# Επίσημη Εφημερίδα C 312/2023

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 66ό έτος1 Σεπτεμβρίου # 2023 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

66ό έτος1 Σεπτεμβρίου # 2023

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ |
| | Συμβούλιο |
| 2023/C 312/01 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 του Βελγίου και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 του Βελγίου | 1 |
| | ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ |
| 2023/C 312/02 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Βουλγαρίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Βουλγαρίας | 13 |
| 2023/C 312/03 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Τσεχίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Τσεχίας | 22 |
| 2023/C 312/04 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Δανίας | 31 |
| 2023/C 312/05 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Γερμανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Γερμανίας | 38 |
| 2023/C 312/06 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Εσθονίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Εσθονίας | 49 |
| 2023/C 312/07 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ιρλανδίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Ιρλανδίας | 58 |
| 2023/C 312/08 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ελλάδας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Ελλάδας | 67 |
| 2023/C 312/09 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ισπανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Ισπανίας | 77 |
| 2023/C 312/10 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Γαλλίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Γαλλίας | 86 |
| 2023/C 312/11 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Κροατίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Κροατίας | 97 |
| 2023/C 312/12 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ιταλίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Ιταλίας | 105 |
| 2023/C 312/13 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Κύπρου και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Κύπρου | 116 |
| 2023/C 312/14 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Λετονίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Λετονίας | 125 |
| 2023/C 312/15 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Λιθουανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Λιθουανίας | 135 |
| 2023/C 312/16 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 του Λουξεμβούργου και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 του Λουξεμβούργου | 145 |
| 2023/C 312/17 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ουγγαρίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Ουγγαρίας | 155 |
| 2023/C 312/18 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Μάλτας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Μάλτας | 167 |
| 2023/C 312/19 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 των Κάτω Χωρών και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 των Κάτω Χωρών | 176 |
| 2023/C 312/20 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Αυστρίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Αυστρίας | 186 |
| 2023/C 312/21 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Πολωνίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Πολωνίας | 197 |
| 2023/C 312/22 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Πορτογαλίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Πορτογαλίας | 206 |
| 2023/C 312/23 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ρουμανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Ρουμανίας | 216 |
| 2023/C 312/24 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Σλοβενίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Σλοβενίας | 224 |
| 2023/C 312/25 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Σλοβακίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Σλοβακίας | 233 |
| 2023/C 312/26 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Φινλανδίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Φινλανδίας | 243 |
| 2023/C 312/27 | Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Σουηδίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Σουηδίας | 252 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Συμβούλιο

2023/C 312/01

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 του Βελγίου και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 του Βελγίου

1

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

2023/C 312/02

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Βουλγαρίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Βουλγαρίας

13

2023/C 312/03

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Τσεχίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Τσεχίας

22

2023/C 312/04

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Δανίας

31

2023/C 312/05

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Γερμανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Γερμανίας

38

2023/C 312/06

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Εσθονίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Εσθονίας

49

2023/C 312/07

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ιρλανδίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Ιρλανδίας

58

2023/C 312/08

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ελλάδας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Ελλάδας

67

2023/C 312/09

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ισπανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Ισπανίας

77

2023/C 312/10

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Γαλλίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Γαλλίας

86

2023/C 312/11

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Κροατίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Κροατίας

97

2023/C 312/12

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ιταλίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Ιταλίας

105

2023/C 312/13

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Κύπρου και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Κύπρου

116

2023/C 312/14

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Λετονίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Λετονίας

125

2023/C 312/15

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Λιθουανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Λιθουανίας

135

2023/C 312/16

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 του Λουξεμβούργου και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 του Λουξεμβούργου

145

2023/C 312/17

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ουγγαρίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Ουγγαρίας

155

2023/C 312/18

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Μάλτας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Μάλτας

167

2023/C 312/19

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 των Κάτω Χωρών και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 των Κάτω Χωρών

176

2023/C 312/20

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Αυστρίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Αυστρίας

186

2023/C 312/21

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Πολωνίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Πολωνίας

197

2023/C 312/22

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Πορτογαλίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Πορτογαλίας

206

2023/C 312/23

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ρουμανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Ρουμανίας

216

2023/C 312/24

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Σλοβενίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Σλοβενίας

224

2023/C 312/25

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Σλοβακίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Σλοβακίας

233

2023/C 312/26

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Φινλανδίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Φινλανδίας

243

2023/C 312/27

Σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 2023, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Σουηδίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Σουηδίας

252

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Συμβούλιο

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/1 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/1

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 του Βελγίου και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 του Βελγίου

(2023/C 312/01)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία το Βέλγιο δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 του Βελγίου. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία το Βέλγιο δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 του Βελγίου. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε περαιτέρω ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε περαιτέρω ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς της Συνθήκης του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) για το έλλειμμα, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς της Συνθήκης του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) για το έλλειμμα, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 30 Απριλίου 2021 το Βέλγιο υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Βελγίου (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι το Βέλγιο έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 30 Απριλίου 2021 το Βέλγιο υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Βελγίου (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι το Βέλγιο έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 30 Απριλίου 2023 το Βέλγιο υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση του Βελγίου σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 30 Απριλίου 2023 το Βέλγιο υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση του Βελγίου σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για το Βέλγιο. Αξιολόγησε την πρόοδο του Βελγίου όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Βελγίου. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο του Βελγίου όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για το Βέλγιο. Αξιολόγησε την πρόοδο του Βελγίου όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Βελγίου. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο του Βελγίου όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης του Βελγίου μειώθηκε από 5,5 % του ΑΕΠ το 2021 σε 3,9 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 109,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 105,1 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση του Βελγίου, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Το Βέλγιο θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός του για το 2024. |
| --- | --- |

(12)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης του Βελγίου μειώθηκε από 5,5 % του ΑΕΠ το 2021 σε 3,9 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 109,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 105,1 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση του Βελγίου, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Το Βέλγιο θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός του για το 2024.

| (13) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στη βενζίνη και μειώσεις του ΦΠΑ στα οικιακά συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν εκτεταμένη κάλυψη του κοινωνικού τιμολογίου όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο για τα ευάλωτα νοικοκυριά, οριζόντιες μεταβιβάσεις εισοδήματος σε νοικοκυριά απευθείας μέσω των λογαριασμών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας («δέσμη μέτρων για την ενέργεια»), εφάπαξ μεταβιβάσεις για ειδικό σκοπό (για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης, προπάνιο ή συσσωματώματα), καθώς και άμεση στήριξη προς τις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας, ιδίως στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του πετρελαίου. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,9 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της προσφοράς προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2022, από 3 % το 2021. |
| --- | --- |

(13)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στη βενζίνη και μειώσεις του ΦΠΑ στα οικιακά συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν εκτεταμένη κάλυψη του κοινωνικού τιμολογίου όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο για τα ευάλωτα νοικοκυριά, οριζόντιες μεταβιβάσεις εισοδήματος σε νοικοκυριά απευθείας μέσω των λογαριασμών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας («δέσμη μέτρων για την ενέργεια»), εφάπαξ μεταβιβάσεις για ειδικό σκοπό (για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης, προπάνιο ή συσσωματώματα), καθώς και άμεση στήριξη προς τις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας, ιδίως στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του πετρελαίου. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,9 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της προσφοράς προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2022, από 3 % το 2021.

| (14) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στο Βέλγιο (7) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων για τη στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στο Βέλγιο να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(14)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στο Βέλγιο (7) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων για τη στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στο Βέλγιο να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (15) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο ‒ 2 % του ΑΕΠ. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, το Βέλγιο συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022 (0,2 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, το Βέλγιο διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 1,9 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Η εν λόγω σημαντική επεκτατική συμβολή περιελάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 0,8 % του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2021), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Ταυτόχρονα, οι αυξανόμενες τρέχουσες δαπάνες, που οφείλονται ιδίως στην αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή των κοινωνικών παροχών και των μισθών του δημόσιου τομέα, καθώς και άλλες διαρθρωτικά αυξανόμενες τρέχουσες δαπάνες, ιδίως λόγω της δημογραφικής γήρανσης, συνέβαλαν επίσης στην αύξηση των καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών. Κατά συνέπεια, η εν λόγω σημαντική επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών οφειλόταν εν μέρει μόνο στα μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας, καθώς και στο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία. Επομένως, το Βέλγιο δεν περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο ‒ 2 % του ΑΕΠ. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, το Βέλγιο συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022 (0,2 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, το Βέλγιο διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 1,9 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Η εν λόγω σημαντική επεκτατική συμβολή περιελάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 0,8 % του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2021), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Ταυτόχρονα, οι αυξανόμενες τρέχουσες δαπάνες, που οφείλονται ιδίως στην αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή των κοινωνικών παροχών και των μισθών του δημόσιου τομέα, καθώς και άλλες διαρθρωτικά αυξανόμενες τρέχουσες δαπάνες, ιδίως λόγω της δημογραφικής γήρανσης, συνέβαλαν επίσης στην αύξηση των καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών. Κατά συνέπεια, η εν λόγω σημαντική επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών οφειλόταν εν μέρει μόνο στα μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας, καθώς και στο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία. Επομένως, το Βέλγιο δεν περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1 % το 2023 και κατά 1,7 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,2 % το 2023 και κατά 1,4 % το 2024. |
| --- | --- |

(16)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1 % το 2023 και κατά 1,7 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,2 % το 2023 και κατά 1,4 % το 2024.

| (17) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 5,1 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τις αυξανόμενες μόνιμες τρέχουσες δαπάνες (ιδίως λόγω της αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των κοινωνικών παροχών και των μισθών του δημόσιου τομέα, καθώς και της δημογραφικής γήρανσης), τον δημοσιονομικό αντίκτυπο της προσωρινής μείωσης των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης των επιχειρήσεων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2023 και την επιβαρυντική για το έλλειμμα μεταρρύθμιση της φορολογίας των οικιακών ενεργειακών προϊόντων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 105,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 106,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 5 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι ελαφρώς χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 106 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στο κάπως υψηλότερο ονομαστικό ΑΕΠ το 2023 βάσει των προβολών στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. |
| --- | --- |

(17)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 5,1 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τις αυξανόμενες μόνιμες τρέχουσες δαπάνες (ιδίως λόγω της αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των κοινωνικών παροχών και των μισθών του δημόσιου τομέα, καθώς και της δημογραφικής γήρανσης), τον δημοσιονομικό αντίκτυπο της προσωρινής μείωσης των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης των επιχειρήσεων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2023 και την επιβαρυντική για το έλλειμμα μεταρρύθμιση της φορολογίας των οικιακών ενεργειακών προϊόντων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 105,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 106,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 5 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι ελαφρώς χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 106 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στο κάπως υψηλότερο ονομαστικό ΑΕΠ το 2023 βάσει των προβολών στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής.

| (18) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ιδίως για τη μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στη βενζίνη που έληξε στις 31 Μαρτίου 2023, τις μειώσεις του ΦΠΑ στα οικιακά συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, την παράταση της κάλυψης του κοινωνικού τιμολογίου όσον αφορά τα ενεργειακά προϊόντα, τη δέσμη μέτρων για την ενέργεια, τις εφάπαξ μεταβιβάσεις για ειδικό σκοπό (για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πηγές θέρμανσης εκτός του αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας), καθώς και την άμεση στήριξη προς τις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Το κόστος των εν λόγω μέτρων εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από φόρους στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του πετρελαίου, που ισχύουν από το 2022, και από φόρο το 2023 σε έναν διεθνή διαχειριστή συστήματος μεταφοράς αερίου (Fluxys). Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις, αν και πολλά από αυτά διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,2 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να παραμείνει σταθερό σε σύγκριση με το 2022. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,5 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(18)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ιδίως για τη μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στη βενζίνη που έληξε στις 31 Μαρτίου 2023, τις μειώσεις του ΦΠΑ στα οικιακά συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, την παράταση της κάλυψης του κοινωνικού τιμολογίου όσον αφορά τα ενεργειακά προϊόντα, τη δέσμη μέτρων για την ενέργεια, τις εφάπαξ μεταβιβάσεις για ειδικό σκοπό (για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πηγές θέρμανσης εκτός του αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας), καθώς και την άμεση στήριξη προς τις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Το κόστος των εν λόγω μέτρων εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από φόρους στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του πετρελαίου, που ισχύουν από το 2022, και από φόρο το 2023 σε έναν διεθνή διαχειριστή συστήματος μεταφοράς αερίου (Fluxys). Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις, αν και πολλά από αυτά διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,2 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να παραμείνει σταθερό σε σύγκριση με το 2022. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,5 % του ΑΕΠ.

| (19) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στο Βέλγιο να λάβει μέτρα, προκειμένου το 2023 να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών κάτω από τη μεσοπρόθεσμη αύξηση του δυνητικού προϊόντος (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, το Βέλγιο θα πρέπει να είναι έτοιμο να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στο Βέλγιο να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(19)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στο Βέλγιο να λάβει μέτρα, προκειμένου το 2023 να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών κάτω από τη μεσοπρόθεσμη αύξηση του δυνητικού προϊόντος (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, το Βέλγιο θα πρέπει να είναι έτοιμο να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στο Βέλγιο να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (20) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (‒ 1,1 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,7 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι πιο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών καθ’ υπέρβαση της μεσοπρόθεσμης αύξησης του δυνητικού προϊόντος δεν οφείλεται στην στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται επίσης στις μόνιμες αυξήσεις των μισθών του δημόσιου τομέα και των κοινωνικών παροχών (λόγω της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των εν λόγω μισθών και παροχών), με διαρθρωτικά αυξανόμενες τρέχουσες δαπάνες λόγω της δημογραφικής γήρανσης, στη μεταρρύθμιση της φορολογίας των οικιακών συμβολαίων ενέργειας και με προσωρινή μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης των επιχειρήσεων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2023. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, το Βέλγιο σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, καθώς και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως επενδυτικά έργα για την ανακαίνιση κτιρίων, τη βιώσιμη κινητικότητα και την απανθρακοποίηση του ενεργειακού τομέα, καθώς και βασικές επενδύσεις για την επιτάχυνση της ψηφιακής μετάβασης (συμπεριλαμβανομένων της ψηφιοποίησης της δημόσιας διοίκησης, της προώθησης της ψηφιακής ένταξης και της ενίσχυσης της κυβερνοασφάλειας), οι οποίες χρηματοδοτούνται από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (‒ 1,1 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,7 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι πιο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών καθ’ υπέρβαση της μεσοπρόθεσμης αύξησης του δυνητικού προϊόντος δεν οφείλεται στην στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται επίσης στις μόνιμες αυξήσεις των μισθών του δημόσιου τομέα και των κοινωνικών παροχών (λόγω της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των εν λόγω μισθών και παροχών), με διαρθρωτικά αυξανόμενες τρέχουσες δαπάνες λόγω της δημογραφικής γήρανσης, στη μεταρρύθμιση της φορολογίας των οικιακών συμβολαίων ενέργειας και με προσωρινή μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης των επιχειρήσεων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2023. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, το Βέλγιο σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, καθώς και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως επενδυτικά έργα για την ανακαίνιση κτιρίων, τη βιώσιμη κινητικότητα και την απανθρακοποίηση του ενεργειακού τομέα, καθώς και βασικές επενδύσεις για την επιτάχυνση της ψηφιακής μετάβασης (συμπεριλαμβανομένων της ψηφιοποίησης της δημόσιας διοίκησης, της προώθησης της ψηφιακής ένταξης και της ενίσχυσης της κυβερνοασφάλειας), οι οποίες χρηματοδοτούνται από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (21) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 4,2 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει επίσης την αναστολή των προσωρινών μέτρων στήριξης που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 107,1 % στο τέλος του 2024. Με βάση μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,7 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των μέτρων μείωσης του ελλείμματος, ύψους 0,2 % του ΑΕΠ, τα οποία δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 (ως εκ τούτου, δεν λαμβάνονται υπόψη στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής) και λόγω της λιγότερο ευνοϊκής προβολής για τα κρατικά έσοδα, ιδίως όσον αφορά τους εταιρικούς φόρους. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 107,3 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(21)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 4,2 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει επίσης την αναστολή των προσωρινών μέτρων στήριξης που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 107,1 % στο τέλος του 2024. Με βάση μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,7 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των μέτρων μείωσης του ελλείμματος, ύψους 0,2 % του ΑΕΠ, τα οποία δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 (ως εκ τούτου, δεν λαμβάνονται υπόψη στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής) και λόγω της λιγότερο ευνοϊκής προβολής για τα κρατικά έσοδα, ιδίως όσον αφορά τους εταιρικούς φόρους. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 107,3 % στο τέλος του 2024.

| (22) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή επί του παρόντος στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(22)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή επί του παρόντος στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (23) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 2 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, θα ήταν σκόπιμη η χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024. |
| --- | --- |

(23)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 2 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, θα ήταν σκόπιμη η χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024.

| (24) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών κατά 2,7 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό αύξησης. |
| --- | --- |

(24)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών κατά 2,7 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό αύξησης.

| (25) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 2,9 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,1 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει υψηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνουν σχέδιο για τη δημοσιονομική μεταρρύθμιση του συστήματος φορολογίας και παροχών με στόχο την τόνωση της απασχόλησης και της οικονομικής δραστηριότητας, ώστε με τον τρόπο αυτόν να ενισχυθεί η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, καθώς και συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση (όπως προβλέπεται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας) για τη βελτίωση της οικονομικής βιωσιμότητας του συνταξιοδοτικού συστήματος. Επιπλέον, στόχος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας είναι να εντείνει τις προσπάθειες για την ενίσχυση των δημόσιων επενδύσεων με σκοπό την επιτάχυνση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, μεταξύ άλλων μέσω της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(25)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 2,9 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,1 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει υψηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνουν σχέδιο για τη δημοσιονομική μεταρρύθμιση του συστήματος φορολογίας και παροχών με στόχο την τόνωση της απασχόλησης και της οικονομικής δραστηριότητας, ώστε με τον τρόπο αυτόν να ενισχυθεί η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, καθώς και συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση (όπως προβλέπεται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας) για τη βελτίωση της οικονομικής βιωσιμότητας του συνταξιοδοτικού συστήματος. Επιπλέον, στόχος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας είναι να εντείνει τις προσπάθειες για την ενίσχυση των δημόσιων επενδύσεων με σκοπό την επιτάχυνση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, μεταξύ άλλων μέσω της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (26) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 3,3 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 2,9 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί κάτω από το 3 % του ΑΕΠ το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 107,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 107,8 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(26)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 3,3 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 2,9 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί κάτω από το 3 % του ΑΕΠ το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 107,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 107,8 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (27) | Το Βέλγιο αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Οι εν λόγω προκλήσεις αφορούν τόσο το υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους όσο και την αναμενόμενη επιδείνωση, βάσει αμετάβλητων πολιτικών, των επιπτώσεων που θα έχουν στα δημόσια οικονομικά οι σχετικές με τη γήρανση δαπάνες ενόψει της ραγδαίας γήρανσης του πληθυσμού. Στην έκθεση της Επιτροπής του 2021 για τη δημογραφική γήρανση προβλέπεται ότι οι σχετικές με τη γήρανση δαπάνες θα αυξηθούν κατά 3,6 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2040 και κατά 5,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2070, κυρίως λόγω των δαπανών για συντάξεις και μακροχρόνια περίθαλψη. Οι συνταξιοδοτικές δαπάνες προβλέπεται να αυξηθούν κατά 3 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2019-2070, έναντι 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ κατά μέσο όρο στη ζώνη του ευρώ. Στην περίπτωση του Βελγίου, το μεγαλύτερο μέρος της προβλεπόμενης αύξησης θα έχει συμβεί ήδη έως το 2040, όταν οι συνταξιοδοτικές δαπάνες θα αυξηθούν κατά 2,7 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε 14,9 % του ΑΕΠ. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Βελγίου περιλαμβάνει συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση η οποία έχει ως στόχο να συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, παράλληλα με άλλους στόχους, όπως η βελτίωση της κοινωνικής βιωσιμότητας του συστήματος, η παροχή κινήτρων για τη συνέχιση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας μετά την εκπλήρωση των προϋποθέσεων πρόωρης συνταξιοδότησης και η διασφάλιση μεγαλύτερης σύγκλισης μεταξύ και εντός των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Όσον αφορά τη μακροχρόνια περίθαλψη, οι δημόσιες δαπάνες ανήλθαν στο 2,2 % του ΑΕΠ το 2019 (ενωσιακός μέσος όρος 1,7 %), γεγονός που κατέστησε το Βέλγιο μία από τις χώρες με τις υψηλότερες δαπάνες μακροχρόνιας περίθαλψης στην Ένωση. Έως το 2070 οι δαπάνες μακροχρόνιας περίθαλψης προβλέπεται να αυξηθούν περαιτέρω στο 4,3 % του ΑΕΠ σύμφωνα με το βασικό σενάριο. Ωστόσο, το κόστος αυτό θα μπορούσε να αυξηθεί στο 6,0 % του ΑΕΠ σύμφωνα με τα πλέον αρνητικά σενάρια (16). Από τα στοιχεία προκύπτει πιθανή υπερβολική χρήση της κλειστής φροντίδας και περιττή ή πρόωρη ιδρυματοποίηση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι ο αριθμός των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας τα οποία τοποθετούνται άσκοπα ή τουλάχιστον πρόωρα σε μονάδες κλειστής φροντίδας παραμένει υψηλός, αν και σημειώνει μείωση την τελευταία δεκαετία. Ειδικότερα, από τα στοιχεία προέκυψε ότι το ποσοστό των ατόμων τα οποία αφορούσε το εν λόγω ζήτημα ήταν υψηλό στις Βρυξέλλες και τη Βαλονία. Οι ομόσπονδες οντότητες, στις οποίες έχει μεταφερθεί η αρμοδιότητα για τη μακροχρόνια περίθαλψη από το 2019, έχουν ξεκινήσει μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της χρήσης των διαφόρων εγκαταστάσεων παροχής φροντίδας με οικονομικά αποδοτικό τρόπο, ιδίως για την αποφυγή και την καθυστέρηση της περιττής ή πρόωρης ιδρυματοποίησης. Ωστόσο, δεν επικεντρώνονται επαρκώς στην αντιμετώπιση της πρόκλησης της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

(27)

Το Βέλγιο αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Οι εν λόγω προκλήσεις αφορούν τόσο το υψηλό επίπεδο του δημόσιου χρέους όσο και την αναμενόμενη επιδείνωση, βάσει αμετάβλητων πολιτικών, των επιπτώσεων που θα έχουν στα δημόσια οικονομικά οι σχετικές με τη γήρανση δαπάνες ενόψει της ραγδαίας γήρανσης του πληθυσμού. Στην έκθεση της Επιτροπής του 2021 για τη δημογραφική γήρανση προβλέπεται ότι οι σχετικές με τη γήρανση δαπάνες θα αυξηθούν κατά 3,6 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2040 και κατά 5,4 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2070, κυρίως λόγω των δαπανών για συντάξεις και μακροχρόνια περίθαλψη. Οι συνταξιοδοτικές δαπάνες προβλέπεται να αυξηθούν κατά 3 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2019-2070, έναντι 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ κατά μέσο όρο στη ζώνη του ευρώ. Στην περίπτωση του Βελγίου, το μεγαλύτερο μέρος της προβλεπόμενης αύξησης θα έχει συμβεί ήδη έως το 2040, όταν οι συνταξιοδοτικές δαπάνες θα αυξηθούν κατά 2,7 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ σε 14,9 % του ΑΕΠ. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Βελγίου περιλαμβάνει συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση η οποία έχει ως στόχο να συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, παράλληλα με άλλους στόχους, όπως η βελτίωση της κοινωνικής βιωσιμότητας του συστήματος, η παροχή κινήτρων για τη συνέχιση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας μετά την εκπλήρωση των προϋποθέσεων πρόωρης συνταξιοδότησης και η διασφάλιση μεγαλύτερης σύγκλισης μεταξύ και εντός των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Όσον αφορά τη μακροχρόνια περίθαλψη, οι δημόσιες δαπάνες ανήλθαν στο 2,2 % του ΑΕΠ το 2019 (ενωσιακός μέσος όρος 1,7 %), γεγονός που κατέστησε το Βέλγιο μία από τις χώρες με τις υψηλότερες δαπάνες μακροχρόνιας περίθαλψης στην Ένωση. Έως το 2070 οι δαπάνες μακροχρόνιας περίθαλψης προβλέπεται να αυξηθούν περαιτέρω στο 4,3 % του ΑΕΠ σύμφωνα με το βασικό σενάριο. Ωστόσο, το κόστος αυτό θα μπορούσε να αυξηθεί στο 6,0 % του ΑΕΠ σύμφωνα με τα πλέον αρνητικά σενάρια (16). Από τα στοιχεία προκύπτει πιθανή υπερβολική χρήση της κλειστής φροντίδας και περιττή ή πρόωρη ιδρυματοποίηση ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι ο αριθμός των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας τα οποία τοποθετούνται άσκοπα ή τουλάχιστον πρόωρα σε μονάδες κλειστής φροντίδας παραμένει υψηλός, αν και σημειώνει μείωση την τελευταία δεκαετία. Ειδικότερα, από τα στοιχεία προέκυψε ότι το ποσοστό των ατόμων τα οποία αφορούσε το εν λόγω ζήτημα ήταν υψηλό στις Βρυξέλλες και τη Βαλονία. Οι ομόσπονδες οντότητες, στις οποίες έχει μεταφερθεί η αρμοδιότητα για τη μακροχρόνια περίθαλψη από το 2019, έχουν ξεκινήσει μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της χρήσης των διαφόρων εγκαταστάσεων παροχής φροντίδας με οικονομικά αποδοτικό τρόπο, ιδίως για την αποφυγή και την καθυστέρηση της περιττής ή πρόωρης ιδρυματοποίησης. Ωστόσο, δεν επικεντρώνονται επαρκώς στην αντιμετώπιση της πρόκλησης της δημοσιονομικής βιωσιμότητας.

| (28) | Παρά τις πρόσφατες μεταρρυθμίσεις, η φορολογική σφήνα (εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και φορολόγηση του εισοδήματος από την εργασία) στο Βέλγιο παραμένει πολύ πάνω από τον ενωσιακό μέσο όρο σε όλα τα επίπεδα μισθών, με εξαίρεση τα πολύ χαμηλόμισθα άτομα (50 % του μέσου όρου), γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει αντικίνητρα για εργασία. Έχουν θεσπιστεί ορισμένα μέτρα για την αύξηση του καθαρού εισοδήματος των χαμηλόμισθων, όπως η πριμοδότηση απασχόλησης (Φλάνδρα) και τα επιδόματα σε εργαζομένους για τους μακροχρόνια ανέργους ή για τη διαπεριφερειακή κινητικότητα (σε ομοσπονδιακό επίπεδο). Ωστόσο, τα εν λόγω μέτρα αυξάνουν επίσης περαιτέρω τον υψηλό οριακό φορολογικό συντελεστή για τα άτομα κατώτερου μεσαίου εισοδήματος («παγίδα χαμηλού μισθού»), γεγονός που μπορεί να αποθαρρύνει τις επενδύσεις στη διά βίου μάθηση, καθώς και να αυξήσει τον αριθμό των δεδουλευμένων ωρών. Τα επιδόματα ανεργίας είναι χρονικά απεριόριστα και χωρίς έλεγχο πόρων για τους μακροχρόνια ανέργους. Επιπλέον, αρκετές μη χρηματικές κοινωνικές παροχές συνδέονται με το καθεστώς ανεργίας των δικαιούχων, γεγονός που μπορεί να συμβάλει στην υφιστάμενη αεργία, την ανεργία και τις παγίδες χαμηλών μισθών. Η ευρεία επανεξέταση του συστήματος παροχών θα βελτίωνε τη διαφάνεια όσον αφορά τα κίνητρα για εργασία και θα μπορούσε να συμβάλει στην αύξηση της αποτελεσματικότητας των πολιτικών ενεργοποίησης. |
| --- | --- |

(28)

Παρά τις πρόσφατες μεταρρυθμίσεις, η φορολογική σφήνα (εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και φορολόγηση του εισοδήματος από την εργασία) στο Βέλγιο παραμένει πολύ πάνω από τον ενωσιακό μέσο όρο σε όλα τα επίπεδα μισθών, με εξαίρεση τα πολύ χαμηλόμισθα άτομα (50 % του μέσου όρου), γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει αντικίνητρα για εργασία. Έχουν θεσπιστεί ορισμένα μέτρα για την αύξηση του καθαρού εισοδήματος των χαμηλόμισθων, όπως η πριμοδότηση απασχόλησης (Φλάνδρα) και τα επιδόματα σε εργαζομένους για τους μακροχρόνια ανέργους ή για τη διαπεριφερειακή κινητικότητα (σε ομοσπονδιακό επίπεδο). Ωστόσο, τα εν λόγω μέτρα αυξάνουν επίσης περαιτέρω τον υψηλό οριακό φορολογικό συντελεστή για τα άτομα κατώτερου μεσαίου εισοδήματος («παγίδα χαμηλού μισθού»), γεγονός που μπορεί να αποθαρρύνει τις επενδύσεις στη διά βίου μάθηση, καθώς και να αυξήσει τον αριθμό των δεδουλευμένων ωρών. Τα επιδόματα ανεργίας είναι χρονικά απεριόριστα και χωρίς έλεγχο πόρων για τους μακροχρόνια ανέργους. Επιπλέον, αρκετές μη χρηματικές κοινωνικές παροχές συνδέονται με το καθεστώς ανεργίας των δικαιούχων, γεγονός που μπορεί να συμβάλει στην υφιστάμενη αεργία, την ανεργία και τις παγίδες χαμηλών μισθών. Η ευρεία επανεξέταση του συστήματος παροχών θα βελτίωνε τη διαφάνεια όσον αφορά τα κίνητρα για εργασία και θα μπορούσε να συμβάλει στην αύξηση της αποτελεσματικότητας των πολιτικών ενεργοποίησης.

| (29) | Η εκτεταμένη χρήση των φορολογικών δαπανών, εν μέρει για την αντιστάθμιση των υψηλών φορολογικών συντελεστών, δημιουργεί ανεπάρκειες και τείνει να ευνοεί ορισμένα είδη αμοιβών και δαπανών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές στρεβλώσεις. Ειδικές ρυθμίσεις όπως κουπόνια γευμάτων, επιδοτήσεις μετακίνησης ή απαλλαγή από την παρακράτηση φόρου για τις υπερωρίες, την εργασία σε έρευνα και ανάπτυξη και τη νυχτερινή εργασία / εργασία σε βάρδιες είναι δαπανηρές για τον προϋπολογισμό και έχει διαπιστωθεί ότι δημιουργούν ανεπάρκειες. Ορισμένες εκπτώσεις φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων (π.χ. έκπτωση για κουπόνια υπηρεσιών) ωφελούν δυσανάλογα τα άτομα υψηλού εισοδήματος. Εξακολουθούν να υπάρχουν φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις σε ακίνητα σε ομοσπονδιακό επίπεδο (αντικειμενικές αξίες που υποτιμούν το πραγματικό εισόδημα από μισθώματα, δυνατότητα έκπτωσης τόκων για δάνεια δεύτερης κατοικίας) και σε περιφερειακό επίπεδο («chèque-habitat» στη Βαλονία). Τα εν λόγω φορολογικά κίνητρα στρεβλώνουν την κατανομή των πόρων και οδηγούν ενδεχομένως σε υπερεπενδύσεις για φορολογικούς λόγους σε ορισμένα είδη περιουσιακών στοιχείων. Οι επιζήμιες για το περιβάλλον επιδοτήσεις που σχετίζονται με τη φορολογία έχουν αυξηθεί. Η μείωση του συντελεστή ΦΠΑ επί της ηλεκτρικής ενέργειας και του αερίου για οικιακά συμβόλαια, ενώ παρέχει στήριξη στα νοικοκυριά, εξακολουθεί να ευνοεί τα ορυκτά καύσιμα μακροπρόθεσμα και αποθαρρύνει την περαιτέρω διαφοροποίηση και την εξοικονόμηση ενέργειας. Υπό το πρίσμα της αυξανόμενης κυκλοφοριακής συμφόρησης και των προβλημάτων ατμοσφαιρικής ρύπανσης, οι φόροι επί των μεταφορών και οι φόροι ρύπανσης εξακολουθούν να μην αξιοποιούνται επαρκώς. Η ευρύτερη φορολογική μεταρρύθμιση, την οποία η κυβέρνηση σχεδιάζει να πραγματοποιήσει σταδιακά έως το 2024, αναμένεται —εάν εγκριθεί και εφαρμοστεί— να μειώσει τη φορολογική επιβάρυνση της εργασίας και να μετριάσει ορισμένες από τις στρεβλώσεις. |
| --- | --- |

(29)

Η εκτεταμένη χρήση των φορολογικών δαπανών, εν μέρει για την αντιστάθμιση των υψηλών φορολογικών συντελεστών, δημιουργεί ανεπάρκειες και τείνει να ευνοεί ορισμένα είδη αμοιβών και δαπανών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές στρεβλώσεις. Ειδικές ρυθμίσεις όπως κουπόνια γευμάτων, επιδοτήσεις μετακίνησης ή απαλλαγή από την παρακράτηση φόρου για τις υπερωρίες, την εργασία σε έρευνα και ανάπτυξη και τη νυχτερινή εργασία / εργασία σε βάρδιες είναι δαπανηρές για τον προϋπολογισμό και έχει διαπιστωθεί ότι δημιουργούν ανεπάρκειες. Ορισμένες εκπτώσεις φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων (π.χ. έκπτωση για κουπόνια υπηρεσιών) ωφελούν δυσανάλογα τα άτομα υψηλού εισοδήματος. Εξακολουθούν να υπάρχουν φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις σε ακίνητα σε ομοσπονδιακό επίπεδο (αντικειμενικές αξίες που υποτιμούν το πραγματικό εισόδημα από μισθώματα, δυνατότητα έκπτωσης τόκων για δάνεια δεύτερης κατοικίας) και σε περιφερειακό επίπεδο («chèque-habitat» στη Βαλονία). Τα εν λόγω φορολογικά κίνητρα στρεβλώνουν την κατανομή των πόρων και οδηγούν ενδεχομένως σε υπερεπενδύσεις για φορολογικούς λόγους σε ορισμένα είδη περιουσιακών στοιχείων. Οι επιζήμιες για το περιβάλλον επιδοτήσεις που σχετίζονται με τη φορολογία έχουν αυξηθεί. Η μείωση του συντελεστή ΦΠΑ επί της ηλεκτρικής ενέργειας και του αερίου για οικιακά συμβόλαια, ενώ παρέχει στήριξη στα νοικοκυριά, εξακολουθεί να ευνοεί τα ορυκτά καύσιμα μακροπρόθεσμα και αποθαρρύνει την περαιτέρω διαφοροποίηση και την εξοικονόμηση ενέργειας. Υπό το πρίσμα της αυξανόμενης κυκλοφοριακής συμφόρησης και των προβλημάτων ατμοσφαιρικής ρύπανσης, οι φόροι επί των μεταφορών και οι φόροι ρύπανσης εξακολουθούν να μην αξιοποιούνται επαρκώς. Η ευρύτερη φορολογική μεταρρύθμιση, την οποία η κυβέρνηση σχεδιάζει να πραγματοποιήσει σταδιακά έως το 2024, αναμένεται —εάν εγκριθεί και εφαρμοστεί— να μειώσει τη φορολογική επιβάρυνση της εργασίας και να μετριάσει ορισμένες από τις στρεβλώσεις.

| (30) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Βελγίου βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με αυξημένο κίνδυνο να υπάρξουν καθυστερήσεις. Το Βέλγιο δεν έχει ακόμη υποβάλει αίτηση πληρωμής. Θα χρειαστεί αποτελεσματική διακυβέρνηση, ώστε να καταστεί δυνατή η ταχεία και σταθερή εφαρμογή. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αναμένεται να αναθεωρηθεί το 2023, ώστε να συμπεριλάβει, μεταξύ άλλων, ένα κεφάλαιο για το REPowerEU, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την προς τα κάτω αναθεώρηση της μέγιστης κατανομής επιχορηγήσεων προς το Βέλγιο από τον μηχανισμό. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων του Βελγίου στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 31 Μαρτίου 2023 το Βέλγιο εξέφρασε την πρόθεσή του να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 1 024 900 000 EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(30)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Βελγίου βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με αυξημένο κίνδυνο να υπάρξουν καθυστερήσεις. Το Βέλγιο δεν έχει ακόμη υποβάλει αίτηση πληρωμής. Θα χρειαστεί αποτελεσματική διακυβέρνηση, ώστε να καταστεί δυνατή η ταχεία και σταθερή εφαρμογή. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αναμένεται να αναθεωρηθεί το 2023, ώστε να συμπεριλάβει, μεταξύ άλλων, ένα κεφάλαιο για το REPowerEU, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την προς τα κάτω αναθεώρηση της μέγιστης κατανομής επιχορηγήσεων προς το Βέλγιο από τον μηχανισμό. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων του Βελγίου στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 31 Μαρτίου 2023 το Βέλγιο εξέφρασε την πρόθεσή του να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 1 024 900 000 EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (31) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής του Βελγίου το 2022, εκτός από το έγγραφο σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης για την Περιφέρεια Βρυξελλών-Πρωτευούσης, το οποίο εγκρίθηκε το 2023. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στο Βέλγιο. |
| --- | --- |

(31)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής του Βελγίου το 2022, εκτός από το έγγραφο σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης για την Περιφέρεια Βρυξελλών-Πρωτευούσης, το οποίο εγκρίθηκε το 2023. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στο Βέλγιο.

| (32) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, το Βέλγιο αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την αγορά εργασίας, το εκπαιδευτικό σύστημα, την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση. Το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας στο Βέλγιο είναι επί του παρόντος από τα υψηλότερα στην Ένωση και οι εργοδότες δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να προσλάβουν εργαζομένους με τις κατάλληλες δεξιότητες. Ωστόσο, οι περιφερειακές ανισότητες όσον αφορά τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας είναι σημαντικές. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού είναι υψηλές σε επαγγέλματα τόσο χαμηλής όσο και υψηλής ειδίκευσης, και σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών, των επαγγελματικών, τεχνικών και επιστημονικών θέσεων εργασίας, της φιλοξενίας και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Ο αριθμός των αποφοίτων, ιδίως των γυναικών, στους τομείς των φυσικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) παραμένει χαμηλός και το ποσοστό τους αυξάνεται με αργούς ρυθμούς, παρά τα ειδικά σχέδια δράσης STEM. Οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων εξηγούνται επίσης από τη χαμηλή συμμετοχή στην εκπαίδευση ενηλίκων. Τα υφιστάμενα κίνητρα για την εκπαίδευση ενηλίκων ενδέχεται να μην καλύπτουν τα άτομα με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, στα οποία η αναβάθμιση των δεξιοτήτων θα μπορούσε να προσφέρει καλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Η αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων αποτελεί βασικό μοχλό για την υλοποίηση του ψηφιακού μετασχηματισμού και τη διευκόλυνση της πράσινης μετάβασης, καθώς και για την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για το 2030 όσον αφορά την απασχόληση και τις δεξιότητες. |
| --- | --- |

(32)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, το Βέλγιο αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την αγορά εργασίας, το εκπαιδευτικό σύστημα, την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση. Το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας στο Βέλγιο είναι επί του παρόντος από τα υψηλότερα στην Ένωση και οι εργοδότες δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να προσλάβουν εργαζομένους με τις κατάλληλες δεξιότητες. Ωστόσο, οι περιφερειακές ανισότητες όσον αφορά τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας είναι σημαντικές. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού είναι υψηλές σε επαγγέλματα τόσο χαμηλής όσο και υψηλής ειδίκευσης, και σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών, των επαγγελματικών, τεχνικών και επιστημονικών θέσεων εργασίας, της φιλοξενίας και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Ο αριθμός των αποφοίτων, ιδίως των γυναικών, στους τομείς των φυσικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) παραμένει χαμηλός και το ποσοστό τους αυξάνεται με αργούς ρυθμούς, παρά τα ειδικά σχέδια δράσης STEM. Οι αναντιστοιχίες δεξιοτήτων εξηγούνται επίσης από τη χαμηλή συμμετοχή στην εκπαίδευση ενηλίκων. Τα υφιστάμενα κίνητρα για την εκπαίδευση ενηλίκων ενδέχεται να μην καλύπτουν τα άτομα με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, στα οποία η αναβάθμιση των δεξιοτήτων θα μπορούσε να προσφέρει καλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Η αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων αποτελεί βασικό μοχλό για την υλοποίηση του ψηφιακού μετασχηματισμού και τη διευκόλυνση της πράσινης μετάβασης, καθώς και για την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για το 2030 όσον αφορά την απασχόληση και τις δεξιότητες.

| (33) | Εκτός από τη μείωση των αντικινήτρων για εργασία στο σύστημα φορολογίας και παροχών, πιο αποτελεσματικά και στοχευμένα μέτρα ενεργοποίησης θα μπορούσαν να συμβάλουν στην απελευθέρωση του μεγάλου ανεκμετάλλευτου εργατικού δυναμικού και στην άμβλυνση των αυξανόμενων ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων. Οι μειονεκτούσες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, μεταναστευτικό υπόβαθρο ή αναπηρία, είναι λιγότερο ενταγμένες στην αγορά εργασίας. Κατά μέσο όρο, το ποσοστό μετάβασης από την ανεργία ή την αεργία στην απασχόληση είναι χαμηλό. Αυτό υποδηλώνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, ιδίως με συστηματικότερες αξιολογήσεις και ολοκληρωμένες διαδρομές για τα άτομα που αναζητούν εργασία και αντιμετωπίζουν πολλαπλά εμπόδια στην εξεύρεσή της. Η εφαρμογή πολιτικών για την ενίσχυση της επανένταξης εργαζομένων που βρίσκονται σε μακροχρόνια αναρρωτική άδεια, ιδίως λόγω επαγγελματικής εξουθένωσης και κατάθλιψης (25 % των περιπτώσεων), και σήμερα υπερβαίνουν κατά πολύ τον αριθμό των ανέργων, θα είναι επίσης αναγκαία για την περαιτέρω αύξηση του ποσοστού απασχόλησης. |
| --- | --- |

(33)

Εκτός από τη μείωση των αντικινήτρων για εργασία στο σύστημα φορολογίας και παροχών, πιο αποτελεσματικά και στοχευμένα μέτρα ενεργοποίησης θα μπορούσαν να συμβάλουν στην απελευθέρωση του μεγάλου ανεκμετάλλευτου εργατικού δυναμικού και στην άμβλυνση των αυξανόμενων ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων. Οι μειονεκτούσες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, μεταναστευτικό υπόβαθρο ή αναπηρία, είναι λιγότερο ενταγμένες στην αγορά εργασίας. Κατά μέσο όρο, το ποσοστό μετάβασης από την ανεργία ή την αεργία στην απασχόληση είναι χαμηλό. Αυτό υποδηλώνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, ιδίως με συστηματικότερες αξιολογήσεις και ολοκληρωμένες διαδρομές για τα άτομα που αναζητούν εργασία και αντιμετωπίζουν πολλαπλά εμπόδια στην εξεύρεσή της. Η εφαρμογή πολιτικών για την ενίσχυση της επανένταξης εργαζομένων που βρίσκονται σε μακροχρόνια αναρρωτική άδεια, ιδίως λόγω επαγγελματικής εξουθένωσης και κατάθλιψης (25 % των περιπτώσεων), και σήμερα υπερβαίνουν κατά πολύ τον αριθμό των ανέργων, θα είναι επίσης αναγκαία για την περαιτέρω αύξηση του ποσοστού απασχόλησης.

| (34) | Όσον αφορά τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και τις αναντιστοιχίες δεξιοτήτων, εκφράζονται ανησυχίες σχετικά με τις επιδόσεις, τη συμπεριληπτικότητα και την ισότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων, μεταξύ άλλων υπό το πρίσμα των υψηλών δημόσιων δαπανών για την εκπαίδευση. Το χάσμα στα εκπαιδευτικά αποτελέσματα συνδέεται στενά με το κοινωνικοοικονομικό και μεταναστευτικό υπόβαθρο των σπουδαστών και είναι από τα μεγαλύτερα στην Ένωση, γεγονός που οδηγεί σε ανισότητες στην εκπαίδευση. Η αύξηση της συνάφειας με την αγορά εργασίας και της ελκυστικότητας της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης θα είναι καίριας σημασίας. Η ενίσχυση του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού με την παροχή καλύτερης κατάρτισης και συνεχούς επαγγελματικής εξέλιξης, καθώς και με την ανάπτυξη πιο ευέλικτων και ελκυστικών σταδιοδρομιών, θα συμβάλει στη μείωση της αυξανόμενης έλλειψης ειδικευμένων εκπαιδευτικών, η οποία ενδέχεται να αυξήσει περαιτέρω τις υφιστάμενες εκπαιδευτικές ανισότητες. Πρόσφατα ελήφθησαν ή σχεδιάζεται να ληφθούν ορισμένα μέτρα για την ενίσχυση του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού. Θα είναι ουσιαστικής σημασίας να συνεχιστεί και να παρακολουθείται η εφαρμογή των εν λόγω μέτρων και ο αντίκτυπός τους. |
| --- | --- |

(34)

Όσον αφορά τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και τις αναντιστοιχίες δεξιοτήτων, εκφράζονται ανησυχίες σχετικά με τις επιδόσεις, τη συμπεριληπτικότητα και την ισότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων, μεταξύ άλλων υπό το πρίσμα των υψηλών δημόσιων δαπανών για την εκπαίδευση. Το χάσμα στα εκπαιδευτικά αποτελέσματα συνδέεται στενά με το κοινωνικοοικονομικό και μεταναστευτικό υπόβαθρο των σπουδαστών και είναι από τα μεγαλύτερα στην Ένωση, γεγονός που οδηγεί σε ανισότητες στην εκπαίδευση. Η αύξηση της συνάφειας με την αγορά εργασίας και της ελκυστικότητας της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης θα είναι καίριας σημασίας. Η ενίσχυση του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού με την παροχή καλύτερης κατάρτισης και συνεχούς επαγγελματικής εξέλιξης, καθώς και με την ανάπτυξη πιο ευέλικτων και ελκυστικών σταδιοδρομιών, θα συμβάλει στη μείωση της αυξανόμενης έλλειψης ειδικευμένων εκπαιδευτικών, η οποία ενδέχεται να αυξήσει περαιτέρω τις υφιστάμενες εκπαιδευτικές ανισότητες. Πρόσφατα ελήφθησαν ή σχεδιάζεται να ληφθούν ορισμένα μέτρα για την ενίσχυση του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού. Θα είναι ουσιαστικής σημασίας να συνεχιστεί και να παρακολουθείται η εφαρμογή των εν λόγω μέτρων και ο αντίκτυπός τους.

| (35) | Περίπου το 70 % της ακαθάριστης εγχώριας κατανάλωσης ενέργειας του Βελγίου καλύπτεται από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Το 2021 το πετρέλαιο αποτελούσε το 45 % του ενεργειακού μείγματος του Βελγίου και το φυσικό αέριο το 23 %. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στο Βέλγιο μειώθηκε κατά 15 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, σύμφωνα με τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (17). Το Βέλγιο θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές του για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (18). Η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές αντιπροσώπευε μόνο το 13 % της τελικής κατανάλωσης ενέργειας το 2021. Το Βέλγιο θα πρέπει να αυξήσει σημαντικά τον στόχο του για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2030, ο οποίος επί του παρόντος είναι 17,5 % και θεωρείται μη φιλόδοξος στην αξιολόγηση της Επιτροπής του 2020, ώστε να αντικατοπτρίζει τους πιο φιλόδοξους στόχους της Ένωσης. Για να καλυφθεί η σχεδιαζόμενη μείωση της πυρηνικής ενέργειας και η προβλεπόμενη αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, η ενεργειακή απόδοση και το ποσοστό ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές θα πρέπει να αυξηθούν σημαντικά. Ωστόσο, η ανάπτυξη χερσαίων αιολικών έργων και η σχετική επέκταση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθούν να παρεμποδίζονται σε μεγάλο βαθμό από τη χαμηλή δημόσια αποδοχή και τις μεγάλες καθυστερήσεις στις διαδικασίες αδειοδότησης, ιδίως λόγω των επαναλαμβανόμενων και χρονοβόρων διαδικασιών προσφυγής. Μπορούν να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη της χερσαίας αιολικής ενέργειας και η σχετική ενίσχυση του δικτύου. Ο χωροταξικός σχεδιασμός και η επανεξέταση των κανόνων για την ελάχιστη απόσταση των ανεμογεννητριών από αερολιμένες, ραντάρ και στρατιωτικές ζώνες θα μπορούσαν να απελευθερώσουν περισσότερο χώρο για την αιολική ενέργεια. Επιπλέον, η αδειοδότηση θα μπορούσε να διευκολυνθεί με τη χορήγηση καθεστώτος υπερισχύοντος δημόσιου συμφέροντος στα έργα αιολικής ενέργειας και υποδομών δικτύου και με την ταχύτερη διεκπεραίωση των προσφυγών. Η συμμετοχή των δήμων και των πολιτών σε έργα παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές θα μπορούσε να αυξήσει την τοπική αποδοχή.
  Η επέκταση της ηλιακής ενέργειας στέγης (εγκαταστάσεις τόσο μικρής όσο και μεγάλης κλίμακας) θα μπορούσε να τονωθεί περαιτέρω με την έγκριση μεταρρυθμίσεων οι οποίες θα προβλέπουν δεσμευτικές απαιτήσεις για μεγάλα δημόσια και εμπορικά κτίρια, κίνητρα για τους ιδιοκτήτες ακινήτων και νομικά πλαίσια που θα διευκολύνουν την κοινοχρησία ενέργειας. Επιπλέον, θα μπορούσε να προωθηθεί η αυτοκατανάλωση και η ευελιξία από την πλευρά της ζήτησης. Η προορατική ανάπτυξη πιο ολοκληρωμένων και συνεκτικών δεκαετών επενδυτικών σχεδίων για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να αποτρέψει καθυστερήσεις στη σύνδεση νέων έργων αιολικής ενέργειας (και άλλων ανανεώσιμων πηγών), καθώς και τελικών χρηστών (αντλίες θερμότητας, σημεία φόρτισης για ηλεκτρικά αυτοκίνητα), και θα πρέπει να προβλέπει την αναμενόμενη αύξηση της βιομηχανικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

(35)

Περίπου το 70 % της ακαθάριστης εγχώριας κατανάλωσης ενέργειας του Βελγίου καλύπτεται από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Το 2021 το πετρέλαιο αποτελούσε το 45 % του ενεργειακού μείγματος του Βελγίου και το φυσικό αέριο το 23 %. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στο Βέλγιο μειώθηκε κατά 15 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, σύμφωνα με τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (17). Το Βέλγιο θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές του για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (18). Η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές αντιπροσώπευε μόνο το 13 % της τελικής κατανάλωσης ενέργειας το 2021. Το Βέλγιο θα πρέπει να αυξήσει σημαντικά τον στόχο του για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2030, ο οποίος επί του παρόντος είναι 17,5 % και θεωρείται μη φιλόδοξος στην αξιολόγηση της Επιτροπής του 2020, ώστε να αντικατοπτρίζει τους πιο φιλόδοξους στόχους της Ένωσης. Για να καλυφθεί η σχεδιαζόμενη μείωση της πυρηνικής ενέργειας και η προβλεπόμενη αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, η ενεργειακή απόδοση και το ποσοστό ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές θα πρέπει να αυξηθούν σημαντικά. Ωστόσο, η ανάπτυξη χερσαίων αιολικών έργων και η σχετική επέκταση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθούν να παρεμποδίζονται σε μεγάλο βαθμό από τη χαμηλή δημόσια αποδοχή και τις μεγάλες καθυστερήσεις στις διαδικασίες αδειοδότησης, ιδίως λόγω των επαναλαμβανόμενων και χρονοβόρων διαδικασιών προσφυγής. Μπορούν να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη της χερσαίας αιολικής ενέργειας και η σχετική ενίσχυση του δικτύου. Ο χωροταξικός σχεδιασμός και η επανεξέταση των κανόνων για την ελάχιστη απόσταση των ανεμογεννητριών από αερολιμένες, ραντάρ και στρατιωτικές ζώνες θα μπορούσαν να απελευθερώσουν περισσότερο χώρο για την αιολική ενέργεια. Επιπλέον, η αδειοδότηση θα μπορούσε να διευκολυνθεί με τη χορήγηση καθεστώτος υπερισχύοντος δημόσιου συμφέροντος στα έργα αιολικής ενέργειας και υποδομών δικτύου και με την ταχύτερη διεκπεραίωση των προσφυγών. Η συμμετοχή των δήμων και των πολιτών σε έργα παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές θα μπορούσε να αυξήσει την τοπική αποδοχή.

Η επέκταση της ηλιακής ενέργειας στέγης (εγκαταστάσεις τόσο μικρής όσο και μεγάλης κλίμακας) θα μπορούσε να τονωθεί περαιτέρω με την έγκριση μεταρρυθμίσεων οι οποίες θα προβλέπουν δεσμευτικές απαιτήσεις για μεγάλα δημόσια και εμπορικά κτίρια, κίνητρα για τους ιδιοκτήτες ακινήτων και νομικά πλαίσια που θα διευκολύνουν την κοινοχρησία ενέργειας. Επιπλέον, θα μπορούσε να προωθηθεί η αυτοκατανάλωση και η ευελιξία από την πλευρά της ζήτησης. Η προορατική ανάπτυξη πιο ολοκληρωμένων και συνεκτικών δεκαετών επενδυτικών σχεδίων για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να αποτρέψει καθυστερήσεις στη σύνδεση νέων έργων αιολικής ενέργειας (και άλλων ανανεώσιμων πηγών), καθώς και τελικών χρηστών (αντλίες θερμότητας, σημεία φόρτισης για ηλεκτρικά αυτοκίνητα), και θα πρέπει να προβλέπει την αναμενόμενη αύξηση της βιομηχανικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

| (36) | Περαιτέρω μεταρρυθμίσεις πολιτικής και πρόσθετες επενδύσεις για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στους τομείς της ενέργειας, της βιομηχανίας, των κατασκευών και των μεταφορών θα συμβάλουν στη μείωση της μεγάλης συνολικής εξάρτησης του Βελγίου από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στη βιομηχανία θα μπορούσε να ενθαρρυνθεί με τη βελτίωση των εθελοντικών συμφωνιών, την εισαγωγή σχεδίων εξοικονόμησης ενέργειας και απανθρακοποίησης για τους μεγαλύτερους χρήστες ορυκτών καυσίμων, την τόνωση του εξηλεκτρισμού και της ανάπτυξης βιομηχανικών αντλιών θερμότητας, καθώς και την περαιτέρω ενσωμάτωση μεθόδων κυκλικής παραγωγής. Το Βέλγιο ενδέχεται να μην επιτύχει τους στόχους του σχετικά με την ανακαίνιση και την ενεργειακή απόδοση για το 2030. Η πρόκληση της μείωσης της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων στα κτίρια εξακολουθεί να είναι σημαντική. Ως εκ τούτου, οι τρέχουσες επενδυτικές προσπάθειες για ενεργειακές ανακαινίσεις θα πρέπει να ενταθούν και να συμπληρωθούν με μεταρρυθμίσεις πολιτικής, όπως η απαγόρευση των ορυκτών καυσίμων σε νέα κτίρια, οι υποχρεωτικές ενεργειακά αποδοτικές ανακαινίσεις, η σταδιακή κατάργηση της θέρμανσης που βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα και η μετατόπιση των κινήτρων προς λύσεις θέρμανσης χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, όπως οι αντλίες θερμότητας και τα δίκτυα θερμότητας που τροφοδοτούνται με ανακτημένη και ανανεώσιμη ενέργεια. Αυτές θα πρέπει να συνδυαστούν με την προσαρμογή της εκπαίδευσης και κατάρτισης στις συναφείς αναδυόμενες πράσινες τεχνικές δεξιότητες και με τη διασφάλιση επαρκών και κατάλληλα ειδικευμένων τεχνικών και εργαζομένων στον κατασκευαστικό τομέα. Στις μεταφορές, το υψηλό ποσοστό της χρήσης ιδιωτικών αυτοκινήτων αντιπροσωπεύει μεγάλο μέρος της κατανάλωσης πετρελαίου στο Βέλγιο. Η προώθηση της ήπιας κινητικότητας (για παράδειγμα, χρήση ποδηλάτου και κοινόχρηστη κινητικότητα) και της χρήσης των δημόσιων μεταφορών θα συνέβαλε στη μείωση της χρήσης των ιδιωτικών αυτοκινήτων, σε συνδυασμό με το κόστος της κυκλοφοριακής συμφόρησης. Το 2022 η ποδηλασία αυξήθηκε ως μέθοδος μετακίνησης από και προς την εργασία, ιδίως στη Φλάνδρα και τις Βρυξέλλες, χάρη στις συνεχείς επενδύσεις σε υποδομές ποδηλασίας, σε πρωτοβουλίες προώθησης και σε στοχευμένα κίνητρα. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο περαιτέρω ενθάρρυνσης αυτής της μορφής ήπιας κινητικότητας μέσω επενδύσεων σε υποδομές ποδηλασίας και στην οδική ασφάλεια των ποδηλατών. Η χρήση των δημόσιων μεταφορών δεν έχει ακόμη ανακάμψει πλήρως μετά την κρίση COVID-19 και θα μπορούσε να προωθηθεί περαιτέρω με βελτιώσεις στις προαστιακές και υπεραστικές υπηρεσίες, με επενδύσεις στην ανανέωση του στόλου και με μεγαλύτερη συχνότητα υπηρεσιών. |
| --- | --- |

(36)

Περαιτέρω μεταρρυθμίσεις πολιτικής και πρόσθετες επενδύσεις για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στους τομείς της ενέργειας, της βιομηχανίας, των κατασκευών και των μεταφορών θα συμβάλουν στη μείωση της μεγάλης συνολικής εξάρτησης του Βελγίου από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στη βιομηχανία θα μπορούσε να ενθαρρυνθεί με τη βελτίωση των εθελοντικών συμφωνιών, την εισαγωγή σχεδίων εξοικονόμησης ενέργειας και απανθρακοποίησης για τους μεγαλύτερους χρήστες ορυκτών καυσίμων, την τόνωση του εξηλεκτρισμού και της ανάπτυξης βιομηχανικών αντλιών θερμότητας, καθώς και την περαιτέρω ενσωμάτωση μεθόδων κυκλικής παραγωγής. Το Βέλγιο ενδέχεται να μην επιτύχει τους στόχους του σχετικά με την ανακαίνιση και την ενεργειακή απόδοση για το 2030. Η πρόκληση της μείωσης της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων στα κτίρια εξακολουθεί να είναι σημαντική. Ως εκ τούτου, οι τρέχουσες επενδυτικές προσπάθειες για ενεργειακές ανακαινίσεις θα πρέπει να ενταθούν και να συμπληρωθούν με μεταρρυθμίσεις πολιτικής, όπως η απαγόρευση των ορυκτών καυσίμων σε νέα κτίρια, οι υποχρεωτικές ενεργειακά αποδοτικές ανακαινίσεις, η σταδιακή κατάργηση της θέρμανσης που βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα και η μετατόπιση των κινήτρων προς λύσεις θέρμανσης χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, όπως οι αντλίες θερμότητας και τα δίκτυα θερμότητας που τροφοδοτούνται με ανακτημένη και ανανεώσιμη ενέργεια. Αυτές θα πρέπει να συνδυαστούν με την προσαρμογή της εκπαίδευσης και κατάρτισης στις συναφείς αναδυόμενες πράσινες τεχνικές δεξιότητες και με τη διασφάλιση επαρκών και κατάλληλα ειδικευμένων τεχνικών και εργαζομένων στον κατασκευαστικό τομέα. Στις μεταφορές, το υψηλό ποσοστό της χρήσης ιδιωτικών αυτοκινήτων αντιπροσωπεύει μεγάλο μέρος της κατανάλωσης πετρελαίου στο Βέλγιο. Η προώθηση της ήπιας κινητικότητας (για παράδειγμα, χρήση ποδηλάτου και κοινόχρηστη κινητικότητα) και της χρήσης των δημόσιων μεταφορών θα συνέβαλε στη μείωση της χρήσης των ιδιωτικών αυτοκινήτων, σε συνδυασμό με το κόστος της κυκλοφοριακής συμφόρησης. Το 2022 η ποδηλασία αυξήθηκε ως μέθοδος μετακίνησης από και προς την εργασία, ιδίως στη Φλάνδρα και τις Βρυξέλλες, χάρη στις συνεχείς επενδύσεις σε υποδομές ποδηλασίας, σε πρωτοβουλίες προώθησης και σε στοχευμένα κίνητρα. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο περαιτέρω ενθάρρυνσης αυτής της μορφής ήπιας κινητικότητας μέσω επενδύσεων σε υποδομές ποδηλασίας και στην οδική ασφάλεια των ποδηλατών. Η χρήση των δημόσιων μεταφορών δεν έχει ακόμη ανακάμψει πλήρως μετά την κρίση COVID-19 και θα μπορούσε να προωθηθεί περαιτέρω με βελτιώσεις στις προαστιακές και υπεραστικές υπηρεσίες, με επενδύσεις στην ανανέωση του στόλου και με μεγαλύτερη συχνότητα υπηρεσιών.

| (37) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε διάφορα επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών μηχανικών και των χειριστών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής. |
| --- | --- |

(37)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε διάφορα επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών μηχανικών και των χειριστών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής.

| (38) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (19) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(38)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (19) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (39) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για το Βέλγιο, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, |
| --- | --- |

(39)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για το Βέλγιο, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023,

ΣΥΝΙΣΤΑ στο Βέλγιο να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 2 % το πολύ (20).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να ενισχύσει τις προσπάθειες για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της μακροχρόνιας περίθαλψης. Να προβεί σε μεταρρύθμιση του συστήματος φορολογίας και παροχών ώστε να μειωθούν τα αντικίνητρα για εργασία, μετατοπίζοντας τη φορολογική επιβάρυνση από την εργασία και απλουστεύοντας το σύστημα φορολογίας και παροχών. Να επανεξετάσει τις φορολογικές δαπάνες, ώστε να μειώσει τις δυσμενείς οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις τους.

2.

Να διασφαλίσει αποτελεσματική διακυβέρνηση, ώστε να καταστεί δυνατή η ταχεία και σταθερή εφαρμογή του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Να οριστικοποιήσει γρήγορα το κεφάλαιο για το REPowerEU, ούτως ώστε να αρχίσει να υλοποιείται ταχέως. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και τις αναντιστοιχίες δεξιοτήτων, ιδίως με την ενίσχυση των πολιτικών ενεργοποίησης (συμπεριλαμβανομένης της καθοδήγησης), ούτως ώστε να ενταχθούν οι μειονεκτούσες ομάδες στην αγορά εργασίας. Να βελτιώσει τις επιδόσεις και την ισότητα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού.

4.

Να μειώσει τη συνολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα κλιμακώνοντας τις βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης και τη μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων στα κτίρια, ενθαρρύνοντας περαιτέρω την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και προωθώντας τη χρήση και παροχή δημόσιων μεταφορών και την ήπια κινητικότητα. Να επιταχύνει την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των συναφών υποδομών δικτύου εξορθολογίζοντας περαιτέρω τις διαδικασίες αδειοδότησης, μεταξύ άλλων μειώνοντας τη διάρκεια των διαδικασιών προσφυγής, και θεσπίζοντας νομικά πλαίσια για να τονώσει περαιτέρω τις επενδύσεις σε εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να διευκολύνει την κοινοχρησία ενέργειας. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

2

(3)  Κανονισμός (EE) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10161/21 INIT· ST 10161/21 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας του Βελγίου για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 1).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν ουδέτερη συμβολή ύψους 0 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 του Βελγίου και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 του Βελγίου (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 1).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος του Βελγίου εκτιμάται σε 5,4 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

13

(14)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

14

(15)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

15

(16)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2021 Ageing Report (Έκθεση για τη δημογραφική γήρανση 2021). Οι δαπάνες μακροχρόνιας περίθαλψης στο Βέλγιο προβλέπεται να ανέλθουν στο 6 % του ΑΕΠ με βάση το σενάριο σύγκλισης του κόστους και το σενάριο σύγκλισης του κόστους και της κάλυψης.

16

(17)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

17

(18)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

18

(19)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

19

(20)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 23.

20

---

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/13 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/13

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Βουλγαρίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Βουλγαρίας

(2023/C 312/02)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Βουλγαρία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Βουλγαρία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 15 Οκτωβρίου 2021 η Βουλγαρία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 4 Μαΐου 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Βουλγαρίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Βουλγαρία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 15 Οκτωβρίου 2021 η Βουλγαρία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 4 Μαΐου 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Βουλγαρίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Βουλγαρία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 5 Μαΐου 2023 η Βουλγαρία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Βουλγαρίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 5 Μαΐου 2023 η Βουλγαρία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Βουλγαρίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Βουλγαρία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Βουλγαρίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Βουλγαρίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Βουλγαρίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Βουλγαρία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Βουλγαρίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Βουλγαρίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Βουλγαρίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Βουλγαρίας μειώθηκε από 3,9 % του ΑΕΠ το 2021 σε 2,8 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 23,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 22,9 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Βουλγαρίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να υπερβεί το 3 % του ΑΕΠ το 2023. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Βουλγαρία θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά τη συζήτηση και την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού για το 2024. |
| --- | --- |

(12)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Βουλγαρίας μειώθηκε από 3,9 % του ΑΕΠ το 2021 σε 2,8 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 23,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 22,9 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Βουλγαρίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να υπερβεί το 3 % του ΑΕΠ το 2023. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Βουλγαρία θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά τη συζήτηση και την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού για το 2024.

| (13) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 στα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλαμβάνονταν μειωμένοι συντελεστές φόρου προστιθέμενης αξίας για τη θέρμανση και το αέριο, καθώς και χαμηλότερος ειδικός φόρος κατανάλωσης για την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό και υγροποιημένο αέριο, ενώ στα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλαμβάνονταν επιδοτήσεις σε μη οικιακούς καταναλωτές και διαχειριστές συστημάτων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, σε νοικοκυριά για την κατανάλωση φυσικού αερίου, καθώς και σε εταιρείες τηλεθέρμανσης. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από έκτακτη εισφορά στις κρατικές επιχειρήσεις στον ενεργειακό τομέα. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2022, από 3,7 % το 2021. |
| --- | --- |

(13)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 στα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλαμβάνονταν μειωμένοι συντελεστές φόρου προστιθέμενης αξίας για τη θέρμανση και το αέριο, καθώς και χαμηλότερος ειδικός φόρος κατανάλωσης για την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό και υγροποιημένο αέριο, ενώ στα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλαμβάνονταν επιδοτήσεις σε μη οικιακούς καταναλωτές και διαχειριστές συστημάτων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, σε νοικοκυριά για την κατανάλωση φυσικού αερίου, καθώς και σε εταιρείες τηλεθέρμανσης. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από έκτακτη εισφορά στις κρατικές επιχειρήσεις στον ενεργειακό τομέα. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2022, από 3,7 % το 2021.

| (14) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Βουλγαρία (7) να ακολουθήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Επίσης, το Συμβούλιο συνέστησε στη Βουλγαρία να διατηρήσει υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(14)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Βουλγαρία (7) να ακολουθήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Επίσης, το Συμβούλιο συνέστησε στη Βουλγαρία να διατηρήσει υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (15) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 1,2 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Βουλγαρία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,8 % του ΑΕΠ το 2022 (0,9 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,5 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Βουλγαρία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 0,8 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 0,9 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Βουλγαρία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 1,2 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Βουλγαρία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,8 % του ΑΕΠ το 2022 (0,9 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,5 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Βουλγαρία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 0,8 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 0,9 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Βουλγαρία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023 είναι πιο ευνοϊκό από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,8 % το 2023 και κατά 3,3 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη, σε επίπεδο 1,5 % το 2023 και 2,4 % το 2024, κυρίως λόγω της αρνητικότερης παραδοχής όσον αφορά την εξέλιξη των αποθεμάτων στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής και παρά την ευνοϊκότερη προβολή όσον αφορά τις εξαγωγές και τις εισαγωγές το 2023. Για το 2024 η χαμηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής οφείλεται κυρίως στις μεγάλες αρνητικές διαφορές στη συμβολή της ιδιωτικής κατανάλωσης, των επενδύσεων και των εξαγωγών. |
| --- | --- |

(16)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023 είναι πιο ευνοϊκό από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,8 % το 2023 και κατά 3,3 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη, σε επίπεδο 1,5 % το 2023 και 2,4 % το 2024, κυρίως λόγω της αρνητικότερης παραδοχής όσον αφορά την εξέλιξη των αποθεμάτων στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής και παρά την ευνοϊκότερη προβολή όσον αφορά τις εξαγωγές και τις εισαγωγές το 2023. Για το 2024 η χαμηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής οφείλεται κυρίως στις μεγάλες αρνητικές διαφορές στη συμβολή της ιδιωτικής κατανάλωσης, των επενδύσεων και των εξαγωγών.

| (17) | Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 6,1 % του ΑΕΠ το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η αύξηση του ελλείμματος το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τα μέτρα που θεσπίστηκαν για την αύξηση των συντάξεων και των μισθών, τον αντίκτυπο της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των συντάξεων στον πληθωρισμό και τον μέσο μισθό, τις υψηλότερες δαπάνες για την κοινωνική πολιτική, την πολιτική στον τομέα της υγείας και την εκπαιδευτική πολιτική, καθώς και τις υψηλότερες εθνικές δαπάνες για δημόσιες επενδύσεις. Το πρόγραμμα δεν περιλαμβάνει άλλη αλλαγή πολιτικής ή άλλα μέτρα εξυγίανσης, δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός του 2023 που ενδέχεται να περιλαμβάνει τέτοια μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής δεν είχε εγκριθεί κατά τον χρόνο υποβολής του προγράμματος σύγκλισης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 22,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 26,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 4,8 % του ΑΕΠ για το 2023. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, κυρίως λόγω των χαμηλότερων απ’ ό,τι αναμενόταν δημόσιων επενδύσεων και των υψηλότερων εσόδων τόσο από φόρους όσο και από την Ένωση. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 25 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στο χαμηλότερο προβλεπόμενο έλλειμμα και στις διαφορετικές παραδοχές σχετικά με την υλοποίηση του μηχανισμού και τις πληρωμές από αυτόν. |
| --- | --- |

(17)

Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 6,1 % του ΑΕΠ το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η αύξηση του ελλείμματος το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τα μέτρα που θεσπίστηκαν για την αύξηση των συντάξεων και των μισθών, τον αντίκτυπο της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των συντάξεων στον πληθωρισμό και τον μέσο μισθό, τις υψηλότερες δαπάνες για την κοινωνική πολιτική, την πολιτική στον τομέα της υγείας και την εκπαιδευτική πολιτική, καθώς και τις υψηλότερες εθνικές δαπάνες για δημόσιες επενδύσεις. Το πρόγραμμα δεν περιλαμβάνει άλλη αλλαγή πολιτικής ή άλλα μέτρα εξυγίανσης, δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός του 2023 που ενδέχεται να περιλαμβάνει τέτοια μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής δεν είχε εγκριθεί κατά τον χρόνο υποβολής του προγράμματος σύγκλισης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 22,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 26,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 4,8 % του ΑΕΠ για το 2023. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, κυρίως λόγω των χαμηλότερων απ’ ό,τι αναμενόταν δημόσιων επενδύσεων και των υψηλότερων εσόδων τόσο από φόρους όσο και από την Ένωση. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 25 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στο χαμηλότερο προβλεπόμενο έλλειμμα και στις διαφορετικές παραδοχές σχετικά με την υλοποίηση του μηχανισμού και τις πληρωμές από αυτόν.

| (18) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, συγκεκριμένα: επιδοτήσεις σε μη οικιακούς καταναλωτές. Το κόστος των εν λόγω μέτρων εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από την εισφορά αλληλεγγύης βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1854 (10) του Συμβουλίου. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2023 (11). Τα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 1,0 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(18)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, συγκεκριμένα: επιδοτήσεις σε μη οικιακούς καταναλωτές. Το κόστος των εν λόγω μέτρων εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από την εισφορά αλληλεγγύης βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1854 (10) του Συμβουλίου. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2023 (11). Τα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 1,0 % του ΑΕΠ.

| (19) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 (12), το Συμβούλιο συνέστησε στη Βουλγαρία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (13), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Βουλγαρία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Βουλγαρία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(19)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 (12), το Συμβούλιο συνέστησε στη Βουλγαρία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (13), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Βουλγαρία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Βουλγαρία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (20) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 3,1 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 1,2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 1,9 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Η Βουλγαρία προβλέπεται να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, καθώς και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 1,9 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (14). |
| --- | --- |

(20)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 3,1 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 1,2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 1,9 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Η Βουλγαρία προβλέπεται να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, καθώς και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 1,9 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (14).

| (21) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 4,7 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τα υψηλότερα έσοδα από την Ένωση και τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 30,7 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,8 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει σε γενικές γραμμές με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 28,1 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(21)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 4,7 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τα υψηλότερα έσοδα από την Ένωση και τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 30,7 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,8 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει σε γενικές γραμμές με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 28,1 % στο τέλος του 2024.

| (22) | Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας έως το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2024 έναντι 0,8 % του ΑΕΠ το 2023. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

(22)

Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας έως το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2024 έναντι 0,8 % του ΑΕΠ το 2023. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης.

| (23) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου με 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (15). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (16) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 4,6 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Με βάση τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών κάτω από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, θα ήταν σκόπιμη η χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024. |
| --- | --- |

(23)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου με 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (15). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (16) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 4,6 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Με βάση τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών κάτω από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, θα ήταν σκόπιμη η χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024.

| (24) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 5,4 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση από την πλήρη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Αυτό οφείλεται κυρίως στον ετησιοποιημένο αντίκτυπο που έχουν οι αυξήσεις των συντάξεων και οι σχεδιαζόμενες αυξήσεις σε ορισμένους μισθούς του δημόσιου τομέα, ο οποίος αντισταθμίζει και με το παραπάνω τον θετικό αντίκτυπο της σταδιακής κατάργησης των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. |
| --- | --- |

(24)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 5,4 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση από την πλήρη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Αυτό οφείλεται κυρίως στον ετησιοποιημένο αντίκτυπο που έχουν οι αυξήσεις των συντάξεων και οι σχεδιαζόμενες αυξήσεις σε ορισμένους μισθούς του δημόσιου τομέα, ο οποίος αντισταθμίζει και με το παραπάνω τον θετικό αντίκτυπο της σταδιακής κατάργησης των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας.

| (25) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 4 % του ΑΕΠ το 2023 σε 4,6 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει υψηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. |
| --- | --- |

(25)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 4 % του ΑΕΠ το 2023 σε 4,6 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει υψηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού.

| (26) | Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σταδιακά σε 4,9 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 5 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης δεν προβλέπεται να επανέλθει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 30,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 37,1 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(26)

Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σταδιακά σε 4,9 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 5 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης δεν προβλέπεται να επανέλθει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 30,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 37,1 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (27) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Βουλγαρίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με αυξημένο κίνδυνο να υπάρξουν καθυστερήσεις. Η Βουλγαρία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 22 ορόσημα και στόχους του σχεδίου και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 1,37 δισ. EUR. Το υψηλό επίπεδο κυβερνητικής αστάθειας είχε ως αποτέλεσμα καθυστερήσεις σε βασικές νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, όπως αυτές που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη λογοδοσία του γενικού εισαγγελέα. Η έλλειψη πολιτικής σταθερότητας και διοικητικής ικανότητας οδήγησε επίσης σε επιβράδυνση των εργασιών υλοποίησης αρκετών σημαντικών επενδύσεων στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών, καθώς και στην αμφισβήτηση βασικών πτυχών του σχεδίου, συγκεκριμένα όσον αφορά την απανθρακοποίηση του ενεργειακού τομέα. Η δεύτερη αίτηση πληρωμής έχει καθυστερήσει και προβλέπεται πλέον για τον Σεπτέμβριο του 2023. Ωστόσο, υπάρχει σημαντικός κίνδυνος να μην έχουν εκπληρωθεί κατά τον χρόνο υποβολής αρκετά ορόσημα και στόχοι που σχετίζονται με βασικές μεταρρυθμίσεις. Οι εργασίες για την προσθήκη του σχεδίου και το κεφάλαιο για το REPowerEU βρίσκονται σε εξέλιξη. Το χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση των εν λόγω εργασιών είναι ακόμη ασαφές λόγω της πολιτικής κατάστασης. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Βουλγαρίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(27)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Βουλγαρίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με αυξημένο κίνδυνο να υπάρξουν καθυστερήσεις. Η Βουλγαρία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 22 ορόσημα και στόχους του σχεδίου και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 1,37 δισ. EUR. Το υψηλό επίπεδο κυβερνητικής αστάθειας είχε ως αποτέλεσμα καθυστερήσεις σε βασικές νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, όπως αυτές που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη λογοδοσία του γενικού εισαγγελέα. Η έλλειψη πολιτικής σταθερότητας και διοικητικής ικανότητας οδήγησε επίσης σε επιβράδυνση των εργασιών υλοποίησης αρκετών σημαντικών επενδύσεων στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών, καθώς και στην αμφισβήτηση βασικών πτυχών του σχεδίου, συγκεκριμένα όσον αφορά την απανθρακοποίηση του ενεργειακού τομέα. Η δεύτερη αίτηση πληρωμής έχει καθυστερήσει και προβλέπεται πλέον για τον Σεπτέμβριο του 2023. Ωστόσο, υπάρχει σημαντικός κίνδυνος να μην έχουν εκπληρωθεί κατά τον χρόνο υποβολής αρκετά ορόσημα και στόχοι που σχετίζονται με βασικές μεταρρυθμίσεις. Οι εργασίες για την προσθήκη του σχεδίου και το κεφάλαιο για το REPowerEU βρίσκονται σε εξέλιξη. Το χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση των εν λόγω εργασιών είναι ακόμη ασαφές λόγω της πολιτικής κατάστασης. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Βουλγαρίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (28) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Βουλγαρίας το 2022, εκτός από την προτεραιότητα που αφορά το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και τα εδαφικά σχέδια δίκαιης μετάβασης, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για να μετριαστούν οι επιπτώσεις της μετάβασης των περιφερειών εξόρυξης άνθρακα. Η έγκριση και ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Βουλγαρία. |
| --- | --- |

(28)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Βουλγαρίας το 2022, εκτός από την προτεραιότητα που αφορά το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και τα εδαφικά σχέδια δίκαιης μετάβασης, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για να μετριαστούν οι επιπτώσεις της μετάβασης των περιφερειών εξόρυξης άνθρακα. Η έγκριση και ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Βουλγαρία.

| (29) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Βουλγαρία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την απανθρακοποίηση της οικονομίας και της παραγωγής καθαρής ενέργειας. |
| --- | --- |

(29)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Βουλγαρία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την απανθρακοποίηση της οικονομίας και της παραγωγής καθαρής ενέργειας.

| (30) | Η Βουλγαρία εξακολουθεί να διαθέτει την οικονομία υψηλότερης έντασης άνθρακα στην Ένωση, καθώς η ένταση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου είναι υπερτετραπλάσια από τον μέσο όρο της Ένωσης. Το ποσοστό των ορυκτών καυσίμων στο ενεργειακό μείγμα της Βουλγαρίας το 2021 ήταν 63 %, ενώ ο άνθρακας αντιπροσώπευε το 26 %, η πυρηνική ενέργεια το 22 % και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας το 15 %, ποσοστό χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (18 %). Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Βουλγαρίας περιλαμβάνει μεταρρύθμιση του στρατηγικού πλαισίου για την απανθρακοποίηση της οικονομίας, ιδίως του ενεργειακού τομέα. Εν προκειμένω περιλαμβάνεται η κατάρτιση σεναρίων και συστάσεων από την Επιτροπή Ενεργειακής Μετάβασης και η επακόλουθη έγκριση χάρτη πορείας προς την κλιματική ουδετερότητα από την Εθνοσυνέλευση, με τελική ημερομηνία για τη σταδιακή κατάργηση του άνθρακα/λιγνίτη το αργότερο έως το 2038. Μολονότι η Επιτροπή Ενεργειακής Μετάβασης συστάθηκε το 2022, η έκθεση σύστασής της έχει καθυστερήσει. Επιπλέον, τον Ιανουάριο του 2023 η Εθνοσυνέλευση ενέκρινε ψήφισμα που υποχρεώνει την κυβέρνηση να επαναδιαπραγματευτεί τις δεσμεύσεις της Βουλγαρίας όσον αφορά την απανθρακοποίηση, συμπεριλαμβανομένης μιας επένδυσης στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, στο πλαίσιο του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(30)

Η Βουλγαρία εξακολουθεί να διαθέτει την οικονομία υψηλότερης έντασης άνθρακα στην Ένωση, καθώς η ένταση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου είναι υπερτετραπλάσια από τον μέσο όρο της Ένωσης. Το ποσοστό των ορυκτών καυσίμων στο ενεργειακό μείγμα της Βουλγαρίας το 2021 ήταν 63 %, ενώ ο άνθρακας αντιπροσώπευε το 26 %, η πυρηνική ενέργεια το 22 % και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας το 15 %, ποσοστό χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (18 %). Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Βουλγαρίας περιλαμβάνει μεταρρύθμιση του στρατηγικού πλαισίου για την απανθρακοποίηση της οικονομίας, ιδίως του ενεργειακού τομέα. Εν προκειμένω περιλαμβάνεται η κατάρτιση σεναρίων και συστάσεων από την Επιτροπή Ενεργειακής Μετάβασης και η επακόλουθη έγκριση χάρτη πορείας προς την κλιματική ουδετερότητα από την Εθνοσυνέλευση, με τελική ημερομηνία για τη σταδιακή κατάργηση του άνθρακα/λιγνίτη το αργότερο έως το 2038. Μολονότι η Επιτροπή Ενεργειακής Μετάβασης συστάθηκε το 2022, η έκθεση σύστασής της έχει καθυστερήσει. Επιπλέον, τον Ιανουάριο του 2023 η Εθνοσυνέλευση ενέκρινε ψήφισμα που υποχρεώνει την κυβέρνηση να επαναδιαπραγματευτεί τις δεσμεύσεις της Βουλγαρίας όσον αφορά την απανθρακοποίηση, συμπεριλαμβανομένης μιας επένδυσης στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, στο πλαίσιο του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (31) | Η Βουλγαρία έχει επιδείξει υψηλό επίπεδο ασφάλειας εφοδιασμού με αέριο απέναντι σε δύσκολες συνθήκες, ιδίως δεδομένου ότι ο εφοδιασμός της με αέριο από τη Ρωσία διακόπηκε λίγο μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Η Βουλγαρία μπόρεσε να εξασφαλίσει βραχυπρόθεσμες συμβάσεις για παραδόσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) μέσω της Ελλάδας. Ο Διασυνδετήριος Αγωγός Φυσικού Αερίου Ελλάδας-Βουλγαρίας (IGB) άρχισε να λειτουργεί τον Οκτώβριο του 2022. Έτσι η Βουλγαρία μπόρεσε να παραλάβει το σύνολο των συμβατικών προμηθειών από το Αζερμπαϊτζάν (1 bcm/έτος, που καλύπτει περίπου το 30 % της εγχώριας κατανάλωσης). Το ποσοστό του αερίου στο ενεργειακό μείγμα ήταν 14 %, χαμηλότερο του μέσου όρου της Ένωσης (23 %). Η βιομηχανία παραμένει ο μεγαλύτερος καταναλωτής αερίου, με ποσοστό 42 %, συμπεριλαμβανομένων των μη ενεργειακών χρήσεων. Τα συστήματα τηλεθέρμανσης στις μεγάλες πόλεις Σόφια και Φιλιππούπολη βασίζονται στο φυσικό αέριο και αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο της συνολικής κατανάλωσης φυσικού αερίου της Βουλγαρίας. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Βουλγαρία μειώθηκε κατά 22 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (17). Η Βουλγαρία ενθαρρύνεται να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (18). |
| --- | --- |

(31)

Η Βουλγαρία έχει επιδείξει υψηλό επίπεδο ασφάλειας εφοδιασμού με αέριο απέναντι σε δύσκολες συνθήκες, ιδίως δεδομένου ότι ο εφοδιασμός της με αέριο από τη Ρωσία διακόπηκε λίγο μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Η Βουλγαρία μπόρεσε να εξασφαλίσει βραχυπρόθεσμες συμβάσεις για παραδόσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) μέσω της Ελλάδας. Ο Διασυνδετήριος Αγωγός Φυσικού Αερίου Ελλάδας-Βουλγαρίας (IGB) άρχισε να λειτουργεί τον Οκτώβριο του 2022. Έτσι η Βουλγαρία μπόρεσε να παραλάβει το σύνολο των συμβατικών προμηθειών από το Αζερμπαϊτζάν (1 bcm/έτος, που καλύπτει περίπου το 30 % της εγχώριας κατανάλωσης). Το ποσοστό του αερίου στο ενεργειακό μείγμα ήταν 14 %, χαμηλότερο του μέσου όρου της Ένωσης (23 %). Η βιομηχανία παραμένει ο μεγαλύτερος καταναλωτής αερίου, με ποσοστό 42 %, συμπεριλαμβανομένων των μη ενεργειακών χρήσεων. Τα συστήματα τηλεθέρμανσης στις μεγάλες πόλεις Σόφια και Φιλιππούπολη βασίζονται στο φυσικό αέριο και αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο της συνολικής κατανάλωσης φυσικού αερίου της Βουλγαρίας. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Βουλγαρία μειώθηκε κατά 22 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (17). Η Βουλγαρία ενθαρρύνεται να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (18).

| (32) | Όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η Βουλγαρία δεν έχει ακόμη άρει τα εμπόδια για τις εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τη σύνδεσή τους με το δίκτυο, στο πλαίσιο δέσμευσης βάσει του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Τον Ιανουάριο του 2023, η Επιτροπή παρέπεμψε τη Βουλγαρία στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με το άρθρο 260 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επειδή δεν μετέφερε στο εθνικό δίκαιο την οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (19). Η μεγαλύτερη έμφαση στην αποθήκευση ενέργειας θα συμβάλει στην επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε κλίμακα δικτύου στη Βουλγαρία. Επιπλέον, η βελτίωση της διαχείρισης του δικτύου ώστε να καταστεί πιο ευέλικτη θα μπορούσε να διευκολύνει την ενσωμάτωση πρόσθετων εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ταυτόχρονα, η Βουλγαρία θα πρέπει να συνεχίσει να αναπτύσσει ενεργειακές διασυνδέσεις με επαρκή δυναμικότητα με γειτονικές χώρες. Οι επενδύσεις σε υποδομές ορυκτών καυσίμων πρέπει να περιορίζονται στις απολύτως αναγκαίες και να σχεδιάζονται έτσι ώστε να είναι ανθεκτικές στις μελλοντικές εξελίξεις, προκειμένου να αποφεύγεται ο εγκλωβισμός σε τεχνολογίες που δεν συνάδουν με τους κλιματικούς στόχους ή αυξάνουν το κόστος της ενεργειακής μετάβασης. |
| --- | --- |

(32)

Όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η Βουλγαρία δεν έχει ακόμη άρει τα εμπόδια για τις εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τη σύνδεσή τους με το δίκτυο, στο πλαίσιο δέσμευσης βάσει του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Τον Ιανουάριο του 2023, η Επιτροπή παρέπεμψε τη Βουλγαρία στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με το άρθρο 260 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επειδή δεν μετέφερε στο εθνικό δίκαιο την οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (19). Η μεγαλύτερη έμφαση στην αποθήκευση ενέργειας θα συμβάλει στην επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε κλίμακα δικτύου στη Βουλγαρία. Επιπλέον, η βελτίωση της διαχείρισης του δικτύου ώστε να καταστεί πιο ευέλικτη θα μπορούσε να διευκολύνει την ενσωμάτωση πρόσθετων εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ταυτόχρονα, η Βουλγαρία θα πρέπει να συνεχίσει να αναπτύσσει ενεργειακές διασυνδέσεις με επαρκή δυναμικότητα με γειτονικές χώρες. Οι επενδύσεις σε υποδομές ορυκτών καυσίμων πρέπει να περιορίζονται στις απολύτως αναγκαίες και να σχεδιάζονται έτσι ώστε να είναι ανθεκτικές στις μελλοντικές εξελίξεις, προκειμένου να αποφεύγεται ο εγκλωβισμός σε τεχνολογίες που δεν συνάδουν με τους κλιματικούς στόχους ή αυξάνουν το κόστος της ενεργειακής μετάβασης.

| (33) | Το βουλγαρικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει επενδύσεις ύψους άνω του 1 δισ. EUR που αποσκοπούν στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης τόσο στα δημόσια όσο και στα ιδιωτικά κτίρια, ενώ δρομολογούνται προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων για την υλοποίηση έργων επιτόπου. Η σύσταση του εθνικού ταμείου απανθρακοποίησης, η οποία αναμένεται το 2023, είναι ζωτικής σημασίας για να επιτευχθεί η μακροπρόθεσμη στρατηγική της Βουλγαρίας για την ανακαίνιση του κτιριακού της αποθέματος, σε συνδυασμό με την προσέλκυση περισσότερων ιδιωτικών επενδύσεων μέσω της προσαρμογής της προσέγγισής της στα προγράμματα ανακαίνισης. Απαιτούνται πρόσθετες προσπάθειες για τη διαρθρωτική αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, ιδίως μέσω ειδικών προγραμμάτων και τεχνικής και διοικητικής βοήθειας, ώστε να αντικατοπτρίζονται οι ανάγκες των ευπαθών ομάδων. Προκειμένου η Βουλγαρία να ευθυγραμμιστεί με τους στόχους της δέσμης μέτρων Fit for 55, θα χρειαστεί μεγαλύτερη φιλοδοξία για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την αύξηση των στόχων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. |
| --- | --- |

(33)

Το βουλγαρικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει επενδύσεις ύψους άνω του 1 δισ. EUR που αποσκοπούν στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης τόσο στα δημόσια όσο και στα ιδιωτικά κτίρια, ενώ δρομολογούνται προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων για την υλοποίηση έργων επιτόπου. Η σύσταση του εθνικού ταμείου απανθρακοποίησης, η οποία αναμένεται το 2023, είναι ζωτικής σημασίας για να επιτευχθεί η μακροπρόθεσμη στρατηγική της Βουλγαρίας για την ανακαίνιση του κτιριακού της αποθέματος, σε συνδυασμό με την προσέλκυση περισσότερων ιδιωτικών επενδύσεων μέσω της προσαρμογής της προσέγγισής της στα προγράμματα ανακαίνισης. Απαιτούνται πρόσθετες προσπάθειες για τη διαρθρωτική αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, ιδίως μέσω ειδικών προγραμμάτων και τεχνικής και διοικητικής βοήθειας, ώστε να αντικατοπτρίζονται οι ανάγκες των ευπαθών ομάδων. Προκειμένου η Βουλγαρία να ευθυγραμμιστεί με τους στόχους της δέσμης μέτρων Fit for 55, θα χρειαστεί μεγαλύτερη φιλοδοξία για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την αύξηση των στόχων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση.

| (34) | Μεταξύ 2005 και 2021, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τις εγχώριες μεταφορές εκτός της αεροπορίας αυξήθηκαν κατά 19,5 % στη Βουλγαρία, ενώ μειώθηκαν κατά 7,5 % στην Ένωση κατά μέσο όρο. Περίπου το ένα τέταρτο των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της χώρας προέρχεται από τον εν λόγω τομέα. Η διείσδυση των επιβατικών αυτοκινήτων μηδενικών εκπομπών είναι χαμηλή, όπως και η πυκνότητα των δημόσιων σημείων ηλεκτρικής φόρτισης στη Βουλγαρία. Η ανάπτυξη του βουλγαρικού τμήματος του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών αντιμετωπίζει καθυστερήσεις, ιδίως όσον αφορά τις σιδηροδρομικές υποδομές: το γεγονός αυτό εμποδίζει την πολυτροπικότητα και τις δυνατότητες βελτίωσης της αποδοτικότητας και της βιωσιμότητας των μεταφορών. Η ατμοσφαιρική ρύπανση συνιστά σημαντικό κίνδυνο για την υγεία του πληθυσμού της Βουλγαρίας. |
| --- | --- |

(34)

Μεταξύ 2005 και 2021, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τις εγχώριες μεταφορές εκτός της αεροπορίας αυξήθηκαν κατά 19,5 % στη Βουλγαρία, ενώ μειώθηκαν κατά 7,5 % στην Ένωση κατά μέσο όρο. Περίπου το ένα τέταρτο των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της χώρας προέρχεται από τον εν λόγω τομέα. Η διείσδυση των επιβατικών αυτοκινήτων μηδενικών εκπομπών είναι χαμηλή, όπως και η πυκνότητα των δημόσιων σημείων ηλεκτρικής φόρτισης στη Βουλγαρία. Η ανάπτυξη του βουλγαρικού τμήματος του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών αντιμετωπίζει καθυστερήσεις, ιδίως όσον αφορά τις σιδηροδρομικές υποδομές: το γεγονός αυτό εμποδίζει την πολυτροπικότητα και τις δυνατότητες βελτίωσης της αποδοτικότητας και της βιωσιμότητας των μεταφορών. Η ατμοσφαιρική ρύπανση συνιστά σημαντικό κίνδυνο για την υγεία του πληθυσμού της Βουλγαρίας.

| (35) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Βουλγαρία για ορισμένα επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση (20). Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ διέθεσε 152 εκατ. EUR για μέτρα προώθησης πράσινων δεξιοτήτων και θέσεων εργασίας για την περίοδο 2021-2027. Το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης παρέχει επίσης τη δυνατότητα να αντιμετωπιστεί η κοινωνική διάσταση της πράσινης μετάβασης για τις τρεις επιλέξιμες περιφέρειες της χώρας. |
| --- | --- |

(35)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Βουλγαρία για ορισμένα επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση (20). Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ διέθεσε 152 εκατ. EUR για μέτρα προώθησης πράσινων δεξιοτήτων και θέσεων εργασίας για την περίοδο 2021-2027. Το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης παρέχει επίσης τη δυνατότητα να αντιμετωπιστεί η κοινωνική διάσταση της πράσινης μετάβασης για τις τρεις επιλέξιμες περιφέρειες της χώρας.

| (36) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 και η γνώμη του (21) αποτυπώνεται στις συστάσεις 1, 2 και 3, |
| --- | --- |

(36)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 και η γνώμη του (21) αποτυπώνεται στις συστάσεις 1, 2 και 3,

ΣΥΝΙΣΤΑ στη Βουλγαρία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 4,6 % το πολύ (22).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

2.

Να διασφαλίσει αποτελεσματική δομή διακυβέρνησης και να ενισχύσει τη διοικητική ικανότητα, ώστε να καταστεί δυνατή η ταχεία και σταθερή εφαρμογή του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Να οριστικοποιήσει γρήγορα το κεφάλαιο για το REPowerEU, ούτως ώστε να αρχίσει να υλοποιείται ταχέως. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση μέσω της ταχύτερης ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εξασφαλίζοντας, παράλληλα, ικανότητες αποθήκευσης για την αύξηση της ευελιξίας του ενεργειακού συστήματος. Να ενισχύσει τις υποδομές του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και να βελτιώσει τη διαχείρισή τους, εξορθολογίζοντας τις διαδικασίες σύνδεσης και εισάγοντας στοιχεία έξυπνου δικτύου. Να συνεχίσει τις προσπάθειες για αύξηση της διασύνδεσης με τις γειτονικές χώρες. Να επιταχύνει την ανακαίνιση κτιρίων με σκοπό την παροχή κινήτρων για ενεργειακή απόδοση και την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας. Να προωθήσει νέες λύσεις, ανθεκτικές στις μελλοντικές εξελίξεις, στους τομείς της τηλεθέρμανσης και των βιώσιμων αστικών μεταφορών, και να επιταχύνει την ανάπτυξη σιδηροδρομικών υποδομών. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

2

(3)  Κανονισμός (EE) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 8091/2022 INIT· ST 8091/2022 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2021 της Βουλγαρίας (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 6).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή μηδέν εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ.

9

(10)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1854 του Συμβουλίου, της 6ης Οκτωβρίου 2022, σχετικά με παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας (ΕΕ L 261I της 7.10.2022, σ. 1).

10

(11)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

11

(12)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Βουλγαρίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2022 της Βουλγαρίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 11).

12

(13)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Βουλγαρίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 12,9 % σε ονομαστικούς όρους.

13

(14)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

14

(15)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

15

(16)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

16

(17)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

17

(18)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

18

(19)  Οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (ΕΕ L 328 της 21.12.2018, σ. 82).

19

(20)  Έκθεση για τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού 2022 — Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας.

20

(21)  Βάσει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

21

(22)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 23.

22

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/22 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/22

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Τσεχίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Τσεχίας

(2023/C 312/03)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Τσεχία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Τσεχία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Την 1η Ιουνίου 2021 η Τσεχία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 8 Σεπτεμβρίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Τσεχίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Τσεχία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Την 1η Ιουνίου 2021 η Τσεχία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 8 Σεπτεμβρίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Τσεχίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Τσεχία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 13 Απριλίου 2023 η Τσεχία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 28 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Τσεχίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 13 Απριλίου 2023 η Τσεχία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 28 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Τσεχίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Τσεχία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Τσεχίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Τσεχίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Τσεχίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Τσεχία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Τσεχίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Τσεχίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Τσεχίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Τσεχία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Τσεχία δεν αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα των τιμών και τις τιμές των κατοικιών, αλλά πιθανώς να περιοριστούν στο μέλλον, καθώς το χρέος των νοικοκυριών είναι συγκρατημένο και ο πληθωρισμός αναμένεται να επιβραδυνθεί πολύ ταχύτερα από τον μέσο όρο στην Ένωση. Η οικονομία επηρεάστηκε έντονα από τον κλυδωνισμό των τιμών της ενέργειας, καθώς ο πληθωρισμός αυξήθηκε με ταχείς ρυθμούς. Ο χαλαρός δημοσιονομικός προσανατολισμός μετά την πανδημία της COVID-19 συνέβαλε επίσης στην επιτάχυνση του πληθωρισμού. Μολονότι οι συνολικές πιέσεις στις τιμές παραμένουν υψηλές, η ανταγωνιστικότητα των τιμών προβλέπεται να ανακάμψει εν μέρει εν μέσω μείωσης των τιμών της ενέργειας και δεν υπάρχουν άμεσες προκλήσεις εξωτερικής βιωσιμότητας. Ο πληθωρισμός αναμένεται να επιβραδυνθεί πολύ ταχύτερα από τον μέσο όρο στην Ένωση. Ωστόσο, εάν ο πληθωρισμός συνεχιστεί, αυτό θα μπορούσε να ενέχει ορισμένους κινδύνους για την ανταγωνιστικότητα της Τσεχίας. Η πρόσφατη επιδείνωση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών απαιτεί στενή περαιτέρω παρακολούθηση. Τα τελευταία έτη, η ζήτηση κατοικιών αυξήθηκε έντονα, ωθούμενη από τα χαμηλά επιτόκια, τη μεγάλη αύξηση των εισοδημάτων και τα χαλαρά μακροπροληπτικά μέτρα, χωρίς η προσφορά κατοικιών να συμβαδίζει. Οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν εντονότερα κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αλλά άρχισαν να μετριάζονται στα μέσα του 2022 εν μέσω υψηλότερων επιτοκίων και αυστηρότερων όρων δανειοδότησης. Ωστόσο, ο κίνδυνος σημαντικής διόρθωσης των τιμών των κατοικιών φαίνεται να είναι χαμηλός, το χρέος των νοικοκυριών είναι συγκρατημένο και ο τραπεζικός τομέας υγιής. Παρ’ όλα αυτά, η συνεχιζόμενη περιορισμένη ανταπόκριση από την πλευρά της προσφοράς μεσοπρόθεσμα θα εξακολουθήσει να αυξάνει τις τιμές. Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για τη συγκράτηση του πληθωρισμού. Η ταχεία μείωση του πληθωρισμού απαιτεί έντονη επιβράδυνση της αύξησης της ζήτησης, η οποία με τη σειρά της μπορεί να επιτευχθεί με επαρκώς αυστηρή νομισματική και δημοσιονομική πολιτική. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Τσεχία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Τσεχία δεν αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα των τιμών και τις τιμές των κατοικιών, αλλά πιθανώς να περιοριστούν στο μέλλον, καθώς το χρέος των νοικοκυριών είναι συγκρατημένο και ο πληθωρισμός αναμένεται να επιβραδυνθεί πολύ ταχύτερα από τον μέσο όρο στην Ένωση. Η οικονομία επηρεάστηκε έντονα από τον κλυδωνισμό των τιμών της ενέργειας, καθώς ο πληθωρισμός αυξήθηκε με ταχείς ρυθμούς. Ο χαλαρός δημοσιονομικός προσανατολισμός μετά την πανδημία της COVID-19 συνέβαλε επίσης στην επιτάχυνση του πληθωρισμού. Μολονότι οι συνολικές πιέσεις στις τιμές παραμένουν υψηλές, η ανταγωνιστικότητα των τιμών προβλέπεται να ανακάμψει εν μέρει εν μέσω μείωσης των τιμών της ενέργειας και δεν υπάρχουν άμεσες προκλήσεις εξωτερικής βιωσιμότητας. Ο πληθωρισμός αναμένεται να επιβραδυνθεί πολύ ταχύτερα από τον μέσο όρο στην Ένωση. Ωστόσο, εάν ο πληθωρισμός συνεχιστεί, αυτό θα μπορούσε να ενέχει ορισμένους κινδύνους για την ανταγωνιστικότητα της Τσεχίας. Η πρόσφατη επιδείνωση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών απαιτεί στενή περαιτέρω παρακολούθηση. Τα τελευταία έτη, η ζήτηση κατοικιών αυξήθηκε έντονα, ωθούμενη από τα χαμηλά επιτόκια, τη μεγάλη αύξηση των εισοδημάτων και τα χαλαρά μακροπροληπτικά μέτρα, χωρίς η προσφορά κατοικιών να συμβαδίζει. Οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν εντονότερα κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αλλά άρχισαν να μετριάζονται στα μέσα του 2022 εν μέσω υψηλότερων επιτοκίων και αυστηρότερων όρων δανειοδότησης. Ωστόσο, ο κίνδυνος σημαντικής διόρθωσης των τιμών των κατοικιών φαίνεται να είναι χαμηλός, το χρέος των νοικοκυριών είναι συγκρατημένο και ο τραπεζικός τομέας υγιής. Παρ’ όλα αυτά, η συνεχιζόμενη περιορισμένη ανταπόκριση από την πλευρά της προσφοράς μεσοπρόθεσμα θα εξακολουθήσει να αυξάνει τις τιμές. Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για τη συγκράτηση του πληθωρισμού. Η ταχεία μείωση του πληθωρισμού απαιτεί έντονη επιβράδυνση της αύξησης της ζήτησης, η οποία με τη σειρά της μπορεί να επιτευχθεί με επαρκώς αυστηρή νομισματική και δημοσιονομική πολιτική.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Τσεχίας μειώθηκε από 5,1 % του ΑΕΠ το 2021 σε 3,6 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης αυξήθηκε από 42,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 44,1 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Τσεχίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Τσεχία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού για το 2024. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Τσεχίας μειώθηκε από 5,1 % του ΑΕΠ το 2021 σε 3,6 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης αυξήθηκε από 42,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 44,1 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Τσεχίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Τσεχία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού για το 2024.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν τη μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στη βενζίνη και το ντίζελ, την κατάργηση του οδικού τέλους για τις επιχειρήσεις και τη μείωση της επιβάρυνσης για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές που καταβάλλουν οι τελικοί χρήστες· ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν εφάπαξ συνεισφορά στους λογαριασμούς ενέργειας («τιμολόγιο εξοικονόμησης»), στήριξη της βιομηχανίας που πλήττεται από τις υψηλές τιμές της ενέργειας και ένα εφάπαξ επίδομα για τα παιδιά. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,7 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,0 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν τη μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στη βενζίνη και το ντίζελ, την κατάργηση του οδικού τέλους για τις επιχειρήσεις και τη μείωση της επιβάρυνσης για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές που καταβάλλουν οι τελικοί χρήστες· ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν εφάπαξ συνεισφορά στους λογαριασμούς ενέργειας («τιμολόγιο εξοικονόμησης»), στήριξη της βιομηχανίας που πλήττεται από τις υψηλές τιμές της ενέργειας και ένα εφάπαξ επίδομα για τα παιδιά. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,7 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,0 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Τσεχία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Τσεχία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν σε γενικές γραμμές ουδέτερος, στο – 0,1 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Τσεχία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη, μεταξύ άλλων, με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2022 (1,1 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Τσεχία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. Ως εκ τούτου, η Τσεχία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν σε γενικές γραμμές ουδέτερος, στο – 0,1 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Τσεχία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη, μεταξύ άλλων, με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2022 (1,1 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Τσεχία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. Ως εκ τούτου, η Τσεχία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,1 % το 2023 και κατά 3,0 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται παρόμοια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,2 % το 2023 και κατά 2,6 % το 2024. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,1 % το 2023 και κατά 3,0 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται παρόμοια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,2 % το 2023 και κατά 2,6 % το 2024.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 3,5 % του ΑΕΠ το 2023. Η οριακή μείωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τις υψηλότερες δαπάνες, όπως επιδοτήσεις που σχετίζονται με τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας, ή τον υψηλότερο ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου, που αντισταθμίζονται από τη χαμηλότερη αύξηση άλλων στοιχείων δαπανών και τα υψηλότερα έσοδα από ταμεία της Ένωσης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 44,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 43,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 3,6 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 42,9 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στην υψηλότερη, σύμφωνα με τις προβλέψεις, αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 3,5 % του ΑΕΠ το 2023. Η οριακή μείωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τις υψηλότερες δαπάνες, όπως επιδοτήσεις που σχετίζονται με τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας, ή τον υψηλότερο ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου, που αντισταθμίζονται από τη χαμηλότερη αύξηση άλλων στοιχείων δαπανών και τα υψηλότερα έσοδα από ταμεία της Ένωσης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 44,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 43,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 3,6 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 42,9 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στην υψηλότερη, σύμφωνα με τις προβλέψεις, αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 (συγκεκριμένα: μείωση της επιβάρυνσης για την ανανεώσιμη ενέργεια που καταβάλλουν οι τελικοί χρήστες και μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στο ντίζελ) και νέα μέτρα όπως η επιβολή ανώτατου ορίου στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας και του αερίου και η στήριξη στον τομέα της θέρμανσης. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, δηλαδή από μια εισφορά που καταβάλλουν οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας επί των εσόδων τα οποία υπερβαίνουν ένα ορισμένο επίπεδο τιμών και από έναν φόρο επί των απροσδόκητων κερδών για τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή και εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, στην εξόρυξη ορυκτών καυσίμων και στους τομείς των καυσίμων και των πετροχημικών προϊόντων. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,3 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,2 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σ εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία προβλέπεται να μειωθεί κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 (συγκεκριμένα: μείωση της επιβάρυνσης για την ανανεώσιμη ενέργεια που καταβάλλουν οι τελικοί χρήστες και μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στο ντίζελ) και νέα μέτρα όπως η επιβολή ανώτατου ορίου στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας και του αερίου και η στήριξη στον τομέα της θέρμανσης. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, δηλαδή από μια εισφορά που καταβάλλουν οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας επί των εσόδων τα οποία υπερβαίνουν ένα ορισμένο επίπεδο τιμών και από έναν φόρο επί των απροσδόκητων κερδών για τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή και εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, στην εξόρυξη ορυκτών καυσίμων και στους τομείς των καυσίμων και των πετροχημικών προϊόντων. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,3 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,2 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σ εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία προβλέπεται να μειωθεί κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στην Τσεχία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Τσεχία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Τσεχία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στην Τσεχία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Τσεχία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Τσεχία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι συσταλτικός (+ 1,4 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε σε γενικές γραμμές ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 0,1 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 1,2 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Περιλαμβάνεται επίσης το χαμηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (κατά 0,1 % του ΑΕΠ). Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,5 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Τσεχία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ δεν προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης των δημόσιων κτιρίων ή επενδύσεις στις σιδηροδρομικές ή ψηφιακές υπηρεσίες, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι συσταλτικός (+ 1,4 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε σε γενικές γραμμές ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 0,1 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 1,2 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Περιλαμβάνεται επίσης το χαμηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (κατά 0,1 % του ΑΕΠ). Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,5 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Τσεχία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ δεν προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης των δημόσιων κτιρίων ή επενδύσεις στις σιδηροδρομικές ή ψηφιακές υπηρεσίες, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,9 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας με αποτέλεσμα χαμηλότερες επιδοτήσεις, καθώς και τη χαμηλότερη αύξηση των κοινωνικών παροχών σε σύγκριση με την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 44,0 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 3,0 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει σε γενικές γραμμές με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 43,1 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,9 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας με αποτέλεσμα χαμηλότερες επιδοτήσεις, καθώς και τη χαμηλότερη αύξηση των κοινωνικών παροχών σε σύγκριση με την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 44,0 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 3,0 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει σε γενικές γραμμές με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 43,1 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,0 % του ΑΕΠ το 2024 έναντι 1,3 % του ΑΕΠ το 2023. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,0 % του ΑΕΠ το 2024 έναντι 1,3 % του ΑΕΠ το 2023. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 6,0 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Αυτό θα συμβάλει επίσης στη μείωση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ένωσης και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες ανταγωνιστικότητας, εάν συνεχιστεί. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,3 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών κάτω από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 6,0 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Αυτό θα συμβάλει επίσης στη μείωση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ένωσης και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες ανταγωνιστικότητας, εάν συνεχιστεί. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,3 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών κάτω από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 3,0 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 3,0 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 4,9 % του ΑΕΠ το 2023 σε 4,4 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει τη μείωση των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων και των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, πέραν του μηχανισμού. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 4,9 % του ΑΕΠ το 2023 σε 4,4 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει τη μείωση των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων και των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, πέραν του μηχανισμού.

| (27) | Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 2,4 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 2,2 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να μειωθεί σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ το 2024. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 44,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 45,0 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 2,4 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 2,2 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να μειωθεί σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ το 2024. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 44,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 45,0 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (28) | Η Τσεχία αντιμετωπίζει κινδύνους δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Μια σειρά δημοσιονομικών μέτρων με μόνιμες επιπτώσεις τα οποία ελήφθησαν την τελευταία τριετία, μεταξύ των οποίων η μείωση της βάσης του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων και αρκετές τιμαριθμικές αναπροσαρμογές των δαπανών κοινωνικής ασφάλισης πάνω από το ελάχιστο που προβλέπει ο νόμος, είχαν ως αποτέλεσμα την επιδείνωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου. Ασκείται επιπλέον πίεση στη δημοσιονομική βιωσιμότητα μεσο-μακροπρόθεσμα λόγω της αύξησης του κόστους το οποίο συνεπάγεται η γήρανση του πληθυσμού. Ο προβλεπόμενος διπλασιασμός του δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων (16) και η θέσπιση ανώτατου ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης μετά το 2030 αναμένεται να οδηγήσουν σε αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών από 8,8 % του ΑΕΠ το 2030 σε 11,4 % έως το 2050. Επιπλέον, οι δημόσιες δαπάνες για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και τη μακροχρόνια περίθαλψη προβλέπεται να αυξηθούν κατά 0,9 και 1,7 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, αντίστοιχα, έως το 2070 λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Πιθανά μέτρα για την αντιμετώπιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μακροπρόθεσμα είναι, μεταξύ άλλων, η προσαρμογή της ηλικίας συνταξιοδότησης σύμφωνα με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, η παροχή κινήτρων για την αύξηση των ποσοστών συμμετοχής των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, ο περιορισμός των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, η προσαρμογή των ποσοστών τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των συντάξεων και η αύξηση της προσφοράς εργασίας, ώστε να διασφαλιστούν με αυτόν τον τρόπο υψηλότερα έσοδα για το συνταξιοδοτικό σύστημα. |
| --- | --- |

(28)

Η Τσεχία αντιμετωπίζει κινδύνους δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Μια σειρά δημοσιονομικών μέτρων με μόνιμες επιπτώσεις τα οποία ελήφθησαν την τελευταία τριετία, μεταξύ των οποίων η μείωση της βάσης του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων και αρκετές τιμαριθμικές αναπροσαρμογές των δαπανών κοινωνικής ασφάλισης πάνω από το ελάχιστο που προβλέπει ο νόμος, είχαν ως αποτέλεσμα την επιδείνωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου. Ασκείται επιπλέον πίεση στη δημοσιονομική βιωσιμότητα μεσο-μακροπρόθεσμα λόγω της αύξησης του κόστους το οποίο συνεπάγεται η γήρανση του πληθυσμού. Ο προβλεπόμενος διπλασιασμός του δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων (16) και η θέσπιση ανώτατου ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης μετά το 2030 αναμένεται να οδηγήσουν σε αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών από 8,8 % του ΑΕΠ το 2030 σε 11,4 % έως το 2050. Επιπλέον, οι δημόσιες δαπάνες για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και τη μακροχρόνια περίθαλψη προβλέπεται να αυξηθούν κατά 0,9 και 1,7 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, αντίστοιχα, έως το 2070 λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Πιθανά μέτρα για την αντιμετώπιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας μακροπρόθεσμα είναι, μεταξύ άλλων, η προσαρμογή της ηλικίας συνταξιοδότησης σύμφωνα με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, η παροχή κινήτρων για την αύξηση των ποσοστών συμμετοχής των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, ο περιορισμός των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, η προσαρμογή των ποσοστών τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των συντάξεων και η αύξηση της προσφοράς εργασίας, ώστε να διασφαλιστούν με αυτόν τον τρόπο υψηλότερα έσοδα για το συνταξιοδοτικό σύστημα.

| (29) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Τσεχίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με κίνδυνο να υπάρξουν ορισμένες καθυστερήσεις. Η Τσεχία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 37 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους περίπου 928 εκατ. EUR. Απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις της διοικητικής ικανότητας και ιεράρχηση των βασικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων προκειμένου να διασφαλιστεί η έγκαιρη εφαρμογή του σχεδίου. Το σχέδιο αναμένεται να αναθεωρηθεί το 2023 με προσθήκες, ώστε να καλυφθεί το νέο κεφάλαιο για το REPowerEU και να συμπεριληφθεί η αύξηση της μη επιστρεπτέας στήριξης. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 30 Μαρτίου 2023 η Τσεχία εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους έως και 11 δισ. EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Τσεχίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Τσεχίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με κίνδυνο να υπάρξουν ορισμένες καθυστερήσεις. Η Τσεχία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 37 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους περίπου 928 εκατ. EUR. Απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις της διοικητικής ικανότητας και ιεράρχηση των βασικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων προκειμένου να διασφαλιστεί η έγκαιρη εφαρμογή του σχεδίου. Το σχέδιο αναμένεται να αναθεωρηθεί το 2023 με προσθήκες, ώστε να καλυφθεί το νέο κεφάλαιο για το REPowerEU και να συμπεριληφθεί η αύξηση της μη επιστρεπτέας στήριξης. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 30 Μαρτίου 2023 η Τσεχία εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους έως και 11 δισ. EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Τσεχίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (30) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Τσεχίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Τσεχία. |
| --- | --- |

(30)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Τσεχίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Τσεχία.

| (31) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Τσεχία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με τη στέγαση, την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(31)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Τσεχία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με τη στέγαση, την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση.

| (32) | Η οικονομική προσιτότητα της στέγασης στην Τσεχία ήταν από τις χαμηλότερες στην Ένωση την τελευταία πενταετία, με μεγάλες διαφορές μεταξύ των περιφερειών. Η μεγάλη αύξηση των τιμών των κατοικιών κατέστησε δύσκολη την αγορά ακινήτων για τις ομάδες μεσαίου εισοδήματος. Έτσι τροφοδοτήθηκε η ζήτηση για ενοικίαση ακινήτων, που με τη σειρά της τα κατέστησε λιγότερο οικονομικά προσιτά. Επιπλέον, το χαμηλό απόθεμα κοινωνικών κατοικιών δεν μπορεί να καλύψει τη ζήτηση όλων των νοικοκυριών με χαμηλό εισόδημα και των ευάλωτων νοικοκυριών (αντιπροσώπευε το 0,4 % του συνολικού αποθέματος κατοικιών το 2020 έναντι 7-8 % κατά μέσο όρο στην Ένωση (17)), και τα υφιστάμενα στεγαστικά επιδόματα δεν αξιοποιούνται επαρκώς, εν μέρει λόγω διοικητικού φόρτου, στίγματος και έλλειψης ενημέρωσης. Ως εκ τούτου, ο αριθμός των οικογενειών που έχουν ανάγκη στέγασης αυξάνεται τα τελευταία έτη, γεγονός που συνεπάγεται αύξηση του κόστους για τον δημόσιο προϋπολογισμό και το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Η πανδημία COVID-19 και η εισροή ατόμων που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον πόλεμο στην Ουκρανία έχουν επιδεινώσει περαιτέρω αυτές τις προϋπάρχουσες προκλήσεις. Η χρηματοδότηση από την πολιτική συνοχής εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πηγή πιλοτικής υλοποίησης και χρηματοδότησης επενδύσεων στον τομέα της κοινωνικής στέγασης, συμβάλλοντας έτσι στην κοινωνική προστασία και ένταξη. Ωστόσο, απαιτούνται και άλλες πηγές χρηματοδότησης για να βελτιωθεί σημαντικά η κατάσταση. Η Τσεχία δεν διαθέτει νομοθεσία και ολοκληρωμένο πλαίσιο για την κοινωνική στέγαση, γεγονός που καθιστά δύσκολο τον συντονισμό των κατακερματισμένων πολιτικών στέγασης και τον καθορισμό αρμοδιοτήτων μεταξύ των εθνικών και των περιφερειακών φορέων. Η σταθερή και βιώσιμη χρηματοδότηση από εθνικές πηγές, σε συνδυασμό με τη θέσπιση κινήτρων για ενοικίαση κατοικιών ή συνεταιριστική στέγαση, θα συμβάλει στην αύξηση της προσφοράς οικονομικά προσιτής στέγασης και θα διασφαλίσει τη συνέχεια και την κλιμάκωση των προσπαθειών αυτών. Ο αποτελεσματικός συντονισμός θα είναι ζωτικής σημασίας για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών, την ανακατασκευή και ανακαίνιση των υφιστάμενων κατοικιών και την αξιοποίηση των κενών κατοικιών. |
| --- | --- |

(32)

Η οικονομική προσιτότητα της στέγασης στην Τσεχία ήταν από τις χαμηλότερες στην Ένωση την τελευταία πενταετία, με μεγάλες διαφορές μεταξύ των περιφερειών. Η μεγάλη αύξηση των τιμών των κατοικιών κατέστησε δύσκολη την αγορά ακινήτων για τις ομάδες μεσαίου εισοδήματος. Έτσι τροφοδοτήθηκε η ζήτηση για ενοικίαση ακινήτων, που με τη σειρά της τα κατέστησε λιγότερο οικονομικά προσιτά. Επιπλέον, το χαμηλό απόθεμα κοινωνικών κατοικιών δεν μπορεί να καλύψει τη ζήτηση όλων των νοικοκυριών με χαμηλό εισόδημα και των ευάλωτων νοικοκυριών (αντιπροσώπευε το 0,4 % του συνολικού αποθέματος κατοικιών το 2020 έναντι 7-8 % κατά μέσο όρο στην Ένωση (17)), και τα υφιστάμενα στεγαστικά επιδόματα δεν αξιοποιούνται επαρκώς, εν μέρει λόγω διοικητικού φόρτου, στίγματος και έλλειψης ενημέρωσης. Ως εκ τούτου, ο αριθμός των οικογενειών που έχουν ανάγκη στέγασης αυξάνεται τα τελευταία έτη, γεγονός που συνεπάγεται αύξηση του κόστους για τον δημόσιο προϋπολογισμό και το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Η πανδημία COVID-19 και η εισροή ατόμων που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον πόλεμο στην Ουκρανία έχουν επιδεινώσει περαιτέρω αυτές τις προϋπάρχουσες προκλήσεις. Η χρηματοδότηση από την πολιτική συνοχής εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πηγή πιλοτικής υλοποίησης και χρηματοδότησης επενδύσεων στον τομέα της κοινωνικής στέγασης, συμβάλλοντας έτσι στην κοινωνική προστασία και ένταξη. Ωστόσο, απαιτούνται και άλλες πηγές χρηματοδότησης για να βελτιωθεί σημαντικά η κατάσταση. Η Τσεχία δεν διαθέτει νομοθεσία και ολοκληρωμένο πλαίσιο για την κοινωνική στέγαση, γεγονός που καθιστά δύσκολο τον συντονισμό των κατακερματισμένων πολιτικών στέγασης και τον καθορισμό αρμοδιοτήτων μεταξύ των εθνικών και των περιφερειακών φορέων. Η σταθερή και βιώσιμη χρηματοδότηση από εθνικές πηγές, σε συνδυασμό με τη θέσπιση κινήτρων για ενοικίαση κατοικιών ή συνεταιριστική στέγαση, θα συμβάλει στην αύξηση της προσφοράς οικονομικά προσιτής στέγασης και θα διασφαλίσει τη συνέχεια και την κλιμάκωση των προσπαθειών αυτών. Ο αποτελεσματικός συντονισμός θα είναι ζωτικής σημασίας για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών, την ανακατασκευή και ανακαίνιση των υφιστάμενων κατοικιών και την αξιοποίηση των κενών κατοικιών.

| (33) | Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία η Τσεχία αντέδρασε στη μεγάλη εξάρτησή της από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία με τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού της με αέριο. Για παράδειγμα, από την πλήρη εξάρτησή της από τον εφοδιασμό με ρωσικό αέριο, η Τσεχία στράφηκε κυρίως στη χρήση διαφοροποιημένου εφοδιασμού με αέριο από τη Νορβηγία και στις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ). Ωστόσο, η χώρα δεν σημείωσε μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων, με αποτέλεσμα να είναι εκτεθειμένη σε υψηλό κίνδυνο διαταραχής του εφοδιασμού και αύξησης των τιμών, με σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις για τα νοικοκυριά και τη βιομηχανία. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Τσεχία μειώθηκε κατά 17 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα 5 έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Τσεχία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18). |
| --- | --- |

(33)

Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία η Τσεχία αντέδρασε στη μεγάλη εξάρτησή της από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία με τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού της με αέριο. Για παράδειγμα, από την πλήρη εξάρτησή της από τον εφοδιασμό με ρωσικό αέριο, η Τσεχία στράφηκε κυρίως στη χρήση διαφοροποιημένου εφοδιασμού με αέριο από τη Νορβηγία και στις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ). Ωστόσο, η χώρα δεν σημείωσε μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων, με αποτέλεσμα να είναι εκτεθειμένη σε υψηλό κίνδυνο διαταραχής του εφοδιασμού και αύξησης των τιμών, με σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις για τα νοικοκυριά και τη βιομηχανία. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Τσεχία μειώθηκε κατά 17 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα 5 έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Τσεχία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18).

| (34) | Η ανάπτυξη της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Τσεχία παρεμποδίζεται κυρίως από κανονιστικούς περιορισμούς, διαδικασίες αδειοδότησης και την περιορισμένη δυναμικότητα του δικτύου διανομής. Η Τσεχία έχει σημειώσει πρόοδο όσον αφορά την αντιμετώπιση ορισμένων κανονιστικών προκλήσεων, όπως η κατάργηση της ανάγκης λήψης άδειας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και οικοδομικής άδειας για μικρότερα φωτοβολταϊκά (έως 50 kWp), καθώς και η πραγματοποίηση κανονιστικών αλλαγών για τη διευκόλυνση της εγκατάστασης. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για να ενισχυθούν οι ενεργειακές κοινότητες και οι αυτοκαταναλωτές ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, να καθιερωθεί υπηρεσία μίας στάσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να καθοριστούν περιοχές πρώτης επιλογής για να τονωθεί η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με την ενθάρρυνση της επέκτασης του δικτύου και της ευελιξίας του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας (όπως η απόκριση ζήτησης ή η αποθήκευση). Η εγκατάσταση μικρών συστημάτων και συστημάτων έξυπνης μέτρησης θα είναι καίριας σημασίας. Οι κανονιστικές μεταρρυθμίσεις όσον αφορά τα δίκτυα θα πρέπει να συνοδεύονται από επενδύσεις για την επέκταση της δυναμικότητας των δικτύων, την παροχή κινήτρων για ευελιξία και την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επιπλέον, η Τσεχία διαθέτει ισχυρό βιομηχανικό δυναμικό για την κατασκευή πράσινων τεχνολογιών και θα μπορούσε να επιταχύνει τις επενδύσεις στην ανάπτυξη και την κλιμάκωση λύσεων φιλικών προς το κλίμα και λύσεων απανθρακοποίησης, προκειμένου να επιτύχει μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2050. |
| --- | --- |

(34)

Η ανάπτυξη της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Τσεχία παρεμποδίζεται κυρίως από κανονιστικούς περιορισμούς, διαδικασίες αδειοδότησης και την περιορισμένη δυναμικότητα του δικτύου διανομής. Η Τσεχία έχει σημειώσει πρόοδο όσον αφορά την αντιμετώπιση ορισμένων κανονιστικών προκλήσεων, όπως η κατάργηση της ανάγκης λήψης άδειας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και οικοδομικής άδειας για μικρότερα φωτοβολταϊκά (έως 50 kWp), καθώς και η πραγματοποίηση κανονιστικών αλλαγών για τη διευκόλυνση της εγκατάστασης. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για να ενισχυθούν οι ενεργειακές κοινότητες και οι αυτοκαταναλωτές ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, να καθιερωθεί υπηρεσία μίας στάσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να καθοριστούν περιοχές πρώτης επιλογής για να τονωθεί η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με την ενθάρρυνση της επέκτασης του δικτύου και της ευελιξίας του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας (όπως η απόκριση ζήτησης ή η αποθήκευση). Η εγκατάσταση μικρών συστημάτων και συστημάτων έξυπνης μέτρησης θα είναι καίριας σημασίας. Οι κανονιστικές μεταρρυθμίσεις όσον αφορά τα δίκτυα θα πρέπει να συνοδεύονται από επενδύσεις για την επέκταση της δυναμικότητας των δικτύων, την παροχή κινήτρων για ευελιξία και την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επιπλέον, η Τσεχία διαθέτει ισχυρό βιομηχανικό δυναμικό για την κατασκευή πράσινων τεχνολογιών και θα μπορούσε να επιταχύνει τις επενδύσεις στην ανάπτυξη και την κλιμάκωση λύσεων φιλικών προς το κλίμα και λύσεων απανθρακοποίησης, προκειμένου να επιτύχει μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2050.

| (35) | Η αύξηση των τιμών της ενέργειας λόγω του ρωσικού επιθετικού πολέμου κατά της Ουκρανίας ανέδειξε την ανάγκη να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση του τσεχικού κτιριακού αποθέματος και να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή φτώχεια. Η Τσεχία ανταποκρίθηκε δρομολογώντας προγράμματα για κατοικίες και παρέχοντας βοήθεια σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Ωστόσο, απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για να βελτιώσει την ενεργειακή απόδοση, καθιστώντας την πιο προσβάσιμη. Αυτό είναι δυνατό με τη διευκόλυνση της διοικητικής πρόσβασης σε επιδοτήσεις τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τη βιομηχανία, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης ικανοτήτων και δεξιοτήτων στις δημόσιες αρχές. Απαιτούνται επίσης ενημερωτικές εκστρατείες και ειδικές συμβουλευτικές υπηρεσίες σε ολόκληρη τη χώρα, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο πληθυσμός έχει επίγνωση των αναγκών και των οφελών που συνδέονται με τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και να διευκολυνθούν τα άτομα και η βιομηχανία όσον αφορά την πρόσβαση σε επιδοτήσεις. Επιπλέον, η Τσεχία πρέπει να επιταχύνει την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση των εργαζομένων που δεν διαθέτουν επί του παρόντος τις απαιτούμενες δεξιότητες για ανακαινίσεις κτιρίων. |
| --- | --- |

(35)

Η αύξηση των τιμών της ενέργειας λόγω του ρωσικού επιθετικού πολέμου κατά της Ουκρανίας ανέδειξε την ανάγκη να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση του τσεχικού κτιριακού αποθέματος και να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή φτώχεια. Η Τσεχία ανταποκρίθηκε δρομολογώντας προγράμματα για κατοικίες και παρέχοντας βοήθεια σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Ωστόσο, απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για να βελτιώσει την ενεργειακή απόδοση, καθιστώντας την πιο προσβάσιμη. Αυτό είναι δυνατό με τη διευκόλυνση της διοικητικής πρόσβασης σε επιδοτήσεις τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τη βιομηχανία, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης ικανοτήτων και δεξιοτήτων στις δημόσιες αρχές. Απαιτούνται επίσης ενημερωτικές εκστρατείες και ειδικές συμβουλευτικές υπηρεσίες σε ολόκληρη τη χώρα, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο πληθυσμός έχει επίγνωση των αναγκών και των οφελών που συνδέονται με τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και να διευκολυνθούν τα άτομα και η βιομηχανία όσον αφορά την πρόσβαση σε επιδοτήσεις. Επιπλέον, η Τσεχία πρέπει να επιταχύνει την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση των εργαζομένων που δεν διαθέτουν επί του παρόντος τις απαιτούμενες δεξιότητες για ανακαινίσεις κτιρίων.

| (36) | Η μείωση της έκθεσης της Τσεχίας σε ορυκτά καύσιμα μπορεί επίσης να επιτευχθεί με τη μετάβαση σε σιδηροδρομικές μεταφορές μηδενικών εκπομπών και σε άλλες μορφές κινητικότητας μηδενικών εκπομπών. Ωστόσο, ήταν ανεπαρκής η ανάπτυξη οχημάτων μηδενικών εκπομπών και μελλοντοστρεφών υποδομών φόρτισης και ανεφοδιασμού υψηλής χωρητικότητας. Από κανονιστική άποψη, η αναθεώρηση του εθνικού σχεδίου δράσης για την καθαρή κινητικότητα και οι συναφείς κανονιστικές αλλαγές αναμένεται να αποτελέσουν την αφετηρία για τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών και την άρση των εμποδίων στη μετάβαση στην κινητικότητα μηδενικών εκπομπών. |
| --- | --- |

(36)

Η μείωση της έκθεσης της Τσεχίας σε ορυκτά καύσιμα μπορεί επίσης να επιτευχθεί με τη μετάβαση σε σιδηροδρομικές μεταφορές μηδενικών εκπομπών και σε άλλες μορφές κινητικότητας μηδενικών εκπομπών. Ωστόσο, ήταν ανεπαρκής η ανάπτυξη οχημάτων μηδενικών εκπομπών και μελλοντοστρεφών υποδομών φόρτισης και ανεφοδιασμού υψηλής χωρητικότητας. Από κανονιστική άποψη, η αναθεώρηση του εθνικού σχεδίου δράσης για την καθαρή κινητικότητα και οι συναφείς κανονιστικές αλλαγές αναμένεται να αποτελέσουν την αφετηρία για τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών και την άρση των εμποδίων στη μετάβαση στην κινητικότητα μηδενικών εκπομπών.

| (37) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Τσεχία για επτά επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες συναφείς με την πράσινη μετάβαση (π.χ. υδραυλικοί, εγκαταστάτες σωληνώσεων, ηλεκτρολόγοι και ηλεκτρολόγοι μηχανικοί) (19). |
| --- | --- |

(37)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Τσεχία για επτά επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες συναφείς με την πράσινη μετάβαση (π.χ. υδραυλικοί, εγκαταστάτες σωληνώσεων, ηλεκτρολόγοι και ηλεκτρολόγοι μηχανικοί) (19).

| (38) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 και η γνώμη (20) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1, |
| --- | --- |

(38)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 και η γνώμη (20) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1,

ΣΥΝΙΣΤΑ στην Τσεχία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 6,0 % το πολύ (21).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να λάβει μέτρα για να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, συμπεριλαμβανομένης της βιωσιμότητας του συνταξιοδοτικού συστήματος.

2.

Να επιταχύνει την υλοποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, μεταξύ άλλων με τη διασφάλιση επαρκούς διοικητικής ικανότητας, και να οριστικοποιήσει ταχέως την προσθήκη, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, με σκοπό την ταχεία έναρξη της υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να ενισχύσει την παροχή κοινωνικής και οικονομικά προσιτής στέγασης, μεταξύ άλλων με τη θέσπιση ειδικού νομοθετικού πλαισίου, τη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των διαφόρων δημόσιων φορέων και την παροχή κινήτρων για την κατασκευή νέων κατοικιών, καθώς και την ανακαίνιση των υφιστάμενων.

4.

Να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Να αυξήσει την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με πρόσθετες επενδύσεις σε δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και στην άμεση ανάπτυξη της δυναμικότητας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Να εξορθολογίσει τις διαδικασίες αδειοδότησης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να καταστήσει το δίκτυο κατάλληλο για τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με πρόσθετες μεταρρυθμίσεις, την άρση των περιορισμών για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μικρής κλίμακας, τη δημιουργία υπηρεσίας μίας στάσης, την ενίσχυση της ευελιξίας του δικτύου και τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για τις ενεργειακές κοινότητες. Να αυξήσει την ενεργειακή απόδοση των συστημάτων τηλεθέρμανσης και του κτιριακού αποθέματος με την παροχή κινήτρων για ριζικές ανακαινίσεις και ανανεώσιμες πηγές θερμότητας, τη διευκόλυνση της διοικητικής πρόσβασης σε επιδοτήσεις τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τη βιομηχανία, καθώς και με την ανάπτυξη ικανοτήτων και τη βελτίωση δεξιοτήτων στις δημόσιες αρχές. Να προωθήσει τη διείσδυση οχημάτων μηδενικών εκπομπών και να ενισχύσει τη διαθεσιμότητα υποδομών φόρτισης και ανεφοδιασμού υψηλής χωρητικότητας μέσω νέων μεταρρυθμίσεων, ώστε να δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη οχημάτων και υποδομών, καθώς και για την άρση των υφιστάμενων εμποδίων. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 11047/2021 INIT· ST 11047/2021 ADD 1· ST 11047/2021 ADD 1 COR 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Τσεχίας για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 10).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,4 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ, η οποία οφειλόταν, μεταξύ άλλων, στις πληρωμές προς τα Τσεχικά Ταχυδρομεία για την παροχή καθολικών ταχυδρομικών υπηρεσιών κατά την περίοδο 2018-2022.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Τσεχίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2022 της Τσεχίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 19).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Τσεχίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού μεσοπρόθεσμα (10ής αύξηση), εκτιμάται σε 13,3 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

13

(14)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

14

(15)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

15

(16)  Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής για τη δημογραφική γήρανση του Μαΐου του 2021.

16

(17)  Βάση δεδομένων του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για την οικονομικά προσιτή στέγαση, http://oe.cd/ahd.

17

(18)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

18

(19)  Με βάση την έκθεση του ευρωπαϊκού δικτύου υπηρεσιών απασχόλησης (EURES) για τις ελλείψεις και τα πλεονάσματα εργατικού δυναμικού το 2022 που εκπόνησε η Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας, δηλαδή δεδομένα που υποβλήθηκαν από τα εθνικά γραφεία συντονισμού EURES. Οι απαιτήσεις δεξιοτήτων και γνώσεων βασίζονται στην ευρωπαϊκή ταξινόμηση δεξιοτήτων, ικανοτήτων, προσόντων και επαγγελμάτων (ESCO) για την πράσινη μετάβαση. Τα παραδείγματα αναλύονται με βάση το ποσοστό των δεξιοτήτων ESCO για την πράσινη μετάβαση σε συναφείς τομείς. Τα στοιχεία δεν είναι συγκρίσιμα μεταξύ των χωρών και καλύπτουν ευρύ φάσμα τομέων.

19

(20)  Βάσει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.

