor de Europese burgers;

| — | als tweede stap, evaluatie van de mogelijkheden om de uitvoering van de bestaande maatregelen te verbeteren; |
| --- | --- |

—

als tweede stap, evaluatie van de mogelijkheden om de uitvoering van de bestaande maatregelen te verbeteren;

| — | pas als derde stap, voorstellen van nieuwe wetgevingsmaatregelen, indien het waarschijnlijk is dat die nieuwe maatregelen nodig zijn om de nagestreefde doelen te verwezenlijken. Er moeten alleen nieuwe instrumenten worden aangenomen als zij een duidelijke en concrete meerwaarde hebben voor de rechtshandhavingsinstanties en voor de Europese burgers. |
| --- | --- |

—

pas als derde stap, voorstellen van nieuwe wetgevingsmaatregelen, indien het waarschijnlijk is dat die nieuwe maatregelen nodig zijn om de nagestreefde doelen te verwezenlijken. Er moeten alleen nieuwe instrumenten worden aangenomen als zij een duidelijke en concrete meerwaarde hebben voor de rechtshandhavingsinstanties en voor de Europese burgers.

De EDPS beveelt aan om in het programma van Stockholm gewag te maken van een systeem van evaluatie van bestaande maatregelen.

| 33. | En ten slotte moet er speciale nadruk worden gelegd op het beter uitvoeren van de bestaande waarborgen, overeenkomstig de mededeling van de Commissie over de follow-up van het Werkprogramma voor een betere toepassing van de Richtlijn gegevensbescherming (19) en de suggesties van de EDPS in zijn advies over die mededeling (20). Helaas beschikt de Commissie in de derde pijler niet over de mogelijkheid om inbreukprocedures in te leiden. |
| --- | --- |

33.

En ten slotte moet er speciale nadruk worden gelegd op het beter uitvoeren van de bestaande waarborgen, overeenkomstig de mededeling van de Commissie over de follow-up van het Werkprogramma voor een betere toepassing van de Richtlijn gegevensbescherming (19) en de suggesties van de EDPS in zijn advies over die mededeling (20). Helaas beschikt de Commissie in de derde pijler niet over de mogelijkheid om inbreukprocedures in te leiden.

In het kader van het Verdrag van Lissabon

| 34. | Het Verdrag van Lissabon biedt perspectief op een volwaardig alomvattend kader voor gegevensbescherming. Artikel 16, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bepaalt dat de Raad en het Europees Parlement de voorschriften betreffende gegevensbescherming door de instellingen, organen en instanties van de Unie, door de lidstaten bij activiteiten die binnen het toepassingsgebied van het recht van de Unie vallen, en door particuliere partijen. |
| --- | --- |

34.

Het Verdrag van Lissabon biedt perspectief op een volwaardig alomvattend kader voor gegevensbescherming. Artikel 16, lid 2, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bepaalt dat de Raad en het Europees Parlement de voorschriften betreffende gegevensbescherming door de instellingen, organen en instanties van de Unie, door de lidstaten bij activiteiten die binnen het toepassingsgebied van het recht van de Unie vallen, en door particuliere partijen.

| 35. | De EDPS vat de beklemtoning in de mededeling van een alomvattende regeling voor gegevensbescherming op als een ambitie van de Commissie om te komen met een wettelijk kader dat op alle verwerkingsactiviteiten van toepassing is. Hij staat volledig achter die ambitie, die de innerlijke samenhang van het systeem versterkt, rechtszekerheid biedt en daardoor de bescherming verbetert. Met name zou daardoor in de toekomst de scheidslijn tussen de pijlers gemakkelijker kunnen worden getrokken wanneer in de particuliere sector voor commerciële doeleinden verzamelde gegevens later gebruikt worden voor de rechtshandhaving. Die scheidslijn tussen de pijlers geeft niet volledig de werkelijkheid weer, zoals wordt aangetoond door de belangrijke arresten van het Hof van Justitie inzake PNR-gegevens (21) en bewaring van gegevens (22). |
| --- | --- |

35.

De EDPS vat de beklemtoning in de mededeling van een alomvattende regeling voor gegevensbescherming op als een ambitie van de Commissie om te komen met een wettelijk kader dat op alle verwerkingsactiviteiten van toepassing is. Hij staat volledig achter die ambitie, die de innerlijke samenhang van het systeem versterkt, rechtszekerheid biedt en daardoor de bescherming verbetert. Met name zou daardoor in de toekomst de scheidslijn tussen de pijlers gemakkelijker kunnen worden getrokken wanneer in de particuliere sector voor commerciële doeleinden verzamelde gegevens later gebruikt worden voor de rechtshandhaving. Die scheidslijn tussen de pijlers geeft niet volledig de werkelijkheid weer, zoals wordt aangetoond door de belangrijke arresten van het Hof van Justitie inzake PNR-gegevens (21) en bewaring van gegevens (22).

| 36. | De EDPS geeft in overweging om de argumenten voor een alomvattende regeling voor gegevensbescherming in het programma van Stockholm over te nemen. Dan wordt duidelijk dat een dergelijk systeem niet louter de voorkeur verdient, maar een noodzaak is vanwege de veranderende praktijken in het gebruik van gegevens. Hij beveelt aan om in het programma van Stockholm als prioriteit op te nemen dat er een nieuw wetgevingskader moet komen, en dat daarvoor onder meer Kaderbesluit 2008/977/JBZ wordt vervangen. |
| --- | --- |

36.

De EDPS geeft in overweging om de argumenten voor een alomvattende regeling voor gegevensbescherming in het programma van Stockholm over te nemen. Dan wordt duidelijk dat een dergelijk systeem niet louter de voorkeur verdient, maar een noodzaak is vanwege de veranderende praktijken in het gebruik van gegevens. Hij beveelt aan om in het programma van Stockholm als prioriteit op te nemen dat er een nieuw wetgevingskader moet komen, en dat daarvoor onder meer Kaderbesluit 2008/977/JBZ wordt vervangen.

| 37. | De EDPS onderstreept dat de notie van een alomvattend systeem voor gegevensbescherming op basis van een algemeen rechtskader niet uitsluit dat er aanvullende voorschriften voor gegevensbescherming voor de politie en het gerechtelijk apparaat worden aangenomen. Voor die aanvullende voorschriften zou kunnen worden ingespeeld op de specifieke behoeften van de rechtshandhaving, vermeld in Verklaring nr. 21, die is gehecht aan het Verdrag van Lissabon (23). |
| --- | --- |

37.

De EDPS onderstreept dat de notie van een alomvattend systeem voor gegevensbescherming op basis van een algemeen rechtskader niet uitsluit dat er aanvullende voorschriften voor gegevensbescherming voor de politie en het gerechtelijk apparaat worden aangenomen. Voor die aanvullende voorschriften zou kunnen worden ingespeeld op de specifieke behoeften van de rechtshandhaving, vermeld in Verklaring nr. 21, die is gehecht aan het Verdrag van Lissabon (23).

V.2.   Herbepaling van de beginselen van gegevensbescherming

| 38. | In de mededeling wordt opgemerkt dat de communicatie tussen individuen en publieke en particuliere organisaties door de technologische veranderingen een transformatie ondergaat. Daarom moet volgens de Commissie een aantal basisprincipes van de gegevensbescherming opnieuw worden geformuleerd. |
| --- | --- |

38.

In de mededeling wordt opgemerkt dat de communicatie tussen individuen en publieke en particuliere organisaties door de technologische veranderingen een transformatie ondergaat. Daarom moet volgens de Commissie een aantal basisprincipes van de gegevensbescherming opnieuw worden geformuleerd.

| 39. | De EDPS begroet die intenties van de Commissie met instemming. Het is uitermate nuttig die beginselen te beoordelen op hun doeltreffendheid met het oog op de technologische veranderingen. Ten eerste moet worden opgemerkt dat het herbepalen en herformuleren van de beginselen van gegevensbescherming niet noodzakelijk altijd verband houdt met technologische ontwikkelingen. Het kan ook vereist zijn in het perspectief van andere, in deel III hierboven genoemde ontwikkelingen: de internationalisering, het toenemende gebruik van persoonsgegevens voor de rechtshandhaving en het vrije verkeer. |
| --- | --- |

39.

De EDPS begroet die intenties van de Commissie met instemming. Het is uitermate nuttig die beginselen te beoordelen op hun doeltreffendheid met het oog op de technologische veranderingen. Ten eerste moet worden opgemerkt dat het herbepalen en herformuleren van de beginselen van gegevensbescherming niet noodzakelijk altijd verband houdt met technologische ontwikkelingen. Het kan ook vereist zijn in het perspectief van andere, in deel III hierboven genoemde ontwikkelingen: de internationalisering, het toenemende gebruik van persoonsgegevens voor de rechtshandhaving en het vrije verkeer.

| 40. | Voorts kan die evaluatie naar het oordeel van de EDPS worden ingepast in de openbare raadpleging die door de Commissie in de Conferentie „Personal data — more use, more protection?” van 19 en 20 mei 2009 is aangekondigd. Die openbare raadpleging zou waardevolle input kunnen opleveren (24). De EDPS geeft in overweging dat de Raad in de tekst van het programma van Stockholm en de Commissie in haar publieke verklaringen over de openbare raadpleging inzake de toekomst van de gegevensbescherming het verband tussen de voornemens in punt 2.3 van de mededeling en de raadpleging duidelijk aangeven. |
| --- | --- |

40.

Voorts kan die evaluatie naar het oordeel van de EDPS worden ingepast in de openbare raadpleging die door de Commissie in de Conferentie „Personal data — more use, more protection?” van 19 en 20 mei 2009 is aangekondigd. Die openbare raadpleging zou waardevolle input kunnen opleveren (24). De EDPS geeft in overweging dat de Raad in de tekst van het programma van Stockholm en de Commissie in haar publieke verklaringen over de openbare raadpleging inzake de toekomst van de gegevensbescherming het verband tussen de voornemens in punt 2.3 van de mededeling en de raadpleging duidelijk aangeven.

| 41. | Ter illustratie van hetgeen onder een dergelijke evaluatie kan vallen, worden de volgende punten genoemd:






  — | Persoonsgegevens op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht zijn vermoedelijk van bijzonder gevoelige aard, zoals gegevens over strafrechtelijke veroordelingen, politiële gegevens en biometrische gegevens als vingerafdrukken en DNA-profielen. |
| --- | --- | --- |

41.

Ter illustratie van hetgeen onder een dergelijke evaluatie kan vallen, worden de volgende punten genoemd:

—

Persoonsgegevens op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht zijn vermoedelijk van bijzonder gevoelige aard, zoals gegevens over strafrechtelijke veroordelingen, politiële gegevens en biometrische gegevens als vingerafdrukken en DNA-profielen.

| — | Het verwerken daarvan kan negatieve gevolgen hebben voor de betrokkene, met name in het licht van de bevoegdheden van de rechtshandhavingsinstanties op het gebied van dwangmaatregelen. Voorts is de gegevensmonitoring en -analyse in toenemende mate geautomatiseerd, dikwijls zonder dat een mens eraan te pas komt. De technologie maakt het mogelijk gegevensbestanden met persoonsgegevens te gebruiken voor algemene zoekacties (datamining, profilering, enz.). Wettelijke verplichtingen die op gegevensverwerking rusten, dienen duidelijk vastgelegd te zijn. |
| --- | --- |

—

Het verwerken daarvan kan negatieve gevolgen hebben voor de betrokkene, met name in het licht van de bevoegdheden van de rechtshandhavingsinstanties op het gebied van dwangmaatregelen. Voorts is de gegevensmonitoring en -analyse in toenemende mate geautomatiseerd, dikwijls zonder dat een mens eraan te pas komt. De technologie maakt het mogelijk gegevensbestanden met persoonsgegevens te gebruiken voor algemene zoekacties (datamining, profilering, enz.). Wettelijke verplichtingen die op gegevensverwerking rusten, dienen duidelijk vastgelegd te zijn.

| — | Een hoeksteen van het recht inzake gegevensbescherming is dat persoonsgegevens voor specifieke doeleinden moeten worden verzameld en niet mogen worden gebruikt op een wijze die niet verenigbaar is met die doeleinden. Gebruik voor onverenigbare doeleinden moet alleen zijn toegestaan voor zover het bij wet is vastgelegd en noodzakelijk is voor het behartigen van bepaalde publieke belangen, bijvoorbeeld de belangen die zijn vastgelegd in artikel 8, lid 2, EVRM. |
| --- | --- |

—

Een hoeksteen van het recht inzake gegevensbescherming is dat persoonsgegevens voor specifieke doeleinden moeten worden verzameld en niet mogen worden gebruikt op een wijze die niet verenigbaar is met die doeleinden. Gebruik voor onverenigbare doeleinden moet alleen zijn toegestaan voor zover het bij wet is vastgelegd en noodzakelijk is voor het behartigen van bepaalde publieke belangen, bijvoorbeeld de belangen die zijn vastgelegd in artikel 8, lid 2, EVRM.

| — | De noodzaak van inachtneming van het doelbindingsbeginsel kan gevolgen hebben voor actuele tendensen in het gegevensgebruik. Voor de rechtshandhaving worden er gegevens gebruikt die door particuliere ondernemingen voor commerciële doeleinden zijn verzameld, bijvoorbeeld in de telecommunicatie-, de transport- en de financiële sector. Daarnaast worden er grootschalige informatiesystemen opgezet, bijvoorbeeld op het gebied van immigratie en grenscontrole. Bovendien wordt er toestemming voor onderlinge schakelingen en toegang verleend, hetgeen leidt tot een verruiming van de doeleinden waarvoor de persoonsgegevens oorspronkelijk werden verzameld. Wij moeten ons bezinnen over die actuele tendensen en in het verlengde daarvan ook over eventuele aanpassingen en/of aanvullende waarborgen, waar dat noodzakelijk is. |
| --- | --- |

—

De noodzaak van inachtneming van het doelbindingsbeginsel kan gevolgen hebben voor actuele tendensen in het gegevensgebruik. Voor de rechtshandhaving worden er gegevens gebruikt die door particuliere ondernemingen voor commerciële doeleinden zijn verzameld, bijvoorbeeld in de telecommunicatie-, de transport- en de financiële sector. Daarnaast worden er grootschalige informatiesystemen opgezet, bijvoorbeeld op het gebied van immigratie en grenscontrole. Bovendien wordt er toestemming voor onderlinge schakelingen en toegang verleend, hetgeen leidt tot een verruiming van de doeleinden waarvoor de persoonsgegevens oorspronkelijk werden verzameld. Wij moeten ons bezinnen over die actuele tendensen en in het verlengde daarvan ook over eventuele aanpassingen en/of aanvullende waarborgen, waar dat noodzakelijk is.

| — | Behalve aan de in de mededeling vermelde beginselen van gegevensbescherming moet in het kader van de evaluatie aandacht worden geschonken aan de eis van transparantie van de verwerking, zodat het datasubject zijn rechten kan uitoefenen. Transparantie is bij uitstek een heet hangijzer in de context van de rechtshandhaving, met name omdat transparantie moet worden afgewogen tegen risico's voor het onderzoek. |
| --- | --- |

—

Behalve aan de in de mededeling vermelde beginselen van gegevensbescherming moet in het kader van de evaluatie aandacht worden geschonken aan de eis van transparantie van de verwerking, zodat het datasubject zijn rechten kan uitoefenen. Transparantie is bij uitstek een heet hangijzer in de context van de rechtshandhaving, met name omdat transparantie moet worden afgewogen tegen risico's voor het onderzoek.

| — | Er moeten oplossingen worden gevonden voor de uitwisselingen met derde landen. |
| --- | --- |

—

Er moeten oplossingen worden gevonden voor de uitwisselingen met derde landen.

| 42. | De evaluatie dient zich voorts te richten op de mogelijkheden om de toepassing van de beginselen inzake gegevensbescherming doeltreffender te maken. In dat verband kan het nuttig zijn de gedachten te bepalen op instrumenten die de verantwoordelijken voor de verwerking van gegevens met sterkere verantwoordelijkheden uitrusten. Die instrumenten moeten ervoor zorgen dat de verantwoordelijken voor de verwerking van gegevens volledige verantwoording kunnen afleggen over het gegevensbeheer. „Data governance” (gegevenskwaliteitsbeheer) is een nuttig begrip in deze context. Daaronder vallen alle juridische, technische en organisatorische middelen waarmee organisaties hun volledige verantwoordelijkheid uitoefenen over de manier waarop gegevens worden behandeld, zoals planning en toezicht, gebruik van deugdelijke technologie, adequate opleiding van personeel, nalevingscontroles, enz. |
| --- | --- |

42.

De evaluatie dient zich voorts te richten op de mogelijkheden om de toepassing van de beginselen inzake gegevensbescherming doeltreffender te maken. In dat verband kan het nuttig zijn de gedachten te bepalen op instrumenten die de verantwoordelijken voor de verwerking van gegevens met sterkere verantwoordelijkheden uitrusten. Die instrumenten moeten ervoor zorgen dat de verantwoordelijken voor de verwerking van gegevens volledige verantwoording kunnen afleggen over het gegevensbeheer. „Data governance” (gegevenskwaliteitsbeheer) is een nuttig begrip in deze context. Daaronder vallen alle juridische, technische en organisatorische middelen waarmee organisaties hun volledige verantwoordelijkheid uitoefenen over de manier waarop gegevens worden behandeld, zoals planning en toezicht, gebruik van deugdelijke technologie, adequate opleiding van personeel, nalevingscontroles, enz.

V.3.   Privacyvriendelijke technologie

| 43. | Het verheugt de EDPS dat in punt 2.3 van de mededeling gewag wordt gemaakt van een privacycertificaat. Daaraan zouden kunnen worden toegevoegd: „privacy by design” en de noodzaak om „beste beschikbare technieken” conform het EU-gegevensbeschermingskader te bepalen. |
| --- | --- |

43.

Het verheugt de EDPS dat in punt 2.3 van de mededeling gewag wordt gemaakt van een privacycertificaat. Daaraan zouden kunnen worden toegevoegd: „privacy by design” en de noodzaak om „beste beschikbare technieken” conform het EU-gegevensbeschermingskader te bepalen.

| 44. | Naar de mening van de EDPS kunnen „privacy by design” en privacyvriendelijke technologieën nuttige instrumenten zijn voor een betere bescherming en een doeltreffender gebruik van informatie. De EDPS stelt twee mogelijke oplossingen voor, die elkaar niet uitsluiten:






  — | Een privacy- en gegevensbeschermingscertificaat (25) als mogelijkheid voor ontwerpers en gebruikers van informatiesystemen, met of zonder EU-steun in de vorm van financiering of wetgeving. |
| --- | --- | --- |

44.

Naar de mening van de EDPS kunnen „privacy by design” en privacyvriendelijke technologieën nuttige instrumenten zijn voor een betere bescherming en een doeltreffender gebruik van informatie. De EDPS stelt twee mogelijke oplossingen voor, die elkaar niet uitsluiten:

—

Een privacy- en gegevensbeschermingscertificaat (25) als mogelijkheid voor ontwerpers en gebruikers van informatiesystemen, met of zonder EU-steun in de vorm van financiering of wetgeving.

| — | Een wettelijke verplichting voor ontwerpers en gebruikers van informatiesystemen om systemen te gebruiken die stroken met het beginsel van privacy by design. Hiervoor moet wellicht het toepassingsgebied van het gegevensbeschermingsrecht worden verruimd om de ontwerpers verantwoordelijk te maken voor de informatiesystemen die zij ontwikkelen (26). |
| --- | --- |

—

Een wettelijke verplichting voor ontwerpers en gebruikers van informatiesystemen om systemen te gebruiken die stroken met het beginsel van privacy by design. Hiervoor moet wellicht het toepassingsgebied van het gegevensbeschermingsrecht worden verruimd om de ontwerpers verantwoordelijk te maken voor de informatiesystemen die zij ontwikkelen (26).

De EDPS stelt voor om die mogelijke oplossingen in het programma van Stockholm te vermelden.

V.4.   Externe aspecten

| 45. | Een ander onderwerp dat in de mededeling aan de orde komt, is de ontwikkeling en de bevordering van internationale normen voor gegevensbescherming. Er worden thans tal van activiteiten ondernomen om realistische normen in te voeren die wereldwijd moeten worden toegepast, bijvoorbeeld door de International Conference of Privacy and Data Protection Commissioners. Dat zou in de nabije toekomst tot een internationale overeenkomst kunnen leiden. De EDPS geeft in overweging die activiteiten in het programma van Stockholm te ondersteunen. |
| --- | --- |

45.

Een ander onderwerp dat in de mededeling aan de orde komt, is de ontwikkeling en de bevordering van internationale normen voor gegevensbescherming. Er worden thans tal van activiteiten ondernomen om realistische normen in te voeren die wereldwijd moeten worden toegepast, bijvoorbeeld door de International Conference of Privacy and Data Protection Commissioners. Dat zou in de nabije toekomst tot een internationale overeenkomst kunnen leiden. De EDPS geeft in overweging die activiteiten in het programma van Stockholm te ondersteunen.

| 46. | In de mededeling wordt ook gesproken over de sluiting van bilaterale overeenkomsten op basis van reeds samen met de Verenigde Staten geboekte vooruitgang. De EDPS is het ermee eens dat er een duidelijk rechtskader moet komen voor de overdracht van gegevens aan derde landen en is derhalve verheugd over het gezamenlijke werk van de autoriteiten van de EU en de VS in de Contactgroep op hoog niveau aan een mogelijk trans-Atlantisch instrument inzake gegevensbescherming, maar pleit tegelijkertijd voor meer duidelijkheid omtrent en aandacht voor bepaalde specifieke punten (27). In dat perspectief is het ook interessant om nota te nemen van de ideeën in het Rapport binnenlandsezakenbeleid over een Euro-Atlantische samenwerkingsruimte van vrijheid, veiligheid en recht, waarover de EU volgens dat rapport uiterlijk in 2014 een besluit dient te nemen. Een dergelijke ruimte zou niet mogelijk zijn zonder deugdelijke waarborgen inzake gegevensbescherming. |
| --- | --- |

46.

In de mededeling wordt ook gesproken over de sluiting van bilaterale overeenkomsten op basis van reeds samen met de Verenigde Staten geboekte vooruitgang. De EDPS is het ermee eens dat er een duidelijk rechtskader moet komen voor de overdracht van gegevens aan derde landen en is derhalve verheugd over het gezamenlijke werk van de autoriteiten van de EU en de VS in de Contactgroep op hoog niveau aan een mogelijk trans-Atlantisch instrument inzake gegevensbescherming, maar pleit tegelijkertijd voor meer duidelijkheid omtrent en aandacht voor bepaalde specifieke punten (27). In dat perspectief is het ook interessant om nota te nemen van de ideeën in het Rapport binnenlandsezakenbeleid over een Euro-Atlantische samenwerkingsruimte van vrijheid, veiligheid en recht, waarover de EU volgens dat rapport uiterlijk in 2014 een besluit dient te nemen. Een dergelijke ruimte zou niet mogelijk zijn zonder deugdelijke waarborgen inzake gegevensbescherming.

| 47. | Volgens de EDPS moeten de Europese normen inzake bescherming van persoonsgegevens op basis van Verdrag nr. 108 van de Raad van Europa tot bescherming van personen met betrekking tot de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens (28) alsmede de jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bepalend zijn voor het beschermingsniveau in een algemene overeenkomst met de Verenigde Staten betreffende de bescherming en uitwisseling van persoonsgegevens. Een dergelijke algemene overeenkomst zou als basis kunnen dienen voor een specifieke regeling voor het uitwisselen van persoonsgegevens. Dat is des te belangrijker in het licht van het in punt 4.2.1 van de mededeling geformuleerde voornemen dat de Europese Unie waar nodig akkoorden over politiesamenwerking dient te sluiten. |
| --- | --- |

47.

Volgens de EDPS moeten de Europese normen inzake bescherming van persoonsgegevens op basis van Verdrag nr. 108 van de Raad van Europa tot bescherming van personen met betrekking tot de geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens (28) alsmede de jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bepalend zijn voor het beschermingsniveau in een algemene overeenkomst met de Verenigde Staten betreffende de bescherming en uitwisseling van persoonsgegevens. Een dergelijke algemene overeenkomst zou als basis kunnen dienen voor een specifieke regeling voor het uitwisselen van persoonsgegevens. Dat is des te belangrijker in het licht van het in punt 4.2.1 van de mededeling geformuleerde voornemen dat de Europese Unie waar nodig akkoorden over politiesamenwerking dient te sluiten.

| 48. | De EDPS beseft ten volle dat de internationale samenwerking moet worden opgevoerd, in sommige gevallen ook met landen die de grondrechten niet beschermen. Het is echter (29) essentieel om te bedenken dat door die internationale samenwerking de verzameling en de internationale overdracht van gegevens waarschijnlijk een sterke groei zullen doormaken. Het is derhalve van wezenlijk belang dat voor de verzameling en overdracht van persoonsgegevens over de grenzen van de Unie heen de beginselen van de eerlijke en wettige verwerking — en de beginselen van de eerlijke rechtsbedeling in het algemeen — gelden, en dat persoonsgegevens slechts aan derde landen of internationale organisaties worden doorgegeven indien de betrokken derde partijen garant staan voor een toereikend beschermingsniveau of andere passende waarborgen. |
| --- | --- |

48.

De EDPS beseft ten volle dat de internationale samenwerking moet worden opgevoerd, in sommige gevallen ook met landen die de grondrechten niet beschermen. Het is echter (29) essentieel om te bedenken dat door die internationale samenwerking de verzameling en de internationale overdracht van gegevens waarschijnlijk een sterke groei zullen doormaken. Het is derhalve van wezenlijk belang dat voor de verzameling en overdracht van persoonsgegevens over de grenzen van de Unie heen de beginselen van de eerlijke en wettige verwerking — en de beginselen van de eerlijke rechtsbedeling in het algemeen — gelden, en dat persoonsgegevens slechts aan derde landen of internationale organisaties worden doorgegeven indien de betrokken derde partijen garant staan voor een toereikend beschermingsniveau of andere passende waarborgen.

| 49. | Bij wijze van conclusie beveelt de EDPS aan om in het programma van Stockholm het belang te benadrukken van algemene overeenkomsten met de Verenigde Staten en andere derde landen inzake bescherming en uitwisseling van persoonsgegevens en dat het op het EU-grondgebied gegarandeerde beschermingsniveau daarvoor als uitgangspunt dient. Meer in het algemeen onderstreept de EDPS hoe belangrijk het is om in de betrekkingen met derde landen en internationale organisaties actief de eerbiediging van de grondrechten en met name van gegevensbescherming te bevorderen (30). Daarnaast zou in het programma van Stockholm het algemene principe kunnen worden opgenomen dat uitwisseling van persoonsgegevens met derde landen een adequaat beschermingsniveau of andere passende waarborgen in die derde landen vereist. |
| --- | --- |

49.

Bij wijze van conclusie beveelt de EDPS aan om in het programma van Stockholm het belang te benadrukken van algemene overeenkomsten met de Verenigde Staten en andere derde landen inzake bescherming en uitwisseling van persoonsgegevens en dat het op het EU-grondgebied gegarandeerde beschermingsniveau daarvoor als uitgangspunt dient. Meer in het algemeen onderstreept de EDPS hoe belangrijk het is om in de betrekkingen met derde landen en internationale organisaties actief de eerbiediging van de grondrechten en met name van gegevensbescherming te bevorderen (30). Daarnaast zou in het programma van Stockholm het algemene principe kunnen worden opgenomen dat uitwisseling van persoonsgegevens met derde landen een adequaat beschermingsniveau of andere passende waarborgen in die derde landen vereist.

VI.   HET GEBRUIK VAN INFORMATIE

VI.1.   Naar een Europees informatiemodel

| 50. | Een betere uitwisseling van informatie is voor de Europese Unie een essentieel beleidsdoel in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. In punt 4.1.2 van de mededeling wordt gesteld dat de veiligheid in de Europese Unie mede wordt bepaald door de doeltreffendheid van de systemen voor de uitwisseling van informatie tussen de nationale autoriteiten en andere Europese actoren. Die benadrukking van informatie-uitwisseling ligt voor de hand gezien het ontbreken van een Europese politiedienst, een Europees strafrechtstelsel en een Europese grenscontrole. Maatregelen inzake informatie zijn daarom essentiële bijdragen van de Europese Unie met behulp waarvan de autoriteiten van de lidstaten doeltreffend grensoverschrijdende criminaliteit kunnen bestrijden en de externe grenzen kunnen beschermen. Zij dragen echter niet alleen bij tot de veiligheid van de burgers maar ook tot hun vrijheid — het vrije verkeer van personen werd eerder als perspectief van dit advies genoemd — en tot het recht. |
| --- | --- |

50.

Een betere uitwisseling van informatie is voor de Europese Unie een essentieel beleidsdoel in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht. In punt 4.1.2 van de mededeling wordt gesteld dat de veiligheid in de Europese Unie mede wordt bepaald door de doeltreffendheid van de systemen voor de uitwisseling van informatie tussen de nationale autoriteiten en andere Europese actoren. Die benadrukking van informatie-uitwisseling ligt voor de hand gezien het ontbreken van een Europese politiedienst, een Europees strafrechtstelsel en een Europese grenscontrole. Maatregelen inzake informatie zijn daarom essentiële bijdragen van de Europese Unie met behulp waarvan de autoriteiten van de lidstaten doeltreffend grensoverschrijdende criminaliteit kunnen bestrijden en de externe grenzen kunnen beschermen. Zij dragen echter niet alleen bij tot de veiligheid van de burgers maar ook tot hun vrijheid — het vrije verkeer van personen werd eerder als perspectief van dit advies genoemd — en tot het recht.

| 51. | Juist om die reden werd in het Haags Programma het beschikbaarheidsbeginsel opgenomen. Het houdt in dat voor de misdaadbestrijding vereiste informatie onbelemmerd de binnengrenzen van de EU moet kunnen passeren. Recente ervaringen wijzen uit dat het moeilijk is dat beginsel in wetgevingsmaatregelen om te zetten. Het Commissievoorstel voor een kaderbesluit van de Raad betreffende de uitwisseling van informatie volgens het beschikbaarheidsbeginsel van 12 oktober 2005 (31) kon niet op instemming van de Raad rekenen. De lidstaten waren niet bereid om de uiterste consequenties van het beschikbaarheidsbeginsel te aanvaarden. In plaats daarvan werden er beperktere instrumenten (32) aangenomen zoals Besluit 2008/615/JBZ van de Raad van 23 juni 2008 inzake de intensivering van de grensoverschrijdende samenwerking, in het bijzonder ter bestrijding van terrorisme en grensoverschrijdende criminaliteit („Prüm-besluit”) (33). |
| --- | --- |

51.

Juist om die reden werd in het Haags Programma het beschikbaarheidsbeginsel opgenomen. Het houdt in dat voor de misdaadbestrijding vereiste informatie onbelemmerd de binnengrenzen van de EU moet kunnen passeren. Recente ervaringen wijzen uit dat het moeilijk is dat beginsel in wetgevingsmaatregelen om te zetten. Het Commissievoorstel voor een kaderbesluit van de Raad betreffende de uitwisseling van informatie volgens het beschikbaarheidsbeginsel van 12 oktober 2005 (31) kon niet op instemming van de Raad rekenen. De lidstaten waren niet bereid om de uiterste consequenties van het beschikbaarheidsbeginsel te aanvaarden. In plaats daarvan werden er beperktere instrumenten (32) aangenomen zoals Besluit 2008/615/JBZ van de Raad van 23 juni 2008 inzake de intensivering van de grensoverschrijdende samenwerking, in het bijzonder ter bestrijding van terrorisme en grensoverschrijdende criminaliteit („Prüm-besluit”) (33).

| 52. | Waar het beschikbaarheidsbeginsel nog het hart van het Haags Programma vormde, lijkt de Commissie nu een bescheidener aanpak te volgen. Zij wenst de uitwisseling van informatie tussen autoriteiten van de lidstaten verder te bevorderen door het Europees informatiemodel in te voeren. Het Zweedse EU-voorzitterschap denkt in dezelfde richting (34). Het zal met een voorstel voor een strategie inzake informatie-uitwisseling komen. De Raad is reeds begonnen met besprekingen over dit ambitieuze project van een informatiebeheersstrategie van de Europese Unie, die nauw verbonden is met het Europees informatiemodel. De EDPS neemt met grote belangstelling kennis van deze ontwikkelingen en wijst erop dat de aandacht in deze projecten naar gegevensbeschermingsaspecten dient uit te gaan. |
| --- | --- |

52.

Waar het beschikbaarheidsbeginsel nog het hart van het Haags Programma vormde, lijkt de Commissie nu een bescheidener aanpak te volgen. Zij wenst de uitwisseling van informatie tussen autoriteiten van de lidstaten verder te bevorderen door het Europees informatiemodel in te voeren. Het Zweedse EU-voorzitterschap denkt in dezelfde richting (34). Het zal met een voorstel voor een strategie inzake informatie-uitwisseling komen. De Raad is reeds begonnen met besprekingen over dit ambitieuze project van een informatiebeheersstrategie van de Europese Unie, die nauw verbonden is met het Europees informatiemodel. De EDPS neemt met grote belangstelling kennis van deze ontwikkelingen en wijst erop dat de aandacht in deze projecten naar gegevensbeschermingsaspecten dient uit te gaan.

Een Europees informatiemodel en gegevensbescherming

| 53. | Om te beginnen moet worden beklemtoond dat de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht niet door technologie mag worden bepaald in de zin dat de bijna grenzeloze kansen die door nieuwe technologieën worden geboden altijd moeten worden getoetst aan de desbetreffende beginselen inzake gegevensbescherming en alleen mogen worden benut indien zij aan die beginselen beantwoorden. |
| --- | --- |

53.

Om te beginnen moet worden beklemtoond dat de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht niet door technologie mag worden bepaald in de zin dat de bijna grenzeloze kansen die door nieuwe technologieën worden geboden altijd moeten worden getoetst aan de desbetreffende beginselen inzake gegevensbescherming en alleen mogen worden benut indien zij aan die beginselen beantwoorden.

| 54. | De EDPS merkt op dat het informatiemodel in de mededeling niet alleen als technisch model wordt gepresenteerd: een grotere strategische analysecapaciteit en een betere inzameling en de verwerking van operationele informatie. Ook wordt erin erkend dat er rekening moet worden gehouden met beleidsaspecten als criteria voor het inzamelen, delen en verwerken van inlichtingen, met inachtneming van de beginselen inzake gegevensbescherming. |
| --- | --- |

54.

De EDPS merkt op dat het informatiemodel in de mededeling niet alleen als technisch model wordt gepresenteerd: een grotere strategische analysecapaciteit en een betere inzameling en de verwerking van operationele informatie. Ook wordt erin erkend dat er rekening moet worden gehouden met beleidsaspecten als criteria voor het inzamelen, delen en verwerken van inlichtingen, met inachtneming van de beginselen inzake gegevensbescherming.

| 55. | Informatietechnologie en wettelijke voorwaarden zijn en blijven beide essentieel. De EDPS is ingenomen met het feit dat in de mededeling ervan wordt uitgegaan dat een Europees informatiemodel niet op technologische overwegingen mag stoelen. Het is essentieel dat informatie uitsluitend op basis van concrete veiligheidsvereisten en met inachtneming van de beginselen inzake gegevensbescherming wordt verzameld, uitgewisseld en verwerkt. De EDPS is het er ook volledig mee eens dat er een follow-upsysteem moet worden vastgesteld om het functioneren van de informatie-uitwisseling te beoordelen. Hij geeft de Raad in overweging die elementen verder uit te werken in het programma van Stockholm. |
| --- | --- |

55.

Informatietechnologie en wettelijke voorwaarden zijn en blijven beide essentieel. De EDPS is ingenomen met het feit dat in de mededeling ervan wordt uitgegaan dat een Europees informatiemodel niet op technologische overwegingen mag stoelen. Het is essentieel dat informatie uitsluitend op basis van concrete veiligheidsvereisten en met inachtneming van de beginselen inzake gegevensbescherming wordt verzameld, uitgewisseld en verwerkt. De EDPS is het er ook volledig mee eens dat er een follow-upsysteem moet worden vastgesteld om het functioneren van de informatie-uitwisseling te beoordelen. Hij geeft de Raad in overweging die elementen verder uit te werken in het programma van Stockholm.

| 56. | In dat verband onderstreept de EDPS dat gegevensbescherming ten doel heeft de burger te beschermen en niet moet worden beschouwd als iets dat een doeltreffend beheer van gegevens belemmert. Zij verschaft voorname instrumenten ter verbetering van de opslag van, de toegang tot en de uitwisseling van informatie. De rechten van het datasubject om te worden geïnformeerd over de vraag welke hem of haar betreffende informatie er wordt verwerkt en om onjuiste informatie recht te zetten, kunnen ook leiden tot een grotere precisie van de gegevens in gegevensbeheersystemen. |
| --- | --- |

56.

In dat verband onderstreept de EDPS dat gegevensbescherming ten doel heeft de burger te beschermen en niet moet worden beschouwd als iets dat een doeltreffend beheer van gegevens belemmert. Zij verschaft voorname instrumenten ter verbetering van de opslag van, de toegang tot en de uitwisseling van informatie. De rechten van het datasubject om te worden geïnformeerd over de vraag welke hem of haar betreffende informatie er wordt verwerkt en om onjuiste informatie recht te zetten, kunnen ook leiden tot een grotere precisie van de gegevens in gegevensbeheersystemen.

| 57. | Het recht inzake gegevensbescherming komt in grote lijnen neer op het volgende: indien gegevens nodig zijn voor een specifiek en rechtmatig doel, kunnen zij worden gebruikt; zijn zij niet nodig voor een duidelijk omschreven doel, dan mogen zij niet worden gebruikt. In het eerste geval kunnen er zeer wel aanvullende maatregelen worden genomen om in adequate waarborgen te voorzien. |
| --- | --- |

57.