20

(21)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

21

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/31 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/31

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Δανίας

(2023/C 312/04)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Δανία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Δανία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 30 Απριλίου 2021 η Δανία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 6 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Δανίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Δανία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 30 Απριλίου 2021 η Δανία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 6 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Δανίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Δανία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Την 1η Μαΐου 2023 η Δανία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Δανίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Δεδομένου ότι η Δανία δεν υπέβαλε εγκαίρως το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η Επιτροπή δεν μπόρεσε να το αξιολογήσει. |
| --- | --- |

(10)

Την 1η Μαΐου 2023 η Δανία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Δανίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Δεδομένου ότι η Δανία δεν υπέβαλε εγκαίρως το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η Επιτροπή δεν μπόρεσε να το αξιολογήσει.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Δανία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Δανίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Δανίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Δανίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Δανία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Δανίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Δανίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Δανίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης της Δανίας μειώθηκε από 3,6 % του ΑΕΠ το 2021 σε 3,3 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 36,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 30,1 % στο τέλος του 2022. |
| --- | --- |

(12)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης της Δανίας μειώθηκε από 3,6 % του ΑΕΠ το 2021 σε 3,3 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 36,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 30,1 % στο τέλος του 2022.

| (13) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν μείωση της εισφοράς στην ηλεκτρική ενέργεια, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν κοινωνικές παροχές που στόχευαν σε νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος για την αντιστάθμιση του υψηλού ενεργειακού κόστους. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,0 % του ΑΕΠ το 2022, από 4,0 % το 2021. |
| --- | --- |

(13)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν μείωση της εισφοράς στην ηλεκτρική ενέργεια, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν κοινωνικές παροχές που στόχευαν σε νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος για την αντιστάθμιση του υψηλού ενεργειακού κόστους. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,0 % του ΑΕΠ το 2022, από 4,0 % το 2021.

| (14) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Δανία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(14)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Δανία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (15) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν συσταλτικός, στο 0,6 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Δανία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2022 (0,3 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Δανία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,7 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Δανία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν συσταλτικός, στο 0,6 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Δανία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2022 (0,3 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Δανία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,7 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Δανία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,3 % το 2023 και κατά 1,5 % το 2024. |
| --- | --- |

(16)

Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,3 % το 2023 και κατά 1,5 % το 2024.

| (17) | Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται δημόσιο πλεόνασμα ύψους 2,3 % του ΑΕΠ για το 2023 και δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ ύψους 30,1 % στο τέλος του 2023. |
| --- | --- |

(17)

Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται δημόσιο πλεόνασμα ύψους 2,3 % του ΑΕΠ για το 2023 και δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ ύψους 30,1 % στο τέλος του 2023.

| (18) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ιδίως ορισμένες κοινωνικές παροχές που απευθύνονται σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, και νέα μέτρα, όπως η προσωρινά χαμηλότερη εισφορά στην ηλεκτρική ενέργεια. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022). |
| --- | --- |

(18)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ιδίως ορισμένες κοινωνικές παροχές που απευθύνονται σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, και νέα μέτρα, όπως η προσωρινά χαμηλότερη εισφορά στην ηλεκτρική ενέργεια. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022).

| (19) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Δανία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Δανία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Δανία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(19)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Δανία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Δανία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Δανία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (20) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 0,4 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε συσταλτικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (0,6 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,6 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Οφείλεται στο κόστος των μη στοχευμένων μέτρων στον τομέα της ενέργειας και των αυξήσεων των μισθών και των κοινωνικών παροχών του δημόσιου τομέα, καθώς και στις υψηλότερες δαπάνες για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Δανία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως μέτρα ενεργειακής απόδοσης, πράσινη φορολογική μεταρρύθμιση και μέτρα πράσινης κινητικότητας, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 0,4 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε συσταλτικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (0,6 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,6 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Οφείλεται στο κόστος των μη στοχευμένων μέτρων στον τομέα της ενέργειας και των αυξήσεων των μισθών και των κοινωνικών παροχών του δημόσιου τομέα, καθώς και στις υψηλότερες δαπάνες για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Δανία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως μέτρα ενεργειακής απόδοσης, πράσινη φορολογική μεταρρύθμιση και μέτρα πράσινης κινητικότητας, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (21) | Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο πλεόνασμα ύψους 1,3 % του ΑΕΠ το 2024 και δείκτη χρέους ως προς το ΑΕΠ ύψους 28,8 % στο τέλος του 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(21)

Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο πλεόνασμα ύψους 1,3 % του ΑΕΠ το 2024 και δείκτη χρέους ως προς το ΑΕΠ ύψους 28,8 % στο τέλος του 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (22) | Η Δανία είναι πιθανό να συνεχίσει να επιτυγχάνει τον ελάχιστο μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο του -1,0 % του ΑΕΠ, όπως εκτιμά η Επιτροπή για την περίοδο 2023-2025, το 2023 και το 2024. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να ανέλθει σε 3,5 % του ΑΕΠ το 2023 και 2,1 % του ΑΕΠ το 2024, υπερβαίνοντας τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο. |
| --- | --- |

(22)

Η Δανία είναι πιθανό να συνεχίσει να επιτυγχάνει τον ελάχιστο μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο του -1,0 % του ΑΕΠ, όπως εκτιμά η Επιτροπή για την περίοδο 2023-2025, το 2023 και το 2024. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να ανέλθει σε 3,5 % του ΑΕΠ το 2023 και 2,1 % του ΑΕΠ το 2024, υπερβαίνοντας τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο.

| (23) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών στο 4,6 % το 2024. |
| --- | --- |

(23)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών στο 4,6 % το 2024.

| (24) | Επί του παρόντος, οι περιοδικοί φόροι ακίνητης περιουσίας στη Δανία έχουν ανώτατο όριο, που σημαίνει ότι δεν αυξάνονται με τις τιμές της αγοράς. Ως εκ τούτου, δεν είναι σε θέση να συγκρατήσουν τους κύκλους τιμών των κατοικιών και επιφέρουν δυσμενείς διανεμητικές επιπτώσεις. Το δανικό κοινοβούλιο ενέκρινε νέο σύστημα φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας το 2017, ώστε να καταργηθεί το ανώτατο όριο, το οποίο αναμένεται τώρα να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2024. Η εξεύρεση οικονομικά προσιτής στέγης εξακολουθεί να αποτελεί μείζονα πρόκληση για πολλούς ανθρώπους. Ο συνδυασμός των υψηλών τιμών των κατοικιών και των μεγάλων χρόνων αναμονής για κοινωνική στέγαση οδήγησε σε έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης στις κυριότερες αστικές περιοχές. Η Δανία παρουσιάζει αυξανόμενο ποσοστό ενυπόθηκων δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο και αναβαλλόμενη αποπληρωμή, γεγονός που αυξάνει την ευπάθεια των υπερχρεωμένων κατόχων ενυπόθηκων δανείων έναντι περαιτέρω πιθανών μειώσεων των τιμών των κατοικιών και/ή αυξήσεων των επιτοκίων. |
| --- | --- |

(24)

Επί του παρόντος, οι περιοδικοί φόροι ακίνητης περιουσίας στη Δανία έχουν ανώτατο όριο, που σημαίνει ότι δεν αυξάνονται με τις τιμές της αγοράς. Ως εκ τούτου, δεν είναι σε θέση να συγκρατήσουν τους κύκλους τιμών των κατοικιών και επιφέρουν δυσμενείς διανεμητικές επιπτώσεις. Το δανικό κοινοβούλιο ενέκρινε νέο σύστημα φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας το 2017, ώστε να καταργηθεί το ανώτατο όριο, το οποίο αναμένεται τώρα να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2024. Η εξεύρεση οικονομικά προσιτής στέγης εξακολουθεί να αποτελεί μείζονα πρόκληση για πολλούς ανθρώπους. Ο συνδυασμός των υψηλών τιμών των κατοικιών και των μεγάλων χρόνων αναμονής για κοινωνική στέγαση οδήγησε σε έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης στις κυριότερες αστικές περιοχές. Η Δανία παρουσιάζει αυξανόμενο ποσοστό ενυπόθηκων δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο και αναβαλλόμενη αποπληρωμή, γεγονός που αυξάνει την ευπάθεια των υπερχρεωμένων κατόχων ενυπόθηκων δανείων έναντι περαιτέρω πιθανών μειώσεων των τιμών των κατοικιών και/ή αυξήσεων των επιτοκίων.

| (25) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Δανίας προχωρεί ικανοποιητικά. Η Δανία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 25 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 301 εκατ. EUR. Πέραν της πρώτης αίτησης πληρωμής, η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας βρίσκεται σε καλό δρόμο, καθώς η υποβολή της δεύτερης πληρωμής αναμένεται έως το τέλος του 2023, όπως έχει προγραμματιστεί. Στις 31 Μαΐου 2023 η Δανία υπέβαλε τροποποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς της, συμπεριλαμβανομένου κεφαλαίου για το REPowerEU. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Δανίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(25)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Δανίας προχωρεί ικανοποιητικά. Η Δανία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 25 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 301 εκατ. EUR. Πέραν της πρώτης αίτησης πληρωμής, η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας βρίσκεται σε καλό δρόμο, καθώς η υποβολή της δεύτερης πληρωμής αναμένεται έως το τέλος του 2023, όπως έχει προγραμματιστεί. Στις 31 Μαΐου 2023 η Δανία υπέβαλε τροποποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς της, συμπεριλαμβανομένου κεφαλαίου για το REPowerEU. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Δανίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (26) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Δανίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Δανία. |
| --- | --- |

(26)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Δανίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Δανία.

| (27) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Δανία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την απανθρακοποίηση της οικονομίας και την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας για τη στήριξη της πράσινης μετάβασης. |
| --- | --- |

(27)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Δανία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την απανθρακοποίηση της οικονομίας και την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας για τη στήριξη της πράσινης μετάβασης.

| (28) | Η πρόοδος της Δανίας ως προς την κυκλική οικονομία είναι ανεπαρκής και πρέπει να επιταχυνθεί για να επιτευχθούν οι στόχοι της Ένωσης για την κυκλική οικονομία. Μολονότι έχουν θεσπιστεί ορισμένα μέτρα πολιτικής, όπως το σχέδιο για το κλίμα το 2020, η πρόοδος είναι περιορισμένη. Το σχέδιο δράσης του 2021 για την κυκλική οικονομία δείχνει ότι από τις 129 πρωτοβουλίες του σχεδίου 27 έχουν ολοκληρωθεί, 88 έχουν προγραμματιστεί και 14 έχουν καθυστερήσει. Τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η Δανία δεν σημείωσε πρόοδο όσον αφορά την παραγωγή αποβλήτων, την ανακύκλωση και την κυκλική οικονομία το 2022. Η κυκλική χρήση υλικών στη Δανία μειώθηκε ελάχιστα, από 8 % το 2016 σε 7,8 % το 2021, ποσοστό χαμηλότερο του μέσου όρου της Ένωσης (11,7 %) το 2021. Ενώ το σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία αποσκοπεί στη σημαντική μείωση του αποτυπώματος υλικών της Ένωσης, το αποτύπωμα υλικών της Δανίας το 2020 ήταν 25,6 τόνοι/κατά κεφαλήν, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της Ένωσης (13,7 τόνοι/κατά κεφαλήν) το 2020. Η Δανία εξακολουθεί να παρουσιάζει χαμηλές επιδόσεις σε διάφορες πτυχές της κυκλικής οικονομίας, ιδίως όσον αφορά την παραγωγή αστικών αποβλήτων, τα ποσοστά ανακύκλωσης και τη σπατάλη τροφίμων. Όσον αφορά τα αστικά απόβλητα, η Δανία εξακολουθεί να έχει την υψηλότερη ποσότητα αστικών αποβλήτων κατά κεφαλήν στην Ένωση, με 786 kg/έτος/κατά κεφαλήν το 2021 (μέσος όρος της Ένωσης 530 kg/έτος/κατά κεφαλήν το 2021), σε ένα πλαίσιο όπου δεν υπάρχει εθνικός στόχος για τη συνολική μείωση των αποβλήτων. Όσον αφορά την ανακύκλωση, η Δανία πρέπει να καταβάλει ουσιαστικές προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου ανακύκλωσης της Ένωσης για το 2025 όσον αφορά τα αστικά απόβλητα και τα απόβλητα συσκευασίας και κατατάσσεται κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης (49,6 %), με ποσοστό 34,3 % (14) το 2021. Τέλος, η Δανία έχει ανεπαρκείς επιδόσεις όσον αφορά τους δείκτες σπατάλης τροφίμων στην Ένωση. Βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αποτέφρωση αποβλήτων, καθώς πάνω από το 50 % των αστικών αποβλήτων της αποτεφρώνονται σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ένωσης που είναι περίπου 26 %. |
| --- | --- |

(28)

Η πρόοδος της Δανίας ως προς την κυκλική οικονομία είναι ανεπαρκής και πρέπει να επιταχυνθεί για να επιτευχθούν οι στόχοι της Ένωσης για την κυκλική οικονομία. Μολονότι έχουν θεσπιστεί ορισμένα μέτρα πολιτικής, όπως το σχέδιο για το κλίμα το 2020, η πρόοδος είναι περιορισμένη. Το σχέδιο δράσης του 2021 για την κυκλική οικονομία δείχνει ότι από τις 129 πρωτοβουλίες του σχεδίου 27 έχουν ολοκληρωθεί, 88 έχουν προγραμματιστεί και 14 έχουν καθυστερήσει. Τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η Δανία δεν σημείωσε πρόοδο όσον αφορά την παραγωγή αποβλήτων, την ανακύκλωση και την κυκλική οικονομία το 2022. Η κυκλική χρήση υλικών στη Δανία μειώθηκε ελάχιστα, από 8 % το 2016 σε 7,8 % το 2021, ποσοστό χαμηλότερο του μέσου όρου της Ένωσης (11,7 %) το 2021. Ενώ το σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία αποσκοπεί στη σημαντική μείωση του αποτυπώματος υλικών της Ένωσης, το αποτύπωμα υλικών της Δανίας το 2020 ήταν 25,6 τόνοι/κατά κεφαλήν, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της Ένωσης (13,7 τόνοι/κατά κεφαλήν) το 2020. Η Δανία εξακολουθεί να παρουσιάζει χαμηλές επιδόσεις σε διάφορες πτυχές της κυκλικής οικονομίας, ιδίως όσον αφορά την παραγωγή αστικών αποβλήτων, τα ποσοστά ανακύκλωσης και τη σπατάλη τροφίμων. Όσον αφορά τα αστικά απόβλητα, η Δανία εξακολουθεί να έχει την υψηλότερη ποσότητα αστικών αποβλήτων κατά κεφαλήν στην Ένωση, με 786 kg/έτος/κατά κεφαλήν το 2021 (μέσος όρος της Ένωσης 530 kg/έτος/κατά κεφαλήν το 2021), σε ένα πλαίσιο όπου δεν υπάρχει εθνικός στόχος για τη συνολική μείωση των αποβλήτων. Όσον αφορά την ανακύκλωση, η Δανία πρέπει να καταβάλει ουσιαστικές προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου ανακύκλωσης της Ένωσης για το 2025 όσον αφορά τα αστικά απόβλητα και τα απόβλητα συσκευασίας και κατατάσσεται κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης (49,6 %), με ποσοστό 34,3 % (14) το 2021. Τέλος, η Δανία έχει ανεπαρκείς επιδόσεις όσον αφορά τους δείκτες σπατάλης τροφίμων στην Ένωση. Βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αποτέφρωση αποβλήτων, καθώς πάνω από το 50 % των αστικών αποβλήτων της αποτεφρώνονται σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ένωσης που είναι περίπου 26 %.

| (29) | Η Δανία έχει δεσμευτεί για την επίτευξη φιλόδοξων στόχων απανθρακοποίησης και πρωτοπορεί στη διείσδυση της ανανεώσιμης ενέργειας, ιδίως της αιολικής ενέργειας. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Δανία μειώθηκε κατά 25,2 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (15). Η Δανία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (16). Προκειμένου να επιτευχθούν οι οικείοι στόχοι απανθρακοποίησης και να αυξηθεί το ποσοστό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα, είναι ουσιαστικής σημασίας η ανάθεση έργων και οι απλοποιημένοι κανόνες αδειοδότησης για να επιτευχθούν οι εθνικές φιλοδοξίες για την ανάπτυξη υπεράκτιας και χερσαίας δυναμικότητας αιολικής ενέργειας. Οι πρόσθετες δυναμικότητες, συμπεριλαμβανομένων των ενεργειακών νησιών στη Βαλτική και τη Βόρεια Θάλασσα, θα απαιτήσουν επαρκή σχεδιασμό επέκτασης του δικτύου σε επίπεδο μεταφοράς και διανομής. Στο μεταξύ, οι επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση μπορούν να μειώσουν την ανάγκη για επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές. Η ενίσχυση των μέτρων ενεργειακής απόδοσης στα κτίρια, ο συνδυασμός μέτρων μόνωσης και η ανάπτυξη απανθρακοποιημένων πηγών θέρμανσης θα μπορούσαν να μειώσουν περαιτέρω την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να περιορίσουν τη ζήτηση ενέργειας. Οι βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης των δημόσιων κτιρίων θα μπορούσαν να υποστηριχθούν περαιτέρω με την άρση των δημοσιονομικών περιορισμών όσον αφορά τα πράσινα έργα για τους δήμους και τις περιφέρειες. Πρόσθετα μέτρα που στηρίζουν την ενεργειακή απόδοση των ιδιωτικών κτιρίων θα συμβάλουν στη μείωση του υψηλού ενεργειακού κόστους στη Δανία, η οποία είχε τον δεύτερο υψηλότερο μέσο λογαριασμό ενέργειας των νοικοκυριών το 2022. Οι εγχώριες βιομηχανικές δραστηριότητες προσφέρουν δυνατότητες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, ιδίως με την αξιοποίηση της πλεονάζουσας θερμότητας στην τηλεθέρμανση. |
| --- | --- |

(29)

Η Δανία έχει δεσμευτεί για την επίτευξη φιλόδοξων στόχων απανθρακοποίησης και πρωτοπορεί στη διείσδυση της ανανεώσιμης ενέργειας, ιδίως της αιολικής ενέργειας. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Δανία μειώθηκε κατά 25,2 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (15). Η Δανία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (16). Προκειμένου να επιτευχθούν οι οικείοι στόχοι απανθρακοποίησης και να αυξηθεί το ποσοστό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα, είναι ουσιαστικής σημασίας η ανάθεση έργων και οι απλοποιημένοι κανόνες αδειοδότησης για να επιτευχθούν οι εθνικές φιλοδοξίες για την ανάπτυξη υπεράκτιας και χερσαίας δυναμικότητας αιολικής ενέργειας. Οι πρόσθετες δυναμικότητες, συμπεριλαμβανομένων των ενεργειακών νησιών στη Βαλτική και τη Βόρεια Θάλασσα, θα απαιτήσουν επαρκή σχεδιασμό επέκτασης του δικτύου σε επίπεδο μεταφοράς και διανομής. Στο μεταξύ, οι επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση μπορούν να μειώσουν την ανάγκη για επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές. Η ενίσχυση των μέτρων ενεργειακής απόδοσης στα κτίρια, ο συνδυασμός μέτρων μόνωσης και η ανάπτυξη απανθρακοποιημένων πηγών θέρμανσης θα μπορούσαν να μειώσουν περαιτέρω την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να περιορίσουν τη ζήτηση ενέργειας. Οι βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης των δημόσιων κτιρίων θα μπορούσαν να υποστηριχθούν περαιτέρω με την άρση των δημοσιονομικών περιορισμών όσον αφορά τα πράσινα έργα για τους δήμους και τις περιφέρειες. Πρόσθετα μέτρα που στηρίζουν την ενεργειακή απόδοση των ιδιωτικών κτιρίων θα συμβάλουν στη μείωση του υψηλού ενεργειακού κόστους στη Δανία, η οποία είχε τον δεύτερο υψηλότερο μέσο λογαριασμό ενέργειας των νοικοκυριών το 2022. Οι εγχώριες βιομηχανικές δραστηριότητες προσφέρουν δυνατότητες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, ιδίως με την αξιοποίηση της πλεονάζουσας θερμότητας στην τηλεθέρμανση.

| (30) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Δανία για 60 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των μηχανικών περιβάλλοντος, των επαγγελματιών προστασίας του περιβάλλοντος και των αρχιτεκτόνων κτιρίων. Αν και η ζήτηση για δεξιότητες για την πράσινη μετάβαση αυξάνεται, ο αριθμός των εργαζομένων σε ενεργοβόρες βιομηχανίες που συμμετέχουν σε εκπαίδευση και κατάρτιση μειώθηκε σημαντικά κατά την προηγούμενη δεκαετία, από 24,6 % το 2015 σε 15,6 % το 2021, |
| --- | --- |

(30)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Δανία για 60 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των μηχανικών περιβάλλοντος, των επαγγελματιών προστασίας του περιβάλλοντος και των αρχιτεκτόνων κτιρίων. Αν και η ζήτηση για δεξιότητες για την πράσινη μετάβαση αυξάνεται, ο αριθμός των εργαζομένων σε ενεργοβόρες βιομηχανίες που συμμετέχουν σε εκπαίδευση και κατάρτιση μειώθηκε σημαντικά κατά την προηγούμενη δεκαετία, από 24,6 % το 2015 σε 15,6 % το 2021,

ΣΥΝΙΣΤΑ στη Δανία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Διατηρώντας υγιή δημοσιονομική θέση το 2024, να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων στο πλαίσιο του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να πραγματοποιεί επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης και να διατηρήσει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να εφαρμόσει το νέο σύστημα φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας προκειμένου να αποκατασταθεί η σύνδεση μεταξύ των τιμών της αγοράς και των φόρων και να διασφαλιστεί δικαιότερη φορολογία. Να επιταχύνει τις επενδύσεις στην κατασκευή οικονομικά προσιτής στέγασης προκειμένου να αντιμετωπίσει τις πλέον επείγουσες ανάγκες.

2.

Να συνεχίσει τη σταθερή εφαρμογή του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και, μετά την πρόσφατη υποβολή της προσθήκης, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, να ξεκινήσει ταχέως την εφαρμογή των σχετικών μέτρων. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να ενισχύσει τις πολιτικές κυκλικής οικονομίας και διαχείρισης αποβλήτων, μεταξύ άλλων επιταχύνοντας την εφαρμογή του εθνικού σχεδίου δράσης της Δανίας για την κυκλική οικονομία, προωθώντας την πρόληψη της παραγωγής αποβλήτων και την επαναχρησιμοποίηση αστικών και άλλων αποβλήτων, αυξάνοντας τα ποσοστά ανακύκλωσης και μειώνοντας τη σπατάλη τροφίμων, στρεφόμενη σταδιακά από την αποτέφρωση των αστικών αποβλήτων σε πιο πράσινες πηγές παραγωγής θερμότητας.

4.

Να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να αυξήσει το ποσοστό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον ενεργειακό εφοδιασμό. Να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη ζήτηση και τις ανάγκες ευελιξίας παρέχοντας κίνητρα για τις αναγκαίες εξελίξεις στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας σε επίπεδο μεταφοράς και διανομής. Να εξορθολογίσει τους εφαρμοστέους κανόνες αδειοδότησης για την ανανεώσιμη ενέργεια. Να εφαρμόσει πρόσθετα μέτρα στήριξης της ενεργειακής απόδοσης σε ιδιωτικά και δημόσια κτίρια για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας και του κόστους του ενεργειακού συστήματος. Να διασφαλίσει καλύτερη ανάπτυξη των απανθρακοποιημένων πηγών θέρμανσης. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

2

(3)  Κανονισμός (EE) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10154/2021 INIT.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2021 της Δανίας (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 14).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και, κατά περίπτωση, των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Δανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2022 της Δανίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 27).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Δανίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 1,9 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

13

(14)  Η Δανία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι το αναφερθέν ποσοστό ανακύκλωσης για το 2021 βασίστηκε σε εσφαλμένα στοιχεία και θα αποτελέσει αντικείμενο αναθεωρήσεων.

14

(15)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

15

(16)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

16

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/38 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/38

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Γερμανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Γερμανίας

(2023/C 312/05)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Γερμανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Γερμανίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Γερμανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Γερμανίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 28 Απριλίου 2021 η Γερμανία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Γερμανία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 28 Απριλίου 2021 η Γερμανία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Γερμανία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 24 Απριλίου 2023 η Γερμανία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 26 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Γερμανίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 24 Απριλίου 2023 η Γερμανία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 26 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Γερμανίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Γερμανία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Γερμανίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Γερμανίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Γερμανία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Γερμανίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Γερμανίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Γερμανία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Γερμανία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, το συνεχιζόμενο μεγάλο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, που αντικατοπτρίζει επίσης τις υποτονικές επενδύσεις σε σχέση με τις αποταμιεύσεις, με διασυνοριακό αντίκτυπο, μειώθηκε σταδιακά, πιο πρόσφατα εν μέσω της ενεργειακής κρίσης, αλλά αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά. Το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών υποχωρούσε με αργούς ρυθμούς έως το 2019, καθώς αυξανόταν ελαφρώς ο δείκτης εγχώριων επενδύσεων και μειωνόταν το εμπορικό ισοζύγιο, και έκτοτε χαρακτηρίζεται από ασυνήθιστες οικονομικές συνθήκες. Μειώθηκε σημαντικά το 2022 λόγω των υψηλότερων τιμών εισαγωγής ενέργειας, σε συνδυασμό με τη μείωση του εμπορικού πλεονάσματος εκτός του τομέα της ενέργειας και την ανάκαμψη των τουριστικών εισαγωγών. Το 2022 το πλεόνασμα παρέμεινε πάνω από τα επίπεδα που υποδεικνύουν τα θεμελιώδη μεγέθη της χώρας και αναμένεται να ανακάμψει σημαντικά το 2023 και να παραμείνει σχεδόν αμετάβλητο το 2024. Προβλέπεται να παραμείνει κάτω από το όριο της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών. Οι μισθοί προβλέπεται να αυξηθούν έντονα, στηρίζοντας την εγχώρια ζήτηση, ενώ το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος μπορεί να αυξηθεί ταχύτερα απ’ ό,τι στην υπόλοιπη ζώνη του ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, η κατανάλωση και οι επενδύσεις μετριάζονται προσωρινά από τον υψηλό πληθωρισμό. Τα τελευταία έτη, οι τιμές των κατοικιών παρουσίασαν απότομες αυξήσεις, αν και έχουν υποχωρήσει κάπως από τα μέσα του 2022. Η προσφορά κατοικιών δεν μπορεί να καλύψει τη ζήτηση εν μέσω υποτονικών επενδύσεων σε κατοικίες, γεγονός που μπορεί να εντείνει τους συνεχιζόμενους κινδύνους υπερτίμησης. Η έγκαιρη και αποτελεσματική υλοποίηση των πρωτοβουλιών δημόσιων επενδύσεων και η άρση των εμποδίων στις επενδύσεις θα συνέβαλε στην περαιτέρω μείωση των ευπαθειών. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Γερμανία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Γερμανία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, το συνεχιζόμενο μεγάλο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, που αντικατοπτρίζει επίσης τις υποτονικές επενδύσεις σε σχέση με τις αποταμιεύσεις, με διασυνοριακό αντίκτυπο, μειώθηκε σταδιακά, πιο πρόσφατα εν μέσω της ενεργειακής κρίσης, αλλά αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά. Το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών υποχωρούσε με αργούς ρυθμούς έως το 2019, καθώς αυξανόταν ελαφρώς ο δείκτης εγχώριων επενδύσεων και μειωνόταν το εμπορικό ισοζύγιο, και έκτοτε χαρακτηρίζεται από ασυνήθιστες οικονομικές συνθήκες. Μειώθηκε σημαντικά το 2022 λόγω των υψηλότερων τιμών εισαγωγής ενέργειας, σε συνδυασμό με τη μείωση του εμπορικού πλεονάσματος εκτός του τομέα της ενέργειας και την ανάκαμψη των τουριστικών εισαγωγών. Το 2022 το πλεόνασμα παρέμεινε πάνω από τα επίπεδα που υποδεικνύουν τα θεμελιώδη μεγέθη της χώρας και αναμένεται να ανακάμψει σημαντικά το 2023 και να παραμείνει σχεδόν αμετάβλητο το 2024. Προβλέπεται να παραμείνει κάτω από το όριο της διαδικασίας μακροοικονομικών ανισορροπιών. Οι μισθοί προβλέπεται να αυξηθούν έντονα, στηρίζοντας την εγχώρια ζήτηση, ενώ το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος μπορεί να αυξηθεί ταχύτερα απ’ ό,τι στην υπόλοιπη ζώνη του ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, η κατανάλωση και οι επενδύσεις μετριάζονται προσωρινά από τον υψηλό πληθωρισμό. Τα τελευταία έτη, οι τιμές των κατοικιών παρουσίασαν απότομες αυξήσεις, αν και έχουν υποχωρήσει κάπως από τα μέσα του 2022. Η προσφορά κατοικιών δεν μπορεί να καλύψει τη ζήτηση εν μέσω υποτονικών επενδύσεων σε κατοικίες, γεγονός που μπορεί να εντείνει τους συνεχιζόμενους κινδύνους υπερτίμησης. Η έγκαιρη και αποτελεσματική υλοποίηση των πρωτοβουλιών δημόσιων επενδύσεων και η άρση των εμποδίων στις επενδύσεις θα συνέβαλε στην περαιτέρω μείωση των ευπαθειών.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Γερμανίας μειώθηκε από 3,7 % του ΑΕΠ το 2021 σε 2,6 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 69,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 66,3 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Γερμανίας, δεδομένου ότι το έλλειμμά της προβλέπεται να υπερβεί το 3 % του ΑΕΠ το 2023. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Γερμανία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματος για το 2024. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Γερμανίας μειώθηκε από 3,7 % του ΑΕΠ το 2021 σε 2,6 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 69,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 66,3 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Γερμανίας, δεδομένου ότι το έλλειμμά της προβλέπεται να υπερβεί το 3 % του ΑΕΠ το 2023. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Γερμανία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματος για το 2024.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν μείωση του ενεργειακού φόρου στα καύσιμα και μείωση του φόρου προστιθέμενης αξίας στο αέριο και στην τηλεθέρμανση· ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν εφάπαξ πριμοδότηση για την ενέργεια και την πληρωμή του λογαριασμού του Δεκεμβρίου για τους ιδιώτες καταναλωτές αερίου. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,2 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2022, από 4,2 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν μείωση του ενεργειακού φόρου στα καύσιμα και μείωση του φόρου προστιθέμενης αξίας στο αέριο και στην τηλεθέρμανση· ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν εφάπαξ πριμοδότηση για την ενέργεια και την πληρωμή του λογαριασμού του Δεκεμβρίου για τους ιδιώτες καταναλωτές αερίου. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,2 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2022, από 4,2 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Γερμανία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Γερμανία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο ‒ 2,7 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Γερμανία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022 (0,3 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Γερμανία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 2,4 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 1,2 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Ταυτόχρονα, οι μειώσεις της φορολογίας εισοδήματος περιόρισαν τα κρατικά έσοδα και συνέβαλαν επίσης (0,1 % του ΑΕΠ) στην αύξηση των καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών οφειλόταν εν μέρει μόνο στα μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας, καθώς και στο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία. Επομένως, η Γερμανία δεν διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο ‒ 2,7 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Γερμανία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022 (0,3 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Γερμανία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 2,4 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 1,2 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Ταυτόχρονα, οι μειώσεις της φορολογίας εισοδήματος περιόρισαν τα κρατικά έσοδα και συνέβαλαν επίσης (0,1 % του ΑΕΠ) στην αύξηση των καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών οφειλόταν εν μέρει μόνο στα μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας, καθώς και στο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία. Επομένως, η Γερμανία δεν διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,2 % το 2023 και κατά 1,8 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται παρόμοια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,2 % το 2023 και κατά 1,4 % το 2024. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,2 % το 2023 και κατά 1,8 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται παρόμοια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,2 % το 2023 και κατά 1,4 % το 2024.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 41⁄4 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τις πρόσθετες δαπάνες για το φρένο στις τιμές της ενέργειας όσον αφορά το αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 66,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 673⁄4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 2,3 % του ΑΕΠ για το 2023. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των παραδοχών για χαμηλότερες δαπάνες για το φρένο στις τιμές της ενέργειας. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 65,2 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στο χαμηλότερο έλλειμμα. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 41⁄4 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τις πρόσθετες δαπάνες για το φρένο στις τιμές της ενέργειας όσον αφορά το αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 66,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 673⁄4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 2,3 % του ΑΕΠ για το 2023. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των παραδοχών για χαμηλότερες δαπάνες για το φρένο στις τιμές της ενέργειας. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 65,2 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στο χαμηλότερο έλλειμμα.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για νέα μέτρα σε σύγκριση με το 2022, ιδίως το φρένο στις τιμές της ενέργειας για το αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από την εισφορά επί των έκτακτων κερδών. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 2,0 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις, αν και πολλά από αυτά διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,3 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να παραμείνει σταθερό σε σύγκριση με το 2022. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,8 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για νέα μέτρα σε σύγκριση με το 2022, ιδίως το φρένο στις τιμές της ενέργειας για το αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από την εισφορά επί των έκτακτων κερδών. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 2,0 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις, αν και πολλά από αυτά διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,3 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να παραμείνει σταθερό σε σύγκριση με το 2022. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,8 % του ΑΕΠ.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Γερμανία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Γερμανία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Γερμανία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Γερμανία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Γερμανία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Γερμανία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι συσταλτικός (+ 0,5 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 2,7 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το αυξημένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,2 % του ΑΕΠ. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (13). Επομένως, η Γερμανία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η ενεργειακή ανακαίνιση κτιρίων, η βελτίωση των υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών αυτοκινήτων και ο εξοπλισμός των σχολείων για την ψηφιακή εποχή, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι συσταλτικός (+ 0,5 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 2,7 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το αυξημένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,2 % του ΑΕΠ. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (13). Επομένως, η Γερμανία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η ενεργειακή ανακαίνιση κτιρίων, η βελτίωση των υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών αυτοκινήτων και ο εξοπλισμός των σχολείων για την ψηφιακή εποχή, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 13⁄4 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση του φρένου στις τιμές της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 661⁄2 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 1,2 % του ΑΕΠ το 2024. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των χαμηλότερων εκτιμήσεων για τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 64,1 % στο τέλος του 2024, κυρίως λόγω του χαμηλότερου ελλείμματος. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 13⁄4 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση του φρένου στις τιμές της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 661⁄2 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 1,2 % του ΑΕΠ το 2024. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των χαμηλότερων εκτιμήσεων για τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 64,1 % στο τέλος του 2024, κυρίως λόγω του χαμηλότερου ελλείμματος.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2024. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα περισσότερα από τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Στην πλειονότητά τους διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2024. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα περισσότερα από τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Στην πλειονότητά τους διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 2,5 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 2,0 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών κάτω από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 2,5 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 2,0 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών κάτω από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 2,4 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Αυτό οφείλεται σε ορισμένα από αυτά τα μέτρα που παραμένουν σε ισχύ το 2024, καθώς και στα μέτρα διακριτικής ευχέρειας που μειώνουν τα έσοδα, όπως οι διάφορες μειώσεις του φόρου εισοδήματος. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 2,4 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Αυτό οφείλεται σε ορισμένα από αυτά τα μέτρα που παραμένουν σε ισχύ το 2024, καθώς και στα μέτρα διακριτικής ευχέρειας που μειώνουν τα έσοδα, όπως οι διάφορες μειώσεις του φόρου εισοδήματος.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν σταθερές στο 21⁄2 % του ΑΕΠ το 2023 και το 2024. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές περιλαμβάνονται διάφορες μεταρρυθμίσεις του συστήματος φορολογίας εισοδήματος, καθώς και του συνταξιοδοτικού συστήματος. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν σταθερές στο 21⁄2 % του ΑΕΠ το 2023 και το 2024. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές περιλαμβάνονται διάφορες μεταρρυθμίσεις του συστήματος φορολογίας εισοδήματος, καθώς και του συνταξιοδοτικού συστήματος.

| (27) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 3⁄4 % του ΑΕΠ το 2025 και το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να μειωθεί σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ το 2024. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 661⁄2 % στο τέλος του 2024 σε 651⁄2 % έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 3⁄4 % του ΑΕΠ το 2025 και το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να μειωθεί σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ το 2024. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 661⁄2 % στο τέλος του 2024 σε 651⁄2 % έως το τέλος του 2026.

| (28) | Μολονότι οι επιδόσεις στον τομέα της απασχόλησης παραμένουν ισχυρές, σε ένα πλαίσιο ταχείας γήρανσης του πληθυσμού οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω. Ο πληθυσμός σε ηλικία εργασίας αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 3,7 εκατομμύρια τη δεκαετία του 2020 λόγω της συνταξιοδότησης της γενιάς των baby boomer. Η συρρίκνωση αυτή θα αυξήσει σημαντικά τις χρηματοδοτικές ανάγκες του υποχρεωτικού διανεμητικού συστήματος (πρώτος συνταξιοδοτικός πυλώνας) και, ενδεχομένως, θα θέσει σε κίνδυνο την επάρκεια των συντάξεων. Θα χρειαστεί καθαρό μεταναστευτικό ισοζύγιο περίπου 400 000 ατόμων ετησίως για να αντισταθμιστεί το μειούμενο επίπεδο του δυνητικού εργατικού δυναμικού. Η νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης θα αυξηθεί σταδιακά στα 67 έτη το 2031. Μολονότι το ποσοστό απασχόλησης των εργαζομένων ηλικίας 55-64 ετών είναι μεταξύ των υψηλότερων στην Ένωση, η αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης έχει επιβραδυνθεί τα τελευταία έτη και η απασχόληση στην ηλικιακή ομάδα άνω των 65 ετών υστερεί έναντι των χωρών με τις υψηλότερες επιδόσεις στην Ένωση. Αυτό οφείλεται επίσης στις επιλογές πρόωρης συνταξιοδότησης, οι οποίες ασκούν περαιτέρω πίεση στη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος. Τα άτομα που έχουν εργαστεί τουλάχιστον 35 έτη μπορούν να συνταξιοδοτηθούν πρόωρα, με σχετικά μικρή μείωση των συνταξιοδοτικών παροχών. Όσα άτομα έχουν εργαστεί τουλάχιστον 45 έτη μπορούν να συνταξιοδοτηθούν χωρίς να χάσουν συνταξιοδοτικά δικαιώματα (Rente nach 45 Beitragsjahren). Τα επιδοτούμενα από το κράτος ιδιωτικά συνταξιοδοτικά συστήματα (ατομικά συνταξιοδοτικά συστήματα του τρίτου πυλώνα, Riester Rente) δεν έχουν αξιοποιηθεί επαρκώς μέχρι στιγμής. Παρά τις προσπάθειες για αύξηση της χρήσης των επαγγελματικών συντάξεων (δεύτερος πυλώνας), η κάλυψη παραμένει στο 56 % περίπου. |
| --- | --- |

(28)

Μολονότι οι επιδόσεις στον τομέα της απασχόλησης παραμένουν ισχυρές, σε ένα πλαίσιο ταχείας γήρανσης του πληθυσμού οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω. Ο πληθυσμός σε ηλικία εργασίας αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 3,7 εκατομμύρια τη δεκαετία του 2020 λόγω της συνταξιοδότησης της γενιάς των baby boomer. Η συρρίκνωση αυτή θα αυξήσει σημαντικά τις χρηματοδοτικές ανάγκες του υποχρεωτικού διανεμητικού συστήματος (πρώτος συνταξιοδοτικός πυλώνας) και, ενδεχομένως, θα θέσει σε κίνδυνο την επάρκεια των συντάξεων. Θα χρειαστεί καθαρό μεταναστευτικό ισοζύγιο περίπου 400 000 ατόμων ετησίως για να αντισταθμιστεί το μειούμενο επίπεδο του δυνητικού εργατικού δυναμικού. Η νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης θα αυξηθεί σταδιακά στα 67 έτη το 2031. Μολονότι το ποσοστό απασχόλησης των εργαζομένων ηλικίας 55-64 ετών είναι μεταξύ των υψηλότερων στην Ένωση, η αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης έχει επιβραδυνθεί τα τελευταία έτη και η απασχόληση στην ηλικιακή ομάδα άνω των 65 ετών υστερεί έναντι των χωρών με τις υψηλότερες επιδόσεις στην Ένωση. Αυτό οφείλεται επίσης στις επιλογές πρόωρης συνταξιοδότησης, οι οποίες ασκούν περαιτέρω πίεση στη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος. Τα άτομα που έχουν εργαστεί τουλάχιστον 35 έτη μπορούν να συνταξιοδοτηθούν πρόωρα, με σχετικά μικρή μείωση των συνταξιοδοτικών παροχών. Όσα άτομα έχουν εργαστεί τουλάχιστον 45 έτη μπορούν να συνταξιοδοτηθούν χωρίς να χάσουν συνταξιοδοτικά δικαιώματα (Rente nach 45 Beitragsjahren). Τα επιδοτούμενα από το κράτος ιδιωτικά συνταξιοδοτικά συστήματα (ατομικά συνταξιοδοτικά συστήματα του τρίτου πυλώνα, Riester Rente) δεν έχουν αξιοποιηθεί επαρκώς μέχρι στιγμής. Παρά τις προσπάθειες για αύξηση της χρήσης των επαγγελματικών συντάξεων (δεύτερος πυλώνας), η κάλυψη παραμένει στο 56 % περίπου.

| (29) | Το φορολογικό μείγμα στη Γερμανία συνεχίζει να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα έσοδα από τη φορολογία της εργασίας, ενώ οι φορολογικές βάσεις που μπορούν να στηρίξουν τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη εξακολουθούν να μην αξιοποιούνται επαρκώς. Το μη μισθολογικό κόστος εργασίας είναι από τα υψηλότερα στην Ένωση και η αλληλεπίδραση του φορολογικού συστήματος και του συστήματος μεταβιβάσεων έχει ως αποτέλεσμα ανεπαρκή κίνητρα για την αύξηση των δεδουλευμένων ωρών για τα χαμηλόμισθα άτομα και τα δεύτερα εργαζόμενα μέλη της οικογένειας, συχνά γυναίκες. Αυτό επιβαρύνει την προσφορά εργασίας και επιδεινώνει τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού. Το ποσοστό περιβαλλοντικών φόρων της Γερμανίας είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης όσον αφορά τη φορολόγηση τόσο της ενέργειας όσο και των μεταφορών. Η φορολόγηση των οχημάτων δεν ενθαρρύνει τις φιλικότερες προς το περιβάλλον μεταφορές. Οι επιβλαβείς για το περιβάλλον επιδοτήσεις, όπως οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων (συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών απαλλαγών και των μειώσεων φόρων) παραμένουν σημαντικές, εμποδίζοντας την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(29)

Το φορολογικό μείγμα στη Γερμανία συνεχίζει να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα έσοδα από τη φορολογία της εργασίας, ενώ οι φορολογικές βάσεις που μπορούν να στηρίξουν τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη εξακολουθούν να μην αξιοποιούνται επαρκώς. Το μη μισθολογικό κόστος εργασίας είναι από τα υψηλότερα στην Ένωση και η αλληλεπίδραση του φορολογικού συστήματος και του συστήματος μεταβιβάσεων έχει ως αποτέλεσμα ανεπαρκή κίνητρα για την αύξηση των δεδουλευμένων ωρών για τα χαμηλόμισθα άτομα και τα δεύτερα εργαζόμενα μέλη της οικογένειας, συχνά γυναίκες. Αυτό επιβαρύνει την προσφορά εργασίας και επιδεινώνει τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού. Το ποσοστό περιβαλλοντικών φόρων της Γερμανίας είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης όσον αφορά τη φορολόγηση τόσο της ενέργειας όσο και των μεταφορών. Η φορολόγηση των οχημάτων δεν ενθαρρύνει τις φιλικότερες προς το περιβάλλον μεταφορές. Οι επιβλαβείς για το περιβάλλον επιδοτήσεις, όπως οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων (συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών απαλλαγών και των μειώσεων φόρων) παραμένουν σημαντικές, εμποδίζοντας την πράσινη μετάβαση.

| (30) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η ταχεία εφαρμογή του σχεδίου είναι ουσιαστικής σημασίας λόγω του προσωρινού χαρακτήρα του μηχανισμού που ισχύει έως το 2026. Ωστόσο, αν και η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας βρίσκεται σε εξέλιξη, υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις. Οι περιορισμένοι πόροι που διατίθενται για την υλοποίηση του σχεδίου και η ανεπαρκής ιεράρχηση προτεραιοτήτων είχαν ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση της διαδικασίας υλοποίησης στη Γερμανία. Η Γερμανία εξακολουθεί να πρέπει να υπογράψει τις επιχειρησιακές της ρυθμίσεις και να υποβάλει την πρώτη της αίτηση πληρωμής. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας αναθεωρήθηκε ήδη μία φορά στις 14 Φεβρουαρίου 2023, με την προσαρμογή δύο επενδυτικών μέτρων που δεν μπόρεσαν να ολοκληρωθούν πλήρως λόγω αντικειμενικών περιστάσεων (16). Το σχέδιο αναμένεται να αναθεωρηθεί εκ νέου το 2023 με άλλη προσθήκη, ώστε να καλυφθεί το κεφάλαιο για το REPowerEU και να συμπεριληφθεί η αύξηση της μη επιστρεπτέας στήριξης. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις σχετικά με το κεφάλαιο για το REPowerEU και για τη συμπερίληψη της αύξησης της μη επιστρεπτέας στήριξης βρίσκονται σε εξέλιξη. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Γερμανίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(30)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η ταχεία εφαρμογή του σχεδίου είναι ουσιαστικής σημασίας λόγω του προσωρινού χαρακτήρα του μηχανισμού που ισχύει έως το 2026. Ωστόσο, αν και η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας βρίσκεται σε εξέλιξη, υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις. Οι περιορισμένοι πόροι που διατίθενται για την υλοποίηση του σχεδίου και η ανεπαρκής ιεράρχηση προτεραιοτήτων είχαν ως αποτέλεσμα την καθυστέρηση της διαδικασίας υλοποίησης στη Γερμανία. Η Γερμανία εξακολουθεί να πρέπει να υπογράψει τις επιχειρησιακές της ρυθμίσεις και να υποβάλει την πρώτη της αίτηση πληρωμής. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας αναθεωρήθηκε ήδη μία φορά στις 14 Φεβρουαρίου 2023, με την προσαρμογή δύο επενδυτικών μέτρων που δεν μπόρεσαν να ολοκληρωθούν πλήρως λόγω αντικειμενικών περιστάσεων (16). Το σχέδιο αναμένεται να αναθεωρηθεί εκ νέου το 2023 με άλλη προσθήκη, ώστε να καλυφθεί το κεφάλαιο για το REPowerEU και να συμπεριληφθεί η αύξηση της μη επιστρεπτέας στήριξης. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις σχετικά με το κεφάλαιο για το REPowerEU και για τη συμπερίληψη της αύξησης της μη επιστρεπτέας στήριξης βρίσκονται σε εξέλιξη. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Γερμανίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (31) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Γερμανίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Γερμανία. |
| --- | --- |

(31)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Γερμανίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Γερμανία.

| (32) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Γερμανία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την ψηφιοποίηση, την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(32)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Γερμανία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την ψηφιοποίηση, την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση.

| (33) | Μολονότι η Γερμανία έχει καταβάλει προσπάθειες για να βελτιώσει την ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών, η υλοποίηση παραμένει αργή. Έως την ημερομηνία-στόχο (τέλη του 2022) είχαν επιτευχθεί λίγοι μόνο από τους στόχους του νόμου για την επιγραμμική πρόσβαση, ο οποίος καθιστά υποχρεωτική τη συνεχή ψηφιοποίηση του περιβάλλοντος χρήστη (front end) όλων των διοικητικών υπηρεσιών. Ο δείκτης αναφοράς της Επιτροπής για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση δείχνει ότι η χώρα παρουσιάζει επίσης χαμηλές επιδόσεις όσον αφορά την ψηφιοποίηση των υπηρεσιών υποστήριξης (back office), που είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών πέραν του πεδίου εφαρμογής του νόμου για την επιγραμμική πρόσβαση. Στο πλαίσιο αυτό, έχει χαρακτηριστεί ως προτεραιότητα ο εκσυγχρονισμός των μητρώων στο πλαίσιο του νόμου για τον εκσυγχρονισμό των μητρώων με σκοπό την εφαρμογή της ενωσιακής αρχής «μόνον άπαξ», σύμφωνα με την οποία τα φυσικά πρόσωπα και οι επιχειρήσεις οφείλουν να παρέχουν τυποποιημένες πληροφορίες στις αρχές μόνο μία φορά. Ωστόσο, έχει σημειωθεί ελάχιστη πρόοδος από τότε που άρχισε να ισχύει ο νόμος το 2021. Επιπλέον, παρατηρείται χαμηλή χρήση υπηρεσιών που έχουν ψηφιοποιηθεί: η Γερμανία βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης όσον αφορά το ποσοστό των ατόμων που χρησιμοποιούν υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Η Γερμανία έχει επίσης επιδόσεις κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης σε διάφορες πτυχές των δεικτών αναφοράς για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, όπως η διαφάνεια, η ύπαρξη βασικών παραγόντων διευκόλυνσης και η προσβασιμότητα των ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών από άτομα στο εξωτερικό. Το Εθνικό Συμβούλιο Ρυθμιστικού Ελέγχου θεωρεί ότι η εφαρμογή του νόμου για την επιγραμμική πρόσβαση είναι ανεπαρκής και έχει χαρακτηρίσει τις προβλεπόμενες ελλείψεις εργατικού δυναμικού ως βασικό κίνδυνο αν δεν αυξηθεί η αποδοτικότητα μέσω της ψηφιοποίησης. Τα εμπόδια που εντοπίστηκαν στην ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών ισχύουν εξίσου για τα αντίστοιχα μέτρα του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας. |
| --- | --- |

(33)

Μολονότι η Γερμανία έχει καταβάλει προσπάθειες για να βελτιώσει την ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών, η υλοποίηση παραμένει αργή. Έως την ημερομηνία-στόχο (τέλη του 2022) είχαν επιτευχθεί λίγοι μόνο από τους στόχους του νόμου για την επιγραμμική πρόσβαση, ο οποίος καθιστά υποχρεωτική τη συνεχή ψηφιοποίηση του περιβάλλοντος χρήστη (front end) όλων των διοικητικών υπηρεσιών. Ο δείκτης αναφοράς της Επιτροπής για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση δείχνει ότι η χώρα παρουσιάζει επίσης χαμηλές επιδόσεις όσον αφορά την ψηφιοποίηση των υπηρεσιών υποστήριξης (back office), που είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών πέραν του πεδίου εφαρμογής του νόμου για την επιγραμμική πρόσβαση. Στο πλαίσιο αυτό, έχει χαρακτηριστεί ως προτεραιότητα ο εκσυγχρονισμός των μητρώων στο πλαίσιο του νόμου για τον εκσυγχρονισμό των μητρώων με σκοπό την εφαρμογή της ενωσιακής αρχής «μόνον άπαξ», σύμφωνα με την οποία τα φυσικά πρόσωπα και οι επιχειρήσεις οφείλουν να παρέχουν τυποποιημένες πληροφορίες στις αρχές μόνο μία φορά. Ωστόσο, έχει σημειωθεί ελάχιστη πρόοδος από τότε που άρχισε να ισχύει ο νόμος το 2021. Επιπλέον, παρατηρείται χαμηλή χρήση υπηρεσιών που έχουν ψηφιοποιηθεί: η Γερμανία βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης όσον αφορά το ποσοστό των ατόμων που χρησιμοποιούν υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Η Γερμανία έχει επίσης επιδόσεις κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης σε διάφορες πτυχές των δεικτών αναφοράς για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, όπως η διαφάνεια, η ύπαρξη βασικών παραγόντων διευκόλυνσης και η προσβασιμότητα των ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών από άτομα στο εξωτερικό. Το Εθνικό Συμβούλιο Ρυθμιστικού Ελέγχου θεωρεί ότι η εφαρμογή του νόμου για την επιγραμμική πρόσβαση είναι ανεπαρκής και έχει χαρακτηρίσει τις προβλεπόμενες ελλείψεις εργατικού δυναμικού ως βασικό κίνδυνο αν δεν αυξηθεί η αποδοτικότητα μέσω της ψηφιοποίησης. Τα εμπόδια που εντοπίστηκαν στην ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών ισχύουν εξίσου για τα αντίστοιχα μέτρα του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας.

| (34) | Η βελτίωση των ψηφιακών δεξιοτήτων είναι ζωτικής σημασίας για την ψηφιακή μετάβαση, ώστε να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις ειδικευμένων εργαζομένων και να αυξηθεί η παραγωγικότητα. Με ποσοστό 49 % το 2021, η Γερμανία βρίσκεται κάτω από τον ενωσιακό μέσο όρο (54 %) των ατόμων ηλικίας 16-74 ετών με τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες, γεγονός που εμποδίζει την ψηφιακή μετάβαση. Από το σύνολο των ατόμων ηλικίας 16-19 ετών, μόνο το 50 % διέθετε τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες το 2021, δηλαδή 19 εκατοστιαίες μονάδες κάτω από τον ενωσιακό μέσο όρο. Παρότι η Γερμανία βρίσκεται πάνω από τον ενωσιακό μέσο όρο όσον αφορά το ποσοστό των ειδικών ΤΠΕ στην απασχόληση και ακριβώς στον ενωσιακό μέσο όρο όσον αφορά τις γυναίκες ειδικούς ΤΠΕ, υπάρχει μεγάλος αριθμός κενών θέσεων εργασίας, που αντικατοπτρίζει τις περαιτέρω ανάγκες. Οι περαιτέρω προσπάθειες για την αντιμετώπιση των ελλείψεων εκπαιδευτικών και την καλύτερη κατάρτιση των εκπαιδευτικών στην ψηφιοποίηση σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης θα ήταν καίριας σημασίας για τη βελτίωση των ψηφιακών δεξιοτήτων. Η ενσωμάτωση της ψηφιακής τεχνολογίας στις επιχειρηματικές δραστηριότητες βρίσκεται περίπου στον ενωσιακό μέσο όρο, συμπεριλαμβανομένου του ποσοστού των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων με τουλάχιστον βασικό επίπεδο ψηφιακής έντασης και της υιοθέτησης από τις επιχειρήσεις προηγμένων τεχνολογιών, όπως το υπολογιστικό νέφος, τα μαζικά δεδομένα και η τεχνητή νοημοσύνη. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας περιλαμβάνει διάφορα μέτρα που στηρίζουν τις ψηφιακές δεξιότητες, και ιδίως την ψηφιακή εκπαίδευση, όπως επενδύσεις σε ψηφιακές συσκευές για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευτική πλατφόρμα και εκπαιδευτικά κέντρα αριστείας. Επιπλέον, η Γερμανία εφαρμόζει μέτρα για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση του εργατικού δυναμικού της. Σε αυτά περιλαμβάνεται η έμφαση στην ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων (π.χ. ευρωπαϊκοί κόμβοι ψηφιακής καινοτομίας ή το πρόγραμμα στήριξης επενδύσεων Digital Jetzt). |
| --- | --- |

(34)

Η βελτίωση των ψηφιακών δεξιοτήτων είναι ζωτικής σημασίας για την ψηφιακή μετάβαση, ώστε να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις ειδικευμένων εργαζομένων και να αυξηθεί η παραγωγικότητα. Με ποσοστό 49 % το 2021, η Γερμανία βρίσκεται κάτω από τον ενωσιακό μέσο όρο (54 %) των ατόμων ηλικίας 16-74 ετών με τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες, γεγονός που εμποδίζει την ψηφιακή μετάβαση. Από το σύνολο των ατόμων ηλικίας 16-19 ετών, μόνο το 50 % διέθετε τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες το 2021, δηλαδή 19 εκατοστιαίες μονάδες κάτω από τον ενωσιακό μέσο όρο. Παρότι η Γερμανία βρίσκεται πάνω από τον ενωσιακό μέσο όρο όσον αφορά το ποσοστό των ειδικών ΤΠΕ στην απασχόληση και ακριβώς στον ενωσιακό μέσο όρο όσον αφορά τις γυναίκες ειδικούς ΤΠΕ, υπάρχει μεγάλος αριθμός κενών θέσεων εργασίας, που αντικατοπτρίζει τις περαιτέρω ανάγκες. Οι περαιτέρω προσπάθειες για την αντιμετώπιση των ελλείψεων εκπαιδευτικών και την καλύτερη κατάρτιση των εκπαιδευτικών στην ψηφιοποίηση σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης θα ήταν καίριας σημασίας για τη βελτίωση των ψηφιακών δεξιοτήτων. Η ενσωμάτωση της ψηφιακής τεχνολογίας στις επιχειρηματικές δραστηριότητες βρίσκεται περίπου στον ενωσιακό μέσο όρο, συμπεριλαμβανομένου του ποσοστού των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων με τουλάχιστον βασικό επίπεδο ψηφιακής έντασης και της υιοθέτησης από τις επιχειρήσεις προηγμένων τεχνολογιών, όπως το υπολογιστικό νέφος, τα μαζικά δεδομένα και η τεχνητή νοημοσύνη. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας περιλαμβάνει διάφορα μέτρα που στηρίζουν τις ψηφιακές δεξιότητες, και ιδίως την ψηφιακή εκπαίδευση, όπως επενδύσεις σε ψηφιακές συσκευές για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευτική πλατφόρμα και εκπαιδευτικά κέντρα αριστείας. Επιπλέον, η Γερμανία εφαρμόζει μέτρα για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση του εργατικού δυναμικού της. Σε αυτά περιλαμβάνεται η έμφαση στην ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων (π.χ. ευρωπαϊκοί κόμβοι ψηφιακής καινοτομίας ή το πρόγραμμα στήριξης επενδύσεων Digital Jetzt).

| (35) | Συνολικά, μόνο το 19,3 % των νοικοκυριών έχουν πρόσβαση σε ευρυζωνική σύνδεση οπτικών ινών, γεγονός που τοποθετεί τη Γερμανία μεταξύ των κρατών μελών με τη χαμηλότερη κάλυψη οπτικών ινών (δεύτερη χαμηλότερη στην Ένωση, ενώ οι πέντε χώρες με τις κορυφαίες επιδόσεις στην Ένωση έχουν κάλυψη οπτικών ινών σε ποσοστό τουλάχιστον 85 %). Η έλλειψη συνδέσεων οπτικών ινών και δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας εν γένει είναι ιδιαίτερα έντονη στις αγροτικές περιοχές. Αυτό αποτελεί τροχοπέδη για την αύξηση της παραγωγικότητας, ιδίως των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Ο στόχος της σύνδεσης του 50 % των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων με το δίκτυο μέσω οπτικών ινών έως το 2025 (και του 100 % έως το 2030) ενδέχεται να μην επιτευχθεί σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. Αντίστοιχα μέτρα συμπεριλήφθηκαν στη στρατηγική gigabit του Ιουλίου του 2022. Η βελτίωση των συνθηκών-πλαισίου, για παράδειγμα με την αύξηση της ικανότητας σχεδιασμού και υλοποίησης στον δημόσιο τομέα, είναι ζωτικής σημασίας για την επιτάχυνση της κάλυψης οπτικών ινών. Η επίτευξη των στόχων όσον αφορά το δίκτυο θα απαιτήσει επίσης βελτιώσεις στις διοικητικές διαδικασίες υποβολής αιτήσεων και χορήγησης αδειών, καθώς και στην τυποποίηση εναλλακτικών, λιγότερο χρονοβόρων μεθόδων εγκατάστασης. |
| --- | --- |

(35)

Συνολικά, μόνο το 19,3 % των νοικοκυριών έχουν πρόσβαση σε ευρυζωνική σύνδεση οπτικών ινών, γεγονός που τοποθετεί τη Γερμανία μεταξύ των κρατών μελών με τη χαμηλότερη κάλυψη οπτικών ινών (δεύτερη χαμηλότερη στην Ένωση, ενώ οι πέντε χώρες με τις κορυφαίες επιδόσεις στην Ένωση έχουν κάλυψη οπτικών ινών σε ποσοστό τουλάχιστον 85 %). Η έλλειψη συνδέσεων οπτικών ινών και δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας εν γένει είναι ιδιαίτερα έντονη στις αγροτικές περιοχές. Αυτό αποτελεί τροχοπέδη για την αύξηση της παραγωγικότητας, ιδίως των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Ο στόχος της σύνδεσης του 50 % των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων με το δίκτυο μέσω οπτικών ινών έως το 2025 (και του 100 % έως το 2030) ενδέχεται να μην επιτευχθεί σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. Αντίστοιχα μέτρα συμπεριλήφθηκαν στη στρατηγική gigabit του Ιουλίου του 2022. Η βελτίωση των συνθηκών-πλαισίου, για παράδειγμα με την αύξηση της ικανότητας σχεδιασμού και υλοποίησης στον δημόσιο τομέα, είναι ζωτικής σημασίας για την επιτάχυνση της κάλυψης οπτικών ινών. Η επίτευξη των στόχων όσον αφορά το δίκτυο θα απαιτήσει επίσης βελτιώσεις στις διοικητικές διαδικασίες υποβολής αιτήσεων και χορήγησης αδειών, καθώς και στην τυποποίηση εναλλακτικών, λιγότερο χρονοβόρων μεθόδων εγκατάστασης.

| (36) | Η Γερμανία κατάφερε να μειώσει αποτελεσματικά την υψηλή εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο και πετρέλαιο το 2022 σε σύγκριση με το 2021 (από 65 % σε σχεδόν μηδενικό επίπεδο για το αέριο και από 34,12 % σε λιγότερο από 25 % για το πετρέλαιο (17)). Έχει σχεδιάσει και αρχίσει να υλοποιεί υποδομές φυσικού αερίου που θα αντικαταστήσουν πλήρως τις εισαγωγές ρωσικού αερίου μεσοπρόθεσμα. Η Γερμανία εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της όσον αφορά την αποθήκευση αερίου τον περασμένο χειμώνα, φθάνοντας το 99,2 % μέχρι την 1η Νοεμβρίου 2022. Χάρη στις διασυνδεδεμένες αγορές αερίου, το υγροποιημένο φυσικό αέριο (ΥΦΑ) που εισάγεται από τη Γερμανία θα συμβάλει στην ασφάλεια του εφοδιασμού της Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι οι σχετικές υποδομές θα υλοποιηθούν χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις. Ταυτόχρονα, η χώρα εξακολουθεί να εξαρτάται από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Γερμανία μειώθηκε κατά 16 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18). Η Γερμανία παροτρύνεται να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (19). |
| --- | --- |

(36)

Η Γερμανία κατάφερε να μειώσει αποτελεσματικά την υψηλή εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο και πετρέλαιο το 2022 σε σύγκριση με το 2021 (από 65 % σε σχεδόν μηδενικό επίπεδο για το αέριο και από 34,12 % σε λιγότερο από 25 % για το πετρέλαιο (17)). Έχει σχεδιάσει και αρχίσει να υλοποιεί υποδομές φυσικού αερίου που θα αντικαταστήσουν πλήρως τις εισαγωγές ρωσικού αερίου μεσοπρόθεσμα. Η Γερμανία εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της όσον αφορά την αποθήκευση αερίου τον περασμένο χειμώνα, φθάνοντας το 99,2 % μέχρι την 1η Νοεμβρίου 2022. Χάρη στις διασυνδεδεμένες αγορές αερίου, το υγροποιημένο φυσικό αέριο (ΥΦΑ) που εισάγεται από τη Γερμανία θα συμβάλει στην ασφάλεια του εφοδιασμού της Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι οι σχετικές υποδομές θα υλοποιηθούν χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις. Ταυτόχρονα, η χώρα εξακολουθεί να εξαρτάται από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Γερμανία μειώθηκε κατά 16 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18). Η Γερμανία παροτρύνεται να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (19).

| (37) | Η ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχή ανάπτυξη των σχεδίων πράσινης μετάβασης της Γερμανίας, μεταξύ άλλων για την παραγωγή ανανεώσιμου υδρογόνου, για τα ηλεκτρικά οχήματα και τις αντλίες θερμότητας, καθώς και για την επίτευξη ενεργειακής ασφάλειας μεσοπρόθεσμα. Ωστόσο, για να επιτευχθούν οι εθνικοί στόχοι ανάπτυξης της ανανεώσιμης ενέργειας θα είναι αναγκαίο να τριπλασιαστεί η επιτάχυνση της ανάπτυξής της (από + 67 % την τελευταία οκταετία σε + 196 % την επόμενη οκταετία). Οι πολύπλοκες και χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης εμποδίζουν την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πρόσθετων τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, ενώ δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί η νομοθεσία που θεσπίστηκε πρόσφατα για τη βελτίωση των διαδικασιών. Πέρα από τις προκλήσεις που αναφέρθηκαν, η αδειοδότηση παρεμποδίζεται από την έλλειψη ψηφιοποίησης και συναφών δεξιοτήτων, καθώς και από την υποστελέχωση των αρχών, συμπεριλαμβανομένων των δικαστηρίων. Εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια όσον αφορά την ευελιξία του δικτύου, συμπεριλαμβανομένης της αποθήκευσης, και την επέκταση των δικτύων μεταφοράς υψηλής τάσης, συμπεριλαμβανομένης της υλοποίησης έργων κοινού ενδιαφέροντος. Επιπλέον, τα δίκτυα διανομής της Γερμανίας δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και αναβαθμιστεί επαρκώς ώστε να εξυπηρετούν τους πολλούς νέους κατασκευαστές και καταναλωτές ηλεκτρικών οχημάτων, ηλιακών φωτοβολταϊκών συστημάτων και αντλιών θερμότητας, ενώ η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να επεκταθεί. Οι προσπάθειες για ενεργειακή απόδοση, μεταξύ άλλων στις μεταφορές, την οικιακή θέρμανση και τη βιομηχανία, και η ανάπτυξη αντλιών θερμότητας με οικονομικά προσιτό τρόπο αντιμετωπίζουν προκλήσεις όσον αφορά την κλιμάκωση και την έγκαιρη εφαρμογή, ώστε να μπορέσει η Γερμανία να επιτύχει τους κλιματικούς και ενεργειακούς στόχους της, να μειώσει την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα και να τονώσει την ανταγωνιστικότητα και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, μεταξύ άλλων στον τομέα παραγωγής καθαρών τεχνολογιών. Η επίτευξη των κλιματικών στόχων απαιτεί περαιτέρω δράση για την απανθρακοποίηση των τομέων των μεταφορών και των κατασκευών. Στους εν λόγω τομείς δεν επιτεύχθηκαν οι εθνικοί τομεακοί στόχοι εκπομπών για το 2022, παρά τη θέσπιση μέτρων όπως η εθνική τιμή άνθρακα για τη μείωση των εκπομπών σε αυτούς τους δύο τομείς. Η φυσική καταβόθρα άνθρακα στη Γερμανία έχει μειωθεί από το 2016, οπότε απαιτείται η ανάληψη δράσης για την αποκατάσταση των δασών και των τυρφώνων. Η ενίσχυση των προσπαθειών για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την κυκλική οικονομία και την προστασία του περιβάλλοντος μειώνει τους κινδύνους από τις παγκόσμιες προκλήσεις και συμβάλλει στην ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, διασφαλίζοντας τους φυσικούς πόρους και μειώνοντας την εξάρτηση της βιομηχανίας από κρίσιμες πρώτες ύλες. |
| --- | --- |

(37)

Η ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχή ανάπτυξη των σχεδίων πράσινης μετάβασης της Γερμανίας, μεταξύ άλλων για την παραγωγή ανανεώσιμου υδρογόνου, για τα ηλεκτρικά οχήματα και τις αντλίες θερμότητας, καθώς και για την επίτευξη ενεργειακής ασφάλειας μεσοπρόθεσμα. Ωστόσο, για να επιτευχθούν οι εθνικοί στόχοι ανάπτυξης της ανανεώσιμης ενέργειας θα είναι αναγκαίο να τριπλασιαστεί η επιτάχυνση της ανάπτυξής της (από + 67 % την τελευταία οκταετία σε + 196 % την επόμενη οκταετία). Οι πολύπλοκες και χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης εμποδίζουν την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πρόσθετων τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, ενώ δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί η νομοθεσία που θεσπίστηκε πρόσφατα για τη βελτίωση των διαδικασιών. Πέρα από τις προκλήσεις που αναφέρθηκαν, η αδειοδότηση παρεμποδίζεται από την έλλειψη ψηφιοποίησης και συναφών δεξιοτήτων, καθώς και από την υποστελέχωση των αρχών, συμπεριλαμβανομένων των δικαστηρίων. Εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια όσον αφορά την ευελιξία του δικτύου, συμπεριλαμβανομένης της αποθήκευσης, και την επέκταση των δικτύων μεταφοράς υψηλής τάσης, συμπεριλαμβανομένης της υλοποίησης έργων κοινού ενδιαφέροντος. Επιπλέον, τα δίκτυα διανομής της Γερμανίας δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και αναβαθμιστεί επαρκώς ώστε να εξυπηρετούν τους πολλούς νέους κατασκευαστές και καταναλωτές ηλεκτρικών οχημάτων, ηλιακών φωτοβολταϊκών συστημάτων και αντλιών θερμότητας, ενώ η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να επεκταθεί. Οι προσπάθειες για ενεργειακή απόδοση, μεταξύ άλλων στις μεταφορές, την οικιακή θέρμανση και τη βιομηχανία, και η ανάπτυξη αντλιών θερμότητας με οικονομικά προσιτό τρόπο αντιμετωπίζουν προκλήσεις όσον αφορά την κλιμάκωση και την έγκαιρη εφαρμογή, ώστε να μπορέσει η Γερμανία να επιτύχει τους κλιματικούς και ενεργειακούς στόχους της, να μειώσει την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα και να τονώσει την ανταγωνιστικότητα και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, μεταξύ άλλων στον τομέα παραγωγής καθαρών τεχνολογιών. Η επίτευξη των κλιματικών στόχων απαιτεί περαιτέρω δράση για την απανθρακοποίηση των τομέων των μεταφορών και των κατασκευών. Στους εν λόγω τομείς δεν επιτεύχθηκαν οι εθνικοί τομεακοί στόχοι εκπομπών για το 2022, παρά τη θέσπιση μέτρων όπως η εθνική τιμή άνθρακα για τη μείωση των εκπομπών σε αυτούς τους δύο τομείς. Η φυσική καταβόθρα άνθρακα στη Γερμανία έχει μειωθεί από το 2016, οπότε απαιτείται η ανάληψη δράσης για την αποκατάσταση των δασών και των τυρφώνων. Η ενίσχυση των προσπαθειών για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την κυκλική οικονομία και την προστασία του περιβάλλοντος μειώνει τους κινδύνους από τις παγκόσμιες προκλήσεις και συμβάλλει στην ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή, διασφαλίζοντας τους φυσικούς πόρους και μειώνοντας την εξάρτηση της βιομηχανίας από κρίσιμες πρώτες ύλες.

| (38) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Η βελτίωση των εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων των μειονεκτουσών ομάδων παρέχει καλύτερη βάση για συνεχή εκπαίδευση. Η εκπαίδευση ενηλίκων είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση των συνεχιζόμενων ελλείψεων δεξιοτήτων. Ωστόσο, την τελευταία δεκαετία το ποσοστό συμμετοχής των ενηλίκων στη μάθηση κατά τις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες ήταν περίπου σταθερό και χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (8,1 % το 2022· ενωσιακός μέσος όρος: 11,9 %), ενώ ήταν μόλις 4 % για τους εργαζομένους χαμηλής ειδίκευσης. Επιπλέον, στις ενεργοβόρες βιομηχανίες, η συμμετοχή των εργαζομένων στην εκπαίδευση και κατάρτιση μειώθηκε από 9,8 % το 2015 σε 7,6 % το 2021 και είναι κάτω από τον ενωσιακό μέσο όρο (8,9 %). Η προώθηση της συμμετοχής σε προγράμματα αρχικής και συνεχούς επαγγελματικής εκπαίδευσης και μάθησης για τη στήριξη της πράσινης μετάβασης θα ήταν σύμφωνη με τον στόχο της Γερμανίας για συμμετοχή του 65 % των ενηλίκων στη μάθηση κάθε χρόνο έως το 2030. |
| --- | --- |

(38)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Η βελτίωση των εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων των μειονεκτουσών ομάδων παρέχει καλύτερη βάση για συνεχή εκπαίδευση. Η εκπαίδευση ενηλίκων είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση των συνεχιζόμενων ελλείψεων δεξιοτήτων. Ωστόσο, την τελευταία δεκαετία το ποσοστό συμμετοχής των ενηλίκων στη μάθηση κατά τις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες ήταν περίπου σταθερό και χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (8,1 % το 2022· ενωσιακός μέσος όρος: 11,9 %), ενώ ήταν μόλις 4 % για τους εργαζομένους χαμηλής ειδίκευσης. Επιπλέον, στις ενεργοβόρες βιομηχανίες, η συμμετοχή των εργαζομένων στην εκπαίδευση και κατάρτιση μειώθηκε από 9,8 % το 2015 σε 7,6 % το 2021 και είναι κάτω από τον ενωσιακό μέσο όρο (8,9 %). Η προώθηση της συμμετοχής σε προγράμματα αρχικής και συνεχούς επαγγελματικής εκπαίδευσης και μάθησης για τη στήριξη της πράσινης μετάβασης θα ήταν σύμφωνη με τον στόχο της Γερμανίας για συμμετοχή του 65 % των ενηλίκων στη μάθηση κάθε χρόνο έως το 2030.

| (39) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (20) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(39)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (20) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (40) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Γερμανία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023. |
| --- | --- |

(40)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Γερμανία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023.

| (41) | Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το συνεχιζόμενο μεγάλο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Οι συστάσεις 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της σύστασης 1 όσον αφορά τις υψηλότερες επενδύσεις. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 40, |
| --- | --- |

(41)

Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το συνεχιζόμενο μεγάλο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Οι συστάσεις 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της σύστασης 1 όσον αφορά τις υψηλότερες επενδύσεις. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 40,

ΣΥΝΙΣΤΑ στη Γερμανία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 2,5 % το πολύ (21).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Να υλοποιήσει τις πρωτοβουλίες δημόσιων επενδύσεων, όπως έχει προγραμματιστεί.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να βελτιώσει το φορολογικό μείγμα ώστε να επιτύχει μια πιο βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, ιδίως με τη βελτίωση των φορολογικών κινήτρων για την αύξηση των δεδουλευμένων ωρών. Να διαφυλάξει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος.

2.

Να επιταχύνει σημαντικά την υλοποίηση του οικείου αναθεωρημένου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, μεταξύ άλλων με τη διασφάλιση επαρκών πόρων, και να οριστικοποιήσει ταχέως την προσθήκη και το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη της υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να επιταχύνει την ψηφιοποίηση ολόκληρης της αλυσίδας υπηρεσιών για τις δημόσιες υπηρεσίες και να βελτιώσει τις ψηφιακές δεξιότητες του πληθυσμού. Να άρει τα επενδυτικά εμπόδια και να ενισχύσει τις επενδύσεις σε δίκτυα ψηφιακής επικοινωνίας πολύ υψηλής χωρητικότητας.

4.

Να εντείνει τις προσπάθειες για περαιτέρω μείωση της συνολικής εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, τονώνοντας τις επενδύσεις και επιταχύνοντας την ανάπτυξη δικτύων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ηλεκτρικής ενέργειας μέσω βελτίωσης της διοικητικής ικανότητας και εξορθολογισμού των διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών αδειοδότησης. Να εντείνει τις προσπάθειες ενεργειακής απόδοσης στους τομείς των μεταφορών, των κτιρίων και της βιομηχανίας, μεταξύ άλλων μέσω επενδύσεων σε συστήματα θέρμανσης και περαιτέρω μέτρων πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των αναγκαίων δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10158/2021 INIT· ST 10158/2021 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Γερμανίας για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 18).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,4 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Η συμβολή αυτή σχετίζεται κυρίως με την εθνικοποίηση και ανακεφαλαιοποίηση των προμηθευτών αερίου χονδρικής στη Γερμανία για τη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Γερμανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Γερμανίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 35).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Γερμανίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 7,1 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Η συμβολή αυτή σχετίζεται κυρίως με τη διακοπή των περσινών μέτρων εθνικοποίησης και ανακεφαλαιοποίησης των προμηθευτών αερίου χονδρικής στη Γερμανία για τη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας.

13

(14)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

14

(15)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

15

(16)  Εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου, της 14ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση της εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2021, για την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας (ST 5536/2023).

16

(17)  Η Γερμανία δεν εισάγει αέριο από τη Ρωσία, από τον Αύγουστο του 2022, και το ίδιο ισχύει για το πετρέλαιο, από τον Φεβρουάριο του 2023.

17

(18)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

18

(19)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

19

(20)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

20

(21)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

21

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/49 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/49

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Εσθονίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Εσθονίας

(2023/C 312/06)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Εσθονία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Εσθονίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Εσθονία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Εσθονίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε επίσης μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε επίσης μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων σε ό,τι αφορά τις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή δήλωσε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων σε ό,τι αφορά τις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή δήλωσε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 18 Ιουνίου 2021 η Εσθονία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 29 Οκτωβρίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Εσθονίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Εσθονία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. Στις 9 Μαρτίου 2023 η Εσθονία υπέβαλε στην Επιτροπή αναθεωρημένο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, το οποίο περιλαμβάνει κεφάλαιο για το REPowerEU, σύμφωνα με το άρθρο 21γ του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Στο αναθεωρημένο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας λαμβάνεται επίσης υπόψη η επικαιροποιημένη μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 2 του εν λόγω κανονισμού και περιλαμβάνεται αιτιολογημένο αίτημα προς την Επιτροπή για τροποποίηση της εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου της 3ης Νοεμβρίου 2021, σύμφωνα με το άρθρο 21 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, καθώς η επίτευξη του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θεωρείται ότι εν μέρει δεν είναι πλέον εφικτή λόγω αντικειμενικών περιστάσεων. Στις 12 Μαΐου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε την πρότασή της για εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Εσθονίας. Στις 16 Ιουνίου 2023 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική του απόφαση για την τροποποίηση της εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου της 29ης Οκτωβρίου 2021 σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Εσθονίας (7). |
| --- | --- |

(9)

Στις 18 Ιουνίου 2021 η Εσθονία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 29 Οκτωβρίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Εσθονίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Εσθονία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. Στις 9 Μαρτίου 2023 η Εσθονία υπέβαλε στην Επιτροπή αναθεωρημένο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, το οποίο περιλαμβάνει κεφάλαιο για το REPowerEU, σύμφωνα με το άρθρο 21γ του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Στο αναθεωρημένο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας λαμβάνεται επίσης υπόψη η επικαιροποιημένη μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 2 του εν λόγω κανονισμού και περιλαμβάνεται αιτιολογημένο αίτημα προς την Επιτροπή για τροποποίηση της εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου της 3ης Νοεμβρίου 2021, σύμφωνα με το άρθρο 21 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, καθώς η επίτευξη του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θεωρείται ότι εν μέρει δεν είναι πλέον εφικτή λόγω αντικειμενικών περιστάσεων. Στις 12 Μαΐου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε την πρότασή της για εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Εσθονίας. Στις 16 Ιουνίου 2023 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική του απόφαση για την τροποποίηση της εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου της 29ης Οκτωβρίου 2021 σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Εσθονίας (7).

| (10) | Στις 11 Μαΐου 2023 η Εσθονία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 28 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. |
| --- | --- |

(10)

Στις 11 Μαΐου 2023 η Εσθονία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 28 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Εσθονία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Εσθονίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Εσθονίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Εσθονίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Εσθονία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Εσθονίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Εσθονίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Εσθονίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Εσθονία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Εσθονία δεν αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα και την εξέλιξη των τιμών των κατοικιών εντάθηκαν πρόσφατα, αλλά συνολικά φαίνεται να είναι περιορισμένες επί του παρόντος. Οι μισθοί και ιδίως οι τιμές αυξήθηκαν σημαντικά το 2022, ωστόσο οι απώλειες ανταγωνιστικότητας φαίνονται περιορισμένες, ενώ το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών κατέγραψε μικρό μόνο έλλειμμα και προβλέπεται να ισοσκελιστεί σχεδόν το 2023 και το 2024. Ωστόσο, εάν συνεχιστούν οι πληθωριστικές και μισθολογικές πιέσεις, δημιουργείται κίνδυνος μείωσης της ανταγωνιστικότητας της Εσθονίας, κυρίως επειδή ο δομικός πληθωρισμός είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Οι τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί σημαντικά αφότου ξέσπασε η πανδημία COVID-19, αλλά δεν παρουσιάζουν ισχυρές ενδείξεις υπερτίμησης. Οι τιμές των κατοικιών είναι πιθανόν να επανέλθουν σε μέτρια επίπεδα, δεδομένων των αυξήσεων των επιτοκίων και της πρόσφατης οικονομικής ύφεσης. Επιπλέον, το χρέος και ο δανεισμός των νοικοκυριών κινούνται σε μέτρια επίπεδα και ο χρηματοπιστωτικός τομέας είναι υγιής. Μολονότι το πλαίσιο πολιτικής είναι γενικά ευνοϊκό, ορισμένες πρόσθετες προσπάθειες θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των κινδύνων από τις ευπάθειες που εντοπίστηκαν. Οι συνεχιζόμενες αντικυκλικές δημοσιονομικές και μακροπροληπτικές πολιτικές, οι οποίες θα ενισχύονται όταν χρειάζεται, είναι σημαντικές εν προκειμένω. Η ενίσχυση του ανταγωνισμού στην εγχώρια αγορά θα μπορούσε να συμβάλει στη διαχείριση των πιέσεων στις τιμές. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Εσθονία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Εσθονία δεν αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα και την εξέλιξη των τιμών των κατοικιών εντάθηκαν πρόσφατα, αλλά συνολικά φαίνεται να είναι περιορισμένες επί του παρόντος. Οι μισθοί και ιδίως οι τιμές αυξήθηκαν σημαντικά το 2022, ωστόσο οι απώλειες ανταγωνιστικότητας φαίνονται περιορισμένες, ενώ το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών κατέγραψε μικρό μόνο έλλειμμα και προβλέπεται να ισοσκελιστεί σχεδόν το 2023 και το 2024. Ωστόσο, εάν συνεχιστούν οι πληθωριστικές και μισθολογικές πιέσεις, δημιουργείται κίνδυνος μείωσης της ανταγωνιστικότητας της Εσθονίας, κυρίως επειδή ο δομικός πληθωρισμός είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Οι τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί σημαντικά αφότου ξέσπασε η πανδημία COVID-19, αλλά δεν παρουσιάζουν ισχυρές ενδείξεις υπερτίμησης. Οι τιμές των κατοικιών είναι πιθανόν να επανέλθουν σε μέτρια επίπεδα, δεδομένων των αυξήσεων των επιτοκίων και της πρόσφατης οικονομικής ύφεσης. Επιπλέον, το χρέος και ο δανεισμός των νοικοκυριών κινούνται σε μέτρια επίπεδα και ο χρηματοπιστωτικός τομέας είναι υγιής. Μολονότι το πλαίσιο πολιτικής είναι γενικά ευνοϊκό, ορισμένες πρόσθετες προσπάθειες θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των κινδύνων από τις ευπάθειες που εντοπίστηκαν. Οι συνεχιζόμενες αντικυκλικές δημοσιονομικές και μακροπροληπτικές πολιτικές, οι οποίες θα ενισχύονται όταν χρειάζεται, είναι σημαντικές εν προκειμένω. Η ενίσχυση του ανταγωνισμού στην εγχώρια αγορά θα μπορούσε να συμβάλει στη διαχείριση των πιέσεων στις τιμές.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Εσθονίας μειώθηκε από 2,4 % του ΑΕΠ το 2021 σε 0,9 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 17,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 18,4 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Εσθονίας, δεδομένου ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να υπερβεί την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη το 2023. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Η Επιτροπή επισήμανε στη συνέχεια ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Εσθονία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματος για το 2024. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Εσθονίας μειώθηκε από 2,4 % του ΑΕΠ το 2021 σε 0,9 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 17,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 18,4 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Εσθονίας, δεδομένου ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να υπερβεί την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη το 2023. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Η Επιτροπή επισήμανε στη συνέχεια ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Εσθονία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματος για το 2024.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τέτοια μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν χαμηλότερο ειδικό φόρο κατανάλωσης για τα γεωργικά καύσιμα, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν μερική αντιστάθμιση των λογαριασμών ενέργειας για τα νοικοκυριά με χαμηλότερο από το διάμεσο εισόδημα, μειωμένα τέλη δικτύου για την ηλεκτρική ενέργεια και το αέριο για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, ανώτατα όρια τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου για τα νοικοκυριά, και εφάπαξ κοινωνική μεταβίβαση ύψους 50 EUR σε συνταξιούχους και οικογένειες με παιδιά. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,8 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,6 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,3 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τέτοια μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν χαμηλότερο ειδικό φόρο κατανάλωσης για τα γεωργικά καύσιμα, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν μερική αντιστάθμιση των λογαριασμών ενέργειας για τα νοικοκυριά με χαμηλότερο από το διάμεσο εισόδημα, μειωμένα τέλη δικτύου για την ηλεκτρική ενέργεια και το αέριο για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, ανώτατα όρια τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου για τα νοικοκυριά, και εφάπαξ κοινωνική μεταβίβαση ύψους 50 EUR σε συνταξιούχους και οικογένειες με παιδιά. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,8 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,6 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,3 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Εσθονία (8) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Εσθονία (8) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (9) το 2022 ήταν συσταλτικός, στο 1,3 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Εσθονία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 1,4 % του ΑΕΠ το 2022 (1,6 % του ΑΕΠ το 2021). Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στη ραγδαία και απρόβλεπτη αύξηση των τιμών κατασκευής. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (10). Ως εκ τούτου, η Εσθονία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 2021. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,8 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Εσθονία περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (9) το 2022 ήταν συσταλτικός, στο 1,3 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Εσθονία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 1,4 % του ΑΕΠ το 2022 (1,6 % του ΑΕΠ το 2021). Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στη ραγδαία και απρόβλεπτη αύξηση των τιμών κατασκευής. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (10). Ως εκ τούτου, η Εσθονία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 2021. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,8 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Εσθονία περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι συντηρητικό το 2023 και σύμφωνο με αυτό των εαρινών προβλέψεων 2023 της Επιτροπής στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει μείωση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,5 % το 2023 και αύξησή του κατά 3,0 % το 2024. Συγκριτικά, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν μικρότερη συρρίκνωση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,1 % το 2023 και παρόμοια αύξηση κατά 3,0 % το 2024. Η διαφορά το 2023 οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι η Επιτροπή αναμένει ευνοϊκότερες εξελίξεις όσον αφορά την ιδιωτική κατανάλωση, σε συνδυασμό με τις προβολές για ελαφρώς χαμηλότερο πληθωρισμό (μετριέται με τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή, ΕνΔΤΚ) και μεγαλύτερη αύξηση των μισθών. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι συντηρητικό το 2023 και σύμφωνο με αυτό των εαρινών προβλέψεων 2023 της Επιτροπής στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει μείωση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,5 % το 2023 και αύξησή του κατά 3,0 % το 2024. Συγκριτικά, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν μικρότερη συρρίκνωση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,1 % το 2023 και παρόμοια αύξηση κατά 3,0 % το 2024. Η διαφορά το 2023 οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι η Επιτροπή αναμένει ευνοϊκότερες εξελίξεις όσον αφορά την ιδιωτική κατανάλωση, σε συνδυασμό με τις προβολές για ελαφρώς χαμηλότερο πληθωρισμό (μετριέται με τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή, ΕνΔΤΚ) και μεγαλύτερη αύξηση των μισθών.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι ο δείκτης του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 4,3 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως μέτρα διακριτικής ευχέρειας —όπως οι πρόσθετες δαπάνες για οικογενειακές παροχές, συντάξεις, άμυνα και εκπαίδευση— και την προσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων για τη μείωση του φόρου εισοδήματος, καθώς και την υπόθεση αύξησης των δαπανών των τοπικών κυβερνήσεων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 18,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 20,2 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 3,1 % του ΑΕΠ για το 2023. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω της επίδρασης του παρονομαστή από την προβολή υψηλότερου ονομαστικού ΑΕΠ και την υψηλότερη εκτιμώμενη αύξηση των φορολογικών βάσεων και των φορολογικών και μη φορολογικών εσόδων. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι ο δείκτης του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 4,3 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως μέτρα διακριτικής ευχέρειας —όπως οι πρόσθετες δαπάνες για οικογενειακές παροχές, συντάξεις, άμυνα και εκπαίδευση— και την προσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων για τη μείωση του φόρου εισοδήματος, καθώς και την υπόθεση αύξησης των δαπανών των τοπικών κυβερνήσεων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 18,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 20,2 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 3,1 % του ΑΕΠ για το 2023. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω της επίδρασης του παρονομαστή από την προβολή υψηλότερου ονομαστικού ΑΕΠ και την υψηλότερη εκτιμώμενη αύξηση των φορολογικών βάσεων και των φορολογικών και μη φορολογικών εσόδων.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ιδίως την επιστροφή μέρους των λογαριασμών θέρμανσης, ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου όλων των νοικοκυριών. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2023 (11). Το 2023 τα μέτρα δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022 (12) εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ιδίως την επιστροφή μέρους των λογαριασμών θέρμανσης, ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου όλων των νοικοκυριών. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2023 (11). Το 2023 τα μέτρα δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022 (12) εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Εσθονία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (13), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Εσθονία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Εσθονία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Εσθονία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (13), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Εσθονία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Εσθονία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023 σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 0,8 % του ΑΕΠ), σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε συσταλτικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (+ 1,3 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) το 2023 προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 1,2 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι πιο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Περιλαμβάνεται επίσης το υψηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (κατά 0,1 % του ΑΕΠ). Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται κυρίως στις κοινωνικές δαπάνες, στους μισθούς του δημόσιου τομέα και στις δαπάνες για την εκπαίδευση και την άμυνα. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 1,8 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας. Επομένως, η Εσθονία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ δεν προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (14). Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, καθώς και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η ενεργειακή απόδοση των κατοικιών, η ενίσχυση των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να καταστεί δυνατή η μεγαλύτερη παραγωγή πράσινης ενέργειας, η ευρυζωνική σύνδεση στο διαδίκτυο, οι ψηφιακές υπηρεσίες και οι ενότητες κατάρτισης για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και επανακατάρτισης για δεξιότητες ενόψει της πράσινης μετάβασης. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023 σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 0,8 % του ΑΕΠ), σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε συσταλτικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (+ 1,3 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) το 2023 προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 1,2 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι πιο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Περιλαμβάνεται επίσης το υψηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (κατά 0,1 % του ΑΕΠ). Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται κυρίως στις κοινωνικές δαπάνες, στους μισθούς του δημόσιου τομέα και στις δαπάνες για την εκπαίδευση και την άμυνα. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 1,8 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας. Επομένως, η Εσθονία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ δεν προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (14). Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, καθώς και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η ενεργειακή απόδοση των κατοικιών, η ενίσχυση των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να καταστεί δυνατή η μεγαλύτερη παραγωγή πράσινης ενέργειας, η ευρυζωνική σύνδεση στο διαδίκτυο, οι ψηφιακές υπηρεσίες και οι ενότητες κατάρτισης για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και επανακατάρτισης για δεξιότητες ενόψει της πράσινης μετάβασης.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί οριακά σε 4,2 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη μείωση των δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 23,6 % στο τέλος του 2024. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στο πρόγραμμα, οι προβολές αυτές δεν περιλαμβάνουν ακόμη τα σχεδιαζόμενα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης της νέας κυβέρνησης, που ανέλαβε καθήκοντα στις 17 Απριλίου 2023, διότι τα μέτρα δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί σε νομικές πράξεις. Η νέα κυβέρνηση σχεδιάζει να αυξήσει τον φόρο προστιθέμενης αξίας, τους περιβαλλοντικούς φόρους, τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης για το οινόπνευμα και τα καπνά, καθώς και να θεσπίσει φόρο αυτοκινήτων. Στο σκέλος των δαπανών, η κυβέρνηση σχεδιάζει περικοπές σε ορισμένα επιδόματα τέκνων. Συνολικά, το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 εκτιμά ότι τα μέτρα αυτά θα βελτιώσουν το δημοσιονομικό ισοζύγιο κατά 1,3 % του ΑΕΠ το 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που είναι γνωστά με επαρκείς λεπτομέρειες κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων (δηλαδή χωρίς τα σχεδιαζόμενα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης της νέας κυβέρνησης), οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ύψους 2,7 % του ΑΕΠ για το 2024. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω της χαμηλότερης βάσης του ελλείμματος που προβλέπεται για το 2023 και των ευνοϊκότερων προοπτικών όσον αφορά το ΑΕΠ και τα φορολογικά έσοδα για το 2024 στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Ομοίως, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 21,3 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί οριακά σε 4,2 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη μείωση των δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 23,6 % στο τέλος του 2024. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στο πρόγραμμα, οι προβολές αυτές δεν περιλαμβάνουν ακόμη τα σχεδιαζόμενα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης της νέας κυβέρνησης, που ανέλαβε καθήκοντα στις 17 Απριλίου 2023, διότι τα μέτρα δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί σε νομικές πράξεις. Η νέα κυβέρνηση σχεδιάζει να αυξήσει τον φόρο προστιθέμενης αξίας, τους περιβαλλοντικούς φόρους, τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης για το οινόπνευμα και τα καπνά, καθώς και να θεσπίσει φόρο αυτοκινήτων. Στο σκέλος των δαπανών, η κυβέρνηση σχεδιάζει περικοπές σε ορισμένα επιδόματα τέκνων. Συνολικά, το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 εκτιμά ότι τα μέτρα αυτά θα βελτιώσουν το δημοσιονομικό ισοζύγιο κατά 1,3 % του ΑΕΠ το 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που είναι γνωστά με επαρκείς λεπτομέρειες κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων (δηλαδή χωρίς τα σχεδιαζόμενα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης της νέας κυβέρνησης), οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ύψους 2,7 % του ΑΕΠ για το 2024. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω της χαμηλότερης βάσης του ελλείμματος που προβλέπεται για το 2023 και των ευνοϊκότερων προοπτικών όσον αφορά το ΑΕΠ και τα φορολογικά έσοδα για το 2024 στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Ομοίως, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 21,3 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (15). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζεται στη Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (16) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 4,9 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Αυτό θα συμβάλει επίσης στη μείωση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες ανταγωνιστικότητας, εάν συνεχιστεί. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Ωστόσο, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (15). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζεται στη Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (16) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 4,9 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Αυτό θα συμβάλει επίσης στη μείωση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες ανταγωνιστικότητας, εάν συνεχιστεί. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Ωστόσο, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 4,5 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από το συνιστώμενο. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 4,5 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από το συνιστώμενο.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να εξακολουθήσουν να ανέρχονται σε 5,3 % του ΑΕΠ το 2024, σε σύγκριση με τον μέσο όρο του 5,3 % του ΑΕΠ την περίοδο 2018-2023. Όσον αφορά τις πηγές χρηματοδότησης, προβλέπεται μείωση των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων και αύξηση των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να εξακολουθήσουν να ανέρχονται σε 5,3 % του ΑΕΠ το 2024, σε σύγκριση με τον μέσο όρο του 5,3 % του ΑΕΠ την περίοδο 2018-2023. Όσον αφορά τις πηγές χρηματοδότησης, προβλέπεται μείωση των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων και αύξηση των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού.

| (27) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να ανέλθει σε 4,0 % του ΑΕΠ το 2025, σε 4,5 % το 2026 και σε 4,2 % το 2027. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης δεν προγραμματίζεται να επανέλθει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 23,6 % στο τέλος του 2024 σε 33 % έως το τέλος του 2027. Ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, οι προβολές αυτές δεν περιλαμβάνουν ακόμη τα σχεδιαζόμενα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης της νέας κυβέρνησης. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να ανέλθει σε 4,0 % του ΑΕΠ το 2025, σε 4,5 % το 2026 και σε 4,2 % το 2027. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης δεν προγραμματίζεται να επανέλθει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 23,6 % στο τέλος του 2024 σε 33 % έως το τέλος του 2027. Ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, οι προβολές αυτές δεν περιλαμβάνουν ακόμη τα σχεδιαζόμενα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης της νέας κυβέρνησης.

| (28) | Στις 9 Μαρτίου 2023 η Εσθονία υπέβαλε αναθεώρηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας μαζί με ένα κεφάλαιο για το REPowerEU. Στις 12 Μαΐου 2023 η Επιτροπή πρότεινε τη θετική του αξιολόγηση και τώρα επαφίεται στο Συμβούλιο η έγκριση της πρότασης αυτής. Λόγω του υψηλού πληθωρισμού και των διαταραχών στις αλυσίδες εφοδιασμού που προκλήθηκαν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, ορισμένες επενδύσεις καθυστέρησαν ή διακόπηκαν, με αποτέλεσμα την αναθεώρηση του αρχικού σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η Εσθονία είναι το πρώτο κράτος μέλος που συμπεριέλαβε κεφάλαιο για το REPowerEU στην αναθεώρηση του σχεδίου και προτίθεται να υποβάλει την πρώτη και τη δεύτερη αίτηση πληρωμής, μόλις εγκριθεί το αναθεωρημένο σχέδιο από το Συμβούλιο. |
| --- | --- |

(28)

Στις 9 Μαρτίου 2023 η Εσθονία υπέβαλε αναθεώρηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας μαζί με ένα κεφάλαιο για το REPowerEU. Στις 12 Μαΐου 2023 η Επιτροπή πρότεινε τη θετική του αξιολόγηση και τώρα επαφίεται στο Συμβούλιο η έγκριση της πρότασης αυτής. Λόγω του υψηλού πληθωρισμού και των διαταραχών στις αλυσίδες εφοδιασμού που προκλήθηκαν από τον πόλεμο στην Ουκρανία, ορισμένες επενδύσεις καθυστέρησαν ή διακόπηκαν, με αποτέλεσμα την αναθεώρηση του αρχικού σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η Εσθονία είναι το πρώτο κράτος μέλος που συμπεριέλαβε κεφάλαιο για το REPowerEU στην αναθεώρηση του σχεδίου και προτίθεται να υποβάλει την πρώτη και τη δεύτερη αίτηση πληρωμής, μόλις εγκριθεί το αναθεωρημένο σχέδιο από το Συμβούλιο.

| (29) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Το νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Εσθονίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Το νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Εσθονίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (30) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Εσθονίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας, καθώς και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Εσθονία. |
| --- | --- |

(30)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Εσθονίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας, καθώς και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Εσθονία.

| (31) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Εσθονία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την επάρκεια του διχτυού κοινωνικής ασφάλειας, ιδίως για τους ανέργους και τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τη μακροχρόνια περίθαλψη και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, καθώς και την ενέργεια και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(31)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Εσθονία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την επάρκεια του διχτυού κοινωνικής ασφάλειας, ιδίως για τους ανέργους και τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τη μακροχρόνια περίθαλψη και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, καθώς και την ενέργεια και την πράσινη μετάβαση.

| (32) | Η επάρκεια του διχτυού κοινωνικής ασφάλειας έχει βελτιωθεί, αλλά ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού παραμένει υψηλός σε ορισμένες ομάδες, ιδίως σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (41,6 % στην Εσθονία έναντι 19,5 % στην Ένωση το 2021) και άτομα με αναπηρία (40,4 % στην Εσθονία έναντι 28,9 % στην Ένωση το 2021). Για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (65 +), ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού είναι υψηλός, κυρίως λόγω της χαμηλής μέσης σύνταξης. Επιπλέον, εξακολουθεί να υφίσταται χάσμα μεταξύ των φύλων όσον αφορά τη φτώχεια στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (το ποσοστό κινδύνου φτώχειας για τις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας είναι 47,9 %, σχεδόν 21 εκατοστιαίες μονάδες υψηλότερο απ’ ό,τι για τους άνδρες). Τα περιοριστικά κριτήρια για τη λήψη παροχών ανεργίας, ιδίως τα υψηλά όρια για την απασχόληση και το εισόδημα πριν από την ανεργία, εξακολουθούν να εκθέτουν τους ανέργους στον κίνδυνο της φτώχειας. Τα άτομα που απασχολούνται για μικρές χρονικές περιόδους και σε άτυπες μορφές εργασίας δεν είναι επιλέξιμα για παροχές ανεργίας όταν μένουν άνεργα. Το 2022, μόνο το 29 % των πρόσφατα εγγεγραμμένων ανέργων έλαβαν παροχές ασφάλισης ανεργίας και το 39 % έλαβαν το σταθερό επίδομα ανεργίας. Η επέκταση της κάλυψης των παροχών ανεργίας και η χαλάρωση των ελάχιστων κριτηρίων πρόσβασης σε αυτές, ιδίως για τα άτομα που απασχολούνται για μικρές χρονικές περιόδους και σε άτυπες μορφές εργασίας, καθώς και η αύξηση της επάρκειας των συντάξεων, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

(32)

Η επάρκεια του διχτυού κοινωνικής ασφάλειας έχει βελτιωθεί, αλλά ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού παραμένει υψηλός σε ορισμένες ομάδες, ιδίως σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (41,6 % στην Εσθονία έναντι 19,5 % στην Ένωση το 2021) και άτομα με αναπηρία (40,4 % στην Εσθονία έναντι 28,9 % στην Ένωση το 2021). Για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (65 +), ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού είναι υψηλός, κυρίως λόγω της χαμηλής μέσης σύνταξης. Επιπλέον, εξακολουθεί να υφίσταται χάσμα μεταξύ των φύλων όσον αφορά τη φτώχεια στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (το ποσοστό κινδύνου φτώχειας για τις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας είναι 47,9 %, σχεδόν 21 εκατοστιαίες μονάδες υψηλότερο απ’ ό,τι για τους άνδρες). Τα περιοριστικά κριτήρια για τη λήψη παροχών ανεργίας, ιδίως τα υψηλά όρια για την απασχόληση και το εισόδημα πριν από την ανεργία, εξακολουθούν να εκθέτουν τους ανέργους στον κίνδυνο της φτώχειας. Τα άτομα που απασχολούνται για μικρές χρονικές περιόδους και σε άτυπες μορφές εργασίας δεν είναι επιλέξιμα για παροχές ανεργίας όταν μένουν άνεργα. Το 2022, μόνο το 29 % των πρόσφατα εγγεγραμμένων ανέργων έλαβαν παροχές ασφάλισης ανεργίας και το 39 % έλαβαν το σταθερό επίδομα ανεργίας. Η επέκταση της κάλυψης των παροχών ανεργίας και η χαλάρωση των ελάχιστων κριτηρίων πρόσβασης σε αυτές, ιδίως για τα άτομα που απασχολούνται για μικρές χρονικές περιόδους και σε άτυπες μορφές εργασίας, καθώς και η αύξηση της επάρκειας των συντάξεων, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας.

| (33) | Η Εσθονία έχει λάβει μέτρα για τη βελτίωση της προσβασιμότητας και της οικονομικής προσιτότητας της μακροχρόνιας περίθαλψης, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις. Οι δημόσιες δαπάνες για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και τη μακροχρόνια περίθαλψη είναι χαμηλές σε σύγκριση με τον ενωσιακό μέσο όρο, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική και τη μακροχρόνια περίθαλψη. Ένα υψηλό ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 65 ετών και άνω που χρειάζεται μακροχρόνια περίθαλψη δεν έχει καμία βοήθεια για την προσωπική φροντίδα ή τις οικιακές δραστηριότητες. Η ανάγκη για υπηρεσίες κατ’ οίκον φροντίδας είναι από τις υψηλότερες στην Ένωση. Επιπλέον, ενώ ο πληθυσμός γηράσκει και το προσδόκιμο ζωής στην Εσθονία είναι από τα χαμηλότερα στην Ένωση, το ποσοστό των αναγκών ιατρικής περίθαλψης που δεν καλύπτονται, κατά δήλωση των ίδιων των ατόμων, είναι υψηλό, αν και έχει μειωθεί σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη (13 % το 2020 και 8,1 % το 2021, έναντι 2 %, που είναι ο ενωσιακός μέσος όρος). Το υψηλό αυτό ποσοστό συνδέεται ιδίως με τις λίστες αναμονής και την έλλειψη και άνιση κατανομή των εργαζομένων στον τομέα της υγείας στη χώρα. Αν και οι άμεσες πληρωμές από τους ασθενείς έχουν μειωθεί ελαφρώς, είναι υψηλές τόσο για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη όσο και για τη μακροχρόνια περίθαλψη και υπερβαίνουν κατά πολύ τον μέσο όρο της Ένωσης. Η εξασφάλιση της βιώσιμης χρηματοδότησης της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της μακροχρόνιας περίθαλψης θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση των προκλήσεων σε αυτούς τους τομείς. |
| --- | --- |

(33)

Η Εσθονία έχει λάβει μέτρα για τη βελτίωση της προσβασιμότητας και της οικονομικής προσιτότητας της μακροχρόνιας περίθαλψης, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις. Οι δημόσιες δαπάνες για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και τη μακροχρόνια περίθαλψη είναι χαμηλές σε σύγκριση με τον ενωσιακό μέσο όρο, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική και τη μακροχρόνια περίθαλψη. Ένα υψηλό ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας 65 ετών και άνω που χρειάζεται μακροχρόνια περίθαλψη δεν έχει καμία βοήθεια για την προσωπική φροντίδα ή τις οικιακές δραστηριότητες. Η ανάγκη για υπηρεσίες κατ’ οίκον φροντίδας είναι από τις υψηλότερες στην Ένωση. Επιπλέον, ενώ ο πληθυσμός γηράσκει και το προσδόκιμο ζωής στην Εσθονία είναι από τα χαμηλότερα στην Ένωση, το ποσοστό των αναγκών ιατρικής περίθαλψης που δεν καλύπτονται, κατά δήλωση των ίδιων των ατόμων, είναι υψηλό, αν και έχει μειωθεί σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη (13 % το 2020 και 8,1 % το 2021, έναντι 2 %, που είναι ο ενωσιακός μέσος όρος). Το υψηλό αυτό ποσοστό συνδέεται ιδίως με τις λίστες αναμονής και την έλλειψη και άνιση κατανομή των εργαζομένων στον τομέα της υγείας στη χώρα. Αν και οι άμεσες πληρωμές από τους ασθενείς έχουν μειωθεί ελαφρώς, είναι υψηλές τόσο για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη όσο και για τη μακροχρόνια περίθαλψη και υπερβαίνουν κατά πολύ τον μέσο όρο της Ένωσης. Η εξασφάλιση της βιώσιμης χρηματοδότησης της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της μακροχρόνιας περίθαλψης θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση των προκλήσεων σε αυτούς τους τομείς.

| (34) | Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Εσθονία διέκοψε με επιτυχία τις εισαγωγές αερίου από τη Ρωσία ανακατευθύνοντας τις εισαγωγές ενέργειας μέσω του τερματικού σταθμού υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στην Klaipėda της Λιθουανίας και του τερματικού σταθμού ΥΦΑ στο Inkoo της Φινλανδίας. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Εσθονία μειώθηκε κατά 36 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα 5 έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Εσθονία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (17). Παρόλο που η Εσθονία σημειώνει πρόοδο στην ανάπτυξη ανανεώσιμης ενέργειας, το μερίδιο του πετρελαιούχου σχιστόλιθου στο ενεργειακό μείγμα της χώρας εξακολουθεί να είναι σημαντικό. Το μερίδιο της ανανεώσιμης ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας αυξήθηκε από 30,1 % το 2020 σε 37,6 % το 2021. Το μερίδιο του πετρελαιούχου σχιστόλιθου αντιστοιχούσε στο 58 % του ενεργειακού μείγματος το 2021, ποσοστό που συνιστά μείωση κατά 5 εκατοστιαίες μονάδες από το 2018, αλλά αύξηση κατά 2 εκατοστιαίες μονάδες από το 2020. Στο κεφάλαιο για το REPowerEU του πρόσφατα αναθεωρημένου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, η Εσθονία δεσμεύεται να μεταρρυθμίσει τη διαδικασία αδειοδότησης και να βελτιώσει την ανάπτυξη ικανοτήτων των τοπικών αρχών αδειοδότησης. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές αναμένεται να καταστήσουν δυνατή την περαιτέρω πρόοδο ως προς τη χρήση ανανεώσιμης ενέργειας. Η ανεπαρκής δυναμικότητα του δικτύου για την κάλυψη περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εξακολουθεί να παρεμποδίζει την περαιτέρω πρόοδο. Η Εσθονία πρέπει επίσης να συνεχίσει τις προσπάθειές της για τον συγχρονισμό του οικείου δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας με εκείνο της υπόλοιπης Ένωσης, ώστε να εξαλειφθεί σταδιακά η εξάρτησή της από το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας BRELL (Λευκορωσία, Ρωσία, Εσθονία, Λιθουανία και Λετονία). Σημειώνεται πρόοδος, αλλά η μετάβαση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Για τον σκοπό αυτόν είναι αναγκαία η συνεργασία με τη Λετονία και τη Λιθουανία. Η ενεργειακή απόδοση είναι καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση της Εσθονίας. Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένου του κτιριακού αποθέματος, απαιτεί πιο φιλόδοξους στόχους ενεργειακής απόδοσης και αύξηση της ικανότητας ανακαίνισης των μικρότερων δήμων μέσω της καλύτερης στόχευσης των μέτρων στήριξης. Η Εσθονία επικεντρώθηκε στη βελτίωση της βιωσιμότητας του τομέα μεταφορών της με την έγκριση του σχεδίου ανάπτυξης των μεταφορών και της κινητικότητας για την περίοδο 2021-2035, ωστόσο θα πρέπει να ληφθούν καταλληλότερα μέτρα για την επιτάχυνση της μετάβασης σε έναν λιγότερο ρυπογόνο τομέα μεταφορών.
  Μολονότι η Εσθονία επενδύει στον εξηλεκτρισμό του σιδηροδρομικού δικτύου, η υλοποίηση των σχετικών εργασιών δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί. Η μετάβαση στις βιώσιμες μεταφορές είναι επίσης απαραίτητο να πραγματοποιηθεί στον τομέα των ιδιωτικών οχημάτων, στον οποίο απαιτείται ευρύτερη χρήση οχημάτων μηδενικών και χαμηλών εκπομπών. Τα σχετικά κίνητρα, όπως οι περιβαλλοντικοί φόροι, συμπεριλαμβανομένου ενός ετήσιου φόρου οδικών οχημάτων με βάση τις εκπομπές, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επιτάχυνση της μετάβασης προς λιγότερο ρυπογόνες επιλογές μεταφορών. |
| --- | --- |

(34)

Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Εσθονία διέκοψε με επιτυχία τις εισαγωγές αερίου από τη Ρωσία ανακατευθύνοντας τις εισαγωγές ενέργειας μέσω του τερματικού σταθμού υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στην Klaipėda της Λιθουανίας και του τερματικού σταθμού ΥΦΑ στο Inkoo της Φινλανδίας. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Εσθονία μειώθηκε κατά 36 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα 5 έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Εσθονία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (17). Παρόλο που η Εσθονία σημειώνει πρόοδο στην ανάπτυξη ανανεώσιμης ενέργειας, το μερίδιο του πετρελαιούχου σχιστόλιθου στο ενεργειακό μείγμα της χώρας εξακολουθεί να είναι σημαντικό. Το μερίδιο της ανανεώσιμης ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας αυξήθηκε από 30,1 % το 2020 σε 37,6 % το 2021. Το μερίδιο του πετρελαιούχου σχιστόλιθου αντιστοιχούσε στο 58 % του ενεργειακού μείγματος το 2021, ποσοστό που συνιστά μείωση κατά 5 εκατοστιαίες μονάδες από το 2018, αλλά αύξηση κατά 2 εκατοστιαίες μονάδες από το 2020. Στο κεφάλαιο για το REPowerEU του πρόσφατα αναθεωρημένου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, η Εσθονία δεσμεύεται να μεταρρυθμίσει τη διαδικασία αδειοδότησης και να βελτιώσει την ανάπτυξη ικανοτήτων των τοπικών αρχών αδειοδότησης. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές αναμένεται να καταστήσουν δυνατή την περαιτέρω πρόοδο ως προς τη χρήση ανανεώσιμης ενέργειας. Η ανεπαρκής δυναμικότητα του δικτύου για την κάλυψη περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εξακολουθεί να παρεμποδίζει την περαιτέρω πρόοδο. Η Εσθονία πρέπει επίσης να συνεχίσει τις προσπάθειές της για τον συγχρονισμό του οικείου δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας με εκείνο της υπόλοιπης Ένωσης, ώστε να εξαλειφθεί σταδιακά η εξάρτησή της από το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας BRELL (Λευκορωσία, Ρωσία, Εσθονία, Λιθουανία και Λετονία). Σημειώνεται πρόοδος, αλλά η μετάβαση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Για τον σκοπό αυτόν είναι αναγκαία η συνεργασία με τη Λετονία και τη Λιθουανία. Η ενεργειακή απόδοση είναι καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση της Εσθονίας. Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένου του κτιριακού αποθέματος, απαιτεί πιο φιλόδοξους στόχους ενεργειακής απόδοσης και αύξηση της ικανότητας ανακαίνισης των μικρότερων δήμων μέσω της καλύτερης στόχευσης των μέτρων στήριξης. Η Εσθονία επικεντρώθηκε στη βελτίωση της βιωσιμότητας του τομέα μεταφορών της με την έγκριση του σχεδίου ανάπτυξης των μεταφορών και της κινητικότητας για την περίοδο 2021-2035, ωστόσο θα πρέπει να ληφθούν καταλληλότερα μέτρα για την επιτάχυνση της μετάβασης σε έναν λιγότερο ρυπογόνο τομέα μεταφορών.

Μολονότι η Εσθονία επενδύει στον εξηλεκτρισμό του σιδηροδρομικού δικτύου, η υλοποίηση των σχετικών εργασιών δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί. Η μετάβαση στις βιώσιμες μεταφορές είναι επίσης απαραίτητο να πραγματοποιηθεί στον τομέα των ιδιωτικών οχημάτων, στον οποίο απαιτείται ευρύτερη χρήση οχημάτων μηδενικών και χαμηλών εκπομπών. Τα σχετικά κίνητρα, όπως οι περιβαλλοντικοί φόροι, συμπεριλαμβανομένου ενός ετήσιου φόρου οδικών οχημάτων με βάση τις εκπομπές, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επιτάχυνση της μετάβασης προς λιγότερο ρυπογόνες επιλογές μεταφορών.

| (35) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Εσθονία για 68 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των εργατών διαλογής απορριμμάτων, των τεχνικών δομικών έργων και των πολιτικών μηχανικών. Επιπλέον, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού αναφέρθηκαν ως παράγοντας που περιορίζει την παραγωγή στη βιομηχανία και τις κατασκευές. |
| --- | --- |

(35)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Εσθονία για 68 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των εργατών διαλογής απορριμμάτων, των τεχνικών δομικών έργων και των πολιτικών μηχανικών. Επιπλέον, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού αναφέρθηκαν ως παράγοντας που περιορίζει την παραγωγή στη βιομηχανία και τις κατασκευές.

| (36) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (18) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(36)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (18) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (37) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Εσθονία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, |
| --- | --- |

(37)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Εσθονία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023,

ΣΥΝΙΣΤΑ στην Εσθονία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 4,9 % το πολύ (19).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

2.

Να προχωρήσει στη σταθερή υλοποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου του για το REPowerEU. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να ενισχύσει την κοινωνική προστασία με την επέκταση της κάλυψης των παροχών ανεργίας, ιδίως για άτομα που απασχολούνται για μικρές χρονικές περιόδους και σε άτυπες μορφές εργασίας, ώστε να αντιμετωπίσει, μεταξύ άλλων, τη φτώχεια των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Να βελτιώσει την πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και τη μακροχρόνια περίθαλψη και την οικονομική προσιτότητά τους, ιδίως διασφαλίζοντας τη βιώσιμη χρηματοδότησή τους.

4.

Να μειώσει τη συνολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να επιταχύνει την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μεταξύ άλλων ενισχύοντας τη δυναμικότητα του εγχώριου δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Να εξασφαλίσει την επαρκή δυναμικότητα των διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας για την αύξηση της ασφάλειας του εφοδιασμού, και να συνεχίσει τον συγχρονισμό με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης. Να ενισχύσει την ενεργειακή απόδοση μέσω νέων μέτρων χρηματοδότησης και στήριξης για την επίτευξη των στόχων της μακροπρόθεσμης στρατηγικής ανακαίνισης. Να συνεχίσει τις προσπάθειες για την αύξηση του μεριδίου των βιώσιμων μεταφορών μέσω του εξηλεκτρισμού του σιδηροδρομικού δικτύου και μέσω φορολόγησης που παρέχει κίνητρα για τη σταδιακή ανανέωση του στόλου οχημάτων με οχήματα μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 12532/2021 INIT· ST 12532/2021 ADD 1· ST 12532/2021 ADD 1 COR 1· ST 12532/2021 ADD 1 COR 1 REV 1.

6

(7)  ST 9367/2023 INIT· ST 9367/2023 ADD 1· ST 9367/2023 ADD 1 REV 1.

7

(8)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2021 της Εσθονίας (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 23).

8

(9)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

9

(10)  Η μείωση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει τις καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση ορισμένων έργων λόγω της απότομης αύξησης του κόστους κατασκευής, που συνδέεται με τις διαταραχές της αλυσίδας εφοδιασμού λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Ταυτόχρονα, άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,4 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ, η οποία αντικατοπτρίζει την απόκτηση αποθεμάτων αερίου και καυσίμων.

10

(11)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

11

(12)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Εσθονίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Εσθονίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 44).

12

(13)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Εσθονίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, σε μεσοπρόθεσμη βάση (10ετής μέσος όρος) εκτιμάται σε 13,3 % σε ονομαστικούς όρους.

13

(14)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ, αντικατοπτρίζοντας τα αποτελέσματα βάσης από το 2022, έτος απόκτησης μεγάλων αποθεμάτων αερίου.

14

(15)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

15

(16)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

16

(17)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

17

(18)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

18

(19)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

19

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/58 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/58

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ιρλανδίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Ιρλανδίας

(2023/C 312/07)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Ιρλανδία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Ιρλανδίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Ιρλανδία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Ιρλανδίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις ευάλωτες επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις ευάλωτες επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Ο σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Αυτό συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι, επίσης, να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και να διασφαλίσει την πρόσβαση σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Ο σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Αυτό συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι, επίσης, να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και να διασφαλίσει την πρόσβαση σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν εξίσου συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν εξίσου συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν νέες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν νέες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή επίσης κάλεσε τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα αυτά προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή δήλωσε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα είναι ποσοτικοποιημένες και διαφοροποιημένες. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή επίσης κάλεσε τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα αυτά προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή δήλωσε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα είναι ποσοτικοποιημένες και διαφοροποιημένες. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στην επίτευξη μεγαλύτερης μεσοπρόθεσμης εστίασης, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στην επίτευξη μεγαλύτερης μεσοπρόθεσμης εστίασης, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 28 Μαΐου 2021 η Ιρλανδία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 8 Σεπτεμβρίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ιρλανδίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Ιρλανδία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 28 Μαΐου 2021 η Ιρλανδία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 8 Σεπτεμβρίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ιρλανδίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Ιρλανδία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 4 Μαΐου 2023 η Ιρλανδία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 2 Μαΐου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Ιρλανδίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 4 Μαΐου 2023 η Ιρλανδία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 2 Μαΐου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Ιρλανδίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Ιρλανδία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Ιρλανδίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ιρλανδίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Ιρλανδίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Ιρλανδία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Ιρλανδίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ιρλανδίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Ιρλανδίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από τη Eurostat, το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Ιρλανδίας βελτιώθηκε από έλλειμμα 1,6 % του ΑΕΠ το 2021 σε πλεόνασμα 1,6 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 55,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 44,7 % στο τέλος του 2022. |
| --- | --- |

(12)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από τη Eurostat, το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Ιρλανδίας βελτιώθηκε από έλλειμμα 1,6 % του ΑΕΠ το 2021 σε πλεόνασμα 1,6 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 55,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 44,7 % στο τέλος του 2022.

| (13) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τέτοια μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα και μειώσεις του φόρου προστιθέμενης αξίας στο αέριο και στην ηλεκτρική ενέργεια, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν πληρωμές σε όλους τους εγχώριους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και μια σειρά κοινωνικών μεταβιβάσεων. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,7 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,8 % το 2021. |
| --- | --- |

(13)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τέτοια μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα και μειώσεις του φόρου προστιθέμενης αξίας στο αέριο και στην ηλεκτρική ενέργεια, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν πληρωμές σε όλους τους εγχώριους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και μια σειρά κοινωνικών μεταβιβάσεων. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,7 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,8 % το 2021.

| (14) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ιρλανδία (7) να ακολουθήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(14)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ιρλανδία (7) να ακολουθήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (15) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν σε γενικές γραμμές ουδέτερος, στο – 0,2 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Ιρλανδία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,04 % του ΑΕΠ το 2022 (0,1 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Ιρλανδία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε γενικά ουδέτερη συμβολή ύψους – 0,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Ιρλανδία περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν σε γενικές γραμμές ουδέτερος, στο – 0,2 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Ιρλανδία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,04 % του ΑΕΠ το 2022 (0,1 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Ιρλανδία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε γενικά ουδέτερη συμβολή ύψους – 0,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Ιρλανδία περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και συντηρητικό για τη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 5,6 % το 2023 και κατά 4,1 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται χαμηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 5,5 % το 2023 και μεγαλύτερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 5,0 % το 2024. Ο συγκριτικά υψηλότερος ρυθμός ανάπτυξης το 2024 που προβλέπει η Επιτροπή οφείλεται κυρίως στον πιο σταθερό ρυθμό αύξησης των καθαρών εξαγωγών. Ωστόσο, στην περίπτωση της Ιρλανδίας, οι καθαρές εξαγωγές υπόκεινται σε μεγάλες διακυμάνσεις, καθώς εξαρτώνται από μικρό αριθμό μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων, οι οποίες έχουν σημειώσει μεγάλη εμπορική επιτυχία τα τελευταία χρόνια. |
| --- | --- |

(16)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και συντηρητικό για τη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 5,6 % το 2023 και κατά 4,1 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται χαμηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 5,5 % το 2023 και μεγαλύτερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 5,0 % το 2024. Ο συγκριτικά υψηλότερος ρυθμός ανάπτυξης το 2024 που προβλέπει η Επιτροπή οφείλεται κυρίως στον πιο σταθερό ρυθμό αύξησης των καθαρών εξαγωγών. Ωστόσο, στην περίπτωση της Ιρλανδίας, οι καθαρές εξαγωγές υπόκεινται σε μεγάλες διακυμάνσεις, καθώς εξαρτώνται από μικρό αριθμό μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων, οι οποίες έχουν σημειώσει μεγάλη εμπορική επιτυχία τα τελευταία χρόνια.

| (17) | Στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 1,8 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως την έντονη αύξηση των εσόδων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 44,7 % στο τέλος του 2022 στο 40,5 % στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο πλεόνασμα υπολογίζεται στο 1,7 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το πλεόνασμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 40,4 % στο τέλος του 2023. |
| --- | --- |

(17)

Στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 1,8 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως την έντονη αύξηση των εσόδων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 44,7 % στο τέλος του 2022 στο 40,5 % στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο πλεόνασμα υπολογίζεται στο 1,7 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το πλεόνασμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 40,4 % στο τέλος του 2023.

| (18) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, συγκεκριμένα για έναν δεύτερο γύρο δύο πληρωμών σε όλους τους εγχώριους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και για μια νέα δέσμη κοινωνικών μεταβιβάσεων. Το κόστος των μέτρων αυτών αναμένεται να αντισταθμιστεί εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, δηλαδή από το ανώτατο όριο εσόδων από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις, αλλά διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,2 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σ εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,7 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(18)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, συγκεκριμένα για έναν δεύτερο γύρο δύο πληρωμών σε όλους τους εγχώριους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και για μια νέα δέσμη κοινωνικών μεταβιβάσεων. Το κόστος των μέτρων αυτών αναμένεται να αντισταθμιστεί εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, δηλαδή από το ανώτατο όριο εσόδων από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις, αλλά διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,2 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σ εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,7 % του ΑΕΠ.

| (19) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στην Ιρλανδία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Ιρλανδία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ιρλανδία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(19)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στην Ιρλανδία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Ιρλανδία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ιρλανδία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (20) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι σε γενικές γραμμές ουδέτερος (0,2 % του ΑΕΠ), σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε γενικά ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 0,2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Περιλαμβάνεται επίσης το υψηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (κατά 0,1 % του ΑΕΠ). Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 0,1 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Ιρλανδία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως επενδύσεις που θα διευκολύνουν την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και θα καταστήσουν δυνατό τον εξηλεκτρισμό άλλων τεχνολογιών, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι σε γενικές γραμμές ουδέτερος (0,2 % του ΑΕΠ), σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε γενικά ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 0,2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Περιλαμβάνεται επίσης το υψηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (κατά 0,1 % του ΑΕΠ). Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 0,1 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Ιρλανδία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως επενδύσεις που θα διευκολύνουν την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και θα καταστήσουν δυνατό τον εξηλεκτρισμό άλλων τεχνολογιών, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (21) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 2,8 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη μείωση των δαπανών, καθώς καταργούνται τα προσωρινά μέτρα για τις δαπάνες. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 38,2 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο πλεόνασμα ίσο με 2,2 % του ΑΕΠ το 2024. Το πλεόνασμα αυτό είναι χαμηλότερο από το πλεόνασμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των υψηλότερων δαπανών στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 38,3 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(21)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 2,8 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη μείωση των δαπανών, καθώς καταργούνται τα προσωρινά μέτρα για τις δαπάνες. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 38,2 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο πλεόνασμα ίσο με 2,2 % του ΑΕΠ το 2024. Το πλεόνασμα αυτό είναι χαμηλότερο από το πλεόνασμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των υψηλότερων δαπανών στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 38,3 % στο τέλος του 2024.

| (22) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξει νέα αύξηση των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(22)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξει νέα αύξηση των τιμών της ενέργειας.

| (23) | Στο πρόγραμμα, η Ιρλανδία σχεδιάζει να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο —διαρθρωτικό δημοσιονομικό ισοζύγιο ύψους – 0,5 % του ΑΕΠ (14)— τα έτη 2023 και 2024, και να τον διατηρήσει καθ’ όλη τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να εμφανίσει έλλειμμα της τάξης του 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 και πλεόνασμα της τάξης του 1,0 % του ΑΕΠ το 2024, υπερβαίνοντας έτσι τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο. |
| --- | --- |

(23)

Στο πρόγραμμα, η Ιρλανδία σχεδιάζει να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο —διαρθρωτικό δημοσιονομικό ισοζύγιο ύψους – 0,5 % του ΑΕΠ (14)— τα έτη 2023 και 2024, και να τον διατηρήσει καθ’ όλη τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να εμφανίσει έλλειμμα της τάξης του 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 και πλεόνασμα της τάξης του 1,0 % του ΑΕΠ το 2024, υπερβαίνοντας έτσι τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο.

| (24) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) στο 1,9 % το 2024. |
| --- | --- |

(24)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) στο 1,9 % το 2024.

| (25) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 2,0 % του ΑΕΠ το 2023 σε 2,1 % το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει υψηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται η επικαιροποίηση του σχεδίου δράσης για το κλίμα και η κατασκευή εγκατάστασης κέντρου δεδομένων, τα οποία αποτελούν επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(25)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 2,0 % του ΑΕΠ το 2023 σε 2,1 % το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει υψηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται η επικαιροποίηση του σχεδίου δράσης για το κλίμα και η κατασκευή εγκατάστασης κέντρου δεδομένων, τα οποία αποτελούν επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (26) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σταδιακά σε 2,9 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 3,1 % έως το 2026. Επομένως, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να συμμορφωθεί με τη σχετική τιμή αναφοράς που ορίζει η Συνθήκη κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 38,2 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 32,0 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(26)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σταδιακά σε 2,9 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 3,1 % έως το 2026. Επομένως, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να συμμορφωθεί με τη σχετική τιμή αναφοράς που ορίζει η Συνθήκη κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 38,2 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 32,0 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (27) | Το ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας άνω των 64 ετών προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με το ποσοστό του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας (20-64 ετών) έως το 2070, οπότε και θα υπάρχουν λιγότεροι από δύο δυνητικοί συνεισφέροντες για κάθε συνταξιούχο σε σύγκριση με σχεδόν τέσσερις συνεισφέροντες το 2022. Αυτή η γήρανση του πληθυσμού καθιστά απαραίτητη την προστασία του συνταξιοδοτικού συστήματος από την αύξηση του κόστους. Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση που ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2022 διατηρεί την ηλικία συνταξιοδότησης στα 66 έτη. Επομένως, η κυβέρνηση προτίθεται να αντιμετωπίσει το ζήτημα της βιωσιμότητας του συνταξιοδοτικού συστήματος στην πλευρά των εισφορών. Το 2023, η κυβέρνηση αναμένεται να παρουσιάσει χάρτη πορείας για τη σταδιακή αύξηση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης μεταξύ 2024 και 2034. Με τον εν λόγω χάρτη θα αποσαφηνιστεί ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζει να καθορίσει τις χρηματοδοτικές ρυθμίσεις του κρατικού συνταξιοδοτικού συστήματος. |
| --- | --- |

(27)

Το ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας άνω των 64 ετών προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με το ποσοστό του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας (20-64 ετών) έως το 2070, οπότε και θα υπάρχουν λιγότεροι από δύο δυνητικοί συνεισφέροντες για κάθε συνταξιούχο σε σύγκριση με σχεδόν τέσσερις συνεισφέροντες το 2022. Αυτή η γήρανση του πληθυσμού καθιστά απαραίτητη την προστασία του συνταξιοδοτικού συστήματος από την αύξηση του κόστους. Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση που ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2022 διατηρεί την ηλικία συνταξιοδότησης στα 66 έτη. Επομένως, η κυβέρνηση προτίθεται να αντιμετωπίσει το ζήτημα της βιωσιμότητας του συνταξιοδοτικού συστήματος στην πλευρά των εισφορών. Το 2023, η κυβέρνηση αναμένεται να παρουσιάσει χάρτη πορείας για τη σταδιακή αύξηση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης μεταξύ 2024 και 2034. Με τον εν λόγω χάρτη θα αποσαφηνιστεί ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζει να καθορίσει τις χρηματοδοτικές ρυθμίσεις του κρατικού συνταξιοδοτικού συστήματος.

| (28) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ιρλανδίας βρίσκεται σε εξέλιξη, ωστόσο υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις. Οι περιορισμένοι πόροι και η ανεπαρκής ιεράρχηση προτεραιοτήτων είχαν ως αποτέλεσμα καθυστερήσεις στη διαδικασία υλοποίησης στην Ιρλανδία. Η Ιρλανδία υπέβαλε τροποποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας τον Μάιο του 2023. Δεν έχει ακόμη υποβάλει την πρώτη της αίτηση πληρωμής. Η προετοιμασία του κεφαλαίου για το REPowerEU βρίσκεται σε εξέλιξη. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Ιρλανδίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών συμφεροντούχων παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(28)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ιρλανδίας βρίσκεται σε εξέλιξη, ωστόσο υπάρχουν σημαντικές καθυστερήσεις. Οι περιορισμένοι πόροι και η ανεπαρκής ιεράρχηση προτεραιοτήτων είχαν ως αποτέλεσμα καθυστερήσεις στη διαδικασία υλοποίησης στην Ιρλανδία. Η Ιρλανδία υπέβαλε τροποποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας τον Μάιο του 2023. Δεν έχει ακόμη υποβάλει την πρώτη της αίτηση πληρωμής. Η προετοιμασία του κεφαλαίου για το REPowerEU βρίσκεται σε εξέλιξη. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Ιρλανδίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών συμφεροντούχων παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (29) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Ιρλανδίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Ιρλανδία. |
| --- | --- |

(29)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Ιρλανδίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Ιρλανδία.

| (30) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Ιρλανδία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την κυκλική οικονομία, την παροχή πόσιμου νερού και την επεξεργασία των λυμάτων, καθώς και με το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, τις ενεργειακές υποδομές και τις τεχνολογίες έξυπνων δικτύων, το πλαίσιο αδειοδότησης, την ενεργειακή απόδοση, τις βιώσιμες μεταφορές και τις δεξιότητες που απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(30)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Ιρλανδία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την κυκλική οικονομία, την παροχή πόσιμου νερού και την επεξεργασία των λυμάτων, καθώς και με το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, τις ενεργειακές υποδομές και τις τεχνολογίες έξυπνων δικτύων, το πλαίσιο αδειοδότησης, την ενεργειακή απόδοση, τις βιώσιμες μεταφορές και τις δεξιότητες που απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

| (31) | Η παραγωγή αποβλήτων στην Ιρλανδία εξακολουθεί να αυξάνεται και να υπερβαίνει σημαντικά τον μέσο όρο της Ένωσης. Οι επιδόσεις της όσον αφορά την ανακύκλωση παραμένουν στάσιμες επί σειρά ετών. Η κυκλική χρήση υλικών αυξήθηκε ελαφρώς στο 2 % το 2021, ποσοστό που εξακολουθεί, ωστόσο, να είναι πολύ χαμηλότερο του ενωσιακού μέσου όρου (11,7 %). Ενώ σημειώνονται βελτιώσεις στη διαχείριση των αποβλήτων, ο αντίκτυπος του σχεδίου δράσης του 2020 για τα απόβλητα για μια κυκλική οικονομία και της στρατηγικής για την κυκλική οικονομία στο σύνολο της δημόσιας διοίκησης, που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2021, δεν έχει ακόμη γίνει αισθητός. Απαιτούνται περισσότερες επενδύσεις για την επίτευξη των στόχων της Ένωσης για την κυκλική οικονομία. Αυτό συνεπάγεται τη βελτίωση της χωριστής συλλογής αποβλήτων και των υποδομών επεξεργασίας τους με σκοπό την εκτροπή των αποβλήτων από την υγειονομική ταφή και την αποτέφρωση, με ιδιαίτερη έμφαση στα πλαστικά και τα βιολογικά απόβλητα. Όσον αφορά τη διαχείριση και την ποιότητα των υδάτων, η Ιρλανδία αντιμετωπίζει το πρόβλημα των παλαιών και παρωχημένων υποδομών, με αποτέλεσμα ένα από τα υψηλότερα ποσοστά διαρροής αγωγών στην Ένωση. Η ποιότητα του πόσιμου νερού εξακολουθεί επίσης να αποτελεί πρόβλημα σε ορισμένες περιοχές. Η υποβάθμιση της ποιότητας των υδάτων λόγω της επέκτασης της γεωργίας δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς. Απαιτούνται επίσης επενδύσεις σε υποδομές για την αποκατάσταση των ποταμών, καθώς και μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση για τον έλεγχο της μόλυνσης των υδάτων από γεωργικές δραστηριότητες. |
| --- | --- |

(31)

Η παραγωγή αποβλήτων στην Ιρλανδία εξακολουθεί να αυξάνεται και να υπερβαίνει σημαντικά τον μέσο όρο της Ένωσης. Οι επιδόσεις της όσον αφορά την ανακύκλωση παραμένουν στάσιμες επί σειρά ετών. Η κυκλική χρήση υλικών αυξήθηκε ελαφρώς στο 2 % το 2021, ποσοστό που εξακολουθεί, ωστόσο, να είναι πολύ χαμηλότερο του ενωσιακού μέσου όρου (11,7 %). Ενώ σημειώνονται βελτιώσεις στη διαχείριση των αποβλήτων, ο αντίκτυπος του σχεδίου δράσης του 2020 για τα απόβλητα για μια κυκλική οικονομία και της στρατηγικής για την κυκλική οικονομία στο σύνολο της δημόσιας διοίκησης, που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2021, δεν έχει ακόμη γίνει αισθητός. Απαιτούνται περισσότερες επενδύσεις για την επίτευξη των στόχων της Ένωσης για την κυκλική οικονομία. Αυτό συνεπάγεται τη βελτίωση της χωριστής συλλογής αποβλήτων και των υποδομών επεξεργασίας τους με σκοπό την εκτροπή των αποβλήτων από την υγειονομική ταφή και την αποτέφρωση, με ιδιαίτερη έμφαση στα πλαστικά και τα βιολογικά απόβλητα. Όσον αφορά τη διαχείριση και την ποιότητα των υδάτων, η Ιρλανδία αντιμετωπίζει το πρόβλημα των παλαιών και παρωχημένων υποδομών, με αποτέλεσμα ένα από τα υψηλότερα ποσοστά διαρροής αγωγών στην Ένωση. Η ποιότητα του πόσιμου νερού εξακολουθεί επίσης να αποτελεί πρόβλημα σε ορισμένες περιοχές. Η υποβάθμιση της ποιότητας των υδάτων λόγω της επέκτασης της γεωργίας δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς. Απαιτούνται επίσης επενδύσεις σε υποδομές για την αποκατάσταση των ποταμών, καθώς και μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση για τον έλεγχο της μόλυνσης των υδάτων από γεωργικές δραστηριότητες.

| (32) | Το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας της Ιρλανδίας παρουσίασε ενδείξεις ευπάθειας το 2022, καθώς απαιτούνταν έκτακτα μέτρα στήριξης λόγω των προβλημάτων εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια. Το σχέδιο δράσης της Ιρλανδίας για το κλίμα περιλαμβάνει τον φιλόδοξο στόχο του μετασχηματισμού του ενεργειακού συστήματος της χώρας έως το 2030, με στόχο να αυξηθεί το μερίδιο ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο 80 %. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα μεγάλους όγκους μεταβλητής παραγωγής. Επί του παρόντος, η ευελιξία και η ενοποίηση του συστήματος δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση τόσο μεγάλων όγκων μεταβλητής παραγωγής και της αυξανόμενης ζήτησης ενέργειας, ιδίως από τα κέντρα δεδομένων, γεγονός που θα μπορούσε να δυσχεράνει την επίτευξη του στόχου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η ευελιξία από την πλευρά της ζήτησης και οι σημαντικές αναβαθμίσεις των υποδομών μεταφοράς, διανομής και αποθήκευσης θα αποτελέσουν στοιχεία καίριας σημασίας για τη μείωση της εξάρτησης της Ιρλανδίας από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και για τη διευκόλυνση και την επιτάχυνση της μετάβασής της προς ένα κλιματικά ουδέτερο ενεργειακό σύστημα. Οι βασικές προκλήσεις για την ανάπτυξη της ευελιξίας από την πλευρά της ζήτησης περιλαμβάνουν την έλλειψη συντονισμένης στρατηγικής που να καλύπτει ολόκληρο το ενεργειακό σύστημα, συμπεριλαμβανομένης της θέρμανσης και της ψύξης, καθώς και την έλλειψη υποδομών έξυπνης μέτρησης. Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος σχεδιασμού και αδειοδότησης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την αποθήκευση και τις γραμμές διασύνδεσης του δικτύου, με τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας κατάλληλου προσωπικού με επαρκείς δεξιότητες σε όλα τα στάδια των διαδικασιών σχεδιασμού, καθώς και με τον εξορθολογισμό του συνολικού πλαισίου, θα μπορούσε να επιταχύνει εξελίξεις μεγάλης κλίμακας, οι οποίες με τη σειρά τους θα επιταχύνουν την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(32)

Το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας της Ιρλανδίας παρουσίασε ενδείξεις ευπάθειας το 2022, καθώς απαιτούνταν έκτακτα μέτρα στήριξης λόγω των προβλημάτων εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια. Το σχέδιο δράσης της Ιρλανδίας για το κλίμα περιλαμβάνει τον φιλόδοξο στόχο του μετασχηματισμού του ενεργειακού συστήματος της χώρας έως το 2030, με στόχο να αυξηθεί το μερίδιο ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο 80 %. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα μεγάλους όγκους μεταβλητής παραγωγής. Επί του παρόντος, η ευελιξία και η ενοποίηση του συστήματος δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση τόσο μεγάλων όγκων μεταβλητής παραγωγής και της αυξανόμενης ζήτησης ενέργειας, ιδίως από τα κέντρα δεδομένων, γεγονός που θα μπορούσε να δυσχεράνει την επίτευξη του στόχου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η ευελιξία από την πλευρά της ζήτησης και οι σημαντικές αναβαθμίσεις των υποδομών μεταφοράς, διανομής και αποθήκευσης θα αποτελέσουν στοιχεία καίριας σημασίας για τη μείωση της εξάρτησης της Ιρλανδίας από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και για τη διευκόλυνση και την επιτάχυνση της μετάβασής της προς ένα κλιματικά ουδέτερο ενεργειακό σύστημα. Οι βασικές προκλήσεις για την ανάπτυξη της ευελιξίας από την πλευρά της ζήτησης περιλαμβάνουν την έλλειψη συντονισμένης στρατηγικής που να καλύπτει ολόκληρο το ενεργειακό σύστημα, συμπεριλαμβανομένης της θέρμανσης και της ψύξης, καθώς και την έλλειψη υποδομών έξυπνης μέτρησης. Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος σχεδιασμού και αδειοδότησης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την αποθήκευση και τις γραμμές διασύνδεσης του δικτύου, με τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας κατάλληλου προσωπικού με επαρκείς δεξιότητες σε όλα τα στάδια των διαδικασιών σχεδιασμού, καθώς και με τον εξορθολογισμό του συνολικού πλαισίου, θα μπορούσε να επιταχύνει εξελίξεις μεγάλης κλίμακας, οι οποίες με τη σειρά τους θα επιταχύνουν την πράσινη μετάβαση.

| (33) | Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ιρλανδία μειώθηκε κατά 0,2 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπολειπόμενη κατά πολύ του στόχου μείωσης κατά 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16). Παρότι η Ιρλανδία πληροί τις προϋποθέσεις για εξαίρεση από τον στόχο αυτόν, ενθαρρύνεται να εντείνει τις προσπάθειες για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2023/706 (17). Τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και θα συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου της Ένωσης για μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 %. Οι οικιακές ενεργειακές αναβαθμίσεις, οι μετασκευές και η ταχεία ανάπτυξη της θέρμανσης από ανανεώσιμες πηγές θα είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη των κλιματικών στόχων. Παρά τους φιλόδοξους στόχους για τη μετασκευή του ισοδύναμου 500 000 κατοικιών, ώστε να επιτύχουν ενεργειακή απόδοση κτιρίου (Building Energy Rating) κατηγορίας B2, καθώς και την εγκατάσταση 400 000 αντλιών θερμότητας σε υφιστάμενες κατοικίες για την αντικατάσταση παλαιότερων, λιγότερο αποδοτικών συστημάτων θέρμανσης έως το τέλος του 2030, εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις, κυρίως λόγω της έλλειψης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Ο αριθμός των οχημάτων μηδενικών εκπομπών στον ιρλανδικό στόλο αυξάνεται ραγδαία από πολύ χαμηλή βάση, ωστόσο η πυκνότητα των δημόσιων σημείων φόρτισης δεν ακολουθεί με τον ίδιο ρυθμό. Μόνο 100 χιλιόμετρα περίπου σιδηροδρομικών γραμμών έχουν εξηλεκτριστεί, γεγονός που καθιστά την Ιρλανδία τη χώρα της Ένωσης με το χαμηλότερο ποσοστό εξηλεκτρισμένων σιδηροδρόμων. Επιπλέον, η κυκλοφοριακή συμφόρηση επιβαρύνει σημαντικά την ποιότητα του αέρα και τον χρόνο των μετακινούμενων εργαζομένων. |
| --- | --- |

(33)

Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ιρλανδία μειώθηκε κατά 0,2 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπολειπόμενη κατά πολύ του στόχου μείωσης κατά 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16). Παρότι η Ιρλανδία πληροί τις προϋποθέσεις για εξαίρεση από τον στόχο αυτόν, ενθαρρύνεται να εντείνει τις προσπάθειες για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2023/706 (17). Τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και θα συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου της Ένωσης για μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 %. Οι οικιακές ενεργειακές αναβαθμίσεις, οι μετασκευές και η ταχεία ανάπτυξη της θέρμανσης από ανανεώσιμες πηγές θα είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη των κλιματικών στόχων. Παρά τους φιλόδοξους στόχους για τη μετασκευή του ισοδύναμου 500 000 κατοικιών, ώστε να επιτύχουν ενεργειακή απόδοση κτιρίου (Building Energy Rating) κατηγορίας B2, καθώς και την εγκατάσταση 400 000 αντλιών θερμότητας σε υφιστάμενες κατοικίες για την αντικατάσταση παλαιότερων, λιγότερο αποδοτικών συστημάτων θέρμανσης έως το τέλος του 2030, εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις, κυρίως λόγω της έλλειψης ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Ο αριθμός των οχημάτων μηδενικών εκπομπών στον ιρλανδικό στόλο αυξάνεται ραγδαία από πολύ χαμηλή βάση, ωστόσο η πυκνότητα των δημόσιων σημείων φόρτισης δεν ακολουθεί με τον ίδιο ρυθμό. Μόνο 100 χιλιόμετρα περίπου σιδηροδρομικών γραμμών έχουν εξηλεκτριστεί, γεγονός που καθιστά την Ιρλανδία τη χώρα της Ένωσης με το χαμηλότερο ποσοστό εξηλεκτρισμένων σιδηροδρόμων. Επιπλέον, η κυκλοφοριακή συμφόρηση επιβαρύνει σημαντικά την ποιότητα του αέρα και τον χρόνο των μετακινούμενων εργαζομένων.

| (34) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Ιρλανδία για 12 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματιών προστασίας του περιβάλλοντος, των μηχανικών και των ηλεκτρολόγων μηχανικών. Επιπλέον, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού αναφέρθηκαν ως παράγοντας που περιόρισε την παραγωγή στη βιομηχανία (46,8 % των επιχειρήσεων) και στις κατασκευές (60,3 % των επιχειρήσεων). |
| --- | --- |

(34)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Ιρλανδία για 12 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματιών προστασίας του περιβάλλοντος, των μηχανικών και των ηλεκτρολόγων μηχανικών. Επιπλέον, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού αναφέρθηκαν ως παράγοντας που περιόρισε την παραγωγή στη βιομηχανία (46,8 % των επιχειρήσεων) και στις κατασκευές (60,3 % των επιχειρήσεων).

| (35) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (18) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(35)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (18) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (36) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Ιρλανδία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, |
| --- | --- |

(36)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Ιρλανδία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023,

ΣΥΝΙΣΤΑ στην Ιρλανδία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να πραγματοποιεί επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης και να διατηρήσει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να διασφαλίσει τη δημοσιονομική βιωσιμότητα του κρατικού συνταξιοδοτικού συστήματος προσδιορίζοντας τις χρηματοδοτικές του ρυθμίσεις.