Het recht inzake gegevensbescherming komt in grote lijnen neer op het volgende: indien gegevens nodig zijn voor een specifiek en rechtmatig doel, kunnen zij worden gebruikt; zijn zij niet nodig voor een duidelijk omschreven doel, dan mogen zij niet worden gebruikt. In het eerste geval kunnen er zeer wel aanvullende maatregelen worden genomen om in adequate waarborgen te voorzien.

| 58. | De EDPS is echter kritisch over het feit dat in de mededeling gewag wordt gemaakt van „het vaststellen van toekomstige behoeften” in de context van het informatiemodel. Hij benadrukt dat ook in de toekomst het doelbindingsbeginsel de leidraad moet zijn bij het ontwerpen van informatiesystemen (35). Dat is een van de essentiële waarborgen die het gegevensbeschermingssysteem de burger biedt: die moet in staat zijn van tevoren te weten voor welk doel er hem betreffende gegevens worden verzameld en dat die alleen voor dat doel worden gebruikt, met name in de toekomst. Die waarborg is zelfs verankerd in artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Het doelbindingsbeginsel staat uitzonderingen toe — die met name relevant zijn in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht — maar die uitzonderingen mogen niet bepalend zijn voor de wijze waarop het systeem wordt aangelegd. |
| --- | --- |

58.

De EDPS is echter kritisch over het feit dat in de mededeling gewag wordt gemaakt van „het vaststellen van toekomstige behoeften” in de context van het informatiemodel. Hij benadrukt dat ook in de toekomst het doelbindingsbeginsel de leidraad moet zijn bij het ontwerpen van informatiesystemen (35). Dat is een van de essentiële waarborgen die het gegevensbeschermingssysteem de burger biedt: die moet in staat zijn van tevoren te weten voor welk doel er hem betreffende gegevens worden verzameld en dat die alleen voor dat doel worden gebruikt, met name in de toekomst. Die waarborg is zelfs verankerd in artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Het doelbindingsbeginsel staat uitzonderingen toe — die met name relevant zijn in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht — maar die uitzonderingen mogen niet bepalend zijn voor de wijze waarop het systeem wordt aangelegd.

De juiste architectuur kiezen

| 59. | Het begint allemaal met de keuze van de juiste architectuur voor informatie-uitwisseling. Het belang van echte architecturen van informatiesystemen wordt in de mededeling (in punt 4.1.3) onderkend, maar helaas alleen met betrekking tot interoperabiliteit. |
| --- | --- |

59.

Het begint allemaal met de keuze van de juiste architectuur voor informatie-uitwisseling. Het belang van echte architecturen van informatiesystemen wordt in de mededeling (in punt 4.1.3) onderkend, maar helaas alleen met betrekking tot interoperabiliteit.

| 60. | De EDPS wijst daarnaast op het volgende: in het Europese informatiemodel moeten gegevensbeschermingsvereisten onlosmakelijk deel uitmaken van iedere vorm van systeemontwikkeling en niet slechts worden beschouwd als een noodzakelijke voorwaarde voor de wettelijkheid van het systeem (36). Er moet gebruik worden gemaakt van het begrip „privacy by design” en er moeten „beste beschikbare technieken” (37) worden vastgesteld (zie punt 43). Het Europees informatiemodel moet op die twee concepten worden opgebouwd. Dat houdt meer concreet in dat informatiesystemen die ten behoeve van de openbare veiligheid worden ontworpen, steevast volgens het beginsel van „privacy by design” moeten worden aangelegd. De EDPS beveelt de Raad aan om die elementen in het programma van Stockholm op te nemen. |
| --- | --- |

60.

De EDPS wijst daarnaast op het volgende: in het Europese informatiemodel moeten gegevensbeschermingsvereisten onlosmakelijk deel uitmaken van iedere vorm van systeemontwikkeling en niet slechts worden beschouwd als een noodzakelijke voorwaarde voor de wettelijkheid van het systeem (36). Er moet gebruik worden gemaakt van het begrip „privacy by design” en er moeten „beste beschikbare technieken” (37) worden vastgesteld (zie punt 43). Het Europees informatiemodel moet op die twee concepten worden opgebouwd. Dat houdt meer concreet in dat informatiesystemen die ten behoeve van de openbare veiligheid worden ontworpen, steevast volgens het beginsel van „privacy by design” moeten worden aangelegd. De EDPS beveelt de Raad aan om die elementen in het programma van Stockholm op te nemen.

Interoperabiliteit van systemen

| 61. | De EDPS onderstreept dat interoperabiliteit niet een zuiver technische aangelegenheid is, maar ook implicaties heeft voor de bescherming van de burger, met name van persoonsgegevens. Vanuit het gezichtspunt van gegevensbescherming biedt een goede interoperabiliteit van systemen duidelijke voordelen aangezien dubbele opslag erdoor vermeden wordt. Het ligt echter evenzeer voor de hand dat wanneer toegang tot of uitwisseling van gegevens technisch mogelijk wordt gemaakt, dit in vele gevallen een sterke drijfveer wordt om ook daadwerkelijk toegang tot die gegevens te zoeken of ze uit te wisselen. Met andere woorden, interoperabiliteit houdt bijzondere risico's in wat betreft de onderlinge schakeling van gegevensbestanden met uiteenlopende doeleinden (38). De strenge beperkingen in verband met het doel van gegevensbestanden kunnen erdoor worden aangetast. |
| --- | --- |

61.

De EDPS onderstreept dat interoperabiliteit niet een zuiver technische aangelegenheid is, maar ook implicaties heeft voor de bescherming van de burger, met name van persoonsgegevens. Vanuit het gezichtspunt van gegevensbescherming biedt een goede interoperabiliteit van systemen duidelijke voordelen aangezien dubbele opslag erdoor vermeden wordt. Het ligt echter evenzeer voor de hand dat wanneer toegang tot of uitwisseling van gegevens technisch mogelijk wordt gemaakt, dit in vele gevallen een sterke drijfveer wordt om ook daadwerkelijk toegang tot die gegevens te zoeken of ze uit te wisselen. Met andere woorden, interoperabiliteit houdt bijzondere risico's in wat betreft de onderlinge schakeling van gegevensbestanden met uiteenlopende doeleinden (38). De strenge beperkingen in verband met het doel van gegevensbestanden kunnen erdoor worden aangetast.

| 62. | Kortom, het loutere feit dat het technisch mogelijk is digitale informatie uit te wisselen tussen interoperabele gegevensbanken of die gegevensbanken samen te voegen, rechtvaardigt niet dat er een uitzondering wordt gemaakt op het doelbindingsbeginsel. Interoperabiliteit moet in concrete gevallen op duidelijke en zorgvuldige beleidskeuzes gebaseerd zijn. De EDPS stelt voor dit beginsel te specificeren in het programma van Stockholm. |
| --- | --- |

62.

Kortom, het loutere feit dat het technisch mogelijk is digitale informatie uit te wisselen tussen interoperabele gegevensbanken of die gegevensbanken samen te voegen, rechtvaardigt niet dat er een uitzondering wordt gemaakt op het doelbindingsbeginsel. Interoperabiliteit moet in concrete gevallen op duidelijke en zorgvuldige beleidskeuzes gebaseerd zijn. De EDPS stelt voor dit beginsel te specificeren in het programma van Stockholm.

VI.2.   Gebruik van voor andere doeleinden verzamelde informatie

| 63. | Een van de belangrijkste tendensen van de afgelopen jaren, namelijk het gebruik voor wetshandhavingsdoeleinden van gegevens die in de particuliere sector voor commerciële doeleinden zijn verzameld, komt in de mededeling niet uitdrukkelijk aan bod. Deze tendens heeft niet alleen betrekking op verkeersgegevens van elektronische communicatie en passagiersgegevens van personen die naar (bepaalde) derde landen vliegen (39), maar geldt ook voor de financiële sector. Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 oktober 2005 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme (40), is daarvan een voorbeeld. Een ander bekend en veelbesproken voorbeeld betreft de verwerking van persoonsgegevens door de Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT) (41), die gegevens verwerkt voor het Programma voor het traceren van terrorismefinanciering van het Amerikaanse ministerie van Financiën. |
| --- | --- |

63.

Een van de belangrijkste tendensen van de afgelopen jaren, namelijk het gebruik voor wetshandhavingsdoeleinden van gegevens die in de particuliere sector voor commerciële doeleinden zijn verzameld, komt in de mededeling niet uitdrukkelijk aan bod. Deze tendens heeft niet alleen betrekking op verkeersgegevens van elektronische communicatie en passagiersgegevens van personen die naar (bepaalde) derde landen vliegen (39), maar geldt ook voor de financiële sector. Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 oktober 2005 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme (40), is daarvan een voorbeeld. Een ander bekend en veelbesproken voorbeeld betreft de verwerking van persoonsgegevens door de Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT) (41), die gegevens verwerkt voor het Programma voor het traceren van terrorismefinanciering van het Amerikaanse ministerie van Financiën.

| 64. | De EDPS is van oordeel dat deze tendensen specifieke aandacht moeten krijgen in het programma van Stockholm. Zij kunnen beschouwd worden als afwijkingen van het doelbindingsbeginsel en grijpen vaak diep in in de persoonlijke levenssfeer, omdat het gebruik van deze gegevens veel kan onthullen over het gedrag van betrokkenen. Telkens wanneer dit soort maatregelen wordt voorgesteld, moeten er zeer sterke aanwijzingen zijn dat een dergelijke ingrijpende maatregel nodig is. Zijn die aanwijzingen voorhanden, dan moet ervoor worden gezorgd dat de rechten van betrokkenen volledig gewaarborgd zijn. |
| --- | --- |

64.

De EDPS is van oordeel dat deze tendensen specifieke aandacht moeten krijgen in het programma van Stockholm. Zij kunnen beschouwd worden als afwijkingen van het doelbindingsbeginsel en grijpen vaak diep in in de persoonlijke levenssfeer, omdat het gebruik van deze gegevens veel kan onthullen over het gedrag van betrokkenen. Telkens wanneer dit soort maatregelen wordt voorgesteld, moeten er zeer sterke aanwijzingen zijn dat een dergelijke ingrijpende maatregel nodig is. Zijn die aanwijzingen voorhanden, dan moet ervoor worden gezorgd dat de rechten van betrokkenen volledig gewaarborgd zijn.

| 65. | Volgens de EDPS mogen voor commerciële doeleinden verzamelde persoonsgegevens alleen voor wetshandhaving worden gebruikt onder strikte voorwaarden, bijvoorbeeld:






  — | per geval moet zijn bepaald dat de gegevens uitsluitend voor specifiek omschreven doelstellingen zoals terrorismebestrijding of zware criminaliteit worden gebruikt; |
| --- | --- | --- |

65.

Volgens de EDPS mogen voor commerciële doeleinden verzamelde persoonsgegevens alleen voor wetshandhaving worden gebruikt onder strikte voorwaarden, bijvoorbeeld:

—

per geval moet zijn bepaald dat de gegevens uitsluitend voor specifiek omschreven doelstellingen zoals terrorismebestrijding of zware criminaliteit worden gebruikt;

| — | de gegevens moeten worden doorgeven via een verzoeksysteem en niet via zelfbediening (42); |
| --- | --- |

—

de gegevens moeten worden doorgeven via een verzoeksysteem en niet via zelfbediening (42);

| — | het verzoek om gegevens moet proportioneel, nauw gespecificeerd en in beginsel gebaseerd zijn op vermoedens ten aanzien van bepaalde personen; |
| --- | --- |

—

het verzoek om gegevens moet proportioneel, nauw gespecificeerd en in beginsel gebaseerd zijn op vermoedens ten aanzien van bepaalde personen;

| — | routinebevragingen, datamining en het maken van profielen moeten worden vermeden; |
| --- | --- |

—

routinebevragingen, datamining en het maken van profielen moeten worden vermeden;

| — | elk gebruik van gegevens voor wetshandhavingsdoelstellingen moet worden geregistreerd, zodat de betrokkene die zijn rechten uitoefent, de gegevensbeschermingsautoriteit en het gerechtelijk apparaat het gebruik daadwerkelijk kunnen controleren. |
| --- | --- |

—

elk gebruik van gegevens voor wetshandhavingsdoelstellingen moet worden geregistreerd, zodat de betrokkene die zijn rechten uitoefent, de gegevensbeschermingsautoriteit en het gerechtelijk apparaat het gebruik daadwerkelijk kunnen controleren.

VI.3.   Informatiesystemen en EU-organen

Informatiesystemen met of zonder centrale opslag
   (43)

| 66. | In de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht is het aantal op EU-wetgeving gebaseerde informatiesystemen de afgelopen jaren beduidend toegenomen. Soms wordt besloten tot het opzetten van een systeem met centrale gegevensopslag op Europees niveau; in andere gevallen laat de wet alleen informatie-uitwisseling tussen nationale gegevensbanken toe. Het Schengeninformatiesysteem is wellicht het beste voorbeeld van een systeem met centrale opslag. Besluit 2008/615/JBZ van de Raad (het Prüm-besluit) (44) is vanuit het oogpunt van gegevensbescherming het meest duidelijke voorbeeld van een systeem zonder centrale opslag, aangezien het voorziet in de massale uitwisseling van biometrische gegevens tussen de autoriteiten van de lidstaten. |
| --- | --- |

66.

In de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht is het aantal op EU-wetgeving gebaseerde informatiesystemen de afgelopen jaren beduidend toegenomen. Soms wordt besloten tot het opzetten van een systeem met centrale gegevensopslag op Europees niveau; in andere gevallen laat de wet alleen informatie-uitwisseling tussen nationale gegevensbanken toe. Het Schengeninformatiesysteem is wellicht het beste voorbeeld van een systeem met centrale opslag. Besluit 2008/615/JBZ van de Raad (het Prüm-besluit) (44) is vanuit het oogpunt van gegevensbescherming het meest duidelijke voorbeeld van een systeem zonder centrale opslag, aangezien het voorziet in de massale uitwisseling van biometrische gegevens tussen de autoriteiten van de lidstaten.

| 67. | In de mededeling wordt aangetoond dat deze tendens om nieuwe systemen op te zetten zich zal doorzetten. Een eerste voorbeeld komt uit punt 4.2.2, en betreft een informatiesysteem om het Europees Strafregisterinformatiesysteem (ECRIS) uit te breiden zodat het ook onderdanen van niet-EU-landen bestrijkt. De Commissie heeft reeds opdracht gegeven voor een studie over de lijst van in de Europese Unie veroordeelde onderdanen van derde landen (EICTCN), die wellicht in een centrale gegevensbank zal resulteren. Een tweede voorbeeld, zonder centrale opslag, is de uitwisseling van informatie in het kader van e-Justice over personen die zijn vermeld in insolventieregisters in andere lidstaten (punt 3.4.1 van de mededeling). |
| --- | --- |

67.

In de mededeling wordt aangetoond dat deze tendens om nieuwe systemen op te zetten zich zal doorzetten. Een eerste voorbeeld komt uit punt 4.2.2, en betreft een informatiesysteem om het Europees Strafregisterinformatiesysteem (ECRIS) uit te breiden zodat het ook onderdanen van niet-EU-landen bestrijkt. De Commissie heeft reeds opdracht gegeven voor een studie over de lijst van in de Europese Unie veroordeelde onderdanen van derde landen (EICTCN), die wellicht in een centrale gegevensbank zal resulteren. Een tweede voorbeeld, zonder centrale opslag, is de uitwisseling van informatie in het kader van e-Justice over personen die zijn vermeld in insolventieregisters in andere lidstaten (punt 3.4.1 van de mededeling).

| 68. | Vanuit het oogpunt van gegevensbescherming zou een decentraal systeem bepaalde voordelen hebben. Dubbele gegevensopslag, met name door de autoriteiten van de lidstaat en door het centrale systeem, wordt vermeden, het is duidelijk wie verantwoordelijk is voor de gegevens aangezien de autoriteit van de lidstaat de verantwoordelijke voor de verwerking zal zijn, en de controle door de rechterlijke macht en de gegevensbeschermingsautoriteiten kan op het niveau van de lidstaten worden uitgevoerd. Maar dit systeem heeft ook zwakke punten wanneer gegevens met andere rechtsgebieden worden uitgewisseld; op dat moment moet bijvoorbeeld worden gewaarborgd dat de informatie actueel blijft in zowel het land van oorsprong als dat van bestemming, en moet aan beide kanten voor een daadwerkelijke controle worden gezorgd. Het waarborgen van de verantwoordelijkheid voor het technische systeem van de informatie-uitwisseling is zelfs nog complexer. Die zwakke punten kunnen worden opgevangen door te kiezen voor een centraal systeem, waarbij Europese instanties ten minste verantwoordelijk zijn voor onderdelen van het systeem (zoals de technische infrastructuur). |
| --- | --- |

68.

Vanuit het oogpunt van gegevensbescherming zou een decentraal systeem bepaalde voordelen hebben. Dubbele gegevensopslag, met name door de autoriteiten van de lidstaat en door het centrale systeem, wordt vermeden, het is duidelijk wie verantwoordelijk is voor de gegevens aangezien de autoriteit van de lidstaat de verantwoordelijke voor de verwerking zal zijn, en de controle door de rechterlijke macht en de gegevensbeschermingsautoriteiten kan op het niveau van de lidstaten worden uitgevoerd. Maar dit systeem heeft ook zwakke punten wanneer gegevens met andere rechtsgebieden worden uitgewisseld; op dat moment moet bijvoorbeeld worden gewaarborgd dat de informatie actueel blijft in zowel het land van oorsprong als dat van bestemming, en moet aan beide kanten voor een daadwerkelijke controle worden gezorgd. Het waarborgen van de verantwoordelijkheid voor het technische systeem van de informatie-uitwisseling is zelfs nog complexer. Die zwakke punten kunnen worden opgevangen door te kiezen voor een centraal systeem, waarbij Europese instanties ten minste verantwoordelijk zijn voor onderdelen van het systeem (zoals de technische infrastructuur).

| 69. | In dat verband zou het zinvol zijn inhoudelijke criteria op te stellen voor de keuze tussen centrale en decentrale systemen, zodat in concrete gevallen zorgvuldige beleidskeuzes kunnen worden gemaakt. Die criteria kunnen bijdragen aan de werking van de systemen zelf, maar ook aan de bescherming van de gegevens van de burgers. De EDPS stelt voor om in het programma van Stockholm het voornemen op te nemen om dergelijke criteria te ontwikkelen. |
| --- | --- |

69.

In dat verband zou het zinvol zijn inhoudelijke criteria op te stellen voor de keuze tussen centrale en decentrale systemen, zodat in concrete gevallen zorgvuldige beleidskeuzes kunnen worden gemaakt. Die criteria kunnen bijdragen aan de werking van de systemen zelf, maar ook aan de bescherming van de gegevens van de burgers. De EDPS stelt voor om in het programma van Stockholm het voornemen op te nemen om dergelijke criteria te ontwikkelen.

Grootschalige informatiesystemen

| 70. | In punt 4.2.3.2 van de mededeling wordt kort stilgestaan bij de toekomst van grootschalige informatiesystemen, met een accent op het Schengeninformatiesysteem (SIS) en het visuminformatiesysteem (VIS). |
| --- | --- |

70.

In punt 4.2.3.2 van de mededeling wordt kort stilgestaan bij de toekomst van grootschalige informatiesystemen, met een accent op het Schengeninformatiesysteem (SIS) en het visuminformatiesysteem (VIS).

| 71. | Ook de totstandbrenging van een elektronisch systeem voor binnenkomst op en vertrek van het grondgebied van de lidstaten, alsmede programma's voor geregistreerde reizigers komen in punt 4.2.3.2 aan bod. De Commissie had dit systeem al aangekondigd als onderdeel van het pakket grensmaatregelen op initiatief van vice-voorzitter Frattini (45). In zijn voorlopig commentaar (46) is de EDPS vrij kritisch geweest over dit voorstel, omdat de noodzaak van een dergelijk ingrijpend systeem, bovenop de bestaande grootschalige systemen, onvoldoende was aangetoond. De EDPS ziet geen verdere aanwijzingen voor de noodzaak van een dergelijk systeem en stelt de Raad daarom voor dit idee niet in het programma van Stockholm op te nemen. |
| --- | --- |

71.

Ook de totstandbrenging van een elektronisch systeem voor binnenkomst op en vertrek van het grondgebied van de lidstaten, alsmede programma's voor geregistreerde reizigers komen in punt 4.2.3.2 aan bod. De Commissie had dit systeem al aangekondigd als onderdeel van het pakket grensmaatregelen op initiatief van vice-voorzitter Frattini (45). In zijn voorlopig commentaar (46) is de EDPS vrij kritisch geweest over dit voorstel, omdat de noodzaak van een dergelijk ingrijpend systeem, bovenop de bestaande grootschalige systemen, onvoldoende was aangetoond. De EDPS ziet geen verdere aanwijzingen voor de noodzaak van een dergelijk systeem en stelt de Raad daarom voor dit idee niet in het programma van Stockholm op te nemen.

| 72. | De EDPS wijst in dit verband op zijn adviezen over diverse initiatieven op het gebied van informatie-uitwisseling in de EU (47), waarin hij talloze suggesties heeft gedaan en is ingegaan op de gevolgen voor de gegevensbescherming van het gebruik van de grootschalige gegevensbanken op EU-niveau. Hij heeft onder meer bijzondere aandacht besteed aan de noodzaak van solide en op maat gemaakte waarborgen, alsmede aan de proportionaliteit en de noodzaak van effectenbeoordelingen die zijn inziens voorhanden moeten zijn voordat op dit gebied enige maatregel wordt voorgesteld of uitgevoerd. De EDPS heeft altijd gepleit voor een evenwicht tussen veiligheidsvoorschriften en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer; een evenwicht dat correct moet zijn en aan de gegevensbeschermingsvoorschriften moet voldoen. Hij heeft hetzelfde standpunt ingenomen als toezichthouder van de centrale delen van de systemen. |
| --- | --- |

72.

De EDPS wijst in dit verband op zijn adviezen over diverse initiatieven op het gebied van informatie-uitwisseling in de EU (47), waarin hij talloze suggesties heeft gedaan en is ingegaan op de gevolgen voor de gegevensbescherming van het gebruik van de grootschalige gegevensbanken op EU-niveau. Hij heeft onder meer bijzondere aandacht besteed aan de noodzaak van solide en op maat gemaakte waarborgen, alsmede aan de proportionaliteit en de noodzaak van effectenbeoordelingen die zijn inziens voorhanden moeten zijn voordat op dit gebied enige maatregel wordt voorgesteld of uitgevoerd. De EDPS heeft altijd gepleit voor een evenwicht tussen veiligheidsvoorschriften en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer; een evenwicht dat correct moet zijn en aan de gegevensbeschermingsvoorschriften moet voldoen. Hij heeft hetzelfde standpunt ingenomen als toezichthouder van de centrale delen van de systemen.

| 73. | Voorts neemt de EDPS deze gelegenheid te baat om erop te wijzen dat de informatie-uitwisseling door de EU in het algemeen een consistente aanpak behoeft en dat op het gebied van wetgeving, techniek en toezicht de bestaande systemen consistent moeten zijn met de systemen die in ontwikkeling zijn. Er is thans immers meer dan ooit een duidelijke behoefte aan een moedige en alomvattende visie over hoe de informatie-uitwisseling van de EU en de toekomstige grootschalige informatiesystemen er zouden moeten uitzien. Alleen op basis van een dergelijke visie kan een elektronisch systeem voor binnenkomst op en vertrek van het grondgebied van de lidstaten worden overwogen. |
| --- | --- |

73.

Voorts neemt de EDPS deze gelegenheid te baat om erop te wijzen dat de informatie-uitwisseling door de EU in het algemeen een consistente aanpak behoeft en dat op het gebied van wetgeving, techniek en toezicht de bestaande systemen consistent moeten zijn met de systemen die in ontwikkeling zijn. Er is thans immers meer dan ooit een duidelijke behoefte aan een moedige en alomvattende visie over hoe de informatie-uitwisseling van de EU en de toekomstige grootschalige informatiesystemen er zouden moeten uitzien. Alleen op basis van een dergelijke visie kan een elektronisch systeem voor binnenkomst op en vertrek van het grondgebied van de lidstaten worden overwogen.

| 74. | De EDPS stelt voor in het programma van Stockholm te vermelden dat het voornemen bestaat om die visie nader gestalte te geven; zijn inziens dient in dat kader te worden nagedacht over de mogelijke inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon en de gevolgen daarvan voor de systemen met een rechtsgrondslag in de eerste en derde pijler. |
| --- | --- |

74.

De EDPS stelt voor in het programma van Stockholm te vermelden dat het voornemen bestaat om die visie nader gestalte te geven; zijn inziens dient in dat kader te worden nagedacht over de mogelijke inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon en de gevolgen daarvan voor de systemen met een rechtsgrondslag in de eerste en derde pijler.

| 75. | Tot slot maakt de mededeling gewag van de oprichting van een nieuw agentschap, dat volgens de mededeling ook bevoegd zou worden voor het elektronisch systeem voor binnenkomst en vertrek. De Commissie heeft inmiddels een voorstel voor de oprichting van dat agentschap aangenomen (48). De EDPS steunt het beginsel van dit voorstel, aangezien het de efficiëntie van de werking van deze systemen, en van de gegevensbescherming, kan vergroten. Hij zal ter zijner tijd een advies over dat voorstel uitbrengen. |
| --- | --- |

75.

Tot slot maakt de mededeling gewag van de oprichting van een nieuw agentschap, dat volgens de mededeling ook bevoegd zou worden voor het elektronisch systeem voor binnenkomst en vertrek. De Commissie heeft inmiddels een voorstel voor de oprichting van dat agentschap aangenomen (48). De EDPS steunt het beginsel van dit voorstel, aangezien het de efficiëntie van de werking van deze systemen, en van de gegevensbescherming, kan vergroten. Hij zal ter zijner tijd een advies over dat voorstel uitbrengen.

Europol en Eurojust

| 76. | De rol van Europol komt op verschillende plaatsen in de mededeling aan bod; als prioriteit wordt benadrukt dat Europol een centrale rol moet spelen op het gebied van coördinatie, uitwisseling van informatie en opleiding van beroepsbeoefenaren. Evenzeer wordt in punt 4.2.2 van de mededeling verwezen naar de recente wijzigingen in het juridisch kader van de samenwerking tussen Eurojust en Europol, en wordt aangekondigd dat de versterking van Eurojust wordt doorgetrokken, met name ten aanzien van onderzoek op het gebied van de grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit. De EDPS steunt deze doelstellingen ten volle, mits de waarborgen voor gegevensbescherming op passende wijze worden geëerbiedigd. |
| --- | --- |

76.

De rol van Europol komt op verschillende plaatsen in de mededeling aan bod; als prioriteit wordt benadrukt dat Europol een centrale rol moet spelen op het gebied van coördinatie, uitwisseling van informatie en opleiding van beroepsbeoefenaren. Evenzeer wordt in punt 4.2.2 van de mededeling verwezen naar de recente wijzigingen in het juridisch kader van de samenwerking tussen Eurojust en Europol, en wordt aangekondigd dat de versterking van Eurojust wordt doorgetrokken, met name ten aanzien van onderzoek op het gebied van de grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit. De EDPS steunt deze doelstellingen ten volle, mits de waarborgen voor gegevensbescherming op passende wijze worden geëerbiedigd.

| 77. | De EDPS is in dit verband verheugd over de recente nieuwe ontwerp-overeenkomst tussen Europol en Eurojust (49), die ertoe strekt de wederzijdse samenwerking tussen beide instanties te verbeteren en te versterken, en die voorziet in een efficiënte onderlinge informatie-uitwisseling. Hier ligt een opdracht waarin efficiënte en effectieve gegevensbescherming een cruciale rol speelt. |
| --- | --- |

77.

De EDPS is in dit verband verheugd over de recente nieuwe ontwerp-overeenkomst tussen Europol en Eurojust (49), die ertoe strekt de wederzijdse samenwerking tussen beide instanties te verbeteren en te versterken, en die voorziet in een efficiënte onderlinge informatie-uitwisseling. Hier ligt een opdracht waarin efficiënte en effectieve gegevensbescherming een cruciale rol speelt.

VI.4.   Het gebruik van biometrische gegevens

| 78. | De EDPS stelt vast dat in de mededeling geen melding wordt gemaakt van het toenemend gebruik van biometrische gegevens in verschillende rechtsinstrumenten van de Europese Unie over informatie-uitwisseling, waaronder de instrumenten tot instelling van de grootschalige informatiesystemen. Dit valt te betreuren, aangezien deze aangelegenheid vanuit het oogpunt van gegevensbescherming en persoonlijke levenssfeer van bijzonder belang en zeer gevoelig is. |
| --- | --- |

78.

De EDPS stelt vast dat in de mededeling geen melding wordt gemaakt van het toenemend gebruik van biometrische gegevens in verschillende rechtsinstrumenten van de Europese Unie over informatie-uitwisseling, waaronder de instrumenten tot instelling van de grootschalige informatiesystemen. Dit valt te betreuren, aangezien deze aangelegenheid vanuit het oogpunt van gegevensbescherming en persoonlijke levenssfeer van bijzonder belang en zeer gevoelig is.

| 79. | Hoewel de EDPS de algemene voordelen van het gebruik van biometrische gegevens onderkent, heeft hij steeds de nadruk gelegd op de grote gevolgen van het gebruik van die gegevens voor de rechten van personen en heeft hij steeds voorgesteld het gebruik van biometrische gegevens in ieder afzonderlijk systeem aan strikte garanties te onderwerpen. Het recente arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in de zaak S. en Marper tegen het Verenigd Koninkrijk
   (50) bevat nuttige aanwijzingen in dit verband, met name wat de rechtvaardiging en de grenzen van het gebruik van biometrische gegevens betreft. Met name kan het gebruik van DNA-gegevens gevoelige informatie over personen aan het licht brengen, mede gezien de nog steeds toenemende technische mogelijkheden om informatie uit DNA te halen. Bij grootschalig gebruik van biometrische gegevens in informatiesystemen is er tevens een probleem door de onnauwkeurigheden die inherent zijn aan het verzamelen en vergelijken van biometrische gegevens. Daarom moet de EU-wetgever terughoudendheid betrachten bij het gebruik van die gegevens. |
| --- | --- |

79.

Hoewel de EDPS de algemene voordelen van het gebruik van biometrische gegevens onderkent, heeft hij steeds de nadruk gelegd op de grote gevolgen van het gebruik van die gegevens voor de rechten van personen en heeft hij steeds voorgesteld het gebruik van biometrische gegevens in ieder afzonderlijk systeem aan strikte garanties te onderwerpen. Het recente arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in de zaak S. en Marper tegen het Verenigd Koninkrijk
   (50) bevat nuttige aanwijzingen in dit verband, met name wat de rechtvaardiging en de grenzen van het gebruik van biometrische gegevens betreft. Met name kan het gebruik van DNA-gegevens gevoelige informatie over personen aan het licht brengen, mede gezien de nog steeds toenemende technische mogelijkheden om informatie uit DNA te halen. Bij grootschalig gebruik van biometrische gegevens in informatiesystemen is er tevens een probleem door de onnauwkeurigheden die inherent zijn aan het verzamelen en vergelijken van biometrische gegevens. Daarom moet de EU-wetgever terughoudendheid betrachten bij het gebruik van die gegevens.

| 80. | Een andere kwestie die de laatste jaren steeds weer terugkomt, is het gebruik van vingerafdrukken van kinderen en ouderen, omwille van de onvolkomenheden die voor die leeftijdsgroepen inherent zijn aan biometrische systemen. De EDPS heeft om een diepgaande studie naar de nauwkeurigheid van de systemen verzocht (51). Hij heeft voor kinderen een leeftijdsgrens van 14 jaar voorgesteld, tenzij uit die studie blijkt dat er een andere grens moet worden vastgesteld. De EDPS beveelt aan deze kwestie in het programma van Stockholm op te nemen. |
| --- | --- |

80.

Een andere kwestie die de laatste jaren steeds weer terugkomt, is het gebruik van vingerafdrukken van kinderen en ouderen, omwille van de onvolkomenheden die voor die leeftijdsgroepen inherent zijn aan biometrische systemen. De EDPS heeft om een diepgaande studie naar de nauwkeurigheid van de systemen verzocht (51). Hij heeft voor kinderen een leeftijdsgrens van 14 jaar voorgesteld, tenzij uit die studie blijkt dat er een andere grens moet worden vastgesteld. De EDPS beveelt aan deze kwestie in het programma van Stockholm op te nemen.

| 81. | Gezien het voorgaande oppert de EDPS dat het nuttig zou zijn inhoudelijke criteria op te stellen voor het gebruik van biometrische gegevens. Die criteria moeten ervoor zorgen dat de gegevens alleen worden gebruikt wanneer zulks noodzakelijk, passend en evenredig is, en wanneer de wetgever een welbepaald, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigd doeleinde heeft aangetoond. Meer bepaald mogen biometrische gegevens, en met name DNA, niet worden gebruikt indien hetzelfde effect kan worden bereikt door gebruikmaking van andere, minder gevoelige, informatie. |
| --- | --- |

81.

Gezien het voorgaande oppert de EDPS dat het nuttig zou zijn inhoudelijke criteria op te stellen voor het gebruik van biometrische gegevens. Die criteria moeten ervoor zorgen dat de gegevens alleen worden gebruikt wanneer zulks noodzakelijk, passend en evenredig is, en wanneer de wetgever een welbepaald, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigd doeleinde heeft aangetoond. Meer bepaald mogen biometrische gegevens, en met name DNA, niet worden gebruikt indien hetzelfde effect kan worden bereikt door gebruikmaking van andere, minder gevoelige, informatie.

VII.   TOEGANG TOT JUSTITIE EN E-JUSTICE

| 82. | Technologie zal ook als instrument voor een betere justitiële samenwerking worden gebruikt. In punt 3.4.1 van de mededeling wordt e-Justice voorgesteld als een middel om de toegang van burgers tot de rechter te verbeteren. E-Justice bestaat uit een portaal met informatie en videoconferenties als onderdeel van de juridische procedure. Zij biedt voorts de mogelijkheid tot online juridische procedures, en de koppeling van nationale registers, zoals insolventieregisters, is ook gepland. De EDPS neemt er nota van dat in de mededeling geen nieuwe initiatieven met betrekking tot e-Justice worden vermeld, maar dat louter acties worden geconsolideerd die reeds op gang zijn gebracht. De EDPS is bij een aantal van die acties betrokken, in het kader van de follow-up van het advies dat hij op 19 december 2008 heeft uitgebracht over de Commissiemededeling „Naar een Europese strategie inzake e-Justice” (52). |
| --- | --- |

82.

Technologie zal ook als instrument voor een betere justitiële samenwerking worden gebruikt. In punt 3.4.1 van de mededeling wordt e-Justice voorgesteld als een middel om de toegang van burgers tot de rechter te verbeteren. E-Justice bestaat uit een portaal met informatie en videoconferenties als onderdeel van de juridische procedure. Zij biedt voorts de mogelijkheid tot online juridische procedures, en de koppeling van nationale registers, zoals insolventieregisters, is ook gepland. De EDPS neemt er nota van dat in de mededeling geen nieuwe initiatieven met betrekking tot e-Justice worden vermeld, maar dat louter acties worden geconsolideerd die reeds op gang zijn gebracht. De EDPS is bij een aantal van die acties betrokken, in het kader van de follow-up van het advies dat hij op 19 december 2008 heeft uitgebracht over de Commissiemededeling „Naar een Europese strategie inzake e-Justice” (52).

| 83. | E-Justice is een ambitieus project dat ten volle moet worden gesteund. Dit project kan het rechtsstelsel in Europa en de rechtsbescherming van de burger daadwerkelijk verbeteren. Het is een belangrijke stap op weg naar een Europese rechtsruimte. Deze positieve beoordeling voor ogen houdend, kan toch een aantal opmerkingen worden gemaakt:






  — | De technologische systemen voor e-Justice moeten worden ontworpen volgens het beginsel inzake „privacy by design”. Zoals eerder gezegd, begint — wat het Europese informatiemodel betreft — alles bij de keuze van de juiste architectuur. |
| --- | --- | --- |

83.

E-Justice is een ambitieus project dat ten volle moet worden gesteund. Dit project kan het rechtsstelsel in Europa en de rechtsbescherming van de burger daadwerkelijk verbeteren. Het is een belangrijke stap op weg naar een Europese rechtsruimte. Deze positieve beoordeling voor ogen houdend, kan toch een aantal opmerkingen worden gemaakt:

—

De technologische systemen voor e-Justice moeten worden ontworpen volgens het beginsel inzake „privacy by design”. Zoals eerder gezegd, begint — wat het Europese informatiemodel betreft — alles bij de keuze van de juiste architectuur.

| — | Bij de koppeling en de interoperabiliteit van systemen moet het doelbindingsbeginsel worden geëerbiedigd. |
| --- | --- |

—

Bij de koppeling en de interoperabiliteit van systemen moet het doelbindingsbeginsel worden geëerbiedigd.

| — | De verantwoordelijkheden van de verschillende actoren moeten precies worden omschreven. |
| --- | --- |

—

De verantwoordelijkheden van de verschillende actoren moeten precies worden omschreven.

| — | De gevolgen die de koppeling van nationale registers met delicate persoonsgegevens, zoals insolventieregisters, voor personen heeft, moeten van tevoren worden onderzocht. |
| --- | --- |

—

De gevolgen die de koppeling van nationale registers met delicate persoonsgegevens, zoals insolventieregisters, voor personen heeft, moeten van tevoren worden onderzocht.