2.

Να επιταχύνει σημαντικά την υλοποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, μεταξύ άλλων με τη διασφάλιση επαρκών πόρων, και να οριστικοποιήσει ταχέως την προσθήκη και το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη της υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να επισπεύσει τις επενδύσεις για την επιτάχυνση της κυκλικής οικονομίας. Να αναπτύξει περαιτέρω τόσο τις υποδομές επεξεργασίας αποβλήτων που συνδέονται με τα υψηλότερα στάδια της ιεραρχίας των αποβλήτων όσο και τα οικονομικά μέσα για την αποτροπή της παραγωγής αποβλήτων και την αύξηση του επαναχρησιμοποιημένου, ανακατασκευασμένου και ανακυκλωμένου περιεχομένου. Να αναπτύξει αποτελεσματικότερο σύστημα για τη χωριστή συλλογή των ανακυκλώσιμων αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων των βιοαποδομήσιμων αποβλήτων. Να διασφαλίσει την εκτροπή των αποβλήτων, ιδίως των πλαστικών και των βιολογικών αποβλήτων, από την υγειονομική ταφή και την αποτέφρωση. Να εντείνει τις προσπάθειες για την επιτάχυνση των επενδύσεων σε υποδομές πόσιμου νερού και λυμάτων.

4.

Να μειώσει τη συνολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Να επικεντρώσει τις προσπάθειες στη βελτίωση της ευελιξίας του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας και της ενοποίησης του ενεργειακού συστήματος. Να σχεδιάσει και να εφαρμόσει ειδική στρατηγική για την ανάπτυξη της απόκρισης από την πλευρά της ζήτησης και να επιταχύνει την ανάπτυξη υποδομών έξυπνης μέτρησης και τεχνολογιών έξυπνων δικτύων. Να εξορθολογίσει το πλαίσιο σχεδιασμού και αδειοδότησης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την αποθήκευση και τις γραμμές διασύνδεσης του δικτύου. Να εφαρμόσει πρόσθετα μέτρα στήριξης της ενεργειακής απόδοσης σε ιδιωτικά και δημόσια κτίρια, ώστε να μειωθούν οι λογαριασμοί ενέργειας και το κόστος του ενεργειακού συστήματος. Να επιταχύνει την εγκατάσταση δημόσιων σημείων φόρτισης για οχήματα μηδενικών εκπομπών. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

2

(3)  Κανονισμός (EE) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 11046/21· ST 11046/21 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2021 της Ιρλανδίας (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 28).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν ουδέτερη συμβολή ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Ιρλανδίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Ιρλανδίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 52).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Ιρλανδίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 12,3 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

13

(14)  Το διαρθρωτικό ισοζύγιο (κυκλικά προσαρμοσμένο ισοζύγιο χωρίς έκτακτα και προσωρινά μέτρα), όπως υπολογίστηκε εκ νέου από την Επιτροπή με τη χρήση της από κοινού συμφωνηθείσας μεθοδολογίας, δείχνει διαρθρωτικό έλλειμμα ύψους 0,9 % του ΑΕΠ το 2023 και πλεόνασμα 0,1 % το 2024.

14

(15)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

15

(16)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

16

(17)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

17

(18)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

18

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/67 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/67

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ελλάδας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Ελλάδας

(2023/C 312/08)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Ελλάδας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Ελλάδας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 27 Απριλίου 2021 η Ελλάδα υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Ελλάδα έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 27 Απριλίου 2021 η Ελλάδα υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Ελλάδα έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 2 Μαΐου 2023 η Ελλάδα υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 29 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Ελλάδας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 2 Μαΐου 2023 η Ελλάδα υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 29 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Ελλάδας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Ελλάδα. Αξιολόγησε την πρόοδο της Ελλάδας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Ελλάδας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Ελλάδα. Αξιολόγησε την πρόοδο της Ελλάδας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Ελλάδας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Ελλάδα και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με το υψηλό δημόσιο χρέος και το υψηλό απόθεμα μη εξυπηρετούμενων δανείων σε ένα περιβάλλον υψηλής ανεργίας υποχωρούν, αλλά η εξωτερική της θέση έχει επιδεινωθεί. Βασική ανησυχία αποτελεί η σημαντική διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών το 2022, η οποία οφείλεται και στην απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας σε ολόκληρη την Ένωση, παρά την ανάκαμψη των εσόδων από τον τουρισμό. Παρότι το εξωτερικό έλλειμμα προβλέπεται να μειωθεί το τρέχον και το επόμενο έτος, αναμένεται να παραμείνει αρκετά πάνω από το επίπεδο που απαιτείται για να εξασφαλιστεί διαρκής βελτίωση της καθαρής διεθνούς επενδυτικής θέσης. Μολονότι ο δείκτης του δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ εξακολουθεί να είναι ο υψηλότερος στην Ένωση, βελτιώθηκε σημαντικά το 2022, κυρίως χάρη στην ισχυρή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, και αναμένεται να υποχωρήσει περαιτέρω το 2023 και το 2024. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μειώθηκαν απότομα πέρυσι, συνεχίζοντας την έντονη καθοδική πορεία των προηγούμενων ετών, αλλά παραμένουν σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με τον μέσο όρο της Ένωσης και εξακολουθούν να επηρεάζουν αρνητικά την κερδοφορία και τη δανειοδοτική ικανότητα των τραπεζών, γεγονός που με τη σειρά του υπονομεύει την ενίσχυση της κεφαλαιακής έντασης και την αύξηση της παραγωγικότητας της οικονομίας. Η απόκριση σε επίπεδο πολιτικής συνέβαλε στην εξομάλυνση των ανισορροπιών και η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών που απομένουν. Ωστόσο, απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες, ιδίως για να διασφαλιστεί ότι τα εξωτερικά ισοζύγια θα τεθούν σε τροχιά σταθερής βελτίωσης και ότι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια θα μειωθούν περαιτέρω, μεταξύ άλλων μέσω της αύξησης της αποτελεσματικότητας της αναγκαστικής είσπραξης οφειλών και της βελτίωσης της δευτερογενούς αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Ελλάδα και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με το υψηλό δημόσιο χρέος και το υψηλό απόθεμα μη εξυπηρετούμενων δανείων σε ένα περιβάλλον υψηλής ανεργίας υποχωρούν, αλλά η εξωτερική της θέση έχει επιδεινωθεί. Βασική ανησυχία αποτελεί η σημαντική διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών το 2022, η οποία οφείλεται και στην απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας σε ολόκληρη την Ένωση, παρά την ανάκαμψη των εσόδων από τον τουρισμό. Παρότι το εξωτερικό έλλειμμα προβλέπεται να μειωθεί το τρέχον και το επόμενο έτος, αναμένεται να παραμείνει αρκετά πάνω από το επίπεδο που απαιτείται για να εξασφαλιστεί διαρκής βελτίωση της καθαρής διεθνούς επενδυτικής θέσης. Μολονότι ο δείκτης του δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ εξακολουθεί να είναι ο υψηλότερος στην Ένωση, βελτιώθηκε σημαντικά το 2022, κυρίως χάρη στην ισχυρή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, και αναμένεται να υποχωρήσει περαιτέρω το 2023 και το 2024. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μειώθηκαν απότομα πέρυσι, συνεχίζοντας την έντονη καθοδική πορεία των προηγούμενων ετών, αλλά παραμένουν σε υψηλά επίπεδα σε σχέση με τον μέσο όρο της Ένωσης και εξακολουθούν να επηρεάζουν αρνητικά την κερδοφορία και τη δανειοδοτική ικανότητα των τραπεζών, γεγονός που με τη σειρά του υπονομεύει την ενίσχυση της κεφαλαιακής έντασης και την αύξηση της παραγωγικότητας της οικονομίας. Η απόκριση σε επίπεδο πολιτικής συνέβαλε στην εξομάλυνση των ανισορροπιών και η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών αδυναμιών που απομένουν. Ωστόσο, απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες, ιδίως για να διασφαλιστεί ότι τα εξωτερικά ισοζύγια θα τεθούν σε τροχιά σταθερής βελτίωσης και ότι τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια θα μειωθούν περαιτέρω, μεταξύ άλλων μέσω της αύξησης της αποτελεσματικότητας της αναγκαστικής είσπραξης οφειλών και της βελτίωσης της δευτερογενούς αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Ελλάδας μειώθηκε από 7,1 % του ΑΕΠ το 2021 σε 2,3 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 194,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 171,3 % στο τέλος του 2022. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Ελλάδας μειώθηκε από 7,1 % του ΑΕΠ το 2021 σε 2,3 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 194,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 171,3 % στο τέλος του 2022.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες ήταν οι επιδοτήσεις ηλεκτρικής ενέργειας προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις και οι αυξημένες κοινωνικές παροχές σε ευάλωτα νοικοκυριά. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από το ανώτατο όριο τιμών για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας και την έκτακτη εισφορά των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας για την περίοδο από τον Οκτώβριο του 2021 έως τον Ιούνιο του 2022. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 2,5 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 1,5 % του ΑΕΠ το 2022, από 6,5 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες ήταν οι επιδοτήσεις ηλεκτρικής ενέργειας προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις και οι αυξημένες κοινωνικές παροχές σε ευάλωτα νοικοκυριά. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από το ανώτατο όριο τιμών για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας και την έκτακτη εισφορά των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας για την περίοδο από τον Οκτώβριο του 2021 έως τον Ιούνιο του 2022. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 2,5 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 1,5 % του ΑΕΠ το 2022, από 6,5 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ελλάδα (7) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων για τη στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στην Ελλάδα να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ελλάδα (7) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων για τη στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στην Ελλάδα να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 1,0 % του ΑΕΠ. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Ελλάδα συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 2,1 % του ΑΕΠ το 2022 (2,6 % του ΑΕΠ το 2021). Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στη σταδιακή κατάργηση της προηγούμενης περιόδου προγραμματισμού, ενώ οι επενδυτικές δαπάνες της νέας περιόδου προγραμματισμού δεν έχουν επιταχυνθεί ακόμα Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Ελλάδα διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 2 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Ελλάδα περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 1,0 % του ΑΕΠ. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Ελλάδα συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 2,1 % του ΑΕΠ το 2022 (2,6 % του ΑΕΠ το 2021). Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στη σταδιακή κατάργηση της προηγούμενης περιόδου προγραμματισμού, ενώ οι επενδυτικές δαπάνες της νέας περιόδου προγραμματισμού δεν έχουν επιταχυνθεί ακόμα Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Ελλάδα διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 2 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Ελλάδα περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και πιο ευνοϊκό στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,3 % το 2023 και κατά 3 % το 2024. Συγκριτικά, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν υψηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, στο 2,4 % το 2023 και χαμηλότερη, στο 1,9 % το 2024, κυρίως λόγω διαφορών στις παραδοχές που αφορούν την επενδυτική δραστηριότητα και τη συμβολή του εξωτερικού τομέα. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει υψηλότερη συμβολή του ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου, ιδίως το 2024, και η Επιτροπή αναμένει υψηλότερα επίπεδα εισαγωγών αγαθών σε σύγκριση με τις προβολές των αρχών. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και πιο ευνοϊκό στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,3 % το 2023 και κατά 3 % το 2024. Συγκριτικά, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν υψηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, στο 2,4 % το 2023 και χαμηλότερη, στο 1,9 % το 2024, κυρίως λόγω διαφορών στις παραδοχές που αφορούν την επενδυτική δραστηριότητα και τη συμβολή του εξωτερικού τομέα. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει υψηλότερη συμβολή του ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου, ιδίως το 2024, και η Επιτροπή αναμένει υψηλότερα επίπεδα εισαγωγών αγαθών σε σύγκριση με τις προβολές των αρχών.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 1,8 % του ΑΕΠ το 2023. Η μείωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των δημοσιονομικών μέτρων που σχετίζονται με την πανδημία και τη μείωση του κόστους των μέτρων που σχετίζονται με την ενέργεια, καθώς και την αύξηση των εσόδων λόγω της οικονομικής ανάπτυξης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 171,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 162,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 1,3 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω της ευνοϊκότερης εξέλιξης των φορολογικών βάσεων που στηρίζεται στις μακροοικονομικές παραδοχές, συμπεριλαμβανομένης της σύνθεσης της ανάπτυξης και των χαμηλότερων δαπανών του κοινωνικού προϋπολογισμού σύμφωνα με τη συστηματική υποεκτέλεση των δαπανών που παρατηρείται τα τελευταία έτη. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 160,2 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται κυρίως στην υψηλότερη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ και, σε μικρότερο βαθμό, στο χαμηλότερο έλλειμμα γενικής κυβέρνησης που προβλέπει η Επιτροπή. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 1,8 % του ΑΕΠ το 2023. Η μείωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των δημοσιονομικών μέτρων που σχετίζονται με την πανδημία και τη μείωση του κόστους των μέτρων που σχετίζονται με την ενέργεια, καθώς και την αύξηση των εσόδων λόγω της οικονομικής ανάπτυξης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 171,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 162,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 1,3 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω της ευνοϊκότερης εξέλιξης των φορολογικών βάσεων που στηρίζεται στις μακροοικονομικές παραδοχές, συμπεριλαμβανομένης της σύνθεσης της ανάπτυξης και των χαμηλότερων δαπανών του κοινωνικού προϋπολογισμού σύμφωνα με τη συστηματική υποεκτέλεση των δαπανών που παρατηρείται τα τελευταία έτη. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 160,2 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται κυρίως στην υψηλότερη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ και, σε μικρότερο βαθμό, στο χαμηλότερο έλλειμμα γενικής κυβέρνησης που προβλέπει η Επιτροπή.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ιδίως επιδοτήσεις ηλεκτρικής ενέργειας προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το κόστος των εν λόγω μέτρων εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, δηλαδή από το ανώτατο όριο τιμών για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας και την εισφορά αλληλεγγύης από τα διυλιστήρια. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,5 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 1,5 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ιδίως επιδοτήσεις ηλεκτρικής ενέργειας προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το κόστος των εν λόγω μέτρων εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, δηλαδή από το ανώτατο όριο τιμών για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας και την εισφορά αλληλεγγύης από τα διυλιστήρια. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,5 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 1,5 % του ΑΕΠ.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ελλάδα να λάβει μέτρα, προκειμένου το 2023 να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών κάτω από τη μεσοπρόθεσμη αύξηση του δυνητικού προϊόντος (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Ελλάδα θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ελλάδα να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ελλάδα να λάβει μέτρα, προκειμένου το 2023 να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών κάτω από τη μεσοπρόθεσμη αύξηση του δυνητικού προϊόντος (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Ελλάδα θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ελλάδα να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι σε γενικές γραμμές ουδέτερος (– 0,2 % του ΑΕΠ), σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 1,0 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Ως εκ τούτου, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Η προβλεπόμενη συσταλτική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται, κατ’ ουσίαν, στο μειωμένο κόστος των (στοχευμένων και μη στοχευμένων) μέτρων στήριξης προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις για την αντιμετώπιση των αυξήσεων των τιμών της ενέργειας (κατά 2,3 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των κοινωνικών δαπανών είναι ο κύριος παράγοντας αύξησης των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων). Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 2,5 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Ελλάδα σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως είναι η εγκατάσταση 8 000 δημοσίως προσβάσιμων σημείων φόρτισης για ηλεκτρικά οχήματα σε βασικές αστικές και προαστιακές τοποθεσίες, η ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης και η βελτίωση της διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας των νησιών. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι σε γενικές γραμμές ουδέτερος (– 0,2 % του ΑΕΠ), σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 1,0 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Ως εκ τούτου, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Η προβλεπόμενη συσταλτική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται, κατ’ ουσίαν, στο μειωμένο κόστος των (στοχευμένων και μη στοχευμένων) μέτρων στήριξης προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις για την αντιμετώπιση των αυξήσεων των τιμών της ενέργειας (κατά 2,3 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των κοινωνικών δαπανών είναι ο κύριος παράγοντας αύξησης των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων). Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 2,5 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Ελλάδα σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως είναι η εγκατάσταση 8 000 δημοσίως προσβάσιμων σημείων φόρτισης για ηλεκτρικά οχήματα σε βασικές αστικές και προαστιακές τοποθεσίες, η ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης και η βελτίωση της διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας των νησιών.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των εναπομεινάντων ενεργειακών και άλλων μέτρων και την αύξηση των εσόδων χάρη στη σταθερή οικονομική ανάπτυξη. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 150,8 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 0,6 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των παραδοχών σχετικά με την εκτέλεση του κοινωνικού προϋπολογισμού, και ιδίως των χαμηλότερων δαπανών για κοινωνικές παροχές και συντάξεις. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ είναι υψηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 154,5 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των εναπομεινάντων ενεργειακών και άλλων μέτρων και την αύξηση των εσόδων χάρη στη σταθερή οικονομική ανάπτυξη. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 150,8 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 0,6 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των παραδοχών σχετικά με την εκτέλεση του κοινωνικού προϋπολογισμού, και ιδίως των χαμηλότερων δαπανών για κοινωνικές παροχές και συντάξεις. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ είναι υψηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 154,5 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 2,6 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Αυτό θα συμβάλει και στην ενίσχυση της εξωτερικής θέσης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 2,6 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Αυτό θα συμβάλει και στην ενίσχυση της εξωτερικής θέσης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 0,7 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μεγαλύτερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης της ενέργειας. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 0,7 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μεγαλύτερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης της ενέργειας.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 4,8 % του ΑΕΠ το 2023 σε 5,4 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει ελαφρώς χαμηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και υψηλότερες επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνουν επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την πράσινη, την ψηφιακή και την ενεργειακή μετάβαση, οι οποίες εντάσσονται και στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 4,8 % του ΑΕΠ το 2023 σε 5,4 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει ελαφρώς χαμηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και υψηλότερες επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνουν επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την πράσινη, την ψηφιακή και την ενεργειακή μετάβαση, οι οποίες εντάσσονται και στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (27) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 0,1 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 150,8 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 135,2 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 0,1 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 150,8 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 135,2 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (28) | Κάποιες τροποποιήσεις του πλαισίου φορολογικής πολιτικής της Ελλάδας με βάση τις βέλτιστες πρακτικές και τις μεταρρυθμίσεις που υλοποιούνται στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση του επενδυτικού κενού. Ειδικότερα, η θέσπιση ευρύτερου συστήματος προαποφάσεων σε θέματα φορολογίας θα μπορούσε να ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου για τους επενδυτές και τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για την απλούστευση του φορολογικού συστήματος. Η επανεξέταση του φορολογικού συστήματος θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης όσον αφορά τους αυτοαπασχολούμενους και στη στήριξη των επενδύσεων. Η φορολογική συμμόρφωση θα μπορούσε να βελτιωθεί με την επέκταση της εφαρμογής των ηλεκτρονικών πληρωμών και την αυξημένη χρήση των πληροφοριών που προέρχονται από τις ηλεκτρονικές πληρωμές, δεδομένων ιδίως πρόσφατων στοιχείων που αποδεικνύουν την αυξανόμενη απόκλιση μεταξύ των χαμηλών δηλωθέντων εισοδημάτων και του κύκλου εργασιών των αυτοαπασχολούμενων που κατά τα φαινόμενα αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς. Ειδικότερα, αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με την καλύτερη αξιοποίηση των πληροφοριών που προέρχονται από ηλεκτρονικές πληρωμές για στοχευμένα επαγγέλματα. Ο εν εξελίξει ψηφιακός μετασχηματισμός της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων αναμένεται να συμβάλει στην επίτευξη του εν λόγω στόχου. Ωστόσο, είναι ουσιαστικής σημασίας να ενισχυθεί περαιτέρω η λειτουργική αυτονομία της αρχής όσον αφορά τη διαχείριση και την ανάπτυξη των υποδομών ανθρώπινων πόρων και ΤΠ, δεδομένων των συνεχιζόμενων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα φορολογικά συστήματα παγκοσμίως. |
| --- | --- |

(28)

Κάποιες τροποποιήσεις του πλαισίου φορολογικής πολιτικής της Ελλάδας με βάση τις βέλτιστες πρακτικές και τις μεταρρυθμίσεις που υλοποιούνται στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση του επενδυτικού κενού. Ειδικότερα, η θέσπιση ευρύτερου συστήματος προαποφάσεων σε θέματα φορολογίας θα μπορούσε να ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου για τους επενδυτές και τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για την απλούστευση του φορολογικού συστήματος. Η επανεξέταση του φορολογικού συστήματος θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης όσον αφορά τους αυτοαπασχολούμενους και στη στήριξη των επενδύσεων. Η φορολογική συμμόρφωση θα μπορούσε να βελτιωθεί με την επέκταση της εφαρμογής των ηλεκτρονικών πληρωμών και την αυξημένη χρήση των πληροφοριών που προέρχονται από τις ηλεκτρονικές πληρωμές, δεδομένων ιδίως πρόσφατων στοιχείων που αποδεικνύουν την αυξανόμενη απόκλιση μεταξύ των χαμηλών δηλωθέντων εισοδημάτων και του κύκλου εργασιών των αυτοαπασχολούμενων που κατά τα φαινόμενα αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς. Ειδικότερα, αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με την καλύτερη αξιοποίηση των πληροφοριών που προέρχονται από ηλεκτρονικές πληρωμές για στοχευμένα επαγγέλματα. Ο εν εξελίξει ψηφιακός μετασχηματισμός της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων αναμένεται να συμβάλει στην επίτευξη του εν λόγω στόχου. Ωστόσο, είναι ουσιαστικής σημασίας να ενισχυθεί περαιτέρω η λειτουργική αυτονομία της αρχής όσον αφορά τη διαχείριση και την ανάπτυξη των υποδομών ανθρώπινων πόρων και ΤΠ, δεδομένων των συνεχιζόμενων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα φορολογικά συστήματα παγκοσμίως.

| (29) | Η Ελλάδα συνέχισε να λαμβάνει μέτρα για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, αλλά οι συνολικές επιδόσεις της παραμένουν σχετικά χαμηλές. Έπειτα από σημαντική προσαρμογή μετά το 2010, το μέγεθος και το κόστος της δημόσιας διοίκησης ευθυγραμμίστηκαν σε μεγάλο βαθμό με τον μέσο όρο της Ένωσης. Το μισθολογικό κόστος της Ελλάδας παρέμεινε σταθερό το 2022 στο 10,8 % του ΑΕΠ, ελαφρώς πάνω από τον μέσο όρο της Ένωσης (10,2 % του ΑΕΠ). Η διασφάλιση της συνέχισης της εφαρμογής του ενιαίου μισθολογίου, με παράλληλη διατήρηση των σημερινών επιπέδων προσωπικού μέσω της συνέχισης της εφαρμογής του κανόνα «μία πρόσληψη για κάθε αποχώρηση» για το μόνιμο προσωπικό και του ανώτατου ορίου που θεσπίστηκε το 2022 για το έκτακτο προσωπικό, θα είναι καίριας σημασίας για να διαφυλαχθούν οι εν λόγω επιτυχίες. Στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνονται μέτρα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης, με ιδιαίτερη έμφαση στη βελτίωση των ψηφιακών υπηρεσιών της. Ταυτόχρονα, η προσέλκυση και η διατήρηση προσωπικού υψηλού επιπέδου εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση. Η πρόκληση αυτή θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με διαρθρωτικό τρόπο μέσω ειδικών/συμπληρωματικών μισθολογίων για συγκεκριμένα καθήκοντα ή συγκεκριμένες οντότητες, καθώς και με ένα σαφώς καθορισμένο σύστημα αποζημιώσεων που θα θεσπιστεί ως αναπόσπαστο μέρος του νέου συστήματος διαχείρισης ανθρώπινων πόρων, διασφαλίζοντας παράλληλα την ακεραιότητα του ενιαίου μισθολογίου και το συνολικό ύψος του μισθολογικού κόστους. |
| --- | --- |

(29)

Η Ελλάδα συνέχισε να λαμβάνει μέτρα για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, αλλά οι συνολικές επιδόσεις της παραμένουν σχετικά χαμηλές. Έπειτα από σημαντική προσαρμογή μετά το 2010, το μέγεθος και το κόστος της δημόσιας διοίκησης ευθυγραμμίστηκαν σε μεγάλο βαθμό με τον μέσο όρο της Ένωσης. Το μισθολογικό κόστος της Ελλάδας παρέμεινε σταθερό το 2022 στο 10,8 % του ΑΕΠ, ελαφρώς πάνω από τον μέσο όρο της Ένωσης (10,2 % του ΑΕΠ). Η διασφάλιση της συνέχισης της εφαρμογής του ενιαίου μισθολογίου, με παράλληλη διατήρηση των σημερινών επιπέδων προσωπικού μέσω της συνέχισης της εφαρμογής του κανόνα «μία πρόσληψη για κάθε αποχώρηση» για το μόνιμο προσωπικό και του ανώτατου ορίου που θεσπίστηκε το 2022 για το έκτακτο προσωπικό, θα είναι καίριας σημασίας για να διαφυλαχθούν οι εν λόγω επιτυχίες. Στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνονται μέτρα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης, με ιδιαίτερη έμφαση στη βελτίωση των ψηφιακών υπηρεσιών της. Ταυτόχρονα, η προσέλκυση και η διατήρηση προσωπικού υψηλού επιπέδου εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση. Η πρόκληση αυτή θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με διαρθρωτικό τρόπο μέσω ειδικών/συμπληρωματικών μισθολογίων για συγκεκριμένα καθήκοντα ή συγκεκριμένες οντότητες, καθώς και με ένα σαφώς καθορισμένο σύστημα αποζημιώσεων που θα θεσπιστεί ως αναπόσπαστο μέρος του νέου συστήματος διαχείρισης ανθρώπινων πόρων, διασφαλίζοντας παράλληλα την ακεραιότητα του ενιαίου μισθολογίου και το συνολικό ύψος του μισθολογικού κόστους.

| (30) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Μέχρι στιγμής, η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας έχει προχωρήσει ικανοποιητικά. Στο μέλλον, θα είναι σημαντικό να διατηρηθεί αυτή η δυναμική. Η Ελλάδα υπέβαλε τρεις αιτήσεις πληρωμής (16) για μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη και δύο αιτήσεις πληρωμής για δανειακή στήριξη, που αντιστοιχούν σε 85 ορόσημα και στόχους του σχεδίου. Μέχρι σήμερα έχουν εκταμιευτεί συνολικά 7 126 εκατ. EUR (17) για την Ελλάδα. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 29 Μαρτίου 2023 η Ελλάδα εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 5 000 εκατ. EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η Ελλάδα έχει ξεκινήσει ικανοποιητικά την υλοποίηση του σχεδίου της και έχει θεσπίσει σύστημα διαχείρισης και ελέγχου για την παρακολούθηση και τον συντονισμό της έγκαιρης ολοκλήρωσης των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων. Στο μέλλον θα είναι σημαντικό να συνεχιστούν και να ενισχυθούν οι εν λόγω προσπάθειες, λαμβανομένου υπόψη του σημαντικού αριθμού μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που σχεδιάζεται να υλοποιηθούν, ιδίως δεδομένου ότι, για να ολοκληρωθούν κάποιες από τις εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, θα πρέπει να σημειωθεί εγκαίρως πρόοδος σε διάφορα προπαρασκευαστικά στάδια, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων. Η συνέχιση της υλοποίησης του σχεδίου εξαρτάται από τη διοικητική ικανότητα και την ικανότητα υλοποίησης των εντεταλμένων φορέων υλοποίησης, συμπεριλαμβανομένης της περιφερειακής και τοπικής διοίκησης. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Ελλάδας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(30)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Μέχρι στιγμής, η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας έχει προχωρήσει ικανοποιητικά. Στο μέλλον, θα είναι σημαντικό να διατηρηθεί αυτή η δυναμική. Η Ελλάδα υπέβαλε τρεις αιτήσεις πληρωμής (16) για μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη και δύο αιτήσεις πληρωμής για δανειακή στήριξη, που αντιστοιχούν σε 85 ορόσημα και στόχους του σχεδίου. Μέχρι σήμερα έχουν εκταμιευτεί συνολικά 7 126 εκατ. EUR (17) για την Ελλάδα. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 29 Μαρτίου 2023 η Ελλάδα εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 5 000 εκατ. EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η Ελλάδα έχει ξεκινήσει ικανοποιητικά την υλοποίηση του σχεδίου της και έχει θεσπίσει σύστημα διαχείρισης και ελέγχου για την παρακολούθηση και τον συντονισμό της έγκαιρης ολοκλήρωσης των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων. Στο μέλλον θα είναι σημαντικό να συνεχιστούν και να ενισχυθούν οι εν λόγω προσπάθειες, λαμβανομένου υπόψη του σημαντικού αριθμού μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που σχεδιάζεται να υλοποιηθούν, ιδίως δεδομένου ότι, για να ολοκληρωθούν κάποιες από τις εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, θα πρέπει να σημειωθεί εγκαίρως πρόοδος σε διάφορα προπαρασκευαστικά στάδια, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων. Η συνέχιση της υλοποίησης του σχεδίου εξαρτάται από τη διοικητική ικανότητα και την ικανότητα υλοποίησης των εντεταλμένων φορέων υλοποίησης, συμπεριλαμβανομένης της περιφερειακής και τοπικής διοίκησης. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Ελλάδας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (31) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Ελλάδας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Ελλάδα. |
| --- | --- |

(31)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Ελλάδας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Ελλάδα.

| (32) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Ελλάδα αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και τη μακροχρόνια περίθαλψη, την κτηματογράφηση, την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(32)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Ελλάδα αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και τη μακροχρόνια περίθαλψη, την κτηματογράφηση, την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση.

| (33) | Οι δημόσιες δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο της Ένωσης, ενώ οι άμεσες πληρωμές από τους ασθενείς στην Ελλάδα είναι οι δεύτερες υψηλότερες στην Ένωση ως ποσοστό του ΑΕΠ. Το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης εξακολουθεί να βασίζεται στη νοσοκομειακή περίθαλψη, ενώ οι δαπάνες για θεραπευτική περίθαλψη είναι επικεντρωμένες στη νοσηλεία. Επιπλέον, η Ελλάδα κατατάσσεται στην πρώτη θέση μεταξύ όλων των κρατών μελών όσον αφορά τις δημόσιες δαπάνες για φάρμακα ως ποσοστό του ΑΕΠ. Οι δημόσιες δαπάνες για μακροχρόνια και προληπτική περίθαλψη είναι σημαντικά χαμηλότερες από τον μέσο όρο της Ένωσης και δεν υπάρχει ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική για τη μακροχρόνια περίθαλψη. Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, η Ελλάδα βρίσκεται στη διαδικασία υλοποίησης ενός συστήματος πρωτοβάθμιας ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που εγκρίθηκε πρόσφατα για να μειώσει την εξάρτηση από τη νοσοκομειακή περίθαλψη και να αυξήσει την αποτελεσματικότητα της πρόσβασης σε αγαθά και υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Εμπόδιο στην ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης της πρωτοβάθμιας ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης αποτελεί η έλλειψη οικογενειακών ιατρών. Ο αριθμός των οικογενειακών ιατρών δεν επαρκεί για να καλύψει το σύνολο του πληθυσμού. Θα χρειαστεί επαρκής κάλυψη για την πλήρη εισαγωγή ενός αποτελεσματικού και ολοκληρωμένου συστήματος υποχρεωτικής παραπομπής των ασθενών το οποίο με βάση τη νομοθεσία θα ξεκινήσει από την 1η Σεπτεμβρίου 2023. Για τον σκοπό αυτόν, η ύπαρξη ισχυρότερων κινήτρων για την επέκταση του αριθμού των οικογενειακών ιατρών, ώστε να επιτευχθεί πλήρης κάλυψη και εγγραφή του πληθυσμού, θα είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση επαρκούς και ισότιμης πρόσβασης του πληθυσμού στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. |
| --- | --- |

(33)

Οι δημόσιες δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο της Ένωσης, ενώ οι άμεσες πληρωμές από τους ασθενείς στην Ελλάδα είναι οι δεύτερες υψηλότερες στην Ένωση ως ποσοστό του ΑΕΠ. Το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης εξακολουθεί να βασίζεται στη νοσοκομειακή περίθαλψη, ενώ οι δαπάνες για θεραπευτική περίθαλψη είναι επικεντρωμένες στη νοσηλεία. Επιπλέον, η Ελλάδα κατατάσσεται στην πρώτη θέση μεταξύ όλων των κρατών μελών όσον αφορά τις δημόσιες δαπάνες για φάρμακα ως ποσοστό του ΑΕΠ. Οι δημόσιες δαπάνες για μακροχρόνια και προληπτική περίθαλψη είναι σημαντικά χαμηλότερες από τον μέσο όρο της Ένωσης και δεν υπάρχει ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική για τη μακροχρόνια περίθαλψη. Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, η Ελλάδα βρίσκεται στη διαδικασία υλοποίησης ενός συστήματος πρωτοβάθμιας ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που εγκρίθηκε πρόσφατα για να μειώσει την εξάρτηση από τη νοσοκομειακή περίθαλψη και να αυξήσει την αποτελεσματικότητα της πρόσβασης σε αγαθά και υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Εμπόδιο στην ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης της πρωτοβάθμιας ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης αποτελεί η έλλειψη οικογενειακών ιατρών. Ο αριθμός των οικογενειακών ιατρών δεν επαρκεί για να καλύψει το σύνολο του πληθυσμού. Θα χρειαστεί επαρκής κάλυψη για την πλήρη εισαγωγή ενός αποτελεσματικού και ολοκληρωμένου συστήματος υποχρεωτικής παραπομπής των ασθενών το οποίο με βάση τη νομοθεσία θα ξεκινήσει από την 1η Σεπτεμβρίου 2023. Για τον σκοπό αυτόν, η ύπαρξη ισχυρότερων κινήτρων για την επέκταση του αριθμού των οικογενειακών ιατρών, ώστε να επιτευχθεί πλήρης κάλυψη και εγγραφή του πληθυσμού, θα είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση επαρκούς και ισότιμης πρόσβασης του πληθυσμού στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

| (34) | Η ολοκλήρωση του μακροχρόνιου έργου της δημιουργίας εθνικού κτηματολογίου θα βελτιώσει περαιτέρω το επιχειρηματικό κλίμα της Ελλάδας. Έως το τέλος Μαΐου του 2023 είχε ολοκληρωθεί το 72 % της κτηματογράφησης, ενώ είχε συγκεντρωθεί το 25 % των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, που βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της επεξεργασίας. Η επεξεργασία των συγκεντρωμένων δικαιωμάτων αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2023 και στη συνέχεια να ολοκληρωθεί το κτηματολόγιο έως το τέλος του έτους. Όσον αφορά τη μετάβαση στο νέο «Ελληνικό Κτηματολόγιο», έχουν ανοίξει και λειτουργούν 12 κτηματολογικά γραφεία και 49 υποκαταστήματα. Το Ελληνικό Κτηματολόγιο σχεδιάζει να ψηφιοποιήσει πλήρως τις υπηρεσίες προς τους πολίτες και ο μηχανισμός παρέχει στήριξη για την ψηφιοποίηση όλων των καταχωρίσεων και τίτλων δικαιωμάτων ιδιοκτησίας που είναι επί του παρόντος σε έντυπη μορφή. |
| --- | --- |

(34)

Η ολοκλήρωση του μακροχρόνιου έργου της δημιουργίας εθνικού κτηματολογίου θα βελτιώσει περαιτέρω το επιχειρηματικό κλίμα της Ελλάδας. Έως το τέλος Μαΐου του 2023 είχε ολοκληρωθεί το 72 % της κτηματογράφησης, ενώ είχε συγκεντρωθεί το 25 % των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, που βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της επεξεργασίας. Η επεξεργασία των συγκεντρωμένων δικαιωμάτων αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2023 και στη συνέχεια να ολοκληρωθεί το κτηματολόγιο έως το τέλος του έτους. Όσον αφορά τη μετάβαση στο νέο «Ελληνικό Κτηματολόγιο», έχουν ανοίξει και λειτουργούν 12 κτηματολογικά γραφεία και 49 υποκαταστήματα. Το Ελληνικό Κτηματολόγιο σχεδιάζει να ψηφιοποιήσει πλήρως τις υπηρεσίες προς τους πολίτες και ο μηχανισμός παρέχει στήριξη για την ψηφιοποίηση όλων των καταχωρίσεων και τίτλων δικαιωμάτων ιδιοκτησίας που είναι επί του παρόντος σε έντυπη μορφή.

| (35) | Παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο της ενεργειακής κρίσης, η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα, καθώς το πετρέλαιο και το αέριο αντιπροσώπευαν το 52 % και το 24 % αντίστοιχα του ενεργειακού της μείγματος το 2021. Για να επιταχυνθούν οι προσπάθειες απανθρακοποίησης, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν περαιτέρω ορισμένα μέτρα που βασίζονται στις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις που αποτελούν μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας και βαίνουν πέραν αυτών. Η Ελλάδα θα μπορούσε να επιταχύνει την επέκταση της ανανεώσιμης ενέργειας μέσω της θέσπισης και της συμπλήρωσης των νομικών πλαισίων για την προώθηση της ανάπτυξης υποδομών ανανεώσιμου υδρογόνου και υπεράκτιας αιολικής ενέργειας. Απαιτούνται κι άλλες προσπάθειες για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου για το βιομεθάνιο και να μετατραπεί το διαθέσιμο δυναμικό βιώσιμου βιομεθανίου σε πραγματική δυναμικότητα παραγωγής, ώστε να αντισταθμιστούν οι εισαγωγές φυσικού αερίου. |
| --- | --- |

(35)

Παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο της ενεργειακής κρίσης, η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα, καθώς το πετρέλαιο και το αέριο αντιπροσώπευαν το 52 % και το 24 % αντίστοιχα του ενεργειακού της μείγματος το 2021. Για να επιταχυνθούν οι προσπάθειες απανθρακοποίησης, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν περαιτέρω ορισμένα μέτρα που βασίζονται στις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις που αποτελούν μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας και βαίνουν πέραν αυτών. Η Ελλάδα θα μπορούσε να επιταχύνει την επέκταση της ανανεώσιμης ενέργειας μέσω της θέσπισης και της συμπλήρωσης των νομικών πλαισίων για την προώθηση της ανάπτυξης υποδομών ανανεώσιμου υδρογόνου και υπεράκτιας αιολικής ενέργειας. Απαιτούνται κι άλλες προσπάθειες για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου για το βιομεθάνιο και να μετατραπεί το διαθέσιμο δυναμικό βιώσιμου βιομεθανίου σε πραγματική δυναμικότητα παραγωγής, ώστε να αντισταθμιστούν οι εισαγωγές φυσικού αερίου.

| (36) | Με την ενσωμάτωση περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η πραγματοποίηση περισσότερων επενδύσεων θα έχει ουσιαστική σημασία για την επέκταση της δυναμικότητας αποθήκευσης και δικτύου, προκειμένου να διασφαλιστεί η ισορροπία του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Τα κοινά συστήματα αμοιβών και η προώθηση συστημάτων «behind-the-meter» (μη συνδεδεμένων με τον μετρητή) θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικά εργαλεία για την προώθηση της έγκαιρης και βιώσιμης αύξησης της δυναμικότητας αποθήκευσης. Για να αποφευχθεί η ανάγκη περικοπής των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν πρόσθετες διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας με γειτονικές χώρες. Όσον αφορά την περαιτέρω ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, θα είναι σημαντικό να εφαρμοστεί πλήρως το νέο νομικό πλαίσιο που εγκρίθηκε το 2022, το οποίο απλουστεύει και επιταχύνει τη διαδικασία αδειοδότησης για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης. Επιπλέον, η προώθηση συστημάτων ιδιοκατανάλωσης, συμπεριλαμβανομένης της επέκτασης της στήριξης για την εγκατάσταση ηλιακών φωτοβολταϊκών συστημάτων με συσσωρευτές, και οι ενεργειακές κοινότητες θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση της κοινωνικής αποδοχής της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

(36)

Με την ενσωμάτωση περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η πραγματοποίηση περισσότερων επενδύσεων θα έχει ουσιαστική σημασία για την επέκταση της δυναμικότητας αποθήκευσης και δικτύου, προκειμένου να διασφαλιστεί η ισορροπία του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Τα κοινά συστήματα αμοιβών και η προώθηση συστημάτων «behind-the-meter» (μη συνδεδεμένων με τον μετρητή) θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικά εργαλεία για την προώθηση της έγκαιρης και βιώσιμης αύξησης της δυναμικότητας αποθήκευσης. Για να αποφευχθεί η ανάγκη περικοπής των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν πρόσθετες διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας με γειτονικές χώρες. Όσον αφορά την περαιτέρω ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, θα είναι σημαντικό να εφαρμοστεί πλήρως το νέο νομικό πλαίσιο που εγκρίθηκε το 2022, το οποίο απλουστεύει και επιταχύνει τη διαδικασία αδειοδότησης για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης. Επιπλέον, η προώθηση συστημάτων ιδιοκατανάλωσης, συμπεριλαμβανομένης της επέκτασης της στήριξης για την εγκατάσταση ηλιακών φωτοβολταϊκών συστημάτων με συσσωρευτές, και οι ενεργειακές κοινότητες θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση της κοινωνικής αποδοχής της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

| (37) | Η Ελλάδα θα μπορούσε επίσης να διευρύνει το πεδίο εφαρμογής και τη φιλοδοξία των υφιστάμενων μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας και να μειώσει το υψηλό επίπεδο ενεργειακής φτώχειας. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 22 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18). Η Ελλάδα θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (19). |
| --- | --- |

(37)

Η Ελλάδα θα μπορούσε επίσης να διευρύνει το πεδίο εφαρμογής και τη φιλοδοξία των υφιστάμενων μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας και να μειώσει το υψηλό επίπεδο ενεργειακής φτώχειας. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 22 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18). Η Ελλάδα θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (19).

| (38) | Η θέσπιση νέων χρηματοδοτικών μέσων, όπως οι δημοπρασίες ενεργειακής απόδοσης, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την αποτελεσματικότερη στόχευση των υφιστάμενων προγραμμάτων στήριξης ανακαινίσεων, ώστε να καλύπτουν ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά. Το μερίδιο των έξυπνων μετρητών στην Ελλάδα υπολείπεται κατά πολύ του μέσου όρου της Ένωσης (3 % σε σύγκριση με 54 %, στοιχεία του 2021) και θα μπορούσε να αυξηθεί, καθώς επιτρέπει στους καταναλωτές να συμμετέχουν ενεργά στην αγορά και να στηρίζουν την ανταπόκριση από την πλευρά της ζήτησης. Επιπλέον, συγκεκριμένοι τομείς, όπως οι μεταφορές και το νερό, έχουν σημαντικό περιθώριο εξοικονόμησης ενέργειας, καθώς εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο. |
| --- | --- |

(38)

Η θέσπιση νέων χρηματοδοτικών μέσων, όπως οι δημοπρασίες ενεργειακής απόδοσης, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την αποτελεσματικότερη στόχευση των υφιστάμενων προγραμμάτων στήριξης ανακαινίσεων, ώστε να καλύπτουν ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά. Το μερίδιο των έξυπνων μετρητών στην Ελλάδα υπολείπεται κατά πολύ του μέσου όρου της Ένωσης (3 % σε σύγκριση με 54 %, στοιχεία του 2021) και θα μπορούσε να αυξηθεί, καθώς επιτρέπει στους καταναλωτές να συμμετέχουν ενεργά στην αγορά και να στηρίζουν την ανταπόκριση από την πλευρά της ζήτησης. Επιπλέον, συγκεκριμένοι τομείς, όπως οι μεταφορές και το νερό, έχουν σημαντικό περιθώριο εξοικονόμησης ενέργειας, καθώς εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο.

| (39) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Στην Ελλάδα, οι ελλείψεις πράσινων δεξιοτήτων είναι επί του παρόντος πιο εμφανείς στον κατασκευαστικό τομέα, ο οποίος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την πράσινη μετάβαση, και σε συγκεκριμένα τεχνικά επαγγέλματα. Τέλος, εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω δράση με στόχο την αύξηση της απασχολησιμότητας των νέων και των γυναικών. Η αύξηση των διοικητικών ικανοτήτων των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, με παράλληλη επέκταση της χρήσης της εξατομικευμένης προσέγγισης για τα άτομα που αναζητούν εργασία, θα μπορούσε να ενισχύσει την απασχόληση των ομάδων αυτών και να στηρίξει την ομαλή και δίκαιη μετάβαση. |
| --- | --- |

(39)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Στην Ελλάδα, οι ελλείψεις πράσινων δεξιοτήτων είναι επί του παρόντος πιο εμφανείς στον κατασκευαστικό τομέα, ο οποίος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την πράσινη μετάβαση, και σε συγκεκριμένα τεχνικά επαγγέλματα. Τέλος, εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω δράση με στόχο την αύξηση της απασχολησιμότητας των νέων και των γυναικών. Η αύξηση των διοικητικών ικανοτήτων των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, με παράλληλη επέκταση της χρήσης της εξατομικευμένης προσέγγισης για τα άτομα που αναζητούν εργασία, θα μπορούσε να ενισχύσει την απασχόληση των ομάδων αυτών και να στηρίξει την ομαλή και δίκαιη μετάβαση.

| (40) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (20) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(40)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (20) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (41) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Ελλάδα, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης, της τέταρτης και της πέμπτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023. |
| --- | --- |

(41)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Ελλάδα, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης, της τέταρτης και της πέμπτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023.

| (42) | Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το δημόσιο χρέος, την εξωτερική θέση και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Η σύσταση 2 συμβάλλει στην υλοποίηση της σύστασης 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 41, |
| --- | --- |

(42)

Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το δημόσιο χρέος, την εξωτερική θέση και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Η σύσταση 2 συμβάλλει στην υλοποίηση της σύστασης 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 41,

ΣΥΝΙΣΤΑ στην Ελλάδα να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 2,6 % το πολύ (21).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Με βάση τις μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, να βελτιώσει τον φιλικό προς τις επενδύσεις χαρακτήρα του φορολογικού συστήματος με τη θέσπιση ευρύτερου συστήματος προαποφάσεων σε θέματα φορολογίας, να διευρύνει τη φορολογική βάση, μεταξύ άλλων με την επανεξέταση της τρέχουσας δομής φορολόγησης για τους αυτοαπασχολούμενους, και να ενισχύσει τη φορολογική συμμόρφωση με την επέκταση της χρήσης ηλεκτρονικών πληρωμών. Να διαφυλάξει και να ενισχύσει τη λειτουργική αυτονομία της φορολογικής αρχής. Να διασφαλίσει την αποδοτικότητα της δημόσιας διοίκησης, διασφαλίζοντας παράλληλα τη δυνατότητά της να προσελκύει τις κατάλληλες δεξιότητες και διατηρώντας τη συνέπεια με το ενιαίο μισθολόγιο. Να εξακολουθήσει να μειώνει τον αριθμό των μη εξυπηρετούμενων δανείων και να βελτιώσει περαιτέρω τη λειτουργία της δευτερογενούς αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων.

2.

Να διατηρήσει τον δυναμικό ρυθμό της σταθερής υλοποίησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς της και να οριστικοποιήσει άμεσα το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη υλοποίησής του. Να εξασφαλίσει συνεχή επαρκή διοικητική ικανότητα λαμβανομένου υπόψη του μεγέθους του σχεδίου. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να εξασφαλίσει επαρκή και ισότιμη πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, να ολοκληρώσει την εφαρμογή του πλαισίου πρωτοβάθμιας ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και να θεσπίσει ισχυρότερα κίνητρα για την εγγραφή επαρκούς αριθμού οικογενειακών ιατρών, προκειμένου να επιτευχθεί πλήρης πληθυσμιακή κάλυψη και εγγραφή του πληθυσμού. Να φέρει σε πέρας τη μεταρρύθμιση του κτηματολογίου με την ολοκλήρωση της κτηματολογικής χαρτογράφησης και μέσω της ίδρυσης και λειτουργίας του Ελληνικού Κτηματολογίου.

4.

Να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να επιταχύνει περαιτέρω τη διαφοροποίηση των οδών ενεργειακού εφοδιασμού. Να επεκτείνει ακόμα περισσότερο την ανάπτυξη ανανεώσιμης ενέργειας με την ολοκλήρωση και την εφαρμογή των νέων νομικών πλαισίων για τη διαδικασία αδειοδότησης και για τα υπεράκτια αιολικά πάρκα, με την αύξηση του δικτύου και της δυναμικότητας αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, την προώθηση της αποκεντρωμένης παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας και τη θέσπιση νομοθετικών πλαισίων για την παραγωγή ανανεώσιμου υδρογόνου και βιομεθανίου. Να εντείνει την υλοποίηση μέτρων για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένων στοχευμένων μέτρων για τα νοικοκυριά που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια και της εγκατάστασης έξυπνων μετρητών, καθώς και τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση. Να στηρίξει την απανθρακοποίηση του τομέα των μεταφορών, ιδίως με την προώθηση των ηλεκτρικών οχημάτων.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10152/2021 INIT· ST 10152/2021 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Ελλάδας για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 33).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν ουδέτερη συμβολή ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Ελλάδας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Ελλάδας (ΕΕ OJ C 334 της 1.9.2022, σ. 60).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Ελλάδας εκτιμάται σε 4,8 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

13

(14)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

14

(15)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

15

(16)  Η Ελλάδα υπέβαλε την τρίτη αίτηση πληρωμής για επιχορηγήσεις στις 16 Μαΐου 2023 και η αξιολόγησή της από την Επιτροπή βρίσκεται σε εξέλιξη.

16

(17)  Όσον αφορά τις επιχορηγήσεις, το εκταμιευθέν ποσό για μη επιστρεπτέα χρηματοδοτική στήριξη (εξαιρουμένων των προχρηματοδοτήσεων) ανέρχεται σε 3 436 εκατ. EUR και το εκταμιευθέν ποσό για δανειακή στήριξη (εξαιρουμένων των προχρηματοδοτήσεων) σε 3 690 εκατ. EUR.

17

(18)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

18

(19)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

19

(20)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

20

(21)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

21

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/77 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/77

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ισπανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Ισπανίας

(2023/C 312/09)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Ισπανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Ισπανίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Ισπανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Ισπανίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), που εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), που εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 30 Απριλίου 2021 η Ισπανία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ισπανίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Ισπανία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 30 Απριλίου 2021 η Ισπανία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ισπανίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Ισπανία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 28 Απριλίου 2023 η Ισπανία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Ισπανίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 28 Απριλίου 2023 η Ισπανία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Ισπανίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Ισπανία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Ισπανίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ισπανίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Ισπανίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Ισπανία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Ισπανίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ισπανίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Ισπανίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Ισπανία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ισπανία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με το υψηλό ιδιωτικό, δημόσιο και εξωτερικό χρέος, με διασυνοριακό αντίκτυπο, υποχωρούν αλλά εξακολουθούν να υφίστανται. Το εξωτερικό χρέος και ιδίως οι δείκτες ιδιωτικού χρέους μειώθηκαν κατά τη δεκαετία του 2010 και, έπειτα από προσωρινή διακοπή της μείωσής τους το 2020, επανήλθαν το 2021 σε πτωτική πορεία, η οποία αναμένεται να συνεχιστεί ευνοούμενη από την οικονομική ανάπτυξη. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα. Η εξωτερική θέση ωφελήθηκε από το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, που καταγράφει πλεόνασμα εδώ και μία δεκαετία, αν και μειώθηκε κατά την πλέον πρόσφατη περίοδο, αντικατοπτρίζοντας τον αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19 στις τουριστικές εξαγωγές και τις υψηλότερες τιμές της ενέργειας το 2022. Το δημόσιο χρέος παραμένει υψηλό. Το 2022 επανήλθε σε καθοδική πορεία, που επέφερε βελτιώσεις πριν από την πανδημία COVID-19, λόγω της ισχυρής αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ, αλλά παραμένει πάνω από τα επίπεδα προ της πανδημίας COVID-19. Σύμφωνα με τις προοπτικές, η μείωση αυτή θα συνεχιστεί το 2023 και το 2024 με πιο συγκρατημένο ρυθμό, στηριζόμενη από μέτρα πολιτικής στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα επέδειξε ανθεκτικότητα έναντι των πρόσφατων κλυδωνισμών που προκλήθηκαν από την πανδημία COVID-19 και την ενεργειακή κρίση. Η ανεργία βρίσκεται και πάλι σε καθοδική πορεία, αλλά παραμένει σε υψηλά επίπεδα, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν θύλακες ευπάθειας, συμπεριλαμβανομένης της πολύ υψηλής μακροχρόνιας ανεργίας και της ανεργίας των νέων. Οι δυνητικοί κίνδυνοι που επηρεάζουν την περαιτέρω μείωση των ευπαθειών σχετίζονται κυρίως με τον αντίκτυπο της αυστηροποίησης των όρων χρηματοδότησης στις οικονομικές θέσεις των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, καθώς και στη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους ενόψει των τρεχουσών συνθηκών της αγοράς και της γήρανσης του πληθυσμού. Η πρόοδος σε επίπεδο πολιτικής ήταν ευνοϊκή και η συνέχιση της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αναμένεται να επιφέρει περαιτέρω βελτιώσεις. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Ισπανία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ισπανία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με το υψηλό ιδιωτικό, δημόσιο και εξωτερικό χρέος, με διασυνοριακό αντίκτυπο, υποχωρούν αλλά εξακολουθούν να υφίστανται. Το εξωτερικό χρέος και ιδίως οι δείκτες ιδιωτικού χρέους μειώθηκαν κατά τη δεκαετία του 2010 και, έπειτα από προσωρινή διακοπή της μείωσής τους το 2020, επανήλθαν το 2021 σε πτωτική πορεία, η οποία αναμένεται να συνεχιστεί ευνοούμενη από την οικονομική ανάπτυξη. Ωστόσο, εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα. Η εξωτερική θέση ωφελήθηκε από το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, που καταγράφει πλεόνασμα εδώ και μία δεκαετία, αν και μειώθηκε κατά την πλέον πρόσφατη περίοδο, αντικατοπτρίζοντας τον αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19 στις τουριστικές εξαγωγές και τις υψηλότερες τιμές της ενέργειας το 2022. Το δημόσιο χρέος παραμένει υψηλό. Το 2022 επανήλθε σε καθοδική πορεία, που επέφερε βελτιώσεις πριν από την πανδημία COVID-19, λόγω της ισχυρής αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ, αλλά παραμένει πάνω από τα επίπεδα προ της πανδημίας COVID-19. Σύμφωνα με τις προοπτικές, η μείωση αυτή θα συνεχιστεί το 2023 και το 2024 με πιο συγκρατημένο ρυθμό, στηριζόμενη από μέτρα πολιτικής στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα επέδειξε ανθεκτικότητα έναντι των πρόσφατων κλυδωνισμών που προκλήθηκαν από την πανδημία COVID-19 και την ενεργειακή κρίση. Η ανεργία βρίσκεται και πάλι σε καθοδική πορεία, αλλά παραμένει σε υψηλά επίπεδα, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν θύλακες ευπάθειας, συμπεριλαμβανομένης της πολύ υψηλής μακροχρόνιας ανεργίας και της ανεργίας των νέων. Οι δυνητικοί κίνδυνοι που επηρεάζουν την περαιτέρω μείωση των ευπαθειών σχετίζονται κυρίως με τον αντίκτυπο της αυστηροποίησης των όρων χρηματοδότησης στις οικονομικές θέσεις των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, καθώς και στη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους ενόψει των τρεχουσών συνθηκών της αγοράς και της γήρανσης του πληθυσμού. Η πρόοδος σε επίπεδο πολιτικής ήταν ευνοϊκή και η συνέχιση της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αναμένεται να επιφέρει περαιτέρω βελτιώσεις.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Ισπανίας μειώθηκε από 6,9 % του ΑΕΠ το 2021 σε 4,8 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 118,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 113,2 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Ισπανίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Ισπανία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Ισπανίας μειώθηκε από 6,9 % του ΑΕΠ το 2021 σε 4,8 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 118,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 113,2 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Ισπανίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Ισπανία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν μείωση του ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια και στο αέριο, μείωση του ειδικού φόρου επί της ηλεκτρικής ενέργειας και αναστολή του φόρου επί της αξίας της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας· από την άλλη, τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν τη γενικευμένη έκπτωση 20 λεπτών ανά λίτρο στα καύσιμα των οχημάτων, την εισοδηματική στήριξη των νοικοκυριών και των ενεργοβόρων κλάδων, μεγαλύτερα οφέλη μέσω του κοινωνικού κουπονιού για την ενέργεια και εκπτώσεις τιμών για τη χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2022, από 3,1 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν μείωση του ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια και στο αέριο, μείωση του ειδικού φόρου επί της ηλεκτρικής ενέργειας και αναστολή του φόρου επί της αξίας της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας· από την άλλη, τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν τη γενικευμένη έκπτωση 20 λεπτών ανά λίτρο στα καύσιμα των οχημάτων, την εισοδηματική στήριξη των νοικοκυριών και των ενεργοβόρων κλάδων, μεγαλύτερα οφέλη μέσω του κοινωνικού κουπονιού για την ενέργεια και εκπτώσεις τιμών για τη χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2022, από 3,1 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ισπανία (7) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων για τη στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στην Ισπανία να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ισπανία να περιορίσει την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ισπανία (7) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων για τη στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στην Ισπανία να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ισπανία να περιορίσει την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 2,5 % του ΑΕΠ. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Ισπανία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2022 (1,2 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Ισπανία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 2,7 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Η εν λόγω σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων που ελήφθησαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 1,5 % του ΑΕΠ). Ταυτόχρονα, οι υψηλότερες δαπάνες για ενδιάμεση κατανάλωση και κοινωνικές μεταβιβάσεις σε είδος συνέβαλαν επίσης στην αύξηση των καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών οφειλόταν εν μέρει μόνο στα μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Επομένως, η Ισπανία δεν περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 2,5 % του ΑΕΠ. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Ισπανία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2022 (1,2 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Ισπανία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 2,7 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Η εν λόγω σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων που ελήφθησαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 1,5 % του ΑΕΠ). Ταυτόχρονα, οι υψηλότερες δαπάνες για ενδιάμεση κατανάλωση και κοινωνικές μεταβιβάσεις σε είδος συνέβαλαν επίσης στην αύξηση των καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών οφειλόταν εν μέρει μόνο στα μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Επομένως, η Ισπανία δεν περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και πιο ευνοϊκό στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,1 % το 2023 και κατά 2,4 % το 2024. Συγκριτικά, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν ελαφρώς χαμηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,9 % το 2023 και 2,0 % το 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης αναμενόμενης συμβολής της ιδιωτικής κατανάλωσης τόσο το 2023 όσο και το 2024, καθώς και της πιο συγκρατημένης αύξησης των επενδύσεων το 2024. Οι ευνοϊκότερες προοπτικές που αποτυπώνονται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αντανακλούν επίσης τον ισχυρότερο αντίκτυπο που προβλέπεται να έχει το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας στη δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει η πρόβλεψη. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και πιο ευνοϊκό στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,1 % το 2023 και κατά 2,4 % το 2024. Συγκριτικά, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν ελαφρώς χαμηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,9 % το 2023 και 2,0 % το 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης αναμενόμενης συμβολής της ιδιωτικής κατανάλωσης τόσο το 2023 όσο και το 2024, καθώς και της πιο συγκρατημένης αύξησης των επενδύσεων το 2024. Οι ευνοϊκότερες προοπτικές που αποτυπώνονται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αντανακλούν επίσης τον ισχυρότερο αντίκτυπο που προβλέπεται να έχει το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας στη δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει η πρόβλεψη.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 3,9 % του ΑΕΠ το 2023. Η μείωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως το χαμηλότερο κόστος των μέτρων που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών της ενέργειας σε σύγκριση με το 2022. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 113,2 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 111,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 4,1 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 110,6 % στο τέλος του 2023, λόγω της χαμηλότερης προσαρμογής αποθεμάτων-ροών. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 3,9 % του ΑΕΠ το 2023. Η μείωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως το χαμηλότερο κόστος των μέτρων που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών της ενέργειας σε σύγκριση με το 2022. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 113,2 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 111,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 4,1 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 110,6 % στο τέλος του 2023, λόγω της χαμηλότερης προσαρμογής αποθεμάτων-ροών.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, συγκεκριμένα: μείωση του ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια και στο αέριο, μείωση του ειδικού φόρου επί της ηλεκτρικής ενέργειας, αναστολή του φόρου επί της αξίας της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, εισοδηματική στήριξη των νοικοκυριών και των ενεργοβόρων κλάδων, μεγαλύτερα οφέλη μέσω του κοινωνικού κουπονιού για την ενέργεια και εκπτώσεις τιμών για τη χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών καθώς και για νέα μέτρα, όπως η έκπτωση 20 λεπτών ανά λίτρο στα καύσιμα οχημάτων, που στοχεύουν πλέον στις οδικές και θαλάσσιες μεταφορές, καθώς και στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας, και μια κατ’ αποκοπήν επιδότηση ύψους 200 EUR για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμίζεται εν μέρει από εισφορά επί των απροσδόκητων κερδών των μεγάλων προμηθευτών ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,6 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή στις πλέον ευάλωτες επιχειρήσεις και πολλά από αυτά δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,5 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,5 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, συγκεκριμένα: μείωση του ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια και στο αέριο, μείωση του ειδικού φόρου επί της ηλεκτρικής ενέργειας, αναστολή του φόρου επί της αξίας της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, εισοδηματική στήριξη των νοικοκυριών και των ενεργοβόρων κλάδων, μεγαλύτερα οφέλη μέσω του κοινωνικού κουπονιού για την ενέργεια και εκπτώσεις τιμών για τη χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών καθώς και για νέα μέτρα, όπως η έκπτωση 20 λεπτών ανά λίτρο στα καύσιμα οχημάτων, που στοχεύουν πλέον στις οδικές και θαλάσσιες μεταφορές, καθώς και στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας, και μια κατ’ αποκοπήν επιδότηση ύψους 200 EUR για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμίζεται εν μέρει από εισφορά επί των απροσδόκητων κερδών των μεγάλων προμηθευτών ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,6 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή στις πλέον ευάλωτες επιχειρήσεις και πολλά από αυτά δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,5 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,5 % του ΑΕΠ.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ισπανία να λάβει μέτρα, προκειμένου το 2023 να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών κάτω από τη μεσοπρόθεσμη αύξηση του δυνητικού προϊόντος (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Ισπανία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ισπανία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ισπανία να λάβει μέτρα, προκειμένου το 2023 να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών κάτω από τη μεσοπρόθεσμη αύξηση του δυνητικού προϊόντος (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Ισπανία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ισπανία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 0,3 % του ΑΕΠ). Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 2,5 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει γενικά ουδέτερη συμβολή ύψους 0,2 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Ως εκ τούτου, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Η προβλεπόμενη σε γενικές γραμμές ουδέτερη συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται, κατ’ ουσίαν, στο μειωμένο καθαρό κόστος των (στοχευμένων και μη στοχευμένων) μέτρων στήριξης προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας (κατά 1,0 % του ΑΕΠ). Οι κύριοι παράγοντες αύξησης των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είναι η αύξηση των κοινωνικών μεταβιβάσεων, η οποία οφείλεται στην επανασύνδεση των συντάξεων με τον παρελθόντα πληθωρισμό, και η αύξηση των δαπανών για ενδιάμεση κατανάλωση. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Ισπανία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (14). Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η ενισχυμένη βιομηχανική πολιτική «España 2030», το σχέδιο για την αναβάθμιση των κατοικιών και την αστική ανάπλαση ή η ώθηση που δίνεται στην κυβερνοασφάλεια και τη συνδεσιμότητα 5G, που χρηματοδοτούνται από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 0,3 % του ΑΕΠ). Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 2,5 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει γενικά ουδέτερη συμβολή ύψους 0,2 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Ως εκ τούτου, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Η προβλεπόμενη σε γενικές γραμμές ουδέτερη συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται, κατ’ ουσίαν, στο μειωμένο καθαρό κόστος των (στοχευμένων και μη στοχευμένων) μέτρων στήριξης προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας (κατά 1,0 % του ΑΕΠ). Οι κύριοι παράγοντες αύξησης των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είναι η αύξηση των κοινωνικών μεταβιβάσεων, η οποία οφείλεται στην επανασύνδεση των συντάξεων με τον παρελθόντα πληθωρισμό, και η αύξηση των δαπανών για ενδιάμεση κατανάλωση. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Ισπανία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (14). Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η ενισχυμένη βιομηχανική πολιτική «España 2030», το σχέδιο για την αναβάθμιση των κατοικιών και την αστική ανάπλαση ή η ώθηση που δίνεται στην κυβερνοασφάλεια και τη συνδεσιμότητα 5G, που χρηματοδοτούνται από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 3,0 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει επίσης τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στον τομέα της ενέργειας. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει μείωση του δείκτη χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ σε 109,1 % στο τέλος του 2024. Με βάση μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 3,3 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 109,1 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 3,0 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει επίσης τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στον τομέα της ενέργειας. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει μείωση του δείκτη χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ σε 109,1 % στο τέλος του 2024. Με βάση μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 3,3 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 109,1 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024, με εξαίρεση την εισφορά επί των απροσδόκητων κερδών για τις εταιρείες ενέργειας. Η Επιτροπή επίσης στηρίζεται στην παραδοχή της σταδιακής κατάργησης σχεδόν όλων των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024 (καθαρά έσοδα ύψους 0,1 % του ΑΕΠ το 2024). Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024, με εξαίρεση την εισφορά επί των απροσδόκητων κερδών για τις εταιρείες ενέργειας. Η Επιτροπή επίσης στηρίζεται στην παραδοχή της σταδιακής κατάργησης σχεδόν όλων των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024 (καθαρά έσοδα ύψους 0,1 % του ΑΕΠ το 2024). Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (15). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (16) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 2,6 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,6 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (15). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (16) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 2,6 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,6 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 1,4 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 1,4 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις (με την εξαίρεση των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από τον μηχανισμό) αναμένεται να μειωθούν από 2,7 % του ΑΕΠ το 2023 σε 2,6 % του ΑΕΠ το 2024. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Στις εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται ένα μόνιμο πλαίσιο που διασφαλίζει τη βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων δαπανών, μέτρα για την πρόληψη και την καταπολέμηση της φορολογικής απάτης και της φοροδιαφυγής και η μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος ώστε να καταστεί πιο συμπεριληπτικό, βιώσιμο και ικανό να προωθήσει τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, που αποτελούν επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις (με την εξαίρεση των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από τον μηχανισμό) αναμένεται να μειωθούν από 2,7 % του ΑΕΠ το 2023 σε 2,6 % του ΑΕΠ το 2024. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Στις εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται ένα μόνιμο πλαίσιο που διασφαλίζει τη βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων δαπανών, μέτρα για την πρόληψη και την καταπολέμηση της φορολογικής απάτης και της φοροδιαφυγής και η μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος ώστε να καταστεί πιο συμπεριληπτικό, βιώσιμο και ικανό να προωθήσει τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, που αποτελούν επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (27) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 2,7 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 2,5 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να μειωθεί σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ το 2025. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 109,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 106,8 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 2,7 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 2,5 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να μειωθεί σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ το 2025. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 109,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 106,8 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (28) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Μέχρι στιγμής, η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ισπανίας έχει προχωρήσει ικανοποιητικά. Η Ισπανία υπέβαλε τρεις αιτήσεις πληρωμής, που αντιστοιχούσαν σε 121 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχαν ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 28 000 000 000 EUR. Η Ισπανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που έχουν σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο όσον αφορά την υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Στις 6 Ιουνίου 2023 η Ισπανία υπέβαλε τροποποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, το οποίο περιελάμβανε νέα μέτρα, ώστε να υπερδιπλασιαστεί το μέγεθός του. Η αναθεώρηση αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από επαρκή διοικητική ικανότητα για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική και αποδοτική απορρόφηση των ταμείων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, άλλων ταμείων της Ένωσης και διαθέσιμων εθνικών ταμείων. Ειδικότερα, η Ισπανία θα επωφεληθεί από μεγαλύτερη κατανομή επιχορηγήσεων του μηχανισμού. Το αναθεωρημένο σχέδιο περιλαμβάνει κεφάλαιο για το REPowerEU, το οποίο θα χρηματοδοτηθεί, εν μέρει, από τις πρόσθετες επιχορηγήσεις REPowerEU. Η συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Ισπανίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Ισπανία υπέβαλε επίσης αίτημα για πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 84 000 000 000 EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(28)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Μέχρι στιγμής, η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ισπανίας έχει προχωρήσει ικανοποιητικά. Η Ισπανία υπέβαλε τρεις αιτήσεις πληρωμής, που αντιστοιχούσαν σε 121 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχαν ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 28 000 000 000 EUR. Η Ισπανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που έχουν σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο όσον αφορά την υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Στις 6 Ιουνίου 2023 η Ισπανία υπέβαλε τροποποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, το οποίο περιελάμβανε νέα μέτρα, ώστε να υπερδιπλασιαστεί το μέγεθός του. Η αναθεώρηση αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από επαρκή διοικητική ικανότητα για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική και αποδοτική απορρόφηση των ταμείων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, άλλων ταμείων της Ένωσης και διαθέσιμων εθνικών ταμείων. Ειδικότερα, η Ισπανία θα επωφεληθεί από μεγαλύτερη κατανομή επιχορηγήσεων του μηχανισμού. Το αναθεωρημένο σχέδιο περιλαμβάνει κεφάλαιο για το REPowerEU, το οποίο θα χρηματοδοτηθεί, εν μέρει, από τις πρόσθετες επιχορηγήσεις REPowerEU. Η συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Ισπανίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Ισπανία υπέβαλε επίσης αίτημα για πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 84 000 000 000 EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (29) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Ισπανίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Ισπανία. |
| --- | --- |

(29)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Ισπανίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Ισπανία.

| (30) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Ισπανία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση, τις ενεργειακές διασυνδέσεις και την κοινωνική και οικονομικά προσιτή ενεργειακά αποδοτική στέγαση. |
| --- | --- |

(30)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Ισπανία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση, τις ενεργειακές διασυνδέσεις και την κοινωνική και οικονομικά προσιτή ενεργειακά αποδοτική στέγαση.

| (31) | Παρά τη χαμηλή άμεση έκθεση στα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, η αύξηση των τιμών της ενέργειας που σημειώθηκε το 2022 υπογραμμίζει την ανάγκη επιτάχυνσης της μετάβασης της Ισπανίας σε καθαρές μορφές ενέργειας. Η Ισπανία σημειώνει πρόοδο στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και είναι ένα από τα κράτη μέλη με τη μεγαλύτερη εγκατεστημένη δυναμικότητα αιολικής και ηλιακής ενέργειας, με περίπου 49,8 GW. Ορισμένες βελτιώσεις στις διαδικασίες αδειοδότησης, ιδίως όσον αφορά την αυτοκατανάλωση, βοήθησαν την Ισπανία να σημειώσει περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά την ανάπτυξη των εν λόγω τεχνολογιών. Ωστόσο, η Ισπανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μεγάλο αριθμό εκκρεμών αιτήσεων για νέους σταθμούς παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας. Οι περιορισμοί δυναμικότητας του δικτύου περιορίζουν την περαιτέρω ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ισπανία είναι μία από τις χώρες με το υψηλότερο ποσοστό έξυπνων μετρητών, αλλά θα χρειαστούν πρόσθετες επενδύσεις στις υποδομές δικτύου και στην αποθήκευση για την ενσωμάτωση πρόσθετης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Τα μέτρα για την επιτάχυνση της ανάπτυξης της ανανεώσιμης ενέργειας θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τον περαιτέρω εξορθολογισμό και την ψηφιοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης, την ταχύτερη κατανομή δυναμικότητας του δικτύου σε έργα και τη στήριξη του έργου των αρχών όσον αφορά την επεξεργασία των αδειών, με τη διασφάλιση κατάλληλων δεξιοτήτων και στελέχωσης στις εν λόγω αρχές, καθώς και με τη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ όλων των επιπέδων διακυβέρνησης. Επιπλέον, το επίπεδο διασυνοριακής διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας της Ισπανίας το 2022 (5,4 %) εξακολουθεί να είναι σημαντικά χαμηλότερο από τους στόχους διασύνδεσης για το 2020 (10 %) και το 2030 (15 %). |
| --- | --- |

(31)

Παρά τη χαμηλή άμεση έκθεση στα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, η αύξηση των τιμών της ενέργειας που σημειώθηκε το 2022 υπογραμμίζει την ανάγκη επιτάχυνσης της μετάβασης της Ισπανίας σε καθαρές μορφές ενέργειας. Η Ισπανία σημειώνει πρόοδο στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και είναι ένα από τα κράτη μέλη με τη μεγαλύτερη εγκατεστημένη δυναμικότητα αιολικής και ηλιακής ενέργειας, με περίπου 49,8 GW. Ορισμένες βελτιώσεις στις διαδικασίες αδειοδότησης, ιδίως όσον αφορά την αυτοκατανάλωση, βοήθησαν την Ισπανία να σημειώσει περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά την ανάπτυξη των εν λόγω τεχνολογιών. Ωστόσο, η Ισπανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μεγάλο αριθμό εκκρεμών αιτήσεων για νέους σταθμούς παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας. Οι περιορισμοί δυναμικότητας του δικτύου περιορίζουν την περαιτέρω ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ισπανία είναι μία από τις χώρες με το υψηλότερο ποσοστό έξυπνων μετρητών, αλλά θα χρειαστούν πρόσθετες επενδύσεις στις υποδομές δικτύου και στην αποθήκευση για την ενσωμάτωση πρόσθετης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Τα μέτρα για την επιτάχυνση της ανάπτυξης της ανανεώσιμης ενέργειας θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τον περαιτέρω εξορθολογισμό και την ψηφιοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης, την ταχύτερη κατανομή δυναμικότητας του δικτύου σε έργα και τη στήριξη του έργου των αρχών όσον αφορά την επεξεργασία των αδειών, με τη διασφάλιση κατάλληλων δεξιοτήτων και στελέχωσης στις εν λόγω αρχές, καθώς και με τη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ όλων των επιπέδων διακυβέρνησης. Επιπλέον, το επίπεδο διασυνοριακής διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας της Ισπανίας το 2022 (5,4 %) εξακολουθεί να είναι σημαντικά χαμηλότερο από τους στόχους διασύνδεσης για το 2020 (10 %) και το 2030 (15 %).

| (32) | Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ισπανία μειώθηκε κατά 10,8 % (17) την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 7 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18). Η Ισπανία ενθαρρύνεται να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (19). Περαιτέρω επενδύσεις σε ενεργειακά αποδοτικές κατοικίες θα συμβάλουν στην άμβλυνση των προκλήσεων που συνδέονται με την οικονομική προσιτότητα της στέγασης. Η σημαντική απώλεια αγοραστικής δύναμης, η σταθερή αύξηση των τιμών των ενοικίων και οι υψηλότερες πληρωμές ενυπόθηκων δανείων έχουν επιδεινώσει τα προβλήματα οικονομικής προσιτότητας της στέγασης, ιδίως για τα ευάλωτα νοικοκυριά. Η προσφορά οικονομικά προσιτής και κοινωνικής στέγασης παραμένει περιορισμένη και είναι σημαντικά χαμηλότερη από τον μέσο όρο της Ένωσης. Το τρέχον εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα της Ισπανίας προβλέπει την ολοκλήρωση 1,2 εκατομμυρίων ανακαινίσεων οικιστικών κτιρίων έως το 2030, εκ των οποίων περίπου το ένα τρίτο θα καλυφθεί από το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η ανάπτυξη περισσότερων ενεργειακά αποδοτικών κατοικιών σε περιοχές με έντονες ελλείψεις και ακραίες συνθήκες στις αγορές, μεταξύ άλλων μέσω της ανακαίνισης και του εξηλεκτρισμού, μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας και στην επίτευξη της πράσινης μετάβασης, καθώς και να στηρίξει τα ευάλωτα νοικοκυριά που είναι περισσότερο εκτεθειμένα στην ενεργειακή φτώχεια. Η προσφορά καλά στοχευμένων κοινωνικών και οικονομικά προσιτών ενοικιαζόμενων κατοικιών σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό του δημοσιονομικού αντικτύπου. |
| --- | --- |

(32)

Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ισπανία μειώθηκε κατά 10,8 % (17) την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 7 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18). Η Ισπανία ενθαρρύνεται να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (19). Περαιτέρω επενδύσεις σε ενεργειακά αποδοτικές κατοικίες θα συμβάλουν στην άμβλυνση των προκλήσεων που συνδέονται με την οικονομική προσιτότητα της στέγασης. Η σημαντική απώλεια αγοραστικής δύναμης, η σταθερή αύξηση των τιμών των ενοικίων και οι υψηλότερες πληρωμές ενυπόθηκων δανείων έχουν επιδεινώσει τα προβλήματα οικονομικής προσιτότητας της στέγασης, ιδίως για τα ευάλωτα νοικοκυριά. Η προσφορά οικονομικά προσιτής και κοινωνικής στέγασης παραμένει περιορισμένη και είναι σημαντικά χαμηλότερη από τον μέσο όρο της Ένωσης. Το τρέχον εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα της Ισπανίας προβλέπει την ολοκλήρωση 1,2 εκατομμυρίων ανακαινίσεων οικιστικών κτιρίων έως το 2030, εκ των οποίων περίπου το ένα τρίτο θα καλυφθεί από το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η ανάπτυξη περισσότερων ενεργειακά αποδοτικών κατοικιών σε περιοχές με έντονες ελλείψεις και ακραίες συνθήκες στις αγορές, μεταξύ άλλων μέσω της ανακαίνισης και του εξηλεκτρισμού, μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας και στην επίτευξη της πράσινης μετάβασης, καθώς και να στηρίξει τα ευάλωτα νοικοκυριά που είναι περισσότερο εκτεθειμένα στην ενεργειακή φτώχεια. Η προσφορά καλά στοχευμένων κοινωνικών και οικονομικά προσιτών ενοικιαζόμενων κατοικιών σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό του δημοσιονομικού αντικτύπου.

| (33) | Οι μεταφορές εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα καύσιμα πετρελαίου. Ο εν λόγω τομέας ευθύνεται για μεγάλο μερίδιο εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και συμβάλλει επίσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση, η οποία υπερβαίνει τον μέσο όρο της Ένωσης. Οι ανεπαρκείς υποδομές και η ανεπαρκής πρόσβαση στις δημόσιες μεταφορές εξακολουθούν να αποτελούν πηγή ανησυχίας στις αγροτικές περιοχές. Η ηλεκτροκίνηση δεν είναι επαρκώς ανεπτυγμένη, ούτε από την πλευρά της προσφοράς ούτε από την πλευρά της ζήτησης. Η ολοκλήρωση του κεντρικού σιδηροδρομικού δικτύου υψηλής ταχύτητας, συμπεριλαμβανομένων των διασυνοριακών γραμμών, έως το 2030 θα επιταχύνει τη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα και θα μειώσει την εξάρτηση των μεταφορών από τα ορυκτά καύσιμα. Τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας έχουν τη δυνατότητα να μετασχηματίσουν τις αστικές και μητροπολιτικές μεταφορές και να ενισχύσουν το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών, συμβάλλοντας στην εισαγωγή της ψηφιοποίησης και των νέων τεχνολογιών στον τομέα. |
| --- | --- |

(33)

Οι μεταφορές εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα καύσιμα πετρελαίου. Ο εν λόγω τομέας ευθύνεται για μεγάλο μερίδιο εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και συμβάλλει επίσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση, η οποία υπερβαίνει τον μέσο όρο της Ένωσης. Οι ανεπαρκείς υποδομές και η ανεπαρκής πρόσβαση στις δημόσιες μεταφορές εξακολουθούν να αποτελούν πηγή ανησυχίας στις αγροτικές περιοχές. Η ηλεκτροκίνηση δεν είναι επαρκώς ανεπτυγμένη, ούτε από την πλευρά της προσφοράς ούτε από την πλευρά της ζήτησης. Η ολοκλήρωση του κεντρικού σιδηροδρομικού δικτύου υψηλής ταχύτητας, συμπεριλαμβανομένων των διασυνοριακών γραμμών, έως το 2030 θα επιταχύνει τη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα και θα μειώσει την εξάρτηση των μεταφορών από τα ορυκτά καύσιμα. Τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας έχουν τη δυνατότητα να μετασχηματίσουν τις αστικές και μητροπολιτικές μεταφορές και να ενισχύσουν το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών, συμβάλλοντας στην εισαγωγή της ψηφιοποίησης και των νέων τεχνολογιών στον τομέα.

| (34) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Ισπανία για διάφορα επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, όπως οι τεχνικοί ηλεκτρονικοί μηχανικοί. |
| --- | --- |

(34)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Ισπανία για διάφορα επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, όπως οι τεχνικοί ηλεκτρονικοί μηχανικοί.

| (35) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (20) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(35)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (20) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (36) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Ισπανία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023. |
| --- | --- |

(36)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Ισπανία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023.

| (37) | Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το υψηλό δημόσιο χρέος. Η σύσταση 2 συμβάλλει στην υλοποίηση της σύστασης 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που διατυπώνονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, σε ευθυγράμμιση με την αιτιολογική σκέψη 36, |
| --- | --- |

(37)

Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το υψηλό δημόσιο χρέος. Η σύσταση 2 συμβάλλει στην υλοποίηση της σύστασης 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που διατυπώνονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, σε ευθυγράμμιση με την αιτιολογική σκέψη 36,

ΣΥΝΙΣΤΑ στην Ισπανία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 2,6 % το πολύ (21).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

2.

Να διατηρήσει τον δυναμικό ρυθμό της σταθερής υλοποίησης του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και, μετά την πρόσφατη υποβολή της προσθήκης, συμπεριλαμβανομένων του κεφαλαίου για το REPowerEU και του αιτήματος για πρόσθετη δανειακή στήριξη, να ξεκινήσει ταχέως την εφαρμογή των σχετικών μέτρων. Να εξασφαλίσει συνεχή επαρκή διοικητική ικανότητα λαμβανομένης υπόψη της σχεδιαζόμενης αύξησης του μεγέθους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Να επιταχύνει την ανάπτυξη της ανανεώσιμης ενέργειας, μεταξύ άλλων με τον περαιτέρω εξορθολογισμό και την ψηφιοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης, τη στήριξη του έργου των αρχών αδειοδότησης, τη βελτίωση της πρόσβασης στο δίκτυο και τις επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας, τη μεταφορά και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας και τις διασυνοριακές διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας. Να βελτιώσει τη διαθεσιμότητα κοινωνικών και οικονομικά προσιτών ενεργειακά αποδοτικών κατοικιών, μεταξύ άλλων μέσω της ανακαίνισης, να επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό των κτιρίων και τη διείσδυση της ηλεκτροκίνησης. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10150/21 INIT· ST 10150/21 ADD 1· ST 10150/21 ADD 1 REV 1· ST 10150/21 ADD 1 REV 2· ST 10150/21 COR 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Ισπανίας για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 38).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ, λόγω της σταδιακής προσαρμογής στα επίπεδα προ της πανδημίας COVID-19.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και, κατά περίπτωση, των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Ισπανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Ισπανίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 70).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Ισπανίας εκτιμάται σε 5,5 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

13

(14)  Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας. Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

14

(15)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

15

(16)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

16

(17)  Η μείωση κατά 10,8 % περιλαμβάνει την κατανάλωση φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ισπανία, η οποία στη συνέχεια εξήχθη σε γειτονικό κράτος μέλος.

17

(18)  Δεδομένου ότι στην Ισπανία έχει χορηγηθεί παρέκκλιση, ο στόχος της είναι 7 % αντί του 15 % σε περίπτωση υποχρεωτικής μείωσης της ζήτησης, εφόσον κηρυχθεί κατάσταση επιφυλακής στην Ένωση σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 7 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

18

(19)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

19

(20)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

20

(21)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

21

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/86 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/86

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Γαλλίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Γαλλίας

(2023/C 312/10)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Γαλλία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Γαλλίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Γαλλία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Γαλλίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 28 Απριλίου 2021 η Γαλλία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γαλλίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Γαλλία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 28 Απριλίου 2021 η Γαλλία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γαλλίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Γαλλία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 11 Μαΐου 2023 η Γαλλία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Γαλλίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 11 Μαΐου 2023 η Γαλλία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Γαλλίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Γαλλία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Γαλλίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γαλλίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Γαλλίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Γαλλία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Γαλλίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γαλλίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Γαλλίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Γαλλία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Γαλλία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με το υψηλό δημόσιο χρέος, την ανταγωνιστικότητα και τη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας, με διασυνοριακό αντίκτυπο, εξακολουθούν να υφίστανται παρότι υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις μείωσης. Το δημόσιο χρέος, αφότου αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, βρίσκεται σε πτωτική πορεία από την ανάκαμψη του ΑΕΠ το 2021. Το 2022, διάφορα δημοσιονομικά μέτρα μετρίασαν σημαντικά τον αντίκτυπο της ενεργειακής κρίσης, επιβραδύνοντας, ωστόσο, τη μείωση του χρέους. Το χρέος προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω κατά το τρέχον και το επόμενο έτος, αλλά προβλέπεται να εισέλθει και πάλι σε ανοδική τάση στη συνέχεια ελλείψει μέτρων πολιτικής και να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα και πάνω από τα επίπεδα προ της πανδημίας COVID-19. Οι μεσοπρόθεσμες προκλήσεις δημοσιονομικής βιωσιμότητας εξακολουθούν να είναι σημαντικές. Τα μέτρα πολιτικής που ελήφθησαν τα τελευταία χρόνια με στόχο την ενίσχυση της δυνητικής ανάπτυξης ενδέχεται να συμβάλουν στη διόρθωση της προβλεπόμενης αύξησης του δημόσιου χρέους μεσοπρόθεσμα. Έχουν εγκριθεί διάφορες μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας κόστους. Είναι ήδη αισθητή μια μικρή θετική επίδραση στην ανταγωνιστικότητα, αλλά ο πλήρης αντίκτυπος των εν λόγω μεταρρυθμίσεων αναμένεται να εκδηλωθεί κατά τα επόμενα έτη. Ομοίως, η παραγωγικότητα της εργασίας αναμένεται να ωφεληθεί από την αποτελεσματική υλοποίηση των προγραμματισμένων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων. Η γαλλική οικονομία επέδειξε ανθεκτικότητα το περασμένο έτος, καθώς η ανταγωνιστικότητα κόστους επηρεάστηκε λιγότερο από τις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας απ’ ό,τι στην υπόλοιπη ζώνη του ευρώ. Οι εξαγωγές βελτιώνονται λόγω της περαιτέρω ανάκαμψης του διασυνοριακού τουρισμού και της βιομηχανίας αεροσκαφών, που επλήγησαν σε μεγάλο βαθμό από την πανδημία COVID-19. Ενώ το χρέος του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκε κατά τη χειρότερη περίοδο της πανδημίας COVID-19, η αύξηση του εταιρικού δανεισμού συνοδεύτηκε από αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου και συσσώρευση αποθεμάτων ρευστότητας. Τα υψηλότερα επιτόκια μπορεί να δυσχεράνουν τη δημόσια και την ιδιωτική απομόχλευση. Η απόκριση σε επίπεδο πολιτικής ήταν ευνοϊκή αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις, με επίκεντρο τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών. Η αποτελεσματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που εγκρίθηκαν πρόσφατα, και συγκεκριμένα της μεταρρύθμισης της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών και του νέου μηχανισμού για τη διενέργεια ετήσιων αξιολογήσεων των δημόσιων δαπανών παραμένει καίριας σημασίας για την περαιτέρω μείωση των ευπαθειών. Αμφότερες οι δράσεις είναι ζωτικής σημασίας για να συνεχιστεί ο περιορισμός των δαπανών και να διατηρηθεί το δημόσιο χρέος σε σταθερή πτωτική τάση. Επιπλέον, η κυβέρνηση ενέκρινε μεταρρύθμιση του δημόσιου συνταξιοδοτικού συστήματος, η οποία αναμένεται να συμβάλει στη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Γαλλία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Γαλλία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με το υψηλό δημόσιο χρέος, την ανταγωνιστικότητα και τη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας, με διασυνοριακό αντίκτυπο, εξακολουθούν να υφίστανται παρότι υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις μείωσης. Το δημόσιο χρέος, αφότου αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, βρίσκεται σε πτωτική πορεία από την ανάκαμψη του ΑΕΠ το 2021. Το 2022, διάφορα δημοσιονομικά μέτρα μετρίασαν σημαντικά τον αντίκτυπο της ενεργειακής κρίσης, επιβραδύνοντας, ωστόσο, τη μείωση του χρέους. Το χρέος προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω κατά το τρέχον και το επόμενο έτος, αλλά προβλέπεται να εισέλθει και πάλι σε ανοδική τάση στη συνέχεια ελλείψει μέτρων πολιτικής και να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα και πάνω από τα επίπεδα προ της πανδημίας COVID-19. Οι μεσοπρόθεσμες προκλήσεις δημοσιονομικής βιωσιμότητας εξακολουθούν να είναι σημαντικές. Τα μέτρα πολιτικής που ελήφθησαν τα τελευταία χρόνια με στόχο την ενίσχυση της δυνητικής ανάπτυξης ενδέχεται να συμβάλουν στη διόρθωση της προβλεπόμενης αύξησης του δημόσιου χρέους μεσοπρόθεσμα. Έχουν εγκριθεί διάφορες μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας κόστους. Είναι ήδη αισθητή μια μικρή θετική επίδραση στην ανταγωνιστικότητα, αλλά ο πλήρης αντίκτυπος των εν λόγω μεταρρυθμίσεων αναμένεται να εκδηλωθεί κατά τα επόμενα έτη. Ομοίως, η παραγωγικότητα της εργασίας αναμένεται να ωφεληθεί από την αποτελεσματική υλοποίηση των προγραμματισμένων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων. Η γαλλική οικονομία επέδειξε ανθεκτικότητα το περασμένο έτος, καθώς η ανταγωνιστικότητα κόστους επηρεάστηκε λιγότερο από τις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας απ’ ό,τι στην υπόλοιπη ζώνη του ευρώ. Οι εξαγωγές βελτιώνονται λόγω της περαιτέρω ανάκαμψης του διασυνοριακού τουρισμού και της βιομηχανίας αεροσκαφών, που επλήγησαν σε μεγάλο βαθμό από την πανδημία COVID-19. Ενώ το χρέος του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκε κατά τη χειρότερη περίοδο της πανδημίας COVID-19, η αύξηση του εταιρικού δανεισμού συνοδεύτηκε από αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου και συσσώρευση αποθεμάτων ρευστότητας. Τα υψηλότερα επιτόκια μπορεί να δυσχεράνουν τη δημόσια και την ιδιωτική απομόχλευση. Η απόκριση σε επίπεδο πολιτικής ήταν ευνοϊκή αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις, με επίκεντρο τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών. Η αποτελεσματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που εγκρίθηκαν πρόσφατα, και συγκεκριμένα της μεταρρύθμισης της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών και του νέου μηχανισμού για τη διενέργεια ετήσιων αξιολογήσεων των δημόσιων δαπανών παραμένει καίριας σημασίας για την περαιτέρω μείωση των ευπαθειών. Αμφότερες οι δράσεις είναι ζωτικής σημασίας για να συνεχιστεί ο περιορισμός των δαπανών και να διατηρηθεί το δημόσιο χρέος σε σταθερή πτωτική τάση. Επιπλέον, η κυβέρνηση ενέκρινε μεταρρύθμιση του δημόσιου συνταξιοδοτικού συστήματος, η οποία αναμένεται να συμβάλει στη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Γαλλίας μειώθηκε από 6,5 % του ΑΕΠ το 2021 σε 4,7 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 112,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 111,6 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Γαλλίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη και δεν τηρούσε την τιμή αναφοράς για τη μείωση του χρέους. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα κριτήρια του ελλείμματος και του χρέους δεν πληρούνται. Επίσης, σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Γαλλία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Γαλλίας μειώθηκε από 6,5 % του ΑΕΠ το 2021 σε 4,7 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 112,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 111,6 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Γαλλίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη και δεν τηρούσε την τιμή αναφοράς για τη μείωση του χρέους. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα κριτήρια του ελλείμματος και του χρέους δεν πληρούνται. Επίσης, σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Γαλλία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν τη μείωση του εγχώριου φόρου επί της τελικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας (taxe intérieure sur la consommation finale d’électricité ή TICFE), ενώ τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν άμεσες επιδοτήσεις για την αποζημίωση των προμηθευτών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας για το ανώτατο όριο των ρυθμιζόμενων τιμών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, επιδοτήσεις για τον περιορισμό της αύξησης των λιανικών τιμών των καυσίμων κίνησης και επιδοτήσεις σε ενεργοβόρες επιχειρήσεις και μεταβιβάσεις σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από τον έκτακτο φόρο αλληλεγγύης στις εταιρείες ορυκτών καυσίμων και διύλισης και από τον μηχανισμό για τον περιορισμό των υποοριακών αγοραίων εσόδων από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και από τα έμμεσα φορολογικά έσοδα από τους παραγωγούς ανανεώσιμης ενέργειας και τη μείωση των επιδοτήσεων προς αυτούς, λόγω της θετικής διαφοράς μεταξύ των τιμών της αγοράς και των τιμών αναφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,9 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,6 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν τη μείωση του εγχώριου φόρου επί της τελικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας (taxe intérieure sur la consommation finale d’électricité ή TICFE), ενώ τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν άμεσες επιδοτήσεις για την αποζημίωση των προμηθευτών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας για το ανώτατο όριο των ρυθμιζόμενων τιμών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, επιδοτήσεις για τον περιορισμό της αύξησης των λιανικών τιμών των καυσίμων κίνησης και επιδοτήσεις σε ενεργοβόρες επιχειρήσεις και μεταβιβάσεις σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από τον έκτακτο φόρο αλληλεγγύης στις εταιρείες ορυκτών καυσίμων και διύλισης και από τον μηχανισμό για τον περιορισμό των υποοριακών αγοραίων εσόδων από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και από τα έμμεσα φορολογικά έσοδα από τους παραγωγούς ανανεώσιμης ενέργειας και τη μείωση των επιδοτήσεων προς αυτούς, λόγω της θετικής διαφοράς μεταξύ των τιμών της αγοράς και των τιμών αναφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,9 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,6 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Γαλλία (7) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων για τη στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στη Γαλλία να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Γαλλία (7) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων για τη στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στη Γαλλία να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο ‒ 2,0 % του ΑΕΠ. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Γαλλία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,6 % του ΑΕΠ το 2022 (0,7 % του ΑΕΠ το 2021). Η οριακή μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στην εμπροσθοβαρή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας κατά τα πρώτα δύο χρόνια του. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Γαλλία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 1,7 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 0,8 % του ΑΕΠ). Ταυτόχρονα, η τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξεων, των κοινωνικών παροχών και των μισθών του δημόσιου τομέα συνέβαλε επίσης (0,4 % του ΑΕΠ) στην αύξηση των καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών. Επομένως, η Γαλλία δεν περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών οφειλόταν εν μέρει μόνο στα μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας, καθώς και στο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο ‒ 2,0 % του ΑΕΠ. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Γαλλία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,6 % του ΑΕΠ το 2022 (0,7 % του ΑΕΠ το 2021). Η οριακή μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στην εμπροσθοβαρή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας κατά τα πρώτα δύο χρόνια του. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Γαλλία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 1,7 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 0,8 % του ΑΕΠ). Ταυτόχρονα, η τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξεων, των κοινωνικών παροχών και των μισθών του δημόσιου τομέα συνέβαλε επίσης (0,4 % του ΑΕΠ) στην αύξηση των καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών. Επομένως, η Γαλλία δεν περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών οφειλόταν εν μέρει μόνο στα μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας, καθώς και στο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι πιο ευνοϊκό από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,0 % το 2023 και κατά 1,6 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη, σε επίπεδο 0,7 % το 2023 και 1,4 % το 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης συμβολής της εγχώριας ζήτησης το 2023, η οποία οφείλεται στον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου και στα αποθέματα, και της εξωτερικής ζήτησης το 2024 στην ανάπτυξη. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι πιο ευνοϊκό από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,0 % το 2023 και κατά 1,6 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη, σε επίπεδο 0,7 % το 2023 και 1,4 % το 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης συμβολής της εγχώριας ζήτησης το 2023, η οποία οφείλεται στον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου και στα αποθέματα, και της εξωτερικής ζήτησης το 2024 στην ανάπτυξη.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 4,9 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας και την αναμενόμενη υστέρηση των εσόδων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 111,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 109,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 4,7 % του ΑΕΠ για το 2023. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω της υψηλότερης ελαστικότητας των φόρων που αναμένει η Επιτροπή, η οποία οδηγεί σε υψηλότερα έσοδα. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 109,6 % στο τέλος του 2023. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 4,9 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας και την αναμενόμενη υστέρηση των εσόδων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 111,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 109,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 4,7 % του ΑΕΠ για το 2023. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω της υψηλότερης ελαστικότητας των φόρων που αναμένει η Επιτροπή, η οποία οδηγεί σε υψηλότερα έσοδα. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 109,6 % στο τέλος του 2023.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ιδίως τη μείωση του TICFE και των άμεσων επιδοτήσεων για την αποζημίωση των προμηθευτών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας για το ανώτατο όριο των ρυθμιζόμενων τιμών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και για νέα μέτρα, όπως το κουπόνι καυσίμων κίνησης βάσει ελέγχου πόρων (chèque carburant) για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, το οποίο αντικαθιστά τη γενικευμένη έκπτωση που εφαρμόστηκε το 2022, και τις επιδοτήσεις σε πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που δεν επωφελούνται από ρυθμιζόμενα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να καλυφθεί η αύξηση του λογαριασμού ενέργειας έως το τέλος του 2023. Το κόστος των εν λόγω μέτρων εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από τον μηχανισμό για τον περιορισμό των υποοριακών αγοραίων εσόδων από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και από τα έμμεσα φορολογικά έσοδα από τους παραγωγούς ανανεώσιμης ενέργειας και τη μείωση των επιδοτήσεων προς αυτούς, λόγω της θετικής διαφοράς μεταξύ των τιμών της αγοράς και των τιμών αναφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, παρότι έχουν αυξηθεί τα όρια τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου για τα νοικοκυριά. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,5 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ιδίως τη μείωση του TICFE και των άμεσων επιδοτήσεων για την αποζημίωση των προμηθευτών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας για το ανώτατο όριο των ρυθμιζόμενων τιμών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και για νέα μέτρα, όπως το κουπόνι καυσίμων κίνησης βάσει ελέγχου πόρων (chèque carburant) για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, το οποίο αντικαθιστά τη γενικευμένη έκπτωση που εφαρμόστηκε το 2022, και τις επιδοτήσεις σε πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που δεν επωφελούνται από ρυθμιζόμενα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να καλυφθεί η αύξηση του λογαριασμού ενέργειας έως το τέλος του 2023. Το κόστος των εν λόγω μέτρων εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από τον μηχανισμό για τον περιορισμό των υποοριακών αγοραίων εσόδων από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και από τα έμμεσα φορολογικά έσοδα από τους παραγωγούς ανανεώσιμης ενέργειας και τη μείωση των επιδοτήσεων προς αυτούς, λόγω της θετικής διαφοράς μεταξύ των τιμών της αγοράς και των τιμών αναφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, παρότι έχουν αυξηθεί τα όρια τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου για τα νοικοκυριά. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,5 % του ΑΕΠ.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στη Γαλλία να λάβει μέτρα, προκειμένου το 2023 να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών κάτω από τη μεσοπρόθεσμη αύξηση του δυνητικού προϊόντος (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Γαλλία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Γαλλία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στη Γαλλία να λάβει μέτρα, προκειμένου το 2023 να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών κάτω από τη μεσοπρόθεσμη αύξηση του δυνητικού προϊόντος (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Γαλλία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Γαλλία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι συσταλτικός (+ 0,5 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 2,0 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,6 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το αυξημένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,4 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (13). Επομένως, η Γαλλία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, καθώς και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως επενδύσεις στο πλαίσιο του επενδυτικού σχεδίου France 2030 για την προώθηση επενδύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη αιχμής και στον ψηφιακό τομέα, καθώς και επενδύσεις στην ανανεώσιμη ενέργεια στα συστήματα θέρμανσης και στην ανακαίνιση δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων, μέτρα για τη στήριξη της απανθρακοποίησης της βιομηχανίας, επενδύσεις στις βιώσιμες μεταφορές, την υγεία και την εκπαίδευση, που χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι συσταλτικός (+ 0,5 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 2,0 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,6 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το αυξημένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,4 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (13). Επομένως, η Γαλλία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, καθώς και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως επενδύσεις στο πλαίσιο του επενδυτικού σχεδίου France 2030 για την προώθηση επενδύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη αιχμής και στον ψηφιακό τομέα, καθώς και επενδύσεις στην ανανεώσιμη ενέργεια στα συστήματα θέρμανσης και στην ανακαίνιση δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων, μέτρα για τη στήριξη της απανθρακοποίησης της βιομηχανίας, επενδύσεις στις βιώσιμες μεταφορές, την υγεία και την εκπαίδευση, που χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 4,4 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως την απόσυρση των περισσότερων μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας, σε συνδυασμό με υψηλότερη ελαστικότητα των φόρων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να παραμείνει σε γενικές γραμμές σταθερός στο 109,5 % στο τέλος του 2024. Με βάση μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,3 % του ΑΕΠ το 2024. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω του αποτελέσματος βάσης που απορρέει από το ήδη χαμηλότερο έλλειμμα που προβλέπεται από την Επιτροπή για το 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 109,5 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 4,4 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως την απόσυρση των περισσότερων μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας, σε συνδυασμό με υψηλότερη ελαστικότητα των φόρων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να παραμείνει σε γενικές γραμμές σταθερός στο 109,5 % στο τέλος του 2024. Με βάση μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,3 % του ΑΕΠ το 2024. Το έλλειμμα αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω του αποτελέσματος βάσης που απορρέει από το ήδη χαμηλότερο έλλειμμα που προβλέπεται από την Επιτροπή για το 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 109,5 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2024. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2024. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 2,3 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Με βάση τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών κάτω από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 2,3 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Με βάση τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών κάτω από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 3,1 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό αύξησης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Αυτό οφείλεται στην αύξηση των επενδύσεων στο πλαίσιο του προγράμματος France 2030 και στην πλήρη κατάργηση του φόρου παραγωγής επί της προστιθέμενης αξίας των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 3,1 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό αύξησης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Αυτό οφείλεται στην αύξηση των επενδύσεων στο πλαίσιο του προγράμματος France 2030 και στην πλήρη κατάργηση του φόρου παραγωγής επί της προστιθέμενης αξίας των επιχειρήσεων.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν σταθερές στο 3,8 % του ΑΕΠ μεταξύ 2023 και 2024. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Στις εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται η μεταρρύθμιση της διακυβέρνησης των δημόσιων οικονομικών και ένας νέος μηχανισμός επανεξέτασης των δαπανών, μεταρρυθμίσεις του συνταξιοδοτικού συστήματος και του συστήματος παροχών ανεργίας, καθώς και επενδύσεις για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 3,7 % του ΑΕΠ το 2025, σε 3,2 % το 2026 και σε 2,7 % το 2027. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να μειωθεί κάτω από το 3 % του ΑΕΠ το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 109,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 108,3 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2027. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν σταθερές στο 3,8 % του ΑΕΠ μεταξύ 2023 και 2024. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Στις εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται η μεταρρύθμιση της διακυβέρνησης των δημόσιων οικονομικών και ένας νέος μηχανισμός επανεξέτασης των δαπανών, μεταρρυθμίσεις του συνταξιοδοτικού συστήματος και του συστήματος παροχών ανεργίας, καθώς και επενδύσεις για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 3,7 % του ΑΕΠ το 2025, σε 3,2 % το 2026 και σε 2,7 % το 2027. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να μειωθεί κάτω από το 3 % του ΑΕΠ το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 109,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 108,3 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2027.

| (27) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γαλλίας προχωρεί. Η Γαλλία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 38 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 7 400 000 EUR. Τα ορόσημα αντικατοπτρίζουν την πρόοδο στην υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων στους τομείς των δημόσιων οικονομικών, της στέγασης, της κινητικότητας, της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και της υγείας. Αρκετοί στόχοι αντικατοπτρίζουν σημαντικές επενδύσεις στους τομείς της ενεργειακής ανακαίνισης των κτιρίων, της απανθρακοποίησης της βιομηχανίας, των καθαρών οχημάτων, της έρευνας, της απασχόλησης των νέων και της εκπαίδευσης. Στις 20 Απριλίου 2023 η Γαλλία υπέβαλε τροποποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένου κεφαλαίου για το REPowerEU. Το αίτημα της Γαλλίας να τροποποιήσει το οικείο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας βασίζεται στην ανάγκη να ληφθούν υπόψη ο υψηλός πληθωρισμός που σημειώθηκε το 2022, οι διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού και η προς τα κάτω αναθεώρηση της οικείας μέγιστης κατανομής επιχορηγήσεων του μηχανισμού. Η συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Γαλλίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(27)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γαλλίας προχωρεί. Η Γαλλία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 38 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 7 400 000 EUR. Τα ορόσημα αντικατοπτρίζουν την πρόοδο στην υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων στους τομείς των δημόσιων οικονομικών, της στέγασης, της κινητικότητας, της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και της υγείας. Αρκετοί στόχοι αντικατοπτρίζουν σημαντικές επενδύσεις στους τομείς της ενεργειακής ανακαίνισης των κτιρίων, της απανθρακοποίησης της βιομηχανίας, των καθαρών οχημάτων, της έρευνας, της απασχόλησης των νέων και της εκπαίδευσης. Στις 20 Απριλίου 2023 η Γαλλία υπέβαλε τροποποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένου κεφαλαίου για το REPowerEU. Το αίτημα της Γαλλίας να τροποποιήσει το οικείο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας βασίζεται στην ανάγκη να ληφθούν υπόψη ο υψηλός πληθωρισμός που σημειώθηκε το 2022, οι διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού και η προς τα κάτω αναθεώρηση της οικείας μέγιστης κατανομής επιχορηγήσεων του μηχανισμού. Η συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Γαλλίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (28) | Η Επιτροπή ενέκρινε την πλειονότητα των εγγράφων προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Γαλλίας το 2022, με εξαίρεση το πρόγραμμα Saint-Martin, το οποίο εγκρίθηκε στις 20 Μαρτίου 2023. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Γαλλία. |
| --- | --- |

(28)

Η Επιτροπή ενέκρινε την πλειονότητα των εγγράφων προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Γαλλίας το 2022, με εξαίρεση το πρόγραμμα Saint-Martin, το οποίο εγκρίθηκε στις 20 Μαρτίου 2023. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Γαλλία.

| (29) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Γαλλία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με τις ελλείψεις δεξιοτήτων και τις ανισότητες στο εκπαιδευτικό σύστημα, με την ενεργειακή πολιτική και με την πράσινη μετάβαση. Η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων θα μπορούσε να συμβάλει στην ενίσχυση των δεξιοτήτων των εργαζομένων, στην αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των γαλλικών επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της γαλλικής οικονομίας συνολικά. |
| --- | --- |

(29)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Γαλλία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με τις ελλείψεις δεξιοτήτων και τις ανισότητες στο εκπαιδευτικό σύστημα, με την ενεργειακή πολιτική και με την πράσινη μετάβαση. Η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων θα μπορούσε να συμβάλει στην ενίσχυση των δεξιοτήτων των εργαζομένων, στην αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των γαλλικών επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της γαλλικής οικονομίας συνολικά.

| (30) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού παραμένουν υψηλές στη Γαλλία. Σύμφωνα με την έρευνα του 2023 σχετικά με τις ανάγκες εργατικού δυναμικού (που διενήργησε η Pôle Emploi), το 61 % των εργοδοτών προβλέπουν περαιτέρω δυσκολίες πρόσληψης το 2023, ιδίως για ειδικευμένο εργατικό δυναμικό στον κατασκευαστικό τομέα και στη βιομηχανία — δύο τομείς που επηρεάζονται σημαντικά από την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Τα τελευταία χρόνια, η Γαλλία ενίσχυσε τις επενδύσεις στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση των εργαζομένων, εν μέρει με τη στήριξη του μηχανισμού. Ωστόσο, οι αξιολογήσεις δείχνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πολλαπλά εμπόδια στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων των ατόμων χαμηλής ειδίκευσης, γεγονός που υπονομεύει την αποτελεσματικότητα στοχευμένων προγραμμάτων, όπως το «επενδυτικό σχέδιο για τις δεξιότητες». Η συμμετοχή των εργαζομένων χαμηλής ειδίκευσης στην κατάρτιση, παρότι αυξάνεται, παραμένει πολύ χαμηλότερη από εκείνη των άλλων εργαζομένων, και οι εργαζόμενοι χαμηλής ειδίκευσης τείνουν να επωφελούνται λιγότερο από την κατάρτιση που οδηγεί στην απόκτηση προσόντων. Αυτό σημαίνει ότι η περαιτέρω αύξηση του αριθμού των νέων που εισέρχονται στην αγορά εργασίας με επαρκείς βασικές δεξιότητες και προσόντα θα πρέπει να εξακολουθήσει να αποτελεί προτεραιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος. |
| --- | --- |

(30)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού παραμένουν υψηλές στη Γαλλία. Σύμφωνα με την έρευνα του 2023 σχετικά με τις ανάγκες εργατικού δυναμικού (που διενήργησε η Pôle Emploi), το 61 % των εργοδοτών προβλέπουν περαιτέρω δυσκολίες πρόσληψης το 2023, ιδίως για ειδικευμένο εργατικό δυναμικό στον κατασκευαστικό τομέα και στη βιομηχανία — δύο τομείς που επηρεάζονται σημαντικά από την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Τα τελευταία χρόνια, η Γαλλία ενίσχυσε τις επενδύσεις στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση των εργαζομένων, εν μέρει με τη στήριξη του μηχανισμού. Ωστόσο, οι αξιολογήσεις δείχνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πολλαπλά εμπόδια στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων των ατόμων χαμηλής ειδίκευσης, γεγονός που υπονομεύει την αποτελεσματικότητα στοχευμένων προγραμμάτων, όπως το «επενδυτικό σχέδιο για τις δεξιότητες». Η συμμετοχή των εργαζομένων χαμηλής ειδίκευσης στην κατάρτιση, παρότι αυξάνεται, παραμένει πολύ χαμηλότερη από εκείνη των άλλων εργαζομένων, και οι εργαζόμενοι χαμηλής ειδίκευσης τείνουν να επωφελούνται λιγότερο από την κατάρτιση που οδηγεί στην απόκτηση προσόντων. Αυτό σημαίνει ότι η περαιτέρω αύξηση του αριθμού των νέων που εισέρχονται στην αγορά εργασίας με επαρκείς βασικές δεξιότητες και προσόντα θα πρέπει να εξακολουθήσει να αποτελεί προτεραιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος.

| (31) | Παρά το συνολικό επίπεδο δημόσιων δαπανών, που υπερβαίνει τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, και τα καλά αποτελέσματα, το γαλλικό εκπαιδευτικό σύστημα χαρακτηρίζεται από σημαντικό ποσοστό ατόμων με χαμηλές επιδόσεις, ενώ το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο εξακολουθεί να αποτελεί ισχυρό δείκτη πρόβλεψης των επιδόσεων των μαθητών. Οι χαμηλές επιδόσεις και οι ανισότητες στις αποκτηθείσες δεξιότητες στα μαθηματικά εξακολουθούν να προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία. Σύμφωνα με εθνικές και διεθνείς έρευνες, οι μέσες επιδόσεις στα μαθηματικά μειώθηκαν σταθερά κατά τα τελευταία 30 έτη στη Γαλλία. Έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για την ενίσχυση της απόκτησης βασικών δεξιοτήτων, μεταξύ άλλων με την ενίσχυση της συνεχούς κατάρτισης των εκπαιδευτικών που διδάσκουν μαθηματικά και γαλλικά, η οποία ξεκίνησε το 2019, και με την προσθήκη υποστηρικτικής ενότητας μίας ώρας στα μαθηματικά και τα γαλλικά στο πρώτο έτος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από το σχολικό έτος 2023/24. Το σχέδιο μείωσης κατά το ήμισυ του μεγέθους των τάξεων της πρώτης και της δεύτερης βαθμίδας στα μειονεκτούντα δημόσια νηπιαγωγεία και δημοτικά σχολεία έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και αξιολογείται ο μακροπρόθεσμος αντίκτυπος στα μαθησιακά αποτελέσματα των 300 000 ενδιαφερόμενων μαθητών. Ωστόσο, σημαντικό ποσοστό των μειονεκτούντων μαθητών, εκτός των περιοχών προτεραιότητας, δεν ωφελείται από αυτό. Εξακολουθούν επίσης να υπάρχουν προκλήσεις, παρά τις επενδύσεις και την πρόοδο, όσον αφορά την πρόσβαση των μαθητών και των σπουδαστών με αναπηρία στο σύστημα κανονικής εκπαίδευσης. |
| --- | --- |

(31)

Παρά το συνολικό επίπεδο δημόσιων δαπανών, που υπερβαίνει τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, και τα καλά αποτελέσματα, το γαλλικό εκπαιδευτικό σύστημα χαρακτηρίζεται από σημαντικό ποσοστό ατόμων με χαμηλές επιδόσεις, ενώ το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο εξακολουθεί να αποτελεί ισχυρό δείκτη πρόβλεψης των επιδόσεων των μαθητών. Οι χαμηλές επιδόσεις και οι ανισότητες στις αποκτηθείσες δεξιότητες στα μαθηματικά εξακολουθούν να προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία. Σύμφωνα με εθνικές και διεθνείς έρευνες, οι μέσες επιδόσεις στα μαθηματικά μειώθηκαν σταθερά κατά τα τελευταία 30 έτη στη Γαλλία. Έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα για την ενίσχυση της απόκτησης βασικών δεξιοτήτων, μεταξύ άλλων με την ενίσχυση της συνεχούς κατάρτισης των εκπαιδευτικών που διδάσκουν μαθηματικά και γαλλικά, η οποία ξεκίνησε το 2019, και με την προσθήκη υποστηρικτικής ενότητας μίας ώρας στα μαθηματικά και τα γαλλικά στο πρώτο έτος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από το σχολικό έτος 2023/24. Το σχέδιο μείωσης κατά το ήμισυ του μεγέθους των τάξεων της πρώτης και της δεύτερης βαθμίδας στα μειονεκτούντα δημόσια νηπιαγωγεία και δημοτικά σχολεία έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και αξιολογείται ο μακροπρόθεσμος αντίκτυπος στα μαθησιακά αποτελέσματα των 300 000 ενδιαφερόμενων μαθητών. Ωστόσο, σημαντικό ποσοστό των μειονεκτούντων μαθητών, εκτός των περιοχών προτεραιότητας, δεν ωφελείται από αυτό. Εξακολουθούν επίσης να υπάρχουν προκλήσεις, παρά τις επενδύσεις και την πρόοδο, όσον αφορά την πρόσβαση των μαθητών και των σπουδαστών με αναπηρία στο σύστημα κανονικής εκπαίδευσης.

| (32) | Το 2022 η Γαλλία συνέχισε να επενδύει στο σύστημα μαθητείας και σε περαιτέρω επιλογές μάθησης στον χώρο της εργασίας, όπως με τη μεταρρύθμιση της επαγγελματικής κατάρτισης στα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Μολονότι τα εν λόγω μέτρα θα μπορούσαν να έχουν θετικό αποτέλεσμα, ο αντίκτυπός τους δεν έχει γίνει ακόμη αισθητός και θα απαιτούσε μεγαλύτερη συμμετοχή των επαγγελματιών και των εκπαιδευτικών στον σχεδιασμό των προγραμμάτων. Παρά τα μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών διδασκαλίας, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των μισθών των εκπαιδευτικών, εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την ελκυστικότητα του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού και το υψηλό ποσοστό συμβασιούχων υπαλλήλων, οι οποίοι συχνά έχουν χαμηλότερο επίπεδο προσόντων και πείρας από το μόνιμο προσωπικό και ανεπαρκή πρόσβαση σε ευκαιρίες κατάρτισης. Συνολικά, η αναλογία εκπαιδευτικών προς σπουδαστές παραμένει μεταξύ των υψηλότερων στην Ένωση. |
| --- | --- |

(32)

Το 2022 η Γαλλία συνέχισε να επενδύει στο σύστημα μαθητείας και σε περαιτέρω επιλογές μάθησης στον χώρο της εργασίας, όπως με τη μεταρρύθμιση της επαγγελματικής κατάρτισης στα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Μολονότι τα εν λόγω μέτρα θα μπορούσαν να έχουν θετικό αποτέλεσμα, ο αντίκτυπός τους δεν έχει γίνει ακόμη αισθητός και θα απαιτούσε μεγαλύτερη συμμετοχή των επαγγελματιών και των εκπαιδευτικών στον σχεδιασμό των προγραμμάτων. Παρά τα μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών διδασκαλίας, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των μισθών των εκπαιδευτικών, εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την ελκυστικότητα του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού και το υψηλό ποσοστό συμβασιούχων υπαλλήλων, οι οποίοι συχνά έχουν χαμηλότερο επίπεδο προσόντων και πείρας από το μόνιμο προσωπικό και ανεπαρκή πρόσβαση σε ευκαιρίες κατάρτισης. Συνολικά, η αναλογία εκπαιδευτικών προς σπουδαστές παραμένει μεταξύ των υψηλότερων στην Ένωση.

| (33) | Το γαλλικό ενεργειακό μείγμα εξαρτάται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη, αν και εξακολουθεί να εξαρτάται από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Γαλλία μειώθηκε κατά 16 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16). Η Γαλλία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (17). Η τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση και οι υψηλές τιμές της ενέργειας αυξάνουν επίσης την επείγουσα ανάγκη να εντείνει η Γαλλία τις προσπάθειές της προς την επίτευξη των στόχων για την ανανεώσιμη ενέργεια που ορίζονται στο εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα. Με ποσοστό 19,1 % της ακαθάριστης τελικής κατανάλωσης ενέργειας από ανανεώσιμη ενέργεια, η Γαλλία δεν πέτυχε τον στόχο του 23 % για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για το 2020. Επίσης, δεν βρίσκεται σε πορεία επίτευξης του στόχου της για το 2030 όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και υστερεί όσον αφορά την ανάπτυξη ανανεώσιμης ενέργειας, ιδίως για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και τη θέρμανση. Η ταχεία ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια, θα συμβάλει στη διαφοροποίηση της ενεργειακής ασφάλειας και του ενεργειακού εφοδιασμού της Γαλλίας μέσω της μείωσης της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Ο χαμηλός ρυθμός ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εξηγείται ενδεχομένως από τις αργές και περίπλοκες διοικητικές διαδικασίες που σχετίζονται με την αδειοδότηση. Οι καθυστερήσεις στην αδειοδότηση για όλες τις τεχνολογίες (χερσαία και υπεράκτια αιολική ενέργεια, καθώς και ηλιακή ενέργεια) συνδέονται με την έλλειψη πολιτικής στήριξης των έργων, τον ανεπαρκή σχεδιασμό και τις χρονοβόρες και πολύπλοκες διαδικασίες αδειοδότησης. Υπάρχουν επίσης προκλήσεις όσον αφορά τη δημόσια αποδοχή και νομικές προκλήσεις, οι οποίες δημιουργούν αβεβαιότητα για τους επενδυτές και τους φορείς υλοποίησης. Η διαδικασία αδειοδότησης θα μπορούσε να επιταχυνθεί με τη διάθεση περισσότερου προσωπικού και χρηματοδοτικών πόρων στην κεντρική διοίκηση σε περιφερειακό επίπεδο, καθώς και στις αρμόδιες αρχές και τους φορείς εκμετάλλευσης δικτύου. Η βελτίωση των διαδικασιών χωροταξικού σχεδιασμού και η ταχύτερη εφαρμογή των διαδικασιών υποβολής προσφορών είναι επίσης καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της υλοποίησης έργων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
  Το 2023 η Γαλλία θέσπισε νόμο για την επιτάχυνση της παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας, ο οποίος αναγνωρίζει την ανάγκη σημαντικής ανάπτυξης της ανανεώσιμης θερμότητας και του ανανεώσιμου αερίου, καθώς και την ανάγκη αύξησης του μεριδίου της ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να καλυφθούν οι αυξανόμενες ανάγκες εξηλεκτρισμού των χρήσεων. Εάν εφαρμοστεί σωστά, ο εν λόγω νόμος θα μπορούσε να προωθήσει την ταχύτερη ανάπτυξη έργων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Έτσι η Γαλλία θα μπορούσε να τεθεί σε τροχιά επίτευξης των στόχων του 2030. |
| --- | --- |

(33)

Το γαλλικό ενεργειακό μείγμα εξαρτάται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη, αν και εξακολουθεί να εξαρτάται από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Γαλλία μειώθηκε κατά 16 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16). Η Γαλλία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (17). Η τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση και οι υψηλές τιμές της ενέργειας αυξάνουν επίσης την επείγουσα ανάγκη να εντείνει η Γαλλία τις προσπάθειές της προς την επίτευξη των στόχων για την ανανεώσιμη ενέργεια που ορίζονται στο εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα. Με ποσοστό 19,1 % της ακαθάριστης τελικής κατανάλωσης ενέργειας από ανανεώσιμη ενέργεια, η Γαλλία δεν πέτυχε τον στόχο του 23 % για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για το 2020. Επίσης, δεν βρίσκεται σε πορεία επίτευξης του στόχου της για το 2030 όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και υστερεί όσον αφορά την ανάπτυξη ανανεώσιμης ενέργειας, ιδίως για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και τη θέρμανση. Η ταχεία ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια, θα συμβάλει στη διαφοροποίηση της ενεργειακής ασφάλειας και του ενεργειακού εφοδιασμού της Γαλλίας μέσω της μείωσης της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Ο χαμηλός ρυθμός ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εξηγείται ενδεχομένως από τις αργές και περίπλοκες διοικητικές διαδικασίες που σχετίζονται με την αδειοδότηση. Οι καθυστερήσεις στην αδειοδότηση για όλες τις τεχνολογίες (χερσαία και υπεράκτια αιολική ενέργεια, καθώς και ηλιακή ενέργεια) συνδέονται με την έλλειψη πολιτικής στήριξης των έργων, τον ανεπαρκή σχεδιασμό και τις χρονοβόρες και πολύπλοκες διαδικασίες αδειοδότησης. Υπάρχουν επίσης προκλήσεις όσον αφορά τη δημόσια αποδοχή και νομικές προκλήσεις, οι οποίες δημιουργούν αβεβαιότητα για τους επενδυτές και τους φορείς υλοποίησης. Η διαδικασία αδειοδότησης θα μπορούσε να επιταχυνθεί με τη διάθεση περισσότερου προσωπικού και χρηματοδοτικών πόρων στην κεντρική διοίκηση σε περιφερειακό επίπεδο, καθώς και στις αρμόδιες αρχές και τους φορείς εκμετάλλευσης δικτύου. Η βελτίωση των διαδικασιών χωροταξικού σχεδιασμού και η ταχύτερη εφαρμογή των διαδικασιών υποβολής προσφορών είναι επίσης καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της υλοποίησης έργων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Το 2023 η Γαλλία θέσπισε νόμο για την επιτάχυνση της παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας, ο οποίος αναγνωρίζει την ανάγκη σημαντικής ανάπτυξης της ανανεώσιμης θερμότητας και του ανανεώσιμου αερίου, καθώς και την ανάγκη αύξησης του μεριδίου της ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να καλυφθούν οι αυξανόμενες ανάγκες εξηλεκτρισμού των χρήσεων. Εάν εφαρμοστεί σωστά, ο εν λόγω νόμος θα μπορούσε να προωθήσει την ταχύτερη ανάπτυξη έργων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Έτσι η Γαλλία θα μπορούσε να τεθεί σε τροχιά επίτευξης των στόχων του 2030.

| (34) | Προκειμένου να επιτύχει το επίπεδο διασύνδεσης του στόχου του 10 % για το 2020, η περαιτέρω στήριξη των διασυνοριακών γραμμών διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας (υπό ανάπτυξη ή προγραμματισμένων) παραμένει ζωτικής σημασίας για την ενσωμάτωση μεγάλων μεριδίων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η επίσπευση των επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές, τόσο εγχώριες όσο και διασυνοριακές, θα συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και ιδίως από το ρωσικό αέριο. Συνιστάται οι νέες επενδύσεις σε υποδομές και δίκτυα να είναι ανθεκτικές σε μελλοντικές εξελίξεις, ώστε να διευκολυνθεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους μέσω της μελλοντικής αναπροσαρμογής της χρήσης βιώσιμων καυσίμων. Οι διασυνδέσεις είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας μέσω της συγκέντρωσης πόρων για την επίτευξη συνολικής ασφάλειας του εφοδιασμού. |
| --- | --- |

(34)

Προκειμένου να επιτύχει το επίπεδο διασύνδεσης του στόχου του 10 % για το 2020, η περαιτέρω στήριξη των διασυνοριακών γραμμών διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας (υπό ανάπτυξη ή προγραμματισμένων) παραμένει ζωτικής σημασίας για την ενσωμάτωση μεγάλων μεριδίων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η επίσπευση των επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές, τόσο εγχώριες όσο και διασυνοριακές, θα συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και ιδίως από το ρωσικό αέριο. Συνιστάται οι νέες επενδύσεις σε υποδομές και δίκτυα να είναι ανθεκτικές σε μελλοντικές εξελίξεις, ώστε να διευκολυνθεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους μέσω της μελλοντικής αναπροσαρμογής της χρήσης βιώσιμων καυσίμων. Οι διασυνδέσεις είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας μέσω της συγκέντρωσης πόρων για την επίτευξη συνολικής ασφάλειας του εφοδιασμού.

| (35) | Το γαλλικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει μεγάλα έργα ανακαίνισης κτιρίων για κοινωνικές και ατομικές κατοικίες, καθώς και για δημόσια κτίρια και μικρότερες επιχειρήσεις. Όσον αφορά την ανακαίνιση των οικιστικών κτιρίων, τα περισσότερα έργα επικεντρώθηκαν σε εργασίες ενός σταδίου, με αποτέλεσμα περιορισμένες ανακαινίσεις. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2022, μόνο το 27 % των εργασιών περιλάμβαναν τουλάχιστον δύο στάδια ανακαίνισης και μόνο το 5 % ήταν εργασίες πλήρους ανακαίνισης. Οι εκτεταμένες ανακαινίσεις θα μπορούσαν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στον κατασκευαστικό τομέα. Επιπλέον, μεγαλύτερες προσπάθειες διοχέτευσης δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στην παροχή βοήθειας σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος για την ανακαίνιση κτιρίων και στην ανακαίνιση του κτιριακού αποθέματος με τη χειρότερη ενεργειακή απόδοση θα μπορούσαν να συμβάλουν στην εξάλειψη των 5,2 εκατομμυρίων κατοικιών με τη χειρότερη ενεργειακή απόδοση (κατοικίες με βαθμολογία ενεργειακής απόδοσης F και G) έως το 2030. Ο νόμος για το κλίμα και την ανθεκτικότητα του 2021 θέσπισε διάφορα μέτρα για την παροχή κινήτρων για την εκτεταμένη ανακαίνιση κτιρίων, όπως η απαγόρευση ενοικίασης κατοικιών με βαθμολογία ενεργειακής απόδοσης G από το 2025, F από το 2028 και E από το 2034. Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η σημαντική βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, το πλαίσιο πολιτικής θα μπορούσε να βελτιωθεί ώστε να δοθούν κίνητρα για ριζικές ανακαινίσεις και να βοηθηθεί η Γαλλία να αυξήσει περαιτέρω την ενεργειακή απόδοση του κτιριακού της αποθέματος, με ιδιαίτερη έμφαση στα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. |
| --- | --- |

(35)

Το γαλλικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει μεγάλα έργα ανακαίνισης κτιρίων για κοινωνικές και ατομικές κατοικίες, καθώς και για δημόσια κτίρια και μικρότερες επιχειρήσεις. Όσον αφορά την ανακαίνιση των οικιστικών κτιρίων, τα περισσότερα έργα επικεντρώθηκαν σε εργασίες ενός σταδίου, με αποτέλεσμα περιορισμένες ανακαινίσεις. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2022, μόνο το 27 % των εργασιών περιλάμβαναν τουλάχιστον δύο στάδια ανακαίνισης και μόνο το 5 % ήταν εργασίες πλήρους ανακαίνισης. Οι εκτεταμένες ανακαινίσεις θα μπορούσαν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στον κατασκευαστικό τομέα. Επιπλέον, μεγαλύτερες προσπάθειες διοχέτευσης δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στην παροχή βοήθειας σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος για την ανακαίνιση κτιρίων και στην ανακαίνιση του κτιριακού αποθέματος με τη χειρότερη ενεργειακή απόδοση θα μπορούσαν να συμβάλουν στην εξάλειψη των 5,2 εκατομμυρίων κατοικιών με τη χειρότερη ενεργειακή απόδοση (κατοικίες με βαθμολογία ενεργειακής απόδοσης F και G) έως το 2030. Ο νόμος για το κλίμα και την ανθεκτικότητα του 2021 θέσπισε διάφορα μέτρα για την παροχή κινήτρων για την εκτεταμένη ανακαίνιση κτιρίων, όπως η απαγόρευση ενοικίασης κατοικιών με βαθμολογία ενεργειακής απόδοσης G από το 2025, F από το 2028 και E από το 2034. Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η σημαντική βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, το πλαίσιο πολιτικής θα μπορούσε να βελτιωθεί ώστε να δοθούν κίνητρα για ριζικές ανακαινίσεις και να βοηθηθεί η Γαλλία να αυξήσει περαιτέρω την ενεργειακή απόδοση του κτιριακού της αποθέματος, με ιδιαίτερη έμφαση στα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος.

| (36) | Η Γαλλία αντιπροσωπεύει σχεδόν το 11 % των συνολικών επενδύσεων επιχειρηματικού κεφαλαίου της Ένωσης σε νεοφυείς και επεκτεινόμενες επιχειρήσεις στον τομέα της κλιματικής τεχνολογίας. Ωστόσο, παρά την ευρεία δημόσια στήριξη, μόνο το 29 % των μικρών γαλλικών επιχειρήσεων έχουν επενδύσει πάνω από το 1 % του κύκλου εργασιών τους για να καταστούν αποδοτικές ως προς τη χρήση των πόρων (40 % κατά μέσο όρο στην Ένωση). Οι φορείς υλοποίησης έργων παραγωγής καθαρών τεχνολογιών έρχονται αντιμέτωποι με μεγάλη διοικητική επιβάρυνση, μακροχρόνιες διαδικασίες και κινδύνους δικαστικών διαφορών. Απαιτούνται κατά μέσο όρο 17 μήνες για την απόκτηση οικοδομικής άδειας, τη λήψη περιβαλλοντικής έγκρισης και τη διεξαγωγή της διαδικασίας δημόσιας έρευνας για ένα βιομηχανικό έργο. Υπάρχουν σημεία διακοπής της διαδικασίας, στα οποία ο κύριος του έργου πρέπει να περιμένει απαντήσεις από διάφορα όργανα (διοικητικό δικαστήριο, γνώμη της περιβαλλοντικής αρχής, έκθεση του δημόσιου επιθεωρητή). Επιπλέον, πρέπει να διεξάγεται δημόσια διαβούλευση για μεγάλα βιομηχανικά έργα. Η διαδικασία αυτή μπορεί να διαρκέσει τουλάχιστον έξι μήνες, κάτι το οποίο επιμηκύνει τον χρόνο που απαιτείται για την απόκτηση οικοδομικής άδειας, τη λήψη περιβαλλοντικής έγκρισης και τη διεξαγωγή δημόσιας έρευνας. Τα επενδυτικά έργα ενδέχεται επίσης να υπόκεινται σε δικαστικές διαδικασίες που μπορεί να διαρκέσουν αρκετά χρόνια, με αποτέλεσμα την εγκατάλειψη των έργων. Αν και οι διαδικασίες αδειοδότησης είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση υπέρτερων δημόσιων και ιδιωτικών συμφερόντων, θα πρέπει να απλουστευθούν και να επιταχυνθούν για έργα παραγωγής καθαρών τεχνολογιών. Η παράλληλη δρομολόγηση των διοικητικών διαδικασιών και η υποβολή προτάσεων για βιομηχανικές εγκαταστάσεις έτοιμες προς χρήση θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν στην εξοικονόμηση χρόνου. |
| --- | --- |

(36)

Η Γαλλία αντιπροσωπεύει σχεδόν το 11 % των συνολικών επενδύσεων επιχειρηματικού κεφαλαίου της Ένωσης σε νεοφυείς και επεκτεινόμενες επιχειρήσεις στον τομέα της κλιματικής τεχνολογίας. Ωστόσο, παρά την ευρεία δημόσια στήριξη, μόνο το 29 % των μικρών γαλλικών επιχειρήσεων έχουν επενδύσει πάνω από το 1 % του κύκλου εργασιών τους για να καταστούν αποδοτικές ως προς τη χρήση των πόρων (40 % κατά μέσο όρο στην Ένωση). Οι φορείς υλοποίησης έργων παραγωγής καθαρών τεχνολογιών έρχονται αντιμέτωποι με μεγάλη διοικητική επιβάρυνση, μακροχρόνιες διαδικασίες και κινδύνους δικαστικών διαφορών. Απαιτούνται κατά μέσο όρο 17 μήνες για την απόκτηση οικοδομικής άδειας, τη λήψη περιβαλλοντικής έγκρισης και τη διεξαγωγή της διαδικασίας δημόσιας έρευνας για ένα βιομηχανικό έργο. Υπάρχουν σημεία διακοπής της διαδικασίας, στα οποία ο κύριος του έργου πρέπει να περιμένει απαντήσεις από διάφορα όργανα (διοικητικό δικαστήριο, γνώμη της περιβαλλοντικής αρχής, έκθεση του δημόσιου επιθεωρητή). Επιπλέον, πρέπει να διεξάγεται δημόσια διαβούλευση για μεγάλα βιομηχανικά έργα. Η διαδικασία αυτή μπορεί να διαρκέσει τουλάχιστον έξι μήνες, κάτι το οποίο επιμηκύνει τον χρόνο που απαιτείται για την απόκτηση οικοδομικής άδειας, τη λήψη περιβαλλοντικής έγκρισης και τη διεξαγωγή δημόσιας έρευνας. Τα επενδυτικά έργα ενδέχεται επίσης να υπόκεινται σε δικαστικές διαδικασίες που μπορεί να διαρκέσουν αρκετά χρόνια, με αποτέλεσμα την εγκατάλειψη των έργων. Αν και οι διαδικασίες αδειοδότησης είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση υπέρτερων δημόσιων και ιδιωτικών συμφερόντων, θα πρέπει να απλουστευθούν και να επιταχυνθούν για έργα παραγωγής καθαρών τεχνολογιών. Η παράλληλη δρομολόγηση των διοικητικών διαδικασιών και η υποβολή προτάσεων για βιομηχανικές εγκαταστάσεις έτοιμες προς χρήση θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν στην εξοικονόμηση χρόνου.

| (37) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Γαλλία για διάφορα επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών δομικών έργων, των χειριστών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και των μηχανικών. |
| --- | --- |

(37)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Γαλλία για διάφορα επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών δομικών έργων, των χειριστών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και των μηχανικών.

| (38) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (18) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(38)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (18) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (39) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και στοχευμένη σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Γαλλία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης σύστασης που διατυπώνονται στη σύσταση του 2023 για τη ζώνη του ευρώ. |
| --- | --- |

(39)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και στοχευμένη σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Γαλλία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης σύστασης που διατυπώνονται στη σύσταση του 2023 για τη ζώνη του ευρώ.

| (40) | Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το υψηλό δημόσιο χρέος, τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα και τη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας. Οι συστάσεις 2 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της σύστασης 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που διατυπώνονται στη σύσταση του 2023 για τη ζώνη του ευρώ, σε ευθυγράμμιση με την αιτιολογική σκέψη 39, |
| --- | --- |

(40)

Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το υψηλό δημόσιο χρέος, τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα και τη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας. Οι συστάσεις 2 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της σύστασης 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που διατυπώνονται στη σύσταση του 2023 για τη ζώνη του ευρώ, σε ευθυγράμμιση με την αιτιολογική σκέψη 39,

ΣΥΝΙΣΤΑ στη Γαλλία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 2,3 % το πολύ (19).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να βελτιώσει περαιτέρω τις συνθήκες-πλαίσιο, ούτως ώστε να διευκολυνθούν οι επενδύσεις και η καινοτομία.