VIII.   CONCLUSIES

| 84. | De EDPS onderschrijft de nadruk die in de mededeling wordt gelegd op de bescherming van de grondrechten, en in het bijzonder op de bescherming van persoonsgegevens, die een van de belangrijkste vraagstukken voor de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht vormt. Volgens de EDPS wordt in de mededeling terecht gepleit voor een evenwicht tussen de behoefte aan passende instrumenten om de veiligheid van de burgers te waarborgen en de bescherming van hun grondrechten. Tevens wordt in de mededeling onderkend dat meer nadruk moet worden gelegd op de bescherming van persoonsgegevens. |
| --- | --- |

84.

De EDPS onderschrijft de nadruk die in de mededeling wordt gelegd op de bescherming van de grondrechten, en in het bijzonder op de bescherming van persoonsgegevens, die een van de belangrijkste vraagstukken voor de toekomst van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht vormt. Volgens de EDPS wordt in de mededeling terecht gepleit voor een evenwicht tussen de behoefte aan passende instrumenten om de veiligheid van de burgers te waarborgen en de bescherming van hun grondrechten. Tevens wordt in de mededeling onderkend dat meer nadruk moet worden gelegd op de bescherming van persoonsgegevens.

| 85. | De EDPS steunt ten volle punt 2.3 van de mededeling, waarin onafhankelijk van de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, een oproep wordt gedaan tot het invoeren van een integrale gegevensbeschermingsregeling voor alle bevoegdheidsgebieden van de EU. Hij beveelt in dit verband aan:






  — | in het programma van Stockholm op te nemen dat er een duidelijke langetermijnvisie voor die integrale regeling moet komen; |
| --- | --- | --- |

85.

De EDPS steunt ten volle punt 2.3 van de mededeling, waarin onafhankelijk van de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, een oproep wordt gedaan tot het invoeren van een integrale gegevensbeschermingsregeling voor alle bevoegdheidsgebieden van de EU. Hij beveelt in dit verband aan:

—

in het programma van Stockholm op te nemen dat er een duidelijke langetermijnvisie voor die integrale regeling moet komen;

| — | de op dit gebied vastgestelde maatregelen, alsook de concrete uitvoering en de doeltreffendheid ervan, te evalueren, rekening houdend met de gevolgen voor de persoonlijke levenssfeer en met de doeltreffendheid van de wetshandhaving; |
| --- | --- |

—

de op dit gebied vastgestelde maatregelen, alsook de concrete uitvoering en de doeltreffendheid ervan, te evalueren, rekening houdend met de gevolgen voor de persoonlijke levenssfeer en met de doeltreffendheid van de wetshandhaving;

| — | in het programma van Stockholm als prioriteit op te nemen dat er een nieuw wetgevingskader moet komen, waarbij onder meer Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad wordt vervangen. |
| --- | --- |

—

in het programma van Stockholm als prioriteit op te nemen dat er een nieuw wetgevingskader moet komen, waarbij onder meer Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad wordt vervangen.

| 86. | De EDPS is ingenomen met het voornemen van de Commissie om opnieuw de beginselen inzake gegevensbescherming te bevestigen, die in verband moeten worden gebracht met de openbare raadpleging die door de Commissie in de conferentie „Personal data — more use, more protection?” van 19 en 20 mei 2009 is aangekondigd. Wat de inhoud betreft, beklemtoont de EDPS het belang van het doelbindingsbeginsel als hoeksteen van de wetgeving inzake gegevensbescherming, en onderstreept hij dat men zich moet richten op de mogelijkheden om de toepassing van de beginselen inzake gegevensbescherming doeltreffender te maken, zulks met instrumenten die de verantwoordelijkheden van de verantwoordelijken voor de verwerking van gegevens kunnen versterken. |
| --- | --- |

86.

De EDPS is ingenomen met het voornemen van de Commissie om opnieuw de beginselen inzake gegevensbescherming te bevestigen, die in verband moeten worden gebracht met de openbare raadpleging die door de Commissie in de conferentie „Personal data — more use, more protection?” van 19 en 20 mei 2009 is aangekondigd. Wat de inhoud betreft, beklemtoont de EDPS het belang van het doelbindingsbeginsel als hoeksteen van de wetgeving inzake gegevensbescherming, en onderstreept hij dat men zich moet richten op de mogelijkheden om de toepassing van de beginselen inzake gegevensbescherming doeltreffender te maken, zulks met instrumenten die de verantwoordelijkheden van de verantwoordelijken voor de verwerking van gegevens kunnen versterken.

| 87. | „Privacy by design” en privacyvriendelijke technologieën kunnen worden gestimuleerd door:






  — | een privacy- en gegevensbeschermingscertificaat als optie voor ontwerpers en gebruikers van informatiesystemen; |
| --- | --- | --- |

87.

„Privacy by design” en privacyvriendelijke technologieën kunnen worden gestimuleerd door:

—

een privacy- en gegevensbeschermingscertificaat als optie voor ontwerpers en gebruikers van informatiesystemen;

| — | een wettelijke verplichting voor ontwerpers en gebruikers van informatiesystemen om systemen te gebruiken die stroken met het beginsel inzake privacy by design. |
| --- | --- |

—

een wettelijke verplichting voor ontwerpers en gebruikers van informatiesystemen om systemen te gebruiken die stroken met het beginsel inzake privacy by design.

| 88. | Wat de externe aspecten van gegevensbescherming betreft, beveelt de EDPS aan:






  — | in het programma van Stockholm de nadruk te leggen op het belang van algemene overeenkomsten met de Verenigde Staten en andere derde landen over gegevensbescherming en gegevensuitwisseling; |
| --- | --- | --- |

88.

Wat de externe aspecten van gegevensbescherming betreft, beveelt de EDPS aan:

—

in het programma van Stockholm de nadruk te leggen op het belang van algemene overeenkomsten met de Verenigde Staten en andere derde landen over gegevensbescherming en gegevensuitwisseling;

| — | de eerbiediging van de grondrechten, en met name van gegevensbescherming, actief te bevorderen in de betrekkingen met derde landen en met internationale organisaties; |
| --- | --- |

—

de eerbiediging van de grondrechten, en met name van gegevensbescherming, actief te bevorderen in de betrekkingen met derde landen en met internationale organisaties;

| — | in het programma van Stockholm op te nemen dat uitwisseling van persoonsgegevens met derde landen een adequaat beschermingsniveau of andere passende waarborgen in die derde landen vereist. |
| --- | --- |

—

in het programma van Stockholm op te nemen dat uitwisseling van persoonsgegevens met derde landen een adequaat beschermingsniveau of andere passende waarborgen in die derde landen vereist.

| 89. | De EDPS neemt met grote belangstelling nota van de ontwikkelingen op weg naar een informatiebeheersstrategie van de Europese Unie en een Europees informatiemodel en wijst erop dat de aandacht in deze projecten naar gegevensbeschermingsaspecten dient uit te gaan. De architectuur voor gegevensuitwisseling moet op „privacy by design” en „beste beschikbare technieken” gebaseerd zijn. |
| --- | --- |

89.

De EDPS neemt met grote belangstelling nota van de ontwikkelingen op weg naar een informatiebeheersstrategie van de Europese Unie en een Europees informatiemodel en wijst erop dat de aandacht in deze projecten naar gegevensbeschermingsaspecten dient uit te gaan. De architectuur voor gegevensuitwisseling moet op „privacy by design” en „beste beschikbare technieken” gebaseerd zijn.

| 90. | Het loutere feit dat het technisch mogelijk is digitale informatie uit te wisselen tussen interoperabele gegevensbanken of die gegevensbanken samen te voegen, rechtvaardigt niet dat er een uitzondering wordt gemaakt op het doelbindingsbeginsel. Interoperabiliteit moet in concrete gevallen op duidelijke en zorgvuldige beleidskeuzes gebaseerd zijn. De EDPS stelt voor dit begrip te specificeren in het programma van Stockholm. |
| --- | --- |

90.

Het loutere feit dat het technisch mogelijk is digitale informatie uit te wisselen tussen interoperabele gegevensbanken of die gegevensbanken samen te voegen, rechtvaardigt niet dat er een uitzondering wordt gemaakt op het doelbindingsbeginsel. Interoperabiliteit moet in concrete gevallen op duidelijke en zorgvuldige beleidskeuzes gebaseerd zijn. De EDPS stelt voor dit begrip te specificeren in het programma van Stockholm.

| 91. | Het gebruik ten behoeve van wetshandhaving van voor commerciële doeleinden verzamelde persoonsgegevens mag volgens de EDPS alleen worden toegestaan onder strikte voorwaarden, die in punt 65 van dit advies vervat zijn. |
| --- | --- |

91.

Het gebruik ten behoeve van wetshandhaving van voor commerciële doeleinden verzamelde persoonsgegevens mag volgens de EDPS alleen worden toegestaan onder strikte voorwaarden, die in punt 65 van dit advies vervat zijn.

| 92. | Andere voorstellen betreffende het gebruik van persoonsgegevens zijn onder meer:






  — | Het opstellen van inhoudelijke criteria voor de keuze tussen een gecentraliseerd en een gedecentraliseerd systeem, en het opnemen in het programma van Stockholm van het voornemen om dergelijke criteria te ontwikkelen. |
| --- | --- | --- |

92.

Andere voorstellen betreffende het gebruik van persoonsgegevens zijn onder meer:

—

Het opstellen van inhoudelijke criteria voor de keuze tussen een gecentraliseerd en een gedecentraliseerd systeem, en het opnemen in het programma van Stockholm van het voornemen om dergelijke criteria te ontwikkelen.

| — | De totstandbrenging van een elektronisch systeem voor binnenkomst op en vertrek van het grondgebied van de lidstaten, parallel aan geregistreerde reizigersprogramma's hoeven niet in het programma van Stockholm te worden vermeld. |
| --- | --- |

—

De totstandbrenging van een elektronisch systeem voor binnenkomst op en vertrek van het grondgebied van de lidstaten, parallel aan geregistreerde reizigersprogramma's hoeven niet in het programma van Stockholm te worden vermeld.

| — | Steun voor de versterking van Europol en Eurojust en voor de recente nieuwe overeenkomst tussen Europol en Eurojust. |
| --- | --- |

—

Steun voor de versterking van Europol en Eurojust en voor de recente nieuwe overeenkomst tussen Europol en Eurojust.

| — | Het opstellen van inhoudelijke criteria voor het gebruik van biometrische gegevens, waarbij ervoor wordt gezorgd dat de gegevens alleen worden gebruikt wanneer zulks noodzakelijk, passend en evenredig is, en wanneer de wetgever een welbepaald, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigd doel heeft aangetoond. DNA mag niet worden gebruikt indien hetzelfde effect kan worden bereikt door gebruikmaking van andere, minder gevoelige gegevens. |
| --- | --- |

—

Het opstellen van inhoudelijke criteria voor het gebruik van biometrische gegevens, waarbij ervoor wordt gezorgd dat de gegevens alleen worden gebruikt wanneer zulks noodzakelijk, passend en evenredig is, en wanneer de wetgever een welbepaald, uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigd doel heeft aangetoond. DNA mag niet worden gebruikt indien hetzelfde effect kan worden bereikt door gebruikmaking van andere, minder gevoelige gegevens.

| 93. | De EDPS steunt e-Justice en heeft een aantal opmerkingen gemaakt over hoe dit project kan worden verbeterd (zie punt 83). |
| --- | --- |

93.

De EDPS steunt e-Justice en heeft een aantal opmerkingen gemaakt over hoe dit project kan worden verbeterd (zie punt 83).

Gedaan te Brussel, 10 juli 2009.

Peter HUSTINX

Europees Toezichthouder voor gegevensbescherming

---

(1)  COM(2009) 262 definitief (hierna „de mededeling”).

1

(2)  Niet bekendgemaakt. De Groep politie en justitie (GPJ) is opgericht door de Europese conferentie van gegevensbeschermingsfunctionarissen om de standpunten van de Conferentie op het gebied van wetshandhaving voor te bereiden en in dringende gevallen namens haar op te treden.

2

(3)  Document nr. 11657/08 van de Raad. Hierna „het Rapport binnenlandsezakenbeleid”.

3

(4)  Document nr. 11549/08 van de Raad (hierna „het Rapport justitie”).

4

(5)  Het EU-werkprogramma van de regering, zie http://www.regeringen.se

5

(6)  Het „Rapport binnenlandsezakenbeleid” spreekt in dit verband van een „digitale tsunami”.

6

(7)  Richtlijn 2006/24/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 betreffende de bewaring van gegevens die zijn gegenereerd of verwerkt in verband met het aanbieden van openbaar beschikbare elektronische communicatiediensten of van openbare communicatienetwerken en tot wijziging van Richtlijn 2002/58/EG, PB L 105 van 13.4.2006, blz. 54.

7

(8)  Zie bijvoorbeeld de Overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten van Amerika inzake de verwerking en overdracht van persoonsgegevens van passagiers (PNR-gegevens) door luchtvaartmaatschappijen aan het ministerie van Binnenlandse veiligheid van de Verenigde Staten van Amerika (PNR-overeenkomst 2007), PB L 204 van 4.8.2007, blz. 18, en het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad over het gebruik van persoonsgegevens van passagiers (PNR-gegevens) voor wetshandhavingsdoeleinden, COM(2007) 654 def.

8

(9)  De PNR-Overeenkomst van 2007, en de voorgangers daarvan, als bedoeld in de vorige voetnoot.

9

(10)  Richtlijn 2006/24/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 betreffende de bewaring van gegevens die zijn gegenereerd of verwerkt in verband met het aanbieden van openbaar beschikbare elektronische communicatiediensten of van openbare communicatienetwerken en tot wijziging van Richtlijn 2002/58/EG, PB L 105 van 13.4.2006, blz. 54. Ofschoon artikel 95 EG de rechtsgrondslag is, was deze richtlijn een onmiddellijk antwoord op de bomaanslagen in Londen.

10

(11)  Kaderbesluit 2008/977/JBZ van de Raad van 27 november 2008 over de bescherming van persoonsgegevens die worden verwerkt in het kader van de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken, PB L 350 van 30.12.2008, blz. 60.

11

(12)  Zie titel van de mededeling.

12

(13)  Persbericht nr. 72/2009 van 30 juni 2009 van het Duitse Grondwettelijk Hof, punt 2, onder c).

13

(14)  De EDPS heeft dat laatste punt nader uitgewerkt in het advies van 19 december 2005 over het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad over de bescherming van persoonsgegevens die worden verwerkt in het kader van de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken (COM(2005) 475 def.), PB C 47 van 25.2.2006, blz. 27, punten 30 tot en met 32.

14

(15)  Data Protection in the European Union — Citizens’ perceptions — Analytical report, Flash Eurobarometer Series 225, Jan. 2008, http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl_225_en.pdf

15

(16)  Zie ook de prioritaire aangelegenheden in de mededeling.

16

(17)  COM(2006) 331 def. van 28 juni 2006.

17

(18)  Zie voetnoot 11.

18

(19)  COM(2007) 87 def. van 7 maart 2007.

19

(20)  Advies van 25 juli 2007, PB C 255 van 27.10.2007, blz. 1, met name punt 30.

20

(21)  Arrest van het Hof van 30 mei 2006 in de gevoegde zaken C-317/04, Europees Parlement tegen Raad van de Europese Unie, en C-318/04, Europees Parlement tegen Commissie van de Europese Gemeenschappen, Jurispr. 2006, blz. I-4721.

21

(22)  Arrest van het Hof van 10 februari 2009, Ierland tegen Europees Parlement en Raad van de Europese Unie in zaak C-301/96, nog niet bekendgemaakt in de Jurispr.

22

(23)  Zie Verklaring nr. 21 betreffende de bescherming van persoonsgegevens op het gebied van justitiële samenwerking in strafzaken en op het gebied van politiële samenwerking, gehecht aan de slotakte van de Intergouvernementele Conferentie die het Verdrag van Lissabon heeft aangenomen, PB C 115 van 9.5.2008, blz. 345.

23

(24)  De Groep gegevensbescherming artikel 29, waaraan de EDPS deelneemt, heeft besloten intensief te werken aan haar bijdrage aan die openbare raadpleging.

24

(25)  Een voorbeeld van een dergelijk certificaat is het Europees privacyzegel (European Privacy Seal, EuroPriSe).

25

(26)  Gebruikers van informatie vallen onder het gegevensbeschermingsrecht, als verantwoordelijken voor de verwerking van gegevens of als verwerkers.

26

(27)  Zie het advies van de EDPS van 11 november 2008 over het eindverslag van de EU-VS-Contactgroep op hoog niveau inzake informatie-uitwisseling en privacy en bescherming van persoonsgegevens, PB C 128 van 6.6.2009, blz. 1.

27

(28)  ETS nr. 108 van 28.1.1981.

28

(29)  Zie de brief van de EDPS van 28 november 2005 over de mededeling van de Commissie over de externe dimensie van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, beschikbaar op de website van de EDPS.

29

(30)  De recente vaste rechtspraak omtrent terroristenlijsten bevestigt dat er — mede in de betrekkingen met de Verenigde Staten — waarborgen vereist zijn om te garanderen dat terrorismebestrijdingsmaatregelen voldoen aan EU-normen inzake grondrechten (gevoegde zaken C-402/05 P en C-415/05 P, Kadi en Al Barakaat Foundation tegen Raad, arrest van 3 september 2008, nog niet bekendgemaakt in de Jurispr.).

30

(31)  COM(2005) 490 def.

31

(32)  Het Prümbesluit bevat, wat de beschikbaarheid betreft, verreikende bepalingen inzake het gebruik van biometrische gegevens (DNA en vingerafdrukken).

32

(33)  PB L 210 van 6.8.2008, blz. 1.

33

(34)  Zie het in voetnoot 5 geciteerde EU-werkprogramma van de regering, blz. 23.

34

(35)  Zie ook punt 41.

35

(36)  Zie de „Guidelines and criteria for the development, implementation and use of Privacy Enhancing Security Technologies” die zijn vastgesteld in het kader van het PRISE-project (http://www.prise.oeaw.ac.at).

36

(37)  „Beste beschikbare technieken”: het meest doeltreffende en geavanceerde ontwikkelingsstadium van de activiteiten en exploitatiemethoden, waarbij de praktische bruikbaarheid van speciale technieken is aangetoond om in beginsel de basis te vormen op grond waarvan ITS-toepassingen en -systemen aan de privacy-, gegevensbeschermings- en veiligheidsvereisten van het EU-regelgevingskader voldoen.

37

(38)  Zie de opmerkingen van de EDPS over de mededeling van de Commissie over de interoperabiliteit van Europese gegevensbanken van 10 maart 2006 beschikbaar op http://www.edps.europa.eu/EDPSWEB/webdav/site/mySite/shared/Documents/Consultation/Comments/2006/06-03-10_Interoperability_EN.pdf

38

(39)  Zie punt 15 hierboven.

39

(40)  PB L 309 van 25.11.2005, blz. 15.

40

(41)  Zie advies 10/2006 van 22 november 2006 over de verwerking van persoonsgegevens door de Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT) van de Werkgroep van artikel 29.

41

(42)  Onder „verzoeksysteem” wordt verstaan dat de verantwoordelijke voor de verwerking de gegevens op verzoek aan de wetshandhavingsdienst doorgeeft. Onder „zelfbediening” wordt verstaan dat de wetshandhavingsdienst toegang heeft tot de gegevensbank van de verantwoordelijke voor de verwerking, en de informatie uit die gegevensbank haalt. Bij het systeem van zelfbediening is het voor de verantwoordelijke voor de verwerking moeilijker om zijn verantwoordelijkheid op te nemen.

42

(43)  Onder centrale opslag wordt in dit verband verstaan de opslag op een centraal Europees niveau; onder decentrale opslag wordt verstaan de opslag op het niveau van de lidstaten.

43

(44)  Zie voetnoot 33.

44

(45)  Mededeling van de Commissie „De voorbereiding van de volgende stappen in het grensbeheer in de Europese Unie” — COM(2008) 69, 13.2.2008.

45

(46)  Voorlopig commentaar van de EDPS op drie mededelingen van de Commissie over grensbeheer (COM(2008) 69, COM(2008) 68 en COM(2008) 67) van 3 maart 2008: http://www.edps.europa.eu/EDPSWEB/webdav/site/mySite/shared/Documents/Consultation/Comments/2008/08-03-03_Comments_border_package_EN.pdf

46

(47)  Met name: het advies van 23 maart 2005 inzake het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het visuminformatiesysteem (VIS) en de uitwisseling tussen de lidstaten van informatie op het gebied van visa voor kort verblijf, PB C 181 van 23.7.2005, blz. 13, en het advies van 19 oktober 2005 over drie voorstellen betreffende het Schengeninformatiesysteem van de tweede generatie (SIS II), PB C 91 van 19.4.2006, blz. 38.

47

(48)  Voorstel van de Commissie van 24 juni 2009 voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van een agentschap voor het operationele beheer van het Schengen-informatiesysteem (SIS II), het Visuminformatiesysteem (VIS), EURODAC en andere grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (COM(2009) 293/2).

48

(49)  Door de Raad goedgekeurde maar nog door beide partijen te ondertekenen ontwerp-overeenkomst. Zie het register van Raadsdocumenten:

49

http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/09/st10/st10019.en09.pdf

http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/09/st10/st10107.en09.pdf

(50)  Gevoegde verzoekschriften 30562/04 en 30566/04, S. en Marper tegen het Verenigd Koninkrijk, arrest van 4 december 2008, EHRM, nog niet gepubliceerd.

50

(51)  Advies van 26 maart 2008 over het voorstel voor een verordening tot wijziging van Verordening (EG) nr. 2252/2004 van de Raad betreffende normen voor de veiligheidskenmerken van en biometrische gegevens in door de lidstaten afgegeven paspoorten en reisdocumenten, PB C 200 van 6.8.2008, blz. 1.

51

(52)  Advies van de EDPS van 19 december 2008 over de Mededeling van de Commissie „Naar een Europese strategie inzake e-Justice”, PB C 128 van 6.6.2009, blz. 13.

52

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

| 17.11.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 276/21 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 276/21

---

Goedkeuring van de steunmaatregelen van de staten in het kader van de bepalingen van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag

Gevallen waartegen de Commissie geen bezwaar maakt

2009/C 276/03

| Datum waarop het besluit is genomen | 25.8.2009 |
| --- | --- |
| Referentienummer staatssteun | NN 25/06 (ex N 191/06) |
| Lidstaat | Frankrijk |
| Regio | Ain |
| Benaming van de steunregeling en/of naam van de begunstigde | Aide aux éleveurs de volailles du département de l’Ain |
| Rechtsgrondslag | — | Articles L 221-1 et suivants du Code rural; |

Datum waarop het besluit is genomen

25.8.2009

Referentienummer staatssteun

NN 25/06 (ex N 191/06)

Lidstaat

Frankrijk

Regio

Ain

Benaming van de steunregeling en/of naam van de begunstigde

Aide aux éleveurs de volailles du département de l’Ain

Rechtsgrondslag

—

Articles L 221-1 et suivants du Code rural;

| — | Arrêté préfet de l’Ain du 2 mars 2006; |
| --- | --- |

—

Arrêté préfet de l’Ain du 2 mars 2006;

| — | Beschikking van de Commissie van 17 februari 2006 tot vaststelling van bepaalde beschermende maatregelen in verband met hoogpathogene aviaire influenza bij wilde vogels in de Gemeenschap (PB L 48 van 18.2.2006); |
| --- | --- |

—

Beschikking van de Commissie van 17 februari 2006 tot vaststelling van bepaalde beschermende maatregelen in verband met hoogpathogene aviaire influenza bij wilde vogels in de Gemeenschap (PB L 48 van 18.2.2006);

| — | Beschikking van de Commissie van 22 februari 2006 betreffende bepaalde beschermende maatregelen in verband met hoogpathogene aviaire influenza bij pluimvee in de Gemeenschap (PB L 52 van 23.2.2006); |
| --- | --- |

—

Beschikking van de Commissie van 22 februari 2006 betreffende bepaalde beschermende maatregelen in verband met hoogpathogene aviaire influenza bij pluimvee in de Gemeenschap (PB L 52 van 23.2.2006);

| — | Les arrêtés interministériels du 24 octobre 2005 (paru au JORF du 25.10.2005) et des 18, 23 et 24 février 2006 (parus aux JORF des 19 et 25.2.2006). |
| --- | --- |

—

Les arrêtés interministériels du 24 octobre 2005 (paru au JORF du 25.10.2005) et des 18, 23 et 24 février 2006 (parus aux JORF des 19 et 25.2.2006).

Type maatregel

Steunregeling

Doelstelling

Steun voor de bestrijding van bepaalde dierziekten.

Vorm van de steun

Rechtstreekse subsidie

Begrotingsmiddelen

1,63 miljoen EUR

Maximale steunintensiteit

100 %

Looptijd (periode)

2006

Economische sectoren

Landbouw

Naam en adres van de steunverlenende autoriteit

| M. le Préfet de l'Ain |
| --- |
| Préfecture |
| 45 avenue Alsace-Lorraine |
| 01000 Bourg-en-Bresse |
| FRANCE |

M. le Préfet de l'Ain

Préfecture

45 avenue Alsace-Lorraine

01000 Bourg-en-Bresse

FRANCE

Andere informatie

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op site:

http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_nl.htm

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

| 17.11.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 276/23 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 276/23

---

Wisselkoersen van de euro (1)

16 november 2009

2009/C 276/04

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,4965 |
| JPY | Japanse yen | 134,02 |
| DKK | Deense kroon | 7,4408 |
| GBP | Pond sterling | 0,89485 |
| SEK | Zweedse kroon | 10,1943 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,5093 |
| ISK | IJslandse kroon | |
| NOK | Noorse kroon | 8,3370 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 25,510 |
| EEK | Estlandse kroon | 15,6466 |
| HUF | Hongaarse forint | 267,43 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| LVL | Letlandse lat | 0,7083 |
| PLN | Poolse zloty | 4,0960 |
| RON | Roemeense leu | 4,2990 |
| TRY | Turkse lira | 2,2092 |
| AUD | Australische dollar | 1,6004 |
| CAD | Canadese dollar | 1,5635 |
| HKD | Hongkongse dollar | 11,5978 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 2,0102 |
| SGD | Singaporese dollar | 2,0733 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 728,79 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 11,0517 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 10,2166 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,3000 |
| IDR | Indonesische roepia | 14 060,07 |
| MYR | Maleisische ringgit | 5,0395 |
| PHP | Filipijnse peso | 69,704 |
| RUB | Russische roebel | 42,9545 |
| THB | Thaise baht | 49,690 |
| BRL | Braziliaanse real | 2,5662 |
| MXN | Mexicaanse peso | 19,4395 |
| INR | Indiase roepie | 69,1230 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,4965

JPY

Japanse yen

134,02

DKK

Deense kroon

7,4408

GBP

Pond sterling

0,89485

SEK

Zweedse kroon

10,1943

CHF

Zwitserse frank

1,5093

ISK

IJslandse kroon

NOK

Noorse kroon

8,3370

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

25,510

EEK

Estlandse kroon

15,6466

HUF

Hongaarse forint

267,43

LTL

Litouwse litas

3,4528

LVL

Letlandse lat

0,7083

PLN

Poolse zloty

4,0960

RON

Roemeense leu

4,2990

TRY

Turkse lira

2,2092

AUD

Australische dollar

1,6004

CAD

Canadese dollar

1,5635

HKD

Hongkongse dollar

11,5978

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

2,0102

SGD

Singaporese dollar

2,0733

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 728,79

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

11,0517

CNY

Chinese yuan renminbi

10,2166

HRK

Kroatische kuna

7,3000

IDR

Indonesische roepia

14 060,07

MYR

Maleisische ringgit

5,0395

PHP

Filipijnse peso

69,704

RUB

Russische roebel

42,9545

THB

Thaise baht

49,690

BRL

Braziliaanse real

2,5662

MXN

Mexicaanse peso

19,4395

INR

Indiase roepie

69,1230

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

| 17.11.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 276/24 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 276/24

---

Beknopte informatie van de lidstaten betreffende overheidssteun die wordt verleend krachtens Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (de algemene groepsvrijstellingsverordening)

(Voor de EER relevante tekst)

2009/C 276/05

| Referentienummer staatssteun | X 122/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Tsjechische Republiek |
| Referentie lidstaat | NVF/ESF/RF/254/2008/RV |
| Naam van de regio (NUTS) | Czech Republic
  Artikel 87, lid 3, onder a), Artikel 87, lid 3, onder c) |
| Steunverlenende autoriteit | Národní vzdělávací fond, o. p. s. |
| Opletalova 25 |
| 110 00 Praha 1 |
| ČESKÁ REPUBLIKA |
| http://www.nvf.cz |

Referentienummer staatssteun

X 122/08

Lidstaat

Tsjechische Republiek

Referentie lidstaat

NVF/ESF/RF/254/2008/RV

Naam van de regio (NUTS)

Czech Republic

Artikel 87, lid 3, onder a), Artikel 87, lid 3, onder c)

Steunverlenende autoriteit

Národní vzdělávací fond, o. p. s.

Opletalova 25

110 00 Praha 1

ČESKÁ REPUBLIKA

http://www.nvf.cz

Benaming van de steunmaatregel

Blokový grant – Fond pro podporu výzkumu/2. výzva opatření A

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

Memorandum o porozumění pro implementaci Norského finančního mechanizmu pro 2004–2009 (mezi Českou republikou a Norskem)

Memorandum o porozumění pro implementaci EHP finančního mechanizmu pro 2004–2009 (mezi Českou republikou a Islandem, Lichtenštejnskem a Norskem)

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.eea-researchfund.cz

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

—

Looptijd

3.11.2008-31.7.2009

Betrokken economische sector(en)

Alle economische sectoren komen voor steun in aanmerking

Soort begunstigde

Kmo's

Grote onderneming

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

59,55 CZK (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

—

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Fundamenteel onderzoek (art. 31, lid 2, onder a)

90 %

—

Industrieel onderzoek (art. 31, lid 2, onder b)

65 %

15 %

Experimentele ontwikkeling (art. 31, lid 2, onder c)

40 %

20 %

| Referentienummer staatssteun | X 123/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Duitsland |
| Referentie lidstaat | Das Programm wird nach der „De-minimis“- bzw. Kleinbeihilfenregelung abgewickelt. |
| Naam van de regio (NUTS) | Hessen
  Niet-steungebieden |
| Steunverlenende autoriteit | BM H Beteiligungs-Managementgesellschaft Hessen mbH |
| Bewilligungsausschuss des Fonds „Mittelhessenfonds GmbH“ |
| IB H Beteiligungs-Managementgesellschaft mbH (BM H) |
| Schumannstraße 4—6 |
| 60325 Frankfurt am Main |
| DEUTSCHLAND |
| http://www.bmh-hessen.de |

Referentienummer staatssteun

X 123/08

Lidstaat

Duitsland

Referentie lidstaat

Das Programm wird nach der „De-minimis“- bzw. Kleinbeihilfenregelung abgewickelt.

Naam van de regio (NUTS)

Hessen

Niet-steungebieden

Steunverlenende autoriteit

BM H Beteiligungs-Managementgesellschaft Hessen mbH

Bewilligungsausschuss des Fonds „Mittelhessenfonds GmbH“

IB H Beteiligungs-Managementgesellschaft mbH (BM H)

Schumannstraße 4—6

60325 Frankfurt am Main

DEUTSCHLAND

http://www.bmh-hessen.de

Benaming van de steunmaatregel

Mittelhessenfonds GmbH: Ein Finanzierungsangebot für Gründer und Mittelstand im Regierungsbezirk Gießen, Schwerpunkt Medizintechnik

hier: Investitionsbeteiligungen im Rahmen des „Mittelhessenfonds“ Zinsverbilligung von marktgerecht vergüteten darlehensähnlichen stillen Beteiligungen und gegebenenfalls Nachrangdarlehen, soweit zur Finanzierung von Investitionen verwendet

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

Operationelles EFRE-Programm „Regionale Wettbewerbsfähigkeit und Beschäftigung“ 2007 bis 2013 des Landes Hessen

Haushaltsgesetze des Landes Hessen

Hessisches Mittelstandsförderprogramm

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.mittelhessenfonds.de

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

Aanpassing XS 184/07

Looptijd

1.1.2009-31.12.2013

Betrokken economische sector(en)

Alle economische sectoren komen voor steun in aanmerking

Soort begunstigde

Kmo's

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

2,00 EUR (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Lening, Rentesubsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

II 2 — 069-d-60-15 — 5,00 EUR (in Mio.)

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Kmo-steun voor investeringen en werkgelegenheid (art.15)

—

—

| Referentienummer staatssteun | X 124/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Duitsland |
| Referentie lidstaat | — |
| Naam van de regio (NUTS) | Deutschland
  Niet-steungebieden |
| Steunverlenende autoriteit | Niedersächsisches Ministerium für Ernährung, Landwirtschaft, Verbraucherschutz und Landesentwicklung |
| Calenberger Straße 2 |
| 30169 Hannover |
| DEUTSCHLAND |
| http://www.ml.niedersachsen.de |

Referentienummer staatssteun

X 124/08

Lidstaat

Duitsland

Referentie lidstaat

—

Naam van de regio (NUTS)

Deutschland

Niet-steungebieden

Steunverlenende autoriteit

Niedersächsisches Ministerium für Ernährung, Landwirtschaft, Verbraucherschutz und Landesentwicklung

Calenberger Straße 2

30169 Hannover

DEUTSCHLAND

http://www.ml.niedersachsen.de

Benaming van de steunmaatregel

Verfahrenstechnische und mikrobiologische Optimierung der stofflichen Umsetzung von primär cellulosehaltigen landwirtschaftlichen Reststoffen zur Erzeugung von Biogas

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

Verwaltungsvorschriften zu § 44 LHO (Nds. MBl. 1996, S. 1868)

Bewilligungsbescheid (s. Web Link)

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.ml.niedersachsen.de/master/C51585202_N51583645_L20_D0_I655.html

Soort steun

ad-hoc steun

Fa. ARES

Aanpassing bestaande steunmaatregel

—

Looptijd

15.11.2008

Betrokken economische sector(en)

Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten

Soort begunstigde

Kmo's

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

0,37 EUR (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

—

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Industrieel onderzoek (art. 31, lid 2, onder b)

80 %

—

| Referentienummer staatssteun | X 125/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Spanje |
| Referentie lidstaat | ES51 |
| Naam van de regio (NUTS) | Cataluna
  Niet-steungebieden |
| Steunverlenende autoriteit | Centro de Innovación y Desarrollo Empresarial (CIDEM) |
| Paseo de Gracia, 129 |
| 08008 Barcelona |
| ESPAÑA |
| http://www.acc10.cat |

Referentienummer staatssteun

X 125/08

Lidstaat

Spanje

Referentie lidstaat

ES51

Naam van de regio (NUTS)

Cataluna

Niet-steungebieden

Steunverlenende autoriteit

Centro de Innovación y Desarrollo Empresarial (CIDEM)

Paseo de Gracia, 129

08008 Barcelona

ESPAÑA

http://www.acc10.cat

Benaming van de steunmaatregel

Ayudas para la creación de ocupación ligada a proyectos de inversión empresarial considerados estratégicos para la economía catalana

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

Resolución IUE/812/2008, de 4 de marzo, por la que se aprueban las bases reguladoras del programa de ayudas a proyectos de inversión empresarial considerados estratégicos para la economía catalana i se hacen públicas las convocatorias para el año 2008 (DOGC núm. 5096 de 25.3.2008)

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.gencat.net/eadop/imagenes/5096/08059014.pdf

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

—

Looptijd

26.3.2008-31.12.2008

Betrokken economische sector(en)

Alle economische sectoren komen voor steun in aanmerking

Soort begunstigde

Kmo's

Grote onderneming

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

2,00 EUR (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

—

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Regionale investerings- en werkgelegenheidssteun (art. 13) Regeling

15 %

10 %

Kmo-steun voor investeringen en werkgelegenheid (art.15)

15 %

—

| Referentienummer staatssteun | X 126/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Denemarken |
| Referentie lidstaat | 07/07410 |
| Naam van de regio (NUTS) | Danmark
  Gemengd |
| Steunverlenende autoriteit | Erhvervs- og Byggestyrelsen |
| Langelinie Allé 17 |
| 2100 København Ø |
| DANMARK |
| http://ebst@ebst.dk |

Referentienummer staatssteun

X 126/08

Lidstaat

Denemarken

Referentie lidstaat

07/07410

Naam van de regio (NUTS)

Danmark

Gemengd

Steunverlenende autoriteit

Erhvervs- og Byggestyrelsen

Langelinie Allé 17

2100 København Ø

DANMARK

http://ebst@ebst.dk

Benaming van de steunmaatregel

Innovation og Viden — dansk regionalfondsprogram under målet om regional konkurrenceevne og beskæftigelse

Flere og bedre job — dansk socialfondsprogram under målet om regional konkurrenceevne og beskæftigelse

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

Rådets Forordning (EF) nr. 1083/2006 af 11. juli 2006 om generelle bestemmelser for Den Europæiske Fond for Regionaludvikling, Den Europæiske Socialfond og Samhørighedsfonden og ophævelse af forordning (EF) nr. 1260/1999.