2.

Να προχωρήσει στη σταθερή εφαρμογή του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και, μετά την πρόσφατη υποβολή της προσθήκης, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, να ξεκινήσει ταχέως την εφαρμογή των σχετικών μέτρων. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να αντιμετωπίσει την έλλειψη δεξιοτήτων, ιδίως παρέχοντας πρόσθετες επιλογές μάθησης στον χώρο εργασίας και αυξάνοντας το ποσοστό των ατόμων με βασικές δεξιότητες. Να προσαρμόσει τους πόρους και τις μεθόδους στις ανάγκες των μειονεκτούντων μαθητών και σχολείων, ώστε να καταστεί το σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης δικαιότερο και χωρίς αποκλεισμούς. Να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας και την αρχική και συνεχή κατάρτιση των εκπαιδευτικών.

4.

Να μειώσει τη συνολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Να επιταχύνει την ανάπτυξη ανανεώσιμης ενέργειας, με ιδιαίτερη έμφαση στην αιολική, την ηλιακή και τη γεωθερμική ενέργεια και το βιοαέριο, μεταξύ άλλων μέσω της μικρής κλίμακας παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας και της προώθησης της συλλογικής αυτοκατανάλωσης, και να προωθήσει τις σχετικές τεχνολογίες αποθήκευσης αυξάνοντας τις δημόσιες επενδύσεις, διευκολύνοντας τις ιδιωτικές επενδύσεις και αντιμετωπίζοντας τα εμπόδια κατά την αδειοδότηση. Να αναβαθμίσει περαιτέρω τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και να αυξήσει τις διασυνοριακές διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας. Να βελτιώσει περαιτέρω το πλαίσιο πολιτικής, ούτως ώστε να παρασχεθούν κίνητρα για τη ριζική ανακαίνιση των κτιρίων και την απανθρακοποίηση των συστημάτων θέρμανσης, με ιδιαίτερη έμφαση στα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος και στο κτιριακό απόθεμα με τη χαμηλότερη ενεργειακή απόδοση. Να διαμορφώσει υποστηρικτικό κανονιστικό περιβάλλον για την αύξηση των επενδύσεων στην παραγωγή καθαρών τεχνολογιών, μεταξύ άλλων απλουστεύοντας και επιταχύνοντας την αδειοδότηση. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10162/21 INIT· ST 10162/21 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2021 της Γαλλίας (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 43).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ, η οποία εξηγείται κυρίως από τον αντίκτυπο των κεφαλαιακών μεταβιβάσεων που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο του γαλλικού σχεδίου ανάκαμψης (France Relance), οι οποίες δεν χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και, κατά περίπτωση, των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Γαλλίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 79).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Γαλλίας εκτιμάται σε 6,3 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ, η οποία εξηγείται κυρίως από τον αντίκτυπο των κεφαλαιακών μεταβιβάσεων που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο του γαλλικού σχεδίου ανάκαμψης (France Relance), οι οποίες δεν χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού, και του επενδυτικού σχεδίου France 2030.

13

(14)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

14

(15)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

15

(16)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

16

(17)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

17

(18)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

18

(19)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

19

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/97 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/97

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Κροατίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Κροατίας

(2023/C 312/11)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Κροατία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Κροατίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Κροατία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Κροατίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), που εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), που εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 14 Μαΐου 2021 η Κροατία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 28 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κροατίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Κροατία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 14 Μαΐου 2021 η Κροατία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 28 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κροατίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Κροατία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 28 Απριλίου 2023 η Κροατία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Κροατίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 28 Απριλίου 2023 η Κροατία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Κροατίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Κροατία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Κροατίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κροατίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Κροατίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Κροατία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Κροατίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κροατίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Κροατίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από τη Eurostat, το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Κροατίας βελτιώθηκε από έλλειμμα 2,5 % του ΑΕΠ το 2021 σε πλεόνασμα 0,4 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 78,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 68,4 % στο τέλος του 2022. |
| --- | --- |

(12)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από τη Eurostat, το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Κροατίας βελτιώθηκε από έλλειμμα 2,5 % του ΑΕΠ το 2021 σε πλεόνασμα 0,4 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 78,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 68,4 % στο τέλος του 2022.

| (13) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν μείωση του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) και των ειδικών φόρων κατανάλωσης, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν ανώτατα όρια τιμών ενέργειας, επιδόματα για ευάλωτους καταναλωτές, προγράμματα στήριξης για τις επιχειρήσεις και κοινωνική πρόνοια για τους συνταξιούχους και τα ευάλωτα νοικοκυριά. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022, από 1,3 % το 2021. |
| --- | --- |

(13)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιλάμβαναν μείωση του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) και των ειδικών φόρων κατανάλωσης, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν ανώτατα όρια τιμών ενέργειας, επιδόματα για ευάλωτους καταναλωτές, προγράμματα στήριξης για τις επιχειρήσεις και κοινωνική πρόνοια για τους συνταξιούχους και τα ευάλωτα νοικοκυριά. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022, από 1,3 % το 2021.

| (14) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Κροατία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Επίσης, το Συμβούλιο συνέστησε στην Κροατία να διατηρήσει υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(14)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Κροατία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Επίσης, το Συμβούλιο συνέστησε στην Κροατία να διατηρήσει υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (15) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν σε γενικές γραμμές ουδέτερος, στο + 0,2 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού (9). Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Κροατία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 2,6 % του ΑΕΠ το 2022 (2,7 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας (10) στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (11). Ως εκ τούτου, η Κροατία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε γενικά ουδέτερη συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Κροατία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν σε γενικές γραμμές ουδέτερος, στο + 0,2 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού (9). Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Κροατία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 2,6 % του ΑΕΠ το 2022 (2,7 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας (10) στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (11). Ως εκ τούτου, η Κροατία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε γενικά ουδέτερη συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Κροατία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι πιο ευνοϊκό από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και στη συνέχεια συμφωνεί μαζί τους. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,2 % το 2023 και κατά 2,6 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη, σε επίπεδο 1,6 % το 2023 και 2,3 % το 2024, κυρίως λόγω των πιο συντηρητικών εκτιμήσεων για την κατανάλωση των νοικοκυριών και τη δημόσια κατανάλωση, καθώς και τη συνολική επένδυση. |
| --- | --- |

(16)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι πιο ευνοϊκό από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και στη συνέχεια συμφωνεί μαζί τους. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,2 % το 2023 και κατά 2,6 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη, σε επίπεδο 1,6 % το 2023 και 2,3 % το 2024, κυρίως λόγω των πιο συντηρητικών εκτιμήσεων για την κατανάλωση των νοικοκυριών και τη δημόσια κατανάλωση, καθώς και τη συνολική επένδυση.

| (17) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης θα επιδεινωθεί σε δείκτη ελλείμματος 0,7 % του ΑΕΠ το 2023. Η επιδείνωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως την καθυστερημένη επίδραση του πληθωρισμού στις δημόσιες δαπάνες, ιδίως μέσω των μηχανισμών τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των μισθών του δημόσιου τομέα, των συντάξεων και των κοινωνικών παροχών. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 68,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 62,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 0,5 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει σε γενικές γραμμές με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 63,0 % στο τέλος του 2023. |
| --- | --- |

(17)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης θα επιδεινωθεί σε δείκτη ελλείμματος 0,7 % του ΑΕΠ το 2023. Η επιδείνωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως την καθυστερημένη επίδραση του πληθωρισμού στις δημόσιες δαπάνες, ιδίως μέσω των μηχανισμών τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των μισθών του δημόσιου τομέα, των συντάξεων και των κοινωνικών παροχών. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 68,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 62,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 0,5 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει σε γενικές γραμμές με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 63,0 % στο τέλος του 2023.

| (18) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, μεταξύ άλλων, στο σκέλος των εσόδων, μείωση ΦΠΑ και ειδικών φόρων κατανάλωσης, καθώς και, στο σκέλος των δαπανών, ανώτατα όρια τιμών ενέργειας, επιδόματα για ευάλωτους καταναλωτές, προγράμματα στήριξης για τις επιχειρήσεις και κοινωνική πρόνοια για τους συνταξιούχους και τα ευάλωτα νοικοκυριά. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,5 % του ΑΕΠ το 2023 (12). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και πολλά από αυτά δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (13), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,3 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να παραμείνει σταθερό σε σύγκριση με το 2022. |
| --- | --- |

(18)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, μεταξύ άλλων, στο σκέλος των εσόδων, μείωση ΦΠΑ και ειδικών φόρων κατανάλωσης, καθώς και, στο σκέλος των δαπανών, ανώτατα όρια τιμών ενέργειας, επιδόματα για ευάλωτους καταναλωτές, προγράμματα στήριξης για τις επιχειρήσεις και κοινωνική πρόνοια για τους συνταξιούχους και τα ευάλωτα νοικοκυριά. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,5 % του ΑΕΠ το 2023 (12). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και πολλά από αυτά δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (13), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,3 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να παραμείνει σταθερό σε σύγκριση με το 2022.

| (19) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στην Κροατία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (14), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Κροατία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Κροατία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(19)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στην Κροατία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (14), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Κροατία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Κροατία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (20) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 1,0 % του ΑΕΠ), σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε γενικά ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (+ 0,2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,4 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι πιο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται επίσης στη διατήρηση μη στοχευμένων μέτρων στον τομέα της ενέργειας, στις μόνιμες αυξήσεις των μισθών και των κοινωνικών παροχών του δημόσιου τομέα και στους χαμηλότερους συντελεστές ΦΠΑ για τα μη ενεργειακά προϊόντα. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 3,1 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,7 εκατοστιαίας μονάδας (15). Επομένως, η Κροατία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η ενεργειακή ανακαίνιση κτιρίων, η ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης, οι επενδύσεις σε ψηφιακά διαγνωστικά μέσα και εξοπλισμό στα νοσοκομεία, και η στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης του επιχειρηματικού τομέα, που χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 1,0 % του ΑΕΠ), σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε γενικά ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (+ 0,2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,4 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι πιο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται επίσης στη διατήρηση μη στοχευμένων μέτρων στον τομέα της ενέργειας, στις μόνιμες αυξήσεις των μισθών και των κοινωνικών παροχών του δημόσιου τομέα και στους χαμηλότερους συντελεστές ΦΠΑ για τα μη ενεργειακά προϊόντα. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 3,1 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,7 εκατοστιαίας μονάδας (15). Επομένως, η Κροατία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η ενεργειακή ανακαίνιση κτιρίων, η ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης, οι επενδύσεις σε ψηφιακά διαγνωστικά μέσα και εξοπλισμό στα νοσοκομεία, και η στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης του επιχειρηματικού τομέα, που χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (21) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 1,5 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τις υψηλότερες κεφαλαιουχικές δαπάνες και την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των μισθών, των συντάξεων και των δαπανών κοινωνικής πρόνοιας, η οποία παραμένει σχετικά υψηλή. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 59,8 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 1,3 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει σε γενικές γραμμές με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν υψηλότερο δείκτη χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ, ύψους 61,8 % στο τέλος του 2024, ενώ η διαφορά σε σχέση με τις προβολές του προγράμματος σταθερότητας 2023 εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από την επίδραση του παρονομαστή (διαφορά στο ονομαστικό ΑΕΠ το 2024) και, σε μικρότερο βαθμό, από διαφορετικές παραδοχές σχετικά με την προσαρμογή αποθεμάτων-ροών. |
| --- | --- |

(21)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 1,5 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τις υψηλότερες κεφαλαιουχικές δαπάνες και την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των μισθών, των συντάξεων και των δαπανών κοινωνικής πρόνοιας, η οποία παραμένει σχετικά υψηλή. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 59,8 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 1,3 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει σε γενικές γραμμές με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν υψηλότερο δείκτη χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ, ύψους 61,8 % στο τέλος του 2024, ενώ η διαφορά σε σχέση με τις προβολές του προγράμματος σταθερότητας 2023 εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από την επίδραση του παρονομαστή (διαφορά στο ονομαστικό ΑΕΠ το 2024) και, σε μικρότερο βαθμό, από διαφορετικές παραδοχές σχετικά με την προσαρμογή αποθεμάτων-ροών.

| (22) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2024. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(22)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2024. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (23) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (16). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (17) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 5,1 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,5 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Με βάση τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών κάτω από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024. |
| --- | --- |

(23)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (16). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (17) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 5,1 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,5 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Με βάση τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών κάτω από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024.

| (24) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 6,8 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας, λόγω της αύξησης της δυναμικής των κεφαλαιουχικών, μισθολογικών και κοινωνικών δαπανών. |
| --- | --- |

(24)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 6,8 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας, λόγω της αύξησης της δυναμικής των κεφαλαιουχικών, μισθολογικών και κοινωνικών δαπανών.

| (25) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν σταθερές στο 4,6 % του ΑΕΠ μεταξύ 2023 και 2024. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές περιλαμβάνονται μεταρρυθμίσεις (τομέας ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και πρόνοιας, βελτίωση της διαχείρισης των κρατικών επιχειρήσεων, βελτίωση του νόμου περί δημοσιονομικής ευθύνης) και επενδύσεις (υποδομές μεταφορών και ύδρευσης, ενεργειακές ανακαινίσεις κτιρίων πολλαπλών κατοικιών και ατομικών κατοικιών, επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, καθώς και σε εκπαιδευτικές υποδομές), οι οποίες επίσης αποτελούν, ως επί το πλείστον, μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(25)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν σταθερές στο 4,6 % του ΑΕΠ μεταξύ 2023 και 2024. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές περιλαμβάνονται μεταρρυθμίσεις (τομέας ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και πρόνοιας, βελτίωση της διαχείρισης των κρατικών επιχειρήσεων, βελτίωση του νόμου περί δημοσιονομικής ευθύνης) και επενδύσεις (υποδομές μεταφορών και ύδρευσης, ενεργειακές ανακαινίσεις κτιρίων πολλαπλών κατοικιών και ατομικών κατοικιών, επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, καθώς και σε εκπαιδευτικές υποδομές), οι οποίες επίσης αποτελούν, ως επί το πλείστον, μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (26) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 0,6 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 59,8 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 55,6 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. Ως εκ τούτου, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ προγραμματίζεται να υποχωρήσει και να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 60 % κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. |
| --- | --- |

(26)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 0,6 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 59,8 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 55,6 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. Ως εκ τούτου, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ προγραμματίζεται να υποχωρήσει και να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 60 % κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα.

| (27) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κροατίας προχωρεί ικανοποιητικά. Η Κροατία υπέβαλε δύο αιτήσεις πληρωμής, οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 59 ορόσημα και στόχους του σχεδίου και είχαν ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 1,4 δισ. EUR. Η Κροατία αναμένεται να υποβάλει τροποποίηση του σχεδίου της, το οποίο θα πρέπει να περιλαμβάνει κεφάλαιο για το REPowerEU και πρόσθετα μέτρα σε άλλους τομείς, που θα χρηματοδοτηθούν από τη συνιστώσα του δανείου. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 30 Μαρτίου 2023 η Κροατία εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 3 612 000 000 EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Κροατίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(27)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κροατίας προχωρεί ικανοποιητικά. Η Κροατία υπέβαλε δύο αιτήσεις πληρωμής, οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 59 ορόσημα και στόχους του σχεδίου και είχαν ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 1,4 δισ. EUR. Η Κροατία αναμένεται να υποβάλει τροποποίηση του σχεδίου της, το οποίο θα πρέπει να περιλαμβάνει κεφάλαιο για το REPowerEU και πρόσθετα μέτρα σε άλλους τομείς, που θα χρηματοδοτηθούν από τη συνιστώσα του δανείου. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 30 Μαρτίου 2023 η Κροατία εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 3 612 000 000 EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Κροατίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (28) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Κροατίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Κροατία. |
| --- | --- |

(28)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Κροατίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Κροατία.

| (29) | Η Κροατία εισάγει περίπου το 53 % της συνολικής ενέργειας που καταναλώνεται κάθε χρόνο, ενώ διαθέτει μεγάλο δυναμικό ανανεώσιμης ενέργειας, ιδίως από ηλιακές, αιολικές και γεωθερμικές πηγές. Το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας παράγεται από υδροηλεκτρικούς σταθμούς· το μερίδιο της αιολικής ενέργειας αυξήθηκε και ανήλθε στο 14 %, αλλά το μερίδιο της ηλιακής ενέργειας εξακολουθεί να είναι μόνο 1 %. Βασικοί παράγοντες για την επιτάχυνση της χρήσης εγκαταστάσεων ηλιακής και αιολικής ενέργειας είναι ο εξορθολογισμός των διαδικασιών αδειοδότησης και η οριστικοποίηση του σχετικού νομοθετικού πλαισίου, ώστε να παρέχεται μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου στους παραγωγούς και τους αυτοκαταναλωτές. Άλλοι παράγοντες είναι η σημαντική αναβάθμιση του δικτύου μεταφοράς και η επέκτασή του στο νότιο τμήμα της χώρας, όπου παράγονται ως επί το πλείστον οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και η χρήση έξυπνης μέτρησης για μικρές εγκαταστάσεις ηλιακής ενέργειας. Η κατανάλωση ενέργειας στον οικιστικό τομέα είναι αρκετά υψηλή στην Κροατία (35 % της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας), ενώ η εξάρτηση από το αέριο για τη θέρμανση ανέρχεται σε ποσοστό 71 %. Η αναθεώρηση και η απλούστευση των διαδικασιών για την εγκατάσταση ηλιακών φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε πολυκατοικίες, καθώς και η επιτάχυνση της χρήσης αντλιών θερμότητας για τη θέρμανση και την ψύξη αποτελούν συναφή μέτρα για την ενεργειακή ανακαίνιση στον κτιριακό τομέα. Το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές είναι χαμηλό (7 % έναντι του στόχου του 14 % για το 2030), όπως και το μερίδιο των σιδηροδρομικών μεταφορών στις επιβατικές μεταφορές (2,5 % έναντι 8 % στην Ένωση). Ο εκσυγχρονισμός των σιδηροδρομικών υποδομών και του τροχαίου υλικού και η διασφάλιση της αυξημένης χρήσης οχημάτων μηδενικών εκπομπών μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην απανθρακοποίηση του τομέα των μεταφορών. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Κροατία μειώθηκε κατά 22 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18). Η Κροατία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (19). |
| --- | --- |

(29)

Η Κροατία εισάγει περίπου το 53 % της συνολικής ενέργειας που καταναλώνεται κάθε χρόνο, ενώ διαθέτει μεγάλο δυναμικό ανανεώσιμης ενέργειας, ιδίως από ηλιακές, αιολικές και γεωθερμικές πηγές. Το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας παράγεται από υδροηλεκτρικούς σταθμούς· το μερίδιο της αιολικής ενέργειας αυξήθηκε και ανήλθε στο 14 %, αλλά το μερίδιο της ηλιακής ενέργειας εξακολουθεί να είναι μόνο 1 %. Βασικοί παράγοντες για την επιτάχυνση της χρήσης εγκαταστάσεων ηλιακής και αιολικής ενέργειας είναι ο εξορθολογισμός των διαδικασιών αδειοδότησης και η οριστικοποίηση του σχετικού νομοθετικού πλαισίου, ώστε να παρέχεται μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου στους παραγωγούς και τους αυτοκαταναλωτές. Άλλοι παράγοντες είναι η σημαντική αναβάθμιση του δικτύου μεταφοράς και η επέκτασή του στο νότιο τμήμα της χώρας, όπου παράγονται ως επί το πλείστον οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και η χρήση έξυπνης μέτρησης για μικρές εγκαταστάσεις ηλιακής ενέργειας. Η κατανάλωση ενέργειας στον οικιστικό τομέα είναι αρκετά υψηλή στην Κροατία (35 % της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας), ενώ η εξάρτηση από το αέριο για τη θέρμανση ανέρχεται σε ποσοστό 71 %. Η αναθεώρηση και η απλούστευση των διαδικασιών για την εγκατάσταση ηλιακών φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε πολυκατοικίες, καθώς και η επιτάχυνση της χρήσης αντλιών θερμότητας για τη θέρμανση και την ψύξη αποτελούν συναφή μέτρα για την ενεργειακή ανακαίνιση στον κτιριακό τομέα. Το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές είναι χαμηλό (7 % έναντι του στόχου του 14 % για το 2030), όπως και το μερίδιο των σιδηροδρομικών μεταφορών στις επιβατικές μεταφορές (2,5 % έναντι 8 % στην Ένωση). Ο εκσυγχρονισμός των σιδηροδρομικών υποδομών και του τροχαίου υλικού και η διασφάλιση της αυξημένης χρήσης οχημάτων μηδενικών εκπομπών μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην απανθρακοποίηση του τομέα των μεταφορών. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Κροατία μειώθηκε κατά 22 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18). Η Κροατία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (19).

| (30) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Κροατία για 31 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, μεταξύ άλλων στους τομείς των κατασκευών και της μεταποίησης (δύο τομείς στους οποίους η Κροατία βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης). |
| --- | --- |

(30)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Κροατία για 31 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, μεταξύ άλλων στους τομείς των κατασκευών και της μεταποίησης (δύο τομείς στους οποίους η Κροατία βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο της Ένωσης).

| (31) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (20) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(31)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (20) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (32) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και στοχευμένη σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Κροατία, οι συστάσεις 1, 2 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, |
| --- | --- |

(32)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και στοχευμένη σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Κροατία, οι συστάσεις 1, 2 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023,

ΣΥΝΙΣΤΑ στην Κροατία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 5,1 % το πολύ (21).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

2.

Να συνεχίσει τη σταθερή υλοποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και να οριστικοποιήσει ταχέως το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη της υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να μειώσει τη συνολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα επιταχύνοντας την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως της αιολικής, της ηλιακής και της γεωθερμικής ενέργειας, οριστικοποιώντας το ελλιπές νομοθετικό πλαίσιο, εξορθολογίζοντας τις διοικητικές διαδικασίες αδειοδότησης, απλουστεύοντας τις διαδικασίες εγκατάστασης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (π.χ. ηλιακών φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων) σε πολυκατοικίες και παρέχοντας μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου. Να στηρίξει τη μικρής κλίμακας δυναμικότητα παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας. Να αναβαθμίσει περαιτέρω τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, ιδίως βελτιώνοντας τις συνδέσεις μεταφοράς μεταξύ του βόρειου και του νότιου τμήματος της χώρας και προωθώντας τη χρήση έξυπνων μετρητών. Να επιταχύνει την εφαρμογή μέτρων ενεργειακής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένης της εγκατάστασης αντλιών θερμότητας. Να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα στον τομέα των μεταφορών προωθώντας βιώσιμες λύσεις, ιδίως τις σιδηροδρομικές μεταφορές και τον εξηλεκτρισμό των οδικών μεταφορών. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

2

(3)  Κανονισμός (EE) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10687/2021 INIT· ST 10687/2021 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2021 της Κροατίας (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 48).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Η Κροατία σημείωσε επίσης έντονη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ το 2022.

9

(10)  Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό λόγω της μείωσης των επενδυτικών δαπανών από τις τοπικές αρχές.

10

(11)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,5 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Αυτό οφειλόταν εν μέρει στο εφάπαξ κόστος μιας υπόθεσης διεθνούς διαιτησίας.

11

(12)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

12

(13)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Κροατίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2022 της Κροατίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 88).

13

(14)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Κροατίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 10,3 % σε ονομαστικούς όρους.

14

(15)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,5 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο αποτέλεσμα βάσης των υψηλότερων δαπανών το 2022 λόγω ενός έκτακτου μέτρου, ενώ το 2023 προβλέπεται μείωση των μεταβιβάσεων σε επιχειρήσεις κοινής ωφελείας.

15

(16)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

16

(17)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

17

(18)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

18

(19)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

19

(20)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

20

(21)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 23.

21

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/105 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/105

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ιταλίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Ιταλίας

(2023/C 312/12)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Ιταλία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Στις 14 Δεκεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Ιταλίας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Ιταλία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Στις 14 Δεκεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Ιταλίας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPower EU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Αυτό θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPower EU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Αυτό θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 30 Απριλίου 2021 η Ιταλία υπέβαλε στην Επιτροπή το εθνικό της σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ιταλίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία θα αναφέρεται ότι η Ιταλία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 30 Απριλίου 2021 η Ιταλία υπέβαλε στην Επιτροπή το εθνικό της σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ιταλίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία θα αναφέρεται ότι η Ιταλία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 2 Μαΐου 2023 η Ιταλία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το εθνικό της πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Ιταλίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του σχεδίου της ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 2 Μαΐου 2023 η Ιταλία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το εθνικό της πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Ιταλίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του σχεδίου της ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Ιταλία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Ιταλίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ιταλίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Ιταλίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Ιταλία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Ιταλίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ιταλίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Ιταλίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Ιταλία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ιταλία αντιμετωπίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, παρότι έχουν σημειωθεί ορισμένες βελτιώσεις, εξακολουθούν να υπάρχουν ευπάθειες που σχετίζονται με το υψηλό δημόσιο χρέος και τη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας, σε ένα πλαίσιο εύθραυστης αγοράς εργασίας και ορισμένων αδυναμιών στις χρηματοπιστωτικές αγορές, οι οποίες έχουν διασυνοριακό αντίκτυπο. Οι μακροχρόνιες ευπάθειες της Ιταλίας έχουν υποχωρήσει κάπως τα τελευταία χρόνια, ωστόσο εξακολουθούν να είναι σημαντικές και δεν αναμένεται να εξομαλυνθούν γρήγορα. Η συνεχιζόμενη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας αποτέλεσε βασικό παράγοντα που συνέβαλε στην παρατεταμένη ασθενή οικονομική ανάπτυξη της Ιταλίας, η οποία επιβραδύνει την απομόχλευση του δημόσιου χρέους, περιορίζει τις ευκαιρίες απασχόλησης και επηρεάζει τους ισολογισμούς των τραπεζών. Ο δείκτης του δημόσιου χρέους σημείωσε περαιτέρω μείωση το 2022, όπως επίσης και η οικονομική ανάκαμψη. Ωστόσο, παραμένει σε υψηλά επίπεδα και συνιστά μείζονα πρόκληση για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Ο δείκτης δημόσιου χρέους προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω έως το 2024, αλλά να αυξηθεί μεσοπρόθεσμα ελλείψει μέτρων εξυγίανσης. Η κυβέρνηση έχει εφαρμόσει περαιτέρω μέτρα για τη στήριξη της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού τομέα και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια έχουν μειωθεί σημαντικά, ωστόσο συνεχίζεται η σημαντική έκθεση των τραπεζών σε κρατικό κίνδυνο. Έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος όσον αφορά τις πολιτικές αντιμετώπισης των ανισορροπιών, απαιτούνται όμως συνεχείς προσπάθειες, η δε υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας παραμένει η κυριότερη προτεραιότητα πολιτικής, καθώς περιλαμβάνει ολοκληρωμένες μεταρρυθμίσεις και σημαντικές επενδύσεις. Προκειμένου να τεθεί το υψηλό δημόσιο χρέος σε σταθερή καθοδική πορεία, σε ένα πλαίσιο αυξανόμενου κόστους εξυπηρέτησης του χρέους και αυξανόμενων δαπανών που συνδέονται με τη δημογραφική γήρανση, απαιτείται μια πολύπλευρη προσέγγιση που θα βασίζεται σε συνετές δημοσιονομικές πολιτικές με επαρκή πρωτογενή πλεονάσματα, επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη, μεγαλύτερη φορολογική συμμόρφωση, καθώς και αποδοτική αξιοποίηση των εθνικών και ενωσιακών πόρων. Η Ιταλία αντιμετωπίζει προκλήσεις οι οποίες, παράλληλα με τη συνεχιζόμενη αυστηρή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με πρόσθετες προσπάθειες πολιτικής, ιδίως στους τομείς της φορολογίας, του δημοσιονομικού πλαισίου και των συνταξιοδοτικών συστημάτων, καθώς και στους τομείς της δημογραφίας, της αγοράς εργασίας και της ενέργειας. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Ιταλία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ιταλία αντιμετωπίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, παρότι έχουν σημειωθεί ορισμένες βελτιώσεις, εξακολουθούν να υπάρχουν ευπάθειες που σχετίζονται με το υψηλό δημόσιο χρέος και τη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας, σε ένα πλαίσιο εύθραυστης αγοράς εργασίας και ορισμένων αδυναμιών στις χρηματοπιστωτικές αγορές, οι οποίες έχουν διασυνοριακό αντίκτυπο. Οι μακροχρόνιες ευπάθειες της Ιταλίας έχουν υποχωρήσει κάπως τα τελευταία χρόνια, ωστόσο εξακολουθούν να είναι σημαντικές και δεν αναμένεται να εξομαλυνθούν γρήγορα. Η συνεχιζόμενη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας αποτέλεσε βασικό παράγοντα που συνέβαλε στην παρατεταμένη ασθενή οικονομική ανάπτυξη της Ιταλίας, η οποία επιβραδύνει την απομόχλευση του δημόσιου χρέους, περιορίζει τις ευκαιρίες απασχόλησης και επηρεάζει τους ισολογισμούς των τραπεζών. Ο δείκτης του δημόσιου χρέους σημείωσε περαιτέρω μείωση το 2022, όπως επίσης και η οικονομική ανάκαμψη. Ωστόσο, παραμένει σε υψηλά επίπεδα και συνιστά μείζονα πρόκληση για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Ο δείκτης δημόσιου χρέους προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω έως το 2024, αλλά να αυξηθεί μεσοπρόθεσμα ελλείψει μέτρων εξυγίανσης. Η κυβέρνηση έχει εφαρμόσει περαιτέρω μέτρα για τη στήριξη της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού τομέα και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια έχουν μειωθεί σημαντικά, ωστόσο συνεχίζεται η σημαντική έκθεση των τραπεζών σε κρατικό κίνδυνο. Έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος όσον αφορά τις πολιτικές αντιμετώπισης των ανισορροπιών, απαιτούνται όμως συνεχείς προσπάθειες, η δε υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας παραμένει η κυριότερη προτεραιότητα πολιτικής, καθώς περιλαμβάνει ολοκληρωμένες μεταρρυθμίσεις και σημαντικές επενδύσεις. Προκειμένου να τεθεί το υψηλό δημόσιο χρέος σε σταθερή καθοδική πορεία, σε ένα πλαίσιο αυξανόμενου κόστους εξυπηρέτησης του χρέους και αυξανόμενων δαπανών που συνδέονται με τη δημογραφική γήρανση, απαιτείται μια πολύπλευρη προσέγγιση που θα βασίζεται σε συνετές δημοσιονομικές πολιτικές με επαρκή πρωτογενή πλεονάσματα, επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη, μεγαλύτερη φορολογική συμμόρφωση, καθώς και αποδοτική αξιοποίηση των εθνικών και ενωσιακών πόρων. Η Ιταλία αντιμετωπίζει προκλήσεις οι οποίες, παράλληλα με τη συνεχιζόμενη αυστηρή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με πρόσθετες προσπάθειες πολιτικής, ιδίως στους τομείς της φορολογίας, του δημοσιονομικού πλαισίου και των συνταξιοδοτικών συστημάτων, καθώς και στους τομείς της δημογραφίας, της αγοράς εργασίας και της ενέργειας.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Ιταλίας μειώθηκε από 9,0 % του ΑΕΠ το 2021 σε 8,0 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 149,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 144,4 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Ιταλίας, δεδομένου ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη και δεν τηρούσε την τιμή αναφοράς για τη μείωση του χρέους. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι τα κριτήρια του ελλείμματος και του χρέους δεν πληρούνται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Η Επιτροπή δήλωσε κατά συνέπεια ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Ιταλία θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της για το 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματος για το 2024. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Ιταλίας μειώθηκε από 9,0 % του ΑΕΠ το 2021 σε 8,0 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 149,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 144,4 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Ιταλίας, δεδομένου ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη και δεν τηρούσε την τιμή αναφοράς για τη μείωση του χρέους. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι τα κριτήρια του ελλείμματος και του χρέους δεν πληρούνται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Η Επιτροπή δήλωσε κατά συνέπεια ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Ιταλία θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της για το 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματος για το 2024.

| (14) | Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τη νέα στατιστική επεξεργασία ορισμένων φορολογικών πιστώσεων για την ανακαίνιση κατοικιών, οι οποίες καταχωρίζονται πλέον ως μεταβιβάσεις κεφαλαίου και χορηγήθηκαν κατά κύριο λόγο την περίοδο 2021-2022 (7). Επηρεάστηκε επίσης από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μειώνουν τα έσοδα το 2022 είναι τα μέτρα ελέγχου των τελών του γενικού συστήματος στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του αερίου, η μείωση του συντελεστή ΦΠΑ για το αέριο, η μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στις τιμές των καυσίμων, η μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για εργαζόμενους κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο εισοδήματος. ενώ τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αυξάνουν τις δαπάνες είναι οι επιδοτήσεις σε εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, η επέκταση της «κοινωνικής επιδότησης» για τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος, τα εξαρτώμενα από το εισόδημα επιδόματα σε εργαζόμενους, συνταξιούχους και ανέργους, και η αύξηση των συντάξεων γήρατος κατά 2 % τον Οκτώβριο του 2022 πριν από τη νόμιμη τιμαριθμική αναπροσαρμογή λόγω πληθωρισμού που θα οφειλόταν κανονικά το 2023. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας και από τα έσοδα που προέρχονται, αφενός, από τον μηχανισμό αντιστάθμισης για την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές και, αφετέρου, από την εφαρμογή μηχανισμού αποζημίωσης στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, ο οποίος θεωρείται ότι εφαρμόζει τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1854 (8) του Συμβουλίου σχετικά με παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 2,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της προσφοράς προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης λόγω της κρίσης COVID-19 μειώθηκε στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2022, από 3,4 % το 2021, καθώς η κυβέρνηση κατάργησε σταδιακά την πλειονότητα των μέτρων που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση της κρίσης COVID-19. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τη νέα στατιστική επεξεργασία ορισμένων φορολογικών πιστώσεων για την ανακαίνιση κατοικιών, οι οποίες καταχωρίζονται πλέον ως μεταβιβάσεις κεφαλαίου και χορηγήθηκαν κατά κύριο λόγο την περίοδο 2021-2022 (7). Επηρεάστηκε επίσης από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μειώνουν τα έσοδα το 2022 είναι τα μέτρα ελέγχου των τελών του γενικού συστήματος στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του αερίου, η μείωση του συντελεστή ΦΠΑ για το αέριο, η μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στις τιμές των καυσίμων, η μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για εργαζόμενους κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο εισοδήματος. ενώ τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αυξάνουν τις δαπάνες είναι οι επιδοτήσεις σε εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, η επέκταση της «κοινωνικής επιδότησης» για τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος, τα εξαρτώμενα από το εισόδημα επιδόματα σε εργαζόμενους, συνταξιούχους και ανέργους, και η αύξηση των συντάξεων γήρατος κατά 2 % τον Οκτώβριο του 2022 πριν από τη νόμιμη τιμαριθμική αναπροσαρμογή λόγω πληθωρισμού που θα οφειλόταν κανονικά το 2023. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας και από τα έσοδα που προέρχονται, αφενός, από τον μηχανισμό αντιστάθμισης για την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές και, αφετέρου, από την εφαρμογή μηχανισμού αποζημίωσης στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, ο οποίος θεωρείται ότι εφαρμόζει τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1854 (8) του Συμβουλίου σχετικά με παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 2,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της προσφοράς προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης λόγω της κρίσης COVID-19 μειώθηκε στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2022, από 3,4 % το 2021, καθώς η κυβέρνηση κατάργησε σταδιακά την πλειονότητα των μέτρων που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση της κρίσης COVID-19.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ιταλία (9) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων για τη στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στην Ιταλία να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ιταλία να περιορίσει την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ιταλία (9) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων για τη στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στην Ιταλία να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ιταλία να περιορίσει την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (10) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 3,2 % του ΑΕΠ. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Ιταλία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,9 % του ΑΕΠ το 2022 (0,4 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (11). Επομένως, η Ιταλία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 2,4 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 2,2 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Ιταλία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (10) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 3,2 % του ΑΕΠ. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Ιταλία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,9 % του ΑΕΠ το 2022 (0,4 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (11). Επομένως, η Ιταλία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 2,4 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 2,2 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Ιταλία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και το 2024. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,0 % το 2023 και κατά 1,5 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται ελαφρώς υψηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,2 % το 2023 και σχετικά χαμηλότερη, κατά 1,1 %, το 2024, κυρίως λόγω μικρότερης συμβολής των επενδύσεων, για τις οποίες η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση κατά 3,4 % σε ετήσια βάση, ενώ η Επιτροπή προβλέπει αύξηση κατά 1,4 %. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και το 2024. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,0 % το 2023 και κατά 1,5 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται ελαφρώς υψηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,2 % το 2023 και σχετικά χαμηλότερη, κατά 1,1 %, το 2024, κυρίως λόγω μικρότερης συμβολής των επενδύσεων, για τις οποίες η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση κατά 3,4 % σε ετήσια βάση, ενώ η Επιτροπή προβλέπει αύξηση κατά 1,4 %.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 4,5 % του ΑΕΠ το 2023. Η μείωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τη μείωση των μεταβιβάσεων κεφαλαίου που σχετίζονται με τις φορολογικές πιστώσεις προς στήριξη ιδιωτικών επενδύσεων στην απόδοση των κατοικιών, τη μείωση του εισοδήματος εξαρτημένης εργασίας λόγω της αναδρομικής ανανέωσης των δημόσιων συμβάσεων για την περίοδο 2019–2021, για τις οποίες σημαντικό μέρος των καθυστερούμενων οφειλών καταγράφηκε το 2022, τη μείωση των επιδοτήσεων της παραγωγής σε συνδυασμό με τη μείωση φορολογικών πιστώσεων για εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου και τη μείωση των δαπανών για τόκους, κυρίως λόγω χαμηλότερων αποδόσεων των κρατικών ομολόγων τιμαριθμοποιημένων με βάση τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από 144,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 σε 142,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 4,5 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 140,4 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται σε υψηλότερη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 4,5 % του ΑΕΠ το 2023. Η μείωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τη μείωση των μεταβιβάσεων κεφαλαίου που σχετίζονται με τις φορολογικές πιστώσεις προς στήριξη ιδιωτικών επενδύσεων στην απόδοση των κατοικιών, τη μείωση του εισοδήματος εξαρτημένης εργασίας λόγω της αναδρομικής ανανέωσης των δημόσιων συμβάσεων για την περίοδο 2019–2021, για τις οποίες σημαντικό μέρος των καθυστερούμενων οφειλών καταγράφηκε το 2022, τη μείωση των επιδοτήσεων της παραγωγής σε συνδυασμό με τη μείωση φορολογικών πιστώσεων για εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου και τη μείωση των δαπανών για τόκους, κυρίως λόγω χαμηλότερων αποδόσεων των κρατικών ομολόγων τιμαριθμοποιημένων με βάση τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από 144,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 σε 142,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 4,5 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 140,4 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται σε υψηλότερη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, συγκεκριμένα για επιδοτήσεις σε εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, μέτρα ελέγχου των τελών του γενικού συστήματος στον τομέα του αερίου, μείωση του συντελεστή ΦΠΑ για το αέριο και μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για εργαζόμενους κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο εισοδήματος, καθώς και για νέα μέτρα, όπως το επίδομα θέρμανσης για όλα τα νοικοκυριά για την περίοδο μεταξύ Οκτωβρίου και Δεκεμβρίου 2023. Το κόστος των μέτρων αυτών εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2023 (12). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις, αν και τα περισσότερα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (13), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,7 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 1,2 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με την πλήρη, σταδιακή κατάργηση των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 1,1 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, συγκεκριμένα για επιδοτήσεις σε εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, μέτρα ελέγχου των τελών του γενικού συστήματος στον τομέα του αερίου, μείωση του συντελεστή ΦΠΑ για το αέριο και μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης για εργαζόμενους κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο εισοδήματος, καθώς και για νέα μέτρα, όπως το επίδομα θέρμανσης για όλα τα νοικοκυριά για την περίοδο μεταξύ Οκτωβρίου και Δεκεμβρίου 2023. Το κόστος των μέτρων αυτών εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2023 (12). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις, αν και τα περισσότερα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (13), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,7 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 1,2 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με την πλήρη, σταδιακή κατάργηση των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 1,1 % του ΑΕΠ.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ιταλία να λάβει μέτρα, προκειμένου το 2023 να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών κάτω από τη μεσοπρόθεσμη αύξηση του δυνητικού προϊόντος (14), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Ιταλία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ιταλία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ιταλία να λάβει μέτρα, προκειμένου το 2023 να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών κάτω από τη μεσοπρόθεσμη αύξηση του δυνητικού προϊόντος (14), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Ιταλία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ιταλία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το 2023 ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι συσταλτικός (+ 2,6 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 3,2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,9 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Ως εκ τούτου, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Η προβλεπόμενη συσταλτική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται, κατ’ ουσίαν, στο μειωμένο κόστος (κατά 1,5 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ) των (στοχευμένων και μη στοχευμένων) μέτρων στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων για την αντιμετώπιση των απότομων αυξήσεων των τιμών της ενέργειας. Οι κυριότεροι παράγοντες αύξησης των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είναι η αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών λόγω της μερικής τιμαριθμικής αναπροσαρμογής προς τον πληθωρισμό του προηγούμενου έτους (15) και οι περαιτέρω περικοπές στο μη μισθολογικό κόστος εργασίας για τα άτομα με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα που εγκρίθηκαν πρόσφατα. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 1,4 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (16). Επομένως, η Ιταλία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, χρηματοδοτούμενες εν μέρει από τον μηχανισμό και από άλλα ταμεία της Ένωσης, όπως επενδύσεις στο σιδηροδρομικό δίκτυο, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το υδρογόνο, τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και τη βιώσιμη κινητικότητα, την προστασία της γης και των υδάτινων πόρων, καθώς και επενδύσεις που σχετίζονται με τις υποδομές υπολογιστικού νέφους για τη δημόσια διοίκηση. Υπό το πρίσμα των καταστροφικών πλημμυρών που έπληξαν την Ιταλία τον Μάιο του 2023, το κόστος των μέτρων άμεσης στήριξης έκτακτης ανάγκης εξαιτίας των εν λόγω πλημμυρών θα ληφθεί υπόψη στις μεταγενέστερες αξιολογήσεις της συμμόρφωσης και τα μέτρα θα θεωρηθούν κατ’ αρχήν ως έκτακτα και προσωρινά μέτρα (17). |
| --- | --- |

(21)

Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το 2023 ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι συσταλτικός (+ 2,6 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 3,2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,9 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Ως εκ τούτου, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Η προβλεπόμενη συσταλτική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται, κατ’ ουσίαν, στο μειωμένο κόστος (κατά 1,5 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ) των (στοχευμένων και μη στοχευμένων) μέτρων στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων για την αντιμετώπιση των απότομων αυξήσεων των τιμών της ενέργειας. Οι κυριότεροι παράγοντες αύξησης των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είναι η αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών λόγω της μερικής τιμαριθμικής αναπροσαρμογής προς τον πληθωρισμό του προηγούμενου έτους (15) και οι περαιτέρω περικοπές στο μη μισθολογικό κόστος εργασίας για τα άτομα με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα που εγκρίθηκαν πρόσφατα. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 1,4 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (16). Επομένως, η Ιταλία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, χρηματοδοτούμενες εν μέρει από τον μηχανισμό και από άλλα ταμεία της Ένωσης, όπως επενδύσεις στο σιδηροδρομικό δίκτυο, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το υδρογόνο, τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και τη βιώσιμη κινητικότητα, την προστασία της γης και των υδάτινων πόρων, καθώς και επενδύσεις που σχετίζονται με τις υποδομές υπολογιστικού νέφους για τη δημόσια διοίκηση. Υπό το πρίσμα των καταστροφικών πλημμυρών που έπληξαν την Ιταλία τον Μάιο του 2023, το κόστος των μέτρων άμεσης στήριξης έκτακτης ανάγκης εξαιτίας των εν λόγω πλημμυρών θα ληφθεί υπόψη στις μεταγενέστερες αξιολογήσεις της συμμόρφωσης και τα μέτρα θα θεωρηθούν κατ’ αρχήν ως έκτακτα και προσωρινά μέτρα (17).

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 3,7 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη μείωση των δαπανών για ενδιάμεση κατανάλωση και για φορολογικές πιστώσεις σε εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 141,4 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 3,7 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, αν και οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής δεν περιλαμβάνουν προγραμματισμένα επιβαρυντικά για το έλλειμμα μέτρα ύψους 0,2 % του ΑΕΠ, για τα οποία δεν είναι ακόμη γνωστά λεπτομερή στοιχεία. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 140,3 % στο τέλος του 2024. Η διαφορά οφείλεται σε υψηλότερη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ στις προβλέψεις της Επιτροπής. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 3,7 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη μείωση των δαπανών για ενδιάμεση κατανάλωση και για φορολογικές πιστώσεις σε εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 141,4 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 3,7 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, αν και οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής δεν περιλαμβάνουν προγραμματισμένα επιβαρυντικά για το έλλειμμα μέτρα ύψους 0,2 % του ΑΕΠ, για τα οποία δεν είναι ακόμη γνωστά λεπτομερή στοιχεία. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 140,3 % στο τέλος του 2024. Η διαφορά οφείλεται σε υψηλότερη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ στις προβλέψεις της Επιτροπής.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (18). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την, κατά τη συνθήκη, τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 1,3 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τη συνιστώμενη για το 2024. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (18). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την, κατά τη συνθήκη, τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 1,3 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τη συνιστώμενη για το 2024.

| (25) | Εάν δεν υπάρξουν αλλαγές στις πολιτικές, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 0,8 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Υπό το πρίσμα των καταστροφικών πλημμυρών που έπληξαν την Ιταλία τον Μάιο του 2023, το κόστος των μέτρων άμεσης στήριξης έκτακτης ανάγκης εξαιτίας των εν λόγω πλημμυρών θα ληφθεί υπόψη στις μεταγενέστερες αξιολογήσεις της συμμόρφωσης και τα μέτρα θα θεωρηθούν κατ’ αρχήν ως έκτακτα και προσωρινά μέτρα. |
| --- | --- |

(25)

Εάν δεν υπάρξουν αλλαγές στις πολιτικές, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 0,8 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Υπό το πρίσμα των καταστροφικών πλημμυρών που έπληξαν την Ιταλία τον Μάιο του 2023, το κόστος των μέτρων άμεσης στήριξης έκτακτης ανάγκης εξαιτίας των εν λόγω πλημμυρών θα ληφθεί υπόψη στις μεταγενέστερες αξιολογήσεις της συμμόρφωσης και τα μέτρα θα θεωρηθούν κατ’ αρχήν ως έκτακτα και προσωρινά μέτρα.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 3,3 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,8 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων και των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, μεταξύ άλλων μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Στις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις αυτές περιλαμβάνεται η μεταρρύθμιση του κώδικα δημόσιων συμβάσεων, ο οποίος αποτελεί επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και του φορολογικού συστήματος που καλύπτεται από τον εξουσιοδοτικό νόμο του Μαρτίου 2023 («εξουσιοδοτικός νόμος περί φορολογικής μεταρρύθμισης»). |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 3,3 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,8 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων και των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, μεταξύ άλλων μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Στις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις αυτές περιλαμβάνεται η μεταρρύθμιση του κώδικα δημόσιων συμβάσεων, ο οποίος αποτελεί επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και του φορολογικού συστήματος που καλύπτεται από τον εξουσιοδοτικό νόμο του Μαρτίου 2023 («εξουσιοδοτικός νόμος περί φορολογικής μεταρρύθμισης»).

| (27) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 3,0 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 2,5 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να μην υπερβαίνει το 3 % του ΑΕΠ από το 2025. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 141,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 140,4 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 3,0 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 2,5 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να μην υπερβαίνει το 3 % του ΑΕΠ από το 2025. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 141,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 140,4 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (28) | Το μη μισθολογικό κόστος εργασίας της Ιταλίας παρέμεινε υψηλό σε όλα τα επίπεδα εισοδήματος σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη, παρά τη μείωση των φόρων εισοδήματος φυσικών προσώπων που εφαρμόστηκε το 2022. Επιπλέον, η επέκταση του καθεστώτος ενιαίου συντελεστή στους αυτοαπασχολούμενους εγείρει ανησυχίες σχετικά με τον δίκαιο και αποδοτικό χαρακτήρα του φορολογικού συστήματος. Η θέσπιση ενός νέου καθεστώτος ενιαίου συντελεστή για τις μισθολογικές αυξήσεις το 2023 κατέστησε επίσης το φορολογικό σύστημα πιο πολύπλοκο. Τον Μάρτιο του 2023 η κυβέρνηση ενέκρινε νέο εξουσιοδοτικό νόμο για τη γενική μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος («εξουσιοδοτικός νόμος περί φορολογικής μεταρρύθμισης») που αναμένεται να αντιμετωπίσει ορισμένες μακροχρόνιες αδυναμίες, για παράδειγμα με τη μείωση των φόρων επί της εργασίας, καθώς και τον εξορθολογισμό και τη βελτίωση των φορολογικών δαπανών και των φόρων επί των εταιριών. Κατά την εφαρμογή αυτής της μεταρρύθμισης, είναι ζωτικής σημασίας να διατηρηθεί η προοδευτικότητα του φορολογικού συστήματος, να μειωθεί η πολυπλοκότητα, να αυξηθούν τα κίνητρα για εργασία, να ενισχυθεί η φορολογική συμμόρφωση και να διασφαλιστεί η δημοσιονομική ουδετερότητα. Στο πλαίσιο αυτό, υπάρχουν περιθώρια αύξησης των εσόδων από άλλες πηγές λιγότερο επιζήμιες για την ανάπτυξη, όπως η ιδιοκτησία, ο ΦΠΑ και η χορήγηση αδειών χρήσης κρατικών παράκτιων πόρων, με στόχο να μειωθεί η φορολογική επιβάρυνση της εργασίας κατά τρόπο δημοσιονομικά ουδέτερο. Υπάρχει επίσης περιθώριο βελτίωσης του σχεδιασμού των περιβαλλοντικών φόρων, οι οποίοι, παρά τα σχετικά υψηλά έσοδα, δεν προωθούν επαρκώς τη μετάβαση σε καθαρότερες τεχνολογίες, μεταξύ άλλων λόγω της εκτεταμένης χρήσης επιβλαβών για το περιβάλλον επιδοτήσεων. Επιπλέον, είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί μια μακροχρόνια πρόκληση που δεν περιλαμβάνεται στον εξουσιοδοτικό νόμο περί φορολογικής μεταρρύθμισης, συγκεκριμένα οι ως επί το πλείστον παρωχημένες αντικειμενικές αξίες, οι οποίες χρησιμεύουν ως βάση για τον υπολογισμό του φόρου ακίνητης περιουσίας. |
| --- | --- |

(28)

Το μη μισθολογικό κόστος εργασίας της Ιταλίας παρέμεινε υψηλό σε όλα τα επίπεδα εισοδήματος σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη, παρά τη μείωση των φόρων εισοδήματος φυσικών προσώπων που εφαρμόστηκε το 2022. Επιπλέον, η επέκταση του καθεστώτος ενιαίου συντελεστή στους αυτοαπασχολούμενους εγείρει ανησυχίες σχετικά με τον δίκαιο και αποδοτικό χαρακτήρα του φορολογικού συστήματος. Η θέσπιση ενός νέου καθεστώτος ενιαίου συντελεστή για τις μισθολογικές αυξήσεις το 2023 κατέστησε επίσης το φορολογικό σύστημα πιο πολύπλοκο. Τον Μάρτιο του 2023 η κυβέρνηση ενέκρινε νέο εξουσιοδοτικό νόμο για τη γενική μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος («εξουσιοδοτικός νόμος περί φορολογικής μεταρρύθμισης») που αναμένεται να αντιμετωπίσει ορισμένες μακροχρόνιες αδυναμίες, για παράδειγμα με τη μείωση των φόρων επί της εργασίας, καθώς και τον εξορθολογισμό και τη βελτίωση των φορολογικών δαπανών και των φόρων επί των εταιριών. Κατά την εφαρμογή αυτής της μεταρρύθμισης, είναι ζωτικής σημασίας να διατηρηθεί η προοδευτικότητα του φορολογικού συστήματος, να μειωθεί η πολυπλοκότητα, να αυξηθούν τα κίνητρα για εργασία, να ενισχυθεί η φορολογική συμμόρφωση και να διασφαλιστεί η δημοσιονομική ουδετερότητα. Στο πλαίσιο αυτό, υπάρχουν περιθώρια αύξησης των εσόδων από άλλες πηγές λιγότερο επιζήμιες για την ανάπτυξη, όπως η ιδιοκτησία, ο ΦΠΑ και η χορήγηση αδειών χρήσης κρατικών παράκτιων πόρων, με στόχο να μειωθεί η φορολογική επιβάρυνση της εργασίας κατά τρόπο δημοσιονομικά ουδέτερο. Υπάρχει επίσης περιθώριο βελτίωσης του σχεδιασμού των περιβαλλοντικών φόρων, οι οποίοι, παρά τα σχετικά υψηλά έσοδα, δεν προωθούν επαρκώς τη μετάβαση σε καθαρότερες τεχνολογίες, μεταξύ άλλων λόγω της εκτεταμένης χρήσης επιβλαβών για το περιβάλλον επιδοτήσεων. Επιπλέον, είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί μια μακροχρόνια πρόκληση που δεν περιλαμβάνεται στον εξουσιοδοτικό νόμο περί φορολογικής μεταρρύθμισης, συγκεκριμένα οι ως επί το πλείστον παρωχημένες αντικειμενικές αξίες, οι οποίες χρησιμεύουν ως βάση για τον υπολογισμό του φόρου ακίνητης περιουσίας.

| (29) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ιταλίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με αυξημένο κίνδυνο να υπάρξουν καθυστερήσεις. Η Ιταλία υπέβαλε τρεις αιτήσεις πληρωμής, οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 151 ορόσημα και στόχους του σχεδίου και είχαν ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 42 δισ. EUR (το ποσό αφορά τα δύο πρώτα αιτήματα πληρωμής, ενώ το τρίτο βρίσκεται υπό αξιολόγηση). Η ταχεία εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και η διαπραγμάτευση της τροποποίησής του είναι ουσιαστικής σημασίας λόγω του προσωρινού χαρακτήρα του μηχανισμού, που ισχύει έως το 2026. Είναι σημαντικό η Ιταλία να ενισχύσει τη διοικητική ικανότητα, ιδίως σε υποεθνικό επίπεδο, για να συνεχίσει να υλοποιεί τις δεσμεύσεις του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ενώ ένα αποτελεσματικό και πλήρως λειτουργικό πλαίσιο διακυβέρνησης παραμένει καίριας σημασίας για την ομαλή και έγκαιρη εφαρμογή αυτού του σχεδίου. Εξακολουθεί να έχει ζωτική σημασία ο έγκαιρος εντοπισμός πιθανών καθυστερήσεων και προβλημάτων εφαρμογής, καθώς και η έγκαιρη ανάληψη δράσης για την αντιμετώπισή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 31 Μαρτίου 2023 η Ιταλία εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη στο πλαίσιο του μηχανισμού. Οι διαπραγματεύσεις σχετικά με την προσθήκη και το κεφάλαιο για το REPowerEU βρίσκονται σε εξέλιξη, αν και η Ιταλία δεν έχει υποβάλει επίσημη πρόταση. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Ιταλίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ιταλίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με αυξημένο κίνδυνο να υπάρξουν καθυστερήσεις. Η Ιταλία υπέβαλε τρεις αιτήσεις πληρωμής, οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 151 ορόσημα και στόχους του σχεδίου και είχαν ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 42 δισ. EUR (το ποσό αφορά τα δύο πρώτα αιτήματα πληρωμής, ενώ το τρίτο βρίσκεται υπό αξιολόγηση). Η ταχεία εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και η διαπραγμάτευση της τροποποίησής του είναι ουσιαστικής σημασίας λόγω του προσωρινού χαρακτήρα του μηχανισμού, που ισχύει έως το 2026. Είναι σημαντικό η Ιταλία να ενισχύσει τη διοικητική ικανότητα, ιδίως σε υποεθνικό επίπεδο, για να συνεχίσει να υλοποιεί τις δεσμεύσεις του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ενώ ένα αποτελεσματικό και πλήρως λειτουργικό πλαίσιο διακυβέρνησης παραμένει καίριας σημασίας για την ομαλή και έγκαιρη εφαρμογή αυτού του σχεδίου. Εξακολουθεί να έχει ζωτική σημασία ο έγκαιρος εντοπισμός πιθανών καθυστερήσεων και προβλημάτων εφαρμογής, καθώς και η έγκαιρη ανάληψη δράσης για την αντιμετώπισή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 31 Μαρτίου 2023 η Ιταλία εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη στο πλαίσιο του μηχανισμού. Οι διαπραγματεύσεις σχετικά με την προσθήκη και το κεφάλαιο για το REPowerEU βρίσκονται σε εξέλιξη, αν και η Ιταλία δεν έχει υποβάλει επίσημη πρόταση. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Ιταλίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (30) | Η Επιτροπή ενέκρινε την πλειονότητα των εγγράφων προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Ιταλίας το 2022 και ένα το 2023. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Ιταλία. |
| --- | --- |

(30)

Η Επιτροπή ενέκρινε την πλειονότητα των εγγράφων προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Ιταλίας το 2022 και ένα το 2023. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Ιταλία.

| (31) | Πέραν των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Ιταλία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση, ιδίως όσον αφορά τη υιοθέτηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τη μεταφορά αερίου, την ενεργειακή απόδοση, την παροχή και την απόκτηση πράσινων δεξιοτήτων και τη βιώσιμη κινητικότητα. |
| --- | --- |

(31)

Πέραν των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Ιταλία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση, ιδίως όσον αφορά τη υιοθέτηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τη μεταφορά αερίου, την ενεργειακή απόδοση, την παροχή και την απόκτηση πράσινων δεξιοτήτων και τη βιώσιμη κινητικότητα.

| (32) | Η δυναμικότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αυξήθηκε με ιδιαίτερα αργούς ρυθμούς το προηγούμενο έτος, ενώ το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων στο ενεργειακό μείγμα παραμένει σημαντικό. Για να επιταχυνθεί η υιοθέτηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Ιταλία ενέκρινε ορισμένες τροποποιήσεις του υφιστάμενου ρυθμιστικού πλαισίου που διέπει τη διαδικασία αδειοδότησης και χορήγησης εγκρίσεων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για να εξασφαλιστεί, αφενός, η συνοχή μεταξύ του διοικητικού και του νομοθετικού πλαισίου τόσο σε εθνικό όσο και σε υποεθνικό επίπεδο και, αφετέρου, η χρησιμότητά τους για τεχνολογίες αιχμής στον τομέα της ενέργειας. Για παράδειγμα, όλοι οι σχετικοί κανόνες θα μπορούσαν να ενοποιηθούν σε ένα και μόνο κείμενο (Testo unico)· ταυτόχρονα, είναι απαραίτητο να επικαιροποιηθούν οι κατευθυντήριες γραμμές που ακολουθούν οι υποεθνικές αρχές κατά την αξιολόγηση των έργων. Τέλος, απαιτούνται περαιτέρω επενδύσεις για την αναβάθμιση του εθνικού δικτύου και την κατασκευή διασυνδέσεων μεταξύ της ηπειρωτικής χώρας, της Σικελίας και της Σαρδηνίας, ώστε να καταστεί εφικτή η αναμενόμενη υψηλότερη δυναμικότητα παραγωγής και να απορροφηθεί η σχετική αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. |
| --- | --- |

(32)

Η δυναμικότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αυξήθηκε με ιδιαίτερα αργούς ρυθμούς το προηγούμενο έτος, ενώ το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων στο ενεργειακό μείγμα παραμένει σημαντικό. Για να επιταχυνθεί η υιοθέτηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Ιταλία ενέκρινε ορισμένες τροποποιήσεις του υφιστάμενου ρυθμιστικού πλαισίου που διέπει τη διαδικασία αδειοδότησης και χορήγησης εγκρίσεων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για να εξασφαλιστεί, αφενός, η συνοχή μεταξύ του διοικητικού και του νομοθετικού πλαισίου τόσο σε εθνικό όσο και σε υποεθνικό επίπεδο και, αφετέρου, η χρησιμότητά τους για τεχνολογίες αιχμής στον τομέα της ενέργειας. Για παράδειγμα, όλοι οι σχετικοί κανόνες θα μπορούσαν να ενοποιηθούν σε ένα και μόνο κείμενο (Testo unico)· ταυτόχρονα, είναι απαραίτητο να επικαιροποιηθούν οι κατευθυντήριες γραμμές που ακολουθούν οι υποεθνικές αρχές κατά την αξιολόγηση των έργων. Τέλος, απαιτούνται περαιτέρω επενδύσεις για την αναβάθμιση του εθνικού δικτύου και την κατασκευή διασυνδέσεων μεταξύ της ηπειρωτικής χώρας, της Σικελίας και της Σαρδηνίας, ώστε να καταστεί εφικτή η αναμενόμενη υψηλότερη δυναμικότητα παραγωγής και να απορροφηθεί η σχετική αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

| (33) | Εξακολουθούν να υπάρχουν σημεία συμφόρησης στο δίκτυο αερίου. Η Ιταλία διαπραγματεύεται επί του παρόντος επενδύσεις με εταίρους στη Βόρεια Αφρική, με στόχο την αύξηση της δυναμικότητας εισαγωγής των υφιστάμενων αγωγών και γραμμών διασύνδεσης αερίου. Αυτό θα συμβάλει στη διαφοροποίηση των εισαγωγών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω επενδύσεις για την εξάλειψη των σημείων συμφόρησης στο υφιστάμενο εγχώριο δίκτυο, το οποίο δεν διαθέτει τη δυναμικότητα μεταφοράς ώστε να διανέμει νέα εισαγωγή αερίου από το νότιο προς το βόρειο τμήμα της χώρας. Οι επενδύσεις σε υποδομές ορυκτών καυσίμων πρέπει να περιορίζονται στις απολύτως αναγκαίες και να σχεδιάζονται κατά τρόπο ώστε να είναι ανθεκτικές στις μελλοντικές εξελίξεις και να αποφεύγεται ο εγκλωβισμός σε τεχνολογίες που δεν συνάδουν με τους κλιματικούς στόχους ή αυξάνουν το κόστος της ενεργειακής μετάβασης. |
| --- | --- |

(33)

Εξακολουθούν να υπάρχουν σημεία συμφόρησης στο δίκτυο αερίου. Η Ιταλία διαπραγματεύεται επί του παρόντος επενδύσεις με εταίρους στη Βόρεια Αφρική, με στόχο την αύξηση της δυναμικότητας εισαγωγής των υφιστάμενων αγωγών και γραμμών διασύνδεσης αερίου. Αυτό θα συμβάλει στη διαφοροποίηση των εισαγωγών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω επενδύσεις για την εξάλειψη των σημείων συμφόρησης στο υφιστάμενο εγχώριο δίκτυο, το οποίο δεν διαθέτει τη δυναμικότητα μεταφοράς ώστε να διανέμει νέα εισαγωγή αερίου από το νότιο προς το βόρειο τμήμα της χώρας. Οι επενδύσεις σε υποδομές ορυκτών καυσίμων πρέπει να περιορίζονται στις απολύτως αναγκαίες και να σχεδιάζονται κατά τρόπο ώστε να είναι ανθεκτικές στις μελλοντικές εξελίξεις και να αποφεύγεται ο εγκλωβισμός σε τεχνολογίες που δεν συνάδουν με τους κλιματικούς στόχους ή αυξάνουν το κόστος της ενεργειακής μετάβασης.

| (34) | Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ιταλία μειώθηκε κατά 19 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα τελευταία πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (19). Η Ιταλία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (20). Τα μέτρα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων πρέπει να είναι στοχευμένα. Το κτιριακό απόθεμα της Ιταλίας έχει σημαντικές προοπτικές ενεργειακής απόδοσης, ιδίως όσον αφορά το μεγάλο μερίδιο παλαιών και ενεργοβόρων κτιρίων. Τα υφιστάμενα μέτρα που περιέχονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα μπορούσαν να συμπληρωθούν με μέτρα, όπως στοχευμένα καθεστώτα παροχής κινήτρων για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων με τις χειρότερες επιδόσεις, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών κτιρίων και της δημόσιας στέγασης. Παράλληλα, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι από αυτά τα μέτρα επωφελούνται τα ευάλωτα νοικοκυριά και αποφεύγονται οι αρνητικές επιπτώσεις. Τα μέτρα θα ωφελήσουν ιδίως τις μικρές, μεσαίες και πολύ μικρές επιχειρήσεις που συχνά δεν διαθέτουν την τεχνική και οικονομική ικανότητα να βελτιώσουν την ενεργειακή τους απόδοση. Τα ίδια μέτρα αναμένεται ότι θα συμβάλουν επίσης στη μείωση της ενεργειακής φτώχειας, η οποία θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί περαιτέρω με άλλα μέτρα, για παράδειγμα μέσω υπηρεσιών μίας στάσης που παρέχουν εξατομικευμένες υπηρεσίες εξοικονόμησης ενέργειας. Στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης θα μπορούσε επίσης να συμβάλει η αύξηση της εποπτείας της αγοράς όσον αφορά τον οικολογικό σχεδιασμό και την ενεργειακή επισήμανση. |
| --- | --- |

(34)

Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ιταλία μειώθηκε κατά 19 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα τελευταία πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (19). Η Ιταλία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (20). Τα μέτρα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων πρέπει να είναι στοχευμένα. Το κτιριακό απόθεμα της Ιταλίας έχει σημαντικές προοπτικές ενεργειακής απόδοσης, ιδίως όσον αφορά το μεγάλο μερίδιο παλαιών και ενεργοβόρων κτιρίων. Τα υφιστάμενα μέτρα που περιέχονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα μπορούσαν να συμπληρωθούν με μέτρα, όπως στοχευμένα καθεστώτα παροχής κινήτρων για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων με τις χειρότερες επιδόσεις, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών κτιρίων και της δημόσιας στέγασης. Παράλληλα, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι από αυτά τα μέτρα επωφελούνται τα ευάλωτα νοικοκυριά και αποφεύγονται οι αρνητικές επιπτώσεις. Τα μέτρα θα ωφελήσουν ιδίως τις μικρές, μεσαίες και πολύ μικρές επιχειρήσεις που συχνά δεν διαθέτουν την τεχνική και οικονομική ικανότητα να βελτιώσουν την ενεργειακή τους απόδοση. Τα ίδια μέτρα αναμένεται ότι θα συμβάλουν επίσης στη μείωση της ενεργειακής φτώχειας, η οποία θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί περαιτέρω με άλλα μέτρα, για παράδειγμα μέσω υπηρεσιών μίας στάσης που παρέχουν εξατομικευμένες υπηρεσίες εξοικονόμησης ενέργειας. Στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης θα μπορούσε επίσης να συμβάλει η αύξηση της εποπτείας της αγοράς όσον αφορά τον οικολογικό σχεδιασμό και την ενεργειακή επισήμανση.

| (35) | Οι ελλείψεις στις υποδομές και οι επιβλαβείς για το περιβάλλον επιδοτήσεις, συμπεριλαμβανομένων των οδικών μεταφορών, παραμένουν σημαντικές και αποθαρρύνουν τη μετάβαση σε πιο βιώσιμες λύσεις στον τομέα των μεταφορών. Για παράδειγμα, ο μέσος αριθμός σημείων φόρτισης εξακολουθεί να είναι μικρότερος από τον ενωσιακό μέσο όρο. Στις επιβλαβείς για το περιβάλλον επιδοτήσεις συγκαταλέγονται η κατ’ αποκοπή φορολόγηση των εταιρικών αυτοκινήτων που διατίθενται για ιδιωτική χρήση και η επιστροφή του ειδικού φόρου κατανάλωσης ντίζελ που χρησιμοποιείται στις εμπορευματικές μεταφορές. Η συνέχιση των προσπαθειών για την εγκατάσταση σταθμών φόρτισης και την κατάργηση των προαναφερόμενων επιδοτήσεων είναι καθοριστικής σημασίας για την εδραίωση της αγοράς οχημάτων μηδενικών εκπομπών. |
| --- | --- |

(35)

Οι ελλείψεις στις υποδομές και οι επιβλαβείς για το περιβάλλον επιδοτήσεις, συμπεριλαμβανομένων των οδικών μεταφορών, παραμένουν σημαντικές και αποθαρρύνουν τη μετάβαση σε πιο βιώσιμες λύσεις στον τομέα των μεταφορών. Για παράδειγμα, ο μέσος αριθμός σημείων φόρτισης εξακολουθεί να είναι μικρότερος από τον ενωσιακό μέσο όρο. Στις επιβλαβείς για το περιβάλλον επιδοτήσεις συγκαταλέγονται η κατ’ αποκοπή φορολόγηση των εταιρικών αυτοκινήτων που διατίθενται για ιδιωτική χρήση και η επιστροφή του ειδικού φόρου κατανάλωσης ντίζελ που χρησιμοποιείται στις εμπορευματικές μεταφορές. Η συνέχιση των προσπαθειών για την εγκατάσταση σταθμών φόρτισης και την κατάργηση των προαναφερόμενων επιδοτήσεων είναι καθοριστικής σημασίας για την εδραίωση της αγοράς οχημάτων μηδενικών εκπομπών.

| (36) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Στην Ιταλία, παρατηρούνται ελλείψεις στα επαγγέλματα τόσο υψηλής όσο και χαμηλής ειδίκευσης που είναι καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση. Ταυτόχρονα, οι εργαζόμενοι που είναι πιθανότερο να επηρεαστούν από την πράσινη μετάβαση συχνά δεν έχουν πρόσβαση σε εκπαιδευτική στήριξη. Η έλλειψη δεξιοτήτων για την πράσινη μετάβαση στον δημόσιο τομέα, ιδίως σε τοπικό επίπεδο, αποτελεί επίσης τροχοπέδη για τις πράσινες επενδύσεις. Η Ιταλία αντιμετωπίζει τεράστιες περιφερειακές ανισότητες που κινδυνεύουν να επιδεινωθούν, αν οι τοπικές αγορές εργασίας δεν κατορθώσουν να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες της πράσινης μετάβασης. Επιπλέον, η ενίσχυση των δεξιοτήτων για την πράσινη μετάβαση, μεταξύ άλλων για τη βιώσιμη διαχείριση του εδάφους, αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην καταπολέμηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και, ειδικότερα, των επιδεινούμενων πλημμυρών και των συνεχών ξηρασιών. |
| --- | --- |

(36)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Στην Ιταλία, παρατηρούνται ελλείψεις στα επαγγέλματα τόσο υψηλής όσο και χαμηλής ειδίκευσης που είναι καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση. Ταυτόχρονα, οι εργαζόμενοι που είναι πιθανότερο να επηρεαστούν από την πράσινη μετάβαση συχνά δεν έχουν πρόσβαση σε εκπαιδευτική στήριξη. Η έλλειψη δεξιοτήτων για την πράσινη μετάβαση στον δημόσιο τομέα, ιδίως σε τοπικό επίπεδο, αποτελεί επίσης τροχοπέδη για τις πράσινες επενδύσεις. Η Ιταλία αντιμετωπίζει τεράστιες περιφερειακές ανισότητες που κινδυνεύουν να επιδεινωθούν, αν οι τοπικές αγορές εργασίας δεν κατορθώσουν να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες της πράσινης μετάβασης. Επιπλέον, η ενίσχυση των δεξιοτήτων για την πράσινη μετάβαση, μεταξύ άλλων για τη βιώσιμη διαχείριση του εδάφους, αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην καταπολέμηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και, ειδικότερα, των επιδεινούμενων πλημμυρών και των συνεχών ξηρασιών.

| (37) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (21) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(37)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (21) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (38) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Ιταλία, οι συστάσεις 1, 2 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023. |
| --- | --- |

(38)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Ιταλία, οι συστάσεις 1, 2 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023.

| (39) | Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το υψηλό δημόσιο χρέος και τη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας. Η σύσταση 2 συμβάλλει στην υλοποίηση της σύστασης 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 38, |
| --- | --- |

(39)

Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το υψηλό δημόσιο χρέος και τη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας. Η σύσταση 2 συμβάλλει στην υλοποίηση της σύστασης 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 38,

ΣΥΝΙΣΤΑ στην Ιταλία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 1,3 % το πολύ (22).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να μειώσει περαιτέρω τους φόρους επί της εργασίας και να αυξήσει την αποδοτικότητα του φορολογικού συστήματος, με την έγκριση και τη δέουσα εφαρμογή του εξουσιοδοτικού νόμου περί φορολογικής μεταρρύθμισης και, παράλληλα, να διατηρήσει την προοδευτικότητα του φορολογικού συστήματος και να ενισχύσει τον δίκαιο χαρακτήρα του, ιδίως με τον εξορθολογισμό και τη μείωση των φορολογικών δαπανών, όπως επίσης και του ΦΠΑ, καθώς και των επιδοτήσεων που είναι επιβλαβείς για το περιβάλλον, και τη μείωση της πολυπλοκότητας του φορολογικού κώδικα. Να εναρμονίσει τις αντικειμενικές αξίες με τις τρέχουσες αγοραίες αξίες.

2.

Να διασφαλίσει αποτελεσματική διακυβέρνηση και να ενισχύσει τη διοικητική ικανότητα, ιδίως σε υποεθνικό επίπεδο, ώστε να καταστεί εφικτή η αδιάλειπτη, ταχεία και σταθερή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Να οριστικοποιήσει ταχέως το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό να ξεκινήσει γρήγορα την υλοποίησή του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Να εξορθολογίσει τις διαδικασίες αδειοδότησης προκειμένου να επιταχυνθεί η παραγωγή πρόσθετης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και να αναπτυχθούν οι διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας για την απορρόφησή της. Να αυξήσει τη δυναμικότητα εσωτερικής μεταφοράς αερίου, με σκοπό τη διαφοροποίηση των εισαγωγών ενέργειας και την ενίσχυση της ασφάλειας του εφοδιασμού. Να αυξήσει την ενεργειακή απόδοση στον οικιστικό και τον εταιρικό τομέα, μεταξύ άλλων μέσω καλύτερα στοχευμένων καθεστώτων παροχής κινήτρων, που θα απευθύνονται ιδίως στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά και στα κτίρια με τις χειρότερες επιδόσεις. Να προωθήσει τη βιώσιμη κινητικότητα, μεταξύ άλλων με την κατάργηση των επιβλαβών για το περιβάλλον επιδοτήσεων και την επιτάχυνση του ρυθμού εγκατάστασης σταθμών φόρτισης. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10160/21 INIT· ST 10160/21 ADD 1· ST 10160/21 ADD 1 REV 1· ST 10160/21 ADD 1 REV 2· ST 10160/21 ADD 1 REV 2 COR 1.

6

(7)  Η νέα στατιστική επεξεργασία συνεπαγόταν ανοδική αναθεώρηση του ελλείμματος κατά 1,8 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ το 2021. Το 2022 οι φορολογικές πιστώσεις λόγω της νέας στατιστικής επεξεργασίας εκτιμάται ότι είχαν ως αποτέλεσμα επιβαρυντικές για το έλλειμμα επιπτώσεις ύψους 2,6 εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ.

7

(8)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1854 του Συμβουλίου, της 6ης Οκτωβρίου 2022, σχετικά με παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας (ΕΕ L 261 I της 7.10.2022, σ. 1).

8

(9)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2021 της Ιταλίας (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 53).

9

(10)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

10

(11)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Αυτό εξηγείται από την αύξηση των δαπανών που σχετίζονται με τις φορολογικές πιστώσεις για εργασίες ανακαίνισης κτιρίων, οι οποίες καταχωρίζονται πλέον ως μεταβιβάσεις κεφαλαίου.

11

(12)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών καθώς και, κατά περίπτωση, των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

12

(13)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Ιταλίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Ιταλίας (EE C 334 της 1.9.2022, σ. 96).

13

(14)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Ιταλίας εκτιμάται σε 6,4 % σε ονομαστικούς όρους.

14

(15)  Ο νόμος αριθ. 197/2022 προβλέπει μερική αναθεώρηση του μηχανισμού τιμαριθμικής αναπροσαρμογής για τις συντάξεις που εκδόθηκαν κατά την περίοδο 2023-24 που περιόρισε τον αντίκτυπο του πληθωρισμού στις δημοσιονομικές προβλέψεις.

15

(16)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 2,3 εκατοστιαίων μονάδων του ΑΕΠ. Αυτό εξηγείται από την αναμενόμενη μείωση των δαπανών για φορολογικές πιστώσεις για εργασίες ανακαίνισης κτιρίων.

16

(17)  Για τον ορισμό του έκτακτου μέτρου, βλ. την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα δημόσια οικονομικά στην ΟΝΕ το 2015.

17

(18)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

18

(19)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

19

(20)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

20

(21)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

21

(22)  Ποσοστό το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

22

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/116 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/116

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Κύπρου και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Κύπρου

(2023/C 312/13)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σε ευθυγράμμιση με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και με σκοπό να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σε ευθυγράμμιση με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και με σκοπό να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται στις τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Κύπρος συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Κύπρου. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ, καθώς και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, όπου αναλύεται η εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση του 2023 για τη ζώνη του ευρώ») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται στις τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Κύπρος συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Κύπρου. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ, καθώς και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, όπου αναλύεται η εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση του 2023 για τη ζώνη του ευρώ») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις ευάλωτες επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις ευάλωτες επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Ο σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Αυτό συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι, επίσης, να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και να διασφαλίσει την πρόσβαση σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μια επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Αυτή καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση των εν λόγω προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Ο σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Αυτό συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι, επίσης, να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και να διασφαλίσει την πρόσβαση σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μια επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Αυτή καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση των εν λόγω προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν εξίσου συναφείς για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν εξίσου συναφείς για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), που εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη προκειμένου να χρηματοδοτηθούν νέες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), που εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη προκειμένου να χρηματοδοτηθούν νέες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης του 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη και να διασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή επίσης κάλεσε τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα αυτά προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή δήλωσε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα είναι ποσοτικοποιημένες και διαφοροποιημένες. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης του 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη και να διασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή επίσης κάλεσε τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα αυτά προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή δήλωσε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα είναι ποσοτικοποιημένες και διαφοροποιημένες. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στην επίτευξη μεγαλύτερης μεσοπρόθεσμης εστίασης, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στην επίτευξη μεγαλύτερης μεσοπρόθεσμης εστίασης, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 17 Μαΐου 2021, η Κύπρος υπέβαλε στην Επιτροπή το εθνικό της σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 28 Ιουλίου 2021, το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κύπρου (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης από την Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία θα αναφέρεται ότι η Κύπρος έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 17 Μαΐου 2021, η Κύπρος υπέβαλε στην Επιτροπή το εθνικό της σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 28 Ιουλίου 2021, το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κύπρου (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης από την Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία θα αναφέρεται ότι η Κύπρος έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 9 Μαΐου 2023 η Κύπρος υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 2 Μαΐου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σε ευθυγράμμιση με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Κύπρου σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 9 Μαΐου 2023 η Κύπρος υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 2 Μαΐου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σε ευθυγράμμιση με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Κύπρου σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023, η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Κύπρο. Αξιολόγησε την πρόοδο της Κύπρου όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κύπρου. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Κύπρου όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023, η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Κύπρο. Αξιολόγησε την πρόοδο της Κύπρου όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κύπρου. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Κύπρου όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Κύπρο και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Κύπρος αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με το ιδιωτικό, το δημόσιο και το εξωτερικό χρέος έχουν μειωθεί σε γενικές γραμμές, αλλά εξακολουθούν να αποτελούν πηγή ανησυχίας. Συγκεκριμένα, τα υψηλά χρέη, συμπεριλαμβανομένων των μη εξυπηρετούμενων δανείων, έχουν μειωθεί σημαντικά και αναμένεται να συνεχίσουν να μειώνονται, αλλά τα ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών εξακολουθούν να αποτελούν πρόβλημα. Το ιδιωτικό χρέος μειώνεται από το 2015, με εξαίρεση το 2020 κατά τη διάρκεια της κρίσης της COVID-19, και αναμένεται να συνεχίσει να μειώνεται το 2023 και το 2024, υποστηριζόμενο από την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ. Ωστόσο, τα υψηλότερα επιτόκια ενδέχεται να ασκήσουν πίεση στην εξυπηρέτηση του χρέους, καθώς τα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο είναι τα συνηθέστερα. Τα αποθέματα ιδιωτικού και εξωτερικού χρέους επηρεάζονται από την παρουσία οντοτήτων ειδικού σκοπού στην Κύπρο, οι οποίες αυξάνουν τα επίπεδα του χρέους αλλά ενέχουν περιορισμένους κινδύνους για την οικονομία. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που διακρατούνται από τράπεζες μειώθηκαν πολύ σημαντικά τα τελευταία χρόνια χάρη στις πωλήσεις, τις διαγραφές, τις αποπληρωμές σε μετρητά και τη ρύθμιση μη εξυπηρετούμενων δανείων και τις συμφωνίες ανταλλαγής χρέους με περιουσιακά στοιχεία. Το δημόσιο χρέος μειώνεται σταθερά· υποχώρησε κάτω από τα προ πανδημίας επίπεδα και αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω το 2023 και το 2024. Παρά την ανάκαμψη του τουρισμού, το υψηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε το 2022, αντικατοπτρίζοντας την ισχυρή εγχώρια ζήτηση καθώς και τις υψηλές τιμές της ενέργειας· αναμένεται να μειωθεί σε κάποιον βαθμό το 2023 και το 2024, αλλά να παραμείνει υψηλό. Η απόκριση σε επίπεδο πολιτικής ήταν ευνοϊκή. Διάφορα μέτρα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αναμένεται να συμβάλουν στη διαφοροποίηση της οικονομίας, να στηρίξουν την αύξηση των εξαγωγών και να μετριάσουν την υπερβολική εξάρτηση από τις εισαγωγές πετρελαίου. Στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, στα μέσα του 2022 εγκρίθηκε δέσμη τροποποιητικών νόμων σχετικά με τις εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων και τους διαχειριστές πιστώσεων, με σκοπό τη βελτίωση του εργασιακού τους περιβάλλοντος και τη στήριξη της μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Μετά από αρκετές παρατάσεις, η αναστολή των εκποιήσεων έληξε τον Φεβρουάριο: ένα αποτελεσματικό πλαίσιο εκποιήσεων είναι καίριας σημασίας για την ενθάρρυνση των δανειοληπτών να συμμετέχουν στην αναδιάρθρωση των δανείων, για την περαιτέρω μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στην οικονομία, για τη συμβολή στη μείωση του ιδιωτικού χρέους και για την ενίσχυση της πειθαρχίας στις πληρωμές. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Κύπρο και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Κύπρος αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με το ιδιωτικό, το δημόσιο και το εξωτερικό χρέος έχουν μειωθεί σε γενικές γραμμές, αλλά εξακολουθούν να αποτελούν πηγή ανησυχίας. Συγκεκριμένα, τα υψηλά χρέη, συμπεριλαμβανομένων των μη εξυπηρετούμενων δανείων, έχουν μειωθεί σημαντικά και αναμένεται να συνεχίσουν να μειώνονται, αλλά τα ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών εξακολουθούν να αποτελούν πρόβλημα. Το ιδιωτικό χρέος μειώνεται από το 2015, με εξαίρεση το 2020 κατά τη διάρκεια της κρίσης της COVID-19, και αναμένεται να συνεχίσει να μειώνεται το 2023 και το 2024, υποστηριζόμενο από την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ. Ωστόσο, τα υψηλότερα επιτόκια ενδέχεται να ασκήσουν πίεση στην εξυπηρέτηση του χρέους, καθώς τα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο είναι τα συνηθέστερα. Τα αποθέματα ιδιωτικού και εξωτερικού χρέους επηρεάζονται από την παρουσία οντοτήτων ειδικού σκοπού στην Κύπρο, οι οποίες αυξάνουν τα επίπεδα του χρέους αλλά ενέχουν περιορισμένους κινδύνους για την οικονομία. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που διακρατούνται από τράπεζες μειώθηκαν πολύ σημαντικά τα τελευταία χρόνια χάρη στις πωλήσεις, τις διαγραφές, τις αποπληρωμές σε μετρητά και τη ρύθμιση μη εξυπηρετούμενων δανείων και τις συμφωνίες ανταλλαγής χρέους με περιουσιακά στοιχεία. Το δημόσιο χρέος μειώνεται σταθερά· υποχώρησε κάτω από τα προ πανδημίας επίπεδα και αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω το 2023 και το 2024. Παρά την ανάκαμψη του τουρισμού, το υψηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε το 2022, αντικατοπτρίζοντας την ισχυρή εγχώρια ζήτηση καθώς και τις υψηλές τιμές της ενέργειας· αναμένεται να μειωθεί σε κάποιον βαθμό το 2023 και το 2024, αλλά να παραμείνει υψηλό. Η απόκριση σε επίπεδο πολιτικής ήταν ευνοϊκή. Διάφορα μέτρα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αναμένεται να συμβάλουν στη διαφοροποίηση της οικονομίας, να στηρίξουν την αύξηση των εξαγωγών και να μετριάσουν την υπερβολική εξάρτηση από τις εισαγωγές πετρελαίου. Στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, στα μέσα του 2022 εγκρίθηκε δέσμη τροποποιητικών νόμων σχετικά με τις εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων και τους διαχειριστές πιστώσεων, με σκοπό τη βελτίωση του εργασιακού τους περιβάλλοντος και τη στήριξη της μείωσης των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Μετά από αρκετές παρατάσεις, η αναστολή των εκποιήσεων έληξε τον Φεβρουάριο: ένα αποτελεσματικό πλαίσιο εκποιήσεων είναι καίριας σημασίας για την ενθάρρυνση των δανειοληπτών να συμμετέχουν στην αναδιάρθρωση των δανείων, για την περαιτέρω μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στην οικονομία, για τη συμβολή στη μείωση του ιδιωτικού χρέους και για την ενίσχυση της πειθαρχίας στις πληρωμές.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από τη Eurostat, το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Κύπρου βελτιώθηκε από έλλειμμα 2,0 % του ΑΕΠ το 2021 σε πλεόνασμα 2,1 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 101,2 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 86,5 % στο τέλος του 2022. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από τη Eurostat, το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Κύπρου βελτιώθηκε από έλλειμμα 2,0 % του ΑΕΠ το 2021 σε πλεόνασμα 2,1 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 101,2 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 86,5 % στο τέλος του 2022.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιελάμβαναν μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα (βενζίνη και ντίζελ κατά 7 λεπτά ανά λίτρο και καύσιμα θέρμανσης κατά 5,37 λεπτά ανά λίτρο) για όλους τους καταναλωτές, καθώς και μείωση του συντελεστή του φόρου προστιθέμενης αξίας για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των νοικοκυριών, από 19 % σε 9 % (με περαιτέρω μείωση στο 5 % για τα ευάλωτα νοικοκυριά), ενώ, από την άλλη πλευρά, τα σχετικά μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιελάμβαναν επιδότηση της αύξησης των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία κάλυπτε το 50 % έως 100 % της αύξησης. Για την εφαρμογή του εν λόγω μέτρου επιδότησης, η κυβέρνηση καταβάλλει πληρωμές στην Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου, η οποία είναι πλήρως κρατική οντότητα. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,7 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,9 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα περιελάμβαναν μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα (βενζίνη και ντίζελ κατά 7 λεπτά ανά λίτρο και καύσιμα θέρμανσης κατά 5,37 λεπτά ανά λίτρο) για όλους τους καταναλωτές, καθώς και μείωση του συντελεστή του φόρου προστιθέμενης αξίας για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των νοικοκυριών, από 19 % σε 9 % (με περαιτέρω μείωση στο 5 % για τα ευάλωτα νοικοκυριά), ενώ, από την άλλη πλευρά, τα σχετικά μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιελάμβαναν επιδότηση της αύξησης των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία κάλυπτε το 50 % έως 100 % της αύξησης. Για την εφαρμογή του εν λόγω μέτρου επιδότησης, η κυβέρνηση καταβάλλει πληρωμές στην Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου, η οποία είναι πλήρως κρατική οντότητα. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,7 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,9 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021, το Συμβούλιο συνέστησε στην Κύπρο (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021, το Συμβούλιο συνέστησε στην Κύπρο (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν ουδέτερος, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Κύπρος συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 1,4 % του ΑΕΠ το 2022 (1,6 % του ΑΕΠ το 2021). Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και από άλλα ταμεία της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στην αρχική φάση της νέας περιόδου προγραμματισμού άλλων ταμείων της Ένωσης. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Ως εκ τούτου, η Κύπρος δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Κύπρος διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν ουδέτερος, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Κύπρος συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 1,4 % του ΑΕΠ το 2022 (1,6 % του ΑΕΠ το 2021). Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και από άλλα ταμεία της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στην αρχική φάση της νέας περιόδου προγραμματισμού άλλων ταμείων της Ένωσης. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Ως εκ τούτου, η Κύπρος δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Κύπρος διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι πιο ευνοϊκό από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και στη συνέχεια συμφωνεί μαζί τους. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,8 % το 2023 και κατά 3,0 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη, σε επίπεδο 2,3 % το 2023 και 2,7 % το 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης συμβολής της εγχώριας ζήτησης στην ανάπτυξη. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι πιο ευνοϊκό από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και στη συνέχεια συμφωνεί μαζί τους. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,8 % το 2023 και κατά 3,0 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη, σε επίπεδο 2,3 % το 2023 και 2,7 % το 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης συμβολής της εγχώριας ζήτησης στην ανάπτυξη.

| (18) | Στο πρόγραμμα σταθερότητάς της του 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί οριακά από 2,1 % το 2022 σε 2,0 % του ΑΕΠ το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 86,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 81,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο πλεόνασμα υπολογίζεται στο 1,8 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το πλεόνασμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 80,4 % στο τέλος του 2023. |
| --- | --- |

(18)

Στο πρόγραμμα σταθερότητάς της του 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί οριακά από 2,1 % το 2022 σε 2,0 % του ΑΕΠ το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 86,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 81,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο πλεόνασμα υπολογίζεται στο 1,8 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το πλεόνασμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 80,4 % στο τέλος του 2023.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ιδίως μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα για όλους τους καταναλωτές και επιδότηση της αύξησης των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας. Στις εαρινές προβλέψεις του 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης θα ανέλθει σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή στις πλέον ευάλωτες επιχειρήσεις και πολλά από αυτά δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,0 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022). |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ιδίως μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα για όλους τους καταναλωτές και επιδότηση της αύξησης των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας. Στις εαρινές προβλέψεις του 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης θα ανέλθει σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή στις πλέον ευάλωτες επιχειρήσεις και πολλά από αυτά δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,0 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022).

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στην Κύπρο να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Κύπρος θα πρέπει να βρίσκεται σε ετοιμότητα για να προσαρμόζει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Συστάθηκε επίσης στην Κύπρο να διευρύνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία του REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στην Κύπρο να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Κύπρος θα πρέπει να βρίσκεται σε ετοιμότητα για να προσαρμόζει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Συστάθηκε επίσης στην Κύπρο να διευρύνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία του REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι σε γενικές γραμμές ουδέτερος (‒ 0,1 % του ΑΕΠ). Προηγήθηκε ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (0,0 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,0 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι πιο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 0,8 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ η συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων στον δημοσιονομικό προσανατολισμό προβλέπεται να είναι επεκτατική, ύψους 0,8 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Κύπρος σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως ένα σύστημα διαχείρισης της αγοράς για την κυπριακή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, την κατασκευή νέων ενεργειακά αποδοτικών κτιρίων, συμπεριλαμβανομένου ενός νέου ψυχιατρικού νοσοκομείου, την αναβάθμιση της ενεργειακής απόδοσης των σχολείων και την ενίσχυση της ασφάλειας των υδάτων για τις περιφέρειες της Λευκωσίας και της Λάρνακας μέσω της κατασκευής ταμιευτήρα, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι σε γενικές γραμμές ουδέτερος (‒ 0,1 % του ΑΕΠ). Προηγήθηκε ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (0,0 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,0 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι πιο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 0,8 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ η συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων στον δημοσιονομικό προσανατολισμό προβλέπεται να είναι επεκτατική, ύψους 0,8 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Κύπρος σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως ένα σύστημα διαχείρισης της αγοράς για την κυπριακή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, την κατασκευή νέων ενεργειακά αποδοτικών κτιρίων, συμπεριλαμβανομένου ενός νέου ψυχιατρικού νοσοκομείου, την αναβάθμιση της ενεργειακής απόδοσης των σχολείων και την ενίσχυση της ασφάλειας των υδάτων για τις περιφέρειες της Λευκωσίας και της Λάρνακας μέσω της κατασκευής ταμιευτήρα, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 2,3 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως την αύξηση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης από την 1η Ιανουαρίου 2024. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 72,9 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο πλεόνασμα ίσο με 2,1 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το πλεόνασμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ είναι υψηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 72,5 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 2,3 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως την αύξηση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης από την 1η Ιανουαρίου 2024. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 72,9 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο πλεόνασμα ίσο με 2,1 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το πλεόνασμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ είναι υψηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 72,5 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξει νέα αύξηση των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξει νέα αύξηση των τιμών της ενέργειας.

| (24) | Στο πρόγραμμα, η Κύπρος σχεδιάζει να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο —διαρθρωτικό δημοσιονομικό ισοζύγιο 0,0 % του ΑΕΠ— το 2023 και να τον διατηρήσει καθ’ όλη τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να ανέλθει σε + 0,9 % του ΑΕΠ το 2023 και + 1,3 % του ΑΕΠ το 2024, υπερβαίνοντας τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο. Η συνετή δημοσιονομική πολιτική το 2024 θα συμβάλει και στην ενίσχυση της εξωτερικής θέσης. |
| --- | --- |

(24)

Στο πρόγραμμα, η Κύπρος σχεδιάζει να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο —διαρθρωτικό δημοσιονομικό ισοζύγιο 0,0 % του ΑΕΠ— το 2023 και να τον διατηρήσει καθ’ όλη τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να ανέλθει σε + 0,9 % του ΑΕΠ το 2023 και + 1,3 % του ΑΕΠ το 2024, υπερβαίνοντας τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο. Η συνετή δημοσιονομική πολιτική το 2024 θα συμβάλει και στην ενίσχυση της εξωτερικής θέσης.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (14) κατά 3,6 % το 2024. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (14) κατά 3,6 % το 2024.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 3,0 % του ΑΕΠ το 2023 σε 2,8 % του ΑΕΠ το 2024. Οι χαμηλότερες επενδύσεις αντικατοπτρίζουν ένα σταθερό ονομαστικό επίπεδο επενδύσεων σε υψηλότερο ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 3,0 % του ΑΕΠ το 2023 σε 2,8 % του ΑΕΠ το 2024. Οι χαμηλότερες επενδύσεις αντικατοπτρίζουν ένα σταθερό ονομαστικό επίπεδο επενδύσεων σε υψηλότερο ΑΕΠ.

| (27) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να παραμείνει σταθερό σε 2,3 % του ΑΕΠ το 2025 και να αυξηθεί σε 2,4 % το 2026. Επομένως, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να συμμορφωθεί με τη σχετική τιμή αναφοράς που ορίζει η Συνθήκη κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 72,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 60,1 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να παραμείνει σταθερό σε 2,3 % του ΑΕΠ το 2025 και να αυξηθεί σε 2,4 % το 2026. Επομένως, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να συμμορφωθεί με τη σχετική τιμή αναφοράς που ορίζει η Συνθήκη κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 72,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 60,1 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (28) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κύπρου βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και υπάρχει κίνδυνος για ορισμένες καθυστερήσεις. Η Κύπρος υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 14 ορόσημα του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 85 εκατ. EUR. Το κυπριακό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας είναι σχετικά εκτενές και πολύπλοκο. Για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος καθυστερήσεων, η ισχυρή διακυβέρνηση και η συνεχής παρακολούθηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας είναι απαραίτητες. Το κυπριακό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αναμένεται να αναθεωρηθεί ώστε να συμπεριλάβει μέτρα στο πλαίσιο του REPowerEU και να λαμβάνει υπόψη τη μειωμένη μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Κύπρου στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών συμφεροντούχων παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(28)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Κύπρου βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και υπάρχει κίνδυνος για ορισμένες καθυστερήσεις. Η Κύπρος υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 14 ορόσημα του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 85 εκατ. EUR. Το κυπριακό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας είναι σχετικά εκτενές και πολύπλοκο. Για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος καθυστερήσεων, η ισχυρή διακυβέρνηση και η συνεχής παρακολούθηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας είναι απαραίτητες. Το κυπριακό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αναμένεται να αναθεωρηθεί ώστε να συμπεριλάβει μέτρα στο πλαίσιο του REPowerEU και να λαμβάνει υπόψη τη μειωμένη μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Κύπρου στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών συμφεροντούχων παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (29) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Κύπρου το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Κύπρο. |
| --- | --- |

(29)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Κύπρου το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Κύπρο.

| (30) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που εξετάζονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και στα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Κύπρος αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με το επιχειρηματικό περιβάλλον, ιδίως όσον αφορά τη διακυβέρνηση των κρατικών επιχειρήσεων, την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, τις ενεργειακές διασυνδέσεις, την ενεργειακή απόδοση, τις βιώσιμες μεταφορές και τις δεξιότητες που απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(30)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που εξετάζονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και στα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Κύπρος αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με το επιχειρηματικό περιβάλλον, ιδίως όσον αφορά τη διακυβέρνηση των κρατικών επιχειρήσεων, την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, τις ενεργειακές διασυνδέσεις, την ενεργειακή απόδοση, τις βιώσιμες μεταφορές και τις δεξιότητες που απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

| (31) | Το σύστημα διακυβέρνησης παρουσιάζει κενά σε σχέση με τα διεθνή πρότυπα, π.χ. τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για την εταιρική διακυβέρνηση των κρατικών επιχειρήσεων και την εργαλειοθήκη της Παγκόσμιας Τράπεζας για την εταιρική διακυβέρνηση των κρατικών επιχειρήσεων. Ειδικότερα, η μεγαλύτερη διαφάνεια και η υψηλότερη λογοδοσία για τις οικονομικές επιδόσεις και τους δημόσιους στόχους θα αυξήσουν την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των κρατικών επιχειρήσεων, όπως και η εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών, όπως μια αξιοκρατική και διαφανής διαδικασία διορισμού σε διοικητικά όργανα κρατικών επιχειρήσεων. Η μετατόπιση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των κρατικών επιχειρήσεων από τα αρμόδια υπουργεία πολιτικής σε έναν ειδικό κεντρικό φορέα ή τουλάχιστον η σύσταση κεντρικής μονάδας παρακολούθησης στο Υπουργείο Οικονομικών θα ήταν ένας ακόμα τρόπος βελτίωσης της τρέχουσας κατάστασης. Η βελτίωση της διακυβέρνησης αναμένεται να συμβάλει στη διασφάλιση της έγκαιρης ολοκλήρωσης βασικών έργων δημόσιων επενδύσεων από κρατικές επιχειρήσεις, τα οποία με τη σειρά τους θα διευκολύνουν την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Η ανάληψη δράσης για τις κρατικές επιχειρήσεις αναμένεται να καταστήσει τη διακυβέρνηση στην Κύπρο πιο αποτελεσματική και την αγορά για τις τοπικές και αλλοδαπές επιχειρήσεις δικαιότερη και διαφανέστερη. Αυτό συνάδει με τους στόχους της μακροπρόθεσμης στρατηγικής για την Κύπρο και με το σχέδιο δράσης στο οποίο στηρίζεται (στο πλαίσιο του τομέα πρωτοβουλίας «Εκσυγχρονισμός των κρατικών επιχειρήσεων και δημιουργία των κατάλληλων κινήτρων για καινοτομία και αποδοτικότητα»). Οι πολιτικές που αποσκοπούν στη βελτίωση της διακυβέρνησης των κρατικών επιχειρήσεων μπορούν επίσης να συμβάλουν στην αύξηση της αποδοτικότητας του δημόσιου τομέα. Η Κύπρος έχει ζητήσει τεχνική συνδρομή από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σχετικά με τη διακυβέρνηση των κρατικών επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

(31)

Το σύστημα διακυβέρνησης παρουσιάζει κενά σε σχέση με τα διεθνή πρότυπα, π.χ. τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για την εταιρική διακυβέρνηση των κρατικών επιχειρήσεων και την εργαλειοθήκη της Παγκόσμιας Τράπεζας για την εταιρική διακυβέρνηση των κρατικών επιχειρήσεων. Ειδικότερα, η μεγαλύτερη διαφάνεια και η υψηλότερη λογοδοσία για τις οικονομικές επιδόσεις και τους δημόσιους στόχους θα αυξήσουν την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των κρατικών επιχειρήσεων, όπως και η εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών, όπως μια αξιοκρατική και διαφανής διαδικασία διορισμού σε διοικητικά όργανα κρατικών επιχειρήσεων. Η μετατόπιση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των κρατικών επιχειρήσεων από τα αρμόδια υπουργεία πολιτικής σε έναν ειδικό κεντρικό φορέα ή τουλάχιστον η σύσταση κεντρικής μονάδας παρακολούθησης στο Υπουργείο Οικονομικών θα ήταν ένας ακόμα τρόπος βελτίωσης της τρέχουσας κατάστασης. Η βελτίωση της διακυβέρνησης αναμένεται να συμβάλει στη διασφάλιση της έγκαιρης ολοκλήρωσης βασικών έργων δημόσιων επενδύσεων από κρατικές επιχειρήσεις, τα οποία με τη σειρά τους θα διευκολύνουν την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Η ανάληψη δράσης για τις κρατικές επιχειρήσεις αναμένεται να καταστήσει τη διακυβέρνηση στην Κύπρο πιο αποτελεσματική και την αγορά για τις τοπικές και αλλοδαπές επιχειρήσεις δικαιότερη και διαφανέστερη. Αυτό συνάδει με τους στόχους της μακροπρόθεσμης στρατηγικής για την Κύπρο και με το σχέδιο δράσης στο οποίο στηρίζεται (στο πλαίσιο του τομέα πρωτοβουλίας «Εκσυγχρονισμός των κρατικών επιχειρήσεων και δημιουργία των κατάλληλων κινήτρων για καινοτομία και αποδοτικότητα»). Οι πολιτικές που αποσκοπούν στη βελτίωση της διακυβέρνησης των κρατικών επιχειρήσεων μπορούν επίσης να συμβάλουν στην αύξηση της αποδοτικότητας του δημόσιου τομέα. Η Κύπρος έχει ζητήσει τεχνική συνδρομή από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σχετικά με τη διακυβέρνηση των κρατικών επιχειρήσεων.

| (32) | Το πλήρες δυναμικό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κύπρο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί περαιτέρω, ιδίως με την πραγματοποίηση περισσότερων επενδύσεων για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και με την επιλογή εγκαταστάσεων αποθήκευσης ενέργειας σε κλίμακα δικτύου. Οι συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και οι συμβάσεις επί διαφοράς μπορούν να αποτελέσουν κατάλληλα οικονομικά μέσα για την επιτάχυνση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η Κύπρος δεν χρησιμοποιεί επί του παρόντος φυσικό αέριο, παρότι το πετρέλαιο αντιπροσωπεύει το 83,2 % του συνολικού της ενεργειακού μείγματος. Δεδομένων των μεγάλων διακυμάνσεων των τιμών της ενέργειας στις παγκόσμιες αγορές, είναι ζωτικής σημασίας για τη βιωσιμότητα της κυπριακής οικονομίας να μειωθεί η μεγάλη εξάρτησή της από το πετρέλαιο, το οποίο εισάγεται εξ ολοκλήρου. Για τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού και τη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές, θα ήταν επωφελές για την Κύπρο να αποκτήσει διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας και να διευρύνει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και να πραγματοποιήσει νέες επενδύσεις σε υποδομές και δίκτυα. Επιπλέον, οι πολιτικές ενεργειακής απόδοσης θα μπορούσαν να επεκταθούν και να επιταχυνθούν ώστε να περιοριστεί η αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας. Τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης αναμένεται επίσης να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας που βιώνει υψηλό ποσοστό του πληθυσμού (19,4 % το 2021), μεταξύ άλλων με τη χρήση των κονδυλίων της πολιτικής συνοχής, κατά περίπτωση. Η Κύπρος θα επωφεληθεί από τη στροφή προς βιώσιμες μεταφορές. Το νησί βασίζεται επί του παρόντος στις ιδιωτικές μεταφορές και ο τομέας των μεταφορών συνολικά ευθυνόταν για το 21 % των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου το 2020, ενώ το μερίδιο των νέων αδειών κυκλοφορίας που αφορούν ηλεκτρικά οχήματα και ο αριθμός των σημείων φόρτισης ανά όχημα είναι τα χαμηλότερα στην Ένωση. Χρειάζεται μεγαλύτερη φιλοδοξία όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την αύξηση της ανανεώσιμης ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης ώστε η Κύπρος να ευθυγραμμιστεί με τους στόχους της δέσμης μέτρων Fit for 55. |
| --- | --- |

(32)

Το πλήρες δυναμικό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κύπρο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί περαιτέρω, ιδίως με την πραγματοποίηση περισσότερων επενδύσεων για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και με την επιλογή εγκαταστάσεων αποθήκευσης ενέργειας σε κλίμακα δικτύου. Οι συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και οι συμβάσεις επί διαφοράς μπορούν να αποτελέσουν κατάλληλα οικονομικά μέσα για την επιτάχυνση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η Κύπρος δεν χρησιμοποιεί επί του παρόντος φυσικό αέριο, παρότι το πετρέλαιο αντιπροσωπεύει το 83,2 % του συνολικού της ενεργειακού μείγματος. Δεδομένων των μεγάλων διακυμάνσεων των τιμών της ενέργειας στις παγκόσμιες αγορές, είναι ζωτικής σημασίας για τη βιωσιμότητα της κυπριακής οικονομίας να μειωθεί η μεγάλη εξάρτησή της από το πετρέλαιο, το οποίο εισάγεται εξ ολοκλήρου. Για τη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού και τη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές, θα ήταν επωφελές για την Κύπρο να αποκτήσει διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας και να διευρύνει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και να πραγματοποιήσει νέες επενδύσεις σε υποδομές και δίκτυα. Επιπλέον, οι πολιτικές ενεργειακής απόδοσης θα μπορούσαν να επεκταθούν και να επιταχυνθούν ώστε να περιοριστεί η αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας. Τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης αναμένεται επίσης να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας που βιώνει υψηλό ποσοστό του πληθυσμού (19,4 % το 2021), μεταξύ άλλων με τη χρήση των κονδυλίων της πολιτικής συνοχής, κατά περίπτωση. Η Κύπρος θα επωφεληθεί από τη στροφή προς βιώσιμες μεταφορές. Το νησί βασίζεται επί του παρόντος στις ιδιωτικές μεταφορές και ο τομέας των μεταφορών συνολικά ευθυνόταν για το 21 % των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου το 2020, ενώ το μερίδιο των νέων αδειών κυκλοφορίας που αφορούν ηλεκτρικά οχήματα και ο αριθμός των σημείων φόρτισης ανά όχημα είναι τα χαμηλότερα στην Ένωση. Χρειάζεται μεγαλύτερη φιλοδοξία όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την αύξηση της ανανεώσιμης ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης ώστε η Κύπρος να ευθυγραμμιστεί με τους στόχους της δέσμης μέτρων Fit for 55.

| (33) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Το 2022 αρκετά επαγγέλματα με ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις που είναι απαραίτητες για την πράσινη μετάβαση αντιμετώπισαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού, ενώ βασικοί τομείς (π.χ. κατασκευές, μεταποίηση) κατέγραψαν αυξανόμενο ποσοστό κενών θέσεων εργασίας. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα χρειάζεται να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(33)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Το 2022 αρκετά επαγγέλματα με ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις που είναι απαραίτητες για την πράσινη μετάβαση αντιμετώπισαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού, ενώ βασικοί τομείς (π.χ. κατασκευές, μεταποίηση) κατέγραψαν αυξανόμενο ποσοστό κενών θέσεων εργασίας. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα χρειάζεται να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση.

| (34) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (15) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(34)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (15) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (35) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και στοχευμένη σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Κύπρο, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης σύστασης που διατυπώνονται στη σύσταση του 2023 για τη ζώνη του ευρώ. |
| --- | --- |

(35)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και στοχευμένη σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Κύπρο, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης σύστασης που διατυπώνονται στη σύσταση του 2023 για τη ζώνη του ευρώ.

| (36) | Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το ιδιωτικό, το δημόσιο και το εξωτερικό χρέος. Η σύσταση 2 συμβάλλει στην υλοποίηση της σύστασης 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που διατυπώνονται στη σύσταση του 2023 για τη ζώνη του ευρώ, σε ευθυγράμμιση με την αιτιολογική σκέψη 35, |
| --- | --- |

(36)

Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το ιδιωτικό, το δημόσιο και το εξωτερικό χρέος. Η σύσταση 2 συμβάλλει στην υλοποίηση της σύστασης 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που διατυπώνονται στη σύσταση του 2023 για τη ζώνη του ευρώ, σε ευθυγράμμιση με την αιτιολογική σκέψη 35,

ΣΥΝΙΣΤΑ στην Κύπρο να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να διευκολύνει τη μείωση του ιδιωτικού χρέους, μεταξύ άλλων με την εφαρμογή αποτελεσματικού πλαισίου εκποιήσεων.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να πραγματοποιεί επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης και να διατηρήσει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

2.

Να επιταχύνει την υλοποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, μεταξύ άλλων με τη διασφάλιση επαρκούς διοικητικής ικανότητας, και να οριστικοποιήσει ταχέως το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη της υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να λάβει μέτρα για τη βελτίωση της διακυβέρνησης των κρατικών επιχειρήσεων σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.

4.

Να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να διαφοροποιήσει τον ενεργειακό εφοδιασμό. Προκειμένου να αξιοποιήσει καλύτερα όλο το αναξιοποίητο δυναμικό για την παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας, να επιταχύνει την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με τη χρήση κατάλληλων οικονομικών μέσων και με την υλοποίηση περαιτέρω επενδύσεων για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων αποθήκευσης ενέργειας. Να επιταχύνει την ανάπτυξη των διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας. Να διευρύνει και να επιταχύνει τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης, προκειμένου να αντιμετωπιστεί, μεταξύ άλλων, η ενεργειακή φτώχεια. Να διευρύνει και να επιταχύνει τη μετάβαση προς βιώσιμες μεταφορές. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10686/2021· ST 10686/2021 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Κύπρου για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 58).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Κύπρου και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Κύπρου (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 104).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Κύπρου, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 8,2 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

13

(14)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

14

(15)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 και του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

15

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/125 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/125

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Λετονίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Λετονίας

(2023/C 312/14)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Λετονία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Στις 24 Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Λετονίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Λετονία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Στις 24 Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Λετονίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε επίσης μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε επίσης μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Αυτό θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Αυτό θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 30 Απριλίου 2021 η Λετονία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λετονίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Λετονία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 30 Απριλίου 2021 η Λετονία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λετονίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Λετονία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 25 Απριλίου 2023 η Λετονία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 17 Απριλίου 2023, το εθνικό της πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Λετονίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 25 Απριλίου 2023 η Λετονία υπέβαλε το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 17 Απριλίου 2023, το εθνικό της πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Λετονίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Λετονία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Λετονίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λετονίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Λετονίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Λετονία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Λετονίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λετονίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Λετονίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Λετονία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Λετονία δεν αντιμετωπίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με τον εξωτερικό δανεισμό και τη στέγαση παραμένουν ήπιες, ενώ εκείνες που συνδέονται με την ανταγωνιστικότητα είναι σημαντικές αλλά αναμένεται να παραμείνουν στο σύνολό τους συγκρατημένες στο εγγύς μέλλον. Η πρόσφατη διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ήταν σημαντική, αλλά το έλλειμμα αναμένεται να συρρικνωθεί σημαντικά το 2023 και περαιτέρω το 2024. Η καθαρή διεθνής επενδυτική θέση της Λετονίας, η οποία βελτιώθηκε σημαντικά κατά την περασμένη δεκαετία, αναμένεται να παραμείνει σε γενικές γραμμές σταθερή. Ωστόσο, ο πληθωρισμός και οι μισθολογικές πιέσεις, αν επιμείνουν, κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την ανταγωνιστικότητα της Λετονίας, με δεδομένο ιδίως ότι ο δομικός πληθωρισμός είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Αν και η αύξηση των τιμών των κατοικιών ήταν υψηλή πρόσφατα, η υπερτίμηση των κατοικιών δεν φαίνεται να είναι σημαντική. Επιπλέον, η αύξηση των τιμών των κατοικιών επιβραδύνθηκε κατά το τέλος του 2022, ο ενυπόθηκος δανεισμός ήταν υποτονικός και το χρέος των νοικοκυριών είναι περιορισμένο και μειώνεται σε σχέση με το εισόδημα. Η Λετονία αντιμετωπίζει βασικές διαρθρωτικές οικονομικές προκλήσεις που σχετίζονται με τη μειούμενη προσφορά εργασίας, η οποία έχει συμβάλει στην ταχεία αύξηση του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος και ενέχει τον κίνδυνο να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα μεσοπρόθεσμα. Το πλαίσιο πολιτικής είναι συνολικά ευνοϊκό, αν και ορισμένες πρόσθετες προσπάθειες θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των κινδύνων από τις ευπάθειες που έχουν εντοπιστεί. Από την άποψη αυτή, θα είναι σημαντικές οι πολιτικές για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων για την αύξηση της ποιότητας και της ποσότητας της προσφοράς εργατικού δυναμικού. Η συντόμευση της διαδικασίας αδειοδότησης κατασκευών θα συμβάλει ώστε να στηριχτεί η προσφορά στέγασης και η βελτίωση της κατάστασης στη στεγαστική αγορά. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Λετονία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Λετονία δεν αντιμετωπίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με τον εξωτερικό δανεισμό και τη στέγαση παραμένουν ήπιες, ενώ εκείνες που συνδέονται με την ανταγωνιστικότητα είναι σημαντικές αλλά αναμένεται να παραμείνουν στο σύνολό τους συγκρατημένες στο εγγύς μέλλον. Η πρόσφατη διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ήταν σημαντική, αλλά το έλλειμμα αναμένεται να συρρικνωθεί σημαντικά το 2023 και περαιτέρω το 2024. Η καθαρή διεθνής επενδυτική θέση της Λετονίας, η οποία βελτιώθηκε σημαντικά κατά την περασμένη δεκαετία, αναμένεται να παραμείνει σε γενικές γραμμές σταθερή. Ωστόσο, ο πληθωρισμός και οι μισθολογικές πιέσεις, αν επιμείνουν, κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την ανταγωνιστικότητα της Λετονίας, με δεδομένο ιδίως ότι ο δομικός πληθωρισμός είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Αν και η αύξηση των τιμών των κατοικιών ήταν υψηλή πρόσφατα, η υπερτίμηση των κατοικιών δεν φαίνεται να είναι σημαντική. Επιπλέον, η αύξηση των τιμών των κατοικιών επιβραδύνθηκε κατά το τέλος του 2022, ο ενυπόθηκος δανεισμός ήταν υποτονικός και το χρέος των νοικοκυριών είναι περιορισμένο και μειώνεται σε σχέση με το εισόδημα. Η Λετονία αντιμετωπίζει βασικές διαρθρωτικές οικονομικές προκλήσεις που σχετίζονται με τη μειούμενη προσφορά εργασίας, η οποία έχει συμβάλει στην ταχεία αύξηση του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος και ενέχει τον κίνδυνο να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα μεσοπρόθεσμα. Το πλαίσιο πολιτικής είναι συνολικά ευνοϊκό, αν και ορισμένες πρόσθετες προσπάθειες θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των κινδύνων από τις ευπάθειες που έχουν εντοπιστεί. Από την άποψη αυτή, θα είναι σημαντικές οι πολιτικές για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων για την αύξηση της ποιότητας και της ποσότητας της προσφοράς εργατικού δυναμικού. Η συντόμευση της διαδικασίας αδειοδότησης κατασκευών θα συμβάλει ώστε να στηριχτεί η προσφορά στέγασης και η βελτίωση της κατάστασης στη στεγαστική αγορά.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Λετονίας μειώθηκε από 7,1 % του ΑΕΠ το 2021 σε 4,4 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 43,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 40,8 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Λετονίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Η Επιτροπή ακολούθως επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. Η Λετονία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Λετονίας μειώθηκε από 7,1 % του ΑΕΠ το 2021 σε 4,4 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 43,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 40,8 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Λετονίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Η Επιτροπή ακολούθως επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. Η Λετονία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής για αύξηση των δαπανών περιλάμβαναν αντιστάθμιση του κόστους θέρμανσης (με βάση τη χρησιμοποιούμενη πηγή ενέργειας) και μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά, μηνιαία επιδόματα για ευάλωτα νοικοκυριά και οικογένειες με παιδιά, καθώς και πρωιμότερη τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξεων, επιχορηγήσεις σε ενεργοβόρες επιχειρήσεις και αντιστάθμιση για την αύξηση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τις επιχειρήσεις. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της προσφοράς προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 1,2 % του ΑΕΠ το 2022, από 5,0 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής για αύξηση των δαπανών περιλάμβαναν αντιστάθμιση του κόστους θέρμανσης (με βάση τη χρησιμοποιούμενη πηγή ενέργειας) και μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά, μηνιαία επιδόματα για ευάλωτα νοικοκυριά και οικογένειες με παιδιά, καθώς και πρωιμότερη τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξεων, επιχορηγήσεις σε ενεργοβόρες επιχειρήσεις και αντιστάθμιση για την αύξηση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τις επιχειρήσεις. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της προσφοράς προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 1,2 % του ΑΕΠ το 2022, από 5,0 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Λετονία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Λετονία να διατηρήσει υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Λετονία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Λετονία να διατηρήσει υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν ουδέτερος στο 0,0 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Λετονία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2022 (1,3 % του ΑΕΠ το 2021). Λόγω των περιορισμών δυναμικότητας και της αύξησης των τιμών κατασκευής, καθυστέρησαν ορισμένες επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα κονδύλια της Ένωσης το 2022, με αποτέλεσμα τη μικρή μείωση των δαπανών. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 1,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Ως εκ τούτου, η Λετονία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Λετονία διατήρησε υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν ουδέτερος στο 0,0 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Λετονία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2022 (1,3 % του ΑΕΠ το 2021). Λόγω των περιορισμών δυναμικότητας και της αύξησης των τιμών κατασκευής, καθυστέρησαν ορισμένες επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα κονδύλια της Ένωσης το 2022, με αποτέλεσμα τη μικρή μείωση των δαπανών. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 1,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Ως εκ τούτου, η Λετονία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Λετονία διατήρησε υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι συντηρητικό το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει στασιμότητα του πραγματικού ΑΕΠ το 2023 και αύξησή του κατά 2,0 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται υψηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,4 % το 2023 και κατά 2,8 % το 2024, η οποία αντικατοπτρίζει την ενσωμάτωση νέων δημοσιευμένων στοιχείων που δεν περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, και συγκεκριμένα αναθεωρήσεων των στοιχείων για την αύξηση του ΑΕΠ το 2022, καθώς και της προκαταρκτικής εκτίμησης για το πρώτο τρίμηνο του 2023, στοιχεία από τα οποία προκύπτει υψηλότερη αύξηση του ΑΕΠ από ό,τι αναμενόταν προηγουμένως. Ωστόσο, σε ονομαστικούς όρους, η προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕΠ είναι παρόμοια και στις δύο προβλέψεις, με αναμενόμενη αύξηση 11,7 % και 5,5 % για το 2023 και το 2024, αντίστοιχα, στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και πρόβλεψη στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για αύξηση 10,5 % και 5,6 %, για τα αντίστοιχα έτη. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι συντηρητικό το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει στασιμότητα του πραγματικού ΑΕΠ το 2023 και αύξησή του κατά 2,0 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται υψηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,4 % το 2023 και κατά 2,8 % το 2024, η οποία αντικατοπτρίζει την ενσωμάτωση νέων δημοσιευμένων στοιχείων που δεν περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, και συγκεκριμένα αναθεωρήσεων των στοιχείων για την αύξηση του ΑΕΠ το 2022, καθώς και της προκαταρκτικής εκτίμησης για το πρώτο τρίμηνο του 2023, στοιχεία από τα οποία προκύπτει υψηλότερη αύξηση του ΑΕΠ από ό,τι αναμενόταν προηγουμένως. Ωστόσο, σε ονομαστικούς όρους, η προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕΠ είναι παρόμοια και στις δύο προβλέψεις, με αναμενόμενη αύξηση 11,7 % και 5,5 % για το 2023 και το 2024, αντίστοιχα, στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και πρόβλεψη στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για αύξηση 10,5 % και 5,6 %, για τα αντίστοιχα έτη.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 4,0 % του ΑΕΠ το 2023. Η προσαρμογή του ελλείμματος το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως εξελίξεις στο σκέλος των δαπανών. Η σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης που σχετίζονται με την πανδημία αναμένεται να έχει συμβολή που μειώνει το έλλειμμα, ενώ οι κατ’ αποκοπή δαπάνες το 2022 για τη δημιουργία εθνικού αποθέματος αερίου δεν προβλέπονται για το 2023. Οι εξοικονομήσεις αυτές πρόκειται να αντισταθμιστούν εν μέρει από μέτρα στο σκέλος των δαπανών που περιλαμβάνονται στη δέσμη του προϋπολογισμού του 2023, όπως μισθολογική αύξηση για τη δημόσια διοίκηση και το ιατρικό προσωπικό, υψηλότερες τρέχουσες δαπάνες για υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, επιστήμη, έρευνα και τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς και σημαντική δέσμη δημόσιων επενδύσεων για την άμυνα και την εσωτερική ασφάλεια. Επιπλέον, αναμένονται υψηλότερες δαπάνες για συντάξεις και επιδόματα λόγω υψηλότερων συντελεστών τιμαριθμικής αναπροσαρμογής. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 40,8 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 39,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 3,8 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ είναι ελαφρώς υψηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 39,8 % στο τέλος του 2023. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 4,0 % του ΑΕΠ το 2023. Η προσαρμογή του ελλείμματος το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως εξελίξεις στο σκέλος των δαπανών. Η σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης που σχετίζονται με την πανδημία αναμένεται να έχει συμβολή που μειώνει το έλλειμμα, ενώ οι κατ’ αποκοπή δαπάνες το 2022 για τη δημιουργία εθνικού αποθέματος αερίου δεν προβλέπονται για το 2023. Οι εξοικονομήσεις αυτές πρόκειται να αντισταθμιστούν εν μέρει από μέτρα στο σκέλος των δαπανών που περιλαμβάνονται στη δέσμη του προϋπολογισμού του 2023, όπως μισθολογική αύξηση για τη δημόσια διοίκηση και το ιατρικό προσωπικό, υψηλότερες τρέχουσες δαπάνες για υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, επιστήμη, έρευνα και τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς και σημαντική δέσμη δημόσιων επενδύσεων για την άμυνα και την εσωτερική ασφάλεια. Επιπλέον, αναμένονται υψηλότερες δαπάνες για συντάξεις και επιδόματα λόγω υψηλότερων συντελεστών τιμαριθμικής αναπροσαρμογής. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 40,8 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 39,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 3,8 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ είναι ελαφρώς υψηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 39,8 % στο τέλος του 2023.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που λήφθηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται κυρίως για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,5 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσφοράς προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 1,2 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που λήφθηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται κυρίως για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,5 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσφοράς προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 1,2 % του ΑΕΠ.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Λετονία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Λετονία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Λετονία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού καθώς και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Λετονία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Λετονία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Λετονία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού καθώς και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 0,9 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (0,0 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,5 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,4 % του ΑΕΠ. Περιλαμβάνεται επίσης το υψηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (κατά 0,1 % του ΑΕΠ). Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται στα μέτρα στο σκέλος των δαπανών που περιλαμβάνονται στη δέσμη του προϋπολογισμού του 2023, όπως η μισθολογική αύξηση για τη διοίκηση και το ιατρικό προσωπικό, οι πρόσθετες τρέχουσες δαπάνες για τη χρηματοδότηση της ογκολογίας, της επιστήμης και της έρευνας και άλλες τρέχουσες δαπάνες διακριτικής ευχέρειας για την εθνική διοίκηση, καθώς και οι υψηλότερες δαπάνες για συντάξεις και επιδόματα. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 2,2 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 1,0 εκατοστιαίας μονάδας (13).
  Επομένως, η Λετονία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η αγορά ηλεκτρικών οχημάτων για τις δημόσιες μεταφορές, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης πολυκατοικιών και επιχειρηματικών ακινήτων, ο εκσυγχρονισμός των δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, η ενίσχυση της ικανότητας αντίδρασης των υπηρεσιών διάσωσης, η συγκέντρωση της διακυβέρνησης ψηφιακών πλατφορμών και συστημάτων στον δημόσιο τομέα, η ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων και η ψηφιοποίηση των διαδικασιών στις επιχειρήσεις, η ανάπτυξη ευρυζωνικών υποδομών, καθώς και η προώθηση της ψηφιοποίησης στον τομέα της εκπαίδευσης. Οι εν λόγω δημόσιες επενδύσεις χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από τον μηχανισμό και από άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 0,9 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (0,0 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,5 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,4 % του ΑΕΠ. Περιλαμβάνεται επίσης το υψηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (κατά 0,1 % του ΑΕΠ). Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται στα μέτρα στο σκέλος των δαπανών που περιλαμβάνονται στη δέσμη του προϋπολογισμού του 2023, όπως η μισθολογική αύξηση για τη διοίκηση και το ιατρικό προσωπικό, οι πρόσθετες τρέχουσες δαπάνες για τη χρηματοδότηση της ογκολογίας, της επιστήμης και της έρευνας και άλλες τρέχουσες δαπάνες διακριτικής ευχέρειας για την εθνική διοίκηση, καθώς και οι υψηλότερες δαπάνες για συντάξεις και επιδόματα. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 2,2 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 1,0 εκατοστιαίας μονάδας (13).