Lov nr. 1599 af 20. december 2006 om administration af tilskud fra Den Europæiske Regionalfond og Den Europæiske Socialfond.

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.ebst.dk/file/5467/Regionalfondsprogram

http://www.ebst.dk/file/5469/Socialfondsprogram

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

—

Looptijd

1.1.2007-31.12.2013

Betrokken economische sector(en)

Alle economische sectoren komen voor steun in aanmerking

Soort begunstigde

Kmo's

Grote onderneming

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

400,00 DKK (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Lening, Risicokapitaal, Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

nævnt ovenfor, forordning 1083/2006 — 248,00 DKK (mio.)

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Steun voor nieuw opgerichte kleine ondernemingen (art.14)

25 %

—

Steun voor nieuw, door vrouwelijke ondernemers opgerichte kleine ondernemingen (art. 16)

15 %

—

Steun ten behoeve van milieustudies (art. 24)

50 %

10 %

Kmo-steun ten behoeve van consultancy (art. 26)

50 %

—

Kmo-steun ten behoeve van deelneming aan beurzen (art. 27)

50 %

—

Steun in de vorm van risicokapitaal (art. 28-29)

10 000 000 DKK

—

Industrieel onderzoek (art. 31, lid 2, onder b)

65 %

10 %

Experimentele ontwikkeling (art. 31, lid 2, onder c)

40 %

10 %

Steun voor technische haalbaarheidsstudies (art. 32)

75 %

—

Steun voor kmo's ten behoeve van de kosten voor industriële-eigendomsrechten (art. 33)

75 %

—

Steun voor jonge innoverende ondernemingen (art. 35)

10 000 000 DKK

—

Steun voor innovatieadviesdiensten en voor diensten inzake innovatieondersteuning (art. 36)

10 000 000 DKK

—

Steun voor het uitlenen van hooggekwalificeerd personeel (art. 37)

10 000 000 DKK

—

Specifieke opleiding (art. 38, lid 1)

35 %

10 %

Algemene opleiding (art. 38, lid 2)

70 %

10 %

---

| 17.11.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 276/30 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 276/30

---

Beknopte informatie van de lidstaten betreffende overheidssteun die wordt verleend krachtens Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (de algemene groepsvrijstellingsverordening)

(Voor de EER relevante tekst)

2009/C 276/06

| Referentienummer staatssteun | X 129/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Verenigd Koninkrijk |
| Referentie lidstaat | — |
| Naam van de regio (NUTS) | North East, Tees Valley and Durham, Northumberland and Tyne and Wear
  Gemengd |
| Steunverlenende autoriteit | One North East |
| Stella House |
| Goldcrest Way |
| Newburn Riverside |
| Newcastle upon Tyne |
| NE15 8NY |
| UNITED KINGDOM |
| http://www.OneNorthEast.co.uk |

Referentienummer staatssteun

X 129/08

Lidstaat

Verenigd Koninkrijk

Referentie lidstaat

—

Naam van de regio (NUTS)

North East, Tees Valley and Durham, Northumberland and Tyne and Wear

Gemengd

Steunverlenende autoriteit

One North East

Stella House

Goldcrest Way

Newburn Riverside

Newcastle upon Tyne

NE15 8NY

UNITED KINGDOM

http://www.OneNorthEast.co.uk

Benaming van de steunmaatregel

NEPA (North East Productivity Alliance)

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

Regional Development Agencies Act 1998

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.onenortheast.co.uk/page/stateaid.cfm

http://www.onenortheast.co.uk/lib/liDownload/13946/MAS-NEPA%20state%20aid%20desc.doc?CFID=2425574&CF

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

—

Looptijd

1.10.2008-31.3.2013

Betrokken economische sector(en)

Industrie

Soort begunstigde

KMO's

Grote onderneming

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

6,79 GBP (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

—

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Algemene opleiding (art. 38, lid 2)

60 %

20 %

| Referentienummer staatssteun | X 130/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Duitsland |
| Referentie lidstaat | UEP II a |
| Naam van de regio (NUTS) | Berlin
  Artikel 87, lid 3, onder c) |
| Steunverlenende autoriteit | Senatsverwaltung für Gesundheit, Umweltschutz und Verbraucherschutz Berlin |
| Brückenstraße 6 |
| 10179 Berlin |
| DEUTSCHLAND |
| http://www.berlin.de/sen/guv |

Referentienummer staatssteun

X 130/08

Lidstaat

Duitsland

Referentie lidstaat

UEP II a

Naam van de regio (NUTS)

Berlin

Artikel 87, lid 3, onder c)

Steunverlenende autoriteit

Senatsverwaltung für Gesundheit, Umweltschutz und Verbraucherschutz Berlin

Brückenstraße 6

10179 Berlin

DEUTSCHLAND

http://www.berlin.de/sen/guv

Benaming van de steunmaatregel

Umweltentlastungsprogramm II (UEP II) (N 774/07), dort: Vorhaben nach Ziffer 2.6.2 der Förderrichtlinie, d. h. Vorhaben zur Reduzierung verkehrsbedingter Emissionen, Verminderung von Lärm und/oder Luftbelastungen

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

Förderrichtlinie vom 22.9.2008 (Veröffentlichung im Amtsblatt von Berlin am 2.10.2008)

Operationelles Programm des Landes Berlin für den Europäischen Fonds für regionale Entwicklung in der Förderperiode 2007—2013 (Abschnitt 5.4); §§ 23, 44 der Landeshaushaltsordnung des Landes Berlin

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.uep-berlin.de/uepmedia/usermedia/files/foerderrichtlinie_uep_080922.pd

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

Aanpassing XR 117/08

Looptijd

2.10.2008-31.12.2013

Betrokken economische sector(en)

Alle economische sectoren komen voor steun in aanmerking

Soort begunstigde

KMO's

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

0,31 EUR (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

—

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Regionale investerings- en werkgelegenheidssteun (art. 13) Regeling

35 %

—

| Referentienummer staatssteun | X 131/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Ierland |
| Referentie lidstaat | — |
| Naam van de regio (NUTS) | — |
| Steunverlenende autoriteit | Board Bia |
| Clanwilliam Court |
| Lower Mount Street |
| Dublin 2 |
| IRELAND |
| http://www.bordbia.ie |

Referentienummer staatssteun

X 131/08

Lidstaat

Ierland

Referentie lidstaat

—

Naam van de regio (NUTS)

—

Steunverlenende autoriteit

Board Bia

Clanwilliam Court

Lower Mount Street

Dublin 2

IRELAND

http://www.bordbia.ie

Benaming van de steunmaatregel

Consultancy services provided to SME companies engaged in processing and marketing of non-agricultural products (non-Annex 1)

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

An Bord Bia Acts 1994 to 2004

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.bordbia.ie/industryservices/manufacturers/pages/consultancyservices.aspx

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

—

Looptijd

1.9.2008-31.12.2013

Betrokken economische sector(en)

Markt- en opinieonderzoekbureaus

Soort begunstigde

KMO's

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

0,80 EUR (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

—

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Kmo-steun ten behoeve van consultancy (art. 26)

50 %

—

| Referentienummer staatssteun | X 132/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Cyprus |
| Referentie lidstaat | 25.06.001.736 |
| Naam van de regio (NUTS) | Cyprus
  Artikel 87, lid 3, onder c) |
| Steunverlenende autoriteit | Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως |
| Λεωφόρος Δημοσθένη Σεβέρη |
| 1454 Λευκωσία/Nicosia |
| KYΠPOΣ/CYPRUS |
| http://www.moi.gov.cy/tph |

Referentienummer staatssteun

X 132/08

Lidstaat

Cyprus

Referentie lidstaat

25.06.001.736

Naam van de regio (NUTS)

Cyprus

Artikel 87, lid 3, onder c)

Steunverlenende autoriteit

Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως

Λεωφόρος Δημοσθένη Σεβέρη

1454 Λευκωσία/Nicosia

KYΠPOΣ/CYPRUS

http://www.moi.gov.cy/tph

Benaming van de steunmaatregel

Σχέδιο παροχής χορηγιών προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις για προώθηση του αγροτουρισμού στην ύπαιθρο

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

Απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου με αριθμό 67.371 και ημερομηνία 18.6.2008

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.moi.gov.cy/tph/rural-tourism

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

—

Looptijd

3.11.2008-31.12.2013

Betrokken economische sector(en)

Hotels en dergelijke accommodatie, Vakantieverblijven en andere accommodatie voor kort verblijf, Restaurants en mobiele eetgelegenheden, Musea, Pret- en themaparken

Soort begunstigde

KMO's

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

2,50 EUR (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

Αριθμός: ΕΕ(2007)4351 Ημερομηνία: 17.9.2007 — 12,75 EUR (σε εκατ.)

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Regionale investerings- en werkgelegenheidssteun (art. 13) Regeling

15 %

20 %

| Referentienummer staatssteun | X 133/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Verenigd Koninkrijk |
| Referentie lidstaat | — |
| Naam van de regio (NUTS) | Scotland
  Gemengd |
| Steunverlenende autoriteit | Scottish Executive |
| Third Sector Division |
| Highlander House |
| 58 Waterloo Street |
| Glasgow |
| G2 7DA |
| UNITED KINGDOM |
| http://www.scotland.gov.uk/Home |

Referentienummer staatssteun

X 133/08

Lidstaat

Verenigd Koninkrijk

Referentie lidstaat

—

Naam van de regio (NUTS)

Scotland

Gemengd

Steunverlenende autoriteit

Scottish Executive

Third Sector Division

Highlander House

58 Waterloo Street

Glasgow

G2 7DA

UNITED KINGDOM

http://www.scotland.gov.uk/Home

Benaming van de steunmaatregel

Scottish Investment Fund

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

The grant is provided under section 10 of the Social Work (Scotland) Act 1968

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.scotland.gov.uk/Topics/People/15300/funding

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

—

Looptijd

1.11.2008-31.3.2011

Betrokken economische sector(en)

Alle economische sectoren komen voor steun in aanmerking

Soort begunstigde

KMO's

Grote onderneming

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

30,00 GBP (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

—

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Regionale investerings- en werkgelegenheidssteun (art. 13) Regeling

50 %

20 %

Kmo-steun voor investeringen en werkgelegenheid (art. 15)

20 %

—

Kmo-steun ten behoeve van consultancy (art. 26)

50 %

—

Specifieke opleiding (art. 38, lid 1)

45 %

—

Algemene opleiding (art. 38, lid 2)

80 %

—

Steun in de vorm van loonsubsidies ten behoeve van de indienstneming van kwetsbare werknemers (art. 40)

50 %

—

Werkgelegenheidssteun in de vorm van loonsubsidies ten behoeve van gehandicapte werknemers (art. 41)

75 %

—

Steun ter compensatie van de bijkomende kosten voor het in dienst hebben van gehandicapte werknemers (art. 42)

100 %

—

---

| 17.11.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 276/35 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 276/35

---

Beknopte informatie van de lidstaten betreffende overheidssteun die wordt verleend krachtens Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie waarbij bepaalde categorieën steun op grond van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag met de gemeenschappelijke markt verenigbaar worden verklaard (de algemene groepsvrijstellingsverordening)

(Voor de EER relevante tekst)

2009/C 276/07

| Referentienummer staatssteun | X 134/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Tsjechische Republiek |
| Referentie lidstaat | — |
| Naam van de regio (NUTS) | Czech Republic
  Artikel 87, lid 3, onder a); Artikel 87, lid 3, onder c)
  Niet-steungebieden |
| Steunverlenende autoriteit | Ministerstvo zemědělství |
| Těšnov 17 |
| 117 05 Praha 1 |
| ČESKÁ REPUBLIKA |
| http://www.mze.cz |

Referentienummer staatssteun

X 134/08

Lidstaat

Tsjechische Republiek

Referentie lidstaat

—

Naam van de regio (NUTS)

Czech Republic

Artikel 87, lid 3, onder a); Artikel 87, lid 3, onder c)

Niet-steungebieden

Steunverlenende autoriteit

Ministerstvo zemědělství

Těšnov 17

117 05 Praha 1

ČESKÁ REPUBLIKA

http://www.mze.cz

Benaming van de steunmaatregel

Vrácení části spotřební daně zaplacené v cenách minerálních olejů uvedených v § 45 odst. 2 písm. c) zákona č. 353/2003 Sb., o spotřebních daních, ve znění p.p.

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

Zákon č. 353/2003 Sb., o spotřebních daních, ve znění p.p.

Vyhláška č. 395/2008 Sb., kterou se mění vyhláška č. 48/2008 Sb., o způsobu výpočtu nároku na vrácení spotřební daně zaplacené v cenách některých minerálních olejů spotřebovaných v zemědělské prvovýrobě

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://cds.mfcr.cz/cps/rde/xchg/cds/xsl/182_793.html

http://www.sagit.cz/pages/sbirkatxt.asp?zdroj=sb08395&cd=76&typ=r

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

—

Looptijd

1.12.2008-31.12.2013

Betrokken economische sector(en)

Teelt van eenjarige gewassen, Teelt van meerjarige gewassen, Plantenvermeerdering, Ondersteunende activiteiten in verband met de teelt van gewassen, Activiteiten met betrekking tot gewassen na de oogst

Soort begunstigde

KMO's

Grote onderneming

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

1,50 CZK (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Belastingmaatregel

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

—

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Milieusteun in de vorm van belastingverlagingen (art. 25)

1 373 CZK

—

| Referentienummer staatssteun | X 135/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Duitsland |
| Referentie lidstaat | — |
| Naam van de regio (NUTS) | Saarland
  Niet-steungebieden |
| Steunverlenende autoriteit | Saarland Ministerium für Wirtschaft und Wissenschaft |
| Franz-Josef-Röder-Straße 17 |
| 66119 Saarbrücken |
| DEUTSCHLAND |
| http://www.saarland.de/ministerium_wirtschaft_wissenschaft.htm |

Referentienummer staatssteun

X 135/08

Lidstaat

Duitsland

Referentie lidstaat

—

Naam van de regio (NUTS)

Saarland

Niet-steungebieden

Steunverlenende autoriteit

Saarland Ministerium für Wirtschaft und Wissenschaft

Franz-Josef-Röder-Straße 17

66119 Saarbrücken

DEUTSCHLAND

http://www.saarland.de/ministerium_wirtschaft_wissenschaft.htm

Benaming van de steunmaatregel

Regionales Förderprogramm des Saarlandes für kleine und mittlere Unternehmen der gewerblichen Wirtschaft (einschließlich Tourismus) vom 1.12.2008

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

§ 44 der Landeshaushaltsordnung des Saarlandes (LHO) in der Fassung der Bekanntmachung vom 5.11.1999 (Amtsblatt vom 11.2.2000, S. 194 ff), zuletzt geändert durch das Gesetz vom 15.2.2006 (Amtsblatt vom 6.4.2006, S. 474 ff), Amtsblatt des Saarlandes

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.saarland.de/8974.htm

http://www.vorschriften.saarland.de/verwaltungsvorschriften.htm

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

Aanpassing XS 160/06

Looptijd

1.12.2008-31.12.2013

Betrokken economische sector(en)

Alle economische sectoren komen voor steun in aanmerking

Soort begunstigde

KMO's

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

4,00 EUR (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

2007DE162PO002 — 0,50 EUR (in Mio.)

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Kmo-steun voor investeringen en werkgelegenheid (art. 15)

20 %

—

| Referentienummer staatssteun | X 136/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Oostenrijk |
| Referentie lidstaat | — |
| Naam van de regio (NUTS) | Österreich
  Gemengd |
| Steunverlenende autoriteit | Bundesministerium für Wirtschaft und Arbeit |
| Abteilung V/4 (Tourismusförderung) |
| Stubenring 1 |
| 1011 Wien |
| ÖSTERREICH |
| http://www.bmwa.gv.at |

Referentienummer staatssteun

X 136/08

Lidstaat

Oostenrijk

Referentie lidstaat

—

Naam van de regio (NUTS)

Österreich

Gemengd

Steunverlenende autoriteit

Bundesministerium für Wirtschaft und Arbeit

Abteilung V/4 (Tourismusförderung)

Stubenring 1

1011 Wien

ÖSTERREICH

http://www.bmwa.gv.at

Benaming van de steunmaatregel

TOP-Tourismus-Förderung 2007—2013 Teil A

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

Richtlinien des Bundesministers für Wirtschaft und Arbeit für die TOP-Tourismus-Förderung 2007—2013

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.oeht.at/page/media/download/top/RTOP2007n.Notifizierung.pdf

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

—

Looptijd

1.11.2008-31.12.2013

Betrokken economische sector(en)

Vervoer te land en vervoer via pijpleidingen, Verschaffen van accommodatie, Eet- en drinkgelegenheden, Productie van films en video- en televisieprogramma's, maken van geluidsopnamen en uitgeverijen van muziekopnamen, Exploitatie van en handel in onroerend goed, Architecten en ingenieurs; technische testen en toetsen, Verhuur en lease, Reisbureaus, reisorganisatoren, reserveringsbureaus en aanverwante activiteiten, Onderwijs, Loterijen en kansspelen, Sport, ontspanning en recreatie, Overige persoonlijke diensten

Soort begunstigde

KMO's

Grote onderneming

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

21,80 EUR (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Rentesubsidie, Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

—

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Regionale investerings- en werkgelegenheidssteun (art. 13) Regeling

30 %

—

Kmo-steun voor investeringen en werkgelegenheid (art. 15)

20 %

—

| Referentienummer staatssteun | X 137/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Duitsland |
| Referentie lidstaat | — |
| Naam van de regio (NUTS) | Thüringen
  Artikel 87, lid 3, onder a) |
| Steunverlenende autoriteit | Staatliches Forstamt Frauenwald |
| Forsthaus Allzunah |
| 98701 Frauenwald |
| DEUTSCHLAND |
| http://www.thueringenforst.de |

Referentienummer staatssteun

X 137/08

Lidstaat

Duitsland

Referentie lidstaat

—

Naam van de regio (NUTS)

Thüringen

Artikel 87, lid 3, onder a)

Steunverlenende autoriteit

Staatliches Forstamt Frauenwald

Forsthaus Allzunah

98701 Frauenwald

DEUTSCHLAND

http://www.thueringenforst.de

Benaming van de steunmaatregel

Förderung von Investitionen in Forstbetrieben und der Verarbeitung und Vermarktung von Holz

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

§§ 23 und 44 der Thüringer Landeshaushaltsordnung in der Fassung der Neubekanntmachung vom 19.9.2000 (GVBl. 10/2000, S. 282) i. V. m. der Richtlinie über die Förderung von Investitionen und der Verarbeitung und Vermarktung von Holz

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.thueringen.de/imperia/md/content/folder/foerderung/vvh.pdf

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

—

Looptijd

1.1.2009-31.12.2013

Betrokken economische sector(en)

Bosbouw, Ondersteunende diensten in verband met de bosbouw

Soort begunstigde

KMO's

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

0,67 EUR (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

Entscheidung der Kommission K(2007) 5862 über das Entwicklungsprogramm für den ländlichen Raum des Landes Thüringen

CCI2007DE06RPO023 — 0,50 EUR (in Mio.)

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Regionale investerings- en werkgelegenheidssteun (art. 13) Regeling

45 %

—

| Referentienummer staatssteun | X 139/08 |
| --- | --- |
| Lidstaat | Oostenrijk |
| Referentie lidstaat | — |
| Naam van de regio (NUTS) | Österreich
  Gemengd |
| Steunverlenende autoriteit | Bundesministerium für Wirtschaft und Arbeit |
| Abteilung V/4 (Tourismusförderungen) |
| Stubenring 1 |
| 1011 Wien |
| ÖSTERREICH |
| http;//www.bmwa.gv.at |

Referentienummer staatssteun

X 139/08

Lidstaat

Oostenrijk

Referentie lidstaat

—

Naam van de regio (NUTS)

Österreich

Gemengd

Steunverlenende autoriteit

Bundesministerium für Wirtschaft und Arbeit

Abteilung V/4 (Tourismusförderungen)

Stubenring 1

1011 Wien

ÖSTERREICH

http;//www.bmwa.gv.at

Benaming van de steunmaatregel

Jungunternehmerförderung in der Tourismus- und Freizeitwirtschaft 2007—2013

Nationale rechtsgrondslag (Referentie desbetreffende nationale officiële publicatie)

Richtlinie des Bundesministers für Wirtschaft und Arbeit für die Jungunternehmerförderung in der Tourismus- und Freizeitwirtschaft 2007—2013

Weblink naar de volledige tekst van de steunmaatregel

http://www.oeht.at/page/media/download/top/JU-Richtlinie%20Langfassung.pdf

Soort steun

Regeling

Aanpassing bestaande steunmaatregel

—

Looptijd

1.11.2008-31.12.2013

Betrokken economische sector(en)

Vervoer te land en vervoer via pijpleidingen, Verschaffen van accommodatie, Eet- en drinkgelegenheden, Productie van films en video- en televisieprogramma's, maken van geluidsopnamen en uitgeverijen van muziekopnamen, Exploitatie van en handel in onroerend goed, Architecten en ingenieurs; technische testen en toetsen, Verhuur en lease, Reisbureaus, reisorganisatoren, reserveringsbureaus en aanverwante activiteiten, Onderwijs, Loterijen en kansspelen, Sport, ontspanning en recreatie, Overige persoonlijke diensten

Soort begunstigde

KMO's

Totale geplande jaarbudget in het kader van de regeling

1,40 EUR (in miljoen)

Voor garanties

—

Steuninstrument (artikel 5)

Subsidie

Referentie besluit van de Commissie

—

Bij cofinanciering uit communautaire fondsen

—

Doelstellingen

Maximum steunintensiteit (in %) of maximum steunbedrag (in nationale munteenheid)

Kmo-verhogingen (in %)

Steun voor nieuw opgerichte kleine ondernemingen (art. 14)

25 %

—

Kmo-steun voor investeringen en werkgelegenheid (art. 15)

5 %

—

---

V Bekendmakingen

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Commissie

| 17.11.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 276/40 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 276/40

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.5686 — Vitol Holding/Petroplus Refining Antwerp/Petroplus Refining Antwerp Bitumen)

Voor een vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak

(Voor de EER relevante tekst)

2009/C 276/08

| 1. | Op 9 november 2009 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Eurotank Belgium B.V. („Eurotank”, België), die onder de uiteindelijke zeggenschap staat van Vitol Holding B.V. („Vitol”, Nederland), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening, de volledige zeggenschap verkrijgt over Petroplus Refining Antwerp N.V. („Petroplus”, België) en Petroplus Refining Antwerp Bitumen N.V. („Petroplus Bitumen”, België), door de verwerving van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 9 november 2009 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Eurotank Belgium B.V. („Eurotank”, België), die onder de uiteindelijke zeggenschap staat van Vitol Holding B.V. („Vitol”, Nederland), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening, de volledige zeggenschap verkrijgt over Petroplus Refining Antwerp N.V. („Petroplus”, België) en Petroplus Refining Antwerp Bitumen N.V. („Petroplus Bitumen”, België), door de verwerving van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | Petroplus/Petroplus Bitumen: de productie van bitumen, ontzwaveling van aardolie en de exploitatie van een opslagterminal, |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

Petroplus/Petroplus Bitumen: de productie van bitumen, ontzwaveling van aardolie en de exploitatie van een opslagterminal,

| — | Vitol: handel in olie en gas, exploratie en productie in de olie- en gassector, onder andere. |
| --- | --- |

—

Vitol: handel in olie en gas, exploratie en productie in de olie- en gassector, onder andere.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde concentratie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. Hierbij dient te worden aangetekend dat, overeenkomstig de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2), deze zaak in aanmerking komt voor de in voormelde mededeling beschreven procedure. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde concentratie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. Hierbij dient te worden aangetekend dat, overeenkomstig de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2), deze zaak in aanmerking komt voor de in voormelde mededeling beschreven procedure.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per faxbericht (+32 22964301 of 22967244) of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5686 — Vitol Holding/Petroplus Refining Antwerp/Petroplus Refining Antwerp Bitumen, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| 1049 Brussel |
| BELGIË |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per faxbericht (+32 22964301 of 22967244) of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5686 — Vitol Holding/Petroplus Refining Antwerp/Petroplus Refining Antwerp Bitumen, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

1049 Brussel

BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

(2)  PB C 56 van 5.3.2005, blz. 32.

---

| 17.11.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 276/41 |
| --- | --- | --- | --- |

17.11.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 276/41

---

BESLUIT Nr. 777

van 5 oktober 2009

inzake de opening van een procedure voor het verlenen van een vergunning voor de prospectie van olie- en gasbronnen — ondergrondse natuurlijke rijkdommen, overeenkomstig artikel 2, lid 1, punt 3, van de Wet betreffende ondergrondse natuurlijke rijkdommen, in blok 1-18 „Trakia”, gelegen in de provincie Haskovo, alsmede kennisgeving betreffende de geplande aanbesteding voor het verlenen van bedoelde vergunning

2009/C 276/09

REPUBLIEK BULGARIJE

MINISTERRAAD

Overeenkomstig artikel 5, punt 2, artikel 42, lid 1, punt 1, en artikel 44, lid 3, van de Wet betreffende ondergrondse natuurlijke rijkdommen, en gelet op artikel 4, lid 2, punt 16, en artikel 1, punt 24a, van de Energiewet,

HEEFT DE MINISTERRAAD BESLOTEN:

| 1. | een procedure te openen voor het verlenen van een vergunning voor de prospectie en exploratie van aardolie en aardgas in blok 1-18 „Trakia”, met een oppervlakte van 940,12 km2 en met de coördinaten 1 tot en met 10 als gespecificeerd in de bijlage; |
| --- | --- |

1.

een procedure te openen voor het verlenen van een vergunning voor de prospectie en exploratie van aardolie en aardgas in blok 1-18 „Trakia”, met een oppervlakte van 940,12 km2 en met de coördinaten 1 tot en met 10 als gespecificeerd in de bijlage;

| 2. | aan te kondigen dat de vergunningverlening overeenkomstig punt 1 zal verlopen via een aanbestedingsprocedure; |
| --- | --- |

2.

aan te kondigen dat de vergunningverlening overeenkomstig punt 1 zal verlopen via een aanbestedingsprocedure;

| 3. | te specificeren dat de periode waarvoor de prospectie- en exploratievergunning geldt, 5 jaar zal bedragen na de datum van inwerkingtreding van het prospectie- en exploratiecontract, met het recht op verlenging van deze periode overeenkomstig artikel 31, lid 3, van de Wet betreffende ondergrondse natuurlijke rijkdommen; |
| --- | --- |

3.

te specificeren dat de periode waarvoor de prospectie- en exploratievergunning geldt, 5 jaar zal bedragen na de datum van inwerkingtreding van het prospectie- en exploratiecontract, met het recht op verlenging van deze periode overeenkomstig artikel 31, lid 3, van de Wet betreffende ondergrondse natuurlijke rijkdommen;

| 4. | de toewijzing van de vergunning overeenkomstig het bovenstaande punt 1 zal plaatsvinden op de 150e dag na de datum van publicatie van dit besluit in het Publicatieblad van de Europese Unie, en wel in het gebouw van het ministerie van Economische Zaken en Energie, Triaditsa-straat 8, Sofia; |
| --- | --- |

4.

de toewijzing van de vergunning overeenkomstig het bovenstaande punt 1 zal plaatsvinden op de 150e dag na de datum van publicatie van dit besluit in het Publicatieblad van de Europese Unie, en wel in het gebouw van het ministerie van Economische Zaken en Energie, Triaditsa-straat 8, Sofia;

| 5. | de uiterste termijn voor het aanvragen van het aanbestedingsdossier is de 120e dag, 17.00 uur, na de datum van publicatie van dit besluit in het Publicatieblad van de Europese Unie; |
| --- | --- |

5.

de uiterste termijn voor het aanvragen van het aanbestedingsdossier is de 120e dag, 17.00 uur, na de datum van publicatie van dit besluit in het Publicatieblad van de Europese Unie;

| 6. | de uiterste termijn voor het indienen van de kennisgevingen betreffende deelname aan de aanbesteding is de 130e dag, 17.00 uur, na de datum van publicatie van dit besluit in het Publicatieblad van de Europese Unie; |
| --- | --- |

6.

de uiterste termijn voor het indienen van de kennisgevingen betreffende deelname aan de aanbesteding is de 130e dag, 17.00 uur, na de datum van publicatie van dit besluit in het Publicatieblad van de Europese Unie;

| 7. | de uiterste termijn voor het indienen van de aanvragen voor deelname aan de aanbesteding is de 144e dag, 17.00 uur, na de datum van publicatie van dit besluit in het Publicatieblad van de Europese Unie; |
| --- | --- |

7.

de uiterste termijn voor het indienen van de aanvragen voor deelname aan de aanbesteding is de 144e dag, 17.00 uur, na de datum van publicatie van dit besluit in het Publicatieblad van de Europese Unie;

| 8. | de toewijzing van de vergunning niet vergt dat de kandidaten persoonlijk aanwezig zijn; |
| --- | --- |

8.

de toewijzing van de vergunning niet vergt dat de kandidaten persoonlijk aanwezig zijn;

| 9. | de prijs van het aanbestedingsdossier is vastgesteld op 500 BGN (500 Bulgaarse leva). Het aanbestedingsdossier kan binnen de in punt 5 genoemde termijn worden verkregen bij het ministerie van Economische Zaken en Energie, kamer 802, Triaditsa-straat 8, Sofia; |
| --- | --- |

9.

de prijs van het aanbestedingsdossier is vastgesteld op 500 BGN (500 Bulgaarse leva). Het aanbestedingsdossier kan binnen de in punt 5 genoemde termijn worden verkregen bij het ministerie van Economische Zaken en Energie, kamer 802, Triaditsa-straat 8, Sofia;

| 10. | de deelnemers aan de aanbesteding moeten voldoen aan de eisen van artikel 23, lid 1, van de Wet betreffende ondergrondse natuurlijke rijkdommen; |
| --- | --- |

10.

de deelnemers aan de aanbesteding moeten voldoen aan de eisen van artikel 23, lid 1, van de Wet betreffende ondergrondse natuurlijke rijkdommen;

| 11. | de aanvragen van de deelnemers aan de aanbesteding zullen worden geëvalueerd op basis van de ingediende werkprogramma's, de geplande milieubeschermings- en opleidingsinstrumenten en de premies, alsook op basis van de financiële en beheerscapaciteiten van de kandidaten; |
| --- | --- |

11.

de aanvragen van de deelnemers aan de aanbesteding zullen worden geëvalueerd op basis van de ingediende werkprogramma's, de geplande milieubeschermings- en opleidingsinstrumenten en de premies, alsook op basis van de financiële en beheerscapaciteiten van de kandidaten;

| 12. | het deposito voor deelname aan de aanbesteding is vastgesteld op 10 000 BGN (10 000 Bulgaarse leva), wat vóór het verstrijken van de in punt 6 genoemde uiterste termijn moet worden betaald op de bankrekening van het ministerie van Economische Zaken en Energie, zoals vastgelegd in het aanbestedingsdossier; |
| --- | --- |

12.

het deposito voor deelname aan de aanbesteding is vastgesteld op 10 000 BGN (10 000 Bulgaarse leva), wat vóór het verstrijken van de in punt 6 genoemde uiterste termijn moet worden betaald op de bankrekening van het ministerie van Economische Zaken en Energie, zoals vastgelegd in het aanbestedingsdossier;

| 13. | in het geval een kandidaat niet wordt toegelaten tot de aanbesteding, het deposito wordt terugbetaald binnen een termijn van 14 dagen na de datum waarop de kandidaat in kennis is gesteld van het feit dat hij niet wordt toegelaten; |
| --- | --- |

13.

in het geval een kandidaat niet wordt toegelaten tot de aanbesteding, het deposito wordt terugbetaald binnen een termijn van 14 dagen na de datum waarop de kandidaat in kennis is gesteld van het feit dat hij niet wordt toegelaten;

| 14. | het deposito van de succesvolle aanvrager wordt bewaard en de deposito's van alle andere aanvragers worden terugbetaald binnen een termijn van 14 dagen na de datum van publicatie in het Staatsblad van het besluit van de ministerraad houdende verlening van de vergunning voor prospectie en exploratie; |
| --- | --- |

14.

het deposito van de succesvolle aanvrager wordt bewaard en de deposito's van alle andere aanvragers worden terugbetaald binnen een termijn van 14 dagen na de datum van publicatie in het Staatsblad van het besluit van de ministerraad houdende verlening van de vergunning voor prospectie en exploratie;

| 15. | de kennisgevingen voor deelname aan de aanbesteding en de voorstellen van de kandidaten betreffende de aanbestedingsvoorwaarden moeten worden ingediend bij het ministerie van Economische Zaken en Energie, Triaditzastraat 8, Sofia, in het Bulgaars, overeenkomstig de eisen van artikel 46 van de Wet betreffende ondergrondse natuurlijke rijkdommen; |
| --- | --- |

15.

de kennisgevingen voor deelname aan de aanbesteding en de voorstellen van de kandidaten betreffende de aanbestedingsvoorwaarden moeten worden ingediend bij het ministerie van Economische Zaken en Energie, Triaditzastraat 8, Sofia, in het Bulgaars, overeenkomstig de eisen van artikel 46 van de Wet betreffende ondergrondse natuurlijke rijkdommen;

| 16. | de aanvragen voor deelname aan de aanbesteding in overeenstemming moeten zijn met de eisen en voorwaarden als omschreven in het aanbestedingsdossier; |
| --- | --- |

16.

de aanvragen voor deelname aan de aanbesteding in overeenstemming moeten zijn met de eisen en voorwaarden als omschreven in het aanbestedingsdossier;

| 17. | de aanbesteding kan plaatsvinden zelfs wanneer slechts één kandidaat daartoe is toegelaten; |
| --- | --- |

17.

de aanbesteding kan plaatsvinden zelfs wanneer slechts één kandidaat daartoe is toegelaten;

| 18. | de minister van Economische Zaken en Energie wordt gemachtigd om: |
| --- | --- |

18.

de minister van Economische Zaken en Energie wordt gemachtigd om:

| 18.1. | de tekst van dit besluit toe te zenden ter publicatie in het Publicatieblad van de Europese Unie en in het Staatsblad, en ter bekendmaking op de website van de ministerraad; |
| --- | --- |

18.1.

de tekst van dit besluit toe te zenden ter publicatie in het Publicatieblad van de Europese Unie en in het Staatsblad, en ter bekendmaking op de website van de ministerraad;

| 18.2. | een comité aan te wijzen dat de aanbesteding voorbereidt en uitvoert; |
| --- | --- |

18.2.

een comité aan te wijzen dat de aanbesteding voorbereidt en uitvoert;

| 19. | tegen dit besluit kan binnen een termijn 14 dagen na de publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie beroep worden ingediend bij het Hooggerechtshof voor Administratieve zaken. |
| --- | --- |

19.

tegen dit besluit kan binnen een termijn 14 dagen na de publicatie ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie beroep worden ingediend bij het Hooggerechtshof voor Administratieve zaken.

Eerste minister

Boyko BORISOV

Secretaris-generaal van de ministerraad

Rosen ZHELYAZKOV

Eensluidende kopie,

Directeur van het bureau van het kabinet

Vesselin DAKOV

---

BIJLAGE

LIJST VAN COÖRDINATEN

Geografische coördinaten (coördinatensysteem: 1950) van blok 1-18 „Trakia”:

| 1. | 41° 50′ 34,275′′ N | 25° 42′ 41,441′′ O |
| --- | --- | --- |
| 2. | 41° 50′ 45,014′′ N | 26° 00′ 44,523′′ O |
| 3. | 41° 52′ 55,884′′ N | 26° 00′ 42,506′′ O |
| 4. | 41° 53′ 06,026′′ N | 26° 22′ 23,117′′ O |
| 5. | 41° 49′ 17,984′′ N | 26° 22′ 24,265′′ O |

1.

41° 50′ 34,275′′ N

25° 42′ 41,441′′ O

2.

41° 50′ 45,014′′ N

26° 00′ 44,523′′ O

3.

41° 52′ 55,884′′ N

26° 00′ 42,506′′ O

4.

41° 53′ 06,026′′ N

26° 22′ 23,117′′ O

5.

41° 49′ 17,984′′ N

26° 22′ 24,265′′ O

Grenslijn met de Republiek Turkije en met de Helleense Republiek:

| 6. | 41° 39′ 31,125′′ N | 26° 04′ 10,596′′ O |
| --- | --- | --- |
| 7. | 41° 39′ 23,120′′ N | 25° 49′ 25,406′′ O |
| 8. | 41° 46′ 21,391′′ N | 25° 49′ 17,766′′ O |
| 9. | 41° 46′ 18,068′′ N | 25° 42′ 36,679′′ O |
| 10. | 41° 50′ 34,275′′ N | 25° 42′ 41,441′′ O |

6.

41° 39′ 31,125′′ N

26° 04′ 10,596′′ O

7.

41° 39′ 23,120′′ N

25° 49′ 25,406′′ O

8.

41° 46′ 21,391′′ N

25° 49′ 17,766′′ O

9.

41° 46′ 18,068′′ N

25° 42′ 36,679′′ O

10.

41° 50′ 34,275′′ N

25° 42′ 41,441′′ O

---