Επομένως, η Λετονία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η αγορά ηλεκτρικών οχημάτων για τις δημόσιες μεταφορές, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης πολυκατοικιών και επιχειρηματικών ακινήτων, ο εκσυγχρονισμός των δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, η ενίσχυση της ικανότητας αντίδρασης των υπηρεσιών διάσωσης, η συγκέντρωση της διακυβέρνησης ψηφιακών πλατφορμών και συστημάτων στον δημόσιο τομέα, η ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων και η ψηφιοποίηση των διαδικασιών στις επιχειρήσεις, η ανάπτυξη ευρυζωνικών υποδομών, καθώς και η προώθηση της ψηφιοποίησης στον τομέα της εκπαίδευσης. Οι εν λόγω δημόσιες επενδύσεις χρηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από τον μηχανισμό και από άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,5 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας, την απουσία τρεχουσών δαπανών σχετικών με την πανδημία COVID-19 και το γεγονός ότι οι επενδύσεις για τη στήριξη της ανάκαμψης από την πανδημία περατώνονται το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί ελαφρώς, σε 39,7 %, στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 2,7 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι υψηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 40,5 % στο τέλος του 2024, κυρίως λόγω του χαμηλότερου ονομαστικού ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,5 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας, την απουσία τρεχουσών δαπανών σχετικών με την πανδημία COVID-19 και το γεγονός ότι οι επενδύσεις για τη στήριξη της ανάκαμψης από την πανδημία περατώνονται το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί ελαφρώς, σε 39,7 %, στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 2,7 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι υψηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 40,5 % στο τέλος του 2024, κυρίως λόγω του χαμηλότερου ονομαστικού ΑΕΠ.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 3,0 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Αυτό θα συμβάλει επίσης στη μείωση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες ανταγωνιστικότητας, αν δεν τιθασευτεί. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, θα ήταν σκόπιμη η χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 3,0 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Αυτό θα συμβάλει επίσης στη μείωση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες ανταγωνιστικότητας, αν δεν τιθασευτεί. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, θα ήταν σκόπιμη η χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 1,3 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 1,3 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 5,5 % του ΑΕΠ το 2023 σε 6,1 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει υψηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και υψηλότερες επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, μεταξύ άλλων μέσω του μηχανισμού. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 5,5 % του ΑΕΠ το 2023 σε 6,1 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει υψηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και υψηλότερες επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, μεταξύ άλλων μέσω του μηχανισμού.

| (27) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,2 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 0,7 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να μειωθεί σε ποσοστό χαμηλότερο του 3 % του ΑΕΠ το 2024 και να παραμείνει κάτω από 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 39,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 38,9 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,2 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 0,7 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να μειωθεί σε ποσοστό χαμηλότερο του 3 % του ΑΕΠ το 2024 και να παραμείνει κάτω από 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 39,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 38,9 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (28) | Τα φορολογικά έσοδα της Λετονίας ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι σημαντικά χαμηλότερα από τον ενωσιακό μέσο όρο. Έτσι, περιορίζεται η χρηματοδότηση προς τις δημόσιες υπηρεσίες, ιδίως στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της κοινωνικής προστασίας. Η φορολογία του κεφαλαίου και της ακίνητης περιουσίας υπολείπεται του μέσου όρου της Ένωσης και προσφέρει δυνατότητες για αύξηση των φορολογικών εσόδων. Επιπλέον, η Λετονία εισπράττει σχετικά χαμηλά έσοδα από τη φορολόγηση της εργασίας παρά τους σχετικά υψηλούς φορολογικούς συντελεστές. Αυτό υποδηλώνει ότι χρειάζονται συνεχείς προσπάθειες για τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και την αντιμετώπιση της παραοικονομίας. Η φτώχεια και η ανισότητα παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, ιδίως εξαιτίας των χαμηλών δαπανών για κοινωνική προστασία. Η επάρκεια του διχτυού κοινωνικής ασφάλειας έχει βελτιωθεί, αλλά ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού παραμένει υψηλός, ιδίως για τα πλέον ευάλωτα άτομα. Ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού για τους ηλικιωμένους είναι ο υψηλότερος στην Ένωση (45,9 % στη Λετονία σε σύγκριση με 19,5 % στην Ένωση το 2021) και παραμένει επίσης πολύ υψηλός για τα άτομα με αναπηρία (41,2 % στη Λετονία σε σύγκριση με 29,7 % στην Ένωση το 2021). Η πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες βασισμένες στις ατομικές ανάγκες, καθώς και η ποιότητα των εν λόγω υπηρεσιών, εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση λόγω της έλλειψης και του υψηλού φόρτου εργασίας των κοινωνικών λειτουργών, καθώς και των ανισοτήτων μεταξύ δήμων. Το σύστημα μακροχρόνιας φροντίδας είναι κατακερματισμένο, ενώ έχει σημειωθεί περιορισμένη πρόοδος όσον αφορά τη μετάβαση από την ιδρυματική φροντίδα στην κατ’ οίκον φροντίδα και στις υπηρεσίες σε επίπεδο κοινότητας. Η επάρκεια και η διαθεσιμότητα κοινωνικής στέγασης είναι περιορισμένη εξαιτίας ανεπαρκούς μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης. Οι δημόσιες δαπάνες για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι χαμηλές σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ένωσης και τα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά προγράμματα αναμένουν ότι θα μειωθεί από 5,6 % του ΑΕΠ το 2022 σε 3,6 % το 2026, σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2023. Το ποσοστό αυτό είναι επίσης σημαντικά χαμηλότερο από το επίπεδο δημόσιας χρηματοδότησης που απαιτείται για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ως το 2027, ήτοι 6 % του ΑΕΠ, όπως αναφέρεται στις κατευθυντήριες γραμμές 2021-2027 για την πολιτική της Λετονίας για τη δημόσια υγεία. Αν και η μείωση οφείλεται κυρίως στη σταδιακή κατάργηση των προσωρινών μέτρων στήριξης λόγω της COVID-19, σημειώνεται επίσης απουσία σχεδίων για τη βιώσιμη χρηματοδότηση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Επιπλέον, η Λετονία αντιμετωπίζει ελλείψεις εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας, ιδίως νοσηλευτών και νοσηλευτριών. Ως αποτέλεσμα, η έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη είναι περιορισμένη. |
| --- | --- |

(28)

Τα φορολογικά έσοδα της Λετονίας ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι σημαντικά χαμηλότερα από τον ενωσιακό μέσο όρο. Έτσι, περιορίζεται η χρηματοδότηση προς τις δημόσιες υπηρεσίες, ιδίως στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της κοινωνικής προστασίας. Η φορολογία του κεφαλαίου και της ακίνητης περιουσίας υπολείπεται του μέσου όρου της Ένωσης και προσφέρει δυνατότητες για αύξηση των φορολογικών εσόδων. Επιπλέον, η Λετονία εισπράττει σχετικά χαμηλά έσοδα από τη φορολόγηση της εργασίας παρά τους σχετικά υψηλούς φορολογικούς συντελεστές. Αυτό υποδηλώνει ότι χρειάζονται συνεχείς προσπάθειες για τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και την αντιμετώπιση της παραοικονομίας. Η φτώχεια και η ανισότητα παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, ιδίως εξαιτίας των χαμηλών δαπανών για κοινωνική προστασία. Η επάρκεια του διχτυού κοινωνικής ασφάλειας έχει βελτιωθεί, αλλά ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού παραμένει υψηλός, ιδίως για τα πλέον ευάλωτα άτομα. Ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού για τους ηλικιωμένους είναι ο υψηλότερος στην Ένωση (45,9 % στη Λετονία σε σύγκριση με 19,5 % στην Ένωση το 2021) και παραμένει επίσης πολύ υψηλός για τα άτομα με αναπηρία (41,2 % στη Λετονία σε σύγκριση με 29,7 % στην Ένωση το 2021). Η πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες βασισμένες στις ατομικές ανάγκες, καθώς και η ποιότητα των εν λόγω υπηρεσιών, εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση λόγω της έλλειψης και του υψηλού φόρτου εργασίας των κοινωνικών λειτουργών, καθώς και των ανισοτήτων μεταξύ δήμων. Το σύστημα μακροχρόνιας φροντίδας είναι κατακερματισμένο, ενώ έχει σημειωθεί περιορισμένη πρόοδος όσον αφορά τη μετάβαση από την ιδρυματική φροντίδα στην κατ’ οίκον φροντίδα και στις υπηρεσίες σε επίπεδο κοινότητας. Η επάρκεια και η διαθεσιμότητα κοινωνικής στέγασης είναι περιορισμένη εξαιτίας ανεπαρκούς μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης. Οι δημόσιες δαπάνες για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι χαμηλές σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ένωσης και τα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά προγράμματα αναμένουν ότι θα μειωθεί από 5,6 % του ΑΕΠ το 2022 σε 3,6 % το 2026, σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας του 2023. Το ποσοστό αυτό είναι επίσης σημαντικά χαμηλότερο από το επίπεδο δημόσιας χρηματοδότησης που απαιτείται για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ως το 2027, ήτοι 6 % του ΑΕΠ, όπως αναφέρεται στις κατευθυντήριες γραμμές 2021-2027 για την πολιτική της Λετονίας για τη δημόσια υγεία. Αν και η μείωση οφείλεται κυρίως στη σταδιακή κατάργηση των προσωρινών μέτρων στήριξης λόγω της COVID-19, σημειώνεται επίσης απουσία σχεδίων για τη βιώσιμη χρηματοδότηση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Επιπλέον, η Λετονία αντιμετωπίζει ελλείψεις εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας, ιδίως νοσηλευτών και νοσηλευτριών. Ως αποτέλεσμα, η έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη είναι περιορισμένη.

| (29) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λετονίας προχωρεί ικανοποιητικά. Η Λετονία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 9 ορόσημα και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 201 εκατ. EUR. Ως αποτέλεσμα αντικειμενικών περιστάσεων που σχετίζονται με τις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και των οικοδομικών υλικών και με περιορισμούς στην αλυσίδα εφοδιασμού εξαιτίας του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η Λετονία προτίθεται να υποβάλει τροποποιήσεις στο σχέδιο, καθώς και να προσθέσει ένα νέο κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης της οικονομίας και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Λετονίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λετονίας προχωρεί ικανοποιητικά. Η Λετονία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 9 ορόσημα και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 201 εκατ. EUR. Ως αποτέλεσμα αντικειμενικών περιστάσεων που σχετίζονται με τις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και των οικοδομικών υλικών και με περιορισμούς στην αλυσίδα εφοδιασμού εξαιτίας του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η Λετονία προτίθεται να υποβάλει τροποποιήσεις στο σχέδιο, καθώς και να προσθέσει ένα νέο κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης της οικονομίας και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Λετονίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (30) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Λετονίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Λετονία. |
| --- | --- |

(30)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Λετονίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Λετονία.

| (31) | Πέραν των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Λετονία αντιμετωπίζει προκλήσεις που σχετίζονται με την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, την ενέργεια και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(31)

Πέραν των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Λετονία αντιμετωπίζει προκλήσεις που σχετίζονται με την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, την ενέργεια και την πράσινη μετάβαση.

| (32) | Οι πιστωτικές ροές του ιδιωτικού τομέα ανήλθαν σε 1 % του ΑΕΠ το 2021, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από το ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας. Αυτό οδηγεί σε περαιτέρω μείωση του χρέους του ιδιωτικού τομέα, το οποίο είναι από τα χαμηλότερα στην Ένωση. Αυτή η υποτονική πιστωτική επέκταση αντικατοπτρίζει σε κάποιον βαθμό την υποτονική ζήτηση, αλλά επηρεάζεται επίσης από ορισμένες προκλήσεις από την πλευρά της προσφοράς. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις δυσκολεύονται ιδιαίτερα να λάβουν πίστωση. Η δυσκολία αυτή οφείλεται εν μέρει στον υψηλότερο πιστωτικό τους κίνδυνο, αλλά επίσης και στο υψηλό κόστος πίστωσης και τη γραφειοκρατία. Επιπλέον, η περιορισμένη ρευστότητα των περιουσιακών στοιχείων που διατίθενται για εξασφαλίσεις καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη τη λήψη πιστώσεων εκτός της περιφέρειας της Ρίγας. Αυτό δημιουργεί σημαντικό φραγμό τόσο για τον ενυπόθηκο δανεισμό όσο και για τον δανεισμό προς τις επιχειρήσεις. Οι προσπάθειες πολιτικής επικεντρώθηκαν κυρίως στη στήριξη του δανεισμού συνδυάζοντάς τον με δημόσιες επιχορηγήσεις. Ωστόσο, αυτό συνεπάγεται σημαντικό κόστος για τον κρατικό προϋπολογισμό και, ως εκ τούτου, δεν αποτελεί βιώσιμο τρόπο τόνωσης του δανεισμού. Η χαλάρωση των περιορισμών στη χορήγηση πιστώσεων απαιτεί γενικές βελτιώσεις ως προς τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη στο επιχειρηματικό περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του μεγέθους της παραοικονομίας. Επιπλέον, η βελτίωση της διαδικασίας αφερεγγυότητας για την επίτευξη υψηλού ποσοστού αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων και ενδεχομένως υψηλότερων ποσοστών ανάκτησης δανείων θα μειώσει τους διαφαινόμενους κινδύνους για τις τράπεζες και θα τονώσει τον δανεισμό. Τα στοχευμένα προγράμματα δανείων και εγγυήσεων θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση των κινδύνων ρευστότητας που αντιμετωπίζουν οι τράπεζες όταν αποδέχονται εξασφαλίσεις σε αγορές με σχετικά χαμηλή ρευστότητα. Τα προγράμματα δημόσιου δανεισμού για στρατηγικά σημαντικούς τομείς επενδύσεων, όπως η πράσινη μετάβαση και η περιφερειακή ανάπτυξη, θα μπορούσαν να αυξήσουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στην τραπεζική αγορά ή να καλύψουν ένα κενό της αγοράς όπου η τραπεζική χρηματοδότηση είτε είναι πολύ ακριβή είτε δεν είναι διαθέσιμη. Επιπλέον, τα προγράμματα δημόσιων εγγυήσεων και δανειοδότησης προσφέρουν πολύ αποδοτικότερο οικονομικά τρόπο στήριξης του ιδιωτικού δανεισμού απ’ ό,τι τα προγράμματα επιχορηγήσεων. Εκτός από τα εμπόδια στην τραπεζική χρηματοδότηση, η αγορά εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης της Λετονίας δεν είναι επαρκώς ανεπτυγμένη και έχει τις δυνατότητες να βελτιώσει την πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

(32)

Οι πιστωτικές ροές του ιδιωτικού τομέα ανήλθαν σε 1 % του ΑΕΠ το 2021, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από το ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας. Αυτό οδηγεί σε περαιτέρω μείωση του χρέους του ιδιωτικού τομέα, το οποίο είναι από τα χαμηλότερα στην Ένωση. Αυτή η υποτονική πιστωτική επέκταση αντικατοπτρίζει σε κάποιον βαθμό την υποτονική ζήτηση, αλλά επηρεάζεται επίσης από ορισμένες προκλήσεις από την πλευρά της προσφοράς. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις δυσκολεύονται ιδιαίτερα να λάβουν πίστωση. Η δυσκολία αυτή οφείλεται εν μέρει στον υψηλότερο πιστωτικό τους κίνδυνο, αλλά επίσης και στο υψηλό κόστος πίστωσης και τη γραφειοκρατία. Επιπλέον, η περιορισμένη ρευστότητα των περιουσιακών στοιχείων που διατίθενται για εξασφαλίσεις καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη τη λήψη πιστώσεων εκτός της περιφέρειας της Ρίγας. Αυτό δημιουργεί σημαντικό φραγμό τόσο για τον ενυπόθηκο δανεισμό όσο και για τον δανεισμό προς τις επιχειρήσεις. Οι προσπάθειες πολιτικής επικεντρώθηκαν κυρίως στη στήριξη του δανεισμού συνδυάζοντάς τον με δημόσιες επιχορηγήσεις. Ωστόσο, αυτό συνεπάγεται σημαντικό κόστος για τον κρατικό προϋπολογισμό και, ως εκ τούτου, δεν αποτελεί βιώσιμο τρόπο τόνωσης του δανεισμού. Η χαλάρωση των περιορισμών στη χορήγηση πιστώσεων απαιτεί γενικές βελτιώσεις ως προς τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη στο επιχειρηματικό περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του μεγέθους της παραοικονομίας. Επιπλέον, η βελτίωση της διαδικασίας αφερεγγυότητας για την επίτευξη υψηλού ποσοστού αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων και ενδεχομένως υψηλότερων ποσοστών ανάκτησης δανείων θα μειώσει τους διαφαινόμενους κινδύνους για τις τράπεζες και θα τονώσει τον δανεισμό. Τα στοχευμένα προγράμματα δανείων και εγγυήσεων θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση των κινδύνων ρευστότητας που αντιμετωπίζουν οι τράπεζες όταν αποδέχονται εξασφαλίσεις σε αγορές με σχετικά χαμηλή ρευστότητα. Τα προγράμματα δημόσιου δανεισμού για στρατηγικά σημαντικούς τομείς επενδύσεων, όπως η πράσινη μετάβαση και η περιφερειακή ανάπτυξη, θα μπορούσαν να αυξήσουν τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό στην τραπεζική αγορά ή να καλύψουν ένα κενό της αγοράς όπου η τραπεζική χρηματοδότηση είτε είναι πολύ ακριβή είτε δεν είναι διαθέσιμη. Επιπλέον, τα προγράμματα δημόσιων εγγυήσεων και δανειοδότησης προσφέρουν πολύ αποδοτικότερο οικονομικά τρόπο στήριξης του ιδιωτικού δανεισμού απ’ ό,τι τα προγράμματα επιχορηγήσεων. Εκτός από τα εμπόδια στην τραπεζική χρηματοδότηση, η αγορά εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης της Λετονίας δεν είναι επαρκώς ανεπτυγμένη και έχει τις δυνατότητες να βελτιώσει την πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση.

| (33) | Η Λετονία έχει εξασφαλίσει την ανεξαρτησία της από το ρωσικό αέριο μετά την απόφαση του κοινοβουλίου τον Ιούλιο του 2022 να σταματήσει την αγορά ρωσικού φυσικού αερίου από την 1η Ιανουαρίου 2023. Οι εγχώριοι προμηθευτές αερίου μπόρεσαν να βρουν εναλλακτικές πηγές φυσικού αερίου χάρη στις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) από τον λιθουανικό τερματικό σταθμό ΥΦΑ στην Klaipėda και τον νέο τερματικό σταθμό ΥΦΑ στο Inkoo της Φινλανδίας. Η τρέχουσα κατάσταση κατέδειξε την ανάγκη να επιταχυνθεί η αργή ανάπτυξη εγκαταστάσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Λετονία έχει ένα από τα υψηλότερα μερίδια ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ένωση, αν και το μερίδιο αυτό παρέμεινε στάσιμο από το 2020 έως το 2021. Η Λετονία θα ωφεληθεί από την επιτάχυνση των προσπαθειών της για την αξιοποίηση της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας, η οποία αποτελεί την πλέον βιώσιμη και μακροπρόθεσμη λύση για την αύξηση του μεριδίου ανανεώσιμης ενέργειας. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λετονίας περιλαμβάνει ήδη μέτρα για την άρση κανονιστικών φραγμών στην ανάπτυξη χερσαίας αιολικής ενέργειας. Ωστόσο, θα ήταν δυνατό να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τη θέρμανση και την ψύξη. Οι προσπάθειες αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τον εκσυγχρονισμό του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, την προώθηση της αποκεντρωμένης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, την ευελιξία του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας (απόκριση ζήτησης και αποθήκευση), την περαιτέρω βελτίωση των διαδικασιών χορήγησης αδειών και τη θέσπιση νομικού πλαισίου και κινήτρων για την προώθηση των ενεργειακών κοινοτήτων. Η ολοκλήρωση του συγχρονισμού της Λετονίας με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης θα προσθέσει δυναμικότητα μεταφοράς, ώστε να είναι δυνατή η ενσωμάτωση αυξανόμενου μεριδίου υπεράκτιων και χερσαίων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο. Το λετονικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, όπως και το δίκτυο άλλων κρατών μελών της Βαλτικής, παραμένει εκτεθειμένο, διότι είναι συγχρονισμένο με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας BRELL (Λευκορωσία, Ρωσία, Εσθονία, Λιθουανία και Λετονία). Σημειώνεται πρόοδος όσον αφορά τον περιφερειακό συγχρονισμό του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας με την υπόλοιπη Ένωση, παρότι ο συγχρονισμός δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Για τον σκοπό αυτόν είναι αναγκαία η συνεργασία με την Εσθονία και τη Λιθουανία. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Λετονία μειώθηκε κατά 30 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Λετονία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16). |
| --- | --- |

(33)

Η Λετονία έχει εξασφαλίσει την ανεξαρτησία της από το ρωσικό αέριο μετά την απόφαση του κοινοβουλίου τον Ιούλιο του 2022 να σταματήσει την αγορά ρωσικού φυσικού αερίου από την 1η Ιανουαρίου 2023. Οι εγχώριοι προμηθευτές αερίου μπόρεσαν να βρουν εναλλακτικές πηγές φυσικού αερίου χάρη στις εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) από τον λιθουανικό τερματικό σταθμό ΥΦΑ στην Klaipėda και τον νέο τερματικό σταθμό ΥΦΑ στο Inkoo της Φινλανδίας. Η τρέχουσα κατάσταση κατέδειξε την ανάγκη να επιταχυνθεί η αργή ανάπτυξη εγκαταστάσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Λετονία έχει ένα από τα υψηλότερα μερίδια ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ένωση, αν και το μερίδιο αυτό παρέμεινε στάσιμο από το 2020 έως το 2021. Η Λετονία θα ωφεληθεί από την επιτάχυνση των προσπαθειών της για την αξιοποίηση της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας, η οποία αποτελεί την πλέον βιώσιμη και μακροπρόθεσμη λύση για την αύξηση του μεριδίου ανανεώσιμης ενέργειας. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λετονίας περιλαμβάνει ήδη μέτρα για την άρση κανονιστικών φραγμών στην ανάπτυξη χερσαίας αιολικής ενέργειας. Ωστόσο, θα ήταν δυνατό να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τη θέρμανση και την ψύξη. Οι προσπάθειες αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τον εκσυγχρονισμό του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, την προώθηση της αποκεντρωμένης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, την ευελιξία του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας (απόκριση ζήτησης και αποθήκευση), την περαιτέρω βελτίωση των διαδικασιών χορήγησης αδειών και τη θέσπιση νομικού πλαισίου και κινήτρων για την προώθηση των ενεργειακών κοινοτήτων. Η ολοκλήρωση του συγχρονισμού της Λετονίας με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης θα προσθέσει δυναμικότητα μεταφοράς, ώστε να είναι δυνατή η ενσωμάτωση αυξανόμενου μεριδίου υπεράκτιων και χερσαίων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο. Το λετονικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, όπως και το δίκτυο άλλων κρατών μελών της Βαλτικής, παραμένει εκτεθειμένο, διότι είναι συγχρονισμένο με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας BRELL (Λευκορωσία, Ρωσία, Εσθονία, Λιθουανία και Λετονία). Σημειώνεται πρόοδος όσον αφορά τον περιφερειακό συγχρονισμό του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας με την υπόλοιπη Ένωση, παρότι ο συγχρονισμός δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Για τον σκοπό αυτόν είναι αναγκαία η συνεργασία με την Εσθονία και τη Λιθουανία. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Λετονία μειώθηκε κατά 30 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Λετονία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16).

| (34) | Η Λετονία θα πρέπει να επιταχύνει τις προσπάθειές της για την κλιμάκωση των μέτρων ενεργειακής απόδοσης με σκοπό την απανθρακοποίηση του κτιριακού δυναμικού, καθώς και των μεταφορών και της βιομηχανίας, και να θεσπίσει νέα μέτρα χρηματοδότησης και στήριξης για την επίτευξη των στόχων ανακαίνισης της μακροπρόθεσμης στρατηγικής της για την ανακαίνιση. |
| --- | --- |

(34)

Η Λετονία θα πρέπει να επιταχύνει τις προσπάθειές της για την κλιμάκωση των μέτρων ενεργειακής απόδοσης με σκοπό την απανθρακοποίηση του κτιριακού δυναμικού, καθώς και των μεταφορών και της βιομηχανίας, και να θεσπίσει νέα μέτρα χρηματοδότησης και στήριξης για την επίτευξη των στόχων ανακαίνισης της μακροπρόθεσμης στρατηγικής της για την ανακαίνιση.

| (35) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε 25 από 436 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρολόγων και των μηχανολόγων μηχανικών. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού αναφέρθηκαν ως παράγοντας που περιορίζει την παραγωγή στη βιομηχανία και στον κατασκευαστικό τομέα. |
| --- | --- |

(35)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε 25 από 436 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρολόγων και των μηχανολόγων μηχανικών. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού αναφέρθηκαν ως παράγοντας που περιορίζει την παραγωγή στη βιομηχανία και στον κατασκευαστικό τομέα.

| (36) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (17) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(36)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (17) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (37) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Λετονία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, |
| --- | --- |

(37)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Λετονία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023,

ΣΥΝΙΣΤΑ στη Λετονία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 3,0 % το πολύ (18).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να διευρύνει τη φορολογία, συμπεριλαμβανομένης της φορολογίας ακίνητης περιουσίας και κεφαλαίου, και να ενισχύσει την επάρκεια της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της κοινωνικής προστασίας.

2.

Να διατηρήσει τον δυναμικό ρυθμό της σταθερής υλοποίησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς της και να οριστικοποιήσει άμεσα το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να βελτιώσει την πρόσβαση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση μέσω προγραμμάτων δημόσιου δανεισμού και εγγυήσεων που στοχεύουν στη διευκόλυνση των επενδύσεων στρατηγικής σημασίας, ιδίως όσον αφορά τους τομείς της πράσινης μετάβασης και της περιφερειακής ανάπτυξης.

4.

Να μειώσει τη συνολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα επιταχύνοντας την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως της χερσαίας και της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας και της ηλιακής ενέργειας, και ενισχύοντας τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης, για παράδειγμα μέσω νέων μέτρων χρηματοδότησης και στήριξης για την επίτευξη των στόχων της μακροπρόθεσμης στρατηγικής ανακαίνισης. Να εξασφαλίσει επαρκή δυναμικότητα των διασυνδέσεων για την αύξηση της ασφάλειας του εφοδιασμού και να συνεχίσει τον συγχρονισμό με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10157/2021 INIT· ST 10157/2021 ADD 1· ST 10157/2021 ADD 1 COR 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Λετονίας για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 63).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Αυτή η συσταλτική συμβολή οφείλεται ιδίως στη μείωση των δαπανών για επενδυτικά έργα συγχρηματοδοτούμενα από κονδύλια της Ένωσης, γεγονός που επηρέασε επίσης τις εξελίξεις όσον αφορά την εθνική συγχρηματοδότηση (ιδίως σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης), καθώς και στη μεταφορά στρατιωτικού εξοπλισμού στην Ουκρανία, η οποία καταχωρίζεται ως αρνητικός ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου, που αντισταθμίζεται από μεταβίβαση κεφαλαίου.

9

Ταυτόχρονα, άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 1,7 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Η αύξηση σε άλλες κεφαλαιουχικές δαπάνες εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από δύο παράγοντες: τη δημιουργία αποθεμάτων φυσικού αερίου για την ασφάλεια του εθνικού ενεργειακού εφοδιασμού και τη μεταφορά στρατιωτικού εξοπλισμού στην Ουκρανία.

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Λετονίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Λετονίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 112).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Λετονίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 11,5 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 1,7 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ δεδομένου ότι οι προβλέψεις της Επιτροπής για το 2023 δεν περιλαμβάνουν τη δημιουργία αποθεμάτων φυσικού αερίου για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία.

13

(14)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

14

(15)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

15

(16)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

16

(17)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

17

(18)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

18

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/135 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/135

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Λιθουανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Λιθουανίας

(2023/C 312/15)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2) και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Λιθουανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Λιθουανίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Λιθουανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Λιθουανίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Αυτό θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Αυτό θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 14 Μαΐου 2021 η Λιθουανία υπέβαλε στην Επιτροπή το εθνικό της σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 20 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λιθουανίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Λιθουανία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 14 Μαΐου 2021 η Λιθουανία υπέβαλε στην Επιτροπή το εθνικό της σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 20 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λιθουανίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Λιθουανία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 27 Απριλίου 2023 η Λιθουανία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 28 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Λιθουανίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 27 Απριλίου 2023 η Λιθουανία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 28 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Λιθουανίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Λιθουανία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Λιθουανίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λιθουανίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Λιθουανίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Λιθουανία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Λιθουανίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λιθουανίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Λιθουανίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Λιθουανία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Λιθουανία δεν αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, πρόσφατα έχουν αυξηθεί οι ευπάθειες που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα των τιμών, τα εξωτερικά ισοζύγια και την εξέλιξη των τιμών των κατοικιών, αλλά φαίνεται να περιορίζονται συνολικά επί του παρόντος. Η οικονομία επηρεάστηκε έντονα από τον κλυδωνισμό των τιμών της ενέργειας, καθώς ο πληθωρισμός αυξήθηκε με ταχείς ρυθμούς. Ωστόσο, η ανταγωνιστικότητα της Λιθουανίας προβλέπεται να ανακάμψει με αργούς ρυθμούς, καθώς οι τιμές της ενέργειας μειώνονται. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε σημαντικά το 2022 λόγω των αυξημένων τιμών εισαγωγής ενέργειας, αλλά προβλέπεται να ισοσκελιστεί σχεδόν το τρέχον έτος. Μελλοντικά, τα ήπια ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών δεν θα υπονομεύσουν την εξωτερική βιωσιμότητα, δεδομένης της υγιούς αποθεματικής θέσης. Ωστόσο, ο πληθωρισμός και οι μισθολογικές πιέσεις, αν επιμείνουν, κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την ανταγωνιστικότητα της Λιθουανίας, με δεδομένο ιδίως το ότι ο δομικός πληθωρισμός είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Οι τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί σημαντικά μετά την πανδημία, αλλά δεν υπάρχουν ενδείξεις υπερτίμησης και οι τιμές μετριάζονται πλέον, δεδομένων των αυξήσεων των επιτοκίων και της οικονομικής ύφεσης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Επιπλέον, το χρέος των νοικοκυριών είναι χαμηλό και ο τραπεζικός τομέας είναι επαρκώς κεφαλαιοποιημένος και ιδιαίτερα επικερδής, καταγράφει δε χαμηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων. Το πλαίσιο πολιτικής είναι συνολικά ευνοϊκό, αν και ορισμένες πολιτικές θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των κινδύνων από τις ευπάθειες που έχουν εντοπιστεί. Από την άποψη αυτή, θα είναι σημαντικές οι συνεχιζόμενες αντικυκλικές δημοσιονομικές και μακροπροληπτικές πολιτικές, ενισχυμένες όταν χρειάζεται. Ταυτόχρονα, μεγαλύτερη έμφαση στην ενίσχυση του ανταγωνισμού στην εγχώρια αγορά και πολιτικές για την αύξηση της ποιότητας και της ποσότητας της προσφοράς εργασίας θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διαχείριση των πιέσεων στις τιμές και στο κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Λιθουανία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Λιθουανία δεν αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, πρόσφατα έχουν αυξηθεί οι ευπάθειες που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα των τιμών, τα εξωτερικά ισοζύγια και την εξέλιξη των τιμών των κατοικιών, αλλά φαίνεται να περιορίζονται συνολικά επί του παρόντος. Η οικονομία επηρεάστηκε έντονα από τον κλυδωνισμό των τιμών της ενέργειας, καθώς ο πληθωρισμός αυξήθηκε με ταχείς ρυθμούς. Ωστόσο, η ανταγωνιστικότητα της Λιθουανίας προβλέπεται να ανακάμψει με αργούς ρυθμούς, καθώς οι τιμές της ενέργειας μειώνονται. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε σημαντικά το 2022 λόγω των αυξημένων τιμών εισαγωγής ενέργειας, αλλά προβλέπεται να ισοσκελιστεί σχεδόν το τρέχον έτος. Μελλοντικά, τα ήπια ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών δεν θα υπονομεύσουν την εξωτερική βιωσιμότητα, δεδομένης της υγιούς αποθεματικής θέσης. Ωστόσο, ο πληθωρισμός και οι μισθολογικές πιέσεις, αν επιμείνουν, κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την ανταγωνιστικότητα της Λιθουανίας, με δεδομένο ιδίως το ότι ο δομικός πληθωρισμός είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Οι τιμές των κατοικιών έχουν αυξηθεί σημαντικά μετά την πανδημία, αλλά δεν υπάρχουν ενδείξεις υπερτίμησης και οι τιμές μετριάζονται πλέον, δεδομένων των αυξήσεων των επιτοκίων και της οικονομικής ύφεσης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Επιπλέον, το χρέος των νοικοκυριών είναι χαμηλό και ο τραπεζικός τομέας είναι επαρκώς κεφαλαιοποιημένος και ιδιαίτερα επικερδής, καταγράφει δε χαμηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων. Το πλαίσιο πολιτικής είναι συνολικά ευνοϊκό, αν και ορισμένες πολιτικές θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των κινδύνων από τις ευπάθειες που έχουν εντοπιστεί. Από την άποψη αυτή, θα είναι σημαντικές οι συνεχιζόμενες αντικυκλικές δημοσιονομικές και μακροπροληπτικές πολιτικές, ενισχυμένες όταν χρειάζεται. Ταυτόχρονα, μεγαλύτερη έμφαση στην ενίσχυση του ανταγωνισμού στην εγχώρια αγορά και πολιτικές για την αύξηση της ποιότητας και της ποσότητας της προσφοράς εργασίας θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διαχείριση των πιέσεων στις τιμές και στο κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Λιθουανίας μειώθηκε από 1,2 % του ΑΕΠ το 2021 σε 0,6 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 43,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 38,4 % στο τέλος του 2022. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Λιθουανίας μειώθηκε από 1,2 % του ΑΕΠ το 2021 σε 0,6 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 43,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 38,4 % στο τέλος του 2022.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής με στόχο τη μείωση των εσόδων περιλάμβαναν αντισταθμίσεις του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) για την τηλεθέρμανση για τα νοικοκυριά, ενώ τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής με στόχο την αύξηση των δαπανών περιλάμβαναν ανώτατα όρια τιμών για τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας για οικιακούς και μη οικιακούς καταναλωτές και για τα τιμολόγια φυσικού αερίου για οικιακούς καταναλωτές, καθώς και επιδοτήσεις σε εταιρείες οι οποίες δραστηριοποιούνται σε τομείς που πλήττονται από τις υψηλές τιμές της ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,3 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2022, από 0,6 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής με στόχο τη μείωση των εσόδων περιλάμβαναν αντισταθμίσεις του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) για την τηλεθέρμανση για τα νοικοκυριά, ενώ τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής με στόχο την αύξηση των δαπανών περιλάμβαναν ανώτατα όρια τιμών για τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας για οικιακούς και μη οικιακούς καταναλωτές και για τα τιμολόγια φυσικού αερίου για οικιακούς καταναλωτές, καθώς και επιδοτήσεις σε εταιρείες οι οποίες δραστηριοποιούνται σε τομείς που πλήττονται από τις υψηλές τιμές της ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,3 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2022, από 0,6 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Λιθουανία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Επιπλέον το Συμβούλιο συνέστησε στη Λιθουανία να διατηρήσει υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Λιθουανία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Επιπλέον το Συμβούλιο συνέστησε στη Λιθουανία να διατηρήσει υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν συσταλτικός στο 0,9 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Λιθουανία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2022 (1,3 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Λιθουανία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,9 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Λιθουανία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν συσταλτικός στο 0,9 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Λιθουανία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2022 (1,3 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Λιθουανία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,9 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Λιθουανία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετά. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,5 % το 2023 και κατά 3,0 % το 2024. Συγκριτικά, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν την ίδια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,5 % το 2023 και χαμηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,7 % το 2024, κυρίως λόγω της σχετικά βραδύτερης προβλεπόμενης αύξησης της κατανάλωσης και των επενδύσεων το 2024. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετά. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,5 % το 2023 και κατά 3,0 % το 2024. Συγκριτικά, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν την ίδια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,5 % το 2023 και χαμηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,7 % το 2024, κυρίως λόγω της σχετικά βραδύτερης προβλεπόμενης αύξησης της κατανάλωσης και των επενδύσεων το 2024.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 2,2 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως μέτρα αύξησης των δαπανών που αποσκοπούν στη στήριξη νοικοκυριών χαμηλότερου εισοδήματος (όπως αυξήσεις των κοινωνικών παροχών και των συντάξεων), καθώς και εκτιμώμενα χαμηλότερα έσοδα από φόρους και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (ως ποσοστό του ΑΕΠ). Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 38,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 37,8 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 1,7 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των υψηλότερων προβλέψεων για τα έσοδα από εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και των ελαφρώς χαμηλότερων προβλέψεων για τις δημόσιες δαπάνες όσον αφορά την ενδιάμεση κατανάλωση και τις επενδύσεις. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 37,1 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στο χαμηλότερο προβλεπόμενο δημόσιο έλλειμμα. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 2,2 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως μέτρα αύξησης των δαπανών που αποσκοπούν στη στήριξη νοικοκυριών χαμηλότερου εισοδήματος (όπως αυξήσεις των κοινωνικών παροχών και των συντάξεων), καθώς και εκτιμώμενα χαμηλότερα έσοδα από φόρους και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (ως ποσοστό του ΑΕΠ). Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 38,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 37,8 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 1,7 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των υψηλότερων προβλέψεων για τα έσοδα από εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και των ελαφρώς χαμηλότερων προβλέψεων για τις δημόσιες δαπάνες όσον αφορά την ενδιάμεση κατανάλωση και τις επενδύσεις. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 37,1 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στο χαμηλότερο προβλεπόμενο δημόσιο έλλειμμα.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ειδικότερα δε ανώτατα όρια τιμών για τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου για οικιακούς και μη οικιακούς καταναλωτές. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,7 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχουν στοχευμένα μέτρα στήριξης που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022 (11). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να παραμείνει σταθερό το 2023, στο 0,3 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, ειδικότερα δε ανώτατα όρια τιμών για τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου για οικιακούς και μη οικιακούς καταναλωτές. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,7 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχουν στοχευμένα μέτρα στήριξης που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022 (11). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να παραμείνει σταθερό το 2023, στο 0,3 % του ΑΕΠ.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στη Λιθουανία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Λιθουανία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Λιθουανία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στη Λιθουανία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Λιθουανία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Λιθουανία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 0,8 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε συσταλτικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (+ 0,9 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,4 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 2,0 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Λιθουανία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως επενδύσεις στην ανάπτυξη τοπικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και εγκατάσταση των υποδομών αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες θα διευκολύνουν τις προσπάθειες της Λιθουανίας να αποσυνδεθεί από το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο λειτουργεί συγχρονισμένο με το ρωσικό και το λευκορωσικό σύστημα. Τα εν λόγω επενδυτικά έργα χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 0,8 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε συσταλτικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (+ 0,9 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,4 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 2,0 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Λιθουανία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως επενδύσεις στην ανάπτυξη τοπικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και εγκατάσταση των υποδομών αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες θα διευκολύνουν τις προσπάθειες της Λιθουανίας να αποσυνδεθεί από το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο λειτουργεί συγχρονισμένο με το ρωσικό και το λευκορωσικό σύστημα. Τα εν λόγω επενδυτικά έργα χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων που λαμβάνονται για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 37,7 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 1,4 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από τον δείκτη του ελλείμματος που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των χαμηλότερων δημόσιων δαπανών για ενδιάμεση κατανάλωση και της ενίσχυσης του ονομαστικού ΑΕΠ. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ είναι χαμηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 36,6 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων που λαμβάνονται για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 37,7 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 1,4 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από τον δείκτη του ελλείμματος που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των χαμηλότερων δημόσιων δαπανών για ενδιάμεση κατανάλωση και της ενίσχυσης του ονομαστικού ΑΕΠ. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ είναι χαμηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 36,6 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της σταδιακής κατάργησης σχεδόν όλων των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας (καθαρό κόστος ύψους 0,1 % του ΑΕΠ το 2024). Οι εκτιμήσεις βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της σταδιακής κατάργησης σχεδόν όλων των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας (καθαρό κόστος ύψους 0,1 % του ΑΕΠ το 2024). Οι εκτιμήσεις βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (24) | Στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 η Λιθουανία σχεδιάζει να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο —διαρθρωτικό δημοσιονομικό ισοζύγιο – 1,0 % του ΑΕΠ (14)— το 2023 και να τον διατηρήσει καθ’ όλη τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να ανέλθει σε – 0,6 % του ΑΕΠ το 2023 και – 0,3 % του ΑΕΠ το 2024, υπερβαίνοντας τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο. Η συνετή δημοσιονομική πολιτική το 2024 θα συμβάλει επίσης στη μείωση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες ανταγωνιστικότητας, αν συνεχιστεί. |
| --- | --- |

(24)

Στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 η Λιθουανία σχεδιάζει να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο —διαρθρωτικό δημοσιονομικό ισοζύγιο – 1,0 % του ΑΕΠ (14)— το 2023 και να τον διατηρήσει καθ’ όλη τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να ανέλθει σε – 0,6 % του ΑΕΠ το 2023 και – 0,3 % του ΑΕΠ το 2024, υπερβαίνοντας τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο. Η συνετή δημοσιονομική πολιτική το 2024 θα συμβάλει επίσης στη μείωση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες ανταγωνιστικότητας, αν συνεχιστεί.

| (25) | Εάν δεν υπάρξουν αλλαγές στις πολιτικές, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών στο 2,7 % το 2024. |
| --- | --- |

(25)

Εάν δεν υπάρξουν αλλαγές στις πολιτικές, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών στο 2,7 % το 2024.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 4,0 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,9 % του ΑΕΠ το 2024. Οι χαμηλότερες επενδύσεις αντικατοπτρίζουν τις χαμηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 4,0 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,9 % του ΑΕΠ το 2024. Οι χαμηλότερες επενδύσεις αντικατοπτρίζουν τις χαμηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση.

| (27) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 1,4 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 0,9 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 37,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 38,6 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 1,4 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 0,9 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 37,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 38,6 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (28) | Τα φορολογικά έσοδα της Λιθουανίας ως ποσοστό του ΑΕΠ υπολείπονται σημαντικά από τον μέσο όρο της Ένωσης, περιορίζοντας τη διαθέσιμη χρηματοδότηση για δημόσιες δαπάνες για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, κοινωνική προστασία και γενικές δημόσιες υπηρεσίες. Το έλλειμμα ΦΠΑ (η διαφορά μεταξύ των αναμενόμενων εσόδων από τον ΦΠΑ και του ποσού που εισπράττεται) εξακολουθεί να είναι ένα από τα υψηλότερα στην Ένωση, παρόλο που οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι ενδέχεται να έχει μειωθεί σημαντικά το 2021. Το 2021, τα έσοδα από φόρους ακίνητης περιουσίας, οι οποίοι συγκαταλέγονται στους λιγότερο επιζήμιους για την ανάπτυξη φόρους, ανήλθαν μόλις στο 0,3 % του ΑΕΠ, ποσοστό περίπου επτά φορές χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης. Η Λιθουανία εισέπραξε το ήμισυ του μέσου όρου της Ένωσης από φόρους εισοδήματος εταιρειών (ως ποσοστό του ΑΕΠ), είχε κάποιους από τους χαμηλότερους φόρους μεταφορών στην Ένωση και είναι ένα από τα λίγα κράτη μέλη χωρίς ετήσιο φόρο αυτοκινήτων. Οι δημόσιες δαπάνες για την κοινωνική προστασία αυξήθηκαν την περίοδο 2015-2021, αλλά εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά από τον μέσο όρο της Ένωσης. Αυτό μεταφράζεται σε σχετικά χαμηλά επίπεδα και περιορισμένη κάλυψη των κοινωνικών παροχών, ενώ οι συντάξεις γήρατος συγκαταλέγονται μεταξύ των χαμηλότερων στην Ένωση σε σχέση με τα εισοδήματα από την απασχόληση. Οι δαπάνες για τις γενικές δημόσιες υπηρεσίες είναι ιδιαίτερα χαμηλές και λαμβάνουν σχεδόν τη μισή χρηματοδότηση (ως ποσοστό του ΑΕΠ) σε σχέση τον μέσο όρο της Ένωσης. Οι ανεπαρκείς οικονομικοί πόροι για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη έχουν ως αποτέλεσμα μεγάλους χρόνους αναμονής και υψηλά επίπεδα ανικανοποίητων αναγκών ιατρικής περίθαλψης, υψηλό άμεσο κόστος για τους ασθενείς και αδυναμία προσφοράς ανταγωνιστικών μισθών στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας. Την περίοδο 2021-2023, η Λιθουανία θέσπισε διάφορα σημαντικά μόνιμα μέτρα για τις δαπάνες (όπως αυξήσεις των μισθών του δημόσιου τομέα, των συντάξεων και άλλων κοινωνικών παροχών), τα οποία δεν συνοδεύονται επαρκώς από αντίστοιχα χρηματοδοτικά μέτρα, γεγονός που ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα της Λιθουανίας. |
| --- | --- |

(28)

Τα φορολογικά έσοδα της Λιθουανίας ως ποσοστό του ΑΕΠ υπολείπονται σημαντικά από τον μέσο όρο της Ένωσης, περιορίζοντας τη διαθέσιμη χρηματοδότηση για δημόσιες δαπάνες για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, κοινωνική προστασία και γενικές δημόσιες υπηρεσίες. Το έλλειμμα ΦΠΑ (η διαφορά μεταξύ των αναμενόμενων εσόδων από τον ΦΠΑ και του ποσού που εισπράττεται) εξακολουθεί να είναι ένα από τα υψηλότερα στην Ένωση, παρόλο που οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι ενδέχεται να έχει μειωθεί σημαντικά το 2021. Το 2021, τα έσοδα από φόρους ακίνητης περιουσίας, οι οποίοι συγκαταλέγονται στους λιγότερο επιζήμιους για την ανάπτυξη φόρους, ανήλθαν μόλις στο 0,3 % του ΑΕΠ, ποσοστό περίπου επτά φορές χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης. Η Λιθουανία εισέπραξε το ήμισυ του μέσου όρου της Ένωσης από φόρους εισοδήματος εταιρειών (ως ποσοστό του ΑΕΠ), είχε κάποιους από τους χαμηλότερους φόρους μεταφορών στην Ένωση και είναι ένα από τα λίγα κράτη μέλη χωρίς ετήσιο φόρο αυτοκινήτων. Οι δημόσιες δαπάνες για την κοινωνική προστασία αυξήθηκαν την περίοδο 2015-2021, αλλά εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά από τον μέσο όρο της Ένωσης. Αυτό μεταφράζεται σε σχετικά χαμηλά επίπεδα και περιορισμένη κάλυψη των κοινωνικών παροχών, ενώ οι συντάξεις γήρατος συγκαταλέγονται μεταξύ των χαμηλότερων στην Ένωση σε σχέση με τα εισοδήματα από την απασχόληση. Οι δαπάνες για τις γενικές δημόσιες υπηρεσίες είναι ιδιαίτερα χαμηλές και λαμβάνουν σχεδόν τη μισή χρηματοδότηση (ως ποσοστό του ΑΕΠ) σε σχέση τον μέσο όρο της Ένωσης. Οι ανεπαρκείς οικονομικοί πόροι για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη έχουν ως αποτέλεσμα μεγάλους χρόνους αναμονής και υψηλά επίπεδα ανικανοποίητων αναγκών ιατρικής περίθαλψης, υψηλό άμεσο κόστος για τους ασθενείς και αδυναμία προσφοράς ανταγωνιστικών μισθών στους επαγγελματίες του τομέα της υγείας. Την περίοδο 2021-2023, η Λιθουανία θέσπισε διάφορα σημαντικά μόνιμα μέτρα για τις δαπάνες (όπως αυξήσεις των μισθών του δημόσιου τομέα, των συντάξεων και άλλων κοινωνικών παροχών), τα οποία δεν συνοδεύονται επαρκώς από αντίστοιχα χρηματοδοτικά μέτρα, γεγονός που ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα της Λιθουανίας.

| (29) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λιθουανίας προχωρεί ικανοποιητικά. Στις 30 Νοεμβρίου 2022 η Λιθουανία υπέβαλε μια πρώτη αίτηση πληρωμής και η Επιτροπή εξέδωσε θετική αξιολόγηση για 31 από τα 33 ορόσημα που καλύπτουν έξι από τις επτά συνιστώσες του σχεδίου, ενώ κρίθηκε ότι δύο ορόσημα που σχετίζονται με τις φορολογικές μεταρρυθμίσεις δεν έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ενεργοποίησε τη διαδικασία «αναστολής πληρωμών», η οποία παρέχει στη Λιθουανία πρόσθετο χρόνο για να εκπληρώσει αυτά τα ορόσημα, λαμβάνοντας παράλληλα μερική πληρωμή ύψους 542,3 εκατ. EUR (χωρίς να υπολογίζεται η προχρηματοδότηση) η οποία συνδέεται με τα ορόσημα που έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά. Ως αποτέλεσμα αντικειμενικών περιστάσεων που σχετίζονται με τις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και των οικοδομικών υλικών, καθώς και περιορισμών της αλυσίδας εφοδιασμού εξαιτίας της επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η Λιθουανία προτίθεται να υποβάλει τροποποιήσεις στο σχέδιο, καθώς και ένα κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης της οικονομίας και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 30 Μαρτίου 2023 η Λιθουανία εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 1 800 000 000 EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Λιθουανίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λιθουανίας προχωρεί ικανοποιητικά. Στις 30 Νοεμβρίου 2022 η Λιθουανία υπέβαλε μια πρώτη αίτηση πληρωμής και η Επιτροπή εξέδωσε θετική αξιολόγηση για 31 από τα 33 ορόσημα που καλύπτουν έξι από τις επτά συνιστώσες του σχεδίου, ενώ κρίθηκε ότι δύο ορόσημα που σχετίζονται με τις φορολογικές μεταρρυθμίσεις δεν έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ενεργοποίησε τη διαδικασία «αναστολής πληρωμών», η οποία παρέχει στη Λιθουανία πρόσθετο χρόνο για να εκπληρώσει αυτά τα ορόσημα, λαμβάνοντας παράλληλα μερική πληρωμή ύψους 542,3 εκατ. EUR (χωρίς να υπολογίζεται η προχρηματοδότηση) η οποία συνδέεται με τα ορόσημα που έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά. Ως αποτέλεσμα αντικειμενικών περιστάσεων που σχετίζονται με τις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και των οικοδομικών υλικών, καθώς και περιορισμών της αλυσίδας εφοδιασμού εξαιτίας της επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η Λιθουανία προτίθεται να υποβάλει τροποποιήσεις στο σχέδιο, καθώς και ένα κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης της οικονομίας και τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 30 Μαρτίου 2023 η Λιθουανία εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 1 800 000 000 EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Λιθουανίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (30) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Λιθουανίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Λιθουανία. |
| --- | --- |

(30)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Λιθουανίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Λιθουανία.

| (31) | Πέραν των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Λιθουανία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με το σύστημα υγείας, τις κοινωνικές υπηρεσίες και την κοινωνική στέγαση, την ενέργεια και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(31)

Πέραν των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Λιθουανία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με το σύστημα υγείας, τις κοινωνικές υπηρεσίες και την κοινωνική στέγαση, την ενέργεια και την πράσινη μετάβαση.

| (32) | Τα αποτελέσματα στον τομέα της υγείας στη Λιθουανία δείχνουν ένα από τα χαμηλότερα προσδόκιμα ζωής στην Ένωση. Τα επίπεδα προλαμβανόμενης και αποτρεπτής θνησιμότητας στη Λιθουανία παραμένουν υψηλά σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ένωσης. Η Λιθουανία έχει υψηλό επίπεδο εισαγωγών σε νοσοκομεία που είναι δυνατό να αποφευχθούν και το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας λόγω αυτοκτονίας στην Ένωση. Η κατάσταση αυτή τονίζει την ανάγκη βελτίωσης της αποτελεσματικότητας της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και την ανάγκη για περισσότερα προληπτικά μέτρα στο πλαίσιο της λιθουανικής προσέγγισης για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Οι προκλήσεις στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης επιδεινώνονται από τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού, τις αναντιστοιχίες δεξιοτήτων και την άνιση κατανομή των επαγγελματιών του τομέα της υγείας, οι οποίες περιορίζουν την πρόσβαση στην πρωτοβάθμια ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την παροχή της. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λιθουανίας περιλαμβάνει σημαντικά μέτρα, όπως μεταρρύθμιση που θα μετασχηματίσει το νοσοκομειακό δίκτυο και τις ιατρικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, καθώς και επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και την κατασκευή υποδομών για κέντρα αντιμετώπισης συρροής κρουσμάτων λοιμωδών νόσων. Μόλις τεθούν σε εφαρμογή, τα μέτρα αυτά αναμένεται να συμβάλουν στην αντιμετώπιση ορισμένων από τις βασικές προκλήσεις. Ωστόσο, πέρα από τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, χρειάζονται πρόσθετες προσπάθειες για την περαιτέρω ενίσχυση της πρωτοβάθμιας περίθαλψης και την επέκταση της προληπτικής περίθαλψης, μεταξύ άλλων για να καταστεί το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης πιο ανθεκτικό. |
| --- | --- |

(32)

Τα αποτελέσματα στον τομέα της υγείας στη Λιθουανία δείχνουν ένα από τα χαμηλότερα προσδόκιμα ζωής στην Ένωση. Τα επίπεδα προλαμβανόμενης και αποτρεπτής θνησιμότητας στη Λιθουανία παραμένουν υψηλά σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ένωσης. Η Λιθουανία έχει υψηλό επίπεδο εισαγωγών σε νοσοκομεία που είναι δυνατό να αποφευχθούν και το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας λόγω αυτοκτονίας στην Ένωση. Η κατάσταση αυτή τονίζει την ανάγκη βελτίωσης της αποτελεσματικότητας της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και την ανάγκη για περισσότερα προληπτικά μέτρα στο πλαίσιο της λιθουανικής προσέγγισης για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Οι προκλήσεις στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης επιδεινώνονται από τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού, τις αναντιστοιχίες δεξιοτήτων και την άνιση κατανομή των επαγγελματιών του τομέα της υγείας, οι οποίες περιορίζουν την πρόσβαση στην πρωτοβάθμια ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την παροχή της. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λιθουανίας περιλαμβάνει σημαντικά μέτρα, όπως μεταρρύθμιση που θα μετασχηματίσει το νοσοκομειακό δίκτυο και τις ιατρικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, καθώς και επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και την κατασκευή υποδομών για κέντρα αντιμετώπισης συρροής κρουσμάτων λοιμωδών νόσων. Μόλις τεθούν σε εφαρμογή, τα μέτρα αυτά αναμένεται να συμβάλουν στην αντιμετώπιση ορισμένων από τις βασικές προκλήσεις. Ωστόσο, πέρα από τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, χρειάζονται πρόσθετες προσπάθειες για την περαιτέρω ενίσχυση της πρωτοβάθμιας περίθαλψης και την επέκταση της προληπτικής περίθαλψης, μεταξύ άλλων για να καταστεί το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης πιο ανθεκτικό.

| (33) | Ο σχεδιασμός και η παροχή κοινωνικών υπηρεσιών παρεμποδίζονται από την αδυναμία των δήμων να εξασφαλίσουν την επαρκή συμμετοχή μη κυβερνητικών οργανώσεων, ενώ η πλαισίωση της κοινωνικής πρόνοιας και των μέτρων κατάρτισης με ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, ιδίως για τους ανέργους, εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής. Η Λιθουανία σημείωσε κάποια πρόοδο με την ολοκλήρωση πιλοτικών έργων σε ορισμένους δήμους σχετικά με την παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών για τους ανέργους, και εκδόθηκε σύσταση προς όλους τους δήμους να εφαρμόσουν τη μεθοδολογία αυτών των έργων στα προγράμματά τους για την προώθηση της απασχόλησης από το 2023. Αν και πρόκειται για ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, ο αντίκτυπός του δεν έχει γίνει ακόμη εμφανής και απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει σημαντικά μέτρα, όπως η μεταρρύθμιση του συστήματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και του συστήματος φορολογικών ελαφρύνσεων, σε συνδυασμό με την αύξηση της κάλυψης της κοινωνικής ασφάλισης της ανεργίας. Τα μέτρα αυτά αναμένεται να συμβάλουν στην αντιμετώπιση ορισμένων από τις βασικές προκλήσεις κοινωνικής προστασίας μόλις τεθούν σε εφαρμογή. Ωστόσο, πέραν των μέτρων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση του σχεδιασμού και της παροχής κοινωνικών υπηρεσιών. |
| --- | --- |

(33)

Ο σχεδιασμός και η παροχή κοινωνικών υπηρεσιών παρεμποδίζονται από την αδυναμία των δήμων να εξασφαλίσουν την επαρκή συμμετοχή μη κυβερνητικών οργανώσεων, ενώ η πλαισίωση της κοινωνικής πρόνοιας και των μέτρων κατάρτισης με ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, ιδίως για τους ανέργους, εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής. Η Λιθουανία σημείωσε κάποια πρόοδο με την ολοκλήρωση πιλοτικών έργων σε ορισμένους δήμους σχετικά με την παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών για τους ανέργους, και εκδόθηκε σύσταση προς όλους τους δήμους να εφαρμόσουν τη μεθοδολογία αυτών των έργων στα προγράμματά τους για την προώθηση της απασχόλησης από το 2023. Αν και πρόκειται για ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, ο αντίκτυπός του δεν έχει γίνει ακόμη εμφανής και απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει σημαντικά μέτρα, όπως η μεταρρύθμιση του συστήματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος και του συστήματος φορολογικών ελαφρύνσεων, σε συνδυασμό με την αύξηση της κάλυψης της κοινωνικής ασφάλισης της ανεργίας. Τα μέτρα αυτά αναμένεται να συμβάλουν στην αντιμετώπιση ορισμένων από τις βασικές προκλήσεις κοινωνικής προστασίας μόλις τεθούν σε εφαρμογή. Ωστόσο, πέραν των μέτρων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση του σχεδιασμού και της παροχής κοινωνικών υπηρεσιών.

| (34) | Η πρόσβαση σε κοινωνική στέγαση είναι περιορισμένη στη Λιθουανία. Περίπου 9 700 οικογένειες (σχεδόν 19 000 άτομα) βρίσκονταν σε αναμονή για κοινωνική στέγαση στο τέλος του 2022, με μέσο χρόνο αναμονής τα 5,85 έτη. Η συνολική ποιότητα της κοινωνικής στέγασης παραμένει χαμηλή. Αν και η Λιθουανία έχει λάβει ορισμένα μεταρρυθμιστικά μέτρα για την κοινωνική στέγαση, μεταξύ των οποίων η θέσπιση του δικαιώματος παροχής προτεραιότητας σε μονογονεϊκές οικογένειες, η αύξηση των ορίων εισοδήματος και περιουσιακών στοιχείων κατά την αξιολόγηση της επιλεξιμότητας και η προσθήκη ειδικών διατάξεων σε περίπτωση εθνικής κατάστασης έκτακτης ανάγκης ή καραντίνας, επί του παρόντος δεν υπάρχει συνολική στρατηγική για τον τρόπο αντιμετώπισης αυτών των χρόνιων ελλείψεων και βελτίωσης της ποιότητας της κοινωνικής στέγασης. |
| --- | --- |

(34)

Η πρόσβαση σε κοινωνική στέγαση είναι περιορισμένη στη Λιθουανία. Περίπου 9 700 οικογένειες (σχεδόν 19 000 άτομα) βρίσκονταν σε αναμονή για κοινωνική στέγαση στο τέλος του 2022, με μέσο χρόνο αναμονής τα 5,85 έτη. Η συνολική ποιότητα της κοινωνικής στέγασης παραμένει χαμηλή. Αν και η Λιθουανία έχει λάβει ορισμένα μεταρρυθμιστικά μέτρα για την κοινωνική στέγαση, μεταξύ των οποίων η θέσπιση του δικαιώματος παροχής προτεραιότητας σε μονογονεϊκές οικογένειες, η αύξηση των ορίων εισοδήματος και περιουσιακών στοιχείων κατά την αξιολόγηση της επιλεξιμότητας και η προσθήκη ειδικών διατάξεων σε περίπτωση εθνικής κατάστασης έκτακτης ανάγκης ή καραντίνας, επί του παρόντος δεν υπάρχει συνολική στρατηγική για τον τρόπο αντιμετώπισης αυτών των χρόνιων ελλείψεων και βελτίωσης της ποιότητας της κοινωνικής στέγασης.

| (35) | Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Λιθουανία εγκατέλειψε επιτυχώς τις εισαγωγές αερίου, πετρελαίου, ηλεκτρικής ενέργειας και άνθρακα από τη Ρωσία, ανακατευθύνοντας τις εισαγωγές ενέργειας μέσω του τερματικού σταθμού υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στην Klaipėda, του τερματικού σταθμού πετρελαίου στο Būtingė, της νέας διασύνδεσης αερίου με την Πολωνία, της βελτιωμένης διασύνδεσης με τη Λετονία και των υφιστάμενων διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας με την Πολωνία, τη Λετονία και τη Σουηδία. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Λιθουανία μειώθηκε κατά 41 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (15), κυρίως λόγω της μείωσης της ζήτησης για αέριο από τη χημική βιομηχανία της, ως αποτέλεσμα της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Η Λιθουανία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (16). Ωστόσο, η Λιθουανία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές για τον ενεργειακό της εφοδιασμό. Εισάγει περίπου τα δύο τρίτα των ακαθάριστων αναγκών της σε ηλεκτρική ενέργεια και σχεδόν το σύνολο του πετρελαίου και του αερίου της. Επίσης, το πετρέλαιο και το αέριο αντιστοιχούν στα τρία τέταρτα του ενεργειακού μείγματος της χώρας. |
| --- | --- |

(35)

Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Λιθουανία εγκατέλειψε επιτυχώς τις εισαγωγές αερίου, πετρελαίου, ηλεκτρικής ενέργειας και άνθρακα από τη Ρωσία, ανακατευθύνοντας τις εισαγωγές ενέργειας μέσω του τερματικού σταθμού υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στην Klaipėda, του τερματικού σταθμού πετρελαίου στο Būtingė, της νέας διασύνδεσης αερίου με την Πολωνία, της βελτιωμένης διασύνδεσης με τη Λετονία και των υφιστάμενων διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας με την Πολωνία, τη Λετονία και τη Σουηδία. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Λιθουανία μειώθηκε κατά 41 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (15), κυρίως λόγω της μείωσης της ζήτησης για αέριο από τη χημική βιομηχανία της, ως αποτέλεσμα της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Η Λιθουανία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (16). Ωστόσο, η Λιθουανία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές για τον ενεργειακό της εφοδιασμό. Εισάγει περίπου τα δύο τρίτα των ακαθάριστων αναγκών της σε ηλεκτρική ενέργεια και σχεδόν το σύνολο του πετρελαίου και του αερίου της. Επίσης, το πετρέλαιο και το αέριο αντιστοιχούν στα τρία τέταρτα του ενεργειακού μείγματος της χώρας.

| (36) | Η υψηλή ζήτηση για ενέργεια οφείλεται σε έναν μεγάλο και παλιό στόλο μεταφορών, με υποχρησιμοποιούμενη δημόσια συγκοινωνία και σιδηροδρόμους, μεγάλο απόθεμα ενεργειακά μη αποδοτικών κτιρίων και βιομηχανίες υψηλής ενεργειακής έντασης. Η βιομηχανία αντιστοιχούσε στο 58 % της συνολικής κατανάλωσης αερίου της Λιθουανίας πριν από την ενεργειακή κρίση. Πρόσθετες προσπάθειες για τη μείωση της ενεργειακής έντασης σε αυτούς τους τομείς, με προώθηση του βιομηχανικού μετασχηματισμού, συμπεριλαμβανομένων καινοτόμων παραγωγικών διαδικασιών, καθώς και με περαιτέρω προώθηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, θα μειώσουν την εξάρτηση της Λιθουανίας από τις εισαγωγές ενέργειας. Τα κίνητρα για την επιλογή λιγότερο ρυπογόνων οχημάτων παραμένουν ανεπαρκή στη Λιθουανία, ενώ το σύστημα δημόσιων μεταφορών είναι κατακερματισμένο και πάσχει από έλλειψη συντονισμού. Ως εκ τούτου, η προώθηση λιγότερο ρυπογόνων μέσων μεταφοράς εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα. Ταυτόχρονα, τα ποσοστά ανακαίνισης των πολυκατοικιών παραμένουν υπερβολικά χαμηλά για την επίτευξη των στόχων κλιματικής ουδετερότητας στον τομέα έως το 2050. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει την ανάγκη για βελτιωμένες διαδικασίες και κίνητρα για την ανακαίνιση και για τη στήριξη της ικανότητας του ιδιωτικού τομέα να εκτελεί έργα ανακαίνισης. Η Λιθουανία παραμένει μεταξύ των χωρών με τις χειρότερες επιδόσεις στην Ένωση όσον αφορά την ενεργειακή φτώχεια, επιδόσεις που ενδέχεται να επιδεινωθούν περαιτέρω σε περίπτωση που σημειωθεί και άλλη σταθερή αύξηση των τιμών της ενέργειας και συνεχιστεί ο αργός ρυθμός των ανακαινίσεων. |
| --- | --- |

(36)

Η υψηλή ζήτηση για ενέργεια οφείλεται σε έναν μεγάλο και παλιό στόλο μεταφορών, με υποχρησιμοποιούμενη δημόσια συγκοινωνία και σιδηροδρόμους, μεγάλο απόθεμα ενεργειακά μη αποδοτικών κτιρίων και βιομηχανίες υψηλής ενεργειακής έντασης. Η βιομηχανία αντιστοιχούσε στο 58 % της συνολικής κατανάλωσης αερίου της Λιθουανίας πριν από την ενεργειακή κρίση. Πρόσθετες προσπάθειες για τη μείωση της ενεργειακής έντασης σε αυτούς τους τομείς, με προώθηση του βιομηχανικού μετασχηματισμού, συμπεριλαμβανομένων καινοτόμων παραγωγικών διαδικασιών, καθώς και με περαιτέρω προώθηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, θα μειώσουν την εξάρτηση της Λιθουανίας από τις εισαγωγές ενέργειας. Τα κίνητρα για την επιλογή λιγότερο ρυπογόνων οχημάτων παραμένουν ανεπαρκή στη Λιθουανία, ενώ το σύστημα δημόσιων μεταφορών είναι κατακερματισμένο και πάσχει από έλλειψη συντονισμού. Ως εκ τούτου, η προώθηση λιγότερο ρυπογόνων μέσων μεταφοράς εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα. Ταυτόχρονα, τα ποσοστά ανακαίνισης των πολυκατοικιών παραμένουν υπερβολικά χαμηλά για την επίτευξη των στόχων κλιματικής ουδετερότητας στον τομέα έως το 2050. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει την ανάγκη για βελτιωμένες διαδικασίες και κίνητρα για την ανακαίνιση και για τη στήριξη της ικανότητας του ιδιωτικού τομέα να εκτελεί έργα ανακαίνισης. Η Λιθουανία παραμένει μεταξύ των χωρών με τις χειρότερες επιδόσεις στην Ένωση όσον αφορά την ενεργειακή φτώχεια, επιδόσεις που ενδέχεται να επιδεινωθούν περαιτέρω σε περίπτωση που σημειωθεί και άλλη σταθερή αύξηση των τιμών της ενέργειας και συνεχιστεί ο αργός ρυθμός των ανακαινίσεων.

| (37) | Το λιθουανικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, όπως και το δίκτυο άλλων κρατών μελών της Βαλτικής, παραμένει εκτεθειμένο, διότι είναι συγχρονισμένο με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας BRELL. Σημειώνεται πρόοδος όσον αφορά τον περιφερειακό συγχρονισμό του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας με την υπόλοιπη Ένωση, αλλά δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί (αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2025). Για τον σκοπό αυτόν είναι αναγκαία η συνεργασία με τη Λετονία και την Εσθονία. Η Λιθουανία αυξάνει την εγχώρια παραγωγή ενέργειας· έχει λάβει μέτρα για τον εξορθολογισμό των διαδικασιών αδειοδότησης και για την προώθηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μέτρα που οδήγησαν σε μεγάλες αυξήσεις της ηλιακής και αιολικής δυναμικότητας παραγωγής μεταξύ του 2020 και του 2021. Ωστόσο, χρειάζεται περαιτέρω αύξηση των φιλοδοξιών όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης ώστε η Λιθουανία να ευθυγραμμιστεί με τους στόχους της δέσμης μέτρων Fit for 55. |
| --- | --- |

(37)

Το λιθουανικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, όπως και το δίκτυο άλλων κρατών μελών της Βαλτικής, παραμένει εκτεθειμένο, διότι είναι συγχρονισμένο με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας BRELL. Σημειώνεται πρόοδος όσον αφορά τον περιφερειακό συγχρονισμό του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας με την υπόλοιπη Ένωση, αλλά δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί (αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2025). Για τον σκοπό αυτόν είναι αναγκαία η συνεργασία με τη Λετονία και την Εσθονία. Η Λιθουανία αυξάνει την εγχώρια παραγωγή ενέργειας· έχει λάβει μέτρα για τον εξορθολογισμό των διαδικασιών αδειοδότησης και για την προώθηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μέτρα που οδήγησαν σε μεγάλες αυξήσεις της ηλιακής και αιολικής δυναμικότητας παραγωγής μεταξύ του 2020 και του 2021. Ωστόσο, χρειάζεται περαιτέρω αύξηση των φιλοδοξιών όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής απόδοσης ώστε η Λιθουανία να ευθυγραμμιστεί με τους στόχους της δέσμης μέτρων Fit for 55.

| (38) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Από το 2015, το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας αυξήθηκε στους περισσότερους βασικούς τομείς, όπως οι κατασκευές (από 0,8 % σε 1,5 % το 2021) και η μεταποίηση (από 1,4 % σε 1,8 % το 2021). Ωστόσο, το ποσοστό το 2021 εξακολουθούσε να είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης (3,6 % και 1,9 %), αντίστοιχα. Τα πρόσφατα έτη αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Λιθουανία για 28 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση. Συγκεκριμένα, το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού ως παράγοντας που περιορίζει την παραγωγή στη βιομηχανία και στον κατασκευαστικό τομέα. |
| --- | --- |

(38)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Από το 2015, το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας αυξήθηκε στους περισσότερους βασικούς τομείς, όπως οι κατασκευές (από 0,8 % σε 1,5 % το 2021) και η μεταποίηση (από 1,4 % σε 1,8 % το 2021). Ωστόσο, το ποσοστό το 2021 εξακολουθούσε να είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης (3,6 % και 1,9 %), αντίστοιχα. Τα πρόσφατα έτη αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Λιθουανία για 28 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση. Συγκεκριμένα, το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού ως παράγοντας που περιορίζει την παραγωγή στη βιομηχανία και στον κατασκευαστικό τομέα.

| (39) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (17) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(39)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (17) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (40) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Λιθουανία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023. |
| --- | --- |

(40)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Λιθουανία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023.

ΣΥΝΙΣΤΑ στη Λιθουανία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Διατηρώντας υγιή δημοσιονομική θέση το 2024, να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να πραγματοποιεί επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης και να διατηρήσει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να ενισχύσει την επάρκεια της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της κοινωνικής προστασίας και να βελτιώσει τις γενικές δημόσιες υπηρεσίες.

2.

Να συνεχίσει τον δυναμικό ρυθμό της σταθερής υλοποίησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς της και να οριστικοποιήσει άμεσα το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να ενισχύσει την πρωτοβάθμια περίθαλψη και να επεκτείνει την προληπτική περίθαλψη ώστε, μεταξύ άλλων, το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης να καταστεί πιο ανθεκτικό. Να βελτιώσει τον σχεδιασμό και την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών. Να βελτιώσει την πρόσβαση στην κοινωνική στέγαση, καθώς και την ποιότητα της.

4.

Να μειώσει περαιτέρω την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και την εισαγόμενη ενέργεια με την επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως με τη διασφάλιση επαρκούς δυναμικότητας και πρόσβασης στο δίκτυο, τη διασφάλιση του μετασχηματισμού και της απανθρακοποίησης της βιομηχανικής παραγωγής, την αύξηση της χρήσης δημόσιων και βιώσιμων μεταφορών, καθώς και την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων ώστε, μεταξύ άλλων, να μειωθεί η ενεργειακή φτώχεια. Να εξασφαλίσει επαρκή δυναμικότητα των διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να αυξηθεί η ασφάλεια του εφοδιασμού, συνεχίζοντας τον συγχρονισμό με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμ ών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10477/2021 INIT· ST 10477/2021 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Λιθουανίας για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 68).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Λιθουανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Λιθουανίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 120).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Λιθουανίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 14,0 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

13

(14)  Το διαρθρωτικό ισοζύγιο (κυκλικά προσαρμοσμένο ισοζύγιο χωρίς έκτακτα και προσωρινά μέτρα), όπως υπολογίστηκε εκ νέου από την Επιτροπή με τη χρήση της από κοινού συμφωνηθείσας μεθοδολογίας, δείχνει διαρθρωτικό έλλειμμα ύψους 0,6 % του ΑΕΠ το 2023 και 0,2 % το 2024.

14

(15)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

15

(16)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

16

(17)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

17

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/145 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/145

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 του Λουξεμβούργου και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 του Λουξεμβούργου

(2023/C 312/16)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και οι ψηφιακές μεταβάσεις και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και οι ψηφιακές μεταβάσεις και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία το Λουξεμβούργο συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 του Λουξεμβούργου. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία το Λουξεμβούργο συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 του Λουξεμβούργου. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 21 Απριλίου 2021 το Λουξεμβούργο υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Λουξεμβούργου (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι το Λουξεμβούργο έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 21 Απριλίου 2021 το Λουξεμβούργο υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Λουξεμβούργου (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι το Λουξεμβούργο έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 28 Απριλίου 2023 το Λουξεμβούργο υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 27 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση του Λουξεμβούργου σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 28 Απριλίου 2023 το Λουξεμβούργο υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 27 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση του Λουξεμβούργου σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για το Λουξεμβούργο. Αξιολόγησε την πρόοδο του Λουξεμβούργου όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Λουξεμβούργου. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο του Λουξεμβούργου όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για το Λουξεμβούργο. Αξιολόγησε την πρόοδο του Λουξεμβούργου όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Λουξεμβούργου. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο του Λουξεμβούργου όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για το Λουξεμβούργο και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Λουξεμβούργο δεν αντιμετωπίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, έχουν πρόσφατα αυξηθεί οι ευπάθειες που σχετίζονται με τις υψηλές τιμές των κατοικιών και το υψηλό χρέος των νοικοκυριών, αλλά φαίνεται να περιορίζονται συνολικά μέχρι στιγμής και αναμένεται να μετριαστούν μεσοπρόθεσμα. Η μεγάλη αύξηση του πληθυσμού, παράλληλα με την αύξηση της ενυπόθηκης πίστης, για την οποία παρέχει κίνητρα η δημοσιονομική στήριξη, έχει αυξήσει τη ζήτηση για στέγαση, ενώ η προσφορά είναι περιορισμένη από την περιορισμένη διαθέσιμη γη για κατασκευές και από την αποθεματοποίηση γης για κερδοσκοπία. Το διευρυνόμενο κενό μεταξύ ζήτησης και προσφοράς στέγασης έχει οδηγήσει σε μεγάλες αυξήσεις των τιμών των κατοικιών, με αυξανόμενους κινδύνους υπερτίμησης των κατοικιών και επιδείνωσης της οικονομικής προσιτότητας. Οι τιμές των κατοικιών μειώθηκαν σαφώς στο τέλος του 2022 και ο αριθμός των συναλλαγών στον τομέα της στέγασης μειώθηκε απότομα, επειδή η αύξηση των επιτοκίων οδήγησε σε στροφή την αγορά. Ωστόσο, δεν αναμένεται απότομη διόρθωση των τιμών των κατοικιών, επειδή τα εισοδήματα διατηρούνται σε καλά επίπεδα και η έλλειψη προσφοράς αναμένεται να συνεχιστεί. Το χρέος των νοικοκυριών είναι πολύ υψηλό ως προς το διαθέσιμο εισόδημα και αυξάνεται, ενώ ο δανεισμός παρέμεινε κάπως σταθερός στο τέλος του 2022. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία των νοικοκυριών είναι επίσης σημαντικά, το χρέος σταδιακά αυξάνεται προς τα υψηλότερα επίπεδα εισοδήματος και πλούτου, και ο τραπεζικός τομέας είναι υγιής, γεγονός που συνολικά μετριάζει τους μακροοικονομικούς κινδύνους. Πρόσθετες προσπάθειες πολιτικής, όπως η εντατικοποίηση και η ιεράρχηση της έγκρισης και της εφαρμογής πρόσφατων μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των περιοδικών φόρων για την αύξηση της προσφοράς οικοδομήσιμης γης, σε συνδυασμό με την εν εξελίξει μεταρρύθμιση του χωροταξικού σχεδιασμού, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην τόνωση της προσφοράς στέγασης, ειδικότερα μέσω της στοχευμένης παροχής οικονομικά προσιτής και κοινωνικής στέγασης για όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Η αποδοτικότητα της αγοράς ενοικίασης ακινήτων θα μπορούσε επίσης να βελτιωθεί. Επιπλέον, η μείωση της έκπτωσης φόρου για τους τόκους ενυπόθηκων δανείων, η οποία πρόσφατα αυξήθηκε σημαντικά, θα μείωνε τα φορολογικά κίνητρα δανεισμού που στηρίζουν τις υψηλές τιμές των κατοικιών. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για το Λουξεμβούργο και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Λουξεμβούργο δεν αντιμετωπίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, έχουν πρόσφατα αυξηθεί οι ευπάθειες που σχετίζονται με τις υψηλές τιμές των κατοικιών και το υψηλό χρέος των νοικοκυριών, αλλά φαίνεται να περιορίζονται συνολικά μέχρι στιγμής και αναμένεται να μετριαστούν μεσοπρόθεσμα. Η μεγάλη αύξηση του πληθυσμού, παράλληλα με την αύξηση της ενυπόθηκης πίστης, για την οποία παρέχει κίνητρα η δημοσιονομική στήριξη, έχει αυξήσει τη ζήτηση για στέγαση, ενώ η προσφορά είναι περιορισμένη από την περιορισμένη διαθέσιμη γη για κατασκευές και από την αποθεματοποίηση γης για κερδοσκοπία. Το διευρυνόμενο κενό μεταξύ ζήτησης και προσφοράς στέγασης έχει οδηγήσει σε μεγάλες αυξήσεις των τιμών των κατοικιών, με αυξανόμενους κινδύνους υπερτίμησης των κατοικιών και επιδείνωσης της οικονομικής προσιτότητας. Οι τιμές των κατοικιών μειώθηκαν σαφώς στο τέλος του 2022 και ο αριθμός των συναλλαγών στον τομέα της στέγασης μειώθηκε απότομα, επειδή η αύξηση των επιτοκίων οδήγησε σε στροφή την αγορά. Ωστόσο, δεν αναμένεται απότομη διόρθωση των τιμών των κατοικιών, επειδή τα εισοδήματα διατηρούνται σε καλά επίπεδα και η έλλειψη προσφοράς αναμένεται να συνεχιστεί. Το χρέος των νοικοκυριών είναι πολύ υψηλό ως προς το διαθέσιμο εισόδημα και αυξάνεται, ενώ ο δανεισμός παρέμεινε κάπως σταθερός στο τέλος του 2022. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία των νοικοκυριών είναι επίσης σημαντικά, το χρέος σταδιακά αυξάνεται προς τα υψηλότερα επίπεδα εισοδήματος και πλούτου, και ο τραπεζικός τομέας είναι υγιής, γεγονός που συνολικά μετριάζει τους μακροοικονομικούς κινδύνους. Πρόσθετες προσπάθειες πολιτικής, όπως η εντατικοποίηση και η ιεράρχηση της έγκρισης και της εφαρμογής πρόσφατων μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των περιοδικών φόρων για την αύξηση της προσφοράς οικοδομήσιμης γης, σε συνδυασμό με την εν εξελίξει μεταρρύθμιση του χωροταξικού σχεδιασμού, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην τόνωση της προσφοράς στέγασης, ειδικότερα μέσω της στοχευμένης παροχής οικονομικά προσιτής και κοινωνικής στέγασης για όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Η αποδοτικότητα της αγοράς ενοικίασης ακινήτων θα μπορούσε επίσης να βελτιωθεί. Επιπλέον, η μείωση της έκπτωσης φόρου για τους τόκους ενυπόθηκων δανείων, η οποία πρόσφατα αυξήθηκε σημαντικά, θα μείωνε τα φορολογικά κίνητρα δανεισμού που στηρίζουν τις υψηλές τιμές των κατοικιών.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης του Λουξεμβούργου μειώθηκε από 0,7 % του ΑΕΠ το 2021 σε 0,2 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 24,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 24,6 % στο τέλος του 2022. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης του Λουξεμβούργου μειώθηκε από 0,7 % του ΑΕΠ το 2021 σε 0,2 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 24,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 24,6 % στο τέλος του 2022.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα μέτρα φορολογικής πολιτικής για τη μείωση των εσόδων περιλάμβαναν μείωση των φόρων επί των προϊόντων ώστε να μειωθούν οι τιμές καταναλωτή για τη βενζίνη, το ντίζελ και το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 7,5 λεπτά ανά λίτρο, ενώ τα μέτρα φορολογικής πολιτικής για την αύξηση των δαπανών περιλάμβαναν τη θέσπιση πίστωσης ενεργειακού φόρου (7), ενισχύσεις προς επιχειρήσεις που πλήττονται από τις αυξανόμενες τιμές της ενέργειας και τον περιορισμό των αυξήσεων των τιμών του αερίου. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος λόγω της προσφοράς προσωρινής προστασίας στα εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2022, από 1,0 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα μέτρα φορολογικής πολιτικής για τη μείωση των εσόδων περιλάμβαναν μείωση των φόρων επί των προϊόντων ώστε να μειωθούν οι τιμές καταναλωτή για τη βενζίνη, το ντίζελ και το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 7,5 λεπτά ανά λίτρο, ενώ τα μέτρα φορολογικής πολιτικής για την αύξηση των δαπανών περιλάμβαναν τη θέσπιση πίστωσης ενεργειακού φόρου (7), ενισχύσεις προς επιχειρήσεις που πλήττονται από τις αυξανόμενες τιμές της ενέργειας και τον περιορισμό των αυξήσεων των τιμών του αερίου. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος λόγω της προσφοράς προσωρινής προστασίας στα εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2022, από 1,0 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στο Λουξεμβούργο (8) να ακολουθήσει υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2022, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στο Λουξεμβούργο (8) να ακολουθήσει υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2022, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (9) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 0,9 % του ΑΕΠ, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, το Λουξεμβούργο συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,1 % του ΑΕΠ το 2022 (0,1 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (10). Επομένως, το Λουξεμβούργο διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 1,3 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων που λήφθηκαν προς μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 0,5 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος λόγω της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Ταυτόχρονα, οι επιδοτήσεις, άλλες τρέχουσες δαπάνες και η ενδιάμεση κατανάλωση συνέβαλε επίσης (0,3 % του ΑΕΠ) στην αύξηση των καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών. Επομένως, το Λουξεμβούργο δεν διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών οφειλόταν εν μέρει μόνο στα μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας, καθώς και στο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (9) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 0,9 % του ΑΕΠ, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, το Λουξεμβούργο συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,1 % του ΑΕΠ το 2022 (0,1 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (10). Επομένως, το Λουξεμβούργο διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 1,3 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων που λήφθηκαν προς μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 0,5 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος λόγω της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Ταυτόχρονα, οι επιδοτήσεις, άλλες τρέχουσες δαπάνες και η ενδιάμεση κατανάλωση συνέβαλε επίσης (0,3 % του ΑΕΠ) στην αύξηση των καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών. Επομένως, το Λουξεμβούργο δεν διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών οφειλόταν εν μέρει μόνο στα μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας, καθώς και στο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και πιο ευνοϊκό στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,4 % το 2023 και κατά 3,8 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη κατά 1,6 % το 2023 και κατά 2,4 % το 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης συμβολής των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη το 2023 και της εγχώριας ζήτησης το 2024 (11). |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και πιο ευνοϊκό στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,4 % το 2023 και κατά 3,8 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη κατά 1,6 % το 2023 και κατά 2,4 % το 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης συμβολής των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη το 2023 και της εγχώριας ζήτησης το 2024 (11).

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 1,5 % του ΑΕΠ το 2023. Η επιδείνωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως πρόσθετα μέτρα για τη στήριξη των εισοδημάτων των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων μετά τις υψηλές τιμές της ενέργειας και τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 24,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 26,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 1,7 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι ελαφρώς υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας για το 2023, κυρίως λόγω της ελαφράς μείωσης των φορολογικών εσόδων, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής για το 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι ελαφρώς χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 25,9 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται σε υψηλότερη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 1,5 % του ΑΕΠ το 2023. Η επιδείνωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως πρόσθετα μέτρα για τη στήριξη των εισοδημάτων των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων μετά τις υψηλές τιμές της ενέργειας και τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 24,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 26,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 1,7 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι ελαφρώς υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας για το 2023, κυρίως λόγω της ελαφράς μείωσης των φορολογικών εσόδων, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής για το 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι ελαφρώς χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 25,9 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται σε υψηλότερη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, συγκεκριμένα, περιορισμός των αυξήσεων των τιμών του αερίου με την επιδότηση του ενεργειακού κόστους των νοικοκυριών και των τελών δικτύου, σταθεροποίηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας μέσω επιδοτήσεων προς τα νοικοκυριά και μέτρα στήριξης προς τις επιχειρήσεις, καθώς και νέα μέτρα. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,1 % του ΑΕΠ το 2023 (12). Ορισμένα μέτρα το 2023 στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις, ενώ τα περισσότερα μέτρα δεν διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (13), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,6 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,4 % του ΑΕΠ το 2022). |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, συγκεκριμένα, περιορισμός των αυξήσεων των τιμών του αερίου με την επιδότηση του ενεργειακού κόστους των νοικοκυριών και των τελών δικτύου, σταθεροποίηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας μέσω επιδοτήσεων προς τα νοικοκυριά και μέτρα στήριξης προς τις επιχειρήσεις, καθώς και νέα μέτρα. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,1 % του ΑΕΠ το 2023 (12). Ορισμένα μέτρα το 2023 στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις, ενώ τα περισσότερα μέτρα δεν διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (13), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,6 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,4 % του ΑΕΠ το 2022).

| (20) | Στη σύσταση του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στο Λουξεμβούργο να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (14), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, το Λουξεμβούργο θα πρέπει να είναι έτοιμο να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στο Λουξεμβούργο να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύσταση του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στο Λουξεμβούργο να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (14), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, το Λουξεμβούργο θα πρέπει να είναι έτοιμο να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στο Λουξεμβούργο να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 1,5 % του ΑΕΠ), σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 0,9 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 1,3 εκατοστιαίων μονάδων στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το αυξημένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,3 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται μόνο εν μέρει στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται επίσης, μεταξύ άλλων παραγόντων, σε κοινωνικές παροχές εκτός αυτών σε είδος, σε επιδοτήσεις που σχετίζονται με μη στοχευμένα μέτρα στον τομέα της ενέργειας, σε μόνιμες αυξήσεις των μισθών του δημόσιου τομέα, σε εφάπαξ συνεισφορά στον προϋπολογισμό της Ένωσης και στη μείωση συντελεστών ΦΠΑ. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας. Το Λουξεμβούργο σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (15). Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως ο εξηλεκτρισμός των δημόσιων μεταφορών, η ενίσχυση του δικτύου τραμ και του σιδηροδρομικού δικτύου, το ταμείο για το κλίμα και την ενέργεια για τη στήριξη της απόκτησης φωτοβολταϊκών συλλεκτών, η ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών και η ασφάλεια των ψηφιακών επικοινωνιών (κβαντική τεχνολογία), που χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 1,5 % του ΑΕΠ), σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 0,9 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 1,3 εκατοστιαίων μονάδων στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το αυξημένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,3 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται μόνο εν μέρει στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται επίσης, μεταξύ άλλων παραγόντων, σε κοινωνικές παροχές εκτός αυτών σε είδος, σε επιδοτήσεις που σχετίζονται με μη στοχευμένα μέτρα στον τομέα της ενέργειας, σε μόνιμες αυξήσεις των μισθών του δημόσιου τομέα, σε εφάπαξ συνεισφορά στον προϋπολογισμό της Ένωσης και στη μείωση συντελεστών ΦΠΑ. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας. Το Λουξεμβούργο σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (15). Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως ο εξηλεκτρισμός των δημόσιων μεταφορών, η ενίσχυση του δικτύου τραμ και του σιδηροδρομικού δικτύου, το ταμείο για το κλίμα και την ενέργεια για τη στήριξη της απόκτησης φωτοβολταϊκών συλλεκτών, η ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών και η ασφάλεια των ψηφιακών επικοινωνιών (κβαντική τεχνολογία), που χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως την επέκταση των μέτρων στήριξης για την άμβλυνση των επιπτώσεων της πληθωριστικής αύξησης στα εισοδήματα νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 27,5 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 1,5 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι ελαφρώς χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω της χαμηλότερης αύξησης του εισοδήματος εξαρτημένης εργασίας και των κοινωνικών μεταβιβάσεων, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 27,0 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως την επέκταση των μέτρων στήριξης για την άμβλυνση των επιπτώσεων της πληθωριστικής αύξησης στα εισοδήματα νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 27,5 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 1,5 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι ελαφρώς χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω της χαμηλότερης αύξησης του εισοδήματος εξαρτημένης εργασίας και των κοινωνικών μεταβιβάσεων, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 27,0 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει την παράταση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας έως το τέλος του 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2024 (16) έναντι 1,1 % του ΑΕΠ το 2023. Αυτές οι εκτιμήσεις βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Τα περισσότερα από αυτά δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει την παράταση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας έως το τέλος του 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2024 (16) έναντι 1,1 % του ΑΕΠ το 2023. Αυτές οι εκτιμήσεις βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Τα περισσότερα από αυτά δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (17). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (18) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 4,8 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας, που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,1 % του ΑΕΠ το 2023, θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά το 2023, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Ωστόσο, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, θα ήταν σκόπιμη η χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (17). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (18) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 4,8 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας, που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,1 % του ΑΕΠ το 2023, θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά το 2023, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Ωστόσο, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, θα ήταν σκόπιμη η χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 2,9 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 2,9 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν σταθερές στο 4,5 % του ΑΕΠ το 2023 και το 2024. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται επενδύσεις για την προώθηση της ενεργειακής και της ψηφιακής μετάβασης, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος το σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν σταθερές στο 4,5 % του ΑΕΠ το 2023 και το 2024. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται επενδύσεις για την προώθηση της ενεργειακής και της ψηφιακής μετάβασης, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος το σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (27) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 0,8 % έως το 2026 προτού αυξηθεί σε 0,9 % το 2027.. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 27,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 29,0 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2027. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 0,8 % έως το 2026 προτού αυξηθεί σε 0,9 % το 2027.. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 27,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 29,0 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2027.

| (28) | Ο αντίκτυπος των δημογραφικών τάσεων στις δημόσιες δαπάνες θα οξυνθεί τις επόμενες δεκαετίες, διότι ο αριθμός συνταξιούχων ανά εργαζόμενο αναμένεται να αυξηθεί σταθερά λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και της επιβράδυνσης των καθαρών μεταναστευτικών ροών. Σύμφωνα με το σενάριο χωρίς αλλαγή πολιτικής, το Λουξεμβούργο θα αντιμετωπίσει μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις των συνταξιοδοτικών δαπανών της ΕΕ ως ποσοστό του ΑΕΠ, οι οποίες προβλέπεται να διπλασιαστούν σε περίπου 18 % του ΑΕΠ έως το 2070, το υψηλότερο ποσοστό στην Ένωση. Αυτό θα οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του δημόσιου χρέους, γεγονός που θα θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας δεν πραγματεύεται τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος. Συγκεκριμένα, το σχέδιο αυτό δεν ασχολείται με τις αρνητικές επιπτώσεις των συστημάτων πρόωρης συνταξιοδότησης και των οικονομικών κινήτρων για πρόωρη αποχώρηση από την αγορά εργασίας, τα οποία συμβάλλουν στο χαμηλό ποσοστό απασχόλησης των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας. Η αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης θα είχε θετικό μακροοικονομικό αντίκτυπο και θα μπορούσε να μειώσει τις δαπάνες για συντάξεις, δεδομένου ότι υψηλότερο ποσοστό εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στην απασχόληση θα στήριζε την οικονομική ανάπτυξη. Η καταπολέμηση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού στην Ένωση είναι ουσιαστικής σημασίας για: i) την πρόληψη της στρέβλωσης του ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων· ii) τη διασφάλιση της δίκαιης μεταχείρισης των φορολογουμένων· τη διασφάλιση της δίκαιης μεταχείρισης των φορολογουμένων· και iii) τη διασφάλιση των δημόσιων οικονομικών. Το Λουξεμβούργο είναι μια μικρή ανοικτή οικονομία, με μεγάλο διεθνή χρηματοπιστωτικό τομέα, γεγονός που σε μεγάλο βαθμό εξηγεί την ύπαρξη μεγάλων χρηματοοικονομικών ροών. Ωστόσο, οι ροές αυτές αντικατοπτρίζουν επίσης την παρουσία πολλών αλλοδαπών εταιρειών στη χώρα, οι οποίες ασκούν δραστηριότητες ενδοομιλικής ταμειακής διαχείρισης. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η απουσία παρακράτησης φόρου, ή ισοδύναμων μέτρων για τις πληρωμές τόκων και δικαιωμάτων προς περιοχές δικαιοδοσίας που εφαρμόζουν χαμηλή ή μηδενική φορολογία, πέραν των χωρών που περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο μη συνεργάσιμων περιοχών δικαιοδοσίας (19). Οι εξερχόμενες πληρωμές τόκων και δικαιωμάτων από εταιρείες με έδρα το Λουξεμβούργο προς δικαιοδοσίες τρίτων χωρών θα ήταν δυνατό να υπόκεινται σε ελάχιστη ή καμία φορολόγηση, αν οι εν λόγω πληρωμές δεν φορολογηθούν ή υποβληθούν σε χαμηλή φορολογία στη δικαιοδοσία του αποδέκτη. Το Λουξεμβούργο έχει λάβει ορισμένα μέτρα για την καταπολέμηση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού. Ωστόσο, μέχρι στιγμής τα μέτρα αυτά είναι ανεπαρκή για την αντιμετώπιση αυτών των χαρακτηριστικών του φορολογικού συστήματος, τα οποία είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν από τις πολυεθνικές εταιρείες για την εφαρμογή επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού. |
| --- | --- |

(28)

Ο αντίκτυπος των δημογραφικών τάσεων στις δημόσιες δαπάνες θα οξυνθεί τις επόμενες δεκαετίες, διότι ο αριθμός συνταξιούχων ανά εργαζόμενο αναμένεται να αυξηθεί σταθερά λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και της επιβράδυνσης των καθαρών μεταναστευτικών ροών. Σύμφωνα με το σενάριο χωρίς αλλαγή πολιτικής, το Λουξεμβούργο θα αντιμετωπίσει μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις των συνταξιοδοτικών δαπανών της ΕΕ ως ποσοστό του ΑΕΠ, οι οποίες προβλέπεται να διπλασιαστούν σε περίπου 18 % του ΑΕΠ έως το 2070, το υψηλότερο ποσοστό στην Ένωση. Αυτό θα οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του δημόσιου χρέους, γεγονός που θα θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας δεν πραγματεύεται τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος. Συγκεκριμένα, το σχέδιο αυτό δεν ασχολείται με τις αρνητικές επιπτώσεις των συστημάτων πρόωρης συνταξιοδότησης και των οικονομικών κινήτρων για πρόωρη αποχώρηση από την αγορά εργασίας, τα οποία συμβάλλουν στο χαμηλό ποσοστό απασχόλησης των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας. Η αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης θα είχε θετικό μακροοικονομικό αντίκτυπο και θα μπορούσε να μειώσει τις δαπάνες για συντάξεις, δεδομένου ότι υψηλότερο ποσοστό εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στην απασχόληση θα στήριζε την οικονομική ανάπτυξη. Η καταπολέμηση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού στην Ένωση είναι ουσιαστικής σημασίας για: i) την πρόληψη της στρέβλωσης του ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων· ii) τη διασφάλιση της δίκαιης μεταχείρισης των φορολογουμένων· τη διασφάλιση της δίκαιης μεταχείρισης των φορολογουμένων· και iii) τη διασφάλιση των δημόσιων οικονομικών. Το Λουξεμβούργο είναι μια μικρή ανοικτή οικονομία, με μεγάλο διεθνή χρηματοπιστωτικό τομέα, γεγονός που σε μεγάλο βαθμό εξηγεί την ύπαρξη μεγάλων χρηματοοικονομικών ροών. Ωστόσο, οι ροές αυτές αντικατοπτρίζουν επίσης την παρουσία πολλών αλλοδαπών εταιρειών στη χώρα, οι οποίες ασκούν δραστηριότητες ενδοομιλικής ταμειακής διαχείρισης. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η απουσία παρακράτησης φόρου, ή ισοδύναμων μέτρων για τις πληρωμές τόκων και δικαιωμάτων προς περιοχές δικαιοδοσίας που εφαρμόζουν χαμηλή ή μηδενική φορολογία, πέραν των χωρών που περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο μη συνεργάσιμων περιοχών δικαιοδοσίας (19). Οι εξερχόμενες πληρωμές τόκων και δικαιωμάτων από εταιρείες με έδρα το Λουξεμβούργο προς δικαιοδοσίες τρίτων χωρών θα ήταν δυνατό να υπόκεινται σε ελάχιστη ή καμία φορολόγηση, αν οι εν λόγω πληρωμές δεν φορολογηθούν ή υποβληθούν σε χαμηλή φορολογία στη δικαιοδοσία του αποδέκτη. Το Λουξεμβούργο έχει λάβει ορισμένα μέτρα για την καταπολέμηση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού. Ωστόσο, μέχρι στιγμής τα μέτρα αυτά είναι ανεπαρκή για την αντιμετώπιση αυτών των χαρακτηριστικών του φορολογικού συστήματος, τα οποία είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν από τις πολυεθνικές εταιρείες για την εφαρμογή επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού.

| (29) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Λουξεμβούργου προχωρεί. Το Λουξεμβούργο υπέβαλε την πρώτη αίτηση πληρωμής του στις 28 Δεκεμβρίου 2022, η οποία αντιστοιχεί σε 26 ορόσημα και στόχους στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου, για την εκταμίευση 20 εκατ. EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η Επιτροπή δημοσίευσε τη θετική προκαταρκτική αξιολόγησή της στις 28 Απριλίου 2023. Το Συμβούλιο συζητά την αίτηση πληρωμής. Τα εν λόγω ορόσημα και οι στόχοι περιλαμβάνουν την έναρξη ισχύος της μεταρρύθμισης του «συμφώνου στέγασης 2.0», που αποσκοπεί στην αύξηση της προσφοράς οικονομικά προσιτών κατοικιών προς ενοικίαση που προσφέρουν οι δήμοι, τις επενδύσεις για την ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα και την ανάπτυξη υπερασφαλών επικοινωνιών, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού με τη δρομολόγηση του προγράμματος «FutureSkills» («Μελλοντικές δεξιότητες»), καθώς και μια μεταρρύθμιση για την προμήθεια καθαρών οχημάτων. Το Λουξεμβούργο υπέβαλε τροποποίηση του σχεδίου του στις 11 Νοεμβρίου 2022, η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 17 Ιανουαρίου 2023. Το Λουξεμβούργο αναμένεται να υποβάλει κεφάλαιο για το REPowerEU και έχει ήδη αποφασίσει να μεταφέρει 128,5 εκατ. EUR από το αποθεματικό προσαρμογής στο Brexit στον μηχανισμό για τη χρηματοδότηση της υλοποίησής του. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων του Λουξεμβούργου στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του Λουξεμβούργου προχωρεί. Το Λουξεμβούργο υπέβαλε την πρώτη αίτηση πληρωμής του στις 28 Δεκεμβρίου 2022, η οποία αντιστοιχεί σε 26 ορόσημα και στόχους στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου, για την εκταμίευση 20 εκατ. EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η Επιτροπή δημοσίευσε τη θετική προκαταρκτική αξιολόγησή της στις 28 Απριλίου 2023. Το Συμβούλιο συζητά την αίτηση πληρωμής. Τα εν λόγω ορόσημα και οι στόχοι περιλαμβάνουν την έναρξη ισχύος της μεταρρύθμισης του «συμφώνου στέγασης 2.0», που αποσκοπεί στην αύξηση της προσφοράς οικονομικά προσιτών κατοικιών προς ενοικίαση που προσφέρουν οι δήμοι, τις επενδύσεις για την ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα και την ανάπτυξη υπερασφαλών επικοινωνιών, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού με τη δρομολόγηση του προγράμματος «FutureSkills» («Μελλοντικές δεξιότητες»), καθώς και μια μεταρρύθμιση για την προμήθεια καθαρών οχημάτων. Το Λουξεμβούργο υπέβαλε τροποποίηση του σχεδίου του στις 11 Νοεμβρίου 2022, η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 17 Ιανουαρίου 2023. Το Λουξεμβούργο αναμένεται να υποβάλει κεφάλαιο για το REPowerEU και έχει ήδη αποφασίσει να μεταφέρει 128,5 εκατ. EUR από το αποθεματικό προσαρμογής στο Brexit στον μηχανισμό για τη χρηματοδότηση της υλοποίησής του. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων του Λουξεμβούργου στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (30) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής του Λουξεμβούργου το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στο Λουξεμβούργο. |
| --- | --- |

(30)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής του Λουξεμβούργου το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στο Λουξεμβούργο.

| (31) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, το Λουξεμβούργο αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις, ιδίως τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών η οποία αφορά κυρίως το συνταξιοδοτικό σύστημα, νομικά κενά που θα ήταν δυνατό να χρησιμοποιηθούν από πολυεθνικές εταιρείες που εφαρμόζουν επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό, ευπάθειες που σχετίζονται με τις υψηλές τιμές των κατοικιών και το χρέος των νοικοκυριών, αδυναμίες του εκπαιδευτικού συστήματος που επιτείνουν την ανισότητα και ζητήματα που σχετίζονται με την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων δυνητικών φραγμών στη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα και ζητημάτων που αφορούν το δίκτυο μεταφορών. |
| --- | --- |

(31)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, το Λουξεμβούργο αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις, ιδίως τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών η οποία αφορά κυρίως το συνταξιοδοτικό σύστημα, νομικά κενά που θα ήταν δυνατό να χρησιμοποιηθούν από πολυεθνικές εταιρείες που εφαρμόζουν επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό, ευπάθειες που σχετίζονται με τις υψηλές τιμές των κατοικιών και το χρέος των νοικοκυριών, αδυναμίες του εκπαιδευτικού συστήματος που επιτείνουν την ανισότητα και ζητήματα που σχετίζονται με την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων δυνητικών φραγμών στη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα και ζητημάτων που αφορούν το δίκτυο μεταφορών.

| (32) | Οι βασικές δεξιότητες και οι συνολικές επιδόσεις των μαθητών εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το κοινωνικοοικονομικό και γλωσσικό τους υπόβαθρο. Τα μέσα επίπεδα βασικών γνώσεων και δεξιοτήτων στην ηλικία των 15 ετών, όπως μετρήθηκαν από το Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA) του ΟΟΣΑ, είναι σημαντικά χαμηλότερα στο Λουξεμβούργο από τον ενωσιακό μέσο όρο. Το χάσμα μεταξύ προνομιούχων μαθητών και μειονεκτούντων συμμαθητών τους είναι μεγαλύτερο στο Λουξεμβούργο από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ένωσης. Το εκπαιδευτικό σύστημα δεν εφοδιάζει όλους τους μαθητές με τις αναγκαίες βασικές δεξιότητες για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς εργασίας της χώρας. Η γλώσσα που ομιλείται στο εθνικό σχολικό σύστημα σε επίπεδο πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι η λουξεμβουργιανή, ενώ οι μαθητές μαθαίνουν να διαβάζουν και να γράφουν στα γερμανικά. Όλα τα μαθήματα (εκτός από τη γαλλική γλώσσα) διδάσκονται στα γερμανικά. Έτσι δημιουργείται πολύ υψηλή ζήτηση για γλωσσικές δεξιότητες σε μια χώρα όπου μόνο ένας στους τρεις μαθητές ομιλεί τη λουξεμβουργιανή ως πρώτη γλώσσα. Το ποσοστό των νέων ηλικίας 18-24 ετών που εγκατέλειψαν την εκπαίδευση και την κατάρτιση χωρίς να έχουν ολοκληρώσει την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση αυξήθηκε από 6,3 % το 2018 σε 8,2 % το 2022. Τον Σεπτέμβριο του 2022, το Λουξεμβούργο δρομολόγησε πιλοτικό σχέδιο σε τέσσερα δημοτικά σχολεία, όπου οι μαθητές αρχίζουν να μαθαίνουν πρώτα στα γαλλικά και στη συνέχεια στα γερμανικά. Αν επεκταθεί σε περισσότερα σχολεία, η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση των επιδόσεων των μαθητών των οποίων η πρώτη γλώσσα δεν είναι τα γαλλικά. Το Λουξεμβούργο αύξησε επίσης την προσφορά του όσον αφορά τα δημόσια διεθνή σχολεία: από το σχολικό έτος 2022/2023, το 4 % των μαθητών σε επίπεδο προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι εγγεγραμμένοι σε τέτοια σχολεία, όπου μπορούν να επιλέξουν μεταξύ αγγλικών, γαλλικών ή γερμανικών ως γλώσσα διδασκαλίας. Αν αυτή η επιλογή διδασκαλίας μέσω μίας κύριας γλώσσας επεκταθεί ώστε να καλύπτει μεγαλύτερο μέρος του σχολικού πληθυσμού, θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά τις πιθανότητες των μαθητών να επιτύχουν καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα. |
| --- | --- |

(32)

Οι βασικές δεξιότητες και οι συνολικές επιδόσεις των μαθητών εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το κοινωνικοοικονομικό και γλωσσικό τους υπόβαθρο. Τα μέσα επίπεδα βασικών γνώσεων και δεξιοτήτων στην ηλικία των 15 ετών, όπως μετρήθηκαν από το Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA) του ΟΟΣΑ, είναι σημαντικά χαμηλότερα στο Λουξεμβούργο από τον ενωσιακό μέσο όρο. Το χάσμα μεταξύ προνομιούχων μαθητών και μειονεκτούντων συμμαθητών τους είναι μεγαλύτερο στο Λουξεμβούργο από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ένωσης. Το εκπαιδευτικό σύστημα δεν εφοδιάζει όλους τους μαθητές με τις αναγκαίες βασικές δεξιότητες για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς εργασίας της χώρας. Η γλώσσα που ομιλείται στο εθνικό σχολικό σύστημα σε επίπεδο πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι η λουξεμβουργιανή, ενώ οι μαθητές μαθαίνουν να διαβάζουν και να γράφουν στα γερμανικά. Όλα τα μαθήματα (εκτός από τη γαλλική γλώσσα) διδάσκονται στα γερμανικά. Έτσι δημιουργείται πολύ υψηλή ζήτηση για γλωσσικές δεξιότητες σε μια χώρα όπου μόνο ένας στους τρεις μαθητές ομιλεί τη λουξεμβουργιανή ως πρώτη γλώσσα. Το ποσοστό των νέων ηλικίας 18-24 ετών που εγκατέλειψαν την εκπαίδευση και την κατάρτιση χωρίς να έχουν ολοκληρώσει την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση αυξήθηκε από 6,3 % το 2018 σε 8,2 % το 2022. Τον Σεπτέμβριο του 2022, το Λουξεμβούργο δρομολόγησε πιλοτικό σχέδιο σε τέσσερα δημοτικά σχολεία, όπου οι μαθητές αρχίζουν να μαθαίνουν πρώτα στα γαλλικά και στη συνέχεια στα γερμανικά. Αν επεκταθεί σε περισσότερα σχολεία, η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση των επιδόσεων των μαθητών των οποίων η πρώτη γλώσσα δεν είναι τα γαλλικά. Το Λουξεμβούργο αύξησε επίσης την προσφορά του όσον αφορά τα δημόσια διεθνή σχολεία: από το σχολικό έτος 2022/2023, το 4 % των μαθητών σε επίπεδο προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι εγγεγραμμένοι σε τέτοια σχολεία, όπου μπορούν να επιλέξουν μεταξύ αγγλικών, γαλλικών ή γερμανικών ως γλώσσα διδασκαλίας. Αν αυτή η επιλογή διδασκαλίας μέσω μίας κύριας γλώσσας επεκταθεί ώστε να καλύπτει μεγαλύτερο μέρος του σχολικού πληθυσμού, θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά τις πιθανότητες των μαθητών να επιτύχουν καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα.

| (33) | Το ενεργειακό σύστημα του Λουξεμβούργου χαρακτηρίζεται από υψηλή εξάρτηση από τις εισαγωγές και εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα. Η χώρα είναι μεγάλος καθαρός εισαγωγέας ενέργειας. Εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις εισαγωγές πρωτογενούς ενέργειας, με ποσοστό εξάρτησης 92 % το 2021. Το πετρέλαιο αποτελεί το 69 % του ενεργειακού μείγματος του Λουξεμβούργου και το φυσικό αέριο το 18 %, ενώ το 12 % προήλθε από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με δυναμικότητα 572 MW το 2022. Το Λουξεμβούργο δεν εισάγει πετρέλαιο από τη Ρωσία. Όσον αφορά το αέριο, η εξάρτηση από τη Ρωσία είναι περιορισμένη, καθώς σχεδόν το 100 % του αερίου που καταναλώθηκε στο Λουξεμβούργο εισήχθη από αγωγούς από το Βέλγιο και τη Γερμανία, προερχόμενο από τη Νορβηγία και τις Κάτω Χώρες. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στο Λουξεμβούργο μειώθηκε κατά 26 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 1369/2022 του Συμβουλίου (20). Το Λουξεμβούργο θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές του για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (21). |
| --- | --- |

(33)

Το ενεργειακό σύστημα του Λουξεμβούργου χαρακτηρίζεται από υψηλή εξάρτηση από τις εισαγωγές και εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα. Η χώρα είναι μεγάλος καθαρός εισαγωγέας ενέργειας. Εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις εισαγωγές πρωτογενούς ενέργειας, με ποσοστό εξάρτησης 92 % το 2021. Το πετρέλαιο αποτελεί το 69 % του ενεργειακού μείγματος του Λουξεμβούργου και το φυσικό αέριο το 18 %, ενώ το 12 % προήλθε από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με δυναμικότητα 572 MW το 2022. Το Λουξεμβούργο δεν εισάγει πετρέλαιο από τη Ρωσία. Όσον αφορά το αέριο, η εξάρτηση από τη Ρωσία είναι περιορισμένη, καθώς σχεδόν το 100 % του αερίου που καταναλώθηκε στο Λουξεμβούργο εισήχθη από αγωγούς από το Βέλγιο και τη Γερμανία, προερχόμενο από τη Νορβηγία και τις Κάτω Χώρες. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στο Λουξεμβούργο μειώθηκε κατά 26 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 1369/2022 του Συμβουλίου (20). Το Λουξεμβούργο θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές του για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (21).

| (34) | Αν και το Λουξεμβούργο είναι σε μεγάλο βαθμό διασυνδεδεμένο όσον αφορά τόσο την ηλεκτρική ενέργεια όσο και το αέριο, θα χρειαστούν περαιτέρω επενδύσεις ενόψει της αυξανόμενης παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της ζήτησης ενέργειας. Το Λουξεμβούργο πρέπει να αντιμετωπίσει την πρόκληση της ανεπαρκούς προσφοράς στέγασης, επιτυγχάνοντας παράλληλα τους στόχους του για την ενέργεια και το κλίμα. Υπάρχει επίσης ανάγκη ανακαίνισης του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος. Με το 20,8 % του συνολικού δυναμικού εξοικονόμησης ενέργειας (σε όρους GWh), ο τομέας της κατασκευής και ανακαίνισης κατοικιών αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη πηγή σωρευτικού δυναμικού εξοικονόμησης ενέργειας έως το 2030. Περίπου το 89 % του κτιριακού αποθέματος κατοικιών χρησιμοποιεί συστήματα θέρμανσης βασισμένα σε ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο θέρμανσης και φυσικό αέριο). Στο πλαίσιο αυτό, οι δήμοι θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο. Η κυκλοφοριακή συμφόρηση επιβαρύνει την οικονομία και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Οι μεταφορές αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό της κατανάλωσης πετρελαίου και το 59 % των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, σε σύγκριση με τον μέσο ενωσιακό όρο 24 % για το 2019. Αν και το Λουξεμβούργο θέσπισε ορισμένα σχετικά μέτρα για τη βελτίωση των βιώσιμων μεταφορών, πρόσθετες, πιο στοχευμένες παρεμβάσεις θα συμβάλουν σημαντικά στη μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Αυτό αντικατοπτρίζεται στο εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ) του Λουξεμβούργου, το οποίο θέτει ως στόχο έως το 2030 το 40 % του στόλου οχημάτων του να αποτελείται από ηλεκτρικά οχήματα και οχήματα με ρευματολήπτη. Το Λουξεμβούργο έχει θέσει το ίδιο ως στόχο να καταστεί κλιματικά ουδέτερο έως το 2050. Έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά παραμένει ένα από τα κράτη μέλη με το χαμηλότερο μερίδιο σε αυτές τις πηγές ενέργειας. Θα χρειαστούν περαιτέρω αυξήσεις του επιπέδου φιλοδοξίας για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, την αύξηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της ενεργειακής απόδοσης προκειμένου το Λουξεμβούργο να επιτύχει τους ενεργειακούς στόχους του για το 2030 —να εξασφαλίσει το 25 % της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και να μειώσει την τελική κατανάλωση ενέργειας κατά 40 % έως 44 % σε σύγκριση με το 2007. |
| --- | --- |

(34)

Αν και το Λουξεμβούργο είναι σε μεγάλο βαθμό διασυνδεδεμένο όσον αφορά τόσο την ηλεκτρική ενέργεια όσο και το αέριο, θα χρειαστούν περαιτέρω επενδύσεις ενόψει της αυξανόμενης παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της ζήτησης ενέργειας. Το Λουξεμβούργο πρέπει να αντιμετωπίσει την πρόκληση της ανεπαρκούς προσφοράς στέγασης, επιτυγχάνοντας παράλληλα τους στόχους του για την ενέργεια και το κλίμα. Υπάρχει επίσης ανάγκη ανακαίνισης του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος. Με το 20,8 % του συνολικού δυναμικού εξοικονόμησης ενέργειας (σε όρους GWh), ο τομέας της κατασκευής και ανακαίνισης κατοικιών αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη πηγή σωρευτικού δυναμικού εξοικονόμησης ενέργειας έως το 2030. Περίπου το 89 % του κτιριακού αποθέματος κατοικιών χρησιμοποιεί συστήματα θέρμανσης βασισμένα σε ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο θέρμανσης και φυσικό αέριο). Στο πλαίσιο αυτό, οι δήμοι θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο. Η κυκλοφοριακή συμφόρηση επιβαρύνει την οικονομία και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Οι μεταφορές αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό της κατανάλωσης πετρελαίου και το 59 % των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, σε σύγκριση με τον μέσο ενωσιακό όρο 24 % για το 2019. Αν και το Λουξεμβούργο θέσπισε ορισμένα σχετικά μέτρα για τη βελτίωση των βιώσιμων μεταφορών, πρόσθετες, πιο στοχευμένες παρεμβάσεις θα συμβάλουν σημαντικά στη μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Αυτό αντικατοπτρίζεται στο εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ) του Λουξεμβούργου, το οποίο θέτει ως στόχο έως το 2030 το 40 % του στόλου οχημάτων του να αποτελείται από ηλεκτρικά οχήματα και οχήματα με ρευματολήπτη. Το Λουξεμβούργο έχει θέσει το ίδιο ως στόχο να καταστεί κλιματικά ουδέτερο έως το 2050. Έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά παραμένει ένα από τα κράτη μέλη με το χαμηλότερο μερίδιο σε αυτές τις πηγές ενέργειας. Θα χρειαστούν περαιτέρω αυξήσεις του επιπέδου φιλοδοξίας για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, την αύξηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της ενεργειακής απόδοσης προκειμένου το Λουξεμβούργο να επιτύχει τους ενεργειακούς στόχους του για το 2030 —να εξασφαλίσει το 25 % της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και να μειώσει την τελική κατανάλωση ενέργειας κατά 40 % έως 44 % σε σύγκριση με το 2007.

| (35) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Παρότι το Λουξεμβούργο έχει εντείνει τις προσπάθειές του για αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση των εργαζομένων σε παρακμάζοντες και μετασχηματιζόμενους τομείς, εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε ορισμένα επαγγέλματα, συμπεριλαμβανομένων των διευθυντών χάραξης πολιτικής και σχεδιασμού. Αυτές οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού ενδέχεται να οδηγήσουν σε πιθανό φραγμό στην πράσινη μετάβαση και στην υλοποίηση του REPowerEU. |
| --- | --- |

(35)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Παρότι το Λουξεμβούργο έχει εντείνει τις προσπάθειές του για αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση των εργαζομένων σε παρακμάζοντες και μετασχηματιζόμενους τομείς, εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε ορισμένα επαγγέλματα, συμπεριλαμβανομένων των διευθυντών χάραξης πολιτικής και σχεδιασμού. Αυτές οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού ενδέχεται να οδηγήσουν σε πιθανό φραγμό στην πράσινη μετάβαση και στην υλοποίηση του REPowerEU.

| (36) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (22) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(36)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (22) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (37) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για το Λουξεμβούργο, οι συστάσεις (1), (2) και (4) συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης, της τέταρτης και της πέμπτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, |
| --- | --- |

(37)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για το Λουξεμβούργο, οι συστάσεις (1), (2) και (4) συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης, της τέταρτης και της πέμπτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023,

ΣΥΝΙΣΤΑ στο Λουξεμβούργο να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 4,8 % το πολύ (23).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να μειώσει τους κινδύνους που σχετίζονται με τη στεγαστική αγορά, ιδίως με τη μείωση της έκπτωσης φόρου για τους τόκους ενυπόθηκων δανείων και με τη λήψη μέτρων για την αύξηση της προσφοράς οικοδομήσιμης γης. Να ασχοληθεί με τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος, ιδίως με τον περιορισμό των επιλογών πρόωρης συνταξιοδότησης και την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης για εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας. Να αυξήσει τα μέτρα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού, συγκεκριμένα με τη διασφάλιση επαρκούς φορολόγησης των εξερχόμενων πληρωμών τόκων και δικαιωμάτων σε δικαιοδοσίες που εφαρμόζουν μηδενική/χαμηλή φορολογία.

2.

Να διατηρήσει τον δυναμικό ρυθμό της σταθερής υλοποίησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς της και να οριστικοποιήσει άμεσα το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να βελτιώσει τις επιδόσεις του σχολικού εκπαιδευτικού συστήματος και να προωθήσει τις ίσες ευκαιρίες για όλους τους μαθητές, ιδίως με την προσαρμογή της διδασκαλίας στις ανάγκες των μειονεκτούντων μαθητών και εκείνων που προέρχονται από διάφορα γλωσσικά υπόβαθρα.

4.

Να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα επιταχύνοντας την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αυξάνοντας την ικανότητα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διευκολύνοντας τις διαδικασίες αδειοδότησης και επενδύοντας στην ενεργειακή απόδοση τόσο στον οικιστικό όσο και στον μη οικιστικό τομέα. Να στηρίξει τους δήμους στην κατάρτιση λεπτομερών τοπικών σχεδίων για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της αιολικής ενέργειας και των φωτοβολταϊκών, και για συστήματα τηλεθέρμανσης και τηλεψύξης. Να προωθήσει περαιτέρω τον εξηλεκτρισμό των μεταφορών και να επενδύσει σε δίκτυα και υποδομές δημόσιων μεταφορών. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10155/21 INIT· ST 10155/21 ADD 1.

6

(7)  Οι πληρωτέες εκπτώσεις φόρου μπορούν να υπερβαίνουν τη φορολογική υποχρέωση και να επηρεάζουν τόσο τους μη φορολογούμενους όσο και τους φορολογούμενους· ως εκ τούτου, ταξινομούνται ως δαπάνες στους εθνικούς λογαριασμούς (ΕΣΛ 2010, άρθρα 20.167 και 20.168).

7

(8)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας του Λουξεμβούργου για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 73).

8

(9)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

9

(10)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,4 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ, λόγω της μείωσης των «Λοιπών κεφαλαιακών μεταβιβάσεων», οι οποίες σχετίζονταν κυρίως με τη σταδιακή κατάργηση της στήριξης προς τις επιχειρήσεις και της συνδρομής για την ανάκαμψη στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19 (Ταμείο ανάκαμψης και αλληλεγγύης για τις επιχειρήσεις).

10

(11)  Για το ονομαστικό ΑΕΠ, η εικόνα είναι ελαφρώς διαφορετική· το πρόγραμμα σταθερότητας για το 2023 προβλέπει ρυθμούς αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ κατά 4,7 % το 2023 και κατά 6,0 % το 2024, ενώ οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν υψηλότερο ρυθμό 7,1 % το 2023 και συγκρίσιμο ρυθμό ύψους 5,9 % το 2024.

11

(12)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

12

(13)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων του Λουξεμβούργου και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 του Λουξεμβούργου (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 128).

13

(14)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος του Λουξεμβούργου εκτιμάται σε 7,8 % σε ονομαστικούς όρους.

14

(15)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή στο ΑΕΠ.

15

(16)  Ο ορισμός των μέτρων στον τομέα της ενέργειας από την Επιτροπή περιλαμβάνει μόνο μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που επηρεάζουν άμεσα τις τιμές της ενέργειας ή παρέχουν προσωρινή εισοδηματική στήριξη για την κατανάλωση ενέργειας. Τα γενικά μέτρα στήριξης του πληθωρισμού δεν ταξινομούνται ως μέτρα στον τομέα της ενέργειας, γεγονός που εξηγεί τη διαφορά στο εκτιμώμενο δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας μεταξύ του προγράμματος σταθερότητας 2023 και των εαρινών προβλέψεων 2023 της Επιτροπής.

16

(17)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

17

(18)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

18

(19)  Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τον αναθεωρημένο ενωσιακό κατάλογο μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας (ΕΕ C 64 της 21.2.2023, σ. 17).

19

(20)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

20

(21)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

21

(22)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

22

(23)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

23

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/155 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/155

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ουγγαρίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Ουγγαρίας

(2023/C 312/17)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Ουγγαρία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Ως εκ τούτου, απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Ουγγαρία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Ως εκ τούτου, απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 11 Μαΐου 2021 η Ουγγαρία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 15 Δεκεμβρίου 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ουγγαρίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Ουγγαρία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 11 Μαΐου 2021 η Ουγγαρία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 15 Δεκεμβρίου 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ουγγαρίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Ουγγαρία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 2 Μαΐου 2023 η Ουγγαρία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 29 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Ουγγαρίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Την 1η Ιουνίου 2023 τέθηκε σε ισχύ νέος νόμος για το δικαστικό σύστημα. |
| --- | --- |

(10)

Στις 2 Μαΐου 2023 η Ουγγαρία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 29 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Ουγγαρίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Την 1η Ιουνίου 2023 τέθηκε σε ισχύ νέος νόμος για το δικαστικό σύστημα.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Ουγγαρία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Ουγγαρίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ουγγαρίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Ουγγαρίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Ουγγαρία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Ουγγαρίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ουγγαρίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Ουγγαρίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Ουγγαρία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ουγγαρία αντιμετωπίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που συνδέονται με τις πολύ έντονες πιέσεις στις τιμές και τις ανάγκες εξωτερικής και κρατικής χρηματοδότησης έχουν αυξηθεί και είναι σημαντικές. Ο πληθωρισμός έχει αυξηθεί σημαντικά και δεν έχει ακόμη αρχίσει να μειώνεται εμφανώς. Εάν ο πληθωρισμός παραμείνει υψηλός για παρατεταμένη χρονική περίοδο, θα υπονομεύσει ακόμη περισσότερο την ανταγωνιστικότητα κόστους και το κόστος χρηματοδότησης θα διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα. Το μεγάλο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε σημαντικά λόγω των υψηλότερων τιμών της ενέργειας το 2022, ενώ το βραχυπρόθεσμο εξωτερικό χρέος αυξήθηκε. Οι βελτιώσεις στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών το 2023 και το 2024 εξαρτώνται από την αναμενόμενη περαιτέρω συγκράτηση των τιμών της ενέργειας, αλλά το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών προβλέπεται να παραμείνει σε μη αμελητέα επίπεδα το 2023 και το 2024. Η υψηλή ενεργειακή ένταση της οικονομίας είναι σημαντική για τη δυναμική του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Το δημόσιο έλλειμμα ήταν και παραμένει υψηλό, οφείλεται μόνο εν μέρει στις αποκρίσεις πολιτικής στην πανδημία και στις ενεργειακές κρίσεις και αντιπροσωπεύει μεγάλο μέρος του εξωτερικού δανεισμού της οικονομίας. Ο δείκτης του δημόσιου χρέους μειώθηκε χάρη στη σημαντική αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, αλλά η μείωση αυτή ενδέχεται να μη συνεχιστεί λόγω της επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας και της διατήρησης υψηλών ελλειμμάτων. Το κόστος του κρατικού δανεισμού έχει αυξηθεί από το 2021 και η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενη επιβάρυνση από τόκους, ενώ η ληκτότητα του χρέους εξακολουθεί να είναι σχετικά χαμηλή. Οι τιμές των κατοικιών διπλασιάστηκαν σε διάστημα πέντε ετών, αλλά οι τιμές σταμάτησαν να αυξάνονται στο τέλος του 2022. Ωστόσο, η πιθανότητα σημαντικής πτώσης των ονομαστικών τιμών φαίνεται περιορισμένη σε ένα πλαίσιο χαμηλού χρέους των νοικοκυριών, και δεδομένου του σημερινού περιβάλλοντος υψηλού πληθωρισμού. Οι ανακολουθίες πολιτικής έχουν επιδεινώσει τις ευπάθειες που εντοπίστηκαν. Ο αποτελεσματικός συντονισμός και η σαφής οριοθέτηση των μακροοικονομικών πολιτικών, με τη στήριξη ενός ισχυρού θεσμικού πλαισίου πολιτικής, είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής και της εξωτερικής βιωσιμότητας, καθώς και για τη στήριξη των προσδοκιών. Η έγκαιρη και πλήρης υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ουγγαρίας αναμένεται να συμβάλει στη μείωση των μακροοικονομικών ευπαθειών και να στηρίξει την ανάπτυξη και την προσαρμογή μεσοπρόθεσμα. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Ουγγαρία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ουγγαρία αντιμετωπίζει υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που συνδέονται με τις πολύ έντονες πιέσεις στις τιμές και τις ανάγκες εξωτερικής και κρατικής χρηματοδότησης έχουν αυξηθεί και είναι σημαντικές. Ο πληθωρισμός έχει αυξηθεί σημαντικά και δεν έχει ακόμη αρχίσει να μειώνεται εμφανώς. Εάν ο πληθωρισμός παραμείνει υψηλός για παρατεταμένη χρονική περίοδο, θα υπονομεύσει ακόμη περισσότερο την ανταγωνιστικότητα κόστους και το κόστος χρηματοδότησης θα διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα. Το μεγάλο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε σημαντικά λόγω των υψηλότερων τιμών της ενέργειας το 2022, ενώ το βραχυπρόθεσμο εξωτερικό χρέος αυξήθηκε. Οι βελτιώσεις στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών το 2023 και το 2024 εξαρτώνται από την αναμενόμενη περαιτέρω συγκράτηση των τιμών της ενέργειας, αλλά το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών προβλέπεται να παραμείνει σε μη αμελητέα επίπεδα το 2023 και το 2024. Η υψηλή ενεργειακή ένταση της οικονομίας είναι σημαντική για τη δυναμική του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Το δημόσιο έλλειμμα ήταν και παραμένει υψηλό, οφείλεται μόνο εν μέρει στις αποκρίσεις πολιτικής στην πανδημία και στις ενεργειακές κρίσεις και αντιπροσωπεύει μεγάλο μέρος του εξωτερικού δανεισμού της οικονομίας. Ο δείκτης του δημόσιου χρέους μειώθηκε χάρη στη σημαντική αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, αλλά η μείωση αυτή ενδέχεται να μη συνεχιστεί λόγω της επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας και της διατήρησης υψηλών ελλειμμάτων. Το κόστος του κρατικού δανεισμού έχει αυξηθεί από το 2021 και η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενη επιβάρυνση από τόκους, ενώ η ληκτότητα του χρέους εξακολουθεί να είναι σχετικά χαμηλή. Οι τιμές των κατοικιών διπλασιάστηκαν σε διάστημα πέντε ετών, αλλά οι τιμές σταμάτησαν να αυξάνονται στο τέλος του 2022. Ωστόσο, η πιθανότητα σημαντικής πτώσης των ονομαστικών τιμών φαίνεται περιορισμένη σε ένα πλαίσιο χαμηλού χρέους των νοικοκυριών, και δεδομένου του σημερινού περιβάλλοντος υψηλού πληθωρισμού. Οι ανακολουθίες πολιτικής έχουν επιδεινώσει τις ευπάθειες που εντοπίστηκαν. Ο αποτελεσματικός συντονισμός και η σαφής οριοθέτηση των μακροοικονομικών πολιτικών, με τη στήριξη ενός ισχυρού θεσμικού πλαισίου πολιτικής, είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής και της εξωτερικής βιωσιμότητας, καθώς και για τη στήριξη των προσδοκιών. Η έγκαιρη και πλήρης υλοποίηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ουγγαρίας αναμένεται να συμβάλει στη μείωση των μακροοικονομικών ευπαθειών και να στηρίξει την ανάπτυξη και την προσαρμογή μεσοπρόθεσμα.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Ουγγαρίας μειώθηκε από 7,1 % του ΑΕΠ το 2021 σε 6,2 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 76,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 73,3 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Ουγγαρίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Η Επιτροπή επισήμανε στη συνέχεια ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. Η Ουγγαρία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού για το 2024. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Ουγγαρίας μειώθηκε από 7,1 % του ΑΕΠ το 2021 σε 6,2 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 76,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 73,3 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Ουγγαρίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Η Επιτροπή επισήμανε στη συνέχεια ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. Η Ουγγαρία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού για το 2024.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής για τη μείωση των εσόδων περιλάμβαναν μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα, ενώ τα αντίστοιχα μέτρα για την αύξηση των δαπανών της φορολογικής πολιτικής περιλάμβαναν επιδοτήσεις σε εταιρείες κοινής ωφελείας για τις ζημίες που υπέστησαν λόγω των ανώτατων ορίων στις τιμές της ενέργειας για τις κατοικίες, καθώς και καθεστώτα στήριξης για ενεργοβόρες εταιρείες. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από τον προσωρινό φόρο επί της διαφοράς τιμής μεταξύ του πετρελαίου Brent και Urals, τον προσωρινό φόρο επί του εισοδήματος των προμηθευτών ενέργειας και την προσωρινή αύξηση των μεταλλευτικών δικαιωμάτων. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,0 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος λόγω της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022, από 1,9 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής για τη μείωση των εσόδων περιλάμβαναν μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα, ενώ τα αντίστοιχα μέτρα για την αύξηση των δαπανών της φορολογικής πολιτικής περιλάμβαναν επιδοτήσεις σε εταιρείες κοινής ωφελείας για τις ζημίες που υπέστησαν λόγω των ανώτατων ορίων στις τιμές της ενέργειας για τις κατοικίες, καθώς και καθεστώτα στήριξης για ενεργοβόρες εταιρείες. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από τον προσωρινό φόρο επί της διαφοράς τιμής μεταξύ του πετρελαίου Brent και Urals, τον προσωρινό φόρο επί του εισοδήματος των προμηθευτών ενέργειας και την προσωρινή αύξηση των μεταλλευτικών δικαιωμάτων. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,0 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος λόγω της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022, από 1,9 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ουγγαρία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ουγγαρία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο 0,4 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Ουγγαρία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,5 % του ΑΕΠ το 2022 (2,1 % του ΑΕΠ το 2021). Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και από άλλα κονδύλια της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στη χαμηλότερη απορρόφηση των κονδυλίων των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Ως εκ τούτου, η Ουγγαρία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Ουγγαρία περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο 0,4 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Ουγγαρία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,5 % του ΑΕΠ το 2022 (2,1 % του ΑΕΠ το 2021). Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και από άλλα κονδύλια της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στη χαμηλότερη απορρόφηση των κονδυλίων των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Ως εκ τούτου, η Ουγγαρία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Ουγγαρία περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023 είναι πιο αισιόδοξο από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και αργότερα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,5 % το 2023 και κατά 4,0 % το 2024. Συγκριτικά, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν χαμηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,5 % το 2023 και 2,8 % το 2024, κυρίως λόγω της αναμενόμενης χαμηλότερης αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία οφείλεται στη χαμηλότερη αναμενόμενη αύξηση των ονομαστικών μισθών και στο ελαφρώς υψηλότερο ποσοστό ανεργίας. Η Επιτροπή προβλέπει επίσης χαμηλότερη αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης και των καθαρών εξαγωγών. Η προβλεπόμενη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι χαμηλότερη εντός του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων λόγω της χαμηλότερης αναμενόμενης αύξησης του ΑΕΠ και του αποπληθωριστή του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023 είναι πιο αισιόδοξο από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και αργότερα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,5 % το 2023 και κατά 4,0 % το 2024. Συγκριτικά, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν χαμηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,5 % το 2023 και 2,8 % το 2024, κυρίως λόγω της αναμενόμενης χαμηλότερης αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία οφείλεται στη χαμηλότερη αναμενόμενη αύξηση των ονομαστικών μισθών και στο ελαφρώς υψηλότερο ποσοστό ανεργίας. Η Επιτροπή προβλέπει επίσης χαμηλότερη αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης και των καθαρών εξαγωγών. Η προβλεπόμενη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι χαμηλότερη εντός του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων λόγω της χαμηλότερης αναμενόμενης αύξησης του ΑΕΠ και του αποπληθωριστή του ΑΕΠ.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 3,9 % του ΑΕΠ το 2023. Η μείωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τα υψηλότερα φορολογικά έσοδα λόγω του υψηλού πληθωρισμού και των προσωρινών φόρων επί των απροσδόκητων κερδών και των τομεακών φόρων που εκτιμώνται στο 1,5 % του ΑΕΠ το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 73,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 69,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 4,0 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ είναι υψηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 70,7 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στη χαμηλότερη αύξηση του ΑΕΠ και στον αποπληθωριστή του ΑΕΠ στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 3,9 % του ΑΕΠ το 2023. Η μείωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τα υψηλότερα φορολογικά έσοδα λόγω του υψηλού πληθωρισμού και των προσωρινών φόρων επί των απροσδόκητων κερδών και των τομεακών φόρων που εκτιμώνται στο 1,5 % του ΑΕΠ το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 73,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 69,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 4,0 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ είναι υψηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 70,7 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στη χαμηλότερη αύξηση του ΑΕΠ και στον αποπληθωριστή του ΑΕΠ στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, και συγκεκριμένα: επιδοτήσεις σε εταιρείες κοινής ωφελείας για τις ζημίες που υπέστησαν λόγω των ανώτατων ορίων στις τιμές της οικιακής ενέργειας και προγράμματα στήριξης για ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Το κόστος των μέτρων αυτών εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από τους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,2 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στοχευμένα μέτρα στήριξης κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11). |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, και συγκεκριμένα: επιδοτήσεις σε εταιρείες κοινής ωφελείας για τις ζημίες που υπέστησαν λόγω των ανώτατων ορίων στις τιμές της οικιακής ενέργειας και προγράμματα στήριξης για ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Το κόστος των μέτρων αυτών εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από τους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,2 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στοχευμένα μέτρα στήριξης κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11).

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ουγγαρία να λάβει μέτρα, προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Ουγγαρία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ουγγαρία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Ουγγαρία να λάβει μέτρα, προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Ουγγαρία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Ουγγαρία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι σε γενικές γραμμές συσταλτικός (+ 4,2 % του ΑΕΠ), σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 0,4 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 2,2 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Ως εκ τούτου, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ενωσιακών ταμείων ανήλθαν στο 2,3 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Ουγγαρία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, παρότι δεν προβλέπει να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η ανάπτυξη του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, ο εκσυγχρονισμός των προαστιακών σιδηροδρόμων, η στήριξη της χρήσης οικιακών ηλιακών συλλεκτών, η παροχή φορητών υπολογιστών σε διδάσκοντες και μαθητές της κατώτερης και της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τα μέτρα ψηφιοποίησης στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, που χρηματοδοτούνται από τον μηχανισμό και άλλα ενωσιακά ταμεία. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι σε γενικές γραμμές συσταλτικός (+ 4,2 % του ΑΕΠ), σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 0,4 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 2,2 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Ως εκ τούτου, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ενωσιακών ταμείων ανήλθαν στο 2,3 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Ουγγαρία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, παρότι δεν προβλέπει να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η ανάπτυξη του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, ο εκσυγχρονισμός των προαστιακών σιδηροδρόμων, η στήριξη της χρήσης οικιακών ηλιακών συλλεκτών, η παροχή φορητών υπολογιστών σε διδάσκοντες και μαθητές της κατώτερης και της ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τα μέτρα ψηφιοποίησης στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, που χρηματοδοτούνται από τον μηχανισμό και άλλα ενωσιακά ταμεία.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,9 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σημαντική μείωση των δαπανών της γενικής κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ, ιδίως για τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου, την ενδιάμεση κατανάλωση και το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 66,7 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,4 % του ΑΕΠ το 2024. Το έλλειμμα αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, κυρίως λόγω των υψηλότερων προβλεπόμενων δαπανών για ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου σύμφωνα με τις πρόσφατες τάσεις και της υψηλότερης ενδιάμεσης κατανάλωσης που οφείλεται στις παρατεταμένες πληθωριστικές πιέσεις. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ είναι υψηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 71,1 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,9 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σημαντική μείωση των δαπανών της γενικής κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ, ιδίως για τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου, την ενδιάμεση κατανάλωση και το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 66,7 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,4 % του ΑΕΠ το 2024. Το έλλειμμα αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, κυρίως λόγω των υψηλότερων προβλεπόμενων δαπανών για ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου σύμφωνα με τις πρόσφατες τάσεις και της υψηλότερης ενδιάμεσης κατανάλωσης που οφείλεται στις παρατεταμένες πληθωριστικές πιέσεις. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ είναι υψηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 71,1 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση ορισμένων μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2024 έναντι 1,2 % του ΑΕΠ το 2023. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση ορισμένων μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2024 έναντι 1,2 % του ΑΕΠ το 2023. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 4,4 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Αυτό θα συμβάλει επίσης στη μείωση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος είναι πολύ υψηλότερος από τον ενωσιακό μέσο όρο και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες ανταγωνιστικότητας, εάν συνεχιστεί, και στην προστασία της εξωτερικής θέσης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,2 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Με βάση τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τη συνιστώμενη για το 2024. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 4,4 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Αυτό θα συμβάλει επίσης στη μείωση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος είναι πολύ υψηλότερος από τον ενωσιακό μέσο όρο και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες ανταγωνιστικότητας, εάν συνεχιστεί, και στην προστασία της εξωτερικής θέσης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,2 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Με βάση τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τη συνιστώμενη για το 2024.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 7,0 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Αυτό οφείλεται σε αυξημένες δαπάνες για την ενδιάμεση κατανάλωση και τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου και στην αναμενόμενη σταδιακή κατάργηση των προσωρινών φόρων επί των απροσδόκητων κερδών και των τομεακών φόρων. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 7,0 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Αυτό οφείλεται σε αυξημένες δαπάνες για την ενδιάμεση κατανάλωση και τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου και στην αναμενόμενη σταδιακή κατάργηση των προσωρινών φόρων επί των απροσδόκητων κερδών και των τομεακών φόρων.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 5,1 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,7 % του ΑΕΠ το 2024. Οι χαμηλότερες επενδύσεις αντικατοπτρίζουν τις χαμηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και τις χαμηλότερες επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 5,1 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,7 % του ΑΕΠ το 2024. Οι χαμηλότερες επενδύσεις αντικατοπτρίζουν τις χαμηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και τις χαμηλότερες επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση.

| (27) | Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 1,9 % του ΑΕΠ το 2025, σε 1,4 % το 2026 και σε 0,9 % το 2027. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από 66,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 56,3 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2027. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 1,9 % του ΑΕΠ το 2025, σε 1,4 % το 2026 και σε 0,9 % το 2027. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από 66,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 56,3 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2027.

| (28) | Οι πολιτικές νομισματικής, δημοσιονομικής και οικονομικής ανάπτυξης ανταποκρίθηκαν στις πρόσφατες οικονομικές προκλήσεις με μη συντονισμένο τρόπο, αποδυναμώνοντας την αποτελεσματικότητα της συνολικής απόκρισης πολιτικής. Το 2021 άρχισε να εφαρμόζεται αυστηρότερη νομισματική πολιτική, αλλά η δημοσιονομική επέκταση συνεχίστηκε έως τις αρχές του 2022. Διάφορα προσωρινά μέτρα πολιτικής που θεσπίστηκαν το 2021 αποσκοπούσαν στη διατήρηση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών με μη στοχευμένο τρόπο, μέσω ανώτατων ορίων τιμών και επιτοκίων και οικονομικά δαπανηρών ενεργειακών επιδοτήσεων. Θεσπίστηκαν ανώτατα όρια τιμών για τα καύσιμα κίνησης και για ορισμένα βασικά είδη διατροφής. Θεσπίστηκαν ανώτατα όρια επιτοκίων για ενυπόθηκα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, για δάνεια προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, για ορισμένα φοιτητικά δάνεια και για μεγάλες τραπεζικές καταθέσεις. Τα περισσότερα από τα μέτρα αυτά πρόκειται να λήξουν το 2023. Το κόστος των μέτρων επιβάρυνε κυρίως τις επιχειρήσεις και τον χρηματοπιστωτικό τομέα, μέσω της αύξησης των έμμεσων φόρων, και οι στρεβλωτικές επιπτώσεις τους έχουν συμβάλει στη μείωση της εγχώριας παραγωγής και στην αύξηση των τιμών των προϊόντων που δεν επηρεάζονται άμεσα από τα ανώτατα όρια. Τα μέτρα αυτά εμπόδισαν επίσης την προσαρμογή της ζήτησης στο νέο οικονομικό περιβάλλον. Οι πολιτικές οικονομικής ανάπτυξης βασίστηκαν σε προγράμματα επιδοτούμενων δανείων για να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις στην προσαρμογή τους στους οικονομικούς κλυδωνισμούς. Τον Φεβρουάριο του 2023 δρομολογήθηκε ένα μεγάλο πρόγραμμα επιδοτούμενων δανείων με σταθερά επιτόκια με σκοπό τη στήριξη των επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Τα ανώτατα όρια τιμών και επιτοκίων και η επιδοτούμενη δανειοδότηση υπονόμευσαν τις προσπάθειες της νομισματικής πολιτικής για μείωση του πληθωρισμού, μεταξύ άλλων μειώνοντας την αποτελεσματικότητα των μέσων της κεντρικής τράπεζας. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διαπίστωσε ότι ορισμένα κανονιστικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου ορίου επιτοκίων των τραπεζικών καταθέσεων, εμποδίζουν την άσκηση αποτελεσματικής νομισματικής πολιτικής. |
| --- | --- |

(28)

Οι πολιτικές νομισματικής, δημοσιονομικής και οικονομικής ανάπτυξης ανταποκρίθηκαν στις πρόσφατες οικονομικές προκλήσεις με μη συντονισμένο τρόπο, αποδυναμώνοντας την αποτελεσματικότητα της συνολικής απόκρισης πολιτικής. Το 2021 άρχισε να εφαρμόζεται αυστηρότερη νομισματική πολιτική, αλλά η δημοσιονομική επέκταση συνεχίστηκε έως τις αρχές του 2022. Διάφορα προσωρινά μέτρα πολιτικής που θεσπίστηκαν το 2021 αποσκοπούσαν στη διατήρηση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών με μη στοχευμένο τρόπο, μέσω ανώτατων ορίων τιμών και επιτοκίων και οικονομικά δαπανηρών ενεργειακών επιδοτήσεων. Θεσπίστηκαν ανώτατα όρια τιμών για τα καύσιμα κίνησης και για ορισμένα βασικά είδη διατροφής. Θεσπίστηκαν ανώτατα όρια επιτοκίων για ενυπόθηκα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, για δάνεια προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, για ορισμένα φοιτητικά δάνεια και για μεγάλες τραπεζικές καταθέσεις. Τα περισσότερα από τα μέτρα αυτά πρόκειται να λήξουν το 2023. Το κόστος των μέτρων επιβάρυνε κυρίως τις επιχειρήσεις και τον χρηματοπιστωτικό τομέα, μέσω της αύξησης των έμμεσων φόρων, και οι στρεβλωτικές επιπτώσεις τους έχουν συμβάλει στη μείωση της εγχώριας παραγωγής και στην αύξηση των τιμών των προϊόντων που δεν επηρεάζονται άμεσα από τα ανώτατα όρια. Τα μέτρα αυτά εμπόδισαν επίσης την προσαρμογή της ζήτησης στο νέο οικονομικό περιβάλλον. Οι πολιτικές οικονομικής ανάπτυξης βασίστηκαν σε προγράμματα επιδοτούμενων δανείων για να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις στην προσαρμογή τους στους οικονομικούς κλυδωνισμούς. Τον Φεβρουάριο του 2023 δρομολογήθηκε ένα μεγάλο πρόγραμμα επιδοτούμενων δανείων με σταθερά επιτόκια με σκοπό τη στήριξη των επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Τα ανώτατα όρια τιμών και επιτοκίων και η επιδοτούμενη δανειοδότηση υπονόμευσαν τις προσπάθειες της νομισματικής πολιτικής για μείωση του πληθωρισμού, μεταξύ άλλων μειώνοντας την αποτελεσματικότητα των μέσων της κεντρικής τράπεζας. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διαπίστωσε ότι ορισμένα κανονιστικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου ορίου επιτοκίων των τραπεζικών καταθέσεων, εμποδίζουν την άσκηση αποτελεσματικής νομισματικής πολιτικής.

| (29) | Οι αδυναμίες στον σχεδιασμό και την εκτέλεση του προϋπολογισμού έχουν ενισχύσει την επεκτατική κατεύθυνση της δημοσιονομικής πολιτικής και, ως εκ τούτου, έχουν συμβάλει σε πολλές από τις τρέχουσες μακροοικονομικές προκλήσεις της Ουγγαρίας. Από το 2016, η πολύ πρώιμη έγκριση των ετήσιων προϋπολογισμών είχε ως αποτέλεσμα την επιδείνωση της ποιότητας των μακροοικονομικών και των δημοσιονομικών προβλέψεων. Οι διάφοροι κανόνες δημοσιονομικής ευελιξίας και τα μεγάλα αποθέματα του προϋπολογισμού επέτρεψαν υψηλότερες δαπάνες διακριτικής ευχέρειας, γεγονός που επιδείνωσε τον φιλοκυκλικό χαρακτήρα της δημοσιονομικής πολιτικής. Οι κατά περίπτωση αποφάσεις για τις δαπάνες λαμβάνονταν συχνά στο τέλος του οικονομικού έτους ή εκδίδονταν με κυβερνητικά διατάγματα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, χωρίς επαρκή κοινοβουλευτική εποπτεία και δημόσια διαβούλευση, με αποτέλεσμα τη μείωση της δημοσιονομικής διαφάνειας. Το εθνικό δημοσιονομικό πλαίσιο δεν απέτρεψε τα υψηλά δημόσια ελλείμματα, λόγω ελλείψεων στον σχεδιασμό των εγχώριων δημοσιονομικών κανόνων, όπως ο κανόνας για το χρέος με φιλοκυκλικά χαρακτηριστικά, λόγω ανεπαρκούς εφαρμογής του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού προγραμματισμού, την οποία υπονόμευσαν περαιτέρω οι ειδικές διατάξεις του καθεστώτος «κατάστασης κινδύνου», και λόγω του περιορισμένου ρόλου και των περιορισμένων πόρων του εθνικού δημοσιονομικού συμβουλίου. Η περιορισμένη εντολή και οι περιορισμένοι πόροι του εθνικού δημοσιονομικού συμβουλίου περιορίζουν την αποτελεσματικότητά του όσον αφορά την καθοδήγηση των δημόσιων συζητήσεων για δημοσιονομικά ζητήματα. |
| --- | --- |

(29)

Οι αδυναμίες στον σχεδιασμό και την εκτέλεση του προϋπολογισμού έχουν ενισχύσει την επεκτατική κατεύθυνση της δημοσιονομικής πολιτικής και, ως εκ τούτου, έχουν συμβάλει σε πολλές από τις τρέχουσες μακροοικονομικές προκλήσεις της Ουγγαρίας. Από το 2016, η πολύ πρώιμη έγκριση των ετήσιων προϋπολογισμών είχε ως αποτέλεσμα την επιδείνωση της ποιότητας των μακροοικονομικών και των δημοσιονομικών προβλέψεων. Οι διάφοροι κανόνες δημοσιονομικής ευελιξίας και τα μεγάλα αποθέματα του προϋπολογισμού επέτρεψαν υψηλότερες δαπάνες διακριτικής ευχέρειας, γεγονός που επιδείνωσε τον φιλοκυκλικό χαρακτήρα της δημοσιονομικής πολιτικής. Οι κατά περίπτωση αποφάσεις για τις δαπάνες λαμβάνονταν συχνά στο τέλος του οικονομικού έτους ή εκδίδονταν με κυβερνητικά διατάγματα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, χωρίς επαρκή κοινοβουλευτική εποπτεία και δημόσια διαβούλευση, με αποτέλεσμα τη μείωση της δημοσιονομικής διαφάνειας. Το εθνικό δημοσιονομικό πλαίσιο δεν απέτρεψε τα υψηλά δημόσια ελλείμματα, λόγω ελλείψεων στον σχεδιασμό των εγχώριων δημοσιονομικών κανόνων, όπως ο κανόνας για το χρέος με φιλοκυκλικά χαρακτηριστικά, λόγω ανεπαρκούς εφαρμογής του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού προγραμματισμού, την οποία υπονόμευσαν περαιτέρω οι ειδικές διατάξεις του καθεστώτος «κατάστασης κινδύνου», και λόγω του περιορισμένου ρόλου και των περιορισμένων πόρων του εθνικού δημοσιονομικού συμβουλίου. Η περιορισμένη εντολή και οι περιορισμένοι πόροι του εθνικού δημοσιονομικού συμβουλίου περιορίζουν την αποτελεσματικότητά του όσον αφορά την καθοδήγηση των δημόσιων συζητήσεων για δημοσιονομικά ζητήματα.

| (30) | Οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν σημαντικά στην Ουγγαρία την τελευταία δεκαετία, ενώ η προσφορά κατοικιών παρέμεινε περιορισμένη. Τα προγράμματα επιδότησης για την αγορά κατοικίας, που δεν είναι επαρκώς στοχευμένα και είναι επίσης διαθέσιμα για νοικοκυριά υψηλότερου εισοδήματος που ήδη κατέχουν κατοικία, συνέβαλαν στις πρόσφατες αυξήσεις των τιμών. Ούτε οι επιδοτήσεις για την κατασκευή κατοικιών, συμπεριλαμβανομένων των επιχορηγήσεων, των επιδοτούμενων δανείων και των ευνοϊκών συντελεστών ΦΠΑ, είναι στοχευμένες. |
| --- | --- |

(30)

Οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν σημαντικά στην Ουγγαρία την τελευταία δεκαετία, ενώ η προσφορά κατοικιών παρέμεινε περιορισμένη. Τα προγράμματα επιδότησης για την αγορά κατοικίας, που δεν είναι επαρκώς στοχευμένα και είναι επίσης διαθέσιμα για νοικοκυριά υψηλότερου εισοδήματος που ήδη κατέχουν κατοικία, συνέβαλαν στις πρόσφατες αυξήσεις των τιμών. Ούτε οι επιδοτήσεις για την κατασκευή κατοικιών, συμπεριλαμβανομένων των επιχορηγήσεων, των επιδοτούμενων δανείων και των ευνοϊκών συντελεστών ΦΠΑ, είναι στοχευμένες.

| (31) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Ουγγαρία εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 6 600 000 000 εκατ. EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η ταχεία εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας είναι ουσιαστικής σημασίας λόγω του προσωρινού χαρακτήρα του μηχανισμού που ισχύει έως το 2026. Είναι εξίσου σημαντικό η Ουγγαρία να διασφαλίσει επαρκή διοικητική ικανότητα για την υλοποίηση των δεσμεύσεων του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Ουγγαρίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. Η εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ουγγαρίας καθυστέρησε σημαντικά λόγω της καθυστερημένης έκδοσης της εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου για την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ουγγαρίας τον Δεκέμβριο του 2022. Η ταχεία και σταθερή υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας απαιτεί την εκπλήρωση 27 οροσήμων που σχετίζονται με την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και τη διασφάλιση της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Δεν είναι δυνατή καμία πληρωμή στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας έως ότου υλοποιηθούν πλήρως και ορθά τα εν λόγω ορόσημα. Η κατανομή επιχορηγήσεων REPowerEU για την Ουγγαρία ανέρχεται σε 701,6 εκατ. EUR. Η Ουγγαρία σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει την επιχορήγηση REPowerEU και πρόσθετο δάνειο για επενδύσεις που σχετίζονται με την ενέργεια. |
| --- | --- |

(31)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Ουγγαρία εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 6 600 000 000 εκατ. EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η ταχεία εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας είναι ουσιαστικής σημασίας λόγω του προσωρινού χαρακτήρα του μηχανισμού που ισχύει έως το 2026. Είναι εξίσου σημαντικό η Ουγγαρία να διασφαλίσει επαρκή διοικητική ικανότητα για την υλοποίηση των δεσμεύσεων του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Ουγγαρίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. Η εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ουγγαρίας καθυστέρησε σημαντικά λόγω της καθυστερημένης έκδοσης της εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου για την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ουγγαρίας τον Δεκέμβριο του 2022. Η ταχεία και σταθερή υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας απαιτεί την εκπλήρωση 27 οροσήμων που σχετίζονται με την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και τη διασφάλιση της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Δεν είναι δυνατή καμία πληρωμή στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας έως ότου υλοποιηθούν πλήρως και ορθά τα εν λόγω ορόσημα. Η κατανομή επιχορηγήσεων REPowerEU για την Ουγγαρία ανέρχεται σε 701,6 εκατ. EUR. Η Ουγγαρία σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει την επιχορήγηση REPowerEU και πρόσθετο δάνειο για επενδύσεις που σχετίζονται με την ενέργεια.

| (32) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Ουγγαρίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Ουγγαρία. |
| --- | --- |

(32)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Ουγγαρίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Ουγγαρία.

| (33) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζονται από το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Ουγγαρία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με τη φτώχεια και την ανταγωνιστικότητα στην αγορά εργασίας στον τομέα των υπηρεσιών και της ενέργειας. |
| --- | --- |

(33)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζονται από το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Ουγγαρία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με τη φτώχεια και την ανταγωνιστικότητα στην αγορά εργασίας στον τομέα των υπηρεσιών και της ενέργειας.

| (34) | Μολονότι οι συνολικοί δείκτες φτώχειας έχουν βελτιωθεί την τελευταία δεκαετία, η σχετική κατάσταση ορισμένων μειονεκτουσών ομάδων, όπως τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, τα παιδιά, τα άτομα με αναπηρία, οι Ρομά και τα άτομα που ζουν σε απομακρυσμένους αγροτικούς οικισμούς έχει επιδεινωθεί. Το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης είναι από τα υψηλότερα στην Ένωση, ενώ υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των περιφερειών. Είναι ιδιαίτερα υψηλό μεταξύ των παιδιών και των Ρομά. Οι μειονεκτούσες ομάδες αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση σε επαρκή κοινωνική πρόνοια, στην εκπαίδευση, στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στις υπηρεσίες αναζήτησης εργασίας. Τα νοικοκυριά χωρίς σταθερό εισόδημα έρχονται αντιμέτωπα με ένα αποδυναμωμένο δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας. Το φορολογικό σύστημα επιβαρύνει δυσανάλογα τους χαμηλόμισθους εργαζομένους. Οι κύριες πηγές εισοδήματος για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος δεν συμβαδίζουν με το κόστος διαβίωσης την τελευταία δεκαετία. Η επάρκεια του ελάχιστου εισοδήματος είναι από τις χαμηλότερες στην ΕΕ. Οι πρόσφατες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων επιβαρύνουν δυσανάλογα τα άτομα με χαμηλά εισοδήματα, ενώ τα μέτρα στήριξης, ως επί το πλείστον, δεν είναι στοχευμένα. Με την πρόσφατη τροποποίηση της νομοθεσίας για την κοινωνική προστασία, η ευθύνη του κράτους για την παροχή κοινωνικής μέριμνας μειώθηκε. |
| --- | --- |

(34)

Μολονότι οι συνολικοί δείκτες φτώχειας έχουν βελτιωθεί την τελευταία δεκαετία, η σχετική κατάσταση ορισμένων μειονεκτουσών ομάδων, όπως τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, τα παιδιά, τα άτομα με αναπηρία, οι Ρομά και τα άτομα που ζουν σε απομακρυσμένους αγροτικούς οικισμούς έχει επιδεινωθεί. Το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης είναι από τα υψηλότερα στην Ένωση, ενώ υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των περιφερειών. Είναι ιδιαίτερα υψηλό μεταξύ των παιδιών και των Ρομά. Οι μειονεκτούσες ομάδες αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση σε επαρκή κοινωνική πρόνοια, στην εκπαίδευση, στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στις υπηρεσίες αναζήτησης εργασίας. Τα νοικοκυριά χωρίς σταθερό εισόδημα έρχονται αντιμέτωπα με ένα αποδυναμωμένο δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας. Το φορολογικό σύστημα επιβαρύνει δυσανάλογα τους χαμηλόμισθους εργαζομένους. Οι κύριες πηγές εισοδήματος για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος δεν συμβαδίζουν με το κόστος διαβίωσης την τελευταία δεκαετία. Η επάρκεια του ελάχιστου εισοδήματος είναι από τις χαμηλότερες στην ΕΕ. Οι πρόσφατες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων επιβαρύνουν δυσανάλογα τα άτομα με χαμηλά εισοδήματα, ενώ τα μέτρα στήριξης, ως επί το πλείστον, δεν είναι στοχευμένα. Με την πρόσφατη τροποποίηση της νομοθεσίας για την κοινωνική προστασία, η ευθύνη του κράτους για την παροχή κοινωνικής μέριμνας μειώθηκε.

| (35) | Το συνολικό ποσοστό απασχόλησης είναι σχετικά υψηλό, αλλά ορισμένες μειονεκτούσες ομάδες, όπως οι Ρομά, τα άτομα χαμηλής ειδίκευσης, οι γυναίκες με ευθύνες φροντίδας και τα άτομα με αναπηρία, αντιμετωπίζουν δυσκολίες εισόδου στην ανοικτή αγορά εργασίας λόγω των αδυναμιών στην εκπαίδευση, την κατάρτιση, τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας και τις δομές υποστήριξης για τα άτομα που αναζητούν εργασία. Οι αποκλίσεις των ποσοστών απασχόλησης εις βάρος των ατόμων χαμηλής ειδίκευσης, των Ρομά και των ατόμων με αναπηρία εξακολουθούν να είναι μεγάλες. Μία στις πέντε γυναίκες που αναζητούν αμειβόμενη εργασία μένει εκτός αγοράς εργασίας λόγω ευθυνών φροντίδας παιδιών ή εξαρτώμενων ατόμων με αναπηρία. Οι παροχές και η πρόσβαση σε αποτελεσματικά μέτρα ενεργητικής πολιτικής για την αγορά εργασίας για τις μειονεκτούσες ομάδες είναι ανεπαρκείς. Η διάρκεια του επιδόματος ανεργίας είναι 3 μήνες, ενώ η μέση διάρκεια της ανεργίας είναι 9,4 μήνες, σύμφωνα με στοιχεία της έρευνας εργατικού δυναμικού που πραγματοποιήθηκε το 2022. Τέσσερις στους δέκα εγγεγραμμένους ανέργους δεν λαμβάνουν επιδόματα. Η μεγάλη διάρκεια της μέσης περιόδου εγγραφής υποδηλώνει ότι υπάρχουν προκλήσεις όσον αφορά τις ικανότητες της δημόσιας υπηρεσίας απασχόλησης. Το ποσοστό των ατόμων με χαμηλό επίπεδο βασικών δεξιοτήτων που αναζητούν εργασία είναι υπερδιπλάσιο σε σύγκριση με τον εθνικό μέσο όρο. Το ποσοστό των ενηλίκων που συμμετέχουν στη μάθηση παραμένει χαμηλό, ιδίως μεταξύ των ατόμων χαμηλής ειδίκευσης και των ανέργων. |
| --- | --- |

(35)

Το συνολικό ποσοστό απασχόλησης είναι σχετικά υψηλό, αλλά ορισμένες μειονεκτούσες ομάδες, όπως οι Ρομά, τα άτομα χαμηλής ειδίκευσης, οι γυναίκες με ευθύνες φροντίδας και τα άτομα με αναπηρία, αντιμετωπίζουν δυσκολίες εισόδου στην ανοικτή αγορά εργασίας λόγω των αδυναμιών στην εκπαίδευση, την κατάρτιση, τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας και τις δομές υποστήριξης για τα άτομα που αναζητούν εργασία. Οι αποκλίσεις των ποσοστών απασχόλησης εις βάρος των ατόμων χαμηλής ειδίκευσης, των Ρομά και των ατόμων με αναπηρία εξακολουθούν να είναι μεγάλες. Μία στις πέντε γυναίκες που αναζητούν αμειβόμενη εργασία μένει εκτός αγοράς εργασίας λόγω ευθυνών φροντίδας παιδιών ή εξαρτώμενων ατόμων με αναπηρία. Οι παροχές και η πρόσβαση σε αποτελεσματικά μέτρα ενεργητικής πολιτικής για την αγορά εργασίας για τις μειονεκτούσες ομάδες είναι ανεπαρκείς. Η διάρκεια του επιδόματος ανεργίας είναι 3 μήνες, ενώ η μέση διάρκεια της ανεργίας είναι 9,4 μήνες, σύμφωνα με στοιχεία της έρευνας εργατικού δυναμικού που πραγματοποιήθηκε το 2022. Τέσσερις στους δέκα εγγεγραμμένους ανέργους δεν λαμβάνουν επιδόματα. Η μεγάλη διάρκεια της μέσης περιόδου εγγραφής υποδηλώνει ότι υπάρχουν προκλήσεις όσον αφορά τις ικανότητες της δημόσιας υπηρεσίας απασχόλησης. Το ποσοστό των ατόμων με χαμηλό επίπεδο βασικών δεξιοτήτων που αναζητούν εργασία είναι υπερδιπλάσιο σε σύγκριση με τον εθνικό μέσο όρο. Το ποσοστό των ενηλίκων που συμμετέχουν στη μάθηση παραμένει χαμηλό, ιδίως μεταξύ των ατόμων χαμηλής ειδίκευσης και των ανέργων.

| (36) | Ο κοινωνικός διάλογος εξακολουθεί να είναι μεταξύ των ασθενέστερων στην ΕΕ και επιδεινώθηκε περαιτέρω πρόσφατα. Το κύριο τριμερές όργανο λειτουργεί κυρίως ως φόρουμ ανταλλαγής πληροφοριών και διαβούλευσης και δεν διαθέτει επίσημο νομικό πλαίσιο, ενώ δεν διεξάγει ουσιαστικό διάλογο, με την εξαίρεση του καθορισμού του κατώτατου μισθού. Ενώ η έλλειψη εκπαιδευτικών αποτελεί εντεινόμενη πρόκληση, νέες νομικές διατάξεις περιόρισαν τα δικαιώματα συλλογικής δράσης των εκπαιδευτικών και ενίσχυσαν τη δυνατότητα των εργοδοτών να απολύουν αναδρομικά εκπαιδευτικούς που συμμετέχουν σε δράσεις πολιτικής ανυπακοής με σκοπό να διαμαρτυρηθούν για τις συνθήκες εργασίας. Πρόσφατες μεταρρυθμίσεις, οι οποίες θεσπίστηκαν χωρίς ουσιαστικό διάλογο με τις σχετικές συνδικαλιστικές οργανώσεις, επηρέασαν αρνητικά τις συνθήκες εργασίας και αποδυνάμωσαν την αυτοεκπροσώπηση των εργαζομένων στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. |
| --- | --- |

(36)

Ο κοινωνικός διάλογος εξακολουθεί να είναι μεταξύ των ασθενέστερων στην ΕΕ και επιδεινώθηκε περαιτέρω πρόσφατα. Το κύριο τριμερές όργανο λειτουργεί κυρίως ως φόρουμ ανταλλαγής πληροφοριών και διαβούλευσης και δεν διαθέτει επίσημο νομικό πλαίσιο, ενώ δεν διεξάγει ουσιαστικό διάλογο, με την εξαίρεση του καθορισμού του κατώτατου μισθού. Ενώ η έλλειψη εκπαιδευτικών αποτελεί εντεινόμενη πρόκληση, νέες νομικές διατάξεις περιόρισαν τα δικαιώματα συλλογικής δράσης των εκπαιδευτικών και ενίσχυσαν τη δυνατότητα των εργοδοτών να απολύουν αναδρομικά εκπαιδευτικούς που συμμετέχουν σε δράσεις πολιτικής ανυπακοής με σκοπό να διαμαρτυρηθούν για τις συνθήκες εργασίας. Πρόσφατες μεταρρυθμίσεις, οι οποίες θεσπίστηκαν χωρίς ουσιαστικό διάλογο με τις σχετικές συνδικαλιστικές οργανώσεις, επηρέασαν αρνητικά τις συνθήκες εργασίας και αποδυνάμωσαν την αυτοεκπροσώπηση των εργαζομένων στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

| (37) | Πρόσφατα υπήρξαν περιπτώσεις δημόσιας παρέμβασης σε ορισμένες αγορές, με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση της ασφάλειας δικαίου. Σκοπός των παρεμβάσεων αυτών ήταν να αποθαρρύνουν ή να περιορίσουν τις επενδύσεις της ΕΕ και τις ξένες επενδύσεις σε ορισμένες αγορές, επιτρέποντας ουσιαστικά την εξαγορά εταιρειών από κρατικές επιχειρήσεις ή ιδιωτικές επιχειρήσεις που διατηρούν στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση. Οι παρεμβάσεις αυτές επηρεάζουν επίσης σοβαρά τις αρχές της ενιαίας αγοράς και του κράτους δικαίου, περιορίζοντας τις ευκαιρίες για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη. Για παράδειγμα, συγκεκριμένες επιχειρήσεις και κλάδοι αντιμετωπίζουν διακριτική μεταχείριση μέσω ειδικά προσαρμοσμένων φόρων, ανώτατων ορίων τιμών και κανονισμών που επιβάλλονται σε σύντομο χρονικό διάστημα και χωρίς προηγούμενη διαβούλευση. Από το 2020 η κυβέρνηση χρησιμοποίησε επίσης τις έκτακτες εξουσίες της στο πλαίσιο της «κατάστασης κινδύνου» για να θεσπίσει τέτοια μέτρα. Τα έσοδα του προϋπολογισμού από τομεακούς φόρους είναι σημαντικά. Για παράδειγμα, η κυβέρνηση επέβαλε πρόσφατα ανώτατα όρια διοικητικών τιμών και φόρο 90 % επί των κερδών της παραγωγής τσιμέντου και κεραμικών υλικών. Πρόκειται για κλάδους στους οποίους η αλλοδαπή ιδιοκτησιακή συμμετοχή είναι μεγάλη. Τον Δεκέμβριο του 2022, η κυβέρνηση αύξησε ξαφνικά τον φόρο στις ασφαλιστικές και τις φαρμακευτικές επιχειρήσεις. Οι τράπεζες επιβαρύνθηκαν με ανώτατο όριο για τα ευέλικτα επιτόκια των ενυπόθηκων δανείων, γεγονός που επηρέασε τη δανειοδοτική ικανότητά τους και την κερδοφορία τους. Οι επιλεκτικές και αυθαίρετες διοικητικές επιθεωρήσεις, τα πρόστιμα και η μη έκδοση αδειών χρησιμοποιήθηκαν για την άσκηση αδικαιολόγητης πίεσης σε ορισμένες επιχειρήσεις, ιδίως στον τομέα του λιανικού εμπορίου και των μεταφορών. Φαίνεται ότι δεν υπάρχουν αποτελεσματικές προσφυγές κατά των αυθαίρετων μέτρων που λαμβάνουν οι αρχές. Ο τομέας του λιανικού εμπορίου εξακολουθεί να έρχεται αντιμέτωπος με απρόβλεπτες ρυθμίσεις. Οι όροι αδειοδότησης της ίδρυσης ή της αναδιαμόρφωσης καταστημάτων άνω των 400 τετραγωνικών μέτρων δεν φαίνεται να είναι διαφανείς, ενώ η διαθεσιμότητα δικαστικού ελέγχου είναι αμφίβολη. Ο φόρος επί του λιανικού εμπορίου επιβαρύνει δυσανάλογα τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις που δεν έχουν την έδρα τους στην Ουγγαρία. Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί συχνά την εξουσία της για την απαλλαγή συναλλαγών από τον έλεγχο των συγκεντρώσεων.
  Ο αντίκτυπος των εν λόγω συναλλαγών στην οικονομία, τον ανταγωνισμό και την ενιαία αγορά δεν αξιολογείται. Τα κριτήρια για τις απαλλαγές αυτές δεν καθορίζονται με διαφάνεια και δεν υπάρχει επίσημη διαδικασία αμφισβήτησης των κριτηρίων αυτών ούτε της ίδιας της απόφασης. Ως αποτέλεσμα των παρεμβάσεων, έχει αυξηθεί η κρατική ή η φιλική προς το κράτος εγχώρια ιδιοκτησιακή συμμετοχή στον τραπεζικό τομέα και στους τομείς των τηλεπικοινωνιών, των υπηρεσιών κοινής ωφελείας, των μέσων ενημέρωσης και της ραδιοτηλεόρασης, εις βάρος της αλλοδαπής ιδιοκτησιακής συμμετοχής. Με βάση ανακοινώσεις μελών της κυβέρνησης, αναμένονται παρόμοιες συναλλαγές στους τομείς των ασφαλίσεων, του λιανικού εμπορίου και των μεταφορών, ιδίως όσον αφορά τον αερολιμένα της Βουδαπέστης. Η μειωμένη παρουσία ξένων κεφαλαίων και τεχνογνωσίας, ιδίως σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως οι τράπεζες και οι τηλεπικοινωνίες, ενδέχεται να περιορίσει τις ευκαιρίες της Ουγγαρίας για αύξηση της παραγωγικότητας και καινοτομία. |
| --- | --- |

(37)

Πρόσφατα υπήρξαν περιπτώσεις δημόσιας παρέμβασης σε ορισμένες αγορές, με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση της ασφάλειας δικαίου. Σκοπός των παρεμβάσεων αυτών ήταν να αποθαρρύνουν ή να περιορίσουν τις επενδύσεις της ΕΕ και τις ξένες επενδύσεις σε ορισμένες αγορές, επιτρέποντας ουσιαστικά την εξαγορά εταιρειών από κρατικές επιχειρήσεις ή ιδιωτικές επιχειρήσεις που διατηρούν στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση. Οι παρεμβάσεις αυτές επηρεάζουν επίσης σοβαρά τις αρχές της ενιαίας αγοράς και του κράτους δικαίου, περιορίζοντας τις ευκαιρίες για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη. Για παράδειγμα, συγκεκριμένες επιχειρήσεις και κλάδοι αντιμετωπίζουν διακριτική μεταχείριση μέσω ειδικά προσαρμοσμένων φόρων, ανώτατων ορίων τιμών και κανονισμών που επιβάλλονται σε σύντομο χρονικό διάστημα και χωρίς προηγούμενη διαβούλευση. Από το 2020 η κυβέρνηση χρησιμοποίησε επίσης τις έκτακτες εξουσίες της στο πλαίσιο της «κατάστασης κινδύνου» για να θεσπίσει τέτοια μέτρα. Τα έσοδα του προϋπολογισμού από τομεακούς φόρους είναι σημαντικά. Για παράδειγμα, η κυβέρνηση επέβαλε πρόσφατα ανώτατα όρια διοικητικών τιμών και φόρο 90 % επί των κερδών της παραγωγής τσιμέντου και κεραμικών υλικών. Πρόκειται για κλάδους στους οποίους η αλλοδαπή ιδιοκτησιακή συμμετοχή είναι μεγάλη. Τον Δεκέμβριο του 2022, η κυβέρνηση αύξησε ξαφνικά τον φόρο στις ασφαλιστικές και τις φαρμακευτικές επιχειρήσεις. Οι τράπεζες επιβαρύνθηκαν με ανώτατο όριο για τα ευέλικτα επιτόκια των ενυπόθηκων δανείων, γεγονός που επηρέασε τη δανειοδοτική ικανότητά τους και την κερδοφορία τους. Οι επιλεκτικές και αυθαίρετες διοικητικές επιθεωρήσεις, τα πρόστιμα και η μη έκδοση αδειών χρησιμοποιήθηκαν για την άσκηση αδικαιολόγητης πίεσης σε ορισμένες επιχειρήσεις, ιδίως στον τομέα του λιανικού εμπορίου και των μεταφορών. Φαίνεται ότι δεν υπάρχουν αποτελεσματικές προσφυγές κατά των αυθαίρετων μέτρων που λαμβάνουν οι αρχές. Ο τομέας του λιανικού εμπορίου εξακολουθεί να έρχεται αντιμέτωπος με απρόβλεπτες ρυθμίσεις. Οι όροι αδειοδότησης της ίδρυσης ή της αναδιαμόρφωσης καταστημάτων άνω των 400 τετραγωνικών μέτρων δεν φαίνεται να είναι διαφανείς, ενώ η διαθεσιμότητα δικαστικού ελέγχου είναι αμφίβολη. Ο φόρος επί του λιανικού εμπορίου επιβαρύνει δυσανάλογα τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις που δεν έχουν την έδρα τους στην Ουγγαρία. Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί συχνά την εξουσία της για την απαλλαγή συναλλαγών από τον έλεγχο των συγκεντρώσεων.

Ο αντίκτυπος των εν λόγω συναλλαγών στην οικονομία, τον ανταγωνισμό και την ενιαία αγορά δεν αξιολογείται. Τα κριτήρια για τις απαλλαγές αυτές δεν καθορίζονται με διαφάνεια και δεν υπάρχει επίσημη διαδικασία αμφισβήτησης των κριτηρίων αυτών ούτε της ίδιας της απόφασης. Ως αποτέλεσμα των παρεμβάσεων, έχει αυξηθεί η κρατική ή η φιλική προς το κράτος εγχώρια ιδιοκτησιακή συμμετοχή στον τραπεζικό τομέα και στους τομείς των τηλεπικοινωνιών, των υπηρεσιών κοινής ωφελείας, των μέσων ενημέρωσης και της ραδιοτηλεόρασης, εις βάρος της αλλοδαπής ιδιοκτησιακής συμμετοχής. Με βάση ανακοινώσεις μελών της κυβέρνησης, αναμένονται παρόμοιες συναλλαγές στους τομείς των ασφαλίσεων, του λιανικού εμπορίου και των μεταφορών, ιδίως όσον αφορά τον αερολιμένα της Βουδαπέστης. Η μειωμένη παρουσία ξένων κεφαλαίων και τεχνογνωσίας, ιδίως σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως οι τράπεζες και οι τηλεπικοινωνίες, ενδέχεται να περιορίσει τις ευκαιρίες της Ουγγαρίας για αύξηση της παραγωγικότητας και καινοτομία.

| (38) | Το ενεργειακό μείγμα της Ουγγαρίας καθορίζεται από το πετρέλαιο και το αέριο, καθένα από τα οποία αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο της συνολικής χρήσης ενέργειας. Το μερίδιο της πυρηνικής ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι 15 % και περίπου 14 % αντίστοιχα. Η Ουγγαρία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία όσον αφορά τα ορυκτά καύσιμα και την πυρηνική ενέργεια και η πρόοδος των προσπαθειών απεξάρτησής της από τη Ρωσία είναι αργή. Τα τρία τέταρτα της εγχώριας κατανάλωσης αερίου καλύπτονται από εισαγωγές από τη Ρωσία. Το 2021 η Ουγγαρία υπέγραψε μακροπρόθεσμη συμφωνία προμήθειας αερίου με την Gazprom και, τον Απρίλιο του 2023, διαπραγματεύτηκε τροποποίησή της, με δυνατότητα χορήγησης πρόσθετων ποσοτήτων. Για να μειωθεί η εξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα θα χρειαστεί σημαντική πρόσθετη δράση, ιδίως για την ενίσχυση της συνεργασίας με τις γειτονικές χώρες, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις υποδομές, κατά περίπτωση, ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές ορυκτών καυσίμων. Ο εξηλεκτρισμός και οι προβλεπόμενες επενδύσεις σε ενεργοβόρους κλάδους θα αυξήσουν την ανάγκη παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Παρά τη σημαντική αύξηση της δυναμικότητας της ηλιακής ενέργειας τα τελευταία χρόνια, το μερίδιο της δυναμικότητας ανανεώσιμης ενέργειας εξακολουθεί να είναι από τα χαμηλότερα στην ΕΕ. Η εγκατάσταση αιολικών σταθμών έχει σταματήσει και αναμένεται να συνεχιστεί μετά την άρση των νομικών περιορισμών. Η γεωθερμική ενέργεια δεν αξιοποιείται επαρκώς. Το συχνά μεταβαλλόμενο κανονιστικό περιβάλλον δημιουργεί διάφορες προκλήσεις όσον αφορά την ανάπτυξη της ανανεώσιμης ενέργειας. Επιπλέον, οι περιορισμοί δυναμικότητας του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας συνιστούν σημαντικό εμπόδιο όσον αφορά τη σύνδεση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο, ενώ η έλλειψη λύσεων ευελιξίας από την πλευρά της ζήτησης και της προσφοράς, καθώς και η περιορισμένη ενδυνάμωση των καταναλωτών, περιορίζουν σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη της παραγωγής καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η μη ικανοποιητική ενσωμάτωση στην ενωσιακή αγορά εξισορρόπησης αποτελεί επίσης χαμένη ευκαιρία για τη βελτιστοποίηση του δικτύου για πρόσθετη δυναμικότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

(38)

Το ενεργειακό μείγμα της Ουγγαρίας καθορίζεται από το πετρέλαιο και το αέριο, καθένα από τα οποία αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο της συνολικής χρήσης ενέργειας. Το μερίδιο της πυρηνικής ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι 15 % και περίπου 14 % αντίστοιχα. Η Ουγγαρία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία όσον αφορά τα ορυκτά καύσιμα και την πυρηνική ενέργεια και η πρόοδος των προσπαθειών απεξάρτησής της από τη Ρωσία είναι αργή. Τα τρία τέταρτα της εγχώριας κατανάλωσης αερίου καλύπτονται από εισαγωγές από τη Ρωσία. Το 2021 η Ουγγαρία υπέγραψε μακροπρόθεσμη συμφωνία προμήθειας αερίου με την Gazprom και, τον Απρίλιο του 2023, διαπραγματεύτηκε τροποποίησή της, με δυνατότητα χορήγησης πρόσθετων ποσοτήτων. Για να μειωθεί η εξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα θα χρειαστεί σημαντική πρόσθετη δράση, ιδίως για την ενίσχυση της συνεργασίας με τις γειτονικές χώρες, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις υποδομές, κατά περίπτωση, ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές ορυκτών καυσίμων. Ο εξηλεκτρισμός και οι προβλεπόμενες επενδύσεις σε ενεργοβόρους κλάδους θα αυξήσουν την ανάγκη παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Παρά τη σημαντική αύξηση της δυναμικότητας της ηλιακής ενέργειας τα τελευταία χρόνια, το μερίδιο της δυναμικότητας ανανεώσιμης ενέργειας εξακολουθεί να είναι από τα χαμηλότερα στην ΕΕ. Η εγκατάσταση αιολικών σταθμών έχει σταματήσει και αναμένεται να συνεχιστεί μετά την άρση των νομικών περιορισμών. Η γεωθερμική ενέργεια δεν αξιοποιείται επαρκώς. Το συχνά μεταβαλλόμενο κανονιστικό περιβάλλον δημιουργεί διάφορες προκλήσεις όσον αφορά την ανάπτυξη της ανανεώσιμης ενέργειας. Επιπλέον, οι περιορισμοί δυναμικότητας του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας συνιστούν σημαντικό εμπόδιο όσον αφορά τη σύνδεση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο, ενώ η έλλειψη λύσεων ευελιξίας από την πλευρά της ζήτησης και της προσφοράς, καθώς και η περιορισμένη ενδυνάμωση των καταναλωτών, περιορίζουν σε μεγάλο βαθμό την ανάπτυξη της παραγωγής καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η μη ικανοποιητική ενσωμάτωση στην ενωσιακή αγορά εξισορρόπησης αποτελεί επίσης χαμένη ευκαιρία για τη βελτιστοποίηση του δικτύου για πρόσθετη δυναμικότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

| (39) | Η Ουγγαρία διαθέτει σημαντικό δυναμικό όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, ιδίως στα οικιστικά κτίρια. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ουγγαρία μειώθηκε κατά 20 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα 5 έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που καθορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16), γεγονός που οφείλεται μεταξύ άλλων σε μέτρα στον δημόσιο τομέα και στην τροποποίηση του συστήματος ανώτατων ορίων των τιμών της ενέργειας που εφαρμόζεται για τα νοικοκυριά. Η Ουγγαρία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (17). Ωστόσο, παρά τις πρόσφατες αυτές αλλαγές, το σύστημα διοικητικών τιμών για την ενέργεια εξακολουθεί να μην επιτρέπει στα μηνύματα των τιμών να λειτουργήσουν ορθά και να δημιουργήσουν επαρκή κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας. Τα ανώτατα όρια τιμών εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε όλα τα νοικοκυριά. Τα νοικοκυριά υψηλού εισοδήματος ωφελούνται επίσης από την επιδοτούμενη διοικητική τιμή, ενώ οι οικογένειες χαμηλού εισοδήματος ζουν συχνά σε κατοικίες με χαμηλότερη ενεργειακή απόδοση. Τα στοχευμένα προγράμματα για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος θα ήταν πιο αποδοτικά, τόσο ως προς τη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών όσο και ως προς την εξοικονόμηση ενέργειας. |
| --- | --- |

(39)

Η Ουγγαρία διαθέτει σημαντικό δυναμικό όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, ιδίως στα οικιστικά κτίρια. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ουγγαρία μειώθηκε κατά 20 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα 5 έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που καθορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16), γεγονός που οφείλεται μεταξύ άλλων σε μέτρα στον δημόσιο τομέα και στην τροποποίηση του συστήματος ανώτατων ορίων των τιμών της ενέργειας που εφαρμόζεται για τα νοικοκυριά. Η Ουγγαρία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (17). Ωστόσο, παρά τις πρόσφατες αυτές αλλαγές, το σύστημα διοικητικών τιμών για την ενέργεια εξακολουθεί να μην επιτρέπει στα μηνύματα των τιμών να λειτουργήσουν ορθά και να δημιουργήσουν επαρκή κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας. Τα ανώτατα όρια τιμών εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε όλα τα νοικοκυριά. Τα νοικοκυριά υψηλού εισοδήματος ωφελούνται επίσης από την επιδοτούμενη διοικητική τιμή, ενώ οι οικογένειες χαμηλού εισοδήματος ζουν συχνά σε κατοικίες με χαμηλότερη ενεργειακή απόδοση. Τα στοχευμένα προγράμματα για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος θα ήταν πιο αποδοτικά, τόσο ως προς τη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών όσο και ως προς την εξοικονόμηση ενέργειας.

| (40) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Ουγγαρία για 31 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση. Ταυτόχρονα, η συμμετοχή των εργαζομένων στην κατάρτιση σε ενεργοβόρους κλάδους έχει μειωθεί σημαντικά και είναι πλέον χαμηλότερη από τον ενωσιακό μέσο όρο. |
| --- | --- |

(40)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Ουγγαρία για 31 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση. Ταυτόχρονα, η συμμετοχή των εργαζομένων στην κατάρτιση σε ενεργοβόρους κλάδους έχει μειωθεί σημαντικά και είναι πλέον χαμηλότερη από τον ενωσιακό μέσο όρο.

| (41) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 και η γνώμη (18) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(41)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 και η γνώμη (18) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (42) | Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με τις πολύ έντονες πιέσεις στις τιμές και με τις ανάγκες εξωτερικής και κρατικής χρηματοδότησης. Οι συστάσεις 2 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της σύστασης 1, |
| --- | --- |

(42)

Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με τις πολύ έντονες πιέσεις στις τιμές και με τις ανάγκες εξωτερικής και κρατικής χρηματοδότησης. Οι συστάσεις 2 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της σύστασης 1,

ΣΥΝΙΣΤΑ στην Ουγγαρία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 4,4 % το πολύ (19).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να επιδιώξει αποτελεσματικό συντονισμό και σαφή οριοθέτηση των μακροοικονομικών πολιτικών για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής και της εξωτερικής βιωσιμότητας. Να καταργήσει σταδιακά τα ανώτατα όρια τιμών και επιτοκίων, ώστε να μειωθούν οι στρεβλωτικές επιπτώσεις και να διευκολυνθεί η ομαλή μετάδοση της νομισματικής πολιτικής. Να εστιάσει τα μέτρα στήριξης στον στεγαστικό τομέα σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Να ενισχύσει το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό πλαίσιο, να ευθυγραμμίσει την κατάρτιση των ετήσιων προϋπολογισμών με το οικονομικό έτος και να περιορίσει τη διακριτική ευχέρεια κατά την εκτέλεση των ετήσιων προϋπολογισμών.

2.

Να εκπληρώσει επειγόντως τα απαιτούμενα ορόσημα και τους απαιτούμενους στόχους που σχετίζονται με την ενίσχυση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και τη διασφάλιση της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, με σκοπό να καταστεί εφικτή η ταχεία και σταθερή υλοποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Να οριστικοποιήσει ταχέως το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη της υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να βελτιώσει την επάρκεια του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, συμπεριλαμβανομένων των παροχών ανεργίας. Να βελτιώσει την πρόσβαση σε αποτελεσματικά μέτρα ενεργητικής πολιτικής για την αγορά εργασίας, ιδίως σε ευκαιρίες αναβάθμισης των δεξιοτήτων για τις πλέον μειονεκτούσες ομάδες, και να διασφαλίσει τον αποτελεσματικό κοινωνικό διάλογο. Να βελτιώσει το κανονιστικό πλαίσιο και τον ανταγωνισμό στον τομέα των υπηρεσιών αποφεύγοντας επιλεκτικές και αυθαίρετες διοικητικές παρεμβάσεις και τη χρήση ειδικά προσαρμοσμένης νομοθεσίας που παρέχει αδικαιολόγητο πλεονέκτημα ή μειονέκτημα σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις, εφαρμόζοντας συστηματικά τον έλεγχο του ανταγωνισμού στις επιχειρηματικές συναλλαγές και περιορίζοντας τη χρήση μέτρων έκτακτης ανάγκης στα απολύτως αναγκαία, σύμφωνα με τις αρχές της ενιαίας αγοράς και του κράτους δικαίου.

4.

Να μειώσει τη συνολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα επιταχύνοντας την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της αιολικής ενέργειας, της γεωθερμικής ενέργειας και του βιώσιμου βιομεθανίου, ιδίως εξορθολογίζοντας τις διαδικασίες αδειοδότησης και διενεργώντας παράλληλα τακτικές εκτιμήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων, και δημιουργώντας υποστηρικτικό και προβλέψιμο κανονιστικό περιβάλλον. Να καταργήσει σταδιακά τις επιδοτήσεις για τα ορυκτά καύσιμα. Να μεταρρυθμίσει τους κανόνες για την εξισορρόπηση της αγοράς ενέργειας και τον καθορισμό των τιμών ώστε να καταστεί δυνατή η ανάκτηση του κόστους και η βέλτιστη χρήση του δικτύου. Όπου απαιτείται, να αναβαθμίσει τις υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των δυνατοτήτων δικτύου και αποθήκευσης. Να διαφοροποιήσει τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων ώστε να μειωθεί σημαντικά η εξάρτηση από τη Ρωσία, ιδίως ενισχύοντας τη συνεργασία με άλλα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις υποδομές, όπου απαιτείται. Να βελτιώσει την ενεργειακή απόδοση, ιδίως στα κτίρια, και να συνεχίσει τις προσπάθειες για τη μείωση της συνολικής κατανάλωσης αερίου. Να προσαρμόσει το ισχύον σύστημα ρυθμιζόμενων τιμών ενέργειας για να ενθαρρύνει την εξοικονόμηση ενέργειας, παρέχοντας παράλληλα στοχευμένη στήριξη στα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 15447/22 INIT· ST 15447/22 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Ουγγαρίας για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 78).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 1,7 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ, η οποία οφείλεται στον αντίκτυπο της αγοράς αποθεμάτων αερίου από ειδική οντότητα που ταξινομείται ως μέρος της γενικής κυβέρνησης.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Ουγγαρίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2022 της Ουγγαρίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 136).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Ουγγαρίας εκτιμάται σε 16,6 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 2,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Η μεγάλη μείωση των λοιπών κεφαλαιουχικών δαπανών το 2023 σχετίζεται με τον σημαντικό αντίκτυπο της αγοράς αποθεμάτων αερίου από ειδική οντότητα που ταξινομήθηκε ως μέρος της γενικής κυβέρνησης το 2022.

13

(14)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

14

(15)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

15

(16)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

16

(17)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1)

17

(18)  Βάσει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

18

(19)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

19

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/167 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/167

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Μάλτας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Μάλτας

(2023/C 312/18)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Μάλτα δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Μάλτας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Μάλτα δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Μάλτας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 13 Ιουλίου 2021 η Μάλτα υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 5 Οκτωβρίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Μάλτας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Μάλτα έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 13 Ιουλίου 2021 η Μάλτα υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 5 Οκτωβρίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Μάλτας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Μάλτα έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 25 Απριλίου 2023 η Μάλτα υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 3 Μαΐου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Μάλτας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 25 Απριλίου 2023 η Μάλτα υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 3 Μαΐου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Μάλτας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Μάλτα. Αξιολόγησε την πρόοδο της Μάλτας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Μάλτας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Μάλτας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Μάλτα. Αξιολόγησε την πρόοδο της Μάλτας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Μάλτας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Μάλτας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Μάλτας μειώθηκε από 7,8 % του ΑΕΠ το 2021 σε 5,8 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 55,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 53,4 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Μάλτας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Μάλτα θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024. |
| --- | --- |

(12)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Μάλτας μειώθηκε από 7,8 % του ΑΕΠ το 2021 σε 5,8 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 55,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 53,4 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Μάλτας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Μάλτα θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024.

| (13) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα ήταν οι περικοπές στους έμμεσους φόρους κατανάλωσης ενέργειας, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν επιδοτήσεις στην παραγωγή ενέργειας για την αντιστάθμιση της αύξησης των τιμών της εισαγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και των εκπομπών άνθρακα. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 2,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2022, από 3,2 % το 2021. |
| --- | --- |

(13)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022, τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα ήταν οι περικοπές στους έμμεσους φόρους κατανάλωσης ενέργειας, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν επιδοτήσεις στην παραγωγή ενέργειας για την αντιστάθμιση της αύξησης των τιμών της εισαγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και των εκπομπών άνθρακα. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 2,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2022, από 3,2 % το 2021.

| (14) | Στις 18 Ιουνίου 2021, το Συμβούλιο συνέστησε στη Μάλτα (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(14)

Στις 18 Ιουνίου 2021, το Συμβούλιο συνέστησε στη Μάλτα (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (15) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν σε γενικές γραμμές ουδέτερος, στο – 0,2 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Μάλτα συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,9 % του ΑΕΠ το 2022 (1,1 % του ΑΕΠ το 2021). Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της ΕΕ το 2022 οφειλόταν στη χαμηλότερη απορρόφηση άλλων κονδυλίων της Ένωσης. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. (9) Ως εκ τούτου, η Μάλτα δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 0,9 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 1,9 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Μάλτα διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν σε γενικές γραμμές ουδέτερος, στο – 0,2 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Μάλτα συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,9 % του ΑΕΠ το 2022 (1,1 % του ΑΕΠ το 2021). Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της ΕΕ το 2022 οφειλόταν στη χαμηλότερη απορρόφηση άλλων κονδυλίων της Ένωσης. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. (9) Ως εκ τούτου, η Μάλτα δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 0,9 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που θεσπίστηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 1,9 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Μάλτα διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 4,1 % το 2023 και κατά 4,5 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη, σε επίπεδο 3,9 % το 2023 και 4,1 % το 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης συμβολής των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη. |
| --- | --- |

(16)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 4,1 % το 2023 και κατά 4,5 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη, σε επίπεδο 3,9 % το 2023 και 4,1 % το 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης συμβολής των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη.

| (17) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 5,0 % του ΑΕΠ το 2023. Η μείωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως την αύξηση άλλων εσόδων, συμπεριλαμβανομένων εσόδων από τα προγράμματα της χώρας για χορήγηση ιθαγένειας και άδειας διαμονής σε επενδυτές, ενώ η μείωση των επιδοτήσεων, συμπεριλαμβανομένης της αναμενόμενης σταδιακής κατάργησης των εξόδων αναδιάρθρωσης του εθνικού αερομεταφορέα, αντισταθμίζεται εν μέρει από αύξηση της ενδιάμεσης κατανάλωσης και του ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 53,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 54,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 5,1 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 54,8 % στο τέλος του 2023. |
| --- | --- |

(17)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί στο 5,0 % του ΑΕΠ το 2023. Η μείωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως την αύξηση άλλων εσόδων, συμπεριλαμβανομένων εσόδων από τα προγράμματα της χώρας για χορήγηση ιθαγένειας και άδειας διαμονής σε επενδυτές, ενώ η μείωση των επιδοτήσεων, συμπεριλαμβανομένης της αναμενόμενης σταδιακής κατάργησης των εξόδων αναδιάρθρωσης του εθνικού αερομεταφορέα, αντισταθμίζεται εν μέρει από αύξηση της ενδιάμεσης κατανάλωσης και του ακαθάριστου σχηματισμού παγίου κεφαλαίου. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 53,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 54,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 5,1 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 54,8 % στο τέλος του 2023.

| (18) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 και συγκεκριμένα για περικοπές στους έμμεσους φόρους κατανάλωσης ενέργειας και επιδοτήσεις στην παραγωγή ενέργειας για την αντιστάθμιση της αύξησης των τιμών της εισαγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και των εκπομπών άνθρακα. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,8 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(18)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 και συγκεκριμένα για περικοπές στους έμμεσους φόρους κατανάλωσης ενέργειας και επιδοτήσεις στην παραγωγή ενέργειας για την αντιστάθμιση της αύξησης των τιμών της εισαγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και των εκπομπών άνθρακα. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,8 % του ΑΕΠ.

| (19) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Μάλτα να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Μάλτα θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Μάλτα να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(19)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Μάλτα να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Μάλτα θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Μάλτα να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (20) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι συσταλτικός (+ 0,4 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε σε γενικές γραμμές ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 0,2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,8 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Μάλτα σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ δεν προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, ιδίως για την ανακαίνιση ιδιωτικών και δημόσιων κτιρίων, συμπεριλαμβανομένων νοσοκομείων και σχολείων, τον εξηλεκτρισμό του τομέα των μεταφορών, καθώς και έργα που σχετίζονται με την ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης και του ιδιωτικού τομέα, τα οποία χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι συσταλτικός (+ 0,4 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε σε γενικές γραμμές ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 0,2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,8 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Μάλτα σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ δεν προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, ιδίως για την ανακαίνιση ιδιωτικών και δημόσιων κτιρίων, συμπεριλαμβανομένων νοσοκομείων και σχολείων, τον εξηλεκτρισμό του τομέα των μεταφορών, καθώς και έργα που σχετίζονται με την ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης και του ιδιωτικού τομέα, τα οποία χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (21) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 4,3 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη μείωση των επιδοτήσεων, συμπεριλαμβανομένης της σταδιακής κατάργησης των καθεστώτων πρόωρης συνταξιοδότησης του εθνικού αερομεταφορέα, καθώς και την περιορισμένη αύξηση του μισθολογικού κόστους και των δαπανών για ενδιάμεση κατανάλωση που αντισταθμίζεται εν μέρει από την αύξηση των δαπανών για τόκους. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 55,7 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,5 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 56,1 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(21)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 4,3 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη μείωση των επιδοτήσεων, συμπεριλαμβανομένης της σταδιακής κατάργησης των καθεστώτων πρόωρης συνταξιοδότησης του εθνικού αερομεταφορέα, καθώς και την περιορισμένη αύξηση του μισθολογικού κόστους και των δαπανών για ενδιάμεση κατανάλωση που αντισταθμίζεται εν μέρει από την αύξηση των δαπανών για τόκους. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 55,7 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,5 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 56,1 % στο τέλος του 2024.

| (22) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση ορισμένων μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας ανέρχεται σε 1,5 % του ΑΕΠ. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα περισσότερα από τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

(22)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση ορισμένων μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας ανέρχεται σε 1,5 % του ΑΕΠ. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα περισσότερα από τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης.

| (23) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 5,9 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα μια αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τη συνιστώμενη για το 2024. |
| --- | --- |

(23)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 5,9 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα μια αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τη συνιστώμενη για το 2024.

| (24) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών κατά 3,3 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη διατήρηση της πλειονότητας των εν λόγω μέτρων. |
| --- | --- |

(24)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών κατά 3,3 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη διατήρηση της πλειονότητας των εν λόγω μέτρων.

| (25) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 3,8 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,1 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει τη μείωση των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων και των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, πέραν του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνουν επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την πράσινη, την ψηφιακή και την ενεργειακή μετάβαση, συμπεριλαμβανομένης της υγείας και της διακυβέρνησης, οι οποίες εντάσσονται και στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(25)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 3,8 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,1 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει τη μείωση των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων και των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, πέραν του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνουν επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την πράσινη, την ψηφιακή και την ενεργειακή μετάβαση, συμπεριλαμβανομένης της υγείας και της διακυβέρνησης, οι οποίες εντάσσονται και στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (26) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 3,6 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 2,9 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μην υπερβεί το 3 % του ΑΕΠ το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 55,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 56,1 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(26)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 3,6 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 2,9 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μην υπερβεί το 3 % του ΑΕΠ το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 55,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 56,1 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (27) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Μάλτας προχωρεί ικανοποιητικά. Η Μάλτα υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 19 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 52,3 εκατ. EUR (σε επιχορηγήσεις) στις 8 Μαρτίου 2023. Στις 26 Απριλίου 2023 η Μάλτα υπέβαλε τροποποίηση του σχεδίου της, μαζί με νέο κεφάλαιο για το REPowerEU. Το νέο κεφάλαιο για το REPowerEU αναμένεται να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που σχετίζονται με τον ενεργειακό εφοδιασμό και την ενεργειακή ασφάλεια, και να επιταχύνει τη μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Επιπλέον, η Μάλτα προτείνει ορισμένες τροποποιήσεις στο αρχικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας ενόψει της μείωσης των συνολικών πιστώσεων και για την προσαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας σε αντικειμενικές περιστάσεις. Η συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Μάλτας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(27)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Μάλτας προχωρεί ικανοποιητικά. Η Μάλτα υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 19 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 52,3 εκατ. EUR (σε επιχορηγήσεις) στις 8 Μαρτίου 2023. Στις 26 Απριλίου 2023 η Μάλτα υπέβαλε τροποποίηση του σχεδίου της, μαζί με νέο κεφάλαιο για το REPowerEU. Το νέο κεφάλαιο για το REPowerEU αναμένεται να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που σχετίζονται με τον ενεργειακό εφοδιασμό και την ενεργειακή ασφάλεια, και να επιταχύνει τη μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Επιπλέον, η Μάλτα προτείνει ορισμένες τροποποιήσεις στο αρχικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας ενόψει της μείωσης των συνολικών πιστώσεων και για την προσαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας σε αντικειμενικές περιστάσεις. Η συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Μάλτας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (28) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Μάλτας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Μάλτα. |
| --- | --- |

(28)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Μάλτας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Μάλτα.

| (29) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Μάλτα αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με χαρακτηριστικά του φορολογικού συστήματος τα οποία διευκολύνουν τον επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό, καθώς και με την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(29)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Μάλτα αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με χαρακτηριστικά του φορολογικού συστήματος τα οποία διευκολύνουν τον επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό, καθώς και με την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση.

| (30) | Η αντιμετώπιση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού παραμένει καίριας σημασίας για τη βελτίωση της αποδοτικότητας και της δικαιοσύνης των φορολογικών συστημάτων. Λαμβανομένων υπόψη των δευτερογενών επιπτώσεων των στρατηγικών επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού μεταξύ κρατών μελών, έχει ύψιστη σημασία η συντονισμένη δράση προς συμπλήρωση της νομοθεσίας της Ένωσης μέσω εθνικών πολιτικών από όλα τα κράτη μέλη. Η Μάλτα έχει λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση των πρακτικών επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού εφαρμόζοντας διεθνείς και ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που έχουν συμφωνηθεί προηγουμένως. Η Μάλτα δεσμεύεται επίσης να αντιμετωπίσει το ζήτημα στο οικείο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Οι δεσμεύσεις για τη θέσπιση κανόνων μεταβιβαστικής τιμολόγησης και για την ανάθεση ανεξάρτητης μελέτης σχετικά με τις εξερχόμενες και τις εισερχόμενες πληρωμές (δηλ. μεταξύ κατοίκων της Ένωσης και κατοίκων τρίτων χωρών), στην οποία θα δοθεί συνέχεια με τη θέσπιση νομοθετικών διατάξεων σύμφωνων με τα πορίσματα της μελέτης, δείχνουν προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, έως ότου η Μάλτα εφαρμόσει την παρακράτηση φόρου επί των πληρωμών τόκων, μερισμάτων και δικαιωμάτων που καταβάλλουν εταιρείες με έδρα τη Μάλτα σε δικαιοδοσίες μηδενικής και χαμηλής φορολογίας (εν προκειμένω νοούμενες ως κάθε περιοχή δικαιοδοσίας με νόμιμο συντελεστή φορολογίας εισοδήματος εταιρειών κάτω από 9 %, δηλαδή τον χαμηλότερο νόμιμο συντελεστή φορολογίας εισοδήματος εταιρειών στην Ένωση), ή ισοδύναμα αμυντικά μέτρα, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να μεταφέρουν τα κέρδη τους αφορολόγητα σε τρίτες χώρες, οι κίνδυνοι διπλής μη φορολόγησης των εν λόγω κερδών παραμένουν υψηλοί. Επιπλέον, η μεταχείριση των ημεδαπών μη εγκατεστημένων εταιρειών εξακολουθεί να ενέχει τον κίνδυνο διπλής μη φορολόγησης τόσο για τις εταιρείες όσο και για τα φυσικά πρόσωπα. Το ζήτημα θα αντιμετωπιστεί μόνο εν μέρει με τη συμμόρφωση προς την οδηγία (ΕΕ) 2022/2523 του Συμβουλίου (15), η οποία θα ισχύει μόνο για μεγάλες εταιρείες μόλις εφαρμοστεί από τη Μάλτα. |
| --- | --- |

(30)

Η αντιμετώπιση του επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού παραμένει καίριας σημασίας για τη βελτίωση της αποδοτικότητας και της δικαιοσύνης των φορολογικών συστημάτων. Λαμβανομένων υπόψη των δευτερογενών επιπτώσεων των στρατηγικών επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού μεταξύ κρατών μελών, έχει ύψιστη σημασία η συντονισμένη δράση προς συμπλήρωση της νομοθεσίας της Ένωσης μέσω εθνικών πολιτικών από όλα τα κράτη μέλη. Η Μάλτα έχει λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση των πρακτικών επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού εφαρμόζοντας διεθνείς και ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που έχουν συμφωνηθεί προηγουμένως. Η Μάλτα δεσμεύεται επίσης να αντιμετωπίσει το ζήτημα στο οικείο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Οι δεσμεύσεις για τη θέσπιση κανόνων μεταβιβαστικής τιμολόγησης και για την ανάθεση ανεξάρτητης μελέτης σχετικά με τις εξερχόμενες και τις εισερχόμενες πληρωμές (δηλ. μεταξύ κατοίκων της Ένωσης και κατοίκων τρίτων χωρών), στην οποία θα δοθεί συνέχεια με τη θέσπιση νομοθετικών διατάξεων σύμφωνων με τα πορίσματα της μελέτης, δείχνουν προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, έως ότου η Μάλτα εφαρμόσει την παρακράτηση φόρου επί των πληρωμών τόκων, μερισμάτων και δικαιωμάτων που καταβάλλουν εταιρείες με έδρα τη Μάλτα σε δικαιοδοσίες μηδενικής και χαμηλής φορολογίας (εν προκειμένω νοούμενες ως κάθε περιοχή δικαιοδοσίας με νόμιμο συντελεστή φορολογίας εισοδήματος εταιρειών κάτω από 9 %, δηλαδή τον χαμηλότερο νόμιμο συντελεστή φορολογίας εισοδήματος εταιρειών στην Ένωση), ή ισοδύναμα αμυντικά μέτρα, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να μεταφέρουν τα κέρδη τους αφορολόγητα σε τρίτες χώρες, οι κίνδυνοι διπλής μη φορολόγησης των εν λόγω κερδών παραμένουν υψηλοί. Επιπλέον, η μεταχείριση των ημεδαπών μη εγκατεστημένων εταιρειών εξακολουθεί να ενέχει τον κίνδυνο διπλής μη φορολόγησης τόσο για τις εταιρείες όσο και για τα φυσικά πρόσωπα. Το ζήτημα θα αντιμετωπιστεί μόνο εν μέρει με τη συμμόρφωση προς την οδηγία (ΕΕ) 2022/2523 του Συμβουλίου (15), η οποία θα ισχύει μόνο για μεγάλες εταιρείες μόλις εφαρμοστεί από τη Μάλτα.

| (31) | Τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομία της Μάλτας, καθιστώντας την εξαρτημένη σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας και εκτεθειμένη στις παγκόσμιες εξελίξεις των τιμών, αν και η Μάλτα δεν εισάγει απευθείας πετρέλαιο ή αέριο από τη Ρωσία. Το 2021, τα ορυκτά καύσιμα αποτελούσαν τον κύριο όγκο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Μάλτας, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιστοιχούσαν μόνο στο 11,9 %. Η Μάλτα διαθέτει σημαντικό δυναμικό υπεράκτιας ηλιακής και αιολικής ενέργειας, το οποίο δεν χρησιμοποιείται. Η δέσμευση της κυβέρνησης να υιοθετήσει στο μέλλον τεχνολογίες υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να αναφέρει το μη δεσμευτικό μερίδιό της στους στόχους της Ένωσης για τις υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αποτελεί θετική αλλαγή πολιτικής, αλλά ακόμη δεν έχουν προσδιοριστεί συγκεκριμένα έργα. Η δυναμικότητα και η ευελιξία του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας αποτελούν εμπόδιο για την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και για την αύξηση της αποδοτικότητας, της αξιοπιστίας και της ασφάλειας του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια. Για να αντιμετωπιστεί αυτό το εμπόδιο, απαιτούνται επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό του δικτύου, μεταξύ άλλων από τον προϋπολογισμό επιχορηγήσεων REPowerEU της Μάλτας. Η Μάλτα βελτιώνει την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της με την κατασκευή δεύτερης γραμμής διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας με την Ιταλία. |
| --- | --- |

(31)

Τα ορυκτά καύσιμα εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομία της Μάλτας, καθιστώντας την εξαρτημένη σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας και εκτεθειμένη στις παγκόσμιες εξελίξεις των τιμών, αν και η Μάλτα δεν εισάγει απευθείας πετρέλαιο ή αέριο από τη Ρωσία. Το 2021, τα ορυκτά καύσιμα αποτελούσαν τον κύριο όγκο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Μάλτας, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιστοιχούσαν μόνο στο 11,9 %. Η Μάλτα διαθέτει σημαντικό δυναμικό υπεράκτιας ηλιακής και αιολικής ενέργειας, το οποίο δεν χρησιμοποιείται. Η δέσμευση της κυβέρνησης να υιοθετήσει στο μέλλον τεχνολογίες υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να αναφέρει το μη δεσμευτικό μερίδιό της στους στόχους της Ένωσης για τις υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αποτελεί θετική αλλαγή πολιτικής, αλλά ακόμη δεν έχουν προσδιοριστεί συγκεκριμένα έργα. Η δυναμικότητα και η ευελιξία του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας αποτελούν εμπόδιο για την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και για την αύξηση της αποδοτικότητας, της αξιοπιστίας και της ασφάλειας του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια. Για να αντιμετωπιστεί αυτό το εμπόδιο, απαιτούνται επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό του δικτύου, μεταξύ άλλων από τον προϋπολογισμό επιχορηγήσεων REPowerEU της Μάλτας. Η Μάλτα βελτιώνει την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της με την κατασκευή δεύτερης γραμμής διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας με την Ιταλία.

| (32) | Η συμβολή της Μάλτας στους στόχους ενεργειακής απόδοσης της Ένωσης για το 2030 είναι χαμηλή και η κατανάλωση ενέργειας των οικιστικών κτιρίων εξακολουθεί να αυξάνεται. Η Μάλτα θα μπορούσε να κλιμακώσει τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης και να μειώσει τη ζήτηση ενέργειας με τους εξής τρόπους: ενθάρρυνση της εγκατάστασης ηλιακών συλλεκτών σε όλα τα νέα κτίρια· διασφάλιση της ανάπτυξης κατάλληλων εγκαταστάσεων ηλιακής ενέργειας σε όλα τα νέα δημόσια και μη οικιστικά κτίρια με ωφέλιμο εμβαδόν δαπέδου άνω των 250 m2· αντιμετώπιση των νομικών εμποδίων· και παροχή πρόσθετων οικονομικών κινήτρων στους ιδιοκτήτες νοικοκυριών. Η χρήση ψηφιακής τεχνολογίας, όπως εφαρμογών για την παρακολούθηση και τη ρύθμιση της χρήσης ενέργειας, θα μπορούσε να συμβάλει στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Η αποτελεσματική εφαρμογή του νέου εθνικού κανονιστικού πλαισίου για τον κατασκευαστικό κλάδο θα βελτιώσει την ποιότητα (συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής απόδοσης) των κτιρίων και την ασφάλεια της κατασκευαστικής διαδικασίας. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Μάλτα αυξήθηκε κατά 12,7 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, εμφανίζοντας τάση αντίθετη με τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16). Παρότι η Μάλτα πληροί τις προϋποθέσεις για εξαίρεση από τον στόχο αυτόν, ενθαρρύνεται να εντείνει τις προσπάθειες για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (17). |
| --- | --- |

(32)

Η συμβολή της Μάλτας στους στόχους ενεργειακής απόδοσης της Ένωσης για το 2030 είναι χαμηλή και η κατανάλωση ενέργειας των οικιστικών κτιρίων εξακολουθεί να αυξάνεται. Η Μάλτα θα μπορούσε να κλιμακώσει τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης και να μειώσει τη ζήτηση ενέργειας με τους εξής τρόπους: ενθάρρυνση της εγκατάστασης ηλιακών συλλεκτών σε όλα τα νέα κτίρια· διασφάλιση της ανάπτυξης κατάλληλων εγκαταστάσεων ηλιακής ενέργειας σε όλα τα νέα δημόσια και μη οικιστικά κτίρια με ωφέλιμο εμβαδόν δαπέδου άνω των 250 m2· αντιμετώπιση των νομικών εμποδίων· και παροχή πρόσθετων οικονομικών κινήτρων στους ιδιοκτήτες νοικοκυριών. Η χρήση ψηφιακής τεχνολογίας, όπως εφαρμογών για την παρακολούθηση και τη ρύθμιση της χρήσης ενέργειας, θα μπορούσε να συμβάλει στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Η αποτελεσματική εφαρμογή του νέου εθνικού κανονιστικού πλαισίου για τον κατασκευαστικό κλάδο θα βελτιώσει την ποιότητα (συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής απόδοσης) των κτιρίων και την ασφάλεια της κατασκευαστικής διαδικασίας. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Μάλτα αυξήθηκε κατά 12,7 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, εμφανίζοντας τάση αντίθετη με τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16). Παρότι η Μάλτα πληροί τις προϋποθέσεις για εξαίρεση από τον στόχο αυτόν, ενθαρρύνεται να εντείνει τις προσπάθειες για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (17).

| (33) | Επιπλέον, εξαιτίας της συνεχιζόμενης εξάρτησης από τα επιβατικά αυτοκίνητα, οι εκπομπές από τις οδικές μεταφορές εξακολουθούν να αυξάνονται, αποτελώντας τη μεγαλύτερη πηγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου εκτός ΣΕΔΕ στη Μάλτα. Το μερίδιο των οχημάτων μηδενικών εκπομπών είναι πολύ χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης και αυξάνεται πολύ αργά. Για τη μείωση των εκπομπών και της κυκλοφοριακής συμφόρησης, η Μάλτα πρέπει να βελτιώσει τις δημόσιες μεταφορές (χρονική ακρίβεια, μείωση χρόνου ταξιδίου), να αναπτύξει ευφυή συστήματα μεταφορών (για τη βελτίωση των κυκλοφοριακών ροών, της ασφάλειας και της επιβολής των κανόνων κυκλοφορίας) και να επενδύσει σε υποδομές ήπιας κινητικότητας για ασφαλείς εναλλακτικές λύσεις αντί της χρήσης επιβατικών αυτοκινήτων (όπως ασφαλή, διαχωρισμένα και διασυνδεδεμένα πεζοδρόμια και ποδηλατόδρομοι / δρόμοι για ηλεκτρικά πατίνια). |
| --- | --- |

(33)

Επιπλέον, εξαιτίας της συνεχιζόμενης εξάρτησης από τα επιβατικά αυτοκίνητα, οι εκπομπές από τις οδικές μεταφορές εξακολουθούν να αυξάνονται, αποτελώντας τη μεγαλύτερη πηγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου εκτός ΣΕΔΕ στη Μάλτα. Το μερίδιο των οχημάτων μηδενικών εκπομπών είναι πολύ χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης και αυξάνεται πολύ αργά. Για τη μείωση των εκπομπών και της κυκλοφοριακής συμφόρησης, η Μάλτα πρέπει να βελτιώσει τις δημόσιες μεταφορές (χρονική ακρίβεια, μείωση χρόνου ταξιδίου), να αναπτύξει ευφυή συστήματα μεταφορών (για τη βελτίωση των κυκλοφοριακών ροών, της ασφάλειας και της επιβολής των κανόνων κυκλοφορίας) και να επενδύσει σε υποδομές ήπιας κινητικότητας για ασφαλείς εναλλακτικές λύσεις αντί της χρήσης επιβατικών αυτοκινήτων (όπως ασφαλή, διαχωρισμένα και διασυνδεδεμένα πεζοδρόμια και ποδηλατόδρομοι / δρόμοι για ηλεκτρικά πατίνια).

| (34) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργαζομένων στη Μάλτα για έξι επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, μεταξύ άλλων εργαζομένων στον τομέα της μεταποίησης και στον κατασκευαστικό κλάδο. |
| --- | --- |

(34)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργαζομένων στη Μάλτα για έξι επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, μεταξύ άλλων εργαζομένων στον τομέα της μεταποίησης και στον κατασκευαστικό κλάδο.

| (35) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (18) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(35)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (18) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (36) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Μάλτα, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης σύστασης που διατυπώνονται στη σύσταση του 2023 για τη ζώνη του ευρώ, |
| --- | --- |

(36)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Μάλτα, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης σύστασης που διατυπώνονται στη σύσταση του 2023 για τη ζώνη του ευρώ,

ΣΥΝΙΣΤΑ στη Μάλτα να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 5,9 % το πολύ (19).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

2.

Να συνεχίσει τη σταθερή υλοποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και, μετά την πρόσφατη υποβολή της προσθήκης, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, να αρχίσει ταχέως να εφαρμόζει τα σχετικά μέτρα. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα χαρακτηριστικά του φορολογικού συστήματος που μπορεί να διευκολύνουν τον επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό από φυσικά πρόσωπα και πολυεθνικές εταιρείες, μεταξύ άλλων με τη διασφάλιση επαρκούς φορολόγησης των εξερχόμενων πληρωμών τόκων, δικαιωμάτων εκμετάλλευσης και μερισμάτων, και να τροποποιήσει τους κανόνες για τις μη εγκατεστημένες εταιρείες.

4.

Να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα επιταχύνοντας την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της υπεράκτιας αιολικής και ηλιακής ενέργειας, και να αναβαθμίσει και να επεκτείνει τη δυναμικότητα του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς, της διανομής και της αποθήκευσης σε συσσωρευτές. Να μειώσει τη ζήτηση ενέργειας μέσω της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, ιδίως στα οικιστικά κτίρια. Να μειώσει τις εκπομπές από τις οδικές μεταφορές με την αντιμετώπιση της κυκλοφοριακής συμφόρησης μέσω της βελτίωσης της ποιότητας των υπηρεσιών στις δημόσιες μεταφορές, των ευφυών συστημάτων μεταφορών και των επενδύσεων σε υποδομές «ήπιας κινητικότητας». Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

2

(3)  Κανονισμός (EE) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 11941/2021 INIT· ST 11941/2021 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Μάλτας για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 83).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Μάλτας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Μάλτας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 146).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Μάλτας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 9,5 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

13

(14)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

14

(15)  Οδηγία (ΕΕ) 2022/2523 του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2022, σχετικά με την εξασφάλιση παγκόσμιου ελάχιστου επιπέδου φορολογίας των ομίλων πολυεθνικών επιχειρήσεων και των εγχώριων ομίλων μεγάλης κλίμακας στην Ένωση (ΕΕ L 328 της 22.12.2022, σ. 1).

15

(16)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

16

(17)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

17

(18)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

18

(19)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 23.

19

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/176 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/176

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 των Κάτω Χωρών και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 των Κάτω Χωρών

(2023/C 312/19)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2) και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία οι Κάτω Χώρες συγκαταλέγονται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 των Κάτω Χωρών. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία οι Κάτω Χώρες συγκαταλέγονται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 των Κάτω Χωρών. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη με βάση εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη με βάση εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 8 Ιουλίου 2022 οι Κάτω Χώρες υπέβαλαν στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 4 Οκτωβρίου 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των Κάτω Χωρών (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι οι Κάτω Χώρες έχουν εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 8 Ιουλίου 2022 οι Κάτω Χώρες υπέβαλαν στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 4 Οκτωβρίου 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των Κάτω Χωρών (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι οι Κάτω Χώρες έχουν εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 28 Απριλίου 2023 οι Κάτω Χώρες υπέβαλαν το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση των Κάτω Χωρών σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 28 Απριλίου 2023 οι Κάτω Χώρες υπέβαλαν το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση των Κάτω Χωρών σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τις Κάτω Χώρες. Αξιολόγησε την πρόοδο των Κάτω Χωρών όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των Κάτω Χωρών. Με βάση την ανάλυση αυτή, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και τις νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο των Κάτω Χωρών όσον αφορά την υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τις Κάτω Χώρες. Αξιολόγησε την πρόοδο των Κάτω Χωρών όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των Κάτω Χωρών. Με βάση την ανάλυση αυτή, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και τις νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο των Κάτω Χωρών όσον αφορά την υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τις Κάτω Χώρες και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι Κάτω Χώρες αντιμετωπίζουν μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, εξακολουθούν να παρατηρούνται ευπάθειες σχετιζόμενες με τα υψηλά επίπεδα ιδιωτικού χρέους και το μεγάλο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, οι οποίες έχουν διασυνοριακό αντίκτυπο, αν και εμφανίζουν κάποια σημάδια υποχώρησης. Το μέγεθος του πλεονάσματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, παρά τις πρόσφατες αναθεωρήσεις των στοιχείων, και του ιδιωτικού χρέους είναι μεγάλο με βάση τα διεθνή πρότυπα και υπερβαίνει τα θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας. Το μεγάλο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε το 2022, γεγονός που οφείλεται στην επιδείνωση των όρων εμπορίου, την αύξηση του λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών σε σταθερές τιμές και τη διεύρυνση του ελλείμματος πρωτογενών εισοδημάτων. Όσο βελτιώνονται οι όροι εμπορίου, αναμένεται έντονη ανάκαμψη του πλεονάσματος το 2023 και σταθεροποίησή του το 2024. Έχει σημειωθεί περιορισμένη πρόοδος σε επίπεδο πολιτικής, αλλά πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για τον περιορισμό των εμποδίων στις επενδύσεις. Το χρέος των μη χρηματοπιστωτικών εταιρειών και των νοικοκυριών παραμένει υψηλό, το δε χρέος των νοικοκυριών είναι πιο ανησυχητικό, καθώς καθιστά τα νοικοκυριά ευάλωτα σε κλυδωνισμούς και οι κίνδυνοι επιδεινώνονται εξαιτίας της υψηλής και αυξανόμενης υπερτίμησης των τιμών των κατοικιών. Στο μέλλον, το χρέος αναμένεται να συνεχίσει τη μέτρια καθοδική πορεία του. Παρά τη μέτρια υποχώρηση των τιμών των κατοικιών, η πίεση στη στεγαστική αγορά συνεχίζεται, κυρίως επειδή η κατασκευή νέων κατοικιών εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά των στόχων της κυβέρνησης. Ταυτόχρονα, η χρηματοδοτούμενη με δανειακά κεφάλαια ιδιοκτησία κατοικιών εξακολουθεί να επιδοτείται με ευνοϊκή φορολογία, ενώ οι πολιτικές που αφορούν την ιδιωτική αγορά ενοικίασης ακινήτων κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την ανάπτυξή της. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τις Κάτω Χώρες και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι Κάτω Χώρες αντιμετωπίζουν μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, εξακολουθούν να παρατηρούνται ευπάθειες σχετιζόμενες με τα υψηλά επίπεδα ιδιωτικού χρέους και το μεγάλο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, οι οποίες έχουν διασυνοριακό αντίκτυπο, αν και εμφανίζουν κάποια σημάδια υποχώρησης. Το μέγεθος του πλεονάσματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, παρά τις πρόσφατες αναθεωρήσεις των στοιχείων, και του ιδιωτικού χρέους είναι μεγάλο με βάση τα διεθνή πρότυπα και υπερβαίνει τα θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας. Το μεγάλο πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε το 2022, γεγονός που οφείλεται στην επιδείνωση των όρων εμπορίου, την αύξηση του λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών σε σταθερές τιμές και τη διεύρυνση του ελλείμματος πρωτογενών εισοδημάτων. Όσο βελτιώνονται οι όροι εμπορίου, αναμένεται έντονη ανάκαμψη του πλεονάσματος το 2023 και σταθεροποίησή του το 2024. Έχει σημειωθεί περιορισμένη πρόοδος σε επίπεδο πολιτικής, αλλά πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για τον περιορισμό των εμποδίων στις επενδύσεις. Το χρέος των μη χρηματοπιστωτικών εταιρειών και των νοικοκυριών παραμένει υψηλό, το δε χρέος των νοικοκυριών είναι πιο ανησυχητικό, καθώς καθιστά τα νοικοκυριά ευάλωτα σε κλυδωνισμούς και οι κίνδυνοι επιδεινώνονται εξαιτίας της υψηλής και αυξανόμενης υπερτίμησης των τιμών των κατοικιών. Στο μέλλον, το χρέος αναμένεται να συνεχίσει τη μέτρια καθοδική πορεία του. Παρά τη μέτρια υποχώρηση των τιμών των κατοικιών, η πίεση στη στεγαστική αγορά συνεχίζεται, κυρίως επειδή η κατασκευή νέων κατοικιών εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά των στόχων της κυβέρνησης. Ταυτόχρονα, η χρηματοδοτούμενη με δανειακά κεφάλαια ιδιοκτησία κατοικιών εξακολουθεί να επιδοτείται με ευνοϊκή φορολογία, ενώ οι πολιτικές που αφορούν την ιδιωτική αγορά ενοικίασης ακινήτων κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την ανάπτυξή της.

| (13) | Με βάση στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το δημοσιονομικό ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης των Κάτω Χωρών μειώθηκε από έλλειμμα 2,4 % του ΑΕΠ το 2021 σε ισοσκελισμένο προϋπολογισμό το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 52,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 51,0 % στο τέλος του 2022. |
| --- | --- |

(13)

Με βάση στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το δημοσιονομικό ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης των Κάτω Χωρών μειώθηκε από έλλειμμα 2,4 % του ΑΕΠ το 2021 σε ισοσκελισμένο προϋπολογισμό το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 52,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 51,0 % στο τέλος του 2022.

| (14) | Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα που θεσπίστηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μειώνουν τα έσοδα το 2022 ήταν η μείωση του ΦΠΑ στην ενέργεια και του ειδικού φόρου κατανάλωσης στη βενζίνη και το ντίζελ, ενώ παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που αυξάνουν τις δαπάνες ήταν η αποζημίωση για τους λογαριασμούς ενέργειας τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο και η στήριξη των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος που αντιμετωπίζουν υψηλούς λογαριασμούς ενέργειας. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από συνεισφορά αλληλεγγύης κατ’ εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1854 του Συμβουλίου (7) με συντελεστή 33 %. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,6 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντες από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2022, από 1,8 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα που θεσπίστηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μειώνουν τα έσοδα το 2022 ήταν η μείωση του ΦΠΑ στην ενέργεια και του ειδικού φόρου κατανάλωσης στη βενζίνη και το ντίζελ, ενώ παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που αυξάνουν τις δαπάνες ήταν η αποζημίωση για τους λογαριασμούς ενέργειας τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο και η στήριξη των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος που αντιμετωπίζουν υψηλούς λογαριασμούς ενέργειας. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από συνεισφορά αλληλεγγύης κατ’ εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1854 του Συμβουλίου (7) με συντελεστή 33 %. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,6 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντες από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2022, από 1,8 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στις Κάτω Χώρες (8) να συνεχίσουν να επιδιώκουν έναν υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2022, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στις Κάτω Χώρες (8) να συνεχίσουν να επιδιώκουν έναν υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2022, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (9) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο ‒ 0,5 % του ΑΕΠ, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, οι Κάτω Χώρες συνέχισαν να στηρίζουν την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022 (0,2 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (10). Ως εκ τούτου, οι Κάτω Χώρες δεν διατήρησαν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 0,4 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, οι Κάτω Χώρες διατήρησαν επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (9) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο ‒ 0,5 % του ΑΕΠ, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, οι Κάτω Χώρες συνέχισαν να στηρίζουν την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022 (0,2 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (10). Ως εκ τούτου, οι Κάτω Χώρες δεν διατήρησαν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 0,4 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, οι Κάτω Χώρες διατήρησαν επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,6 % το 2023 και κατά 1,4 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται ελαφρώς μεγαλύτερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,8 % το 2023 και ελαφρώς μικρότερη αύξηση κατά 1,2 % το 2024. Αυτό οφείλεται κυρίως σε μικρές διαφορές στις προοπτικές της εγχώριας ζήτησης και τα δύο έτη. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,6 % το 2023 και κατά 1,4 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται ελαφρώς μεγαλύτερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,8 % το 2023 και ελαφρώς μικρότερη αύξηση κατά 1,2 % το 2024. Αυτό οφείλεται κυρίως σε μικρές διαφορές στις προοπτικές της εγχώριας ζήτησης και τα δύο έτη.

| (18) | Στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 3,0 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 είναι απόρροια κυρίως του κόστους της δέσμης μέτρων για την ενέργεια, των αυξανόμενων δαπανών για τόκους, των πρόσθετων προβλεπόμενων δαπανών που σχετίζονται με κοινωνικές προκλήσεις, όπως η πράσινη μετάβαση, η εκπαίδευση και η προσφορά κατοικιών. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 49,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 48,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 2,1 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι τα στοιχεία για τα αποτελέσματα του ισοζυγίου της κυβέρνησης για το 2022 αποδείχθηκαν καλύτερα από αυτά που προβλέπονταν στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ είναι υψηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 49,3 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στο γεγονός ότι τα στοιχεία για τα αποτελέσματα για το 2022 αποδείχθηκαν υψηλότερα από αυτά που προβλέπονταν στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ως αποτέλεσμα της υψηλής προσαρμογής αποθεμάτων-ροών το 2022. |
| --- | --- |

(18)

Στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 3,0 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 είναι απόρροια κυρίως του κόστους της δέσμης μέτρων για την ενέργεια, των αυξανόμενων δαπανών για τόκους, των πρόσθετων προβλεπόμενων δαπανών που σχετίζονται με κοινωνικές προκλήσεις, όπως η πράσινη μετάβαση, η εκπαίδευση και η προσφορά κατοικιών. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 49,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 48,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 2,1 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι τα στοιχεία για τα αποτελέσματα του ισοζυγίου της κυβέρνησης για το 2022 αποδείχθηκαν καλύτερα από αυτά που προβλέπονταν στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ είναι υψηλότερος και εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 49,3 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στο γεγονός ότι τα στοιχεία για τα αποτελέσματα για το 2022 αποδείχθηκαν υψηλότερα από αυτά που προβλέπονταν στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ως αποτέλεσμα της υψηλής προσαρμογής αποθεμάτων-ροών το 2022.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, συγκεκριμένα, η μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στη βενζίνη και το ντίζελ και η στήριξη των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος, καθώς και νέα μέτρα, όπως το ανώτατο όριο τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου και το καθεστώς στήριξης ενεργοβόρων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2023 (11). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (12), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να παραμείνει σταθερό σε σύγκριση με το 2022. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, συγκεκριμένα, η μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στη βενζίνη και το ντίζελ και η στήριξη των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος, καθώς και νέα μέτρα, όπως το ανώτατο όριο τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου και το καθεστώς στήριξης ενεργοβόρων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2023 (11). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (12), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να παραμείνει σταθερό σε σύγκριση με το 2022.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στις Κάτω Χώρες να λάβουν μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (13), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Οι Κάτω Χώρες θα πρέπει να βρίσκονται σε ετοιμότητα για να προσαρμόζουν τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στις Κάτω Χώρες να επεκτείνουν τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στις Κάτω Χώρες να λάβουν μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (13), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Οι Κάτω Χώρες θα πρέπει να βρίσκονται σε ετοιμότητα για να προσαρμόζουν τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στις Κάτω Χώρες να επεκτείνουν τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023 σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (‒ 1,1 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 0,5 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) το 2023 προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,9 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το αυξημένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,4 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται μόνο εν μέρει στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται επίσης σε μη στοχευμένα μέτρα στον τομέα της ενέργειας, στις μόνιμες αυξήσεις των μισθών του δημόσιου τομέα και των κοινωνικών παροχών, καθώς και στις αυξημένες δαπάνες στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας. Επομένως, οι Κάτω Χώρες σχεδιάζουν να χρηματοδοτήσουν πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσουν και τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (14). Σχεδιάζουν να χρηματοδοτήσουν δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, χρηματοδοτούμενες εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης, όπως επενδύσεις και διευκόλυνση της ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων, παροχή κινήτρων για τη χρήση υδρογόνου και βελτίωση του ψηφιακού γραμματισμού των μαθητών. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023 σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (‒ 1,1 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 0,5 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) το 2023 προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,9 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το αυξημένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,4 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται μόνο εν μέρει στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται επίσης σε μη στοχευμένα μέτρα στον τομέα της ενέργειας, στις μόνιμες αυξήσεις των μισθών του δημόσιου τομέα και των κοινωνικών παροχών, καθώς και στις αυξημένες δαπάνες στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας. Επομένως, οι Κάτω Χώρες σχεδιάζουν να χρηματοδοτήσουν πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσουν και τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (14). Σχεδιάζουν να χρηματοδοτήσουν δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, χρηματοδοτούμενες εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης, όπως επενδύσεις και διευκόλυνση της ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων, παροχή κινήτρων για τη χρήση υδρογόνου και βελτίωση του ψηφιακού γραμματισμού των μαθητών.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,6 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στον τομέα της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 48,7 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 1,7 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως χάρη στα αποτελέσματα βάσης από τον χαμηλότερο προβλεπόμενο δείκτη ελλείμματος ως προς το ΑΕΠ το 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 48,8 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,6 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στον τομέα της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 48,7 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 1,7 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως χάρη στα αποτελέσματα βάσης από τον χαμηλότερο προβλεπόμενο δείκτη ελλείμματος ως προς το ΑΕΠ το 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 48,8 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (15). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (16) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 3,5 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,1 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Ωστόσο, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (15). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (16) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 3,5 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,1 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Ωστόσο, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 1,7 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό αύξησης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής συνάδει με την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης της ενέργειας. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 1,7 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό αύξησης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής συνάδει με την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης της ενέργειας.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 3,4 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,5 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει υψηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις στον τομέα της εκπαίδευσης, της έρευνας και της ανάπτυξης, της αγοράς εργασίας και της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 3,4 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,5 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει υψηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις στον τομέα της εκπαίδευσης, της έρευνας και της ανάπτυξης, της αγοράς εργασίας και της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (27) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 2,8 % έως το 2026 και σε 3,2 % του ΑΕΠ το 2027. Συνεπώς, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να παραμείνει σε ποσοστό χαμηλότερο του 3 % του ΑΕΠ έως το 2026 και να υπερβεί το 3 % του ΑΕΠ το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 48,7 % στο τέλος του 2024 σε 52,7 % έως το τέλος του 2027. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 2,8 % έως το 2026 και σε 3,2 % του ΑΕΠ το 2027. Συνεπώς, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να παραμείνει σε ποσοστό χαμηλότερο του 3 % του ΑΕΠ έως το 2026 και να υπερβεί το 3 % του ΑΕΠ το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 48,7 % στο τέλος του 2024 σε 52,7 % έως το τέλος του 2027.

| (28) | Η ραγδαία αύξηση των τιμών των κατοικιών τα τελευταία έτη είχε ως αποτέλεσμα μια υπερτιμημένη στεγαστική αγορά. Ωστόσο, με την αυστηροποίηση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών, η στεγαστική αγορά έφθασε σε σημείο καμπής στα μέσα του 2022, καθώς οι τιμές των κατοικιών άρχισαν να υποχωρούν κατόπιν της ανόδου των επιτοκίων των ενυπόθηκων δανείων. Το ενυπόθηκο χρέος σε σχέση με το ΑΕΠ παραμένει υψηλό στις Κάτω Χώρες, με βάση τα διεθνή πρότυπα. Αυτό οφείλεται στα σχετικά υψηλά όρια δανειοληψίας (δείκτης δανείου-αξίας) και στις σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις για τις πληρωμές ενυπόθηκων δανείων. Παρότι η έκπτωση φόρου για τους τόκους ενυπόθηκων δανείων μειώνεται σταδιακά, παραμένει υψηλή. Το υψηλό χρέος των νοικοκυριών που προκύπτει καθιστά τα νοικοκυριά ευάλωτα σε οικονομικούς κλυδωνισμούς, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό τώρα που έχουν αυξηθεί οι κίνδυνοι διόρθωσης των τιμών των κατοικιών. Ταυτόχρονα, η ιδιωτική αγορά ενοικίασης ακινήτων είναι σχετικά μικρή και, ως εκ τούτου, είναι περιορισμένη η προσφορά οικονομικά προσιτών και διαθέσιμων εναλλακτικών λύσεων έναντι της αγοράς κατοικίας. Η έλλειψη οικονομικά προσιτών κατοικιών προς ενοικίαση υπονομεύει επίσης την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού. Η εξάλειψη των εμποδίων που εμποδίζουν επί του παρόντος τις επενδύσεις, μεταξύ άλλων στην κατασκευή κατοικιών, θα έδινε στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να υλοποιήσει επιτυχώς τα σχέδιά της για αύξηση της προσφοράς κατοικιών και, ως εκ τούτου, θα μπορούσε να συμβάλει στην εξωτερική επανεξισορρόπηση, καθώς και στην καλύτερη λειτουργία της στεγαστικής αγοράς. |
| --- | --- |

(28)

Η ραγδαία αύξηση των τιμών των κατοικιών τα τελευταία έτη είχε ως αποτέλεσμα μια υπερτιμημένη στεγαστική αγορά. Ωστόσο, με την αυστηροποίηση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών, η στεγαστική αγορά έφθασε σε σημείο καμπής στα μέσα του 2022, καθώς οι τιμές των κατοικιών άρχισαν να υποχωρούν κατόπιν της ανόδου των επιτοκίων των ενυπόθηκων δανείων. Το ενυπόθηκο χρέος σε σχέση με το ΑΕΠ παραμένει υψηλό στις Κάτω Χώρες, με βάση τα διεθνή πρότυπα. Αυτό οφείλεται στα σχετικά υψηλά όρια δανειοληψίας (δείκτης δανείου-αξίας) και στις σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις για τις πληρωμές ενυπόθηκων δανείων. Παρότι η έκπτωση φόρου για τους τόκους ενυπόθηκων δανείων μειώνεται σταδιακά, παραμένει υψηλή. Το υψηλό χρέος των νοικοκυριών που προκύπτει καθιστά τα νοικοκυριά ευάλωτα σε οικονομικούς κλυδωνισμούς, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό τώρα που έχουν αυξηθεί οι κίνδυνοι διόρθωσης των τιμών των κατοικιών. Ταυτόχρονα, η ιδιωτική αγορά ενοικίασης ακινήτων είναι σχετικά μικρή και, ως εκ τούτου, είναι περιορισμένη η προσφορά οικονομικά προσιτών και διαθέσιμων εναλλακτικών λύσεων έναντι της αγοράς κατοικίας. Η έλλειψη οικονομικά προσιτών κατοικιών προς ενοικίαση υπονομεύει επίσης την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού. Η εξάλειψη των εμποδίων που εμποδίζουν επί του παρόντος τις επενδύσεις, μεταξύ άλλων στην κατασκευή κατοικιών, θα έδινε στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να υλοποιήσει επιτυχώς τα σχέδιά της για αύξηση της προσφοράς κατοικιών και, ως εκ τούτου, θα μπορούσε να συμβάλει στην εξωτερική επανεξισορρόπηση, καθώς και στην καλύτερη λειτουργία της στεγαστικής αγοράς.

| (29) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Παρότι το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των Κάτω Χωρών εγκρίθηκε μόλις το 2022, η εφαρμογή του βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη. Η ταχεία διαπραγμάτευση της επιχειρησιακής συμφωνίας θα συμβάλει στην εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είναι αναγκαία για την υποβολή της πρώτης αίτησης πληρωμής, η οποία αναμένεται έως το τέλος του 2023. Η εφαρμογή βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ προς το παρόν οι κίνδυνοι μη απορρόφησης φαίνονται περιορισμένοι λόγω της σχετικά μικρής χρηματοδότησης. Η προετοιμασία του κεφαλαίου για το REPowerEU βρίσκεται σε εξέλιξη. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων των Κάτω Χωρών στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Παρότι το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των Κάτω Χωρών εγκρίθηκε μόλις το 2022, η εφαρμογή του βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη. Η ταχεία διαπραγμάτευση της επιχειρησιακής συμφωνίας θα συμβάλει στην εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είναι αναγκαία για την υποβολή της πρώτης αίτησης πληρωμής, η οποία αναμένεται έως το τέλος του 2023. Η εφαρμογή βρίσκεται σε εξέλιξη, ενώ προς το παρόν οι κίνδυνοι μη απορρόφησης φαίνονται περιορισμένοι λόγω της σχετικά μικρής χρηματοδότησης. Η προετοιμασία του κεφαλαίου για το REPowerEU βρίσκεται σε εξέλιξη. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων των Κάτω Χωρών στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (30) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής των Κάτω Χωρών το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στις Κάτω Χώρες. |
| --- | --- |

(30)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής των Κάτω Χωρών το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στις Κάτω Χώρες.

| (31) | Πέραν των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, οι Κάτω Χώρες αντιμετωπίζουν ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με τον κατακερματισμό της αγοράς εργασίας, τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και την υπέρμετρη εναπόθεση αζώτου. |
| --- | --- |

(31)

Πέραν των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, οι Κάτω Χώρες αντιμετωπίζουν ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με τον κατακερματισμό της αγοράς εργασίας, τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και την υπέρμετρη εναπόθεση αζώτου.

| (32) | Το μερίδιο της ευέλικτης απασχόλησης (τόσο των εργαζομένων με συμβάσεις ευέλικτης και προσωρινής απασχόλησης όσο και των αυτοαπασχολούμενων χωρίς μισθωτούς) στην αγορά εργασίας εξακολουθεί να είναι υψηλό στις Κάτω Χώρες. Αυτό, αφενός, συνεπάγεται αυξημένο κίνδυνο κατακερματισμού της αγοράς εργασίας, με ιδιαίτερα στρεβλωτικές επιπτώσεις στο περιθώριο της αγοράς εργασίας και, αφετέρου, μπορεί να εντείνει την ανισότητα των ευκαιριών και να υπονομεύσει την παραγωγικότητα. Κάποιος βαθμός ευελιξίας στην αγορά εργασίας μπορεί να συμβάλει στην προσαρμοστικότητα της οικονομίας και να ικανοποιήσει καλύτερα τις ατομικές προτιμήσεις. Ωστόσο, η υπερβολική χρήση ευέλικτων μορφών απασχόλησης μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις για τους εργαζόμενους και την ευρύτερη οικονομία. Για παράδειγμα, η συμμετοχή σε κατάρτιση και διά βίου μάθηση είναι δύσκολη για όσα άτομα έχουν συμβάσεις απασχόλησης με ευέλικτες ρυθμίσεις, γεγονός που με τη σειρά του περιορίζει τις επενδύσεις σε δεξιότητες. Σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών προτίθεται να λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση των διαφορών ανάμεσα στις μόνιμες και τις ευέλικτες εργασιακές ρυθμίσεις. Στα σχέδια συγκαταλέγονται η κατάργηση των συμβάσεων μηδενικών ωρών εργασίας και η αντικατάσταση των συμβάσεων «επιφυλακής» στην παρούσα μορφή τους από ένα νέο είδος σύμβασης που παρέχει μεγαλύτερη ασφάλεια εισοδήματος για τους εργαζόμενους, καθώς και βελτιώσεις στην εργασιακή ασφάλεια των εργαζομένων μέσω εταιρειών προσωρινής απασχόλησης. Σημαντικό ρόλο θα έχει η ταχεία πρόοδος ως προς την εφαρμογή των εν λόγω σχεδίων, ώστε να διασφαλιστεί ότι η επιλογή ενός συγκεκριμένου τύπου σύμβασης απασχόλησης θα βασίζεται στις ειδικές ανάγκες της θέσης εργασίας ή στις προτιμήσεις των εργαζομένων και, παράλληλα, να βελτιωθεί η απασχόληση και η κοινωνική θέση των ατόμων που εργάζονται με καθεστώς ευέλικτης απασχόλησης και να μειωθεί ο κατακερματισμός της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

(32)

Το μερίδιο της ευέλικτης απασχόλησης (τόσο των εργαζομένων με συμβάσεις ευέλικτης και προσωρινής απασχόλησης όσο και των αυτοαπασχολούμενων χωρίς μισθωτούς) στην αγορά εργασίας εξακολουθεί να είναι υψηλό στις Κάτω Χώρες. Αυτό, αφενός, συνεπάγεται αυξημένο κίνδυνο κατακερματισμού της αγοράς εργασίας, με ιδιαίτερα στρεβλωτικές επιπτώσεις στο περιθώριο της αγοράς εργασίας και, αφετέρου, μπορεί να εντείνει την ανισότητα των ευκαιριών και να υπονομεύσει την παραγωγικότητα. Κάποιος βαθμός ευελιξίας στην αγορά εργασίας μπορεί να συμβάλει στην προσαρμοστικότητα της οικονομίας και να ικανοποιήσει καλύτερα τις ατομικές προτιμήσεις. Ωστόσο, η υπερβολική χρήση ευέλικτων μορφών απασχόλησης μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις για τους εργαζόμενους και την ευρύτερη οικονομία. Για παράδειγμα, η συμμετοχή σε κατάρτιση και διά βίου μάθηση είναι δύσκολη για όσα άτομα έχουν συμβάσεις απασχόλησης με ευέλικτες ρυθμίσεις, γεγονός που με τη σειρά του περιορίζει τις επενδύσεις σε δεξιότητες. Σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών προτίθεται να λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση των διαφορών ανάμεσα στις μόνιμες και τις ευέλικτες εργασιακές ρυθμίσεις. Στα σχέδια συγκαταλέγονται η κατάργηση των συμβάσεων μηδενικών ωρών εργασίας και η αντικατάσταση των συμβάσεων «επιφυλακής» στην παρούσα μορφή τους από ένα νέο είδος σύμβασης που παρέχει μεγαλύτερη ασφάλεια εισοδήματος για τους εργαζόμενους, καθώς και βελτιώσεις στην εργασιακή ασφάλεια των εργαζομένων μέσω εταιρειών προσωρινής απασχόλησης. Σημαντικό ρόλο θα έχει η ταχεία πρόοδος ως προς την εφαρμογή των εν λόγω σχεδίων, ώστε να διασφαλιστεί ότι η επιλογή ενός συγκεκριμένου τύπου σύμβασης απασχόλησης θα βασίζεται στις ειδικές ανάγκες της θέσης εργασίας ή στις προτιμήσεις των εργαζομένων και, παράλληλα, να βελτιωθεί η απασχόληση και η κοινωνική θέση των ατόμων που εργάζονται με καθεστώς ευέλικτης απασχόλησης και να μειωθεί ο κατακερματισμός της αγοράς εργασίας.

| (33) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων αποτελούσαν ήδη χαρακτηριστικό της αγοράς εργασίας των Κάτω Χωρών πριν από την πανδημία COVID-19, αλλά έκτοτε έχουν επεκταθεί σε όλους τους τομείς. Τομείς όπως οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, η εκπαίδευση και οι τεχνικές θέσεις εργασίας αντιμετωπίζουν διαρθρωτικές ελλείψεις, οι οποίες υπήρχαν ήδη πριν από την πανδημία COVID-19 και αναμένεται να συνεχιστούν, εν μέρει λόγω των δημογραφικών εξελίξεων. Παρά το υψηλό συνολικό ποσοστό συμμετοχής, οι Κάτω Χώρες εξακολουθούν να διαθέτουν αναξιοποίητο και υποχρησιμοποιούμενο δυνητικό εργατικό δυναμικό, όπως άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών και άτομα που εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης. Μόλις αρχίσουν να εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, ελάχιστα άτομα επιλέγουν να αυξήσουν τις ώρες εργασίας τους. Η τάση αυτή μπορεί να εξηγηθεί εν μέρει από τους υψηλούς οριακούς φορολογικούς συντελεστές, υποχρεώσεις (ή αναμενόμενες μελλοντικές υποχρεώσεις) που αφορούν την άτυπη φροντίδα παιδιών ή άλλων μελών της οικογένειας και/ή την ποιότητα της εργασίας ή την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Για την κάλυψη των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, θα πρέπει να υιοθετηθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση και, παράλληλα, να αντιμετωπιστούν οι ειδικές ανά κλάδο ανάγκες και τροχοπέδες και να πραγματοποιηθούν επενδύσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσε να εξεταστεί ένας συνδυασμός πολιτικών, οι οποίες θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν: i) περαιτέρω μείωση του οριακού φορολογικού συντελεστή και/ή βελτίωση της διαφάνειας του οριακού φορολογικού συντελεστή που επιβάλλεται σε ιδιώτες· ii) αύξηση των μισθών σε κλάδους με διαρθρωτικές ελλείψεις, ιδίως σε εκείνους που συγκεντρώνουν εργοδότες του δημόσιου τομέα και ημικρατικούς εργοδότες· iii) προώθηση της ποιότητας της εργασίας και της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής· iv) βελτίωση του επαγγελματικού προσανατολισμού· και v) βελτίωση της πρόσβασης σε ποιοτικές και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες παιδικής φροντίδας. Επιπλέον, η ενίσχυση των ευκαιριών αναβάθμισης των δεξιοτήτων ή επανειδίκευσης μέσω στοχευμένων και εξατομικευμένων μέτρων, ιδίως για όσα άτομα βρίσκονται στο περιθώριο της αγοράς εργασίας και για τα οικονομικά μη ενεργά άτομα, θα μπορούσε να συμβάλει στην άμβλυνση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων και στη βελτίωση των κοινωνικών αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

(33)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων αποτελούσαν ήδη χαρακτηριστικό της αγοράς εργασίας των Κάτω Χωρών πριν από την πανδημία COVID-19, αλλά έκτοτε έχουν επεκταθεί σε όλους τους τομείς. Τομείς όπως οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, η εκπαίδευση και οι τεχνικές θέσεις εργασίας αντιμετωπίζουν διαρθρωτικές ελλείψεις, οι οποίες υπήρχαν ήδη πριν από την πανδημία COVID-19 και αναμένεται να συνεχιστούν, εν μέρει λόγω των δημογραφικών εξελίξεων. Παρά το υψηλό συνολικό ποσοστό συμμετοχής, οι Κάτω Χώρες εξακολουθούν να διαθέτουν αναξιοποίητο και υποχρησιμοποιούμενο δυνητικό εργατικό δυναμικό, όπως άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών και άτομα που εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης. Μόλις αρχίσουν να εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, ελάχιστα άτομα επιλέγουν να αυξήσουν τις ώρες εργασίας τους. Η τάση αυτή μπορεί να εξηγηθεί εν μέρει από τους υψηλούς οριακούς φορολογικούς συντελεστές, υποχρεώσεις (ή αναμενόμενες μελλοντικές υποχρεώσεις) που αφορούν την άτυπη φροντίδα παιδιών ή άλλων μελών της οικογένειας και/ή την ποιότητα της εργασίας ή την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Για την κάλυψη των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, θα πρέπει να υιοθετηθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση και, παράλληλα, να αντιμετωπιστούν οι ειδικές ανά κλάδο ανάγκες και τροχοπέδες και να πραγματοποιηθούν επενδύσεις που ενισχύουν την παραγωγικότητα. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσε να εξεταστεί ένας συνδυασμός πολιτικών, οι οποίες θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν: i) περαιτέρω μείωση του οριακού φορολογικού συντελεστή και/ή βελτίωση της διαφάνειας του οριακού φορολογικού συντελεστή που επιβάλλεται σε ιδιώτες· ii) αύξηση των μισθών σε κλάδους με διαρθρωτικές ελλείψεις, ιδίως σε εκείνους που συγκεντρώνουν εργοδότες του δημόσιου τομέα και ημικρατικούς εργοδότες· iii) προώθηση της ποιότητας της εργασίας και της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής· iv) βελτίωση του επαγγελματικού προσανατολισμού· και v) βελτίωση της πρόσβασης σε ποιοτικές και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες παιδικής φροντίδας. Επιπλέον, η ενίσχυση των ευκαιριών αναβάθμισης των δεξιοτήτων ή επανειδίκευσης μέσω στοχευμένων και εξατομικευμένων μέτρων, ιδίως για όσα άτομα βρίσκονται στο περιθώριο της αγοράς εργασίας και για τα οικονομικά μη ενεργά άτομα, θα μπορούσε να συμβάλει στην άμβλυνση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων και στη βελτίωση των κοινωνικών αποτελεσμάτων.

| (34) | Παρότι οι Κάτω Χώρες έχουν θεσπίσει μέτρα για τη μείωση της εξάρτησής τους από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αντιστοιχούσαν στο 38 % και το 41 %, αντίστοιχα, του ενεργειακού τους μείγματος, γεγονός που καθιστά την οικονομία των Κάτω Χωρών ευάλωτη στις παγκόσμιες εξελίξεις των τιμών. Απαιτούνται πρόσθετες προσπάθειες, προκειμένου οι Κάτω Χώρες να επιτύχουν τους στόχους της Ένωσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2030. Παρά τις αυξημένες φιλοδοξίες για την εγκατάσταση πρόσθετης δυναμικότητας παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην τελική κατανάλωση ενέργειας το 2021 ανήλθε σε μόλις 13,0 %, ποσοστό χαμηλότερο τόσο από τον ενωσιακό στόχο κατόπιν πολιτικής συμφωνίας όσο και από τον μέσο όρο της Ένωσης που είναι 21,8 %. Ως εκ τούτου, οι Κάτω Χώρες εξακολουθούν να συγκαταλέγονται στα κράτη μέλη με τις χειρότερες επιδόσεις όσον αφορά το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας, καθώς έχουν μια από τις μεγαλύτερες αποκλίσεις μεταξύ του μεριδίου του 2021 και των στόχων για το 2030. Είναι απαραίτητη η επέκταση του δικτύου μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να επιταχυνθεί η εγκατάσταση τόσο χερσαίων όσο και υπεράκτιων υποδομών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Λόγω της προοδευτικά αυξανόμενης συμφόρησης του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, οι διαχειριστές δικτύων αναγκάζονται συχνά να απορρίπτουν αιτήματα πρόσβασης στο δίκτυο από νέους παραγωγούς και καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας. Δεδομένου ότι η κατανάλωση αερίου στις κατοικίες αντιπροσωπεύει περίπου το 25 % της συνολικής κατανάλωσης φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στο κτιριακό απόθεμα (για παράδειγμα, με ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης προς ενθάρρυνση των ανακαινίσεων και αυστηρότερη επιβολή των απαιτήσεων ενεργειακού ελέγχου για τη βιομηχανία) μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην περαιτέρω μείωση των ανθρακούχων εκπομπών και της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες μειώθηκε κατά 29 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (17). Οι Κάτω Χώρες παροτρύνονται να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (18). |
| --- | --- |

(34)

Παρότι οι Κάτω Χώρες έχουν θεσπίσει μέτρα για τη μείωση της εξάρτησής τους από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αντιστοιχούσαν στο 38 % και το 41 %, αντίστοιχα, του ενεργειακού τους μείγματος, γεγονός που καθιστά την οικονομία των Κάτω Χωρών ευάλωτη στις παγκόσμιες εξελίξεις των τιμών. Απαιτούνται πρόσθετες προσπάθειες, προκειμένου οι Κάτω Χώρες να επιτύχουν τους στόχους της Ένωσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2030. Παρά τις αυξημένες φιλοδοξίες για την εγκατάσταση πρόσθετης δυναμικότητας παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην τελική κατανάλωση ενέργειας το 2021 ανήλθε σε μόλις 13,0 %, ποσοστό χαμηλότερο τόσο από τον ενωσιακό στόχο κατόπιν πολιτικής συμφωνίας όσο και από τον μέσο όρο της Ένωσης που είναι 21,8 %. Ως εκ τούτου, οι Κάτω Χώρες εξακολουθούν να συγκαταλέγονται στα κράτη μέλη με τις χειρότερες επιδόσεις όσον αφορά το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας, καθώς έχουν μια από τις μεγαλύτερες αποκλίσεις μεταξύ του μεριδίου του 2021 και των στόχων για το 2030. Είναι απαραίτητη η επέκταση του δικτύου μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να επιταχυνθεί η εγκατάσταση τόσο χερσαίων όσο και υπεράκτιων υποδομών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Λόγω της προοδευτικά αυξανόμενης συμφόρησης του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, οι διαχειριστές δικτύων αναγκάζονται συχνά να απορρίπτουν αιτήματα πρόσβασης στο δίκτυο από νέους παραγωγούς και καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας. Δεδομένου ότι η κατανάλωση αερίου στις κατοικίες αντιπροσωπεύει περίπου το 25 % της συνολικής κατανάλωσης φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στο κτιριακό απόθεμα (για παράδειγμα, με ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης προς ενθάρρυνση των ανακαινίσεων και αυστηρότερη επιβολή των απαιτήσεων ενεργειακού ελέγχου για τη βιομηχανία) μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην περαιτέρω μείωση των ανθρακούχων εκπομπών και της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες μειώθηκε κατά 29 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (17). Οι Κάτω Χώρες παροτρύνονται να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (18).

| (35) | Λόγω των αρνητικών επιπτώσεων της υπέρμετρης εναπόθεσης αζώτου σε φυσικές περιοχές που οφείλονται κυρίως στην εντατική γεωργία των Κάτω Χωρών, επί του παρόντος έχει ανασταλεί η έκδοση αδειών για ορισμένα έργα που εκπέμπουν άζωτο, ιδίως για κατασκευαστικά έργα. Η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών λαμβάνει μέτρα για τη μείωση της εναπόθεσης αζώτου, ιδίως μέσω ολοκληρωμένων προγραμμάτων ανά περιοχή σε επίπεδο επαρχίας. Απαιτείται περαιτέρω στήριξη για να καταστεί ο γεωργικός τομέας πιο βιώσιμος και, παράλληλα, να διασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα, παραδείγματος χάρη, με τη στήριξη της μείωσης του ζωικού κεφαλαίου, την επιτάχυνση της μετάβασης στην κυκλική και/ή βιολογική γεωργία και της αύξηση της ψηφιοποίησης και της καινοτομίας. |
| --- | --- |

(35)

Λόγω των αρνητικών επιπτώσεων της υπέρμετρης εναπόθεσης αζώτου σε φυσικές περιοχές που οφείλονται κυρίως στην εντατική γεωργία των Κάτω Χωρών, επί του παρόντος έχει ανασταλεί η έκδοση αδειών για ορισμένα έργα που εκπέμπουν άζωτο, ιδίως για κατασκευαστικά έργα. Η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών λαμβάνει μέτρα για τη μείωση της εναπόθεσης αζώτου, ιδίως μέσω ολοκληρωμένων προγραμμάτων ανά περιοχή σε επίπεδο επαρχίας. Απαιτείται περαιτέρω στήριξη για να καταστεί ο γεωργικός τομέας πιο βιώσιμος και, παράλληλα, να διασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα, παραδείγματος χάρη, με τη στήριξη της μείωσης του ζωικού κεφαλαίου, την επιτάχυνση της μετάβασης στην κυκλική και/ή βιολογική γεωργία και της αύξηση της ψηφιοποίησης και της καινοτομίας.

| (36) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στις Κάτω Χώρες για 108 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων επαγγελματιών του τομέα περιβαλλοντικής προστασίας, τεχνιτών μονώσεων και τεχνικών δομικών έργων. |
| --- | --- |

(36)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στις Κάτω Χώρες για 108 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων επαγγελματιών του τομέα περιβαλλοντικής προστασίας, τεχνιτών μονώσεων και τεχνικών δομικών έργων.

| (37) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (19) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(37)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (19) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (38) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τις Κάτω Χώρες, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης, της τέταρτης και της πέμπτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023. |
| --- | --- |

(38)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τις Κάτω Χώρες, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης, της τέταρτης και της πέμπτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023.

| (39) | Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το υψηλό ιδιωτικό χρέος και των ευπαθειών που συνδέονται με το υψηλό πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Οι συστάσεις 2 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της σύστασης 1 όσον αφορά τις υψηλότερες επενδύσεις. Η σύσταση 1 συμβάλλει τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην εφαρμογή της σύστασης που ορίζεται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 38, |
| --- | --- |

(39)

Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το υψηλό ιδιωτικό χρέος και των ευπαθειών που συνδέονται με το υψηλό πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Οι συστάσεις 2 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της σύστασης 1 όσον αφορά τις υψηλότερες επενδύσεις. Η σύσταση 1 συμβάλλει τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην εφαρμογή της σύστασης που ορίζεται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 38,

ΣΥΝΙΣΤΑ στις Κάτω Χώρες να λάβουν μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσουν συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 3,5 % το πολύ (20).

Να διατηρήσουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσουν να εφαρμόζουν μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχουν συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να μειώσουν τη μεροληπτική μεταχείριση του χρέους των νοικοκυριών και των στρεβλώσεων στη στεγαστική αγορά. Να στηρίξουν τη διαθεσιμότητα και την οικονομική προσιτότητα των κατοικιών στην ιδιωτική αγορά ενοικίασης ακινήτων. Να εξαλείψουν τους φραγμούς που εμποδίζουν τις επενδύσεις, μεταξύ άλλων, στον τομέα της κατασκευής κατοικιών.

2.

Να συνεχίσουν τη σταθερή υλοποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και να οριστικοποιήσουν ταχέως το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη υλοποίησής του. Να προχωρήσουν στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, απολύτως συμπληρωματικά και σε συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να μειώσουν τα κίνητρα χρήσης συμβάσεων ευέλικτης ή προσωρινής απασχόλησης. Λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές ανά τομέα ανάγκες, να αντιμετωπίσουν τις διαρθρωτικές ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων, παραδείγματος χάρη, με την αξιοποίηση του υποχρησιμοποιούμενου εργατικού δυναμικού και την ενίσχυση των ευκαιριών αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης, ιδίως για τα άτομα που βρίσκονται στο περιθώριο της αγοράς εργασίας και τα οικονομικά μη ενεργά άτομα.

4.

Να περιορίσουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, επιταχύνοντας την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, βελτιώνοντας τις ευρύτερες συνθήκες προκειμένου να τονώσουν τις επενδύσεις προς επέκταση των δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, και επεκτείνοντας και επιταχύνοντας τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης με σκοπό τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, ιδίως στο δομημένο περιβάλλον. Να στηρίξουν τη μετάβαση προς τη βιώσιμη γεωργία. Να εντείνουν τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 12275/22 INIT· ST 12275/22 ADD 1.

6

(7)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1854 του Συμβουλίου, της 6ης Οκτωβρίου 2022, σχετικά με παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας (ΕΕ L 261 I της 7.10.2022, σ. 1).

7

(8)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας των Κάτω Χωρών για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 88).

8

(9)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

9

(10)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

10

(11)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και, κατά περίπτωση, των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

11

(12)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων των Κάτω Χωρών και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 των Κάτω Χωρών (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 154).

12

(13)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος των Κάτω Χωρών, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 7,9 % σε ονομαστικούς όρους.

13

(14)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους ‒ 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

14

(15)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

15

(16)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

16

(17)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

17

(18)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

18

(19)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

19

(20)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

20

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/186 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/186

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Αυστρίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Αυστρίας

(2023/C 312/20)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Αυστρία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Αυστρίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (3) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Αυστρία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Αυστρίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (3) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν και θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν και θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 30 Απριλίου 2021 η Αυστρία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Αυστρίας (5). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Αυστρία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 30 Απριλίου 2021 η Αυστρία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Αυστρίας (5). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Αυστρία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Αυστρία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Αυστρίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Αυστρία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Αυστρίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Αυστρία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Αυστρίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Αυστρίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Αυστρίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Αυστρία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Αυστρίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Αυστρίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Αυστρίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Αυστρίας μειώθηκε από 5,8 % του ΑΕΠ το 2021 σε 3,2 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 82,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 78,4 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Στην εν λόγω έκθεση εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Αυστρίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Η Επιτροπή επισήμανε ακολούθως ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Αυστρία θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της για το 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024. |
| --- | --- |

(12)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Αυστρίας μειώθηκε από 5,8 % του ΑΕΠ το 2021 σε 3,2 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 82,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 78,4 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Στην εν λόγω έκθεση εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Αυστρίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Η Επιτροπή επισήμανε ακολούθως ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Αυστρία θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της για το 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024.

| (13) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα το 2022 ήταν η αναβολή της θέσπισης τιμής CO2, η μείωση των εισφορών επί της ενέργειας και οι φορολογικές ελαφρύνσεις για τα άτομα που μετακινούνται καθημερινά μεταξύ κατοικίας και χώρου εργασίας. Από την άλλη πλευρά, παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες ήταν οι επιδοτήσεις του ενεργειακού κόστους σε εταιρείες, οι μεταβιβάσεις κατ’ αποκοπή ποσών σε νοικοκυριά και οι άμεσες ενισχύσεις υπέρ συνταξιούχων. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας στα εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2022, από 4,3 % το 2021. |
| --- | --- |

(13)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα το 2022 ήταν η αναβολή της θέσπισης τιμής CO2, η μείωση των εισφορών επί της ενέργειας και οι φορολογικές ελαφρύνσεις για τα άτομα που μετακινούνται καθημερινά μεταξύ κατοικίας και χώρου εργασίας. Από την άλλη πλευρά, παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες ήταν οι επιδοτήσεις του ενεργειακού κόστους σε εταιρείες, οι μεταβιβάσεις κατ’ αποκοπή ποσών σε νοικοκυριά και οι άμεσες ενισχύσεις υπέρ συνταξιούχων. Το κόστος των εν λόγω μέτρων αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,5 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας στα εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2022, από 4,3 % το 2021.

| (14) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Αυστρία (6) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(14)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Αυστρία (6) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (15) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (7) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο ‒ 2,8 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Επίσης, ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Αυστρία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022 (0,2 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (8). Ως εκ τούτου, η Αυστρία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 1,8 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 1,5 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,2 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Αυστρία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (7) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο ‒ 2,8 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Επίσης, ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Αυστρία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022 (0,2 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (8). Ως εκ τούτου, η Αυστρία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 1,8 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 1,5 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,2 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Αυστρία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,3 % το 2023 και κατά 1,8 % το 2024. Συγκριτικά, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν υψηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,4 % το 2023 και χαμηλότερο ρυθμό αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,6 % το 2024, κυρίως λόγω της μεγαλύτερης συμβολής της ιδιωτικής κατανάλωσης στην ανάπτυξη το 2023 και μικρότερης συμβολής της δημόσιας κατανάλωσης στην ανάπτυξη το 2024. |
| --- | --- |

(16)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,3 % το 2023 και κατά 1,8 % το 2024. Συγκριτικά, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν υψηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,4 % το 2023 και χαμηλότερο ρυθμό αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,6 % το 2024, κυρίως λόγω της μεγαλύτερης συμβολής της ιδιωτικής κατανάλωσης στην ανάπτυξη το 2023 και μικρότερης συμβολής της δημόσιας κατανάλωσης στην ανάπτυξη το 2024.

| (17) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα παραμείνει στο 3,2 % του ΑΕΠ το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 78,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 77,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 2,4 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των διαφορών στις προσδοκίες για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις ορισμένων μέτρων στον τομέα της ενέργειας, ιδίως όσον αφορά τις ενεργειακές επιδοτήσεις εταιρειών. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 75,4 % στο τέλος του 2023. Η απόκλιση οφείλεται στη διαφορά στο αναμενόμενο δημόσιο έλλειμμα. |
| --- | --- |

(17)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα παραμείνει στο 3,2 % του ΑΕΠ το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 78,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 77,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 2,4 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των διαφορών στις προσδοκίες για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις ορισμένων μέτρων στον τομέα της ενέργειας, ιδίως όσον αφορά τις ενεργειακές επιδοτήσεις εταιρειών. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 75,4 % στο τέλος του 2023. Η απόκλιση οφείλεται στη διαφορά στο αναμενόμενο δημόσιο έλλειμμα.

| (18) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 (συγκεκριμένα: φρένο στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας) και νέα μέτρα, όπως ένα νέο καθεστώς επιδοτήσεων του ενεργειακού κόστους για εταιρείες. Το κόστος των μέτρων αυτών εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,8 % του ΑΕΠ το 2023 (9). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (10), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,2 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,8 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(18)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 (συγκεκριμένα: φρένο στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας) και νέα μέτρα, όπως ένα νέο καθεστώς επιδοτήσεων του ενεργειακού κόστους για εταιρείες. Το κόστος των μέτρων αυτών εξακολουθεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,8 % του ΑΕΠ το 2023 (9). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (10), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,2 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,8 % του ΑΕΠ.

| (19) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Αυστρία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (11), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Αυστρία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Αυστρία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(19)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Αυστρία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (11), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Αυστρία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Αυστρία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (20) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι συσταλτικός (+ 1,0 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 2,8 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 % ποσοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το αυξημένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,2 % του ΑΕΠ. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται ότι θα έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας. Επομένως, η Αυστρία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (12). Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, χρηματοδοτούμενες εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης, όπως συμμετοχή στο σημαντικό έργο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για τη μικροηλεκτρονική και τη συνδεσιμότητα, ψηφιοποίηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και της δημόσιας διοίκησης, καθώς και αντικατάσταση των συστημάτων θέρμανσης. |
| --- | --- |

(20)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι συσταλτικός (+ 1,0 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 2,8 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 % ποσοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το αυξημένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,2 % του ΑΕΠ. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται ότι θα έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας. Επομένως, η Αυστρία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (12). Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, χρηματοδοτούμενες εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης, όπως συμμετοχή στο σημαντικό έργο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος για τη μικροηλεκτρονική και τη συνδεσιμότητα, ψηφιοποίηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και της δημόσιας διοίκησης, καθώς και αντικατάσταση των συστημάτων θέρμανσης.

| (21) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 1,6 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στον τομέα της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 75,1 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 1,3 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι παρόμοιο με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 73,3 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(21)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 1,6 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στον τομέα της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 75,1 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 1,3 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι παρόμοιο με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 73,3 % στο τέλος του 2024.

| (22) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση σχεδόν όλων των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024, με βάση την παραδοχή ότι οι τιμές της ενέργειας θα συνεχίσουν να ακολουθούν καθοδική πορεία. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της σχεδόν πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας (καθαρό κόστος ύψους 0,1 % του ΑΕΠ το 2024). Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(22)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση σχεδόν όλων των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024, με βάση την παραδοχή ότι οι τιμές της ενέργειας θα συνεχίσουν να ακολουθούν καθοδική πορεία. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της σχεδόν πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας (καθαρό κόστος ύψους 0,1 % του ΑΕΠ το 2024). Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (23) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (13). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (14) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 4,6 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,8 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. |
| --- | --- |

(23)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (13). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (14) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 4,6 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,8 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024.

| (24) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 4,0 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό αύξησης. Η προσαρμογή που προβλέπει η Επιτροπή είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας, λόγω δαπανών που εξαρτώνται από την εξέλιξη του πληθωρισμού το 2023, όπως, για παράδειγμα, οι συνταξιοδοτικές δαπάνες, το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας και ορισμένες κοινωνικές παροχές, καθώς και λόγω ορισμένων μέτρων στον τομέα της ενέργειας που δεν έχουν ακόμη καταργηθεί. |
| --- | --- |

(24)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 4,0 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό αύξησης. Η προσαρμογή που προβλέπει η Επιτροπή είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας, λόγω δαπανών που εξαρτώνται από την εξέλιξη του πληθωρισμού το 2023, όπως, για παράδειγμα, οι συνταξιοδοτικές δαπάνες, το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας και ορισμένες κοινωνικές παροχές, καθώς και λόγω ορισμένων μέτρων στον τομέα της ενέργειας που δεν έχουν ακόμη καταργηθεί.

| (25) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 3,5 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,4 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει το χαμηλότερο επίπεδο εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων. |
| --- | --- |

(25)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 3,5 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,4 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει το χαμηλότερο επίπεδο εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων.

| (26) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 1,4 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 1,3 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 75,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 71,4 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. Η Αυστρία αντιμετωπίζει μεσοπρόθεσμους κινδύνους για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα μακροπρόθεσμα, οι οποίοι οφείλονται κυρίως στις δημοσιονομικές πιέσεις που σχετίζονται με τη γήρανση του πληθυσμού (ειδικότερα, αυτό περιλαμβάνει την αύξηση των δαπανών για μακροχρόνια περίθαλψη και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη), καθώς και στην αύξηση του χρέους λόγω των μέτρων αντιμετώπισης των οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών της κρίσης COVID-19 και της ενεργειακής κρίσης. Οι τομείς της μακροχρόνιας περίθαλψης και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης πλήττονται επίσης από ελλείψεις εργατικού δυναμικού, οι οποίες συνδέονται εν μέρει με την έλλειψη ελκυστικότητας της εργασίας σε αυτούς τους τομείς. Μια δέσμη μεταρρυθμίσεων που εφαρμόστηκε πρόσφατα στον τομέα της περίθαλψης προς αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού, η οποία αυξάνει τους μισθούς και παρέχει μεταβιβάσεις στους φροντιστές βραχυπρόθεσμα, αποτελεί θετικό βήμα για την αύξηση της ελκυστικότητας του επαγγέλματος, αν και θα αυξήσει το δημοσιονομικό κόστος. Το 2021 μια ειδική ομάδα εργασίας για τη μακροχρόνια περίθαλψη πρότεινε μέτρα με στόχο τη βελτίωση της επάρκειας της περίθαλψης και, παράλληλα, τη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Στα μέτρα αυτά συγκαταλέγεται η σύσταση μηχανισμού συντονισμένου ελέγχου ο οποίος αναθέτει σαφείς αρμοδιότητες σε διαφορετικά επίπεδα διακυβέρνησης και αναμένεται να συμβάλει στην αύξηση της ποιότητας και της συγκρισιμότητας των δημόσιων δαπανών, παραδείγματος χάρη, με τον καθορισμό ενιαίων αρχών για τα τιμολόγια των υπηρεσιών μακροχρόνιας περίθαλψης. Οι υπό εξέλιξη διαπραγματεύσεις για το ομοσπονδιακό δημοσιονομικό πλαίσιο παρέχουν την ευκαιρία να υποστηριχθεί η εφαρμογή του εν λόγω μηχανισμού. |
| --- | --- |

(26)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 1,4 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 1,3 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 75,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 71,4 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. Η Αυστρία αντιμετωπίζει μεσοπρόθεσμους κινδύνους για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα μακροπρόθεσμα, οι οποίοι οφείλονται κυρίως στις δημοσιονομικές πιέσεις που σχετίζονται με τη γήρανση του πληθυσμού (ειδικότερα, αυτό περιλαμβάνει την αύξηση των δαπανών για μακροχρόνια περίθαλψη και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη), καθώς και στην αύξηση του χρέους λόγω των μέτρων αντιμετώπισης των οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών της κρίσης COVID-19 και της ενεργειακής κρίσης. Οι τομείς της μακροχρόνιας περίθαλψης και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης πλήττονται επίσης από ελλείψεις εργατικού δυναμικού, οι οποίες συνδέονται εν μέρει με την έλλειψη ελκυστικότητας της εργασίας σε αυτούς τους τομείς. Μια δέσμη μεταρρυθμίσεων που εφαρμόστηκε πρόσφατα στον τομέα της περίθαλψης προς αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού, η οποία αυξάνει τους μισθούς και παρέχει μεταβιβάσεις στους φροντιστές βραχυπρόθεσμα, αποτελεί θετικό βήμα για την αύξηση της ελκυστικότητας του επαγγέλματος, αν και θα αυξήσει το δημοσιονομικό κόστος. Το 2021 μια ειδική ομάδα εργασίας για τη μακροχρόνια περίθαλψη πρότεινε μέτρα με στόχο τη βελτίωση της επάρκειας της περίθαλψης και, παράλληλα, τη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Στα μέτρα αυτά συγκαταλέγεται η σύσταση μηχανισμού συντονισμένου ελέγχου ο οποίος αναθέτει σαφείς αρμοδιότητες σε διαφορετικά επίπεδα διακυβέρνησης και αναμένεται να συμβάλει στην αύξηση της ποιότητας και της συγκρισιμότητας των δημόσιων δαπανών, παραδείγματος χάρη, με τον καθορισμό ενιαίων αρχών για τα τιμολόγια των υπηρεσιών μακροχρόνιας περίθαλψης. Οι υπό εξέλιξη διαπραγματεύσεις για το ομοσπονδιακό δημοσιονομικό πλαίσιο παρέχουν την ευκαιρία να υποστηριχθεί η εφαρμογή του εν λόγω μηχανισμού.

| (27) | Το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης αποδείχθηκε ανθεκτικό κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Ωστόσο, οι δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης προβλέπεται να αυξηθούν κατά 1,2 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ έως το 2070. Επιπλέον, τα προληπτικά μέτρα και η εξωνοσοκομειακή πρωτοβάθμια περίθαλψη εξακολουθούν να μην αξιοποιούνται επαρκώς, ενώ πολλές υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης εξακολουθούν να παρέχονται από νοσοκομεία, γεγονός που αποτελεί δαπανηρό και μη αποδοτικό τρόπο παροχής υπηρεσιών περίθαλψης. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα συμβάλει στην ενίσχυση της εξωνοσοκομειακής πρωτοβάθμιας περίθαλψης, στηρίζοντας ειδικότερα νέα και υπάρχοντα κέντρα πρωτοβάθμιας περίθαλψης σε τοπικό επίπεδο. Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη των ανησυχιών για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα, θα πρέπει απαραιτήτως να διασφαλιστεί ότι οι ασθενείς καθοδηγούνται από το σύστημα υγείας με συνεκτικό τρόπο, μεταξύ άλλων διασφαλίζοντας ότι η αυξημένη διαθεσιμότητα υπηρεσιών πρωτοβάθμιας περίθαλψης θα οδηγήσει σε μικρότερη χρήση των υφιστάμενων νοσοκομειακών ή εξωνοσοκομειακών εξειδικευμένων υπηρεσιών περίθαλψης. |
| --- | --- |

(27)

Το σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης αποδείχθηκε ανθεκτικό κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Ωστόσο, οι δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης προβλέπεται να αυξηθούν κατά 1,2 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ έως το 2070. Επιπλέον, τα προληπτικά μέτρα και η εξωνοσοκομειακή πρωτοβάθμια περίθαλψη εξακολουθούν να μην αξιοποιούνται επαρκώς, ενώ πολλές υπηρεσίες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης εξακολουθούν να παρέχονται από νοσοκομεία, γεγονός που αποτελεί δαπανηρό και μη αποδοτικό τρόπο παροχής υπηρεσιών περίθαλψης. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα συμβάλει στην ενίσχυση της εξωνοσοκομειακής πρωτοβάθμιας περίθαλψης, στηρίζοντας ειδικότερα νέα και υπάρχοντα κέντρα πρωτοβάθμιας περίθαλψης σε τοπικό επίπεδο. Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη των ανησυχιών για τη δημοσιονομική βιωσιμότητα, θα πρέπει απαραιτήτως να διασφαλιστεί ότι οι ασθενείς καθοδηγούνται από το σύστημα υγείας με συνεκτικό τρόπο, μεταξύ άλλων διασφαλίζοντας ότι η αυξημένη διαθεσιμότητα υπηρεσιών πρωτοβάθμιας περίθαλψης θα οδηγήσει σε μικρότερη χρήση των υφιστάμενων νοσοκομειακών ή εξωνοσοκομειακών εξειδικευμένων υπηρεσιών περίθαλψης.

| (28) | Το δημοσιονομικό πλαίσιο της Αυστρίας βασίζεται επί του παρόντος σε ένα πολύπλοκο σύστημα διακυβερνητικών μεταβιβάσεων μεταξύ ομοσπονδιακών και περιφερειακών αρχών, το οποίο παρέχει περιορισμένα κίνητρα για αποδοτικές δημόσιες δαπάνες. Λόγω της έλλειψης φορολογικής αυτονομίας, η χρηματοδότηση των δαπανών σε όλα τα ομοσπονδιακά επίπεδα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αυτό το σύστημα. Το 2022 μόλις το 7,2 % του συνόλου των δημόσιων εσόδων ήταν ίδια έσοδα των ομόσπονδων κρατιδίων (15). Ταυτόχρονα, βασικές υπηρεσίες, όπως οι επενδύσεις στους τομείς της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, των υπηρεσιών παιδικής φροντίδας και των δημόσιων συγκοινωνιών, εξαρτώνται εν μέρει από τις δαπάνες των ομόσπονδων κρατιδίων και των δήμων. Η δημογραφική αλλαγή και η πράσινη μετάβαση επιδεινώνουν ακόμα περισσότερο την πίεση κόστους που ασκείται στα ομόσπονδα κρατίδια και τους δήμους, ενώ τα ίδια έσοδα δεν συνδέονται με τη δυναμική των δαπανών. Το ισχύον δημοσιονομικό πλαίσιο είναι επιρρεπές σε ανεπάρκειες και έλλειψη διαφάνειας, καθώς καθιστά δυσδιάκριτη τη σύνδεση της φορολογικής επιβάρυνσης με τις δημόσιες δαπάνες. Η καλύτερη ευθυγράμμιση των ιδίων εσόδων με τις δαπάνες σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης και η ενίσχυση της διαφάνειας και του συντονισμού είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση της συνολικής ποιότητας των δημόσιων δαπανών. Η διευκόλυνση της περιφερειακής φορολογικής αυτονομίας με τη μεταρρύθμιση του συστήματος φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη βελτίωση του δημοσιονομικού φεντεραλισμού και του συνολικού φορολογικού συστήματος. Οι υπό εξέλιξη διαπραγματεύσεις, οι οποίες ξεκίνησαν στο τέλος του 2022, είναι μια ευκαιρία να σημειωθεί πρόοδος. |
| --- | --- |

(28)

Το δημοσιονομικό πλαίσιο της Αυστρίας βασίζεται επί του παρόντος σε ένα πολύπλοκο σύστημα διακυβερνητικών μεταβιβάσεων μεταξύ ομοσπονδιακών και περιφερειακών αρχών, το οποίο παρέχει περιορισμένα κίνητρα για αποδοτικές δημόσιες δαπάνες. Λόγω της έλλειψης φορολογικής αυτονομίας, η χρηματοδότηση των δαπανών σε όλα τα ομοσπονδιακά επίπεδα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αυτό το σύστημα. Το 2022 μόλις το 7,2 % του συνόλου των δημόσιων εσόδων ήταν ίδια έσοδα των ομόσπονδων κρατιδίων (15). Ταυτόχρονα, βασικές υπηρεσίες, όπως οι επενδύσεις στους τομείς της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, των υπηρεσιών παιδικής φροντίδας και των δημόσιων συγκοινωνιών, εξαρτώνται εν μέρει από τις δαπάνες των ομόσπονδων κρατιδίων και των δήμων. Η δημογραφική αλλαγή και η πράσινη μετάβαση επιδεινώνουν ακόμα περισσότερο την πίεση κόστους που ασκείται στα ομόσπονδα κρατίδια και τους δήμους, ενώ τα ίδια έσοδα δεν συνδέονται με τη δυναμική των δαπανών. Το ισχύον δημοσιονομικό πλαίσιο είναι επιρρεπές σε ανεπάρκειες και έλλειψη διαφάνειας, καθώς καθιστά δυσδιάκριτη τη σύνδεση της φορολογικής επιβάρυνσης με τις δημόσιες δαπάνες. Η καλύτερη ευθυγράμμιση των ιδίων εσόδων με τις δαπάνες σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης και η ενίσχυση της διαφάνειας και του συντονισμού είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση της συνολικής ποιότητας των δημόσιων δαπανών. Η διευκόλυνση της περιφερειακής φορολογικής αυτονομίας με τη μεταρρύθμιση του συστήματος φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη βελτίωση του δημοσιονομικού φεντεραλισμού και του συνολικού φορολογικού συστήματος. Οι υπό εξέλιξη διαπραγματεύσεις, οι οποίες ξεκίνησαν στο τέλος του 2022, είναι μια ευκαιρία να σημειωθεί πρόοδος.

| (29) | Υπάρχουν ακόμη περιθώρια μετακύλισης της φορολογικής επιβάρυνσης από την εργασία προς πιο φιλοαναπτυξιακές και συμπεριληπτικές πηγές εσόδων. Το φορολογικό σύστημα χαρακτηρίζεται από υψηλή επιβάρυνση της εργασίας λόγω της επιβάρυνσης του εισοδήματος από την εργασία και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, οι δε εισφορές κοινωνικής ασφάλισης βαρύνουν τόσο τους εργαζομένους όσο και τους εργοδότες. Αυτό αποτελεί τροχοπέδη για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, ιδίως για τα χαμηλόμισθα και τα δεύτερα εργαζόμενα μέλη της οικογένειας. Ταυτόχρονα, εξακολουθούν να μην αξιοποιούνται επαρκώς άλλες πηγές εσόδων που είναι λιγότερο επιζήμιες για τη δίκαιη και βιώσιμη ανάπτυξη, όπως οι περιβαλλοντικοί φόροι ή οι φόροι ακίνητης περιουσίας, ακόμη και αν ληφθούν υπόψη οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις. Οι επιβλαβείς για το περιβάλλον επιδοτήσεις παρεμποδίζουν την πράσινη μετάβαση. Η πρόσφατη οικολογική και κοινωνική φορολογική μεταρρύθμιση προσφέρει μια φορολογική ελάφρυνση για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις και θέτει τα θεμέλια για την τιμολόγηση των εκπομπών CO2 εκτός του πεδίου εφαρμογής του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ). Επιπλέον, η αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων με βάση τον πληθωρισμό αποτελεί αξιοσημείωτη μεταρρύθμιση που μειώνει σημαντικά την αύξηση της επιβάρυνσης του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων των φορολογουμένων μέσω της προόδου της κλίμακας. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν διαρθρωτικές προκλήσεις και περιθώρια για περαιτέρω μείωση της επιβάρυνσης της εργασίας, ώστε να τονωθεί η δημιουργία θέσεων εργασίας και η προσφορά εργατικού δυναμικού, ιδίως για τα άτομα με χαμηλό εισόδημα. Η καλύτερη αξιοποίηση πιο φιλοαναπτυξιακών φόρων θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη δημιουργία του αναγκαίου δημοσιονομικού χώρου και στη βελτίωση της δικαιοσύνης του φορολογικού συστήματος. |
| --- | --- |

(29)

Υπάρχουν ακόμη περιθώρια μετακύλισης της φορολογικής επιβάρυνσης από την εργασία προς πιο φιλοαναπτυξιακές και συμπεριληπτικές πηγές εσόδων. Το φορολογικό σύστημα χαρακτηρίζεται από υψηλή επιβάρυνση της εργασίας λόγω της επιβάρυνσης του εισοδήματος από την εργασία και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, οι δε εισφορές κοινωνικής ασφάλισης βαρύνουν τόσο τους εργαζομένους όσο και τους εργοδότες. Αυτό αποτελεί τροχοπέδη για τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, ιδίως για τα χαμηλόμισθα και τα δεύτερα εργαζόμενα μέλη της οικογένειας. Ταυτόχρονα, εξακολουθούν να μην αξιοποιούνται επαρκώς άλλες πηγές εσόδων που είναι λιγότερο επιζήμιες για τη δίκαιη και βιώσιμη ανάπτυξη, όπως οι περιβαλλοντικοί φόροι ή οι φόροι ακίνητης περιουσίας, ακόμη και αν ληφθούν υπόψη οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις. Οι επιβλαβείς για το περιβάλλον επιδοτήσεις παρεμποδίζουν την πράσινη μετάβαση. Η πρόσφατη οικολογική και κοινωνική φορολογική μεταρρύθμιση προσφέρει μια φορολογική ελάφρυνση για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις και θέτει τα θεμέλια για την τιμολόγηση των εκπομπών CO2 εκτός του πεδίου εφαρμογής του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ). Επιπλέον, η αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων με βάση τον πληθωρισμό αποτελεί αξιοσημείωτη μεταρρύθμιση που μειώνει σημαντικά την αύξηση της επιβάρυνσης του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων των φορολογουμένων μέσω της προόδου της κλίμακας. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν διαρθρωτικές προκλήσεις και περιθώρια για περαιτέρω μείωση της επιβάρυνσης της εργασίας, ώστε να τονωθεί η δημιουργία θέσεων εργασίας και η προσφορά εργατικού δυναμικού, ιδίως για τα άτομα με χαμηλό εισόδημα. Η καλύτερη αξιοποίηση πιο φιλοαναπτυξιακών φόρων θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη δημιουργία του αναγκαίου δημοσιονομικού χώρου και στη βελτίωση της δικαιοσύνης του φορολογικού συστήματος.

| (30) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η ταχεία εφαρμογή του σχεδίου είναι ουσιαστικής σημασίας λόγω του προσωρινού χαρακτήρα του μηχανισμού που ισχύει έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Αυστρίας προχωρεί ικανοποιητικά. Η Αυστρία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 44 ορόσημα και στόχους του σχεδίου και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 700 εκατ. EUR στις 20 Απριλίου 2023. Πέραν της πρώτης αίτησης πληρωμής, η υλοποίηση του σχεδίου προχωρά κανονικά. Η Αυστρία αναμένεται να υποβάλει αίτηση τροποποίησης ορισμένων μέτρων λόγω αντικειμενικών περιστάσεων, όπως οι αυξήσεις των τιμών και οι ελλείψεις στην αλυσίδα εφοδιασμού. Επί του παρόντος, εκπονείται επίσης νέο κεφάλαιο για το REPowerEU και οι αυστριακές αρχές βρίσκονται σε στενή συνεργασία με τις υπηρεσίες της Επιτροπής για να το υποβάλουν σύντομα. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Αυστρίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(30)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η ταχεία εφαρμογή του σχεδίου είναι ουσιαστικής σημασίας λόγω του προσωρινού χαρακτήρα του μηχανισμού που ισχύει έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Αυστρίας προχωρεί ικανοποιητικά. Η Αυστρία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 44 ορόσημα και στόχους του σχεδίου και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 700 εκατ. EUR στις 20 Απριλίου 2023. Πέραν της πρώτης αίτησης πληρωμής, η υλοποίηση του σχεδίου προχωρά κανονικά. Η Αυστρία αναμένεται να υποβάλει αίτηση τροποποίησης ορισμένων μέτρων λόγω αντικειμενικών περιστάσεων, όπως οι αυξήσεις των τιμών και οι ελλείψεις στην αλυσίδα εφοδιασμού. Επί του παρόντος, εκπονείται επίσης νέο κεφάλαιο για το REPowerEU και οι αυστριακές αρχές βρίσκονται σε στενή συνεργασία με τις υπηρεσίες της Επιτροπής για να το υποβάλουν σύντομα. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Αυστρίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (31) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Αυστρίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά και σε συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Αυστρία. |
| --- | --- |

(31)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Αυστρίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά και σε συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Αυστρία.

| (32) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Αυστρία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την αγορά εργασίας. Το ισχυρό σύστημα κοινωνικής προστασίας της Αυστρίας και τα εκτεταμένα μέτρα πολιτικής έχουν περιορίσει τον κοινωνικό αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19. Η Αυστρία παρουσιάζει καλές επιδόσεις όσον αφορά τις περισσότερες διαστάσεις του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες προκλήσεις. Ειδικότερα, οι προκλήσεις αυτές περιλαμβάνουν το αναξιοποίητο εργατικό δυναμικό των γυναικών, των εργαζομένων χαμηλής ειδίκευσης, των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας και των ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών. Αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό λόγω της έλλειψης εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Η απελευθέρωση του αναξιοποίητου δυναμικού αυτών των ομάδων θα μπορούσε να μειώσει την πίεση στην αυστριακή αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

(32)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Αυστρία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την αγορά εργασίας. Το ισχυρό σύστημα κοινωνικής προστασίας της Αυστρίας και τα εκτεταμένα μέτρα πολιτικής έχουν περιορίσει τον κοινωνικό αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19. Η Αυστρία παρουσιάζει καλές επιδόσεις όσον αφορά τις περισσότερες διαστάσεις του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες προκλήσεις. Ειδικότερα, οι προκλήσεις αυτές περιλαμβάνουν το αναξιοποίητο εργατικό δυναμικό των γυναικών, των εργαζομένων χαμηλής ειδίκευσης, των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας και των ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών. Αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό λόγω της έλλειψης εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Η απελευθέρωση του αναξιοποίητου δυναμικού αυτών των ομάδων θα μπορούσε να μειώσει την πίεση στην αυστριακή αγορά εργασίας.

| (33) | Μολονότι το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών στην Αυστρία είναι υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης, η χώρα έχει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μερικής απασχόλησης των γυναικών. Πάνω από το ήμισυ των γυναικών στην Αυστρία εργάστηκαν με καθεστώς μερικής απασχόλησης το 2022 και οι γυναίκες υπερεκπροσωπούνται σε χαμηλόμισθους τομείς. Το γεγονός αυτό υποδεικνύει την ύπαρξη σημαντικής προοπτικής για αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας με καθεστώς πλήρους απασχόλησης. Ωστόσο, η ανεπαρκής παροχή οικονομικά προσιτών και ποιοτικών υπηρεσιών παιδικής φροντίδας, ειδικά στις αγροτικές περιοχές, καθιστά δύσκολη την ενεργότερη συμμετοχή των μητέρων στην αγορά εργασίας. Η Αυστρία έχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά επίσημων δομών παιδικής φροντίδας για παιδιά ηλικίας κάτω των τριών ετών στην Ένωση, καθώς μόλις το 28 % των παιδιών ηλικίας κάτω των τριών καλύπτονται από επίσημες δομές παιδικής φροντίδας. Για να αντιμετωπιστούν αυτά τα προβλήματα, είναι ζωτικής σημασίας να αυξηθεί η προσφορά ποιοτικών υπηρεσιών παιδικής φροντίδας με τη βελτίωση των προτύπων ποιότητας και την επέκταση της διαθεσιμότητας, και να ενθαρρυνθεί η πλήρης απασχόληση, για παράδειγμα, μέσω φορολογικών κινήτρων. Η ένταξη περισσότερων γυναικών σε θέσεις πλήρους απασχόλησης θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη γεφύρωση των σταθερά μεγάλων μισθολογικών διαφορών μεταξύ των φύλων στην Αυστρία, και του τεράστιου χάσματος μεταξύ των φύλων όσον αφορά τις συντάξεις, καθώς και στην κάλυψη των ελλείψεων εργατικού δυναμικού. |
| --- | --- |

(33)

Μολονότι το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών στην Αυστρία είναι υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης, η χώρα έχει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μερικής απασχόλησης των γυναικών. Πάνω από το ήμισυ των γυναικών στην Αυστρία εργάστηκαν με καθεστώς μερικής απασχόλησης το 2022 και οι γυναίκες υπερεκπροσωπούνται σε χαμηλόμισθους τομείς. Το γεγονός αυτό υποδεικνύει την ύπαρξη σημαντικής προοπτικής για αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας με καθεστώς πλήρους απασχόλησης. Ωστόσο, η ανεπαρκής παροχή οικονομικά προσιτών και ποιοτικών υπηρεσιών παιδικής φροντίδας, ειδικά στις αγροτικές περιοχές, καθιστά δύσκολη την ενεργότερη συμμετοχή των μητέρων στην αγορά εργασίας. Η Αυστρία έχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά επίσημων δομών παιδικής φροντίδας για παιδιά ηλικίας κάτω των τριών ετών στην Ένωση, καθώς μόλις το 28 % των παιδιών ηλικίας κάτω των τριών καλύπτονται από επίσημες δομές παιδικής φροντίδας. Για να αντιμετωπιστούν αυτά τα προβλήματα, είναι ζωτικής σημασίας να αυξηθεί η προσφορά ποιοτικών υπηρεσιών παιδικής φροντίδας με τη βελτίωση των προτύπων ποιότητας και την επέκταση της διαθεσιμότητας, και να ενθαρρυνθεί η πλήρης απασχόληση, για παράδειγμα, μέσω φορολογικών κινήτρων. Η ένταξη περισσότερων γυναικών σε θέσεις πλήρους απασχόλησης θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη γεφύρωση των σταθερά μεγάλων μισθολογικών διαφορών μεταξύ των φύλων στην Αυστρία, και του τεράστιου χάσματος μεταξύ των φύλων όσον αφορά τις συντάξεις, καθώς και στην κάλυψη των ελλείψεων εργατικού δυναμικού.

| (34) | Υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης όσον αφορά την ένταξη διαφόρων μειονεκτουσών ομάδων στην αγορά εργασίας, ιδίως των εργαζομένων χαμηλής ειδίκευσης και των ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών. Το 45 % περίπου των μακροχρόνια ανέργων στην Αυστρία έχουν ολοκληρώσει, στην καλύτερη περίπτωση, την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Τα άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών γενικά συμμετέχουν πολύ λιγότερο στην αγορά εργασίας από ό,τι οι γηγενείς κάτοικοι, ενώ τα μελλοντικά επίπεδα εισοδήματος για τα παιδιά στην Αυστρία καθορίζονται συχνά από το επίπεδο εισοδήματος των γονέων τους. Παρότι το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Αυστρίας περιλαμβάνει μέτρα για την προώθηση της επανειδίκευσης και της αναβάθμισης των δεξιοτήτων για τους εργαζομένους χαμηλής ειδίκευσης και τους μακροχρόνια ανέργους, τα μέτρα αυτά δεν αντιμετωπίζουν πλήρως το υποκείμενο πρόβλημα συμμετοχής των ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών και των εργαζομένων χαμηλής ειδίκευσης. Προκειμένου να καταργηθεί ο επίμονος διαγενεακός συσχετισμός στην Αυστρία μεταξύ των εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων των γονέων και των παιδιών τους (16), είναι σημαντικό να αυξηθεί η διαθεσιμότητα προσχολικής εκπαίδευσης υψηλής ποιότητας, ολοήμερων σχολείων και βελτιωμένων ψηφιακών υποδομών. Για την ένταξη των πρόσφατων μεταναστών και άλλων μειονεκτουσών ομάδων, τα σχολεία θα μπορούσαν να παρέχουν καλύτερη ατομική καθοδήγηση, τα μαθήματα γλωσσών θα μπορούσαν να είναι πιο προσβάσιμα και το σύστημα μαθητείας της Αυστρίας θα μπορούσε να αξιοποιηθεί αποτελεσματικότερα. Ταυτόχρονα, είναι απαραίτητο να παρέχονται επαρκείς ευκαιρίες για διά βίου μάθηση με στόχευση των μειονεκτουσών ομάδων σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. |
| --- | --- |

(34)

Υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης όσον αφορά την ένταξη διαφόρων μειονεκτουσών ομάδων στην αγορά εργασίας, ιδίως των εργαζομένων χαμηλής ειδίκευσης και των ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών. Το 45 % περίπου των μακροχρόνια ανέργων στην Αυστρία έχουν ολοκληρώσει, στην καλύτερη περίπτωση, την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Τα άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών γενικά συμμετέχουν πολύ λιγότερο στην αγορά εργασίας από ό,τι οι γηγενείς κάτοικοι, ενώ τα μελλοντικά επίπεδα εισοδήματος για τα παιδιά στην Αυστρία καθορίζονται συχνά από το επίπεδο εισοδήματος των γονέων τους. Παρότι το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Αυστρίας περιλαμβάνει μέτρα για την προώθηση της επανειδίκευσης και της αναβάθμισης των δεξιοτήτων για τους εργαζομένους χαμηλής ειδίκευσης και τους μακροχρόνια ανέργους, τα μέτρα αυτά δεν αντιμετωπίζουν πλήρως το υποκείμενο πρόβλημα συμμετοχής των ατόμων που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών και των εργαζομένων χαμηλής ειδίκευσης. Προκειμένου να καταργηθεί ο επίμονος διαγενεακός συσχετισμός στην Αυστρία μεταξύ των εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων των γονέων και των παιδιών τους (16), είναι σημαντικό να αυξηθεί η διαθεσιμότητα προσχολικής εκπαίδευσης υψηλής ποιότητας, ολοήμερων σχολείων και βελτιωμένων ψηφιακών υποδομών. Για την ένταξη των πρόσφατων μεταναστών και άλλων μειονεκτουσών ομάδων, τα σχολεία θα μπορούσαν να παρέχουν καλύτερη ατομική καθοδήγηση, τα μαθήματα γλωσσών θα μπορούσαν να είναι πιο προσβάσιμα και το σύστημα μαθητείας της Αυστρίας θα μπορούσε να αξιοποιηθεί αποτελεσματικότερα. Ταυτόχρονα, είναι απαραίτητο να παρέχονται επαρκείς ευκαιρίες για διά βίου μάθηση με στόχευση των μειονεκτουσών ομάδων σε όλες τις ηλικιακές ομάδες.

| (35) | Υπάρχει περιθώριο βελτίωσης της συμμετοχής των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας, δηλαδή των ατόμων ηλικίας 55-64 ετών. Παρατηρήθηκε πρόσφατα αξιοσημείωτη επιβράδυνση της μακρόχρονης τάσης αυξανόμενης συμμετοχής των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας, ενώ το συνολικό ποσοστό οικονομικά ενεργού πληθυσμού εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης. Η προσαρμογή των καθηκόντων των εργαζομένων στον επαγγελματικό κύκλο ζωής τους και η κάλυψη των αναγκών των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας θα αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, προκειμένου να παραμένει ο γηράσκων πληθυσμός στο εργατικό δυναμικό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην αυστριακή αγορά εργασίας θα μπορούσαν να αμβλυνθούν με καλύτερα κίνητρα για την αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης, όπως η μείωση της φορολόγησης της εργασίας ή του μη μισθολογικού κόστους εργασίας για όσα άτομα παραμένουν στην εργασία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. |
| --- | --- |

(35)

Υπάρχει περιθώριο βελτίωσης της συμμετοχής των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας, δηλαδή των ατόμων ηλικίας 55-64 ετών. Παρατηρήθηκε πρόσφατα αξιοσημείωτη επιβράδυνση της μακρόχρονης τάσης αυξανόμενης συμμετοχής των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στην αγορά εργασίας, ενώ το συνολικό ποσοστό οικονομικά ενεργού πληθυσμού εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ένωσης. Η προσαρμογή των καθηκόντων των εργαζομένων στον επαγγελματικό κύκλο ζωής τους και η κάλυψη των αναγκών των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας θα αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, προκειμένου να παραμένει ο γηράσκων πληθυσμός στο εργατικό δυναμικό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην αυστριακή αγορά εργασίας θα μπορούσαν να αμβλυνθούν με καλύτερα κίνητρα για την αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης, όπως η μείωση της φορολόγησης της εργασίας ή του μη μισθολογικού κόστους εργασίας για όσα άτομα παραμένουν στην εργασία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

| (36) | Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία αποκάλυψε την ευπάθεια της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού της Αυστρίας. Παρόλο που η Αυστρία κατόρθωσε να μειώσει την εξάρτησή της από τις εισαγωγές αερίου από τη Ρωσία, οι οποίες μειώθηκαν στο 57 % των συνολικών εισαγωγών αερίου της χώρας το 2022 έναντι 80 % το 2021, οι εν λόγω εισαγωγές συνεχίζουν να υπερβαίνουν σημαντικά τον μέσο όρο της Ένωσης. Για να διαφοροποιήσει τις πηγές ενεργειακού της εφοδιασμού, η κυβέρνηση θέσπισε οικονομικά κίνητρα για τις εταιρείες ώστε αυτές να εισάγουν αέριο από πηγές πλην της Ρωσίας και δημιούργησε στρατηγικό απόθεμα αερίου το 2022. Εντούτοις, η Αυστρία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την ενεργειακή ασφάλεια. Η χώρα ακόμη δεν διαθέτει μια σαφώς καθορισμένη βραχυπρόθεσμη πορεία προς την πλήρη αποσύνδεση από τις εισαγωγές ρωσικού αερίου. Επιπλέον, εξακολουθούν να υπάρχουν αναξιοποίητες δυνατότητες παραγωγής και μεταφοράς ανανεώσιμων αερίων, όπως το υδρογόνο, ιδίως σε τομείς και περιφέρειες που είναι ευάλωτοι και ευάλωτες σε διαταραχές του εφοδιασμού. |
| --- | --- |

(36)

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία αποκάλυψε την ευπάθεια της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού της Αυστρίας. Παρόλο που η Αυστρία κατόρθωσε να μειώσει την εξάρτησή της από τις εισαγωγές αερίου από τη Ρωσία, οι οποίες μειώθηκαν στο 57 % των συνολικών εισαγωγών αερίου της χώρας το 2022 έναντι 80 % το 2021, οι εν λόγω εισαγωγές συνεχίζουν να υπερβαίνουν σημαντικά τον μέσο όρο της Ένωσης. Για να διαφοροποιήσει τις πηγές ενεργειακού της εφοδιασμού, η κυβέρνηση θέσπισε οικονομικά κίνητρα για τις εταιρείες ώστε αυτές να εισάγουν αέριο από πηγές πλην της Ρωσίας και δημιούργησε στρατηγικό απόθεμα αερίου το 2022. Εντούτοις, η Αυστρία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την ενεργειακή ασφάλεια. Η χώρα ακόμη δεν διαθέτει μια σαφώς καθορισμένη βραχυπρόθεσμη πορεία προς την πλήρη αποσύνδεση από τις εισαγωγές ρωσικού αερίου. Επιπλέον, εξακολουθούν να υπάρχουν αναξιοποίητες δυνατότητες παραγωγής και μεταφοράς ανανεώσιμων αερίων, όπως το υδρογόνο, ιδίως σε τομείς και περιφέρειες που είναι ευάλωτοι και ευάλωτες σε διαταραχές του εφοδιασμού.

| (37) | Το 2021 το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Αυστρία ανήλθε σε 36 % της τελικής κατανάλωσης ενέργειας, σημαντικά άνω του μέσου όρου της Ένωσης. Για να επιτύχει τους κλιματικούς της στόχους, οι οποίοι περιλαμβάνουν την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2040, η Αυστρία πρέπει να αυξήσει περαιτέρω αυτό το μερίδιο. Η πράξη του 2021 για την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συνίσταται σε μια μεταρρύθμιση που περιλαμβάνεται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και έχει δημιουργήσει ένα πλαίσιο ευνοϊκό για την αύξηση του μεριδίου της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Στόχος της μεταρρύθμισης είναι η επίτευξη ετήσιας δυναμικότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές 27 TWh έως το 2030, η οποία θα συμβάλει στον στόχο της χώρας περί επίτευξης 100 % κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έως το εν λόγω έτος έναντι του τρέχοντος ποσοστού 81 % το 2020. Ωστόσο, η περαιτέρω επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις, όπως η διάρκεια του χωροταξικού σχεδιασμού και των διαδικασιών αδειοδότησης, η πολύπλοκη κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ ομοσπονδιακών και περιφερειακών κυβερνήσεων και ζητήματα στελέχωσης της διοίκησης. Η Αυστρία πραγματοποίησε το πρώτο βήμα για την καθιέρωση μιας πιο εξορθολογισμένης εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Πέραν τούτου, η Αυστρία θα μπορούσε να ευθυγραμμίσει καλύτερα τη χωροταξική της διαίρεση σε ζώνες με τους στόχους της για την πράσινη μετάβαση, να αποκαταστήσει προβλήματα στελέχωσης και να αυξήσει τις επενδύσεις σε υποδομές δικτύου, όπως αποθήκευση, διανομή και μεταφορά. Η επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα μπορούσε επίσης να βοηθηθεί, αφενός, από τον καθορισμό ειδικών περιοχών επιτάχυνσης για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ιδίως για την αιολική ενέργεια) στις οποίες θα εφαρμόζονται σύντομες και απλές διαδικασίες αδειοδότησης και, αφετέρου, από την αναγνώριση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ως πρωταρχικού δημόσιου συμφέροντος, σύμφωνα με τους πιο φιλόδοξους στόχους για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές που προβλέπονται στη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % (Fit for 55) και στο σχέδιο REPowerEU. Επιπλέον, θα μπορούσαν να διερευνηθούν περαιτέρω πρόσθετες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η γεωθερμική ενέργεια. |
| --- | --- |

(37)

Το 2021 το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Αυστρία ανήλθε σε 36 % της τελικής κατανάλωσης ενέργειας, σημαντικά άνω του μέσου όρου της Ένωσης. Για να επιτύχει τους κλιματικούς της στόχους, οι οποίοι περιλαμβάνουν την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2040, η Αυστρία πρέπει να αυξήσει περαιτέρω αυτό το μερίδιο. Η πράξη του 2021 για την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συνίσταται σε μια μεταρρύθμιση που περιλαμβάνεται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και έχει δημιουργήσει ένα πλαίσιο ευνοϊκό για την αύξηση του μεριδίου της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Στόχος της μεταρρύθμισης είναι η επίτευξη ετήσιας δυναμικότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές 27 TWh έως το 2030, η οποία θα συμβάλει στον στόχο της χώρας περί επίτευξης 100 % κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έως το εν λόγω έτος έναντι του τρέχοντος ποσοστού 81 % το 2020. Ωστόσο, η περαιτέρω επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις, όπως η διάρκεια του χωροταξικού σχεδιασμού και των διαδικασιών αδειοδότησης, η πολύπλοκη κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ ομοσπονδιακών και περιφερειακών κυβερνήσεων και ζητήματα στελέχωσης της διοίκησης. Η Αυστρία πραγματοποίησε το πρώτο βήμα για την καθιέρωση μιας πιο εξορθολογισμένης εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Πέραν τούτου, η Αυστρία θα μπορούσε να ευθυγραμμίσει καλύτερα τη χωροταξική της διαίρεση σε ζώνες με τους στόχους της για την πράσινη μετάβαση, να αποκαταστήσει προβλήματα στελέχωσης και να αυξήσει τις επενδύσεις σε υποδομές δικτύου, όπως αποθήκευση, διανομή και μεταφορά. Η επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα μπορούσε επίσης να βοηθηθεί, αφενός, από τον καθορισμό ειδικών περιοχών επιτάχυνσης για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ιδίως για την αιολική ενέργεια) στις οποίες θα εφαρμόζονται σύντομες και απλές διαδικασίες αδειοδότησης και, αφετέρου, από την αναγνώριση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ως πρωταρχικού δημόσιου συμφέροντος, σύμφωνα με τους πιο φιλόδοξους στόχους για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές που προβλέπονται στη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % (Fit for 55) και στο σχέδιο REPowerEU. Επιπλέον, θα μπορούσαν να διερευνηθούν περαιτέρω πρόσθετες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η γεωθερμική ενέργεια.

| (38) | Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Αυστρία μειώθηκε κατά 19 % την περίοδο από τον Αύγουστο 2022 έως τον Μάρτιο 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Αυστρία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (17). Επιπλέον, η ενίσχυση του επιπέδου φιλοδοξίας όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση στους τομείς των κτιρίων και της μεταποίησης θα μείωνε την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Η μακροπρόθεσμη στρατηγική ανακαίνισης της Αυστρίας θέτει σαφή ορόσημα για το 2050 και επιδιώκει την κατά 80 % απανθρακοποίηση του κτιριακού αποθέματός της. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας επιδιώκει επίσης τη σταδιακή κατάργηση των λεβήτων ορυκτών καυσίμων στον τομέα των κτιρίων και την αντικατάστασή τους από τεχνολογία θέρμανσης με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή τηλεθέρμανσης. Ωστόσο, οι στόχοι ενεργειακής απόδοσης της Αυστρίας για το 2030 δεν είναι αρκετά φιλόδοξοι για την επίτευξη των στόχων που προβλέπονται στη δέσμη μέτρων Fit for 55 και στο σχέδιο REPowerEU. Το εν λόγω ζήτημα αναμένεται να αντιμετωπιστεί με έναν νέο νόμο για την ενεργειακή απόδοση, ο οποίος αναμένεται εντός του 2023 και αποσκοπεί στη μείωση της τελικής κατανάλωσης ενέργειας κατά 18 % έως το 2030. Συνολικά, θα έχει καίρια σημασία να επιταχύνει η Αυστρία τις επενδύσεις για τη ριζική ανακαίνιση των κτιρίων, να αντικαταστήσει τα ορυκτά καύσιμα με θέρμανση από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να διαχειριστεί καλύτερα την κατανάλωση ενέργειας μέσω της ψηφιοποίησης των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας (όπως οι έξυπνοι μετρητές και οι θερμοστάτες). Επιπλέον, θα έχει ζωτική σημασία να επιταχυνθεί ο σημερινός αργός ρυθμός ανακαίνισης των συστημάτων θέρμανσης των κτιρίων. Καθοριστικό ρόλο για την αντιμετώπιση του ζητήματος θα διαδραματίσει η έγκαιρη εφαρμογή του νόμου για τη θέρμανση από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μιας εμβληματικής μεταρρύθμισης που περιλαμβάνεται στο αυστριακό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(38)

Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Αυστρία μειώθηκε κατά 19 % την περίοδο από τον Αύγουστο 2022 έως τον Μάρτιο 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Αυστρία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (17). Επιπλέον, η ενίσχυση του επιπέδου φιλοδοξίας όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση στους τομείς των κτιρίων και της μεταποίησης θα μείωνε την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Η μακροπρόθεσμη στρατηγική ανακαίνισης της Αυστρίας θέτει σαφή ορόσημα για το 2050 και επιδιώκει την κατά 80 % απανθρακοποίηση του κτιριακού αποθέματός της. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας επιδιώκει επίσης τη σταδιακή κατάργηση των λεβήτων ορυκτών καυσίμων στον τομέα των κτιρίων και την αντικατάστασή τους από τεχνολογία θέρμανσης με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή τηλεθέρμανσης. Ωστόσο, οι στόχοι ενεργειακής απόδοσης της Αυστρίας για το 2030 δεν είναι αρκετά φιλόδοξοι για την επίτευξη των στόχων που προβλέπονται στη δέσμη μέτρων Fit for 55 και στο σχέδιο REPowerEU. Το εν λόγω ζήτημα αναμένεται να αντιμετωπιστεί με έναν νέο νόμο για την ενεργειακή απόδοση, ο οποίος αναμένεται εντός του 2023 και αποσκοπεί στη μείωση της τελικής κατανάλωσης ενέργειας κατά 18 % έως το 2030. Συνολικά, θα έχει καίρια σημασία να επιταχύνει η Αυστρία τις επενδύσεις για τη ριζική ανακαίνιση των κτιρίων, να αντικαταστήσει τα ορυκτά καύσιμα με θέρμανση από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να διαχειριστεί καλύτερα την κατανάλωση ενέργειας μέσω της ψηφιοποίησης των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας (όπως οι έξυπνοι μετρητές και οι θερμοστάτες). Επιπλέον, θα έχει ζωτική σημασία να επιταχυνθεί ο σημερινός αργός ρυθμός ανακαίνισης των συστημάτων θέρμανσης των κτιρίων. Καθοριστικό ρόλο για την αντιμετώπιση του ζητήματος θα διαδραματίσει η έγκαιρη εφαρμογή του νόμου για τη θέρμανση από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μιας εμβληματικής μεταρρύθμισης που περιλαμβάνεται στο αυστριακό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (39) | Για την εκκίνηση της πράσινης μετάβασης θα χρειαστεί επίσης η μείωση των εκπομπών σε διαφόρους τομείς, ιδίως των εκπομπών που προέρχονται από τον τομέα των μεταφορών, καθώς οι τομείς αυτοί έχουν τεράστια περιθώρια μείωσης των εκπομπών. Η Αυστρία αποτελεί επί του παρόντος βασική χώρα διέλευσης για τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές μέσω των Άλπεων. Παρότι στο αυστριακό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας προβλέπονται διάφορες επενδύσεις στον τομέα των βιώσιμων μεταφορών, η περαιτέρω μείωση των εκπομπών από τις μεταφορές, σε συνδυασμό με την αντιμετώπιση της ένδειας των μεταφορών, θα είναι ουσιαστικής σημασίας για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας. Κομβική σημασία θα έχει επίσης η ανάπτυξη πρόσθετων μεταφορικών λύσεων, όπως η σύνδεση του «τελευταίου χιλιομέτρου», και εναλλακτικών λύσεων έναντι του αυτοκινήτου, ιδίως σε αγροτικές περιοχές. |
| --- | --- |

(39)

Για την εκκίνηση της πράσινης μετάβασης θα χρειαστεί επίσης η μείωση των εκπομπών σε διαφόρους τομείς, ιδίως των εκπομπών που προέρχονται από τον τομέα των μεταφορών, καθώς οι τομείς αυτοί έχουν τεράστια περιθώρια μείωσης των εκπομπών. Η Αυστρία αποτελεί επί του παρόντος βασική χώρα διέλευσης για τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές μέσω των Άλπεων. Παρότι στο αυστριακό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας προβλέπονται διάφορες επενδύσεις στον τομέα των βιώσιμων μεταφορών, η περαιτέρω μείωση των εκπομπών από τις μεταφορές, σε συνδυασμό με την αντιμετώπιση της ένδειας των μεταφορών, θα είναι ουσιαστικής σημασίας για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας. Κομβική σημασία θα έχει επίσης η ανάπτυξη πρόσθετων μεταφορικών λύσεων, όπως η σύνδεση του «τελευταίου χιλιομέτρου», και εναλλακτικών λύσεων έναντι του αυτοκινήτου, ιδίως σε αγροτικές περιοχές.

| (40) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Αυστρία για 17 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων τεχνικών δομικών έργων, στεγοποιών και μηχανολόγων μηχανικών. Στο πλαίσιο του οικείου γενικού σχεδίου για τις πράσινες θέσεις εργασίας, η Αυστρία εισήγαγε μια πλατφόρμα πράσινων θέσεων εργασίας για να συμβάλει στην αντιστοίχιση της ζήτησης και της προσφοράς θέσεων εργασίας. Η εφαρμογή αυτού του γενικού σχεδίου θα έχει καίρια σημασία για τη διασφάλιση της έγκαιρης μετάβασης στην πράσινη οικονομία. Στο σχέδιο δράσης δίκαιης μετάβασης για την κατάρτιση και την επανειδίκευση, η Αυστρία καθόρισε μέτρα για την ενίσχυση της προσφοράς ειδικευμένου εργατικού δυναμικού στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την παροχή κινήτρων για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού και τη βελτίωση των εκπαιδευτικών προτύπων. |
| --- | --- |

(40)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στην Αυστρία για 17 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων τεχνικών δομικών έργων, στεγοποιών και μηχανολόγων μηχανικών. Στο πλαίσιο του οικείου γενικού σχεδίου για τις πράσινες θέσεις εργασίας, η Αυστρία εισήγαγε μια πλατφόρμα πράσινων θέσεων εργασίας για να συμβάλει στην αντιστοίχιση της ζήτησης και της προσφοράς θέσεων εργασίας. Η εφαρμογή αυτού του γενικού σχεδίου θα έχει καίρια σημασία για τη διασφάλιση της έγκαιρης μετάβασης στην πράσινη οικονομία. Στο σχέδιο δράσης δίκαιης μετάβασης για την κατάρτιση και την επανειδίκευση, η Αυστρία καθόρισε μέτρα για την ενίσχυση της προσφοράς ειδικευμένου εργατικού δυναμικού στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την παροχή κινήτρων για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού και τη βελτίωση των εκπαιδευτικών προτύπων.

| (41) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (18) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(41)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (18) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (42) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Αυστρία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, |
| --- | --- |

(42)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Αυστρία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023,

ΣΥΝΙΣΤΑ στην Αυστρία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 4,6 % το πολύ (19).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να διασφαλίσει την επάρκεια και τη δημοσιονομική βιωσιμότητα του συστήματος μακροχρόνιας περίθαλψης και τη δημοσιονομική βιωσιμότητα του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Να απλουστεύσει και να εξορθολογίσει τις δημοσιονομικές σχέσεις και αρμοδιότητες μεταξύ των επιπέδων διακυβέρνησης και να ευθυγραμμίσει τις αρμοδιότητες για τη χρηματοδότηση και τις δαπάνες. Να βελτιώσει το φορολογικό μείγμα για τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης.

2.

Να διατηρήσει τη σταθερή υλοποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και να οριστικοποιήσει άμεσα το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να προαγάγει τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων με την ενίσχυση των ποιοτικών υπηρεσιών παιδικής φροντίδας, καθώς και των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας. Να βελτιώσει τα αποτελέσματα της αγοράς εργασίας όσον αφορά μειονεκτούσες ομάδες, όπως τα άτομα χαμηλής ειδίκευσης που αναζητούν εργασία και τα άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών, παραδείγματος χάρη με την αύξηση του επιπέδου βασικών δεξιοτήτων τους.

4.

Να μειώσει τη συνολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού αερίου, ώστε να μειωθεί σημαντικά η εξάρτηση από τη Ρωσία. Να επιταχύνει την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των αναγκαίων υποδομών, ιδίως με την απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης και τον καθορισμό ειδικών περιοχών επιτάχυνσης. Να βελτιώσει την ενεργειακή απόδοση. Να μειώσει τις εκπομπές, ιδίως στον τομέα των μεταφορών. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

2

(3)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

3

(4)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

4

(5)  ST 10159/2021 INIT· ST 10159/2021 COR 1· ST 10159/2021 ADD 1.

5

(6)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2021 της Αυστρίας (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 93).

6

(7)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

7

(8)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,9 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Αυτή η επεκτατική συμβολή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αγορά στρατηγικού αποθέματος αερίου ύψους περίπου 0,8 % του ΑΕΠ.

8

(9)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

9

(10)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Αυστρίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Αυστρίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 162).

10

(11)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Αυστρίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, μεσοπρόθεσμα (10ετής μέση), εκτιμάται σε 8,6 % σε ονομαστικούς όρους.

11

(12)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,9 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Αυτή η συσταλτική συμβολή είναι αποτέλεσμα της αγοράς στρατηγικού αποθέματος αερίου το 2022.

12

(13)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

13

(14)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

14

(15)  Ο αριθμός αυτός αναφέρεται στον υποτομέα 1312 του Ευρωπαϊκού Συστήματος Λογαριασμών 2010 (ΕΣΛ).

15

(16)  Έκθεση παρακολούθησης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης 2022 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής — Έκθεση χώρας για την Αυστρία.

16

(17)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

17

(18)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.

18

(19)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 23.

19

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/197 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/197

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Πολωνίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Πολωνίας

(2023/C 312/21)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Πολωνία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Πολωνία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν εξίσου συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν εξίσου συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Η Επιτροπή ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Η Επιτροπή ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 3 Μαΐου 2021 η Πολωνία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 17 Ιουνίου 2022, το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πολωνίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Πολωνία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 3 Μαΐου 2021 η Πολωνία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 17 Ιουνίου 2022, το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πολωνίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Πολωνία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 27 Απριλίου 2023 η Πολωνία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Πολωνίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 27 Απριλίου 2023 η Πολωνία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Πολωνίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Πολωνία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Πολωνίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πολωνίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Πολωνίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Πολωνία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Πολωνίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πολωνίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Πολωνίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Πολωνίας αυξήθηκε από 1,8 % του ΑΕΠ το 2021 σε 3,7 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 53,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 49,1 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Στην εν λόγω έκθεση εξετάζεται η δημοσιονομική κατάσταση της Πολωνίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Πολωνία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της για το 2023 και κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού της για το 2024. |
| --- | --- |

(12)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Πολωνίας αυξήθηκε από 1,8 % του ΑΕΠ το 2021 σε 3,7 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 53,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 49,1 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Στην εν λόγω έκθεση εξετάζεται η δημοσιονομική κατάσταση της Πολωνίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Πολωνία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της για το 2023 και κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού της για το 2024.

| (13) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα τέτοιων μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα το 2022 είναι οι μειωμένοι συντελεστές του φόρου προστιθέμενης αξίας και οι μειωμένοι ειδικοί φόροι κατανάλωσης στην ενέργεια και τα καύσιμα, ενώ παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες είναι οι χρηματικές επιδοτήσεις και η επιβολή ανώτατου ορίου για τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά, καθώς και οι επιδοτήσεις του κόστους του αερίου για εταιρείες. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,9 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,7 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,4 % το 2021. |
| --- | --- |

(13)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα τέτοιων μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα το 2022 είναι οι μειωμένοι συντελεστές του φόρου προστιθέμενης αξίας και οι μειωμένοι ειδικοί φόροι κατανάλωσης στην ενέργεια και τα καύσιμα, ενώ παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες είναι οι χρηματικές επιδοτήσεις και η επιβολή ανώτατου ορίου για τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά, καθώς και οι επιδοτήσεις του κόστους του αερίου για εταιρείες. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,9 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,5 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,7 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,4 % το 2021.

| (14) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Πολωνία (7) να ακολουθήσει υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2022, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(14)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Πολωνία (7) να ακολουθήσει υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2022, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (15) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 3,0 % του ΑΕΠ, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Πολωνία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,0 % του ΑΕΠ το 2022 (1,3 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Πολωνία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 2,3 εκατοστιαίων μονάδων στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο μέτρων προς μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 1,9 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,5 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Πολωνία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο – 3,0 % του ΑΕΠ, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Πολωνία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,0 % του ΑΕΠ το 2022 (1,3 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Πολωνία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 2,3 εκατοστιαίων μονάδων στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο μέτρων προς μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 1,9 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,5 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Πολωνία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,9 % το 2023 και κατά 2,8 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται ελαφρώς χαμηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,7 % το 2023 και κατά 2,7 % το 2024, κυρίως λόγω χαμηλότερης προβλεπόμενης συμβολής της εγχώριας ζήτησης. |
| --- | --- |

(16)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,9 % το 2023 και κατά 2,8 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται ελαφρώς χαμηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,7 % το 2023 και κατά 2,7 % το 2024, κυρίως λόγω χαμηλότερης προβλεπόμενης συμβολής της εγχώριας ζήτησης.

| (17) | Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 4,7 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση του 2023 αντικατοπτρίζει κατά κύριο λόγο τις αυξημένες δαπάνες στους τομείς της άμυνας, της υγείας και του μισθολογικού κόστους του δημόσιου τομέα και την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξεων, το δε κόστος των μέτρων μετριασμού των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας αναμένεται να διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 49,1 % στο τέλος του 2022 στο 50,5 % στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 5,0 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, κυρίως λόγω μέτρων παροχής έκτακτης ενίσχυσης σε γεωργούς τα οποία δεν περιγράφονται προς το παρόν στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 50,5 % στο τέλος του 2023. |
| --- | --- |

(17)

Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 4,7 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση του 2023 αντικατοπτρίζει κατά κύριο λόγο τις αυξημένες δαπάνες στους τομείς της άμυνας, της υγείας και του μισθολογικού κόστους του δημόσιου τομέα και την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των συντάξεων, το δε κόστος των μέτρων μετριασμού των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας αναμένεται να διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 49,1 % στο τέλος του 2022 στο 50,5 % στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 5,0 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, κυρίως λόγω μέτρων παροχής έκτακτης ενίσχυσης σε γεωργούς τα οποία δεν περιγράφονται προς το παρόν στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 50,5 % στο τέλος του 2023.

| (18) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται κυρίως για νέα μέτρα, όπως καθεστώτα παγώματος των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου και μέτρα στήριξης για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022 (11) εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να μειωθεί κατά 0,2 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,7 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(18)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται κυρίως για νέα μέτρα, όπως καθεστώτα παγώματος των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου και μέτρα στήριξης για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022 (11) εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,1 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να μειωθεί κατά 0,2 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,7 % του ΑΕΠ.

| (19) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στην Πολωνία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Πολωνία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Πολωνία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(19)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στην Πολωνία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Πολωνία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Πολωνία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (20) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 0,8 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 3,0 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) το 2023 προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,8 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το αυξημένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Περιλαμβάνεται επίσης το χαμηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (κατά 0,2 % του ΑΕΠ). Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται σε μη στοχευμένα μέτρα στον τομέα της ενέργειας, στις αυξημένες δαπάνες στους τομείς της άμυνας και της υγείας, καθώς και στις μόνιμες αυξήσεις των μισθών του δημόσιου τομέα και των κοινωνικών παροχών. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 1,8 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται ότι θα έχουν συσταλτική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Πολωνία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ δεν προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης, σε τομείς όπως η ενεργειακή απόδοση κτιρίων, η χερσαία και υπεράκτια αιολική ενέργεια, η αποθήκευση ενέργειας, ο εκσυγχρονισμός των δικτύων, η παραγωγή υδρογόνου και η βιώσιμη κινητικότητα. |
| --- | --- |

(20)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 0,8 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 3,0 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) το 2023 προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,8 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το αυξημένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,1 % του ΑΕΠ. Περιλαμβάνεται επίσης το χαμηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (κατά 0,2 % του ΑΕΠ). Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται σε μη στοχευμένα μέτρα στον τομέα της ενέργειας, στις αυξημένες δαπάνες στους τομείς της άμυνας και της υγείας, καθώς και στις μόνιμες αυξήσεις των μισθών του δημόσιου τομέα και των κοινωνικών παροχών. Αθροιστικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 1,8 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται ότι θα έχουν συσταλτική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Πολωνία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ δεν προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης, σε τομείς όπως η ενεργειακή απόδοση κτιρίων, η χερσαία και υπεράκτια αιολική ενέργεια, η αποθήκευση ενέργειας, ο εκσυγχρονισμός των δικτύων, η παραγωγή υδρογόνου και η βιώσιμη κινητικότητα.

| (21) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 3,4 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως την απόσυρση των μέτρων στήριξης που σχετίζονται με την ενεργειακή κρίση. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 52,4 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 3,7 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, κυρίως λόγω μέτρων που δεν περιγράφονται προς το παρόν στο πρόγραμμα. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 53,0 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(21)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 3,4 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως την απόσυρση των μέτρων στήριξης που σχετίζονται με την ενεργειακή κρίση. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 52,4 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 3,7 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, κυρίως λόγω μέτρων που δεν περιγράφονται προς το παρόν στο πρόγραμμα. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 53,0 % στο τέλος του 2024.

| (22) | Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή εκτιμά το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα περισσότερα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που επί του παρόντος προβλέπεται να διατηρηθούν το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

(22)

Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή εκτιμά το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα περισσότερα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που επί του παρόντος προβλέπεται να διατηρηθούν το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης.

| (23) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 7,8 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024. |
| --- | --- |

(23)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 7,8 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024.

| (24) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 5,6 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπει η Επιτροπή στις εαρινές προβλέψεις 2023 είναι ελαφρώς μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας, καθώς ορισμένα από τα εν λόγω μέτρα προβλέπεται να παραμείνουν σε ισχύ το 2024. |
| --- | --- |

(24)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 5,6 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπει η Επιτροπή στις εαρινές προβλέψεις 2023 είναι ελαφρώς μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας, καθώς ορισμένα από τα εν λόγω μέτρα προβλέπεται να παραμείνουν σε ισχύ το 2024.

| (25) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν σταθερές στο 4,2 % του ΑΕΠ το 2024, ποσοστό παρόμοιο με το 2023. Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές περιλαμβάνονται μεταρρυθμίσεις του δημοσιονομικού πλαισίου, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος το σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(25)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν σταθερές στο 4,2 % του ΑΕΠ το 2024, ποσοστό παρόμοιο με το 2023. Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές περιλαμβάνονται μεταρρυθμίσεις του δημοσιονομικού πλαισίου, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος το σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (26) | Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 περιγράφει τη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,9 % του ΑΕΠ το 2025 και να παραμείνει στο επίπεδο αυτό το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί κάτω από το 3 % του ΑΕΠ το 2025. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 52,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 55,4 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(26)

Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 περιγράφει τη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,9 % του ΑΕΠ το 2025 και να παραμείνει στο επίπεδο αυτό το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί κάτω από το 3 % του ΑΕΠ το 2025. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 52,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 55,4 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (27) | Εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλο περιθώριο αύξησης της αποδοτικότητας όσον αφορά τις δημόσιες δαπάνες για κοινωνικές παροχές. Οι κοινωνικές παροχές εξακολουθούν να είναι ως επί το πλείστον μη στοχευμένες και δεν εξαρτώνται από το εισόδημα σε επίπεδο νοικοκυριού. Η καλύτερη στόχευση των παροχών θα οδηγήσει σε πιο αποδοτική χρήση των δημόσιων πόρων για την καταπολέμηση της φτώχειας και τη στήριξη όσων έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. |
| --- | --- |

(27)

Εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλο περιθώριο αύξησης της αποδοτικότητας όσον αφορά τις δημόσιες δαπάνες για κοινωνικές παροχές. Οι κοινωνικές παροχές εξακολουθούν να είναι ως επί το πλείστον μη στοχευμένες και δεν εξαρτώνται από το εισόδημα σε επίπεδο νοικοκυριού. Η καλύτερη στόχευση των παροχών θα οδηγήσει σε πιο αποδοτική χρήση των δημόσιων πόρων για την καταπολέμηση της φτώχειας και τη στήριξη όσων έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

| (28) | Η ταχεία γήρανση του πληθυσμού συνεπάγεται προκλήσεις για το πολωνικός συνταξιοδοτικό σύστημα. Το υφιστάμενο συνταξιοδοτικό σύστημα βασίζεται στην παραδοχή ηλικίας συνταξιοδότησης που δεν αυξάνεται ακόμη και αν το μέσο προσδόκιμο ζωής και τα έτη συντάξιμου βίου εξακολουθούν να αυξάνονται. Το ισχύον συνταξιοδοτικό σύστημα καθορισμένων εισφορών καθιστά το σύστημα οικονομικά ισορροπημένο, αλλά ενδέχεται να οδηγήσει σε απότομη πτώση των μελλοντικών συνταξιοδοτικών παροχών σε σχέση με τον τελικό μισθό. Αυτό θα σήμαινε ότι μεγάλη αναλογία των συνταξιούχων θα διέτρεχε κίνδυνο φτώχειας. Η ανάλυση της Επιτροπής δείχνει ότι απλώς για να διατηρηθεί το επίπεδο των παροχών κοντά στο σημερινό επίπεδο, η Πολωνία θα χρειαστεί να δαπανήσει ένα επιπλέον 6,7 % του ΑΕΠ της έως το 2070. Πρόσφατες αλλαγές στο γενικό συνταξιοδοτικό σύστημα και τα δαπανηρά ειδικά συνταξιοδοτικά καθεστώτα έχουν καταστήσει τις πληρωμές συντάξεων πιο γενναιόδωρες για τους σημερινούς συνταξιούχους. Αυτό έχει περιορίσει τα κίνητρα παραμονής στην εργασία επί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη σχετικά χαμηλή ηλικία συνταξιοδότησης, η οποία είναι 60 έτη για τις γυναίκες και 65 έτη για τους άνδρες, και έχει αυξήσει τις πιέσεις στις δαπάνες που σχετίζονται με την ηλικία. |
| --- | --- |

(28)

Η ταχεία γήρανση του πληθυσμού συνεπάγεται προκλήσεις για το πολωνικός συνταξιοδοτικό σύστημα. Το υφιστάμενο συνταξιοδοτικό σύστημα βασίζεται στην παραδοχή ηλικίας συνταξιοδότησης που δεν αυξάνεται ακόμη και αν το μέσο προσδόκιμο ζωής και τα έτη συντάξιμου βίου εξακολουθούν να αυξάνονται. Το ισχύον συνταξιοδοτικό σύστημα καθορισμένων εισφορών καθιστά το σύστημα οικονομικά ισορροπημένο, αλλά ενδέχεται να οδηγήσει σε απότομη πτώση των μελλοντικών συνταξιοδοτικών παροχών σε σχέση με τον τελικό μισθό. Αυτό θα σήμαινε ότι μεγάλη αναλογία των συνταξιούχων θα διέτρεχε κίνδυνο φτώχειας. Η ανάλυση της Επιτροπής δείχνει ότι απλώς για να διατηρηθεί το επίπεδο των παροχών κοντά στο σημερινό επίπεδο, η Πολωνία θα χρειαστεί να δαπανήσει ένα επιπλέον 6,7 % του ΑΕΠ της έως το 2070. Πρόσφατες αλλαγές στο γενικό συνταξιοδοτικό σύστημα και τα δαπανηρά ειδικά συνταξιοδοτικά καθεστώτα έχουν καταστήσει τις πληρωμές συντάξεων πιο γενναιόδωρες για τους σημερινούς συνταξιούχους. Αυτό έχει περιορίσει τα κίνητρα παραμονής στην εργασία επί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη σχετικά χαμηλή ηλικία συνταξιοδότησης, η οποία είναι 60 έτη για τις γυναίκες και 65 έτη για τους άνδρες, και έχει αυξήσει τις πιέσεις στις δαπάνες που σχετίζονται με την ηλικία.

| (29) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πολωνίας καθυστέρησε σημαντικά, καθώς εγκρίθηκε μόλις τον Ιούνιο του 2022. Η ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας των δικαστηρίων και η αντιμετώπιση περιπτώσεων δικαστών που θίγονται από τις αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος του Ανώτατου Δικαστηρίου σε πειθαρχικές υποθέσεις και υποθέσεις ασυλίας των δικαστών αποτελούν προϋπόθεση προκειμένου η Επιτροπή να εκταμιεύσει οποιαδήποτε πληρωμή προς τη χώρα, να διασφαλιστούν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης και να καταστεί εφικτή η ταχεία και σταθερή υλοποίηση του σχεδίου. Η Πολωνία έχει ξεκινήσει να υλοποιεί βασικά μέτρα του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, όπως, για παράδειγμα, μεταρρυθμίσεις στους τομείς του δημοσιονομικού πλαισίου, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, της ψηφιακής μετάβασης, της ενεργειακής απόδοσης και της αγοράς εργασίας. Παρότι η Πολωνία δεν έχει υποβάλει επισήμως προσθήκες στο σχέδιο ούτε το κεφάλαιο για το REPowerEU, διεξάγονται επί του παρόντος συζητήσεις με την Επιτροπή. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 31 Μαρτίου 2023 η Πολωνία εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 23 δισ. EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Πολωνίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και η γενικότερη ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου, παραμένουν σημαντικές για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το σχέδιο, και για να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πολωνίας καθυστέρησε σημαντικά, καθώς εγκρίθηκε μόλις τον Ιούνιο του 2022. Η ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας των δικαστηρίων και η αντιμετώπιση περιπτώσεων δικαστών που θίγονται από τις αποφάσεις του πειθαρχικού τμήματος του Ανώτατου Δικαστηρίου σε πειθαρχικές υποθέσεις και υποθέσεις ασυλίας των δικαστών αποτελούν προϋπόθεση προκειμένου η Επιτροπή να εκταμιεύσει οποιαδήποτε πληρωμή προς τη χώρα, να διασφαλιστούν τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης και να καταστεί εφικτή η ταχεία και σταθερή υλοποίηση του σχεδίου. Η Πολωνία έχει ξεκινήσει να υλοποιεί βασικά μέτρα του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, όπως, για παράδειγμα, μεταρρυθμίσεις στους τομείς του δημοσιονομικού πλαισίου, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, της ψηφιακής μετάβασης, της ενεργειακής απόδοσης και της αγοράς εργασίας. Παρότι η Πολωνία δεν έχει υποβάλει επισήμως προσθήκες στο σχέδιο ούτε το κεφάλαιο για το REPowerEU, διεξάγονται επί του παρόντος συζητήσεις με την Επιτροπή. Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στις 31 Μαρτίου 2023 η Πολωνία εξέφρασε την πρόθεσή της να ζητήσει πρόσθετη δανειακή στήριξη ύψους 23 δισ. EUR στο πλαίσιο του μηχανισμού. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Πολωνίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και η γενικότερη ποιότητα του κοινωνικού διαλόγου, παραμένουν σημαντικές για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το σχέδιο, και για να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (30) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Πολωνίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας, καθώς και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Πολωνία. |
| --- | --- |

(30)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Πολωνίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας, καθώς και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Πολωνία.

| (31) | Πέραν των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Πολωνία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με το επενδυτικό κλίμα, την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(31)

Πέραν των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Πολωνία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με το επενδυτικό κλίμα, την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση.

| (32) | Η ανεξαρτησία, η αποδοτικότητα και η ποιότητα του δικαστικού συστήματος είναι απολύτως απαραίτητες για ένα σταθερό και προβλέψιμο επιχειρηματικό περιβάλλον και ένα φιλικό επενδυτικό κλίμα. Αμφότερα παίζουν σημαντικό ρόλο για την επίτευξη βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Το επενδυτικό κλίμα στην Πολωνία εξακολουθεί να υπονομεύεται από σοβαρές ανησυχίες που αφορούν το κράτος δικαίου και την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, όπως προκύπτει από αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης («Δικαστήριο») και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Επιπλέον, στις 15 Φεβρουαρίου 2023, η Επιτροπή παρέπεμψε την Πολωνία στο Δικαστήριο για παραβιάσεις του ενωσιακού δικαίου από το πολωνικό Συνταγματικό Δικαστήριο και τη νομολογία του, οι οποίες αμφισβητούν ιδίως την υπεροχή του ενωσιακού δικαίου. |
| --- | --- |

(32)

Η ανεξαρτησία, η αποδοτικότητα και η ποιότητα του δικαστικού συστήματος είναι απολύτως απαραίτητες για ένα σταθερό και προβλέψιμο επιχειρηματικό περιβάλλον και ένα φιλικό επενδυτικό κλίμα. Αμφότερα παίζουν σημαντικό ρόλο για την επίτευξη βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Το επενδυτικό κλίμα στην Πολωνία εξακολουθεί να υπονομεύεται από σοβαρές ανησυχίες που αφορούν το κράτος δικαίου και την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, όπως προκύπτει από αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης («Δικαστήριο») και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Επιπλέον, στις 15 Φεβρουαρίου 2023, η Επιτροπή παρέπεμψε την Πολωνία στο Δικαστήριο για παραβιάσεις του ενωσιακού δικαίου από το πολωνικό Συνταγματικό Δικαστήριο και τη νομολογία του, οι οποίες αμφισβητούν ιδίως την υπεροχή του ενωσιακού δικαίου.

| (33) | Στο ενεργειακό μείγμα της Πολωνίας κυριαρχούν τα ορυκτά καύσιμα, καθώς το 2021 ο γαιάνθρακας αντιπροσώπευε το 60 % περίπου του ενεργειακού μείγματος και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μόλις το 13 %. Η Πολωνία σταμάτησε να εισάγει φυσικό αέριο από τη Ρωσία από τον Απρίλιο του 2022 και πετρέλαιο από τον Φεβρουάριο του 2023. Ο αντίκτυπος στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της χώρας έχει μειωθεί χάρη στις προσπάθειες διαφοροποίησης των τελευταίων ετών. Οι ρυθμοί απανθρακοποίησης της Πολωνίας είναι σημαντικά χαμηλότεροι σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη. Η χώρα έχει ακόμη μεγάλα περιθώρια για να εξαλείψει κανονιστικά και διοικητικά εμπόδια για την επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές είναι καίριας σημασίας για την απανθρακοποίηση της πολωνικής οικονομίας και την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας. Για να αξιοποιήσει τις δυνατότητες που προσφέρουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η Πολωνία πρέπει να βελτιώσει τα εσωτερικά της δίκτυα μεταφοράς, διανομής και αποθήκευσης ενέργειας και να προβεί σε μεταρρυθμίσεις του κανονιστικού της περιβάλλοντος. Πιο συγκεκριμένα, η Πολωνία θα πρέπει να εφαρμόσει μέτρα εξάλειψης των εμποδίων στη διαδικασία αδειοδότησης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να επικεντρωθούν στα εξής: i) επιτάχυνση της συμπερίληψης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα χωροταξικά σχέδια· ii) προσδιορισμός περιοχών πρώτης επιλογής για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· iii) τροποποίηση των κανόνων που διέπουν τις άδειες σύνδεσης στο δίκτυο· και iv) εκσυγχρονισμός των παρωχημένων και μη αποδοτικών δικτύων διανομής. Απαιτούνται κι άλλες μεταρρυθμίσεις για: i) να δοθεί στη βιομηχανία η δυνατότητα να επωφεληθεί από την καθαρή ενέργεια μέσω μακροπρόθεσμων συμβάσεων προσφοράς και ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, όπως συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας· ii) να αρθούν οι περιορισμοί για τις ενεργειακές κοινότητες· και iii) να προωθηθεί η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον τομέα της τηλεθέρμανσης. |
| --- | --- |

(33)

Στο ενεργειακό μείγμα της Πολωνίας κυριαρχούν τα ορυκτά καύσιμα, καθώς το 2021 ο γαιάνθρακας αντιπροσώπευε το 60 % περίπου του ενεργειακού μείγματος και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μόλις το 13 %. Η Πολωνία σταμάτησε να εισάγει φυσικό αέριο από τη Ρωσία από τον Απρίλιο του 2022 και πετρέλαιο από τον Φεβρουάριο του 2023. Ο αντίκτυπος στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της χώρας έχει μειωθεί χάρη στις προσπάθειες διαφοροποίησης των τελευταίων ετών. Οι ρυθμοί απανθρακοποίησης της Πολωνίας είναι σημαντικά χαμηλότεροι σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη. Η χώρα έχει ακόμη μεγάλα περιθώρια για να εξαλείψει κανονιστικά και διοικητικά εμπόδια για την επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές είναι καίριας σημασίας για την απανθρακοποίηση της πολωνικής οικονομίας και την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας. Για να αξιοποιήσει τις δυνατότητες που προσφέρουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η Πολωνία πρέπει να βελτιώσει τα εσωτερικά της δίκτυα μεταφοράς, διανομής και αποθήκευσης ενέργειας και να προβεί σε μεταρρυθμίσεις του κανονιστικού της περιβάλλοντος. Πιο συγκεκριμένα, η Πολωνία θα πρέπει να εφαρμόσει μέτρα εξάλειψης των εμποδίων στη διαδικασία αδειοδότησης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να επικεντρωθούν στα εξής: i) επιτάχυνση της συμπερίληψης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα χωροταξικά σχέδια· ii) προσδιορισμός περιοχών πρώτης επιλογής για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· iii) τροποποίηση των κανόνων που διέπουν τις άδειες σύνδεσης στο δίκτυο· και iv) εκσυγχρονισμός των παρωχημένων και μη αποδοτικών δικτύων διανομής. Απαιτούνται κι άλλες μεταρρυθμίσεις για: i) να δοθεί στη βιομηχανία η δυνατότητα να επωφεληθεί από την καθαρή ενέργεια μέσω μακροπρόθεσμων συμβάσεων προσφοράς και ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, όπως συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας· ii) να αρθούν οι περιορισμοί για τις ενεργειακές κοινότητες· και iii) να προωθηθεί η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον τομέα της τηλεθέρμανσης.

| (34) | Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Πολωνία μειώθηκε κατά 13 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, ποσοστό που υπολείπεται λίγο του στόχου μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16). Η Πολωνία παροτρύνεται να εντείνει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (17). Παρά την ύπαρξη διαφόρων μέτρων για τον περιορισμό της ζήτησης ενέργειας, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση, ιδίως για τα οικιστικά κτίρια και τα συστήματα τηλεθέρμανσης. Η τελική κατανάλωση ενέργειας στην Πολωνία το 2021 ήταν 75,2 εκατ. ΤΙΠ, κινείται δε ανοδικά καθ’ όλη τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας. Πάνω από το ήμισυ της ζήτησης ενέργειας για τη θέρμανση οικιστικών κτιρίων ικανοποιείται επί του παρόντος από γαιάνθρακα, είτε με άμεση χρήση είτε έμμεσα με τηλεθέρμανση. Ωστόσο, τα οικιστικά κτίρια εξακολουθούν να είναι ως επί το πλείστον ενεργειακή μη αποδοτικά, γεγονός που συνεπάγεται μεγαλύτερες ανάγκες επενδύσεων σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη. Επιπροσθέτως, ο τομέας της τηλεθέρμανσης χρειάζεται στοχευμένες μεταρρυθμίσεις και μεγαλύτερες επενδύσεις, ώστε να επιταχυνθεί η απανθρακοποίησή του, να αυξηθεί η αποδοτικότητά του και να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη οικονομική του βιωσιμότητα. |
| --- | --- |

(34)

Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Πολωνία μειώθηκε κατά 13 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, ποσοστό που υπολείπεται λίγο του στόχου μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16). Η Πολωνία παροτρύνεται να εντείνει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (17). Παρά την ύπαρξη διαφόρων μέτρων για τον περιορισμό της ζήτησης ενέργειας, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση, ιδίως για τα οικιστικά κτίρια και τα συστήματα τηλεθέρμανσης. Η τελική κατανάλωση ενέργειας στην Πολωνία το 2021 ήταν 75,2 εκατ. ΤΙΠ, κινείται δε ανοδικά καθ’ όλη τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας. Πάνω από το ήμισυ της ζήτησης ενέργειας για τη θέρμανση οικιστικών κτιρίων ικανοποιείται επί του παρόντος από γαιάνθρακα, είτε με άμεση χρήση είτε έμμεσα με τηλεθέρμανση. Ωστόσο, τα οικιστικά κτίρια εξακολουθούν να είναι ως επί το πλείστον ενεργειακή μη αποδοτικά, γεγονός που συνεπάγεται μεγαλύτερες ανάγκες επενδύσεων σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη. Επιπροσθέτως, ο τομέας της τηλεθέρμανσης χρειάζεται στοχευμένες μεταρρυθμίσεις και μεγαλύτερες επενδύσεις, ώστε να επιταχυνθεί η απανθρακοποίησή του, να αυξηθεί η αποδοτικότητά του και να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη οικονομική του βιωσιμότητα.

| (35) | Από το 2005 έως το 2021, οι εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου από τις εγχώριες μεταφορές (εξαιρουμένης της αεροπορίας) στην Πολωνία αυξήθηκαν κατά 88,3 %, σε πλήρη αντίθεση με τη μέση μείωση κατά 7,5 % στην Ένωση. Ακόμη και με τα πρόσθετα μέτρα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο της Πολωνίας για την ενέργεια και το κλίμα, έως το 2030 προβλέπεται ότι οι εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου από τον εν λόγω τομέα θα εξακολουθούν να είναι υψηλότερες κατά 56 % σε σύγκριση με το 2005. Με βάση τις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πολωνίας, είναι απαραίτητο να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την προώθηση βιώσιμων δημόσιων συγκοινωνιών. Ο εξηλεκτρισμός των εγχώριων μεταφορών πρέπει να συνάδει με την απανθρακοποίηση του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια, ώστε να μειωθούν αποτελεσματικά οι τομεακές εκπομπές. |
| --- | --- |

(35)

Από το 2005 έως το 2021, οι εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου από τις εγχώριες μεταφορές (εξαιρουμένης της αεροπορίας) στην Πολωνία αυξήθηκαν κατά 88,3 %, σε πλήρη αντίθεση με τη μέση μείωση κατά 7,5 % στην Ένωση. Ακόμη και με τα πρόσθετα μέτρα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο της Πολωνίας για την ενέργεια και το κλίμα, έως το 2030 προβλέπεται ότι οι εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου από τον εν λόγω τομέα θα εξακολουθούν να είναι υψηλότερες κατά 56 % σε σύγκριση με το 2005. Με βάση τις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πολωνίας, είναι απαραίτητο να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την προώθηση βιώσιμων δημόσιων συγκοινωνιών. Ο εξηλεκτρισμός των εγχώριων μεταφορών πρέπει να συνάδει με την απανθρακοποίηση του εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια, ώστε να μειωθούν αποτελεσματικά οι τομεακές εκπομπές.

| (36) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Στην Πολωνία, στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε βασικούς τομείς έχουν αυξηθεί τα τελευταία έτη, γεγονός που συνδέεται επίσης με την έλλειψη σχετικών δεξιοτήτων, και δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Το 2022 οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού αναφέρθηκαν ως παράγοντας που περιορίζει την παραγωγή στη βιομηχανία (63,4 % των επιχειρήσεων) και στον κατασκευαστικό τομέα (74,6 % των επιχειρήσεων). |
| --- | --- |

(36)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Στην Πολωνία, στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε βασικούς τομείς έχουν αυξηθεί τα τελευταία έτη, γεγονός που συνδέεται επίσης με την έλλειψη σχετικών δεξιοτήτων, και δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Το 2022 οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού αναφέρθηκαν ως παράγοντας που περιορίζει την παραγωγή στη βιομηχανία (63,4 % των επιχειρήσεων) και στον κατασκευαστικό τομέα (74,6 % των επιχειρήσεων).

| (37) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 και η γνώμη του (18) αποτυπώνεται στη σύσταση 1 κατωτέρω. |
| --- | --- |

(37)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 και η γνώμη του (18) αποτυπώνεται στη σύσταση 1 κατωτέρω.

ΣΥΝΙΣΤΑ στην Πολωνία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 7,8 % το πολύ (19).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της ΕΕ, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να βελτιώσει την αποδοτικότητα των δημόσιων δαπανών, μεταξύ άλλων με την καλύτερη στόχευση των κοινωνικών παροχών. Να διασφαλίσει την επάρκεια των μελλοντικών συνταξιοδοτικών παροχών και τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος με τη λήψη μέτρων για την αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης και με τη μεταρρύθμιση των προτιμησιακών συνταξιοδοτικών καθεστώτων,

2.

Να εκπληρώσει επειγόντως τα απαιτούμενα ορόσημα και τους απαιτούμενους στόχους που σχετίζονται με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, ώστε να καταστεί εφικτή η ταχεία και σταθερή υλοποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Να οριστικοποιήσει χωρίς καθυστέρηση το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να ενισχύσει το επενδυτικό κλίμα, μεταξύ άλλων διασφαλίζοντας την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης.

4.

Να επιταχύνει την κατάργηση των ορυκτών καυσίμων και την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Να μεταρρυθμίσει το νομικό πλαίσιο που διέπει την έκδοση αδειών σύνδεσης στο δίκτυο και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των ενεργειακών κοινοτήτων, του βιομεθανίου και του ανανεώσιμου υδρογόνου. Να εφαρμόσει μέτρα προώθησης της εξοικονόμησης ενέργειας και μείωσης της ζήτησης αερίου. Να επεκτείνει τις επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση και να απανθρακοποιήσει την παροχή θερμότητας στην τηλεθέρμανση με σκοπό να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή φτώχεια. Να προωθήσει περαιτέρω τις βιώσιμες δημόσιες συγκοινωνίες. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένης της ανακαίνισης κτιρίων.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

2

(3)  Κανονισμός (EE) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 9728/2022 INIT· ST 9728/2022 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2021 της Πολωνίας (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 98).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,8 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ, γεγονός το οποίο αντικατοπτρίζει ως επί το πλείστον την κρατική στήριξη στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Πολωνίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2022 της Πολωνίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 171).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Πολωνίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 15,5 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,6 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ, γεγονός το οποίο αντικατοπτρίζει το αποτέλεσμα της αναστολής της κρατικής στήριξης στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα το 2022.

13

(14)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

14

(15)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

15

(16)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

16

(17)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

17

(18)  Βάσει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

18

(19)  Ποσοστό το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 23.

19

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/206 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/206

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Πορτογαλίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Πορτογαλίας

(2023/C 312/22)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (στο εξής: μηχανισμός), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (στο εξής: μηχανισμός), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Πορτογαλία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Πορτογαλίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) (στο εξής: σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023) στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Πορτογαλία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Πορτογαλίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) (στο εξής: σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023) στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» (στο εξής: βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» (στο εξής: βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) (στο εξής: κανονισμός REPowerEU), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) (στο εξής: κανονισμός REPowerEU), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 (ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της, της 9ης Νοεμβρίου 2022, σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 (ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της, της 9ης Νοεμβρίου 2022, σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 22 Απριλίου 2021 η Πορτογαλία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πορτογαλίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Πορτογαλία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 22 Απριλίου 2021 η Πορτογαλία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πορτογαλίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Πορτογαλία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 29 Απριλίου 2023 η Πορτογαλία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 29 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Πορτογαλίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 29 Απριλίου 2023 η Πορτογαλία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 29 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Πορτογαλίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Πορτογαλία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Πορτογαλίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πορτογαλίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις τις οποίες δεν πραγματεύεται, ή πραγματεύεται μόνο εν μέρει, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Πορτογαλίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για την Πορτογαλία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Πορτογαλίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πορτογαλίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις τις οποίες δεν πραγματεύεται, ή πραγματεύεται μόνο εν μέρει, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Πορτογαλίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Πορτογαλία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Πορτογαλία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με το υψηλό ιδιωτικό, δημόσιο και εξωτερικό χρέος υποχωρούν αλλά εξακολουθούν να υφίστανται. Έπειτα από μια προσωρινή διακοπή λόγω της έξαρσης της πανδημίας COVID-19, οι δείκτες του ιδιωτικού και του δημόσιου χρέους επανήλθαν σε πτωτική πορεία το 2021, την οποία αναμένεται να διατηρήσουν, ευνοούμενοι από την οικονομική ανάπτυξη. Παρότι βρίσκονται πλέον κάτω από τα προ πανδημίας επίπεδα, οι δείκτες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Βελτίωση σημειώθηκε και στη σαφώς αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση τόσο πριν όσο και μετά την πανδημία COVID-19, το δε εξωτερικό χρέος προβλέπεται να υποχωρήσει περαιτέρω, χάρη στη συνεχιζόμενη οικονομική ανάπτυξη παρά μια περιορισμένη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας το 2023. Το μικρό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε οριακά το 2022, ως απόρροια των υψηλότερων τιμών της ενέργειας, αλλά η επιδείνωση αυτή μετριάστηκε από την περαιτέρω έντονη ανάκαμψη των εξαγωγών, ειδικότερα δε των τουριστικών εξαγωγών. Στο μέλλον, η παραδοχή ότι θα συνεχιστεί η χαλάρωση των τιμών της ενέργειας και η περαιτέρω αύξηση των τουριστικών εξαγωγών, καθώς και οι τρέχουσες πολιτικές για τη στήριξη της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προβλέπεται ότι θα εξισορροπήσουν τον λογαριασμό τρεχουσών συναλλαγών και θα στηρίξουν ακόμη περισσότερο την προσαρμογή της καθαρής διεθνούς επενδυτικής θέσης. Οι τιμές των κατοικιών παρουσιάζουν ισχυρή άνοδο εδώ και αρκετά χρόνια, ενώ συνεχίστηκε η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων από τα ήδη μέτρια επίπεδα. Η περαιτέρω μείωση των ευπαθειών θα μπορούσε να αναχαιτιστεί από τον αντίκτυπο της αυστηροποίησης των χρηματοπιστωτικών συνθηκών και το αβέβαιο εξωτερικό περιβάλλον, καθώς και από τον δυνητικό αντίκτυπο αυτών στην οικονομική ανάπτυξη. Η πρόοδος σε επίπεδο πολιτικών ήταν ευνοϊκή, με ιδιαίτερη έμφαση στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και η συνέχιση της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αναμένεται να επιφέρει περαιτέρω βελτιώσεις. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για την Πορτογαλία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Πορτογαλία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με το υψηλό ιδιωτικό, δημόσιο και εξωτερικό χρέος υποχωρούν αλλά εξακολουθούν να υφίστανται. Έπειτα από μια προσωρινή διακοπή λόγω της έξαρσης της πανδημίας COVID-19, οι δείκτες του ιδιωτικού και του δημόσιου χρέους επανήλθαν σε πτωτική πορεία το 2021, την οποία αναμένεται να διατηρήσουν, ευνοούμενοι από την οικονομική ανάπτυξη. Παρότι βρίσκονται πλέον κάτω από τα προ πανδημίας επίπεδα, οι δείκτες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Βελτίωση σημειώθηκε και στη σαφώς αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση τόσο πριν όσο και μετά την πανδημία COVID-19, το δε εξωτερικό χρέος προβλέπεται να υποχωρήσει περαιτέρω, χάρη στη συνεχιζόμενη οικονομική ανάπτυξη παρά μια περιορισμένη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας το 2023. Το μικρό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε οριακά το 2022, ως απόρροια των υψηλότερων τιμών της ενέργειας, αλλά η επιδείνωση αυτή μετριάστηκε από την περαιτέρω έντονη ανάκαμψη των εξαγωγών, ειδικότερα δε των τουριστικών εξαγωγών. Στο μέλλον, η παραδοχή ότι θα συνεχιστεί η χαλάρωση των τιμών της ενέργειας και η περαιτέρω αύξηση των τουριστικών εξαγωγών, καθώς και οι τρέχουσες πολιτικές για τη στήριξη της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προβλέπεται ότι θα εξισορροπήσουν τον λογαριασμό τρεχουσών συναλλαγών και θα στηρίξουν ακόμη περισσότερο την προσαρμογή της καθαρής διεθνούς επενδυτικής θέσης. Οι τιμές των κατοικιών παρουσιάζουν ισχυρή άνοδο εδώ και αρκετά χρόνια, ενώ συνεχίστηκε η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων από τα ήδη μέτρια επίπεδα. Η περαιτέρω μείωση των ευπαθειών θα μπορούσε να αναχαιτιστεί από τον αντίκτυπο της αυστηροποίησης των χρηματοπιστωτικών συνθηκών και το αβέβαιο εξωτερικό περιβάλλον, καθώς και από τον δυνητικό αντίκτυπο αυτών στην οικονομική ανάπτυξη. Η πρόοδος σε επίπεδο πολιτικών ήταν ευνοϊκή, με ιδιαίτερη έμφαση στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και η συνέχιση της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αναμένεται να επιφέρει περαιτέρω βελτιώσεις.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Πορτογαλίας μειώθηκε από 2,9 % του ΑΕΠ το 2021 σε 0,4 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 125,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 113,9 % στο τέλος του 2022. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Πορτογαλίας μειώθηκε από 2,9 % του ΑΕΠ το 2021 σε 0,4 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 125,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 113,9 % στο τέλος του 2022.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μειώνουν τα έσοδα το 2022 είναι η γενική μείωση του φόρου καυσίμων και το πάγωμα της επικαιροποίησης του συντελεστή άνθρακα του φόρου καυσίμων, ενώ παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που αυξάνουν τις δαπάνες είναι η έκτακτη στήριξη με τη μορφή πληρωμής που καταβλήθηκε τον Οκτώβριο του 2022 σε διάφορες πληθυσμιακές ομάδες, όπως συνταξιούχους, εργαζομένους, παιδιά και νέους, η καταβολή κατ’ αποκοπή ποσών σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος που είναι τα πλέον ευάλωτα στην αύξηση των τιμών της ενέργειας, καθώς και ένα κονδύλι υπέρ του εθνικού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας με σκοπό τη μείωση των τιμολογίων του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 2,0 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,0 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μειώνουν τα έσοδα το 2022 είναι η γενική μείωση του φόρου καυσίμων και το πάγωμα της επικαιροποίησης του συντελεστή άνθρακα του φόρου καυσίμων, ενώ παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που αυξάνουν τις δαπάνες είναι η έκτακτη στήριξη με τη μορφή πληρωμής που καταβλήθηκε τον Οκτώβριο του 2022 σε διάφορες πληθυσμιακές ομάδες, όπως συνταξιούχους, εργαζομένους, παιδιά και νέους, η καταβολή κατ’ αποκοπή ποσών σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος που είναι τα πλέον ευάλωτα στην αύξηση των τιμών της ενέργειας, καθώς και ένα κονδύλι υπέρ του εθνικού συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας με σκοπό τη μείωση των τιμολογίων του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 2,0 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,0 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Πορτογαλία (7) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων προς στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στην Πορτογαλία να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να περιορίσει την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στην Πορτογαλία (7) να χρησιμοποιήσει το 2022 τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας για τη χρηματοδότηση πρόσθετων επενδύσεων προς στήριξη της ανάκαμψης, ασκώντας παράλληλα συνετή δημοσιονομική πολιτική. Επιπλέον, το Συμβούλιο συνέστησε στην Πορτογαλία να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να περιορίσει την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο ‒ 1,5 % του ΑΕΠ. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Πορτογαλία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 1,2 % του ΑΕΠ το 2022 (1,7 % του ΑΕΠ το 2021). Αυτή η μείωση των δαπανών το 2022 οφειλόταν στη μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από άλλα ταμεία της Ένωσης, ενώ οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από τον μηχανισμό αυξήθηκαν μεταξύ 2021 και 2022. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. (9) Ως εκ τούτου, η Πορτογαλία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 1,9 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων που ελήφθησαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 2,0 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Πορτογαλία περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο ‒ 1,5 % του ΑΕΠ. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Πορτογαλία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 1,2 % του ΑΕΠ το 2022 (1,7 % του ΑΕΠ το 2021). Αυτή η μείωση των δαπανών το 2022 οφειλόταν στη μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από άλλα ταμεία της Ένωσης, ενώ οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από τον μηχανισμό αυξήθηκαν μεταξύ 2021 και 2022. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. (9) Ως εκ τούτου, η Πορτογαλία δεν διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, κάτι που δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 1,9 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων που ελήφθησαν για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 2,0 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Πορτογαλία περιόρισε επαρκώς την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι συντηρητικό το 2023 και σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,8 % το 2023 και κατά 2,0 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται μεγαλύτερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,4 % το 2023 και ελαφρώς μικρότερη αύξηση κατά 1,8 % το 2024. Η διαφορά εξηγείται από την υψηλότερη συμβολή των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ενώ η κυβέρνηση αναμένει υψηλότερη αύξηση των επενδύσεων τόσο το 2023 όσο και το 2024. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι συντηρητικό το 2023 και σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,8 % το 2023 και κατά 2,0 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται μεγαλύτερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,4 % το 2023 και ελαφρώς μικρότερη αύξηση κατά 1,8 % το 2024. Η διαφορά εξηγείται από την υψηλότερη συμβολή των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ενώ η κυβέρνηση αναμένει υψηλότερη αύξηση των επενδύσεων τόσο το 2023 όσο και το 2024.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι ο δείκτης του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης θα διατηρηθεί στο 0,4 % του ΑΕΠ το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από 113,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 σε 107,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 0,1 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των υψηλότερων προβλεπόμενων εσόδων στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, τόσο από έμμεσους όσο και από άμεσους φόρους. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 106,2 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται κυρίως στην ευνοϊκότερη, από πλευράς μείωσης του χρέους, διαφορά μεταξύ ρυθμού ανάπτυξης και επιτοκίου που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι ο δείκτης του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης θα διατηρηθεί στο 0,4 % του ΑΕΠ το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από 113,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 σε 107,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 0,1 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των υψηλότερων προβλεπόμενων εσόδων στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, τόσο από έμμεσους όσο και από άμεσους φόρους. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 106,2 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται κυρίως στην ευνοϊκότερη, από πλευράς μείωσης του χρέους, διαφορά μεταξύ ρυθμού ανάπτυξης και επιτοκίου που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 —ειδικότερα πληρωμές κατ’ αποκοπή ποσών σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος που είναι πιο ευάλωτα στην αύξηση των τιμών της ενέργειας, η γενική μείωση του φόρου καυσίμων και το πάγωμα της επικαιροποίησης του συντελεστή άνθρακα στον φόρο καυσίμων—, καθώς και μέτρα που είχαν ανακοινωθεί ήδη το 2022, αλλά έχουν αντίκτυπο στο ισοζύγιο της κυβέρνησης το 2023, όπως το κονδύλιο για τη στήριξη του μεταβατικού καθεστώτος προς σταθεροποίηση των τιμών του αερίου που καταβάλλουν οι επιχειρήσεις, το οποίο παραμένει σε ισχύ καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 1 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,8 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 —ειδικότερα πληρωμές κατ’ αποκοπή ποσών σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος που είναι πιο ευάλωτα στην αύξηση των τιμών της ενέργειας, η γενική μείωση του φόρου καυσίμων και το πάγωμα της επικαιροποίησης του συντελεστή άνθρακα στον φόρο καυσίμων—, καθώς και μέτρα που είχαν ανακοινωθεί ήδη το 2022, αλλά έχουν αντίκτυπο στο ισοζύγιο της κυβέρνησης το 2023, όπως το κονδύλιο για τη στήριξη του μεταβατικού καθεστώτος προς σταθεροποίηση των τιμών του αερίου που καταβάλλουν οι επιχειρήσεις, το οποίο παραμένει σε ισχύ καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 1 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,8 % του ΑΕΠ.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Πορτογαλία να λάβει μέτρα, προκειμένου το 2023 να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών κάτω από τη μεσοπρόθεσμη αύξηση του δυνητικού προϊόντος (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Πορτογαλία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Πορτογαλία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στην Πορτογαλία να λάβει μέτρα, προκειμένου το 2023 να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών κάτω από τη μεσοπρόθεσμη αύξηση του δυνητικού προϊόντος (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Πορτογαλία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στην Πορτογαλία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (‒ 0,7 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 1,5 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) το 2023 προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Ως εκ τούτου, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Η προβλεπόμενη συσταλτική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται, κατ’ ουσίαν, στο μειωμένο κόστος των μέτρων στήριξης (στοχευμένων και μη στοχευμένων) προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις για την αντιμετώπιση των απότομων αυξήσεων των τιμών της ενέργειας (κατά 1,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ). Οι κυριότεροι παράγοντες αύξησης των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είναι οι επίμονες πιέσεις που ασκούνται στις δημόσιες τρέχουσες δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των μισθών και των συντάξεων του δημόσιου τομέα, ιδίως λόγω των μόνιμων αυξήσεων των μισθών του δημόσιου τομέα και των προαιρετικών αυξήσεων των συντάξεων. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις δυνάμει του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 2,2 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Πορτογαλία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (14). Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει, εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης, δημόσιες επενδύσεις υπέρ της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και της ενεργειακής ασφάλειας, για παράδειγμα έργα απανθρακοποίησης της βιομηχανίας, την παραγωγή ανανεώσιμου υδρογόνου και άλλων ανανεώσιμων αερίων, και την ψηφιοποίηση των σχολείων. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (‒ 0,7 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (‒ 1,5 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) το 2023 προβλέπεται να έχει συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Ως εκ τούτου, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Η προβλεπόμενη συσταλτική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται, κατ’ ουσίαν, στο μειωμένο κόστος των μέτρων στήριξης (στοχευμένων και μη στοχευμένων) προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις για την αντιμετώπιση των απότομων αυξήσεων των τιμών της ενέργειας (κατά 1,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ). Οι κυριότεροι παράγοντες αύξησης των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είναι οι επίμονες πιέσεις που ασκούνται στις δημόσιες τρέχουσες δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των μισθών και των συντάξεων του δημόσιου τομέα, ιδίως λόγω των μόνιμων αυξήσεων των μισθών του δημόσιου τομέα και των προαιρετικών αυξήσεων των συντάξεων. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις δυνάμει του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 2,2 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Πορτογαλία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (14). Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει, εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης, δημόσιες επενδύσεις υπέρ της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και της ενεργειακής ασφάλειας, για παράδειγμα έργα απανθρακοποίησης της βιομηχανίας, την παραγωγή ανανεώσιμου υδρογόνου και άλλων ανανεώσιμων αερίων, και την ψηφιοποίηση των σχολείων.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει ως επί το πλείστον την προβλεπόμενη συγκράτηση των τρεχουσών δαπανών, ιδίως όσον αφορά την ενδιάμεση κατανάλωση, το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας και τις επιδοτήσεις, καθώς και τη σταθερή ανάπτυξη στο σκέλος των εσόδων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 103,0 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 0,1 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι ελαφρώς χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω της έντονης αύξησης των εσόδων, ιδίως όσον αφορά τους φόρους, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 103,1 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει ως επί το πλείστον την προβλεπόμενη συγκράτηση των τρεχουσών δαπανών, ιδίως όσον αφορά την ενδιάμεση κατανάλωση, το εισόδημα εξαρτημένης εργασίας και τις επιδοτήσεις, καθώς και τη σταθερή ανάπτυξη στο σκέλος των εσόδων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 103,0 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 0,1 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι ελαφρώς χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω της έντονης αύξησης των εσόδων, ιδίως όσον αφορά τους φόρους, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 103,1 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 δεν περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξει νέα αύξηση των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 δεν περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξει νέα αύξηση των τιμών της ενέργειας.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (15). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (16) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 1,8 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά το 2023, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (15). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (16) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 1,8 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά το 2023, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 2,8 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Αυτό οφείλεται σε μέτρα με προβλεπόμενο μόνιμο αντίκτυπο αύξησης των δαπανών και σε μεταρρυθμίσεις του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων οι οποίες μειώνουν τα έσοδα. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 2,8 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας. Αυτό οφείλεται σε μέτρα με προβλεπόμενο μόνιμο αντίκτυπο αύξησης των δαπανών και σε μεταρρυθμίσεις του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων οι οποίες μειώνουν τα έσοδα.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 3,2 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,4 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει υψηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις αυτές περιλαμβάνουν μέτρα εκσυγχρονισμού και απλούστευσης της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών και αναβάθμισης των πληροφοριακών συστημάτων διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, όπως η ανάπτυξη ενός μοντέλου για την παρακολούθηση της δημοσιονομικής και χρηματοοικονομικής εκτέλεσης της γενικής κυβέρνησης, η θέση σε επιχειρησιακή λειτουργία της κρατικής λογιστικής οντότητας, καθώς και η ένταξη της κατάρτισης προϋπολογισμού για κάθε πρόγραμμα και της επανεξέτασης των δαπανών στην τακτική διαδικασία του προϋπολογισμού, που αποτελούν μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 3,2 % του ΑΕΠ το 2023 σε 3,4 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει υψηλότερες εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις αυτές περιλαμβάνουν μέτρα εκσυγχρονισμού και απλούστευσης της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών και αναβάθμισης των πληροφοριακών συστημάτων διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, όπως η ανάπτυξη ενός μοντέλου για την παρακολούθηση της δημοσιονομικής και χρηματοοικονομικής εκτέλεσης της γενικής κυβέρνησης, η θέση σε επιχειρησιακή λειτουργία της κρατικής λογιστικής οντότητας, καθώς και η ένταξη της κατάρτισης προϋπολογισμού για κάθε πρόγραμμα και της επανεξέτασης των δαπανών στην τακτική διαδικασία του προϋπολογισμού, που αποτελούν μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (27) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2025, να επιτύχει ισοσκελισμένη δημοσιονομική θέση το 2026, και αργότερα να ανέλθει σε ισχνό πλεόνασμα ύψους 0,1 % του ΑΕΠ το 2027. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 103,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 92,0 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2027. Μια πιο φιλική προς την ανάπτυξη σύνθεση των δημόσιων οικονομικών, τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών του δημόσιου προϋπολογισμού, θα ενισχύσει τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα της Πορτογαλίας, βελτιώνοντας παράλληλα το επιχειρηματικό περιβάλλον και συμβάλλοντας σε μια βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς. Οι φορολογικές ελαφρύνσεις χρησιμοποιούνται ευρέως στο πορτογαλικό φορολογικό σύστημα, καθώς περισσότερες από 500 φορολογικές ελαφρύνσεις κατανέμονται σε περισσότερα από 60 νομικά κείμενα. Αυτό αυξάνει την πολυπλοκότητα και μειώνει τη διαφάνεια του συστήματος, ενώ ταυτόχρονα οδηγεί σε διαφυγόντα έσοδα. Η οικονομική αποδοτικότητα των υφιστάμενων φορολογικών ελαφρύνσεων θα μπορούσε να βελτιωθεί με συστηματική παρακολούθηση και αξιολόγηση, ώστε να καταστούν εφικτές σημαντικές βελτιώσεις στον τομέα αυτόν. Επιπλέον, τα κρατικά και δημοτικά τέλη περιπλέκουν το σύστημα φορολογίας εισοδήματος εταιρειών, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετη επιβάρυνση τόσο για τη φορολογική διοίκηση όσο και για τις επιχειρήσεις. Η αποδοτικότητα της φορολογικής διοίκησης της Πορτογαλίας θα μπορούσε να ενισχυθεί, ώστε να ενθαρρυνθεί η οικειοθελής συμμόρφωση και να μειωθεί η φοροδιαφυγή και η φορολογική απάτη. Το διοικητικό κόστος της είσπραξης των φόρων είναι υψηλό και έχει αυξηθεί περαιτέρω τα τελευταία χρόνια (περίπου κατά 5 % από το 2018 έως το 2020). Ταυτόχρονα, ο χρόνος που απαιτείται για την καταβολή φόρων στην Πορτογαλία φαίνεται να είναι μεγαλύτερος από ό, τι σε άλλα κράτη μέλη. Οι ήδη υψηλές ληξιπρόθεσμες φορολογικές οφειλές συνέχισαν να αυξάνονται (ανέρχονταν στο 45,9 % των συνολικών εσόδων έως το τέλος του 2020, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της Ένωσης). |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2025, να επιτύχει ισοσκελισμένη δημοσιονομική θέση το 2026, και αργότερα να ανέλθει σε ισχνό πλεόνασμα ύψους 0,1 % του ΑΕΠ το 2027. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 103,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 92,0 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2027. Μια πιο φιλική προς την ανάπτυξη σύνθεση των δημόσιων οικονομικών, τόσο στο σκέλος των εσόδων όσο και στο σκέλος των δαπανών του δημόσιου προϋπολογισμού, θα ενισχύσει τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα της Πορτογαλίας, βελτιώνοντας παράλληλα το επιχειρηματικό περιβάλλον και συμβάλλοντας σε μια βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς. Οι φορολογικές ελαφρύνσεις χρησιμοποιούνται ευρέως στο πορτογαλικό φορολογικό σύστημα, καθώς περισσότερες από 500 φορολογικές ελαφρύνσεις κατανέμονται σε περισσότερα από 60 νομικά κείμενα. Αυτό αυξάνει την πολυπλοκότητα και μειώνει τη διαφάνεια του συστήματος, ενώ ταυτόχρονα οδηγεί σε διαφυγόντα έσοδα. Η οικονομική αποδοτικότητα των υφιστάμενων φορολογικών ελαφρύνσεων θα μπορούσε να βελτιωθεί με συστηματική παρακολούθηση και αξιολόγηση, ώστε να καταστούν εφικτές σημαντικές βελτιώσεις στον τομέα αυτόν. Επιπλέον, τα κρατικά και δημοτικά τέλη περιπλέκουν το σύστημα φορολογίας εισοδήματος εταιρειών, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετη επιβάρυνση τόσο για τη φορολογική διοίκηση όσο και για τις επιχειρήσεις. Η αποδοτικότητα της φορολογικής διοίκησης της Πορτογαλίας θα μπορούσε να ενισχυθεί, ώστε να ενθαρρυνθεί η οικειοθελής συμμόρφωση και να μειωθεί η φοροδιαφυγή και η φορολογική απάτη. Το διοικητικό κόστος της είσπραξης των φόρων είναι υψηλό και έχει αυξηθεί περαιτέρω τα τελευταία χρόνια (περίπου κατά 5 % από το 2018 έως το 2020). Ταυτόχρονα, ο χρόνος που απαιτείται για την καταβολή φόρων στην Πορτογαλία φαίνεται να είναι μεγαλύτερος από ό, τι σε άλλα κράτη μέλη. Οι ήδη υψηλές ληξιπρόθεσμες φορολογικές οφειλές συνέχισαν να αυξάνονται (ανέρχονταν στο 45,9 % των συνολικών εσόδων έως το τέλος του 2020, πολύ πάνω από τον μέσο όρο της Ένωσης).

| (28) | Όσον αφορά το σύστημα κοινωνικής προστασίας της Πορτογαλίας, η ικανότητα των κοινωνικών παροχών να μειώσουν τη φτώχεια είναι χαμηλή και μειώθηκε περαιτέρω το 2021, ενώ η εξέλιξη του ποσοστού των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ήταν από τις χειρότερες στην Ένωση (αύξηση κατά 2,4 % εκατοστιαίες μονάδες), σε ένα πλαίσιο γενικής σταθερότητας στα περισσότερα κράτη μέλη. Η επάρκεια του ελάχιστου εισοδήματος παραμένει χαμηλή και βρίσκεται πολύ κάτω από το όριο της φτώχειας. Τα στοιχεία αυτά θέτουν εν αμφιβόλω την ικανότητα της Πορτογαλίας να επιτύχει τους στόχους μείωσης της φτώχειας που περιέχονται στο σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Ταυτόχρονα, το σύστημα κοινωνικής προστασίας παραμένει πολύπλοκο, καθώς διάφοροι τύποι κοινωνικών παροχών φαίνεται να εξυπηρετούν παρόμοιους στόχους. Η επακόλουθη πολυπλοκότητα και ο κατακερματισμός οδηγούν σε σχετικά χαμηλά ποσοστά αξίωσης δικαιωμάτων και σε έλλειψη αποτελεσματικής εστίασης σε όσα άτομα έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη, γεγονός που εμποδίζει την κάλυψη και, κατ’ επέκταση, την επάρκεια των κοινωνικών παροχών. Η απλούστευση των υφιστάμενων παροχών σε συνδυασμό με την έγκαιρη εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής για την καταπολέμηση της φτώχειας θα αυξήσουν την ικανότητα της Πορτογαλίας να αντιμετωπίσει τις μελλοντικές κοινωνικές προκλήσεις. |
| --- | --- |

(28)

Όσον αφορά το σύστημα κοινωνικής προστασίας της Πορτογαλίας, η ικανότητα των κοινωνικών παροχών να μειώσουν τη φτώχεια είναι χαμηλή και μειώθηκε περαιτέρω το 2021, ενώ η εξέλιξη του ποσοστού των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ήταν από τις χειρότερες στην Ένωση (αύξηση κατά 2,4 % εκατοστιαίες μονάδες), σε ένα πλαίσιο γενικής σταθερότητας στα περισσότερα κράτη μέλη. Η επάρκεια του ελάχιστου εισοδήματος παραμένει χαμηλή και βρίσκεται πολύ κάτω από το όριο της φτώχειας. Τα στοιχεία αυτά θέτουν εν αμφιβόλω την ικανότητα της Πορτογαλίας να επιτύχει τους στόχους μείωσης της φτώχειας που περιέχονται στο σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Ταυτόχρονα, το σύστημα κοινωνικής προστασίας παραμένει πολύπλοκο, καθώς διάφοροι τύποι κοινωνικών παροχών φαίνεται να εξυπηρετούν παρόμοιους στόχους. Η επακόλουθη πολυπλοκότητα και ο κατακερματισμός οδηγούν σε σχετικά χαμηλά ποσοστά αξίωσης δικαιωμάτων και σε έλλειψη αποτελεσματικής εστίασης σε όσα άτομα έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη, γεγονός που εμποδίζει την κάλυψη και, κατ’ επέκταση, την επάρκεια των κοινωνικών παροχών. Η απλούστευση των υφιστάμενων παροχών σε συνδυασμό με την έγκαιρη εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής για την καταπολέμηση της φτώχειας θα αυξήσουν την ικανότητα της Πορτογαλίας να αντιμετωπίσει τις μελλοντικές κοινωνικές προκλήσεις.

| (29) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πορτογαλίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με κίνδυνο να υπάρξουν ορισμένες καθυστερήσεις. Η Πορτογαλία υπέβαλε δύο αιτήσεις πληρωμής, οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 58 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχαν ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 2,98 δισ. EUR. Το πορτογαλικό σχέδιο ανάκαμψης και σταθερότητας έχει φιλόδοξο και σύνθετο χαρακτήρα. Η ισχυρή διακυβέρνηση και η συνεχής παρακολούθηση του σχεδίου είναι απαραίτητες για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος καθυστερήσεων. Η συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Πορτογαλίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. Στις 26 Μαΐου 2023 η Πορτογαλία υπέβαλε τροποποιημένο σχέδιο, αναθεωρημένο με νέα μέτρα, στο οποίο περιλαμβάνεται κεφάλαιο για το REPowerEU και λαμβάνεται υπόψη η αυξημένη μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά (17). Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Πορτογαλία υπέβαλε επίσης αίτημα για πρόσθετη δανειακή στήριξη στο πλαίσιο του μηχανισμού. |
| --- | --- |

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πορτογαλίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με κίνδυνο να υπάρξουν ορισμένες καθυστερήσεις. Η Πορτογαλία υπέβαλε δύο αιτήσεις πληρωμής, οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 58 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχαν ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 2,98 δισ. EUR. Το πορτογαλικό σχέδιο ανάκαμψης και σταθερότητας έχει φιλόδοξο και σύνθετο χαρακτήρα. Η ισχυρή διακυβέρνηση και η συνεχής παρακολούθηση του σχεδίου είναι απαραίτητες για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος καθυστερήσεων. Η συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Πορτογαλίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. Στις 26 Μαΐου 2023 η Πορτογαλία υπέβαλε τροποποιημένο σχέδιο, αναθεωρημένο με νέα μέτρα, στο οποίο περιλαμβάνεται κεφάλαιο για το REPowerEU και λαμβάνεται υπόψη η αυξημένη μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά (17). Σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Πορτογαλία υπέβαλε επίσης αίτημα για πρόσθετη δανειακή στήριξη στο πλαίσιο του μηχανισμού.

| (30) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής της Πορτογαλίας για τη συνοχή το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής για τη συνοχή συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Πορτογαλία. |
| --- | --- |

(30)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής της Πορτογαλίας για τη συνοχή το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής για τη συνοχή συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στην Πορτογαλία.

| (31) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής για τη συνοχή, η Πορτογαλία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την κυκλική οικονομία, την ενέργεια και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(31)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής για τη συνοχή, η Πορτογαλία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την κυκλική οικονομία, την ενέργεια και την πράσινη μετάβαση.

| (32) | Η Πορτογαλία υπολείπεται κατά πολύ του μέσου όρου της Ένωσης όσον αφορά την πρόοδο προς μια κυκλική οικονομία, την παραγωγικότητα των πόρων στις βιομηχανίες και τους δείκτες διαχείρισης αποβλήτων, με έντονες περιφερειακές αποκλίσεις. Το μέσο ποσοστό ανακύκλωσης σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης είναι ιδιαίτερα χαμηλό (30,5 % το 2021, πολύ κάτω από τον στόχο του 50 % της Ένωσης έως το 2020) και ποικίλλει ανά περιφέρεια. Για την επίτευξη των στόχων της Ένωσης για την επόμενη δεκαετία, συμπεριλαμβανομένης της επίτευξης ποσοστού 55 % όσον αφορά την ανακύκλωση αστικών αποβλήτων έως το 2025, θα χρειαστούν σημαντικές προσπάθειες. Απαιτούνται βελτιώσεις για την αύξηση της πρόληψης, της ελαχιστοποίησης, της διαλογής, της επαναχρησιμοποίησης και της ανακύκλωσης των αποβλήτων, σύμφωνα με τα υψηλότερα στάδια της ιεράρχησης των αποβλήτων, ώστε να μην καταλήγουν τα απόβλητα σε χώρους υγειονομικής ταφής και αποτεφρωτήρες, αλλά και για τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης και επεξεργασίας αποβλήτων. Παραδείγματα για την καλύτερη επίτευξη αυτών των στόχων είναι η αύξηση των τελών υγειονομικής ταφής και αποτέφρωσης, η θέσπιση φόρου επί των υπολειμματικών αποβλήτων και η αύξηση των τελών για τους δήμους που δεν επιτυγχάνουν τους στόχους ανακύκλωσης. Επιπλέον, η διαδικασία θα μπορούσε να επιταχυνθεί με την επέκταση της χωριστής συλλογής αποβλήτων και την περαιτέρω ανάπτυξη συστημάτων όπως η «πληρωμή κατά την απόρριψη», η «ανταποδοτική ανακύκλωση» και η διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού. |
| --- | --- |

(32)

Η Πορτογαλία υπολείπεται κατά πολύ του μέσου όρου της Ένωσης όσον αφορά την πρόοδο προς μια κυκλική οικονομία, την παραγωγικότητα των πόρων στις βιομηχανίες και τους δείκτες διαχείρισης αποβλήτων, με έντονες περιφερειακές αποκλίσεις. Το μέσο ποσοστό ανακύκλωσης σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης είναι ιδιαίτερα χαμηλό (30,5 % το 2021, πολύ κάτω από τον στόχο του 50 % της Ένωσης έως το 2020) και ποικίλλει ανά περιφέρεια. Για την επίτευξη των στόχων της Ένωσης για την επόμενη δεκαετία, συμπεριλαμβανομένης της επίτευξης ποσοστού 55 % όσον αφορά την ανακύκλωση αστικών αποβλήτων έως το 2025, θα χρειαστούν σημαντικές προσπάθειες. Απαιτούνται βελτιώσεις για την αύξηση της πρόληψης, της ελαχιστοποίησης, της διαλογής, της επαναχρησιμοποίησης και της ανακύκλωσης των αποβλήτων, σύμφωνα με τα υψηλότερα στάδια της ιεράρχησης των αποβλήτων, ώστε να μην καταλήγουν τα απόβλητα σε χώρους υγειονομικής ταφής και αποτεφρωτήρες, αλλά και για τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης και επεξεργασίας αποβλήτων. Παραδείγματα για την καλύτερη επίτευξη αυτών των στόχων είναι η αύξηση των τελών υγειονομικής ταφής και αποτέφρωσης, η θέσπιση φόρου επί των υπολειμματικών αποβλήτων και η αύξηση των τελών για τους δήμους που δεν επιτυγχάνουν τους στόχους ανακύκλωσης. Επιπλέον, η διαδικασία θα μπορούσε να επιταχυνθεί με την επέκταση της χωριστής συλλογής αποβλήτων και την περαιτέρω ανάπτυξη συστημάτων όπως η «πληρωμή κατά την απόρριψη», η «ανταποδοτική ανακύκλωση» και η διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού.

| (33) | Παρά την πρόοδο που σημείωσε η Πορτογαλία, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο της ενεργειακής κρίσης, εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, καθώς το πετρέλαιο και το αέριο αντιπροσώπευαν το 45 % και το 23 % αντίστοιχα του ενεργειακού της μείγματος το 2021. Επιπλέον, η υψηλή εξάρτηση της Πορτογαλίας από το αέριο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ενέχει κινδύνους όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού, ιδίως αν ληφθεί υπόψη η έλλειψη υδροηλεκτρικής ενέργειας λόγω συχνότερων περιόδων ξηρασίας. Για να επιταχυνθούν οι προσπάθειες απανθρακοποίησης, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν επίσης ορισμένα μέτρα βασισμένα στις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις που αποτελούν μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πορτογαλίας και βαίνουν πέραν αυτών. Για να επιταχυνθεί η υιοθέτηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Πορτογαλία θα μπορούσε να αξιοποιήσει την πρόοδο που σημείωσε πέρυσι όσον αφορά τον εξορθολογισμό της διαδικασίας αδειοδότησης, για παράδειγμα με την αύξηση της ικανότητας της διοίκησης που είναι αρμόδια για τις αδειοδοτήσεις, την αύξηση της ψηφιοποίησης στην παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τη θέσπιση ευνοϊκότερων ρυθμίσεων χωροταξικού σχεδιασμού για την υπεράκτια αιολική ενέργεια, οι δυνατότητες της οποίας συνεχίζουν να μην αξιοποιούνται επαρκώς. Θα ήταν επίσης επωφελής η ανάληψη περαιτέρω δράσης για να προωθηθούν η αυτοκατανάλωση, συμπεριλαμβανομένης της ηλιακής ενέργειας στέγης, και οι κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας. Παρότι αυξάνεται, ο αριθμός των κοινοτήτων ανανεώσιμης ενέργειας στην Πορτογαλία παραμένει χαμηλός και υπάρχει περιθώριο να διευκολυνθεί η αδειοδότησή τους και να δημιουργηθούν καθεστώτα παροχής κινήτρων. |
| --- | --- |

(33)

Παρά την πρόοδο που σημείωσε η Πορτογαλία, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο της ενεργειακής κρίσης, εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, καθώς το πετρέλαιο και το αέριο αντιπροσώπευαν το 45 % και το 23 % αντίστοιχα του ενεργειακού της μείγματος το 2021. Επιπλέον, η υψηλή εξάρτηση της Πορτογαλίας από το αέριο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ενέχει κινδύνους όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού, ιδίως αν ληφθεί υπόψη η έλλειψη υδροηλεκτρικής ενέργειας λόγω συχνότερων περιόδων ξηρασίας. Για να επιταχυνθούν οι προσπάθειες απανθρακοποίησης, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν επίσης ορισμένα μέτρα βασισμένα στις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις που αποτελούν μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Πορτογαλίας και βαίνουν πέραν αυτών. Για να επιταχυνθεί η υιοθέτηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Πορτογαλία θα μπορούσε να αξιοποιήσει την πρόοδο που σημείωσε πέρυσι όσον αφορά τον εξορθολογισμό της διαδικασίας αδειοδότησης, για παράδειγμα με την αύξηση της ικανότητας της διοίκησης που είναι αρμόδια για τις αδειοδοτήσεις, την αύξηση της ψηφιοποίησης στην παραγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τη θέσπιση ευνοϊκότερων ρυθμίσεων χωροταξικού σχεδιασμού για την υπεράκτια αιολική ενέργεια, οι δυνατότητες της οποίας συνεχίζουν να μην αξιοποιούνται επαρκώς. Θα ήταν επίσης επωφελής η ανάληψη περαιτέρω δράσης για να προωθηθούν η αυτοκατανάλωση, συμπεριλαμβανομένης της ηλιακής ενέργειας στέγης, και οι κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας. Παρότι αυξάνεται, ο αριθμός των κοινοτήτων ανανεώσιμης ενέργειας στην Πορτογαλία παραμένει χαμηλός και υπάρχει περιθώριο να διευκολυνθεί η αδειοδότησή τους και να δημιουργηθούν καθεστώτα παροχής κινήτρων.

| (34) | Με την ενσωμάτωση περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η πραγματοποίηση περισσότερων επενδύσεων θα έχει ουσιαστική σημασία για την επέκταση της δυναμικότητας αποθήκευσης και δικτύου, προκειμένου να διασφαλιστεί η ισορροπία του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Θα ήταν επωφελές για την Πορτογαλία να ενισχύσει τις διασυνδέσεις της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το επίπεδο διασύνδεσης με την Ισπανία εξακολουθεί να είναι χαμηλό σε σύγκριση με τους στόχους της για το 2030. Η κατάσταση του δικτύου μεταφοράς και διανομής θα μπορούσε να βελτιωθεί με την ενίσχυση του εσωτερικού δικτύου, πρόσθετες επενδύσεις στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και την περαιτέρω ψηφιοποίηση του δικτύου. Η σχετικά περιορισμένη εγκατάσταση έξυπνων μετρητών αποτελεί τροχοπέδη για την ανάπτυξη ενός αποκεντρωμένου συστήματος παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Για να αντιμετωπίσει τον υψηλό βαθμό εξάρτησής της από τα ορυκτά καύσιμα στα κτίρια και να μειώσει την κατανάλωση ενέργειας, η Πορτογαλία πρέπει να εντείνει τις προσπάθειες που καταβάλλει στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης πέραν των όσων προβλέπονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και στα προγράμματα της πολιτικής της Πορτογαλίας για τη συνοχή. Η λήψη περαιτέρω μέτρων αναμένεται επίσης ότι θα συμβάλει στην αντιμετώπιση του υψηλού ποσοστού του πορτογαλικού πληθυσμού που πλήττεται από ενεργειακή φτώχεια. Η εντατικοποίηση των προσπαθειών για την παροχή κινήτρων για ριζικές ανακαινίσεις, μεταξύ άλλων με την παροχή τεχνικής βοήθειας στους αιτούντες, θα μπορούσε να επιταχύνει την ευρεία υλοποίηση έργων ανακαίνισης. Επιπλέον, θα ήταν επωφελές για την Πορτογαλία να ενισχύσει το πλαίσιο χρηματοδοτικών καθεστώτων προς μόχλευση ιδιωτικών επενδύσεων για ενεργειακά αποδοτικές ανακαινίσεις. Με τον τρόπο αυτόν, η Πορτογαλία θα μπορούσε να στοχεύσει περισσότερους πόρους βάσει επιχορηγήσεων προς τα νοικοκυριά που έχουν ανάγκη. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Πορτογαλία μειώθηκε κατά 16 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18). Η Πορτογαλία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (19). |
| --- | --- |

(34)

Με την ενσωμάτωση περισσότερων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η πραγματοποίηση περισσότερων επενδύσεων θα έχει ουσιαστική σημασία για την επέκταση της δυναμικότητας αποθήκευσης και δικτύου, προκειμένου να διασφαλιστεί η ισορροπία του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Θα ήταν επωφελές για την Πορτογαλία να ενισχύσει τις διασυνδέσεις της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το επίπεδο διασύνδεσης με την Ισπανία εξακολουθεί να είναι χαμηλό σε σύγκριση με τους στόχους της για το 2030. Η κατάσταση του δικτύου μεταφοράς και διανομής θα μπορούσε να βελτιωθεί με την ενίσχυση του εσωτερικού δικτύου, πρόσθετες επενδύσεις στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και την περαιτέρω ψηφιοποίηση του δικτύου. Η σχετικά περιορισμένη εγκατάσταση έξυπνων μετρητών αποτελεί τροχοπέδη για την ανάπτυξη ενός αποκεντρωμένου συστήματος παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Για να αντιμετωπίσει τον υψηλό βαθμό εξάρτησής της από τα ορυκτά καύσιμα στα κτίρια και να μειώσει την κατανάλωση ενέργειας, η Πορτογαλία πρέπει να εντείνει τις προσπάθειες που καταβάλλει στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης πέραν των όσων προβλέπονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και στα προγράμματα της πολιτικής της Πορτογαλίας για τη συνοχή. Η λήψη περαιτέρω μέτρων αναμένεται επίσης ότι θα συμβάλει στην αντιμετώπιση του υψηλού ποσοστού του πορτογαλικού πληθυσμού που πλήττεται από ενεργειακή φτώχεια. Η εντατικοποίηση των προσπαθειών για την παροχή κινήτρων για ριζικές ανακαινίσεις, μεταξύ άλλων με την παροχή τεχνικής βοήθειας στους αιτούντες, θα μπορούσε να επιταχύνει την ευρεία υλοποίηση έργων ανακαίνισης. Επιπλέον, θα ήταν επωφελές για την Πορτογαλία να ενισχύσει το πλαίσιο χρηματοδοτικών καθεστώτων προς μόχλευση ιδιωτικών επενδύσεων για ενεργειακά αποδοτικές ανακαινίσεις. Με τον τρόπο αυτόν, η Πορτογαλία θα μπορούσε να στοχεύσει περισσότερους πόρους βάσει επιχορηγήσεων προς τα νοικοκυριά που έχουν ανάγκη. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Πορτογαλία μειώθηκε κατά 16 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18). Η Πορτογαλία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (19).

| (35) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Η Πορτογαλία αντιμετωπίζει επί του παρόντος ελλείψεις των δεξιοτήτων που απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση, ιδίως στον κατασκευαστικό και τον μεταποιητικό τομέα. Θα μπορούσε να επωφεληθεί από την ενίσχυση των πολιτικών της για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων που συνδέονται με την πράσινη μετάβαση και για τη συναφή επανειδίκευση. |
| --- | --- |

(35)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Η Πορτογαλία αντιμετωπίζει επί του παρόντος ελλείψεις των δεξιοτήτων που απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση, ιδίως στον κατασκευαστικό και τον μεταποιητικό τομέα. Θα μπορούσε να επωφεληθεί από την ενίσχυση των πολιτικών της για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων που συνδέονται με την πράσινη μετάβαση και για τη συναφή επανειδίκευση.

| (36) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (20) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(36)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (20) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (37) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Πορτογαλία, οι συστάσεις 1, 2 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023. |
| --- | --- |

(37)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για την Πορτογαλία, οι συστάσεις 1, 2 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023.

| (38) | Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το δημόσιο χρέος. Η σύσταση 2 συμβάλλει στην υλοποίηση της σύστασης 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 37, |
| --- | --- |

(38)

Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το δημόσιο χρέος. Η σύσταση 2 συμβάλλει στην υλοποίηση της σύστασης 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν τόσο στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών όσο και στην υλοποίηση των συστάσεων που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 37,

ΣΥΝΙΣΤΑ στην Πορτογαλία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 1,8 % (21) κατ' ανώτατο όριο, εκτός εάν εκτιμάται ότι ένα υψηλότερο ποσοστό αναφοράς για την αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών είναι συμβατό με την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου της Πορτογαλίας ύψους ‒ 0,5 % του ΑΕΠ, μεταξύ άλλων, εάν οι δαπάνες για τόκους είναι χαμηλότερες από αυτές που προβλέπει επί του παρόντος η Επιτροπή.

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του φορολογικού συστήματος και του συστήματος κοινωνικής προστασίας, δίνοντας προτεραιότητα ιδίως στην απλούστευση και των δύο πλαισίων, ενισχύοντας την αποδοτικότητα των αντίστοιχων διοικήσεων και μειώνοντας τον σχετικό διοικητικό φόρτο.

2.

Να επισπεύσει την εφαρμογή του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, μεταξύ άλλων, διασφαλίζοντας κατάλληλη διοικητική ικανότητα και, μετά την πρόσφατη υποβολή της προσθήκης, συμπεριλαμβανομένων του κεφαλαίου για το REPowerEU και του αιτήματος για πρόσθετη δανειακή στήριξη, να ξεκινήσει ταχέως την εφαρμογή των σχετικών μέτρων. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής για τη συνοχή, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να βελτιώσει τις συνθήκες για τη μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία, ιδίως με την αύξηση της πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων, της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησής τους, ώστε να μην καταλήγουν τα απόβλητα σε χώρους υγειονομικής ταφής και αποτεφρωτήρες.

4.

Να μειώσει τη συνολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Να επιταχύνει ακόμη περισσότερο την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με την περαιτέρω απλούστευση και ψηφιοποίηση των αδειοδοτήσεων, ώστε να καταστεί εφικτή η πρόσθετη παραγωγή αιολικής —ιδίως υπεράκτιας— και ηλιακής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και με την προώθηση της αυτοκατανάλωσης και των κοινοτήτων ανανεώσιμης ενέργειας. Να αυξήσει τη δυναμικότητα διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας και να αναβαθμίσει τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να καταστούν δυνατές οι επενδύσεις στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και στην ψηφιοποίηση του δικτύου, συμπεριλαμβανομένης της ταχύτερης εγκατάστασης έξυπνων μετρητών. Να επιταχύνει τις επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση με την προώθηση χρηματοδοτικών προγραμμάτων για την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων και τη στήριξη των νοικοκυριών που έχουν ανάγκη. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10149/21· ST 10149/21 ADD 1· ST 10149/21 ADD 1·REV 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2021 της Πορτογαλίας (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 102).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Πορτογαλίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Πορτογαλίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 181).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Πορτογαλίας εκτιμάται σε 7,6 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν συσταλτική συμβολή ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ, γεγονός το οποίο οφείλεται κυρίως στις εκτιμώμενες μειωμένες μεταβιβάσεις κεφαλαίου σε κρατικές επιχειρήσεις το 2023.

13

(14)  Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 2,2 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,3 εκατοστιαίας μονάδας. Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

14

(15)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

15

(16)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

16

(17)  Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά για την Πορτογαλία επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022 με ποσό ύψους 15,5 δισ. EUR σε επιχορηγήσεις, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

17

(18)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

18

(19)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

19

(20)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

20

(21)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

21

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/216 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/216

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Ρουμανίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Ρουμανίας

(2023/C 312/23)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (στο εξής: μηχανισμός), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (στο εξής: μηχανισμός), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Ρουμανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που ενδεχομένως επηρεάζονται ή διατρέχουν τον κίνδυνο να επηρεαστούν από ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, στην οποία αναλύεται η εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) (σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023) στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Ρουμανία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που ενδεχομένως επηρεάζονται ή διατρέχουν τον κίνδυνο να επηρεαστούν από ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, στην οποία αναλύεται η εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) (σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023) στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» (βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας). Στόχος του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις εν εξελίξει προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την αύξηση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη με βάση εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» (βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας). Στόχος του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις εν εξελίξει προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την αύξηση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη με βάση εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν εξίσου συναφείς για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν εξίσου συναφείς για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) (κανονισμός REPowerEU), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) (κανονισμός REPowerEU), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 (ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα εν λόγω μέτρα προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωση που εξέδωσε στις 9 Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 (ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα εν λόγω μέτρα προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωση που εξέδωσε στις 9 Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στην ενίσχυση της οικειοποίησης σε εθνικό επίπεδο, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μετάβαση προς μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 14ης Μαρτίου 2023, σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στην ενίσχυση της οικειοποίησης σε εθνικό επίπεδο, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μετάβαση προς μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 14ης Μαρτίου 2023, σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 31 Μαΐου 2021 η Ρουμανία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 3 Νοεμβρίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του για την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ρουμανίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Ρουμανία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 31 Μαΐου 2021 η Ρουμανία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 3 Νοεμβρίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του για την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ρουμανίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Ρουμανία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 11 Μαΐου 2023 η Ρουμανία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 10 Μαΐου 2023, το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Ρουμανίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 11 Μαΐου 2023 η Ρουμανία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 10 Μαΐου 2023, το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Ρουμανίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Ρουμανία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Ρουμανίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ρουμανίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν πραγματεύεται, ή πραγματεύεται μόνο εν μέρει, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Ρουμανίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Ρουμανία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Ρουμανίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ρουμανίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν πραγματεύεται, ή πραγματεύεται μόνο εν μέρει, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Ρουμανίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Ρουμανία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ρουμανία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειές της σχετίζονται με εξωτερικούς λογαριασμούς, που συνδέονται με μεγάλα δημόσια ελλείμματα, ενώ έχουν αυξηθεί οι πιέσεις υπερθέρμανσης. Το μεγάλο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε σημαντικά μετά την ύφεση που προκλήθηκε από την πανδημία COVID-19 και κατέστησε την οικονομία ευάλωτη σε κλυδωνισμούς εξωτερικής χρηματοδότησης. Η συνέχιση του μεγάλου ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών κινδυνεύει να οδηγήσει περαιτέρω την καθαρή διεθνή επενδυτική θέση σε αρνητικά επίπεδα. Γίνονται σαφώς ορατά σημάδια υπερθέρμανσης, καθώς ο δομικός πληθωρισμός βρίσκεται σε ανησυχητικά υψηλά επίπεδα, η αύξηση των μισθών κινείται ξεκάθαρα σε διψήφια ποσοστά και το ποσοστό ανεργίας είναι σχετικά χαμηλό. Οι δείκτες ανταγωνιστικότητας κόστους αναμένεται να σταθεροποιηθούν, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν διαρθρωτικά ζητήματα. Η συναλλαγματική ισοτιμία φαίνεται να είναι υψηλότερη από το επίπεδο που υποδεικνύουν τα θεμελιώδη μεγέθη και εξακολουθεί να υπόκειται σε αυστηρή διαχείριση. Το δημόσιο έλλειμμα είναι μεγάλο εδώ και αρκετά χρόνια και εξηγεί μεγάλο μέρος της υπερβάλλουσας ζήτησης και των επακόλουθων εξωτερικών ελλειμμάτων· ακόμη και αν βελτιώνεται, το δημόσιο έλλειμμα προβλέπεται να παραμείνει σε σημαντικά επίπεδα το 2023 και το 2024. Η μείωση του δημόσιου ελλείμματος το 2022 οφειλόταν κυρίως στη σημαντική αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, η οποία με τη σειρά της εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την υπερθέρμανση της εγχώριας ζήτησης. Τα ασφάλιστρα κινδύνου και το κόστος κρατικού δανεισμού είναι σημαντικά υψηλότερα από ό,τι κατά τα έτη πριν από την πανδημία. Δεδομένης της συνεχιζόμενης στενότητας των παγκόσμιων συνθηκών ρευστότητας, θα είναι σημαντικό να αντιστραφούν οι τρέχουσες τάσεις. Μελλοντικά, η δημοσιονομική προσαρμογή θα πρέπει να αποτελεί τον προτιμώμενο τρόπο για τη μεγαλύτερη ευθυγράμμιση της ζήτησης με την προσφορά και τη συγκράτηση των εγχώριων και εξωτερικών ελλειμμάτων. Η πλήρης εφαρμογή των φορολογικών και συνταξιοδοτικών μεταρρυθμίσεων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και η τήρηση των δημοσιονομικών στόχων στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος θα συμβάλουν σημαντικά στον περιορισμό της τρέχουσας δυναμικής. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Ρουμανία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ρουμανία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειές της σχετίζονται με εξωτερικούς λογαριασμούς, που συνδέονται με μεγάλα δημόσια ελλείμματα, ενώ έχουν αυξηθεί οι πιέσεις υπερθέρμανσης. Το μεγάλο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε σημαντικά μετά την ύφεση που προκλήθηκε από την πανδημία COVID-19 και κατέστησε την οικονομία ευάλωτη σε κλυδωνισμούς εξωτερικής χρηματοδότησης. Η συνέχιση του μεγάλου ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών κινδυνεύει να οδηγήσει περαιτέρω την καθαρή διεθνή επενδυτική θέση σε αρνητικά επίπεδα. Γίνονται σαφώς ορατά σημάδια υπερθέρμανσης, καθώς ο δομικός πληθωρισμός βρίσκεται σε ανησυχητικά υψηλά επίπεδα, η αύξηση των μισθών κινείται ξεκάθαρα σε διψήφια ποσοστά και το ποσοστό ανεργίας είναι σχετικά χαμηλό. Οι δείκτες ανταγωνιστικότητας κόστους αναμένεται να σταθεροποιηθούν, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν διαρθρωτικά ζητήματα. Η συναλλαγματική ισοτιμία φαίνεται να είναι υψηλότερη από το επίπεδο που υποδεικνύουν τα θεμελιώδη μεγέθη και εξακολουθεί να υπόκειται σε αυστηρή διαχείριση. Το δημόσιο έλλειμμα είναι μεγάλο εδώ και αρκετά χρόνια και εξηγεί μεγάλο μέρος της υπερβάλλουσας ζήτησης και των επακόλουθων εξωτερικών ελλειμμάτων· ακόμη και αν βελτιώνεται, το δημόσιο έλλειμμα προβλέπεται να παραμείνει σε σημαντικά επίπεδα το 2023 και το 2024. Η μείωση του δημόσιου ελλείμματος το 2022 οφειλόταν κυρίως στη σημαντική αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, η οποία με τη σειρά της εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την υπερθέρμανση της εγχώριας ζήτησης. Τα ασφάλιστρα κινδύνου και το κόστος κρατικού δανεισμού είναι σημαντικά υψηλότερα από ό,τι κατά τα έτη πριν από την πανδημία. Δεδομένης της συνεχιζόμενης στενότητας των παγκόσμιων συνθηκών ρευστότητας, θα είναι σημαντικό να αντιστραφούν οι τρέχουσες τάσεις. Μελλοντικά, η δημοσιονομική προσαρμογή θα πρέπει να αποτελεί τον προτιμώμενο τρόπο για τη μεγαλύτερη ευθυγράμμιση της ζήτησης με την προσφορά και τη συγκράτηση των εγχώριων και εξωτερικών ελλειμμάτων. Η πλήρης εφαρμογή των φορολογικών και συνταξιοδοτικών μεταρρυθμίσεων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και η τήρηση των δημοσιονομικών στόχων στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος θα συμβάλουν σημαντικά στον περιορισμό της τρέχουσας δυναμικής.

| (13) | Στις 3 Απριλίου 2020 το Συμβούλιο εξέδωσε την απόφαση (ΕΕ) 2020/509 (7) σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Ρουμανία λόγω μη συμμόρφωσης με το κριτήριο του ελλείμματος το 2019. Στις 3 Απριλίου 2020 το Συμβούλιο εξέδωσε επίσης σύσταση (8), προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στη Ρουμανία έως το 2022 το αργότερο. Λαμβανομένης υπόψη της βαθιάς συρρίκνωσης της οικονομικής δραστηριότητας που συνδέεται με την πανδημία COVID-19 και της σχετικής ανάγκης για δημοσιονομικές πολιτικές για τη στήριξη της ανάκαμψης, στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε νέα σύσταση (9) για τον τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος στη Ρουμανία το αργότερο έως το 2024. Στη σύστασή του της 18ης Ιουνίου 2021, το Συμβούλιο συνέστησε στη Ρουμανία να μειώσει το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης στο 8,0 % του ΑΕΠ το 2021, στο 6,2 % του ΑΕΠ το 2022, στο 4,4 % του ΑΕΠ το 2023 και στο 2,9 % του ΑΕΠ το 2024. Η σύσταση αυτή ήταν σύμφωνη με ονομαστικό ρυθμό αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών ύψους 3,4 % το 2021, 1,3 % το 2022, 0,9 % το 2023 και 0,0 % το 2024. Αντιστοιχούσε σε ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή ύψους 0,7 % του ΑΕΠ το 2021, 1,8 % του ΑΕΠ το 2022, 1,7 % του ΑΕΠ το 2023 και 1,5 % του ΑΕΠ το 2024. Στη σύσταση της 18ης Ιουνίου 2021 διευκρινιζόταν επίσης ότι τυχόν έκτακτα έσοδα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη μείωση του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης και ότι η Ρουμανία θα πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή του εθνικού της δημοσιονομικού πλαισίου. Τέλος, το Συμβούλιο δήλωσε επίσης ότι, για να εξασφαλιστεί η επιτυχία της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής στρατηγικής, θα είναι σημαντικό η δημοσιονομική εξυγίανση να υποστηριχθεί με ολοκληρωμένες μεταρρυθμίσεις. |
| --- | --- |

(13)

Στις 3 Απριλίου 2020 το Συμβούλιο εξέδωσε την απόφαση (ΕΕ) 2020/509 (7) σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Ρουμανία λόγω μη συμμόρφωσης με το κριτήριο του ελλείμματος το 2019. Στις 3 Απριλίου 2020 το Συμβούλιο εξέδωσε επίσης σύσταση (8), προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στη Ρουμανία έως το 2022 το αργότερο. Λαμβανομένης υπόψη της βαθιάς συρρίκνωσης της οικονομικής δραστηριότητας που συνδέεται με την πανδημία COVID-19 και της σχετικής ανάγκης για δημοσιονομικές πολιτικές για τη στήριξη της ανάκαμψης, στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε νέα σύσταση (9) για τον τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος στη Ρουμανία το αργότερο έως το 2024. Στη σύστασή του της 18ης Ιουνίου 2021, το Συμβούλιο συνέστησε στη Ρουμανία να μειώσει το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης στο 8,0 % του ΑΕΠ το 2021, στο 6,2 % του ΑΕΠ το 2022, στο 4,4 % του ΑΕΠ το 2023 και στο 2,9 % του ΑΕΠ το 2024. Η σύσταση αυτή ήταν σύμφωνη με ονομαστικό ρυθμό αύξησης των καθαρών πρωτογενών δημόσιων δαπανών ύψους 3,4 % το 2021, 1,3 % το 2022, 0,9 % το 2023 και 0,0 % το 2024. Αντιστοιχούσε σε ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή ύψους 0,7 % του ΑΕΠ το 2021, 1,8 % του ΑΕΠ το 2022, 1,7 % του ΑΕΠ το 2023 και 1,5 % του ΑΕΠ το 2024. Στη σύσταση της 18ης Ιουνίου 2021 διευκρινιζόταν επίσης ότι τυχόν έκτακτα έσοδα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη μείωση του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης και ότι η Ρουμανία θα πρέπει να διασφαλίσει την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή του εθνικού της δημοσιονομικού πλαισίου. Τέλος, το Συμβούλιο δήλωσε επίσης ότι, για να εξασφαλιστεί η επιτυχία της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής στρατηγικής, θα είναι σημαντικό η δημοσιονομική εξυγίανση να υποστηριχθεί με ολοκληρωμένες μεταρρυθμίσεις.

| (14) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης της Ρουμανίας μειώθηκε από 7,1 % του ΑΕΠ το 2021 σε 6,2 % το 2022, ενώ το χρέος γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 48,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 47,3 % στο τέλος του 2022. Αυτό συνάδει με τον στόχο για το ονομαστικό έλλειμμα που συνέστησε το Συμβούλιο για το 2022. Η προσαρμογή του διαρθρωτικού ισοζυγίου για το 2022 ανήλθε σε 0,4 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ, που υπολείπεται κατά πολύ της συνιστώμενης 1,8 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Αυτό απαιτεί προσεκτική ανάλυση με βάση την τιμή αναφοράς για τις δαπάνες. Το 2022 η αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών (αναπροσαρμοσμένη για τα έκτακτα μέτρα και για τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής στο σκέλος των εσόδων) ανήλθε στο 14,1 %, υπερβαίνοντας το συνιστώμενο 1,3 %. Η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου σχεδόν έμεινε στάσιμη το 2022, μολονότι τα δημόσια έσοδα ήταν σημαντικά υψηλότερα από τα αναμενόμενα, γεγονός που ενισχύθηκε από την έντονη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, τον υψηλό πληθωρισμό και την ευνοϊκή σύνθεση της οικονομικής ανάπτυξης. Στο σκέλος των δαπανών, οι μισθοί του δημόσιου τομέα και οι αγορές αγαθών και υπηρεσιών μειώθηκαν ως ποσοστό του ονομαστικού ΑΕΠ λόγω μερικής τιμαριθμικής αναπροσαρμογής και αυτοεπιβληθέντος ανώτατου ορίου για τις αγορές. Ωστόσο, τα περισσότερα άλλα στοιχεία δαπανών αυξήθηκαν πολύ ταχύτερα απ’ ό,τι είχε προγραμματιστεί, εν μέρει λόγω των μεγάλων εκπλήξεων όσον αφορά τον πληθωρισμό, γεγονός που υποδηλώνει ότι μέρος των έκτακτων εσόδων χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση πρόσθετων δαπανών σε σχέση με τα σχέδια. |
| --- | --- |

(14)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης της Ρουμανίας μειώθηκε από 7,1 % του ΑΕΠ το 2021 σε 6,2 % το 2022, ενώ το χρέος γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 48,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 47,3 % στο τέλος του 2022. Αυτό συνάδει με τον στόχο για το ονομαστικό έλλειμμα που συνέστησε το Συμβούλιο για το 2022. Η προσαρμογή του διαρθρωτικού ισοζυγίου για το 2022 ανήλθε σε 0,4 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ, που υπολείπεται κατά πολύ της συνιστώμενης 1,8 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ. Αυτό απαιτεί προσεκτική ανάλυση με βάση την τιμή αναφοράς για τις δαπάνες. Το 2022 η αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών (αναπροσαρμοσμένη για τα έκτακτα μέτρα και για τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής στο σκέλος των εσόδων) ανήλθε στο 14,1 %, υπερβαίνοντας το συνιστώμενο 1,3 %. Η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου σχεδόν έμεινε στάσιμη το 2022, μολονότι τα δημόσια έσοδα ήταν σημαντικά υψηλότερα από τα αναμενόμενα, γεγονός που ενισχύθηκε από την έντονη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, τον υψηλό πληθωρισμό και την ευνοϊκή σύνθεση της οικονομικής ανάπτυξης. Στο σκέλος των δαπανών, οι μισθοί του δημόσιου τομέα και οι αγορές αγαθών και υπηρεσιών μειώθηκαν ως ποσοστό του ονομαστικού ΑΕΠ λόγω μερικής τιμαριθμικής αναπροσαρμογής και αυτοεπιβληθέντος ανώτατου ορίου για τις αγορές. Ωστόσο, τα περισσότερα άλλα στοιχεία δαπανών αυξήθηκαν πολύ ταχύτερα απ’ ό,τι είχε προγραμματιστεί, εν μέρει λόγω των μεγάλων εκπλήξεων όσον αφορά τον πληθωρισμό, γεγονός που υποδηλώνει ότι μέρος των έκτακτων εσόδων χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση πρόσθετων δαπανών σε σχέση με τα σχέδια.

| (15) | Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής περιλάμβαναν ανώτατα όρια τιμών για τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου τόσο για οικιακούς όσο και για μη οικιακούς καταναλωτές. Περιλάμβαναν επίσης ειδικές πληρωμές για συνταξιούχους χαμηλού εισοδήματος, κουπόνια τροφίμων για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος (συμπεριλαμβανομένων των συνταξιούχων και των σπουδαστών) και επιδοτήσεις καυσίμων. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των εγχώριων εταιρειών παραγωγής ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,4 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης οριακά από το δημοσιονομικό κόστος της χορήγησης προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,0 έως 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. |
| --- | --- |

(15)

Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα εν λόγω μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής περιλάμβαναν ανώτατα όρια τιμών για τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου τόσο για οικιακούς όσο και για μη οικιακούς καταναλωτές. Περιλάμβαναν επίσης ειδικές πληρωμές για συνταξιούχους χαμηλού εισοδήματος, κουπόνια τροφίμων για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος (συμπεριλαμβανομένων των συνταξιούχων και των σπουδαστών) και επιδοτήσεις καυσίμων. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των εγχώριων εταιρειών παραγωγής ενέργειας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,4 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης οριακά από το δημοσιονομικό κόστος της χορήγησης προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,0 έως 0,1 % του ΑΕΠ το 2022.

| (16) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2023 είναι σχετικά συντηρητικό και πιο ευνοϊκό από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,8 % το 2023 και κατά 4,8 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 3,2 % το 2023 και κατά 3,5 % το 2024. Οι σημαντικά χαμηλότερες προβλέψεις της Επιτροπής για την ανάπτυξη για το 2024 αντικατοπτρίζουν την άποψη της Επιτροπής σχετικά με τον καθυστερημένο αντίκτυπο της νομισματικής στενότητας στην οικονομία. Αντικατοπτρίζουν επίσης την άποψη της Επιτροπής ότι η ρουμανική οικονομία λειτουργεί επί του παρόντος κοντά στο επίπεδο των δυνατοτήτων της, γεγονός που φαίνεται εύλογο, δεδομένων των υψηλών και επίμονων ποσοστών δομικού πληθωρισμού και του σχετικά χαμηλού ποσοστού ανεργίας. Η κατάσταση αυτή περιορίζει τις δυνατότητες μη πληθωριστικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

(16)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2023 είναι σχετικά συντηρητικό και πιο ευνοϊκό από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,8 % το 2023 και κατά 4,8 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 3,2 % το 2023 και κατά 3,5 % το 2024. Οι σημαντικά χαμηλότερες προβλέψεις της Επιτροπής για την ανάπτυξη για το 2024 αντικατοπτρίζουν την άποψη της Επιτροπής σχετικά με τον καθυστερημένο αντίκτυπο της νομισματικής στενότητας στην οικονομία. Αντικατοπτρίζουν επίσης την άποψη της Επιτροπής ότι η ρουμανική οικονομία λειτουργεί επί του παρόντος κοντά στο επίπεδο των δυνατοτήτων της, γεγονός που φαίνεται εύλογο, δεδομένων των υψηλών και επίμονων ποσοστών δομικού πληθωρισμού και του σχετικά χαμηλού ποσοστού ανεργίας. Η κατάσταση αυτή περιορίζει τις δυνατότητες μη πληθωριστικής ανάπτυξης.

| (17) | Στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί από 6,2 % του ΑΕΠ το 2022 σε 4,4 % το 2023, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Η μεγάλη μείωση αντικατοπτρίζει τον προγραμματισμένο περιορισμό των δαπανών, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών μειώσεων των πραγματικών μισθών των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα, καθώς και ορισμένα μέτρα ενίσχυσης των εσόδων, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης του φορολογικού συντελεστή για τα μερίσματα, της μείωσης του ορίου για την υπαγωγή στον χαμηλό φορολογικό συντελεστή στο πλαίσιο του καθεστώτος για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και των αυξήσεων των συντελεστών ΦΠΑ σε επιλεγμένα προϊόντα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 47,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 47,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. |
| --- | --- |

(17)

Στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης θα μειωθεί από 6,2 % του ΑΕΠ το 2022 σε 4,4 % το 2023, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Η μεγάλη μείωση αντικατοπτρίζει τον προγραμματισμένο περιορισμό των δαπανών, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών μειώσεων των πραγματικών μισθών των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα, καθώς και ορισμένα μέτρα ενίσχυσης των εσόδων, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης του φορολογικού συντελεστή για τα μερίσματα, της μείωσης του ορίου για την υπαγωγή στον χαμηλό φορολογικό συντελεστή στο πλαίσιο του καθεστώτος για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και των αυξήσεων των συντελεστών ΦΠΑ σε επιλεγμένα προϊόντα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 47,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 47,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023.

| (18) | Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που έχουν ληφθεί προκειμένου να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, και συγκεκριμένα ανώτατα όρια τιμών για τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, επιδοτήσεις για ομάδες πληθυσμού με χαμηλό εισόδημα και ειδικές πληρωμές για συνταξιούχους χαμηλού εισοδήματος. Το κόστος των μέτρων αυτών εξακολουθεί να αντισταθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των εγχώριων προμηθευτών ενέργειας και επί των περιθωρίων κέρδους. Λαμβανομένων υπόψη των εσόδων αυτών, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης το 2023 εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 0,3 % του ΑΕΠ. Τα περισσότερα μέτρα το 2023 στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά, αν και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

(18)

Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που έχουν ληφθεί προκειμένου να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, και συγκεκριμένα ανώτατα όρια τιμών για τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, επιδοτήσεις για ομάδες πληθυσμού με χαμηλό εισόδημα και ειδικές πληρωμές για συνταξιούχους χαμηλού εισοδήματος. Το κόστος των μέτρων αυτών εξακολουθεί να αντισταθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των εγχώριων προμηθευτών ενέργειας και επί των περιθωρίων κέρδους. Λαμβανομένων υπόψη των εσόδων αυτών, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης το 2023 εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 0,3 % του ΑΕΠ. Τα περισσότερα μέτρα το 2023 στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά, αν και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης.

| (19) | Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 4,7 % του ΑΕΠ για το 2023. Είναι κατά 0,3 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, κυρίως λόγω των υψηλότερων προβλεπόμενων δαπανών, ιδίως σε αγαθά και υπηρεσίες, κοινωνικές μεταβιβάσεις και άλλες τρέχουσες δαπάνες, οι οποίες αναμένεται όλες να αυξηθούν με αρκετά βραδύτερο ρυθμό απ’ ό,τι ο πληθωρισμός στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2023. Η Επιτροπή προβλέπει επίσης ελαφρώς υψηλότερη αύξηση των φορολογικών εσόδων σε σχέση με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, η οποία αντικατοπτρίζει κυρίως υψηλότερη αύξηση του ΑΕΠ. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι ελαφρώς χαμηλότερος (45,6 % στο τέλος του 2023) απ’ ό,τι στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2023. |
| --- | --- |

(19)

Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 4,7 % του ΑΕΠ για το 2023. Είναι κατά 0,3 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, κυρίως λόγω των υψηλότερων προβλεπόμενων δαπανών, ιδίως σε αγαθά και υπηρεσίες, κοινωνικές μεταβιβάσεις και άλλες τρέχουσες δαπάνες, οι οποίες αναμένεται όλες να αυξηθούν με αρκετά βραδύτερο ρυθμό απ’ ό,τι ο πληθωρισμός στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2023. Η Επιτροπή προβλέπει επίσης ελαφρώς υψηλότερη αύξηση των φορολογικών εσόδων σε σχέση με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, η οποία αντικατοπτρίζει κυρίως υψηλότερη αύξηση του ΑΕΠ. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι ελαφρώς χαμηλότερος (45,6 % στο τέλος του 2023) απ’ ό,τι στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2023.

| (20) | Το προβλεπόμενο ονομαστικό έλλειμμα του 2023 στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι κατά 0,3 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ υψηλότερο από τον στόχο για το ονομαστικό έλλειμμα που συνέστησε το Συμβούλιο. Η διαρθρωτική προσαρμογή εκτιμάται σε περίπου 1,5 % του ΑΕΠ, αντικατοπτρίζοντας μειώσεις των πραγματικών μισθών στον δημόσιο τομέα και πάγωμα των νέων προσλήψεων δημόσιων υπαλλήλων, καθώς και τα μέτρα για τα έσοδα που περιγράφονται ανωτέρω. Ωστόσο, η προσαρμογή είναι ελαφρώς χαμηλότερη από τη συνιστώμενη 1,7 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ. Αυτό απαιτεί προσεκτική ανάλυση με βάση την τιμή αναφοράς για τις δαπάνες. Το 2023 η αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών (αναπροσαρμοσμένη για τα έκτακτα μέτρα και για τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να ανέλθει στο 8,3 % στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, υπερβαίνοντας το συνιστώμενο 0,9 %. Ως εκ τούτου, και οι τρεις δείκτες υποδεικνύουν κίνδυνο απόκλισης από τη συνιστώμενη προσαρμογή. Σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού, οι δημόσιες δαπάνες θα συνεχίσουν να αυξάνονται ταχύτερα απ’ ό,τι συνέστησε το Συμβούλιο στις 18 Ιουνίου 2021. Με βάση προσεκτική ανάλυση, η Ρουμανία διατρέχει κίνδυνο μη συμμόρφωσης με τους δημοσιονομικούς στόχους για το 2023 που καθορίζονται στη σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021. |
| --- | --- |

(20)

Το προβλεπόμενο ονομαστικό έλλειμμα του 2023 στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι κατά 0,3 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ υψηλότερο από τον στόχο για το ονομαστικό έλλειμμα που συνέστησε το Συμβούλιο. Η διαρθρωτική προσαρμογή εκτιμάται σε περίπου 1,5 % του ΑΕΠ, αντικατοπτρίζοντας μειώσεις των πραγματικών μισθών στον δημόσιο τομέα και πάγωμα των νέων προσλήψεων δημόσιων υπαλλήλων, καθώς και τα μέτρα για τα έσοδα που περιγράφονται ανωτέρω. Ωστόσο, η προσαρμογή είναι ελαφρώς χαμηλότερη από τη συνιστώμενη 1,7 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ. Αυτό απαιτεί προσεκτική ανάλυση με βάση την τιμή αναφοράς για τις δαπάνες. Το 2023 η αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών (αναπροσαρμοσμένη για τα έκτακτα μέτρα και για τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να ανέλθει στο 8,3 % στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, υπερβαίνοντας το συνιστώμενο 0,9 %. Ως εκ τούτου, και οι τρεις δείκτες υποδεικνύουν κίνδυνο απόκλισης από τη συνιστώμενη προσαρμογή. Σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού, οι δημόσιες δαπάνες θα συνεχίσουν να αυξάνονται ταχύτερα απ’ ό,τι συνέστησε το Συμβούλιο στις 18 Ιουνίου 2021. Με βάση προσεκτική ανάλυση, η Ρουμανία διατρέχει κίνδυνο μη συμμόρφωσης με τους δημοσιονομικούς στόχους για το 2023 που καθορίζονται στη σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021.

| (21) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,9 % του ΑΕΠ το 2024, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 2021, στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Η μείωση που προγραμματίζεται για το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τον συνεχιζόμενο περιορισμό των δαπανών, με προβλεπόμενη μείωση των δημόσιων δαπανών από 38,4 % του ΑΕΠ σε 36,9 % του ΑΕΠ. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023 ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 46,1 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,4 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, δεδομένου ότι τα εξαγγελθέντα μέτρα δεν φαίνεται να επαρκούν για την επίτευξη της δημοσιονομικής προσπάθειας που συνέστησε το Συμβούλιο στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι υψηλότερος (46,1 %) στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(21)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,9 % του ΑΕΠ το 2024, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 2021, στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Η μείωση που προγραμματίζεται για το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τον συνεχιζόμενο περιορισμό των δαπανών, με προβλεπόμενη μείωση των δημόσιων δαπανών από 38,4 % του ΑΕΠ σε 36,9 % του ΑΕΠ. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023 ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 46,1 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,4 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, δεδομένου ότι τα εξαγγελθέντα μέτρα δεν φαίνεται να επαρκούν για την επίτευξη της δημοσιονομικής προσπάθειας που συνέστησε το Συμβούλιο στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι υψηλότερος (46,1 %) στο τέλος του 2024.

| (22) | Το προβλεπόμενο ονομαστικό έλλειμμα του 2024 στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής υπερβαίνει κατά 1,5 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ τον στόχο για το ονομαστικό έλλειμμα που συνέστησε το Συμβούλιο, ενώ η προσαρμογή του διαρθρωτικού ισοζυγίου προβλέπεται να είναι μόνο 0,3 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ το 2024 σε σύγκριση με τη συνιστώμενη 1,5 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ. Αυτό απαιτεί προσεκτική ανάλυση με βάση την τιμή αναφοράς για τις δαπάνες. Το 2024 η αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών (αναπροσαρμοσμένη για τα έκτακτα μέτρα και για τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να ανέλθει στο 9,5 % στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, υπερβαίνοντας το συνιστώμενο 0,0 %. Ως εκ τούτου, και οι τρεις δείκτες υποδεικνύουν κίνδυνο απόκλισης από τη συνιστώμενη προσαρμογή. Η απουσία σημαντικών δημοσιονομικών προσπαθειών που προβλέπεται για το 2024 αντικατοπτρίζει εν μέρει τον αντίκτυπο των κανόνων τιμαριθμικής αναπροσαρμογής στη Ρουμανία (ο γύρος τιμαριθμικής αναπροσαρμογής του 2024 για τις συντάξεις και τον κατώτατο μισθό θα αντικατοπτρίζουν τα υψηλά ποσοστά πληθωρισμού που καταγράφηκαν το 2022). Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει αρκετά μέτρα και μεταρρυθμίσεις που, αν εγκριθούν και εφαρμοστούν εγκαίρως, θα μπορούσαν να αποφέρουν σημαντική αύξηση των κρατικών εσόδων ήδη το 2024 και να συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου για το έλλειμμα. Συνολικά, με βάση προσεκτική ανάλυση, η Ρουμανία διατρέχει κίνδυνο μη συμμόρφωσης με τους δημοσιονομικούς στόχους για το 2024 που καθορίζονται στη σύσταση του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 2021. Λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων μη επίτευξης των συνιστώμενων δημοσιονομικών στόχων το 2023 και το 2024, φαίνεται ότι χρειάζονται πρόσθετα δημοσιονομικά μέτρα για τη συμμόρφωση με την πορεία προσαρμογής και την επίτευξη της διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματός της έως το 2024, καθώς και για την ενίσχυση της εξωτερικής θέσης. |
| --- | --- |

(22)

Το προβλεπόμενο ονομαστικό έλλειμμα του 2024 στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής υπερβαίνει κατά 1,5 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ τον στόχο για το ονομαστικό έλλειμμα που συνέστησε το Συμβούλιο, ενώ η προσαρμογή του διαρθρωτικού ισοζυγίου προβλέπεται να είναι μόνο 0,3 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ το 2024 σε σύγκριση με τη συνιστώμενη 1,5 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ. Αυτό απαιτεί προσεκτική ανάλυση με βάση την τιμή αναφοράς για τις δαπάνες. Το 2024 η αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών (αναπροσαρμοσμένη για τα έκτακτα μέτρα και για τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να ανέλθει στο 9,5 % στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, υπερβαίνοντας το συνιστώμενο 0,0 %. Ως εκ τούτου, και οι τρεις δείκτες υποδεικνύουν κίνδυνο απόκλισης από τη συνιστώμενη προσαρμογή. Η απουσία σημαντικών δημοσιονομικών προσπαθειών που προβλέπεται για το 2024 αντικατοπτρίζει εν μέρει τον αντίκτυπο των κανόνων τιμαριθμικής αναπροσαρμογής στη Ρουμανία (ο γύρος τιμαριθμικής αναπροσαρμογής του 2024 για τις συντάξεις και τον κατώτατο μισθό θα αντικατοπτρίζουν τα υψηλά ποσοστά πληθωρισμού που καταγράφηκαν το 2022). Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει αρκετά μέτρα και μεταρρυθμίσεις που, αν εγκριθούν και εφαρμοστούν εγκαίρως, θα μπορούσαν να αποφέρουν σημαντική αύξηση των κρατικών εσόδων ήδη το 2024 και να συμβάλουν στην επίτευξη του στόχου για το έλλειμμα. Συνολικά, με βάση προσεκτική ανάλυση, η Ρουμανία διατρέχει κίνδυνο μη συμμόρφωσης με τους δημοσιονομικούς στόχους για το 2024 που καθορίζονται στη σύσταση του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 2021. Λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων μη επίτευξης των συνιστώμενων δημοσιονομικών στόχων το 2023 και το 2024, φαίνεται ότι χρειάζονται πρόσθετα δημοσιονομικά μέτρα για τη συμμόρφωση με την πορεία προσαρμογής και την επίτευξη της διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματός της έως το 2024, καθώς και για την ενίσχυση της εξωτερικής θέσης.

| (23) | Το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις προγραμματισμένες στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Στις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις αυτές περιλαμβάνονται σημαντικές μεταρρυθμίσεις του συνταξιοδοτικού συστήματος (τόσο των ειδικών συντάξεων όσο και των γενικών συστημάτων), φιλόδοξη φορολογική μεταρρύθμιση, προσπάθειες για την ενίσχυση της φορολογικής διοίκησης και μεταρρυθμίσεις των κρατικών επιχειρήσεων. Η πλήρης εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων αυτών θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων για το έλλειμμα που έθεσε το Συμβούλιο στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις προγραμματισμένες στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Στις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις αυτές περιλαμβάνονται σημαντικές μεταρρυθμίσεις του συνταξιοδοτικού συστήματος (τόσο των ειδικών συντάξεων όσο και των γενικών συστημάτων), φιλόδοξη φορολογική μεταρρύθμιση, προσπάθειες για την ενίσχυση της φορολογικής διοίκησης και μεταρρυθμίσεις των κρατικών επιχειρήσεων. Η πλήρης εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων αυτών θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχων για το έλλειμμα που έθεσε το Συμβούλιο στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος.

| (24) | Το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2025. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της σταδιακής κατάργησης σχεδόν όλων των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας (καθαρά έσοδα ύψους 0,1 % του ΑΕΠ το 2024). Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(24)

Το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2025. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της σταδιακής κατάργησης σχεδόν όλων των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας (καθαρά έσοδα ύψους 0,1 % του ΑΕΠ το 2024). Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (25) | Το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, στόχος είναι το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης να παραμείνει στο 2,9 % του ΑΕΠ το 2025 και το 2026, με βάση την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 5,0 % το 2025 και κατά 4,6 % το 2026, πολύ πάνω από το δυνητικό επίπεδο. Έπειτα από μεγάλη μείωση από 39,8 % το 2021 σε 36,9 % το 2024, ο δείκτης των δαπανών ως προς το ΑΕΠ θα παραμείνει σε γενικές γραμμές αμετάβλητος το 2025 και το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 46,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 45,4 % έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(25)

Το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, στόχος είναι το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης να παραμείνει στο 2,9 % του ΑΕΠ το 2025 και το 2026, με βάση την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 5,0 % το 2025 και κατά 4,6 % το 2026, πολύ πάνω από το δυνητικό επίπεδο. Έπειτα από μεγάλη μείωση από 39,8 % το 2021 σε 36,9 % το 2024, ο δείκτης των δαπανών ως προς το ΑΕΠ θα παραμείνει σε γενικές γραμμές αμετάβλητος το 2025 και το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023, ο δείκτης του χρέους γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 46,1 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 45,4 % έως το τέλος του 2026.

| (26) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ρουμανίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με αυξημένο κίνδυνο να υπάρξουν καθυστερήσεις. Η Ρουμανία υπέβαλε δυο αιτήσεις πληρωμής, οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 72 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχαν ως αποτέλεσμα εκταμίευση ύψους 2,6 δισ. EUR χωρίς να υπολογίζεται η προχρηματοδότηση για την πρώτη αίτηση πληρωμής, ενώ η αξιολόγηση της τρίτης αίτησης βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι αυξανόμενοι κίνδυνοι καθυστερήσεων στην εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας οφείλονται στην ανεπαρκή διακυβέρνηση και την περιορισμένη ικανότητα της δημόσιας διοίκησης. Η αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων, μεταξύ άλλων μέσω της εξασφάλισης επαρκών ανθρώπινων πόρων, είναι καίριας σημασίας για τον καλύτερο συντονισμό του σχεδίου και την έγκαιρη υλοποίηση των επενδύσεων. Επιπλέον, για την ολοκλήρωση σημαντικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα απαιτηθεί συνεχής πολιτική δέσμευση και οικειοποίηση. Δεδομένης της σημαντικής μακροοικονομικής και δημοσιονομικής σημασίας του σχεδίου, η έγκαιρη και πλήρης εφαρμογή των μέτρων θα είναι ζωτικής σημασίας για τον περιορισμό των εξωτερικών και δημοσιονομικών ευπαθειών. Το σχέδιο αναμένεται να αναθεωρηθεί το 2023, ώστε να συμπεριλάβει, μεταξύ άλλων, ένα κεφάλαιο για το REPowerEU, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τη μείωση της μη επιστρεπτέας στήριξης λόγω της ισχυρής οικονομικής ανάκαμψης της Ρουμανίας. Οι σχετικές συζητήσεις συνεχίζονται. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Ρουμανίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ρουμανίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με αυξημένο κίνδυνο να υπάρξουν καθυστερήσεις. Η Ρουμανία υπέβαλε δυο αιτήσεις πληρωμής, οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 72 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχαν ως αποτέλεσμα εκταμίευση ύψους 2,6 δισ. EUR χωρίς να υπολογίζεται η προχρηματοδότηση για την πρώτη αίτηση πληρωμής, ενώ η αξιολόγηση της τρίτης αίτησης βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι αυξανόμενοι κίνδυνοι καθυστερήσεων στην εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας οφείλονται στην ανεπαρκή διακυβέρνηση και την περιορισμένη ικανότητα της δημόσιας διοίκησης. Η αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων, μεταξύ άλλων μέσω της εξασφάλισης επαρκών ανθρώπινων πόρων, είναι καίριας σημασίας για τον καλύτερο συντονισμό του σχεδίου και την έγκαιρη υλοποίηση των επενδύσεων. Επιπλέον, για την ολοκλήρωση σημαντικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα απαιτηθεί συνεχής πολιτική δέσμευση και οικειοποίηση. Δεδομένης της σημαντικής μακροοικονομικής και δημοσιονομικής σημασίας του σχεδίου, η έγκαιρη και πλήρης εφαρμογή των μέτρων θα είναι ζωτικής σημασίας για τον περιορισμό των εξωτερικών και δημοσιονομικών ευπαθειών. Το σχέδιο αναμένεται να αναθεωρηθεί το 2023, ώστε να συμπεριλάβει, μεταξύ άλλων, ένα κεφάλαιο για το REPowerEU, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τη μείωση της μη επιστρεπτέας στήριξης λόγω της ισχυρής οικονομικής ανάκαμψης της Ρουμανίας. Οι σχετικές συζητήσεις συνεχίζονται. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Ρουμανίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (27) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής της Ρουμανίας για τη συνοχή το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής για τη συνοχή συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Ρουμανία. |
| --- | --- |

(27)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής της Ρουμανίας για τη συνοχή το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής για τη συνοχή συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Ρουμανία.

| (28) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Ρουμανία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(28)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Ρουμανία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση.

| (29) | Η Ρουμανία αντιμετωπίζει προκλήσεις που σχετίζονται με την απανθρακοποίηση, διότι η χώρα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα. Το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων (άνθρακα, πετρελαίου και αερίου) αυξήθηκε ελαφρώς το 2021 σε σύγκριση με το 2020. Ανήλθε σε 72 % το 2021, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιστοιχούσαν μόνο στο 20 % περίπου. Η Ρουμανία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός αερίου στην Ένωση και εξυπηρετεί κυρίως την εγχώρια αγορά. Η έμφαση στην αποτελεσματική ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η σημαντική βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του οικιστικού τομέα και η χρήση νέων τεχνολογιών στη βιομηχανία θα βοηθήσουν τη Ρουμανία να επιτύχει τους στόχους της Ένωσης και τους εθνικούς στόχους για την ενέργεια και το κλίμα για το 2030 που ορίζονται στη δέσμη μέτρων Fit for 55. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Ρουμανία μειώθηκε κατά 20 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (10). Η Ρουμανία θα μπορούσε να επιδιώξει προσωρινά μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (11). |
| --- | --- |

(29)

Η Ρουμανία αντιμετωπίζει προκλήσεις που σχετίζονται με την απανθρακοποίηση, διότι η χώρα εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα. Το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων (άνθρακα, πετρελαίου και αερίου) αυξήθηκε ελαφρώς το 2021 σε σύγκριση με το 2020. Ανήλθε σε 72 % το 2021, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αντιστοιχούσαν μόνο στο 20 % περίπου. Η Ρουμανία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός αερίου στην Ένωση και εξυπηρετεί κυρίως την εγχώρια αγορά. Η έμφαση στην αποτελεσματική ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η σημαντική βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του οικιστικού τομέα και η χρήση νέων τεχνολογιών στη βιομηχανία θα βοηθήσουν τη Ρουμανία να επιτύχει τους στόχους της Ένωσης και τους εθνικούς στόχους για την ενέργεια και το κλίμα για το 2030 που ορίζονται στη δέσμη μέτρων Fit for 55. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Ρουμανία μειώθηκε κατά 20 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (10). Η Ρουμανία θα μπορούσε να επιδιώξει προσωρινά μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (11).

| (30) | Η αύξηση της δυναμικότητας του δικτύου είναι απαραίτητη για τη μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων και την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης. Ο παροπλισμός της δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα και λιγνίτη, ο οποίος αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2032, όπως ορίζεται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ρουμανίας, θα πρέπει να αντικατασταθεί από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ωστόσο, τα υφιστάμενα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας περιορίζουν την απορρόφηση της δυναμικότητας νέων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Τα σημεία συμφόρησης στο δίκτυο παρεμποδίζουν την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Χρειάζονται επενδύσεις για την αναβάθμιση και την ψηφιοποίηση των υφιστάμενων δικτύων, προκειμένου να ενσωματωθεί η νέα παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και να αυξηθεί η δυναμικότητα διασύνδεσης με γειτονικά κράτη μέλη, σύμφωνα με τους στόχους για το κλίμα. Θα χρειαστεί επαρκής και προηγμένος σχεδιασμός ολοκληρωμένων συστημάτων για τις αναβαθμίσεις και την επέκταση του δικτύου (τόσο σε επίπεδο μεταφοράς όσο και σε επίπεδο διανομής) ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες ζήτησης και ευελιξίας. Επιπλέον, η απλούστευση του χαρακτηρισμού των περιοχών πρώτης επιλογής και ο περαιτέρω εξορθολογισμός των σχετικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένης της απλούστευσης της ανάπτυξης εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μικρής δυναμικότητας (όπως ηλιακοί συλλέκτες) σε κτίρια, θα βελτιώσουν την τρέχουσα κατάσταση, κατά την οποία η απόκτηση αδειών για την εγκατάσταση σταθμών ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές είναι σχετικά εύκολη, αλλά η απόκτηση των αναγκαίων αδειών για τη σύνδεσή τους με το δίκτυο παρουσιάζει περισσότερες προκλήσεις. |
| --- | --- |

(30)

Η αύξηση της δυναμικότητας του δικτύου είναι απαραίτητη για τη μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων και την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης. Ο παροπλισμός της δυναμικότητας ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα και λιγνίτη, ο οποίος αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2032, όπως ορίζεται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ρουμανίας, θα πρέπει να αντικατασταθεί από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ωστόσο, τα υφιστάμενα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας περιορίζουν την απορρόφηση της δυναμικότητας νέων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Τα σημεία συμφόρησης στο δίκτυο παρεμποδίζουν την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Χρειάζονται επενδύσεις για την αναβάθμιση και την ψηφιοποίηση των υφιστάμενων δικτύων, προκειμένου να ενσωματωθεί η νέα παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και να αυξηθεί η δυναμικότητα διασύνδεσης με γειτονικά κράτη μέλη, σύμφωνα με τους στόχους για το κλίμα. Θα χρειαστεί επαρκής και προηγμένος σχεδιασμός ολοκληρωμένων συστημάτων για τις αναβαθμίσεις και την επέκταση του δικτύου (τόσο σε επίπεδο μεταφοράς όσο και σε επίπεδο διανομής) ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες ζήτησης και ευελιξίας. Επιπλέον, η απλούστευση του χαρακτηρισμού των περιοχών πρώτης επιλογής και ο περαιτέρω εξορθολογισμός των σχετικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένης της απλούστευσης της ανάπτυξης εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μικρής δυναμικότητας (όπως ηλιακοί συλλέκτες) σε κτίρια, θα βελτιώσουν την τρέχουσα κατάσταση, κατά την οποία η απόκτηση αδειών για την εγκατάσταση σταθμών ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές είναι σχετικά εύκολη, αλλά η απόκτηση των αναγκαίων αδειών για τη σύνδεσή τους με το δίκτυο παρουσιάζει περισσότερες προκλήσεις.

| (31) | Στον κατασκευαστικό τομέα, οι υψηλότεροι εθνικοί στόχοι για το 2030 θα απαιτήσουν πρόσθετη χρηματοδότηση για το κτιριακό δυναμικό της χώρας. Το ρουμανικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας προβλέπει την ανακαίνιση 2,4 εκατ. m2 δημόσιων κτιρίων και 4,4 εκατ. m2 οικιστικών κτιρίων, ενώ η πολιτική συνοχής έχει δεσμεύσει κονδύλια για 1,6 εκατ. m2 ανακαινίσεων και στους δύο τομείς. Ωστόσο, η ανεπαρκής πρόσβαση σε πληροφόρηση και χρηματοδότηση όσον αφορά ενεργειακές ανακαινίσεις και εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συνιστά σημαντικό εμπόδιο για περαιτέρω βελτιώσεις. Ειδικότερα, η καλύτερη πρόσβαση των νοικοκυριών και των μικρών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης θα συμβάλει σημαντικά στη μείωση της εξάρτησης της Ρουμανίας από τα ορυκτά καύσιμα, αντιμετωπίζοντας παράλληλα την ενεργειακή φτώχεια. Επιπλέον, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές θα μπορούσαν να παράσχουν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο πρόσβασης σε κονδύλια ενεργειακής ανακαίνισης και σχετικά με το είδος των μικρών εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που θα ήταν δυνατό να υλοποιηθούν σε κτίρια και νοικοκυριά. |
| --- | --- |

(31)

Στον κατασκευαστικό τομέα, οι υψηλότεροι εθνικοί στόχοι για το 2030 θα απαιτήσουν πρόσθετη χρηματοδότηση για το κτιριακό δυναμικό της χώρας. Το ρουμανικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας προβλέπει την ανακαίνιση 2,4 εκατ. m2 δημόσιων κτιρίων και 4,4 εκατ. m2 οικιστικών κτιρίων, ενώ η πολιτική συνοχής έχει δεσμεύσει κονδύλια για 1,6 εκατ. m2 ανακαινίσεων και στους δύο τομείς. Ωστόσο, η ανεπαρκής πρόσβαση σε πληροφόρηση και χρηματοδότηση όσον αφορά ενεργειακές ανακαινίσεις και εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συνιστά σημαντικό εμπόδιο για περαιτέρω βελτιώσεις. Ειδικότερα, η καλύτερη πρόσβαση των νοικοκυριών και των μικρών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης θα συμβάλει σημαντικά στη μείωση της εξάρτησης της Ρουμανίας από τα ορυκτά καύσιμα, αντιμετωπίζοντας παράλληλα την ενεργειακή φτώχεια. Επιπλέον, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές θα μπορούσαν να παράσχουν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο πρόσβασης σε κονδύλια ενεργειακής ανακαίνισης και σχετικά με το είδος των μικρών εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που θα ήταν δυνατό να υλοποιηθούν σε κτίρια και νοικοκυριά.

| (32) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης, με τη στήριξη αποτελεσματικών ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Ρουμανία για αρκετά επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των τεχνιτών μονώσεων, των πολιτικών μηχανικών και των διαχειριστών κατασκευαστικών έργων. |
| --- | --- |

(32)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης, με τη στήριξη αποτελεσματικών ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Ρουμανία για αρκετά επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των τεχνιτών μονώσεων, των πολιτικών μηχανικών και των διαχειριστών κατασκευαστικών έργων.

| (33) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023 και η γνώμη (12) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(33)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023 και η γνώμη (12) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (34) | Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με τους εξωτερικούς λογαριασμούς, οι οποίες τροφοδοτούνται από μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, καθώς και με επανεμφανιζόμενα ζητήματα ανταγωνιστικότητας. Οι συστάσεις 2 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της σύστασης 1, |
| --- | --- |

(34)

Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σύγκλισης του 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με τους εξωτερικούς λογαριασμούς, οι οποίες τροφοδοτούνται από μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, καθώς και με επανεμφανιζόμενα ζητήματα ανταγωνιστικότητας. Οι συστάσεις 2 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της σύστασης 1,

ΣΥΝΙΣΤΑ στη Ρουμανία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να καταργήσει σταδιακά τα ισχύοντα μέτρα στήριξης έκτακτης ανάγκης στον τομέα της ενέργειας, αξιοποιώντας τα κονδύλια που θα εξοικονομήσει για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος, το συντομότερο δυνατόν το 2023 και το 2024. Εάν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας καταστήσουν αναγκαία τη θέσπιση νέων ή τη συνέχιση μέτρων στήριξης, να διασφαλίσει ότι αυτά τα μέτρα στήριξης στοχεύουν στην προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων, είναι δημοσιονομικώς ανεκτά και διατηρούν τα κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας.

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

2.

Να διασφαλίσει αποτελεσματική διακυβέρνηση και να ενισχύσει τη διοικητική ικανότητα, ώστε να καταστεί δυνατή η συνεχιζόμενη ταχεία και σταθερή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Να προβεί στην ταχεία οριστικοποίηση του κεφαλαίου για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη της υλοποίησής του στη συνέχεια. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση, ιδίως με την ταχύτερη ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τη βελτίωση της δυναμικότητας του δικτύου, προκειμένου να καταστεί δυνατή η λειτουργία νέας δυναμικότητας στην αγορά. Να αυξήσει την ενεργειακή απόδοση και το επίπεδο φιλοδοξίας των προσπαθειών ανακαίνισης κτιρίων, μεταξύ άλλων με την παροχή καλύτερης πρόσβασης στην πληροφόρηση και σε βιώσιμες επιλογές χρηματοδότησης. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 12319/2021· ST 12319/2021 ADD 1.

6

(7)  Απόφαση (ΕΕ) 2020/509 του Συμβουλίου, της 3ης Απριλίου 2020, σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Ρουμανία (ΕΕ L 110 της 8.4.2020, σ. 58).

7

(8)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 3ης Απριλίου 2020, προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στη Ρουμανία (ΕΕ C 116 της 8.4.2020, σ. 1).

8

(9)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στη Ρουμανία (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 111).

9

(10)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

10

(11)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

11

(12)  Βάσει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

12

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/224 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/224

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Σλοβενίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Σλοβενίας

(2023/C 312/24)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάκαμψη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Σλοβενία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Σλοβενίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Σλοβενία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Σλοβενίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 30 Απριλίου 2021 η Σλοβενία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 28 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβενίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Σλοβενία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 30 Απριλίου 2021 η Σλοβενία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 28 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβενίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Σλοβενία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 14 Απριλίου 2023 η Σλοβενία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 26 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Σλοβενίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 14 Απριλίου 2023 η Σλοβενία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 26 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Σλοβενίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Σλοβενία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Σλοβενίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβενίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Σλοβενίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Σλοβενία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Σλοβενίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβενίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Σλοβενίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Σλοβενίας μειώθηκε από 4,6 % του ΑΕΠ το 2021 σε 3,0 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 74,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 69,9 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Σλοβενίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να υπερβεί, το 2023, την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Σλοβενία θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της για το 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024. |
| --- | --- |

(12)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Σλοβενίας μειώθηκε από 4,6 % του ΑΕΠ το 2021 σε 3,0 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 74,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 69,9 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Σλοβενίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να υπερβεί, το 2023, την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Στη συνέχεια, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Σλοβενία θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της για το 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024.

| (13) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα το 2022 είναι η προσωρινή μείωση του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στην ηλεκτρική ενέργεια, το αέριο, την τηλεθέρμανση και τα καυσόξυλα, των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα, το αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και του φόρου CO2 στα καύσιμα. Από την άλλη πλευρά, παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες είναι η αύξηση του επιδόματος τέκνου για δύο μήνες, το ενεργειακό επίδομα για κοινωνικά ευάλωτα άτομα και οι επιδοτήσεις επιχειρήσεων βάσει των τιμών που καταβλήθηκαν σε σύγκριση με το 2021. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,0 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2022, από 4,1 % το 2021. |
| --- | --- |

(13)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα το 2022 είναι η προσωρινή μείωση του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στην ηλεκτρική ενέργεια, το αέριο, την τηλεθέρμανση και τα καυσόξυλα, των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα, το αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και του φόρου CO2 στα καύσιμα. Από την άλλη πλευρά, παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες είναι η αύξηση του επιδόματος τέκνου για δύο μήνες, το ενεργειακό επίδομα για κοινωνικά ευάλωτα άτομα και οι επιδοτήσεις επιχειρήσεων βάσει των τιμών που καταβλήθηκαν σε σύγκριση με το 2021. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 1,0 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 1,0 % του ΑΕΠ το 2022, από 4,1 % το 2021.

| (14) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Σλοβενία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(14)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Σλοβενία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (15) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο 1,2 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Σλοβενία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,7 % του ΑΕΠ το 2022 (0,8 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,7 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Σλοβενία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 0,4 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 1,0 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Σλοβενία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν υποστηρικτικός, στο 1,2 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Σλοβενία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,7 % του ΑΕΠ το 2022 (0,8 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,7 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Σλοβενία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε επεκτατική συμβολή ύψους 0,4 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Αυτή η σημαντική επεκτατική συμβολή περιλάμβανε τον πρόσθετο αντίκτυπο των μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας (πρόσθετο καθαρό δημοσιονομικό κόστος ύψους 1,0 % του ΑΕΠ), καθώς και το κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (0,1 % του ΑΕΠ). Επομένως, η Σλοβενία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι πιο ευνοϊκό από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και στη συνέχεια συμφωνεί μαζί τους. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,8 % το 2023 και κατά 2,5 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη κατά 1,2 % το 2023 και κατά 2,2 % το 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης συμβολής των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη. |
| --- | --- |

(16)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι πιο ευνοϊκό από τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και στη συνέχεια συμφωνεί μαζί τους. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,8 % το 2023 και κατά 2,5 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ είναι χαμηλότερη κατά 1,2 % το 2023 και κατά 2,2 % το 2024, κυρίως λόγω της χαμηλότερης συμβολής των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη.

| (17) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 4,1 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση του 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τις υψηλότερες δημόσιες επενδύσεις λόγω της λήξης της περιόδου απορρόφησης του προηγούμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020 και των υψηλών επιδοτήσεων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 69,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 68,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 3,7 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των χαμηλότερων δημόσιων επενδύσεων εξαιτίας περιορισμών στην ικανότητα απορρόφησης και λόγω της χαμηλότερης απορρόφησης επιδοτήσεων και μέτρων σχετικών με την ενέργεια τα οποία εγκρίθηκαν με σκοπό τον περιορισμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 69,1 % στο τέλος του 2023. |
| --- | --- |

(17)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 4,1 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση του 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως τις υψηλότερες δημόσιες επενδύσεις λόγω της λήξης της περιόδου απορρόφησης του προηγούμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο 2014-2020 και των υψηλών επιδοτήσεων. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 69,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 68,9 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 3,7 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω των χαμηλότερων δημόσιων επενδύσεων εξαιτίας περιορισμών στην ικανότητα απορρόφησης και λόγω της χαμηλότερης απορρόφησης επιδοτήσεων και μέτρων σχετικών με την ενέργεια τα οποία εγκρίθηκαν με σκοπό τον περιορισμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 69,1 % στο τέλος του 2023.

| (18) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 (συγκεκριμένα: προσωρινή μείωση του ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια, το αέριο, την τηλεθέρμανση και τα καυσόξυλα, των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα, το αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και του φόρου CO2 στα καύσιμα) και νέα μέτρα, όπως ένα νέο και ευρύτερο καθεστώς επιδοτήσεων επιχειρήσεων βάσει των τιμών που καταβλήθηκαν σε σύγκριση με το 2021 και αποζημίωσης διανομέων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου που προμηθεύουν πελάτες (για παράδειγμα, νοικοκυριά ή μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις) των οποίων οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου υπόκεινται σε ανώτατα όρια τιμών επιβεβλημένα από την κυβέρνηση. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,9 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και πολλά από αυτά δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,6 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 1,0 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(18)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 (συγκεκριμένα: προσωρινή μείωση του ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια, το αέριο, την τηλεθέρμανση και τα καυσόξυλα, των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα, το αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και του φόρου CO2 στα καύσιμα) και νέα μέτρα, όπως ένα νέο και ευρύτερο καθεστώς επιδοτήσεων επιχειρήσεων βάσει των τιμών που καταβλήθηκαν σε σύγκριση με το 2021 και αποζημίωσης διανομέων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου που προμηθεύουν πελάτες (για παράδειγμα, νοικοκυριά ή μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις) των οποίων οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου υπόκεινται σε ανώτατα όρια τιμών επιβεβλημένα από την κυβέρνηση. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,9 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και πολλά από αυτά δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,6 % του ΑΕΠ το 2022). Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 1,0 % του ΑΕΠ.

| (19) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Σλοβενία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει ότι το 2023 η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Σλοβενία θα πρέπει να βρίσκεται σε ετοιμότητα για να προσαρμόζει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Σλοβενία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(19)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Σλοβενία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει ότι το 2023 η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Σλοβενία θα πρέπει να βρίσκεται σε ετοιμότητα για να προσαρμόζει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Σλοβενία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (20) | Το 2023 σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 1,2 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 1,2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,3 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Αυτό προβλέπεται παρά το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,5 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται επίσης σε υψηλότερες επιδοτήσεις (συμπεριλαμβανομένων ενεργειακών μέτρων) και σε αυξημένο μισθολογικό κόστος του δημόσιου τομέα. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Σλοβενία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης, όπως σιδηροδρομικές υποδομές, πρόληψη των πλημμυρών, υγεία, καθώς και έρευνα και καινοτομία. |
| --- | --- |

(20)

Το 2023 σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 1,2 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε επεκτατικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 1,2 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,3 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Αυτό προβλέπεται παρά το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,5 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται επίσης σε υψηλότερες επιδοτήσεις (συμπεριλαμβανομένων ενεργειακών μέτρων) και σε αυξημένο μισθολογικό κόστος του δημόσιου τομέα. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 1,6 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Σλοβενία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης, όπως σιδηροδρομικές υποδομές, πρόληψη των πλημμυρών, υγεία, καθώς και έρευνα και καινοτομία.

| (21) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,8 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 οφείλεται κυρίως, αφενός, στη μείωση των επιδοτήσεων μετά την απόσυρση μέτρων που εγκρίθηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας και, αφετέρου, στη μείωση των δημόσιων επενδύσεων μετά τη λήξη της απορρόφησης των κονδυλίων της Ένωσης από το προηγούμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 66,5 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 2,9 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω υψηλότερων αμοιβών εξαρτημένης εργασίας και κοινωνικών παροχών. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 66,6 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(21)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,8 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 οφείλεται κυρίως, αφενός, στη μείωση των επιδοτήσεων μετά την απόσυρση μέτρων που εγκρίθηκαν για τον μετριασμό των οικονομικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας και, αφετέρου, στη μείωση των δημόσιων επενδύσεων μετά τη λήξη της απορρόφησης των κονδυλίων της Ένωσης από το προηγούμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο το 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί σε 66,5 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 2,9 % του ΑΕΠ το 2024. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, κυρίως λόγω υψηλότερων αμοιβών εξαρτημένης εργασίας και κοινωνικών παροχών. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 66,6 % στο τέλος του 2024.

| (22) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(22)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (23) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 5,5 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,9 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024. |
| --- | --- |

(23)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 5,5 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,9 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα οδηγούσε σε αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών χαμηλότερη από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024.

| (24) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 3,0 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό αύξησης. |
| --- | --- |

(24)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 3,0 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό αύξησης.

| (25) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 6,4 % του ΑΕΠ το 2023 σε 5,5 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει τη μείωση των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων και τη μείωση των συνολικών επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, με υψηλότερες, ωστόσο, επενδύσεις μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται επενδύσεις στις σιδηροδρομικές υποδομές, την υγεία, την έρευνα και την ανάπτυξη, καθώς και στοιχεία της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(25)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 6,4 % του ΑΕΠ το 2023 σε 5,5 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει τη μείωση των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων και τη μείωση των συνολικών επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, με υψηλότερες, ωστόσο, επενδύσεις μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνονται επενδύσεις στις σιδηροδρομικές υποδομές, την υγεία, την έρευνα και την ανάπτυξη, καθώς και στοιχεία της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (26) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,2 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 1,3 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ από το 2024 έως το τέλος της περιόδου του προγράμματος σταθερότητας 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 66,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 63,5 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(26)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 2,2 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 1,3 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να παραμείνει σε επίπεδο κάτω του 3 % του ΑΕΠ από το 2024 έως το τέλος της περιόδου του προγράμματος σταθερότητας 2023. Σύμφωνα με το πρόγραμμα, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 66,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 63,5 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (27) | Οι δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης αναμένεται να αυξηθούν κατά 1,5 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ μεταξύ 2019 και 2070, ενώ το κόστος της μακροχρόνιας περίθαλψης θα διπλασιαστεί έως το 2055. Η Σλοβενία αντιμετωπίζει μέτριους κινδύνους δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα και υψηλούς κινδύνους μακροπρόθεσμα, λόγω των δαπανών που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού. Τα τελευταία χρόνια η χώρα έχει ξεκινήσει ολοκληρωμένες μεταρρυθμίσεις στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και της μακροχρόνιας περίθαλψης. Ωστόσο, έχει καθυστερήσει η εφαρμογή της μεταρρύθμισης της μακροχρόνιας περίθαλψης και η χρηματοδότησή της μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα ακόμη δεν είναι εξασφαλισμένη. Από τον σχεδιασμό της μεταρρύθμισης της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης προκύπτει επίσης ότι αυτή θα πραγματοποιηθεί σε περισσότερα του ενός βήματα, με επίκεντρο την πρόσβαση σε υπηρεσίες υψηλής ποιότητας και τη βελτίωση των κοινωνικών δικαιωμάτων και της κοινωνικής ένταξης. Καθότι το γεγονός αυτό θα ασκήσει πρόσθετη πίεση στα δημόσια οικονομικά, θα είναι ζωτικής σημασίας για τη Σλοβενία να προτείνει δέσμη μέτρων που θα δημιουργήσει μια σταθερή βάση εσόδων η οποία δεν θα υπονομεύσει το δημοσιονομικό ισοζύγιο μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. |
| --- | --- |

(27)

Οι δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης αναμένεται να αυξηθούν κατά 1,5 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ μεταξύ 2019 και 2070, ενώ το κόστος της μακροχρόνιας περίθαλψης θα διπλασιαστεί έως το 2055. Η Σλοβενία αντιμετωπίζει μέτριους κινδύνους δημοσιονομικής βιωσιμότητας μεσοπρόθεσμα και υψηλούς κινδύνους μακροπρόθεσμα, λόγω των δαπανών που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού. Τα τελευταία χρόνια η χώρα έχει ξεκινήσει ολοκληρωμένες μεταρρυθμίσεις στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και της μακροχρόνιας περίθαλψης. Ωστόσο, έχει καθυστερήσει η εφαρμογή της μεταρρύθμισης της μακροχρόνιας περίθαλψης και η χρηματοδότησή της μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα ακόμη δεν είναι εξασφαλισμένη. Από τον σχεδιασμό της μεταρρύθμισης της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης προκύπτει επίσης ότι αυτή θα πραγματοποιηθεί σε περισσότερα του ενός βήματα, με επίκεντρο την πρόσβαση σε υπηρεσίες υψηλής ποιότητας και τη βελτίωση των κοινωνικών δικαιωμάτων και της κοινωνικής ένταξης. Καθότι το γεγονός αυτό θα ασκήσει πρόσθετη πίεση στα δημόσια οικονομικά, θα είναι ζωτικής σημασίας για τη Σλοβενία να προτείνει δέσμη μέτρων που θα δημιουργήσει μια σταθερή βάση εσόδων η οποία δεν θα υπονομεύσει το δημοσιονομικό ισοζύγιο μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

| (28) | Οι τροποποιήσεις στην πράξη για τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων που εγκρίθηκαν τον Δεκέμβριο του 2022 ανέτρεψαν τις περισσότερες από τις προηγούμενες τροποποιήσεις που είχαν εγκριθεί τον Μάρτιο του 2022 πρόθεση των οποίων ήταν η μείωση της φορολόγησης της εργασίας και οι οποίες θα είχαν αρνητικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό ύψους έως 1,3 % του ΑΕΠ έως το 2025. Τα φορολογικά έσοδα της Σλοβενίας ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι ελαφρώς χαμηλότερα σε σύγκριση με το σύνολο της Ένωσης, ενώ μερικοί σχετικά φιλοαναπτυξιακοί φόροι δεν αξιοποιούνται επαρκώς. Η Σλοβενία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη φορολόγηση της εργασίας: ο μερίδιο των φόρων επί της εργασίας έναντι των συνολικών φορολογικών εσόδων υπερβαίνει το συνολικό επίπεδο της Ένωσης. Οι περιοδικοί φόροι ακίνητης περιουσίας είναι σχετικά χαμηλοί στη Σλοβενία (0,5 % του ΑΕΠ έναντι 1,1 % του ΑΕΠ κατά μέσο όρο στην Ένωση). Μια φιλοαναπτυξιακή και πράσινη φορολογική μεταρρύθμιση μπορεί να στηρίξει τη δημοσιονομική εξυγίανση και τη βιώσιμη ανάπτυξη μακροπρόθεσμα. Μια τέτοια φορολογική μεταρρύθμιση θα μπορούσε να διευκολύνει την απομάκρυνση από τη φορολόγηση της εργασίας, μέσω υψηλότερου μεριδίου περιοδικών φόρων ακίνητης περιουσίας, και να στηρίξει τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών και σε άλλους κλάδους υψηλότερης προστιθέμενης αξίας. Οι χαμηλότεροι φόροι επί της εργασίας θα τόνωναν επίσης την προσφορά εργατικού δυναμικού, μεταξύ άλλων με την προσφορά ειδικευμένων και αλλοδαπών εργαζομένων. |
| --- | --- |

(28)

Οι τροποποιήσεις στην πράξη για τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων που εγκρίθηκαν τον Δεκέμβριο του 2022 ανέτρεψαν τις περισσότερες από τις προηγούμενες τροποποιήσεις που είχαν εγκριθεί τον Μάρτιο του 2022 πρόθεση των οποίων ήταν η μείωση της φορολόγησης της εργασίας και οι οποίες θα είχαν αρνητικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό ύψους έως 1,3 % του ΑΕΠ έως το 2025. Τα φορολογικά έσοδα της Σλοβενίας ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι ελαφρώς χαμηλότερα σε σύγκριση με το σύνολο της Ένωσης, ενώ μερικοί σχετικά φιλοαναπτυξιακοί φόροι δεν αξιοποιούνται επαρκώς. Η Σλοβενία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη φορολόγηση της εργασίας: ο μερίδιο των φόρων επί της εργασίας έναντι των συνολικών φορολογικών εσόδων υπερβαίνει το συνολικό επίπεδο της Ένωσης. Οι περιοδικοί φόροι ακίνητης περιουσίας είναι σχετικά χαμηλοί στη Σλοβενία (0,5 % του ΑΕΠ έναντι 1,1 % του ΑΕΠ κατά μέσο όρο στην Ένωση). Μια φιλοαναπτυξιακή και πράσινη φορολογική μεταρρύθμιση μπορεί να στηρίξει τη δημοσιονομική εξυγίανση και τη βιώσιμη ανάπτυξη μακροπρόθεσμα. Μια τέτοια φορολογική μεταρρύθμιση θα μπορούσε να διευκολύνει την απομάκρυνση από τη φορολόγηση της εργασίας, μέσω υψηλότερου μεριδίου περιοδικών φόρων ακίνητης περιουσίας, και να στηρίξει τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών και σε άλλους κλάδους υψηλότερης προστιθέμενης αξίας. Οι χαμηλότεροι φόροι επί της εργασίας θα τόνωναν επίσης την προσφορά εργατικού δυναμικού, μεταξύ άλλων με την προσφορά ειδικευμένων και αλλοδαπών εργαζομένων.

| (29) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβενίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με αυξημένο κίνδυνο να υπάρξουν καθυστερήσεις. Η Σλοβενία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 12 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους περίπου 49,6 εκατ. EUR. Για την ταχύτερη πρόοδο ως προς την εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβενίας εν μέσω των τρεχουσών συνθηκών πολλαπλών προκλήσεων, είναι απαραίτητο η χώρα να ενισχύσει τη δομή διακυβέρνησης και τη διοικητική της ικανότητας, καθώς και να μεριμνήσει ώστε οι αναγκαίες αποφάσεις να λαμβάνονται χωρίς καθυστερήσεις. Οι εν λόγω αποφάσεις αφορούν ειδικότερα τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στους τομείς της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, της μακροχρόνιας περίθαλψης και των συντάξεων. Η προσθήκη στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και το πρόσθετο νέο κεφάλαιο για το REPowerEU θα πρέπει να καθορίσουν ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα για τις υπόλοιπες αιτήσεις πληρωμής και θα πρέπει να υποβληθούν ταχέως, ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω καθυστερήσεις ή διαταραχές στην εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Σλοβενίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβενίας βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και με αυξημένο κίνδυνο να υπάρξουν καθυστερήσεις. Η Σλοβενία υπέβαλε μία αίτηση πληρωμής, η οποία αντιστοιχούσε σε 12 ορόσημα και στόχους του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και είχε ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους περίπου 49,6 εκατ. EUR. Για την ταχύτερη πρόοδο ως προς την εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβενίας εν μέσω των τρεχουσών συνθηκών πολλαπλών προκλήσεων, είναι απαραίτητο η χώρα να ενισχύσει τη δομή διακυβέρνησης και τη διοικητική της ικανότητας, καθώς και να μεριμνήσει ώστε οι αναγκαίες αποφάσεις να λαμβάνονται χωρίς καθυστερήσεις. Οι εν λόγω αποφάσεις αφορούν ειδικότερα τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στους τομείς της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, της μακροχρόνιας περίθαλψης και των συντάξεων. Η προσθήκη στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και το πρόσθετο νέο κεφάλαιο για το REPowerEU θα πρέπει να καθορίσουν ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα για τις υπόλοιπες αιτήσεις πληρωμής και θα πρέπει να υποβληθούν ταχέως, ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω καθυστερήσεις ή διαταραχές στην εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Σλοβενίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (30) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Σλοβενίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Σλοβενία. |
| --- | --- |

(30)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Σλοβενίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Σλοβενία.

| (31) | Πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Σλοβενία ουσιαστικά εξαρτιόταν από τη Ρωσία ως μοναδική προμηθεύτρια φυσικού αερίου στη χώρα. Ωστόσο, από το 2023 η Σλοβενία κατόρθωσε να εξασφαλίσει σχεδόν το ένα τρίτο του εφοδιασμού της με φυσικό αέριο μέσω εισαγωγών από την Αλγερία. Το αέριο εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο ενεργειακό μείγμα της Σλοβενίας (12 %) και αποτελεί βασική πηγή ενέργειας για τη βιομηχανία, παρέχοντας παράλληλα ευελιξία στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να προχωρήσει η απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και της ηλεκτροπαραγωγής με την επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και μέτρων ενεργειακής απόδοσης. Στο εθνικό της σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα, η Σλοβενία έθεσε ποσοστό 27 % ως στόχο για τη συνεισφορά της στον στόχο της Ένωσης για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές έως το 2030. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ χαμηλότερο από το ποσοστό ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (37 %) το 2030 που υπολογίστηκε βάσει του παραρτήματος II του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (16). Η Σλοβενία πέτυχε τον στόχο της για το 2021 όσον αφορά το ποσοστό ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας (25 %), χρησιμοποιώντας τον μηχανισμό διασυνοριακής συνεργασίας της Ένωσης σύμφωνα με την οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (17) (μέσω στατιστικών μεταβιβάσεων). Οι διαδικασίες αδειοδότησης εγκαταστάσεων ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε κλίμακα δικτύου εξακολουθούν να αποτελούν εμπόδιο, κατά κύριο λόγω εξαιτίας των πολύπλοκων και χρονοβόρων περιβαλλοντικών διαδικασιών, ιδίως στην περίπτωση εγκαταστάσεων αιολικής ενέργειας όπου οι διαδικασίες μπορούν να διαρκέσουν περισσότερα του ενός έτη. Η Σλοβενία θα χρειαστεί να ενισχύσει σημαντικά τον στόχο της για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο επικαιροποιημένο της εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα, ώστε να αντικατοπτρίζει τους πιο φιλόδοξους στόχους της Ένωσης για το κλίμα και την ενέργεια στη δέσμη Fit for 55 και στο σχέδιο REPowerEU. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Σλοβενία μειώθηκε κατά 14 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, ποσοστό ελαφρώς χαμηλότερο από τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Σλοβενία θα μπορούσε να ενισχύσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18). |
| --- | --- |

(31)

Πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Σλοβενία ουσιαστικά εξαρτιόταν από τη Ρωσία ως μοναδική προμηθεύτρια φυσικού αερίου στη χώρα. Ωστόσο, από το 2023 η Σλοβενία κατόρθωσε να εξασφαλίσει σχεδόν το ένα τρίτο του εφοδιασμού της με φυσικό αέριο μέσω εισαγωγών από την Αλγερία. Το αέριο εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο ενεργειακό μείγμα της Σλοβενίας (12 %) και αποτελεί βασική πηγή ενέργειας για τη βιομηχανία, παρέχοντας παράλληλα ευελιξία στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να προχωρήσει η απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και της ηλεκτροπαραγωγής με την επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και μέτρων ενεργειακής απόδοσης. Στο εθνικό της σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα, η Σλοβενία έθεσε ποσοστό 27 % ως στόχο για τη συνεισφορά της στον στόχο της Ένωσης για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές έως το 2030. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ χαμηλότερο από το ποσοστό ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (37 %) το 2030 που υπολογίστηκε βάσει του παραρτήματος II του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (16). Η Σλοβενία πέτυχε τον στόχο της για το 2021 όσον αφορά το ποσοστό ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας (25 %), χρησιμοποιώντας τον μηχανισμό διασυνοριακής συνεργασίας της Ένωσης σύμφωνα με την οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (17) (μέσω στατιστικών μεταβιβάσεων). Οι διαδικασίες αδειοδότησης εγκαταστάσεων ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε κλίμακα δικτύου εξακολουθούν να αποτελούν εμπόδιο, κατά κύριο λόγω εξαιτίας των πολύπλοκων και χρονοβόρων περιβαλλοντικών διαδικασιών, ιδίως στην περίπτωση εγκαταστάσεων αιολικής ενέργειας όπου οι διαδικασίες μπορούν να διαρκέσουν περισσότερα του ενός έτη. Η Σλοβενία θα χρειαστεί να ενισχύσει σημαντικά τον στόχο της για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο επικαιροποιημένο της εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα, ώστε να αντικατοπτρίζει τους πιο φιλόδοξους στόχους της Ένωσης για το κλίμα και την ενέργεια στη δέσμη Fit for 55 και στο σχέδιο REPowerEU. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Σλοβενία μειώθηκε κατά 14 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, ποσοστό ελαφρώς χαμηλότερο από τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Σλοβενία θα μπορούσε να ενισχύσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (18).

| (32) | Το σλοβενικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει ήδη σημαντικές μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις με στόχο: i) την αύξηση του ποσοστού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας· ii) τη διευκόλυνση της πρόσβασης και της ενσωμάτωσης των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας· iii) τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και των ανακαινίσεων των δημόσιων κτιρίων· και iv) τη διευκόλυνση της ανάπτυξης υποδομών εναλλακτικών καυσίμων. Τα μέτρα που προβλέπονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αποτελούν ένα σημαντικό βήμα προς τη διαφοροποίηση και την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα, ωστόσο, υπάρχει περιθώριο για να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε όλους τους τομείς. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει τον προσδιορισμό περιοχών προτεραιότητας για εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, την περαιτέρω απλούστευση και μείωση της διάρκειας των διαδικασιών αδειοδότησης, την ενίσχυση του δικτύου και τη βελτίωση της συνολικής διαχείρισης του δικτύου (ώστε να καταστεί εφικτή η σύνδεση περισσότερων εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ιδίως στα επίπεδα χαμηλής και μεσαίας τάσης). Η περαιτέρω εστίαση στις μεταφορές και υποδομές μηδενικών εκπομπών θα μπορούσαν να συμβάλουν περαιτέρω στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. |
| --- | --- |

(32)

Το σλοβενικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει ήδη σημαντικές μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις με στόχο: i) την αύξηση του ποσοστού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας· ii) τη διευκόλυνση της πρόσβασης και της ενσωμάτωσης των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας· iii) τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και των ανακαινίσεων των δημόσιων κτιρίων· και iv) τη διευκόλυνση της ανάπτυξης υποδομών εναλλακτικών καυσίμων. Τα μέτρα που προβλέπονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αποτελούν ένα σημαντικό βήμα προς τη διαφοροποίηση και την απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα, ωστόσο, υπάρχει περιθώριο για να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε όλους τους τομείς. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει τον προσδιορισμό περιοχών προτεραιότητας για εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, την περαιτέρω απλούστευση και μείωση της διάρκειας των διαδικασιών αδειοδότησης, την ενίσχυση του δικτύου και τη βελτίωση της συνολικής διαχείρισης του δικτύου (ώστε να καταστεί εφικτή η σύνδεση περισσότερων εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ιδίως στα επίπεδα χαμηλής και μεσαίας τάσης). Η περαιτέρω εστίαση στις μεταφορές και υποδομές μηδενικών εκπομπών θα μπορούσαν να συμβάλουν περαιτέρω στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

| (33) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Η ενίσχυση της διδασκαλίας φυσικών επιστημών, τεχνολογίας, μηχανικής και μαθηματικών θα μπορούσε να ενισχύσει την ικανότητα του εκπαιδευτικού συστήματος να εφοδιάσει επιτυχώς τους μαθητές και τις μαθήτριες με δεξιότητες για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Σλοβενία για 66 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες και ικανότητες για την πράσινη μετάβαση. Το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας αυξήθηκε σε κομβικούς τομείς, όπως οι κατασκευές (από 3,5 % το 2015 σε 7,0 % το 2022) και η μεταποίηση (από 1,2 % το 2015 σε 2,6 % το 2022), αμφότερα δε τα ποσοστά αυτών των τομέων κυμαίνονται πάνω από τους αντίστοιχους μέσους όρους της Ένωσης που ήταν 4,0 % και 2,3 % το 2022. |
| --- | --- |

(33)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Η ενίσχυση της διδασκαλίας φυσικών επιστημών, τεχνολογίας, μηχανικής και μαθηματικών θα μπορούσε να ενισχύσει την ικανότητα του εκπαιδευτικού συστήματος να εφοδιάσει επιτυχώς τους μαθητές και τις μαθήτριες με δεξιότητες για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Σλοβενία για 66 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες και ικανότητες για την πράσινη μετάβαση. Το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας αυξήθηκε σε κομβικούς τομείς, όπως οι κατασκευές (από 3,5 % το 2015 σε 7,0 % το 2022) και η μεταποίηση (από 1,2 % το 2015 σε 2,6 % το 2022), αμφότερα δε τα ποσοστά αυτών των τομέων κυμαίνονται πάνω από τους αντίστοιχους μέσους όρους της Ένωσης που ήταν 4,0 % και 2,3 % το 2022.

| (34) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (19) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(34)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (19) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (35) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Σλοβενία, οι συστάσεις 1, 2 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, |
| --- | --- |

(35)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Σλοβενία, οι συστάσεις 1, 2 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023,

ΣΥΝΙΣΤΑ στη Σλοβενία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 5,5 % το πολύ (20).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης και μακροχρόνιας περίθαλψης. Να επανεξισορροπήσει τα φορολογικά έσοδα προς πιο φιλοαναπτυξιακές και βιώσιμες πηγές.

2.

Να διασφαλίσει αποτελεσματική δομή διακυβέρνησης και να ενισχύσει τη διοικητική ικανότητα, ώστε να καταστεί εφικτή η ταχεία και σταθερή εφαρμογή του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Να οριστικοποιήσει ταχέως το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να συνεχίσει να καταβάλλει προσπάθειες για τη διαφοροποίηση των εισαγωγών αερίου και να μειώσει τη συνολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα επιταχύνοντας την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως με την περαιτέρω απλούστευση και μείωση της διάρκειας των διαδικασιών αδειοδότησης, και ενισχύοντας το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας και βελτιώνοντας τη διαχείρισή του, παραδείγματος χάρη, μέσω της ψηφιοποίησης. Να αυξήσει την εφαρμογή μέτρων ενεργειακής απόδοσης, ιδίως στον τομέα των κτιρίων, να προωθήσει τον εξηλεκτρισμό του τομέα των μεταφορών και να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

2

(3)  Κανονισμός (EE) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10612/2021 INIT· ST 10612/2021 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Σλοβενίας του 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 116).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Σλοβενίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Σλοβενίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 197).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Σλοβενίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού μεσοπρόθεσμα (10ής αύξηση), εκτιμάται σε 10,1 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

13

(14)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

14

(15)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

15

(16)  Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 663/2009 και (ΕΚ) αριθ. 715/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών 94/22/ΕΚ, 98/70/ΕΚ, 2009/31/ΕΚ, 2009/73/ΕΚ, 2010/31/ΕΕ, 2012/27/ΕΕ και 2013/30/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών 2009/119/ΕΚ και (ΕΕ) 2015/652 του Συμβουλίου και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 525/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 328 της 21.12.2018, σ. 1).

16

(17)  Οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (ΕΕ L 328 της 21.12.2018, σ. 82).

17

(18)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

18

(19)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

19

(20)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 23.

20

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/233 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/233

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Σλοβακίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Σλοβακίας

(2023/C 312/25)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2), και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Σλοβακία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Σλοβακίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Σλοβακία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Σλοβακίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα αυτά προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα αυτά προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου που εκδόθηκαν στις 14 Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου που εκδόθηκαν στις 14 Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 29 Απριλίου 2021 η Σλοβακία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβακίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Σλοβακία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. Στις 26 Απριλίου 2023 η Σλοβακία υπέβαλε στην Επιτροπή τροποποιημένο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, το οποίο περιλαμβάνει κεφάλαιο για το REPowerEU, σύμφωνα με το άρθρο 21γ του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Το τροποποιημένο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας λαμβάνει επίσης υπόψη την επικαιροποιημένη μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, και περιλαμβάνει αιτιολογημένο αίτημα στην Επιτροπή για την τροποποίηση της εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2021, σύμφωνα με το άρθρο 21 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, διότι η Σλοβακία έκρινε ότι το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εν μέρει δεν ήταν πλέον εφικτό λόγω αντικειμενικών περιστάσεων. |
| --- | --- |

(9)

Στις 29 Απριλίου 2021 η Σλοβακία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 13 Ιουλίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβακίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Σλοβακία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. Στις 26 Απριλίου 2023 η Σλοβακία υπέβαλε στην Επιτροπή τροποποιημένο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, το οποίο περιλαμβάνει κεφάλαιο για το REPowerEU, σύμφωνα με το άρθρο 21γ του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Το τροποποιημένο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας λαμβάνει επίσης υπόψη την επικαιροποιημένη μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, και περιλαμβάνει αιτιολογημένο αίτημα στην Επιτροπή για την τροποποίηση της εκτελεστικής απόφασης του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2021, σύμφωνα με το άρθρο 21 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, διότι η Σλοβακία έκρινε ότι το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εν μέρει δεν ήταν πλέον εφικτό λόγω αντικειμενικών περιστάσεων.

| (10) | Στις 27 Απριλίου 2023 η Σλοβακία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 27 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Σλοβακίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 27 Απριλίου 2023 η Σλοβακία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 27 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Σλοβακίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Σλοβακία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Σλοβακίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβακίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Σλοβακίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Σλοβακία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Σλοβακίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβακίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις εν λόγω προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Σλοβακίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Σλοβακία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Σλοβακία δεν αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα, τη στέγαση, το χρέος των νοικοκυριών και το εξωτερικό ισοζύγιο σημειώνουν αύξηση, αν και σε γενικές γραμμές φαίνεται να είναι συγκρατημένες στο εγγύς μέλλον, αναμένεται δε να χαλαρώσουν όσο ομαλοποιούνται οι οικονομικές συνθήκες. Η οικονομία υπέστη έντονο πλήγμα από τον κλυδωνισμό των τιμών της ενέργειας, καθώς ο πληθωρισμός αυξήθηκε με ταχείς ρυθμούς. Η αύξηση του δομικού πληθωρισμού και του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος υπερβαίνουν κατά πολύ τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Αν και προβλέπεται εξομάλυνση, υπάρχει κίνδυνος, αφενός, να χρειαστεί χρόνος για την αποκλιμάκωση της πίεσης στην ανταγωνιστικότητα κόστους και, αφετέρου, η ισχυρή εγχώρια ζήτηση να συνεχίσει να ασκεί πιέσεις στους εξωτερικούς λογαριασμούς. Ο λογαριασμός τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε σημαντικά το 2022, εξαιτίας των υψηλότερων τιμών των εισαγωγών ενέργειας, καθώς και της απότομης μείωσης των καθαρών εξαγωγών μη ενεργειακών αγαθών. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών προβλέπεται να βελτιωθεί ελαφρά, αλλά να παραμείνει μεγάλο το 2023 και το 2024, παρά την υποχώρηση των τιμών της ενέργειας. Ωστόσο, εκτιμάται ότι οι κίνδυνοι για την εξωτερική βιωσιμότητα θα είναι περιορισμένοι βραχυπρόθεσμα. Τα δημόσια ελλείμματα προβλέπεται να είναι αξιοσημείωτα το τρέχον και το επόμενο έτος και να διορθωθούν από το 2024. Οι τιμές των κατοικιών φαίνεται να είναι ελαφρώς υπερτιμημένες μετά από αρκετά χρόνια έντονης αύξησης, κατά τη διάρκεια των οποίων παρατηρήθηκε επίσης υψηλή δανειοληψία, η οποία πλέον υποχωρεί, και έντονη αύξηση του χρέους των νοικοκυριών, που συνολικά ενέχουν κάποιον κίνδυνο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Ωστόσο, ο τραπεζικός τομέας παραμένει επαρκώς κεφαλαιοποιημένος και ιδιαίτερα επικερδής, καταγράφει δε χαμηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων. Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για την αντιμετώπιση των οικονομικών ευπαθειών της Σλοβακίας. Ειδικότερα, πρέπει να χαλιναγωγηθεί η υπερβάλλουσα ζήτηση, ώστε να διορθωθούν το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και η διαφορά του δομικού πληθωρισμού σε σχέση με την υπόλοιπη ζώνη του ευρώ. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη διασφάλιση επαρκούς δημοσιονομικής εξυγίανσης και μέτρων αντιμετώπισης του χρέους των νοικοκυριών και, παράλληλα, με τη διατήρηση της οικονομικής προσιτότητας της στέγασης μέσω της φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας και μέτρων στήριξης της προσφοράς κατοικιών. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Σλοβακία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Σλοβακία δεν αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, οι ευπάθειες που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα, τη στέγαση, το χρέος των νοικοκυριών και το εξωτερικό ισοζύγιο σημειώνουν αύξηση, αν και σε γενικές γραμμές φαίνεται να είναι συγκρατημένες στο εγγύς μέλλον, αναμένεται δε να χαλαρώσουν όσο ομαλοποιούνται οι οικονομικές συνθήκες. Η οικονομία υπέστη έντονο πλήγμα από τον κλυδωνισμό των τιμών της ενέργειας, καθώς ο πληθωρισμός αυξήθηκε με ταχείς ρυθμούς. Η αύξηση του δομικού πληθωρισμού και του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος υπερβαίνουν κατά πολύ τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ. Αν και προβλέπεται εξομάλυνση, υπάρχει κίνδυνος, αφενός, να χρειαστεί χρόνος για την αποκλιμάκωση της πίεσης στην ανταγωνιστικότητα κόστους και, αφετέρου, η ισχυρή εγχώρια ζήτηση να συνεχίσει να ασκεί πιέσεις στους εξωτερικούς λογαριασμούς. Ο λογαριασμός τρεχουσών συναλλαγών επιδεινώθηκε σημαντικά το 2022, εξαιτίας των υψηλότερων τιμών των εισαγωγών ενέργειας, καθώς και της απότομης μείωσης των καθαρών εξαγωγών μη ενεργειακών αγαθών. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών προβλέπεται να βελτιωθεί ελαφρά, αλλά να παραμείνει μεγάλο το 2023 και το 2024, παρά την υποχώρηση των τιμών της ενέργειας. Ωστόσο, εκτιμάται ότι οι κίνδυνοι για την εξωτερική βιωσιμότητα θα είναι περιορισμένοι βραχυπρόθεσμα. Τα δημόσια ελλείμματα προβλέπεται να είναι αξιοσημείωτα το τρέχον και το επόμενο έτος και να διορθωθούν από το 2024. Οι τιμές των κατοικιών φαίνεται να είναι ελαφρώς υπερτιμημένες μετά από αρκετά χρόνια έντονης αύξησης, κατά τη διάρκεια των οποίων παρατηρήθηκε επίσης υψηλή δανειοληψία, η οποία πλέον υποχωρεί, και έντονη αύξηση του χρέους των νοικοκυριών, που συνολικά ενέχουν κάποιον κίνδυνο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Ωστόσο, ο τραπεζικός τομέας παραμένει επαρκώς κεφαλαιοποιημένος και ιδιαίτερα επικερδής, καταγράφει δε χαμηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων. Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για την αντιμετώπιση των οικονομικών ευπαθειών της Σλοβακίας. Ειδικότερα, πρέπει να χαλιναγωγηθεί η υπερβάλλουσα ζήτηση, ώστε να διορθωθούν το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και η διαφορά του δομικού πληθωρισμού σε σχέση με την υπόλοιπη ζώνη του ευρώ. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη διασφάλιση επαρκούς δημοσιονομικής εξυγίανσης και μέτρων αντιμετώπισης του χρέους των νοικοκυριών και, παράλληλα, με τη διατήρηση της οικονομικής προσιτότητας της στέγασης μέσω της φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας και μέτρων στήριξης της προσφοράς κατοικιών.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Σλοβακίας μειώθηκε από 5,4 % του ΑΕΠ το 2021 σε 2,0 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 61,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 57,8 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Σλοβακίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να υπερβεί το 3 % του ΑΕΠ το 2023. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Η Επιτροπή επισήμανε στη συνέχεια ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Σλοβακία θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της για το 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Σλοβακίας μειώθηκε από 5,4 % του ΑΕΠ το 2021 σε 2,0 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε από 61,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 57,8 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Σλοβακίας, δεδομένου ότι το οικείο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να υπερβεί το 3 % του ΑΕΠ το 2023. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του ελλείμματος δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Η Επιτροπή επισήμανε στη συνέχεια ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Σλοβακία θα πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της για το 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματός της για το 2024.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες ήταν οι παροχές για τα περισσότερο εκτεθειμένα σε υψηλό πληθωρισμό νοικοκυριά, η εφάπαξ αύξηση του επιδόματος τέκνου, η εφάπαξ καταβολή της «14ης σύνταξης», το εφάπαξ επίδομα που καταβλήθηκε σε όλους τους υπαλλήλους του δημόσιου τομέα και η επιβολή ανώτατου ορίου στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου για μη ρυθμιζόμενες επιχειρήσεις. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από τη συνεισφορά αλληλεγγύης που προβλέπεται στον κανονισμό (EE) αριθ. 2022/1854 του Συμβουλίου (7). Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2022, από 3,2 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τέτοιου είδους μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες ήταν οι παροχές για τα περισσότερο εκτεθειμένα σε υψηλό πληθωρισμό νοικοκυριά, η εφάπαξ αύξηση του επιδόματος τέκνου, η εφάπαξ καταβολή της «14ης σύνταξης», το εφάπαξ επίδομα που καταβλήθηκε σε όλους τους υπαλλήλους του δημόσιου τομέα και η επιβολή ανώτατου ορίου στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου για μη ρυθμιζόμενες επιχειρήσεις. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίστηκε εν μέρει από νέους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των παραγωγών και προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από τη συνεισφορά αλληλεγγύης που προβλέπεται στον κανονισμό (EE) αριθ. 2022/1854 του Συμβουλίου (7). Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,8 % του ΑΕΠ το 2022, από 3,2 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Σλοβακία (8) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Σλοβακία (8) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (9) το 2022 ήταν συσταλτικός, στο 1,3 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Σλοβακία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 1,2 % του ΑΕΠ το 2022 (1,3 % του ΑΕΠ το 2021). Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στη χαμηλή απορρόφηση των διαρθρωτικών ταμείων της Ένωσης και σε αναβολές των πραγματοποιηθεισών δαπανών από επιχορηγήσεις του μηχανισμού. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (10). Επομένως, η Σλοβακία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 1,3 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Σλοβακία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (9) το 2022 ήταν συσταλτικός, στο 1,3 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Σλοβακία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 1,2 % του ΑΕΠ το 2022 (1,3 % του ΑΕΠ το 2021). Η μείωση των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης το 2022 οφειλόταν στη χαμηλή απορρόφηση των διαρθρωτικών ταμείων της Ένωσης και σε αναβολές των πραγματοποιηθεισών δαπανών από επιχορηγήσεις του μηχανισμού. Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (10). Επομένως, η Σλοβακία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 1,3 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Σλοβακία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,3 % το 2023 και κατά 1,8 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται υψηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,7 % το 2023 και κατά 2,1 % το 2024, κυρίως λόγω της ταχύτερης από την αναμενόμενη ανάκαμψης των εξαγωγών, καθώς αναμένεται να εξαλειφθούν τα σημεία συμφόρησης στην αλυσίδα εφοδιασμού και να βελτιωθούν οι οικονομικές προοπτικές των βασικών εξαγωγικών προορισμών της Σλοβακίας. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και μετέπειτα. Η κυβέρνηση προβλέπει αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,3 % το 2023 και κατά 1,8 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται υψηλότερη αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,7 % το 2023 και κατά 2,1 % το 2024, κυρίως λόγω της ταχύτερης από την αναμενόμενη ανάκαμψης των εξαγωγών, καθώς αναμένεται να εξαλειφθούν τα σημεία συμφόρησης στην αλυσίδα εφοδιασμού και να βελτιωθούν οι οικονομικές προοπτικές των βασικών εξαγωγικών προορισμών της Σλοβακίας.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 6,3 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 οφείλεται κυρίως στα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας, καθώς και σε άλλα μέτρα, όπως η αύξηση της έκπτωσης φόρου και των επιδομάτων τέκνου και η θέσπιση επιδόματος γονέα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 57,8 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 58,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 6,1 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 58,3 % στο τέλος του 2023. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 6,3 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 οφείλεται κυρίως στα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας, καθώς και σε άλλα μέτρα, όπως η αύξηση της έκπτωσης φόρου και των επιδομάτων τέκνου και η θέσπιση επιδόματος γονέα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 57,8 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 58,7 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 6,1 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 58,3 % στο τέλος του 2023.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, και συγκεκριμένα την επιβολή ανώτατου ορίου στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου για τις μη ρυθμιζόμενες επιχειρήσεις, και νέα μέτρα, όπως ένα ανώτατο όριο στις τιμές προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, αερίου και θέρμανσης σε νοικοκυριά και ρυθμιζόμενες (μικρές) επιχειρήσεις. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από τη συνεισφορά αλληλεγγύης που συνδέεται με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1854, την ειδική εισφορά για την κατασκευαστική εταιρεία διαχείρισης υδάτων και την επιβολή ανώτατου ορίου στα έσοδα των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας με υπερκέρδη. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 2,0 % του ΑΕΠ το 2023 (11). Τα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, κανένα στοχευμένο μέτρο στήριξης δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022 (12) (έναντι 0,2 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να μειωθεί κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,8 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022, και συγκεκριμένα την επιβολή ανώτατου ορίου στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου για τις μη ρυθμιζόμενες επιχειρήσεις, και νέα μέτρα, όπως ένα ανώτατο όριο στις τιμές προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, αερίου και θέρμανσης σε νοικοκυριά και ρυθμιζόμενες (μικρές) επιχειρήσεις. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από τη συνεισφορά αλληλεγγύης που συνδέεται με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1854, την ειδική εισφορά για την κατασκευαστική εταιρεία διαχείρισης υδάτων και την επιβολή ανώτατου ορίου στα έσοδα των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας με υπερκέρδη. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 2,0 % του ΑΕΠ το 2023 (11). Τα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, κανένα στοχευμένο μέτρο στήριξης δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022 (12) (έναντι 0,2 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας των εκτοπισθέντων ατόμων από την Ουκρανία προβλέπεται να μειωθεί κατά 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 0,8 % του ΑΕΠ.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Σλοβακία να λάβει μέτρα, προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (13), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Σλοβακία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Σλοβακία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Σλοβακία να λάβει μέτρα, προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (13), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα (-ες) στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, η Σλοβακία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Σλοβακία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 6,2 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε συσταλτικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (1,3 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 4,4 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,2 % του ΑΕΠ. Περιλαμβάνεται επίσης το χαμηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (κατά 0,1 % του ΑΕΠ). Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται σε μη στοχευμένα μέτρα στον τομέα της ενέργειας, μόνιμες αυξήσεις μισθών των επαγγελματιών του τομέα της υγείας και μείωση των συντελεστών του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στους τομείς των τροφίμων και της αναψυχής. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 2,8 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (14). Η Σλοβακία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της ΕΕ, ενώ προβλέπει να διατηρήσει και τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (15). Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η εθνική στρατηγική για την έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία, στόχος της οποίας είναι η αύξηση της ευελιξίας και η συντόμευση του χρόνου αγοράς υπηρεσιών και η συμμετοχή ευρύτερου φάσματος προμηθευτών, συμπεριλαμβανομένων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 6,2 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε συσταλτικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (1,3 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 4,4 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το μειωμένο κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας κατά 0,2 % του ΑΕΠ. Περιλαμβάνεται επίσης το χαμηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντα άτομα από την Ουκρανία (κατά 0,1 % του ΑΕΠ). Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν οφείλεται στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται σε μη στοχευμένα μέτρα στον τομέα της ενέργειας, μόνιμες αυξήσεις μισθών των επαγγελματιών του τομέα της υγείας και μείωση των συντελεστών του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στους τομείς των τροφίμων και της αναψυχής. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 2,8 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (14). Η Σλοβακία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της ΕΕ, ενώ προβλέπει να διατηρήσει και τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις (15). Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως η εθνική στρατηγική για την έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία, στόχος της οποίας είναι η αύξηση της ευελιξίας και η συντόμευση του χρόνου αγοράς υπηρεσιών και η συμμετοχή ευρύτερου φάσματος προμηθευτών, συμπεριλαμβανομένων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 4,7 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων μετριασμού των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 59,3 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,8 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 58,7 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μειωθεί σε 4,7 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως τη σταδιακή κατάργηση των μέτρων μετριασμού των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 59,3 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 4,8 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 58,7 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Η Επιτροπή στηρίζεται και αυτή στην υπόθεση της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (24) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (16). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (17) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 5,7 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Αυτό θα συμβάλει επίσης, αφενός, στη μείωση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες ανταγωνιστικότητας, εάν συνεχιστεί, και, αφετέρου, στην ενίσχυση της εξωτερικής θέσης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 2 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών κάτω από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024. |
| --- | --- |

(24)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (16). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας και της ανάγκης να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (17) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 5,7 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Αυτό θα συμβάλει επίσης, αφενός, στη μείωση του δομικού πληθωρισμού, ο οποίος είναι πολύ υψηλότερος από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες ανταγωνιστικότητας, εάν συνεχιστεί, και, αφετέρου, στην ενίσχυση της εξωτερικής θέσης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 2 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών κάτω από τον συνιστώμενο μέγιστο ρυθμό αύξησης για το 2024. Επιπλέον, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται χαμηλότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 2,5 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας, γεγονός που οφείλεται σε μόνιμα μέτρα στο σκέλος των δαπανών, όπως οι υψηλότερες αμοιβές εξαρτημένης εργασίας των δημοσίων υπαλλήλων, η δέσμη μέτρων για τις οικογένειες στις οποίες περιλαμβάνεται έκπτωση φόρου και αυξημένα επιδόματα τέκνου, καθώς και η εισαγωγή επιδόματος γονέα στο πλαίσιο της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 2,5 % το 2024, ποσοστό χαμηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό ανάπτυξης. Η προσαρμογή που προβλέπεται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής είναι μικρότερη από την εξοικονόμηση που θα επιτευχθεί με την πλήρη κατάργηση των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας, γεγονός που οφείλεται σε μόνιμα μέτρα στο σκέλος των δαπανών, όπως οι υψηλότερες αμοιβές εξαρτημένης εργασίας των δημοσίων υπαλλήλων, η δέσμη μέτρων για τις οικογένειες στις οποίες περιλαμβάνεται έκπτωση φόρου και αυξημένα επιδόματα τέκνου, καθώς και η εισαγωγή επιδόματος γονέα στο πλαίσιο της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 5,1 % του ΑΕΠ το 2023 σε 4,0 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει τη μείωση των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω των διαρθρωτικών ταμείων. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές συγκαταλέγονται η πρόσφατα εγκριθείσα μεταρρύθμιση με την οποία θεσπίζονται ανώτατα όρια δαπανών και η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να μειωθούν από 5,1 % του ΑΕΠ το 2023 σε 4,0 % του ΑΕΠ το 2024. Η μείωση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει τη μείωση των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω των διαρθρωτικών ταμείων. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές συγκαταλέγονται η πρόσφατα εγκριθείσα μεταρρύθμιση με την οποία θεσπίζονται ανώτατα όρια δαπανών και η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, οι οποίες αποτελούν επίσης μέρος του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (27) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, στους στόχους της κυβέρνησης προβλέπεται ότι το έλλειμμα θα ανέλθει σε 3,2 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 2,2 % το 2026. Ως εκ τούτου, το δημόσιο έλλειμμα αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη το 2026. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, στους στόχους της κυβέρνησης προβλέπεται ότι το έλλειμμα θα ανέλθει σε 3,2 % του ΑΕΠ το 2025 και σε 2,2 % το 2026. Ως εκ τούτου, το δημόσιο έλλειμμα αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη το 2026.

| (28) | Το φορολογικό σύστημα της Σλοβακίας έχει περιθώρια για μεταρρυθμίσεις ώστε να τονωθεί η οικονομική αποδοτικότητα, να προωθηθεί η περιβαλλοντική και δημοσιονομική βιωσιμότητα και να ενισχυθεί δικαιοσύνη. Η φορολογική επιβάρυνση της εργασίας είναι ιδιαίτερα υψηλή για τα άτομα με χαμηλά εισοδήματα, σε σύγκριση τα υπόλοιπα κράτη μέλη. Αντιθέτως, η περιβαλλοντική φορολογία και η φορολογία ακίνητης περιουσίας δεν αξιοποιούνται πλήρως. Η μεταβολή του φορολογικού μείγματος θα μπορούσε να στηρίξει την ανάπτυξη, καθώς και να συμβάλει στην προώθηση της πράσινης μετάβασης και της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Παρά την υψηλή ενεργειακή ένταση της οικονομίας, τα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους ανήλθαν σε 2,5 % το 2021, κοντά στον μέσο όρο της Ένωσης. Τα περιβαλλοντικά τέλη που σχετίζονται με τη διαχείριση των αποβλήτων και την ατμοσφαιρική ρύπανση δεν προωθούν επαρκώς την αποδοτική χρήση των πόρων και δεν μειώνουν το κόστος για το περιβάλλον και την κοινωνία. Οι περιβαλλοντικοί φόροι και τα σχετικά τέλη δεν υπόκεινται σε τιμαριθμική αναπροσαρμογή, γεγονός που οδηγεί στη μείωση των πράσινων εσόδων σε βάθος χρόνου. Τα οδικά τέλη και τα τέλη ταξινόμησης οχημάτων δεν αντικατοπτρίζουν επαρκώς την ένταση των εκπομπών. Συνολικά, το μερίδιο φορολογίας των μεταφορών επί των συνολικών φορολογικών εσόδων είναι μόλις 0,58 %, σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ένωσης που είναι 1 %. Όσον αφορά τη φορολογία της ακίνητης περιουσίας, τα έσοδα από τους περιοδικούς φόρους ακίνητης περιουσίας ήταν σχετικά χαμηλά το 2021 (0,5 % του ΑΕΠ έναντι του μέσου όρου της Ένωσης 1,2 %). Η Σλοβακία δεν διαθέτει επί του παρόντος επαρκή στοιχεία που να επιτρέπουν την επικαιροποίηση και την τιμαριθμική αναπροσαρμογή της φορολογικής βάσης των ακινήτων σύμφωνα με τις τιμές της αγοράς, αν και αυτό το γεγονός θα μπορούσε επίσης να μετριάσει εν μέρει τη συνεχιζόμενη ισχυρή ζήτηση για στέγαση και τη σχετική έντονη αύξηση των τιμών των κατοικιών. Επιπλέον, περαιτέρω προσπάθειες για την απλούστευση της φορολογίας και τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης μπορούν να αυξήσουν τα δημόσια έσοδα και, ως εκ τούτου, να στηρίξουν τη δημοσιονομική βιωσιμότητα και να βελτιώσουν τον δίκαιο χαρακτήρα της. Το 2020, το έλλειμμα φορολογικής συμμόρφωσης όσον αφορά την καταβολή του ΦΠΑ στη Σλοβακία συνέχισε την πτωτική τάση του. Μειώθηκε από 15 % το 2019 σε 13,9 % των συνολικών αναμενόμενων εσόδων από τον ΦΠΑ το 2020, αλλά εξακολουθεί να υπερβαίνει τον μέσο όρο της Ένωσης (9,1 %). Περαιτέρω βελτιώσεις στη φορολογική διοίκηση, μεταξύ άλλων όσον αφορά την ηλεκτρονική τιμολόγηση, τις προσυμπληρωμένες φορολογικές δηλώσεις και την περαιτέρω ψηφιοποίηση, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην περαιτέρω μείωση των διαρροών στο φορολογικό σύστημα. |
| --- | --- |

(28)

Το φορολογικό σύστημα της Σλοβακίας έχει περιθώρια για μεταρρυθμίσεις ώστε να τονωθεί η οικονομική αποδοτικότητα, να προωθηθεί η περιβαλλοντική και δημοσιονομική βιωσιμότητα και να ενισχυθεί δικαιοσύνη. Η φορολογική επιβάρυνση της εργασίας είναι ιδιαίτερα υψηλή για τα άτομα με χαμηλά εισοδήματα, σε σύγκριση τα υπόλοιπα κράτη μέλη. Αντιθέτως, η περιβαλλοντική φορολογία και η φορολογία ακίνητης περιουσίας δεν αξιοποιούνται πλήρως. Η μεταβολή του φορολογικού μείγματος θα μπορούσε να στηρίξει την ανάπτυξη, καθώς και να συμβάλει στην προώθηση της πράσινης μετάβασης και της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Παρά την υψηλή ενεργειακή ένταση της οικονομίας, τα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους ανήλθαν σε 2,5 % το 2021, κοντά στον μέσο όρο της Ένωσης. Τα περιβαλλοντικά τέλη που σχετίζονται με τη διαχείριση των αποβλήτων και την ατμοσφαιρική ρύπανση δεν προωθούν επαρκώς την αποδοτική χρήση των πόρων και δεν μειώνουν το κόστος για το περιβάλλον και την κοινωνία. Οι περιβαλλοντικοί φόροι και τα σχετικά τέλη δεν υπόκεινται σε τιμαριθμική αναπροσαρμογή, γεγονός που οδηγεί στη μείωση των πράσινων εσόδων σε βάθος χρόνου. Τα οδικά τέλη και τα τέλη ταξινόμησης οχημάτων δεν αντικατοπτρίζουν επαρκώς την ένταση των εκπομπών. Συνολικά, το μερίδιο φορολογίας των μεταφορών επί των συνολικών φορολογικών εσόδων είναι μόλις 0,58 %, σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ένωσης που είναι 1 %. Όσον αφορά τη φορολογία της ακίνητης περιουσίας, τα έσοδα από τους περιοδικούς φόρους ακίνητης περιουσίας ήταν σχετικά χαμηλά το 2021 (0,5 % του ΑΕΠ έναντι του μέσου όρου της Ένωσης 1,2 %). Η Σλοβακία δεν διαθέτει επί του παρόντος επαρκή στοιχεία που να επιτρέπουν την επικαιροποίηση και την τιμαριθμική αναπροσαρμογή της φορολογικής βάσης των ακινήτων σύμφωνα με τις τιμές της αγοράς, αν και αυτό το γεγονός θα μπορούσε επίσης να μετριάσει εν μέρει τη συνεχιζόμενη ισχυρή ζήτηση για στέγαση και τη σχετική έντονη αύξηση των τιμών των κατοικιών. Επιπλέον, περαιτέρω προσπάθειες για την απλούστευση της φορολογίας και τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης μπορούν να αυξήσουν τα δημόσια έσοδα και, ως εκ τούτου, να στηρίξουν τη δημοσιονομική βιωσιμότητα και να βελτιώσουν τον δίκαιο χαρακτήρα της. Το 2020, το έλλειμμα φορολογικής συμμόρφωσης όσον αφορά την καταβολή του ΦΠΑ στη Σλοβακία συνέχισε την πτωτική τάση του. Μειώθηκε από 15 % το 2019 σε 13,9 % των συνολικών αναμενόμενων εσόδων από τον ΦΠΑ το 2020, αλλά εξακολουθεί να υπερβαίνει τον μέσο όρο της Ένωσης (9,1 %). Περαιτέρω βελτιώσεις στη φορολογική διοίκηση, μεταξύ άλλων όσον αφορά την ηλεκτρονική τιμολόγηση, τις προσυμπληρωμένες φορολογικές δηλώσεις και την περαιτέρω ψηφιοποίηση, θα μπορούσαν να συμβάλουν στην περαιτέρω μείωση των διαρροών στο φορολογικό σύστημα.

| (29) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Μέχρι στιγμής, η εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβακίας έχει προχωρήσει ικανοποιητικά, ωστόσο η περαιτέρω πρόοδος αντιμετωπίζει επί του παρόντος ορισμένες προκλήσεις. Η Σλοβακία υπέβαλε δύο αιτήσεις πληρωμής, οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 30 ορόσημα και στόχους του σχεδίου και είχαν ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 1,11 δισ. EUR. Η Σλοβακία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών με την ταχύτερη πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, αλλά επιβάλλεται να καταβληθούν ακόμα περισσότερες προσπάθειες για την εφαρμογή του, λόγω των πιθανών αντιξοοτήτων που ενδέχεται να προκύψουν από τα εμπόδια στη διοικητική ικανότητα και την ανάγκη να αρχίσουν οι εργασίες για πρόσθετα μέτρα του κεφαλαίου για το REPowerEU που υπέβαλε η Σλοβακία στο πλαίσιο της τροποποίησης του σχεδίου της στις 26 Απριλίου 2023. Η συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Σλοβακίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(29)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Μέχρι στιγμής, η εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβακίας έχει προχωρήσει ικανοποιητικά, ωστόσο η περαιτέρω πρόοδος αντιμετωπίζει επί του παρόντος ορισμένες προκλήσεις. Η Σλοβακία υπέβαλε δύο αιτήσεις πληρωμής, οι οποίες αντιστοιχούσαν σε 30 ορόσημα και στόχους του σχεδίου και είχαν ως αποτέλεσμα συνολική εκταμίευση ύψους 1,11 δισ. EUR. Η Σλοβακία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών με την ταχύτερη πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, αλλά επιβάλλεται να καταβληθούν ακόμα περισσότερες προσπάθειες για την εφαρμογή του, λόγω των πιθανών αντιξοοτήτων που ενδέχεται να προκύψουν από τα εμπόδια στη διοικητική ικανότητα και την ανάγκη να αρχίσουν οι εργασίες για πρόσθετα μέτρα του κεφαλαίου για το REPowerEU που υπέβαλε η Σλοβακία στο πλαίσιο της τροποποίησης του σχεδίου της στις 26 Απριλίου 2023. Η συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Σλοβακίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (30) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Σλοβακίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Σλοβακία. |
| --- | --- |

(30)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Σλοβακίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Σλοβακία.

| (31) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Σλοβακία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την ενέργεια και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(31)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Σλοβακία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με την ενέργεια και την πράσινη μετάβαση.

| (32) | Η πρόοδος της Σλοβακίας όσον αφορά τη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό στάσιμη τα τελευταία χρόνια. Η χώρα παραμένει μια διαρθρωτικά ενεργοβόρα οικονομία με υψηλή εξάρτηση από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Η ένταση πρωτογενούς ενέργειας της Σλοβακίας ήταν περίπου 80 % πάνω από τον μέσο όρο της Ένωσης το 2020, ενώ η τελική κατανάλωση ενέργειας αυξήθηκε κατά 13,5 % από το 2015 έως το 2021. Η Σλοβακία σημείωσε κάποια πρόοδο ως προς τη διαφοροποίηση των εισαγωγών ενέργειας το 2022, ωστόσο, τα μέτρα εξοικονόμησης αερίου δεν έχουν εφαρμοστεί επαρκώς. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Σλοβακία μειώθηκε κατά 1 % (18) την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπολειπόμενη κατά πολύ του στόχου μείωσης κατά 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (19). Η Σλοβακία ενθαρρύνεται να εντείνει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (20). Από το καλοκαίρι του 2022, το μερίδιο των εισαγωγών φυσικού αερίου από τη Ρωσία μειώθηκε από 85 % σε περίπου 50 %. Ενώ οι μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της διαθέσιμης δυναμικότητας για τη σύνδεση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο της Σλοβακίας, μόλις ένα μικρό μερίδιο της ελεύθερης δυναμικότητας έχει χρησιμοποιηθεί για τη σύνδεση νέων εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ταχύτερη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα συμβάλει στην επίτευξη των κλιματικών στόχων και στη μείωση της εξάρτησης της Σλοβακίας από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων (συμπεριλαμβανομένων των εισαγωγών από τη Ρωσία), ώστε να μετριαστεί ο κίνδυνος ενεργειακής φτώχειας εν μέσω ασταθών τιμών της ενέργειας. Η σωρευτική εγκατεστημένη δυναμικότητα ηλιακής και αιολικής ενέργειας ανήλθε περίπου στο 7 % της συνολικής εγκατεστημένης δυναμικότητας το 2022, ήτοι το δεύτερο χαμηλότερο επίπεδο στην Ένωση. |
| --- | --- |

(32)

Η πρόοδος της Σλοβακίας όσον αφορά τη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό στάσιμη τα τελευταία χρόνια. Η χώρα παραμένει μια διαρθρωτικά ενεργοβόρα οικονομία με υψηλή εξάρτηση από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Η ένταση πρωτογενούς ενέργειας της Σλοβακίας ήταν περίπου 80 % πάνω από τον μέσο όρο της Ένωσης το 2020, ενώ η τελική κατανάλωση ενέργειας αυξήθηκε κατά 13,5 % από το 2015 έως το 2021. Η Σλοβακία σημείωσε κάποια πρόοδο ως προς τη διαφοροποίηση των εισαγωγών ενέργειας το 2022, ωστόσο, τα μέτρα εξοικονόμησης αερίου δεν έχουν εφαρμοστεί επαρκώς. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Σλοβακία μειώθηκε κατά 1 % (18) την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπολειπόμενη κατά πολύ του στόχου μείωσης κατά 15 % που ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (19). Η Σλοβακία ενθαρρύνεται να εντείνει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου (20). Από το καλοκαίρι του 2022, το μερίδιο των εισαγωγών φυσικού αερίου από τη Ρωσία μειώθηκε από 85 % σε περίπου 50 %. Ενώ οι μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της διαθέσιμης δυναμικότητας για τη σύνδεση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο της Σλοβακίας, μόλις ένα μικρό μερίδιο της ελεύθερης δυναμικότητας έχει χρησιμοποιηθεί για τη σύνδεση νέων εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ταχύτερη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα συμβάλει στην επίτευξη των κλιματικών στόχων και στη μείωση της εξάρτησης της Σλοβακίας από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων (συμπεριλαμβανομένων των εισαγωγών από τη Ρωσία), ώστε να μετριαστεί ο κίνδυνος ενεργειακής φτώχειας εν μέσω ασταθών τιμών της ενέργειας. Η σωρευτική εγκατεστημένη δυναμικότητα ηλιακής και αιολικής ενέργειας ανήλθε περίπου στο 7 % της συνολικής εγκατεστημένης δυναμικότητας το 2022, ήτοι το δεύτερο χαμηλότερο επίπεδο στην Ένωση.

| (33) | Η Σλοβακία έθεσε σε εφαρμογή μεταρρυθμίσεις στον τομέα του σχεδιασμού της αγοράς και της στήριξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας το 2022 στο πλαίσιο του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Ωστόσο, αν ληφθούν περαιτέρω μέτρα, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν με ταχύτερους ρυθμούς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ιδίως η αιολική, η ηλιακή και η γεωθερμική ενέργεια, το βιομεθάνιο και το υδρογόνο. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να απλουστευθούν οι διαδικασίες αδειοδότησης και οι διοικητικές διαδικασίες και να δημιουργηθούν διοικητικές «υπηρεσίες μίας στάσης» και να οριστούν περιοχές πρώτης επιλογής για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Θα ήταν επωφελές για τη Σλοβακία να καταστήσει πιο αποδοτικές τις διαδικασίες πρόσβασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο, ιδίως με τη μεταρρύθμιση του συστήματος δέσμευσης δυναμικότητας, τη μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης της σύνδεσης με το δίκτυο και την αναθεώρηση των τελών σύνδεσης στο δίκτυο, σύμφωνα με τους δείκτες αναφοράς και τις βέλτιστες πρακτικές της Ένωσης. Για να ανταποκριθεί στον αυξανόμενο όγκο των διαλειπουσών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Σλοβακία έχει μεγάλα περιθώρια εκσυγχρονισμού των οικείων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας (όσον αφορά τόσο τη μεταφορά όσο και τη διανομή), κατασκευής νέων εγκαταστάσεων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και προώθησης της κατάρτισης του κανονιστικού πλαισίου για το ανανεώσιμο υδρογόνο. Η περαιτέρω πρόοδος στην ανάπτυξη των τομέων της γεωθερμικής ενέργειας και του βιομεθανίου θα μπορούσε να παράσχει υποκατάστατα του φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως ως πηγή ενέργειας στα συστήματα τηλεθέρμανσης όπου η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών θερμότητας παραμένει ανεπαρκώς ανεπτυγμένη. |
| --- | --- |

(33)

Η Σλοβακία έθεσε σε εφαρμογή μεταρρυθμίσεις στον τομέα του σχεδιασμού της αγοράς και της στήριξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας το 2022 στο πλαίσιο του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Ωστόσο, αν ληφθούν περαιτέρω μέτρα, θα μπορούσαν να αναπτυχθούν με ταχύτερους ρυθμούς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ιδίως η αιολική, η ηλιακή και η γεωθερμική ενέργεια, το βιομεθάνιο και το υδρογόνο. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να απλουστευθούν οι διαδικασίες αδειοδότησης και οι διοικητικές διαδικασίες και να δημιουργηθούν διοικητικές «υπηρεσίες μίας στάσης» και να οριστούν περιοχές πρώτης επιλογής για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Θα ήταν επωφελές για τη Σλοβακία να καταστήσει πιο αποδοτικές τις διαδικασίες πρόσβασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο, ιδίως με τη μεταρρύθμιση του συστήματος δέσμευσης δυναμικότητας, τη μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης της σύνδεσης με το δίκτυο και την αναθεώρηση των τελών σύνδεσης στο δίκτυο, σύμφωνα με τους δείκτες αναφοράς και τις βέλτιστες πρακτικές της Ένωσης. Για να ανταποκριθεί στον αυξανόμενο όγκο των διαλειπουσών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η Σλοβακία έχει μεγάλα περιθώρια εκσυγχρονισμού των οικείων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας (όσον αφορά τόσο τη μεταφορά όσο και τη διανομή), κατασκευής νέων εγκαταστάσεων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και προώθησης της κατάρτισης του κανονιστικού πλαισίου για το ανανεώσιμο υδρογόνο. Η περαιτέρω πρόοδος στην ανάπτυξη των τομέων της γεωθερμικής ενέργειας και του βιομεθανίου θα μπορούσε να παράσχει υποκατάστατα του φυσικού αερίου, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως ως πηγή ενέργειας στα συστήματα τηλεθέρμανσης όπου η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών θερμότητας παραμένει ανεπαρκώς ανεπτυγμένη.

| (34) | Παρότι η Σλοβακία σημειώνει επί του παρόντος πρόοδο στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης των οικιστικών κτιρίων χάρη σε φιλόδοξες επενδύσεις από τον μηχανισμό και το Ταμείο Συνοχής, απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες, ιδίως όσον αφορά τις ριζικές ανακαινίσεις δημόσιων και ιδιωτικών μη οικιστικών κτιρίων, σε συνδυασμό με μέτρα ανακαίνισης που στοχεύουν στην ενεργειακή φτώχεια και στα ευάλωτα νοικοκυριά. Θα ήταν επωφελές για τη Σλοβακία να διευθετήσει διάφορα ζητήματα που εμποδίζουν την επιτάχυνση των ανακαινίσεων κτιρίων και την προσέλκυση περισσότερων ιδιωτικών επενδύσεων, και συγκεκριμένα με τους εξής τρόπους: i) προσαρμογή των καθεστώτων ανακαίνισης· ii) παροχή τεχνικής βοήθειας· iii) ανάπτυξη της προσέγγισης «υπηρεσίας μιας στάσης»· iv) συλλογή χρήσιμων ενεργειακών δεδομένων για τα δημόσια κτίρια, ώστε να διευκολυνθεί η ιεράρχηση των επενδύσεων· και v) βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των διαφορετικών δημόσιων αρχών και χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Απαιτούνται πρόσθετες προσπάθειες για τη διαρθρωτική αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, ιδίως μέσω ειδικών προγραμμάτων ανακαίνισης κατοικιών και τεχνικής και διοικητικής βοήθειας, τα οποία ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ευάλωτων νοικοκυριών, καθώς επίσης και μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις στον τομέα της κοινωνικής στέγασης. Θα χρειαστεί μεγαλύτερη φιλοδοξία όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την αύξηση των στόχων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση, προκειμένου η Σλοβακία να ευθυγραμμιστεί με τους στόχους της δέσμης μέτρων Fit for 55. |
| --- | --- |

(34)

Παρότι η Σλοβακία σημειώνει επί του παρόντος πρόοδο στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης των οικιστικών κτιρίων χάρη σε φιλόδοξες επενδύσεις από τον μηχανισμό και το Ταμείο Συνοχής, απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες, ιδίως όσον αφορά τις ριζικές ανακαινίσεις δημόσιων και ιδιωτικών μη οικιστικών κτιρίων, σε συνδυασμό με μέτρα ανακαίνισης που στοχεύουν στην ενεργειακή φτώχεια και στα ευάλωτα νοικοκυριά. Θα ήταν επωφελές για τη Σλοβακία να διευθετήσει διάφορα ζητήματα που εμποδίζουν την επιτάχυνση των ανακαινίσεων κτιρίων και την προσέλκυση περισσότερων ιδιωτικών επενδύσεων, και συγκεκριμένα με τους εξής τρόπους: i) προσαρμογή των καθεστώτων ανακαίνισης· ii) παροχή τεχνικής βοήθειας· iii) ανάπτυξη της προσέγγισης «υπηρεσίας μιας στάσης»· iv) συλλογή χρήσιμων ενεργειακών δεδομένων για τα δημόσια κτίρια, ώστε να διευκολυνθεί η ιεράρχηση των επενδύσεων· και v) βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των διαφορετικών δημόσιων αρχών και χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Απαιτούνται πρόσθετες προσπάθειες για τη διαρθρωτική αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, ιδίως μέσω ειδικών προγραμμάτων ανακαίνισης κατοικιών και τεχνικής και διοικητικής βοήθειας, τα οποία ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ευάλωτων νοικοκυριών, καθώς επίσης και μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις στον τομέα της κοινωνικής στέγασης. Θα χρειαστεί μεγαλύτερη φιλοδοξία όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την αύξηση των στόχων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση, προκειμένου η Σλοβακία να ευθυγραμμιστεί με τους στόχους της δέσμης μέτρων Fit for 55.

| (35) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Η Σλοβακία έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης στην αυτοκινητοβιομηχανία και τη χαλυβουργία στην Ένωση, κλάδοι που επηρεάζονται ευρέως από την πράσινη μετάβαση. Ταυτόχρονα, το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε 24 επαγγέλματα που απαιτούν πράσινες δεξιότητες, όπως τεχνίτες μονώσεων, υδραυλικοί, εγκαταστάτες σωληνώσεων, ηλεκτρολόγοι κτιρίων και ασκούντες συναφή επαγγέλματα. Για αυτόν τον λόγο, απαιτούνται αποτελεσματικά μέσα πολιτικής για την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης σε ευρύ φάσμα τομέων και, παράλληλα, τη διασφάλιση δικαιοσύνης. |
| --- | --- |

(35)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Η Σλοβακία έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης στην αυτοκινητοβιομηχανία και τη χαλυβουργία στην Ένωση, κλάδοι που επηρεάζονται ευρέως από την πράσινη μετάβαση. Ταυτόχρονα, το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε 24 επαγγέλματα που απαιτούν πράσινες δεξιότητες, όπως τεχνίτες μονώσεων, υδραυλικοί, εγκαταστάτες σωληνώσεων, ηλεκτρολόγοι κτιρίων και ασκούντες συναφή επαγγέλματα. Για αυτόν τον λόγο, απαιτούνται αποτελεσματικά μέσα πολιτικής για την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης σε ευρύ φάσμα τομέων και, παράλληλα, τη διασφάλιση δικαιοσύνης.

| (36) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (21) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(36)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (21) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (37) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Σλοβακία, οι συστάσεις 1, 2 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της πέμπτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023, |
| --- | --- |

(37)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Σλοβακία, οι συστάσεις 1, 2 και 3 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης, της τρίτης και της πέμπτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023,

ΣΥΝΙΣΤΑ στη Σλοβακία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 5,7 % το πολύ (22).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να καταστήσει το μείγμα φόρων αποδοτικότερο και πιο ευνοϊκό για μια χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμη ανάπτυξη, μεταξύ άλλων με τη μόχλευση των δυνατοτήτων της περιβαλλοντικής φορολογίας και της φορολογίας ακίνητης περιουσίας. Να συνεχίσει την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης, μεταξύ άλλων με την περαιτέρω ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης.

Να μειώσει τους κινδύνους που σχετίζονται με το χρέος των νοικοκυριών στηρίζοντας την προσφορά κατοικιών και την επέκταση της αγοράς ενοικίασης ακινήτων.

2.

Να διατηρήσει τον δυναμικό ρυθμό στη σταθερή εφαρμογή του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και, μετά την πρόσφατη υποβολή της προσθήκης, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, να ξεκινήσει ταχέως την εφαρμογή των σχετικών μέτρων. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να μειώσει την εξάρτηση της οικονομίας από τα ορυκτά καύσιμα, ιδίως το φυσικό αέριο στη βιομηχανία και τη θέρμανση, και να διαφοροποιήσει τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Να επιταχύνει την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως της αιολικής, της ηλιακής και της γεωθερμικής ενέργειας και των ανανεώσιμων αερίων, σύμφωνα με τα σχετικά κριτήρια βιωσιμότητας. Να απλουστεύσει τις διαδικασίες αδειοδότησης και τις διοικητικές διαδικασίες για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, για παράδειγμα, με τη δημιουργία «υπηρεσιών μίας στάσης» και τον ορισμό περιοχών πρώτης επιλογής. Να εκσυγχρονίσει το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας και να καταστήσει τις διαδικασίες σύνδεσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο πιο αποδοτικές και λιγότερο επαχθείς. Να επιταχύνει και να παρέχει κίνητρα για ριζικές ανακαινίσεις δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων, να αντιμετωπίσει την ενεργειακή φτώχεια μέσω ανακαινίσεων κατοικιών για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος και να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 10156/2021 INIT· ST 10156/2021 ADD 1· ST 10156/2021 COR 1.

6

(7)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1854 του Συμβουλίου, της 6ης Οκτωβρίου 2022, σχετικά με παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας (ΕΕ L 261I της 7.10.2022, σ. 1).

7

(8)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας της Σλοβακίας για το 2021 (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 121).

8

(9)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

9

(10)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν συσταλτική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

10

(11)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και δαπανών, καθώς και των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

11

(12)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Σλοβακίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Σλοβακίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 205).

12

(13)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Σλοβακίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 12,0 % σε ονομαστικούς όρους.

13

(14)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

14

(15)  Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,0 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 1,3 εκατοστιαίας μονάδας. Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

15

(16)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

16

(17)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

17

(18)  Τα στοιχεία για τη Σλοβακία τελούν επί του παρόντος υπό επικύρωση από την Eurostat.

18

(19)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

19

(20)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/706 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2022/1369 όσον αφορά την παράταση της περιόδου μείωσης της ζήτησης για μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου και την ενίσχυση των διαδικασιών υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή τους και των διαδικασιών παρακολούθησης της εφαρμογής τους (ΕΕ L 93 της 31.3.2023, σ. 1).

20

(21)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

21

(22)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,7 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 24.

22

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/243 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/243

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ,

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Φινλανδίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 της Φινλανδίας

(2023/C 312/26)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1) και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Φινλανδία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Φινλανδίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Φινλανδία δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες. Ως εκ τούτου, δεν απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης γνώμη σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος 2023 της Φινλανδίας. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) («σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023») στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη με βάση εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη με βάση εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και να εξασφαλίσουν την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων πιέσεων στις τιμές της ενέργειας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 27 Μαΐου 2021 η Φινλανδία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 29 Οκτωβρίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Φινλανδίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Φινλανδία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 27 Μαΐου 2021 η Φινλανδία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 29 Οκτωβρίου 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Φινλανδίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Φινλανδία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 23 Μαρτίου 2023 η Φινλανδία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Φινλανδίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 23 Μαρτίου 2023 η Φινλανδία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Φινλανδίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Φινλανδία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Φινλανδίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Φινλανδίας. Με βάση την ανάλυση αυτή, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και τις νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Φινλανδίας όσον αφορά την υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Φινλανδία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Φινλανδίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Φινλανδίας. Με βάση την ανάλυση αυτή, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και τις νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Φινλανδίας όσον αφορά την υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Φινλανδίας μειώθηκε από 2,8 % του ΑΕΠ το 2021 σε 0,9 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης αυξήθηκε από 72,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 73,0 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Φινλανδίας, δεδομένου ότι το οικείο χρέος της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη και δεν τηρούσε την τιμή αναφοράς για τη μείωση του χρέους. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του χρέους δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Ακολούθως, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Φινλανδία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματος για το 2024. |
| --- | --- |

(12)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης της Φινλανδίας μειώθηκε από 2,8 % του ΑΕΠ το 2021 σε 0,9 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης αυξήθηκε από 72,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 73,0 % στο τέλος του 2022. Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 3 της Συνθήκης, στην οποία εξετάστηκε η δημοσιονομική κατάσταση της Φινλανδίας, δεδομένου ότι το οικείο χρέος της γενικής κυβέρνησης το 2022 υπερέβαινε την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη και δεν τηρούσε την τιμή αναφοράς για τη μείωση του χρέους. Η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κριτήριο του χρέους δεν πληρούται. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023, η Επιτροπή δεν πρότεινε την κίνηση νέων διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος την άνοιξη του 2023. Ακολούθως, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023. Η Φινλανδία θα πρέπει να το λάβει αυτό υπόψη κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2023 και κατά την κατάρτιση του σχεδίου δημοσιονομικού προγράμματος για το 2024.

| (13) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής για μείωση των εσόδων περιλάμβαναν προσωρινή αύξηση των εκπεστέων εξόδων μετακίνησης και αύξηση των φορολογικών εκπτώσεων για νοικοκυριά για ανακαινίσεις συστημάτων θέρμανσης, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής για αύξηση των δαπανών περιλάμβαναν αύξηση του δείκτη κοινωνικών παροχών και καταβολή πρόσθετων επιδομάτων τέκνων, με στόχο τη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος και την κάλυψη εξόδων προκαλούμενων από τον πληθωρισμό. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντες από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,0 % το 2021. |
| --- | --- |

(13)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Το 2022 τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής για μείωση των εσόδων περιλάμβαναν προσωρινή αύξηση των εκπεστέων εξόδων μετακίνησης και αύξηση των φορολογικών εκπτώσεων για νοικοκυριά για ανακαινίσεις συστημάτων θέρμανσης, ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής για αύξηση των δαπανών περιλάμβαναν αύξηση του δείκτη κοινωνικών παροχών και καταβολή πρόσθετων επιδομάτων τέκνων, με στόχο τη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος και την κάλυψη εξόδων προκαλούμενων από τον πληθωρισμό. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντες από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,0 % το 2021.

| (14) | Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Φινλανδία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(14)

Στις 18 Ιουνίου 2021 το Συμβούλιο συνέστησε στη Φινλανδία (7) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (15) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν σε γενικές γραμμές ουδέτερος, στο – 0,1 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Φινλανδία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2022 (0,2 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Φινλανδία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε γενικά ουδέτερη συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Φινλανδία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(15)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (8) το 2022 ήταν σε γενικές γραμμές ουδέτερος, στο – 0,1 % του ΑΕΠ, όπως συνέστησε το Συμβούλιο. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Φινλανδία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2022 (0,2 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν ουδέτερη συμβολή ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (9). Επομένως, η Φινλανδία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε γενικά ουδέτερη συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Φινλανδία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (16) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και το 2024. Η κυβέρνηση προβλέπει ελαφρά συστολή του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,2 % το 2023 και στη συνέχεια αύξησή του κατά 1,3 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται θετική αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,2 % το 2023 και κατά 1,4 % το 2024. Σύμφωνα και με τις δύο δέσμες προβλέψεων, οι καθαρές εξαγωγές προβλέπεται να αποτελέσουν τον κύριο μοχλό ανάπτυξης το 2023, ενώ το 2024 αναμένεται ευρύτερη βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων, διότι αναμένεται επίσης ανάκαμψη της εγχώριας ζήτησης. |
| --- | --- |

(16)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023 είναι σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής για το 2023 και το 2024. Η κυβέρνηση προβλέπει ελαφρά συστολή του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,2 % το 2023 και στη συνέχεια αύξησή του κατά 1,3 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπεται θετική αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,2 % το 2023 και κατά 1,4 % το 2024. Σύμφωνα και με τις δύο δέσμες προβλέψεων, οι καθαρές εξαγωγές προβλέπεται να αποτελέσουν τον κύριο μοχλό ανάπτυξης το 2023, ενώ το 2024 αναμένεται ευρύτερη βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων, διότι αναμένεται επίσης ανάκαμψη της εγχώριας ζήτησης.

| (17) | Στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 2,6 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των κοινωνικών παροχών, τη χρηματοδότηση από την κεντρική κυβέρνηση προς τις τοπικές αρχές, τα υψηλότερα έξοδα για τόκους, καθώς και τις πρόσθετες αμυντικές δαπάνες και τις επενδύσεις που σχετίζονται με την έρευνα και την ανάπτυξη (Ε&Α). Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 73,0 % στο τέλος του 2022 σε 74,4 % στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 2,6 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 73,9 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στην παραδοχή για ελαφρώς υψηλότερο αποπληθωριστή στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής. |
| --- | --- |

(17)

Στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί στο 2,6 % του ΑΕΠ το 2023. Η αύξηση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των κοινωνικών παροχών, τη χρηματοδότηση από την κεντρική κυβέρνηση προς τις τοπικές αρχές, τα υψηλότερα έξοδα για τόκους, καθώς και τις πρόσθετες αμυντικές δαπάνες και τις επενδύσεις που σχετίζονται με την έρευνα και την ανάπτυξη (Ε&Α). Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 73,0 % στο τέλος του 2022 σε 74,4 % στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 2,6 % του ΑΕΠ για το 2023. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 73,9 % στο τέλος του 2023. Η διαφορά οφείλεται στην παραδοχή για ελαφρώς υψηλότερο αποπληθωριστή στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής.

| (18) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 (συγκεκριμένα: πρόσθετες προσωρινές αυξήσεις των εκπεστέων εξόδων μετακίνησης και των φορολογικών εκπτώσεων για νοικοκυριά για ανακαινίσεις συστημάτων θέρμανσης) και νέα μέτρα, όπως προσωρινές επιστροφές για τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και εκπτώσεις φόρου για την ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και προσωρινή μείωση του συντελεστή φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) για την ηλεκτρική ενέργεια και τις επιβατικές μεταφορές. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από προσωρινό φόρο επί των κερδών για εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,0 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας που παρέχεται σε εκτοπισθέντες από την Ουκρανία προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,2 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022. |
| --- | --- |

(18)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 (συγκεκριμένα: πρόσθετες προσωρινές αυξήσεις των εκπεστέων εξόδων μετακίνησης και των φορολογικών εκπτώσεων για νοικοκυριά για ανακαινίσεις συστημάτων θέρμανσης) και νέα μέτρα, όπως προσωρινές επιστροφές για τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και εκπτώσεις φόρου για την ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και προσωρινή μείωση του συντελεστή φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) για την ηλεκτρική ενέργεια και τις επιβατικές μεταφορές. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίζεται εν μέρει από φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας, και συγκεκριμένα από προσωρινό φόρο επί των κερδών για εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2023 (10). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (11), εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (έναντι 0,0 % του ΑΕΠ το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της προσωρινής προστασίας που παρέχεται σε εκτοπισθέντες από την Ουκρανία προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,2 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ σε σύγκριση με το 2022.

| (19) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Φινλανδία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Φινλανδία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Φινλανδία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(19)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022, το Συμβούλιο συνέστησε στη Φινλανδία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (12), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Φινλανδία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Φινλανδία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (20) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 1,0 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε σε γενικές γραμμές ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 0,1 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) το 2023 προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,6 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το σε γενικές γραμμές σταθερό κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Περιλαμβάνεται επίσης το υψηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντες από την Ουκρανία (αύξηση κατά 0,2 % του ΑΕΠ). Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται μόνο εν μέρει στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται επίσης στην τιμαριθμική αναπροσαρμογή των κοινωνικών παροχών, στη χρηματοδότηση από την κεντρική κυβέρνηση προς τις τοπικές αρχές, καθώς και στις πρόσθετες αμυντικές δαπάνες και στις επενδύσεις που σχετίζονται με την έρευνα και την ανάπτυξη. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται μέσω επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,4 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,4 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Φινλανδία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει και τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως επιδοτήσεις για την αντικατάσταση λεβήτων ορυκτού πετρελαίου και για σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, καθώς και για δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, όπως επίσης και το έργο Digirail που αποσκοπεί στην ανανέωση του συστήματος ελέγχου αμαξοστοιχιών, τη δικτυακή πύλη «Virtual Finland» (εικονική Φινλανδία) για τη διευκόλυνση της μετανάστευσης με σκοπό την εργασία και το έργο «real-time economy» – «RTE» (οικονομία σε πραγματικό χρόνο) που αποσκοπεί στην ψηφιοποίηση των επιχειρηματικών συναλλαγών, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι επεκτατικός (– 1,0 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε σε γενικές γραμμές ουδέτερος δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (– 0,1 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) το 2023 προβλέπεται να έχει επεκτατική συμβολή ύψους 0,6 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Σε αυτήν περιλαμβάνεται το σε γενικές γραμμές σταθερό κόστος των στοχευμένων μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Περιλαμβάνεται επίσης το υψηλότερο κόστος παροχής προσωρινής προστασίας σε εκτοπισθέντες από την Ουκρανία (αύξηση κατά 0,2 % του ΑΕΠ). Ως εκ τούτου, η επεκτατική συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών τρεχουσών δαπανών οφείλεται μόνο εν μέρει στη στοχευμένη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που είναι περισσότερο ευάλωτα στις αυξήσεις των τιμών της ενέργειας, καθώς και των ατόμων που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η επεκτατική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) οφείλεται επίσης στην τιμαριθμική αναπροσαρμογή των κοινωνικών παροχών, στη χρηματοδότηση από την κεντρική κυβέρνηση προς τις τοπικές αρχές, καθώς και στις πρόσθετες αμυντικές δαπάνες και στις επενδύσεις που σχετίζονται με την έρευνα και την ανάπτυξη. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται μέσω επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης ανήλθαν στο 0,4 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή στον δημοσιονομικό προσανατολισμό, ύψους 0,4 εκατοστιαίας μονάδας (13). Επομένως, η Φινλανδία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού, ενώ προβλέπεται να διατηρήσει και τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, όπως επιδοτήσεις για την αντικατάσταση λεβήτων ορυκτού πετρελαίου και για σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, καθώς και για δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, όπως επίσης και το έργο Digirail που αποσκοπεί στην ανανέωση του συστήματος ελέγχου αμαξοστοιχιών, τη δικτυακή πύλη «Virtual Finland» (εικονική Φινλανδία) για τη διευκόλυνση της μετανάστευσης με σκοπό την εργασία και το έργο «real-time economy» – «RTE» (οικονομία σε πραγματικό χρόνο) που αποσκοπεί στην ψηφιοποίηση των επιχειρηματικών συναλλαγών, οι οποίες χρηματοδοτούνται εν μέρει από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης.

| (21) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να παραμείνει στο 2,6 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των φορολογικών εσόδων αναμένεται να επιβραδυνθεί, ενώ τα έξοδα για τόκους αναμένεται να αυξηθούν. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 76,9 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 2,6 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 76,2 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(21)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να παραμείνει στο 2,6 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των φορολογικών εσόδων αναμένεται να επιβραδυνθεί, ενώ τα έξοδα για τόκους αναμένεται να αυξηθούν. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί σε 76,9 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 2,6 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σταθερότητας 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα είναι χαμηλότερος και ότι θα ανέλθει σε 76,2 % στο τέλος του 2024.

| (22) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

(22)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση όλων των μέτρων στήριξης της ενέργειας το 2024. Επί του παρόντος, η Επιτροπή στηρίζεται στην παραδοχή της πλήρους κατάργησης των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024. Αυτή η υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας.

| (23) | Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 2,2 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται μικρότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024. |
| --- | --- |

(23)

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 ζητεί ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά 0,5 % του ΑΕΠ ως ενδεικτικό ποσοστό για την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου (14). Λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων δημοσιονομικής βιωσιμότητας, ενδείκνυται η βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, σύμφωνα με την Επιτροπή. Για να διασφαλιστεί η βελτίωση αυτή και σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών (15) το 2024 δεν θα πρέπει να υπερβεί το 2,2 %, σύμφωνα με την υπόδειξη της παρούσας σύστασης. Ταυτόχρονα, τα εναπομείναντα μέτρα στήριξης της ενέργειας (που επί του παρόντος εκτιμώνται από την Επιτροπή σε 0,3 % του ΑΕΠ το 2023) θα πρέπει να καταργηθούν σταδιακά, εάν οι εξελίξεις στην αγορά ενέργειας το επιτρέψουν και ξεκινώντας από τα λιγότερο στοχευμένα μέτρα, ενώ τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών το 2023 δεν συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδείκνυται μικρότερη αύξηση των καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024.

| (24) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 2,8 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό αύξησης. |
| --- | --- |

(24)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών σε 2,8 % το 2024, ποσοστό υψηλότερο από τον συνιστώμενο ρυθμό αύξησης.

| (25) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν στο 4,5 % του ΑΕΠ το 2023 και το 2024. Αυτό αντικατοπτρίζει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνεται η μεταρρύθμιση των υπηρεσιών υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών, η οποία εντάσσεται επίσης στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, αν και οι εκτιμήσεις για τις μελλοντικές εξοικονομήσεις που θα προκύψουν από τη μεταρρύθμιση παραμένουν αβέβαιες. |
| --- | --- |

(25)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να παραμείνουν στο 4,5 % του ΑΕΠ το 2023 και το 2024. Αυτό αντικατοπτρίζει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και τις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις περιλαμβάνεται η μεταρρύθμιση των υπηρεσιών υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών, η οποία εντάσσεται επίσης στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, αν και οι εκτιμήσεις για τις μελλοντικές εξοικονομήσεις που θα προκύψουν από τη μεταρρύθμιση παραμένουν αβέβαιες.

| (26) | Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 3,1 % του ΑΕΠ το 2025 και στη συνέχεια να μειωθεί ελαφρώς στο 2,9 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να είναι κάτω από το 3 % του ΑΕΠ το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 76,9 % στο τέλος του 2024 σε 80,7 % έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(26)

Το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 περιγράφει μια μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2027. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 3,1 % του ΑΕΠ το 2025 και στη συνέχεια να μειωθεί ελαφρώς στο 2,9 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να είναι κάτω από το 3 % του ΑΕΠ το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σταθερότητας 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 76,9 % στο τέλος του 2024 σε 80,7 % έως το τέλος του 2026.

| (27) | Η Φινλανδία διαθέτει αποτελεσματικό και χωρίς αποκλεισμούς σύστημα κοινωνικής πρόνοιας με υψηλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας, αλλά είναι περίπλοκο και περιλαμβάνει ορισμένες παγίδες κινήτρων. Το 2020, ανατέθηκε σε ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή ο σχεδιασμός της μεταρρύθμισης του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης έως το 2027. Τον Ιανουάριο του 2022 η επιτροπή δημοσίευσε τα αποτελέσματα των εργασιών χαρτογράφησης των προβλημάτων και τον Μάρτιο του 2023 παρουσίασε την ενδιάμεση έκθεσή της, η οποία περιείχε 31 προτάσεις για μελέτες, κατάρτιση νομοθετικών κειμένων και αναπτυξιακά έργα για τις μελλοντικές κυβερνήσεις. Τα επόμενα βήματα θα περιλαμβάνουν την έναρξη νομοθετικού έργου για τον εξορθολογισμό του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας και την αύξηση των κινήτρων για εργασία, με παράλληλη διατήρηση της κοινωνικής προστασίας και αύξηση του ποσοστού απασχόλησης. Η συνέχιση των εργασιών για τη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης είναι σημαντική για τη στήριξη της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών. |
| --- | --- |

(27)

Η Φινλανδία διαθέτει αποτελεσματικό και χωρίς αποκλεισμούς σύστημα κοινωνικής πρόνοιας με υψηλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας, αλλά είναι περίπλοκο και περιλαμβάνει ορισμένες παγίδες κινήτρων. Το 2020, ανατέθηκε σε ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή ο σχεδιασμός της μεταρρύθμισης του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης έως το 2027. Τον Ιανουάριο του 2022 η επιτροπή δημοσίευσε τα αποτελέσματα των εργασιών χαρτογράφησης των προβλημάτων και τον Μάρτιο του 2023 παρουσίασε την ενδιάμεση έκθεσή της, η οποία περιείχε 31 προτάσεις για μελέτες, κατάρτιση νομοθετικών κειμένων και αναπτυξιακά έργα για τις μελλοντικές κυβερνήσεις. Τα επόμενα βήματα θα περιλαμβάνουν την έναρξη νομοθετικού έργου για τον εξορθολογισμό του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας και την αύξηση των κινήτρων για εργασία, με παράλληλη διατήρηση της κοινωνικής προστασίας και αύξηση του ποσοστού απασχόλησης. Η συνέχιση των εργασιών για τη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης είναι σημαντική για τη στήριξη της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών.

| (28) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Φινλανδίας προχωρεί. Ωστόσο, δεν έχουν υπογραφεί ακόμη οι επιχειρησιακές ρυθμίσεις μεταξύ της Επιτροπής και της Φινλανδίας. Το βήμα αυτό είναι αναγκαίο για την υποβολή της πρώτης αίτησης πληρωμής στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για να μπορέσει η Φινλανδία να καλύψει τη διαφορά με το συμφωνηθέν χρονοδιάγραμμα των αιτήσεων πληρωμής. Η Φινλανδία υπέβαλε τροποποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας τον Ιανουάριο του 2023, η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 14 Μαρτίου 2023. Η τροποποίηση αυτή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της επικαιροποίησης της μέγιστης χρηματοδοτικής συνεισφοράς που διατίθεται για τα κράτη μέλη από τον μηχανισμό και συνίστατο στη μείωση της χρηματοδότησης με αναλογικό τρόπο στους τέσσερις πυλώνες του σχεδίου. Για να καλυφθεί η χρηματοδότηση στο πλαίσιο του κεφαλαίου για το REPowerEU, προγραμματίζεται άλλη μια τροποποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας το 2023. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Φινλανδίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(28)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Η υλοποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Φινλανδίας προχωρεί. Ωστόσο, δεν έχουν υπογραφεί ακόμη οι επιχειρησιακές ρυθμίσεις μεταξύ της Επιτροπής και της Φινλανδίας. Το βήμα αυτό είναι αναγκαίο για την υποβολή της πρώτης αίτησης πληρωμής στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για να μπορέσει η Φινλανδία να καλύψει τη διαφορά με το συμφωνηθέν χρονοδιάγραμμα των αιτήσεων πληρωμής. Η Φινλανδία υπέβαλε τροποποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας τον Ιανουάριο του 2023, η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 14 Μαρτίου 2023. Η τροποποίηση αυτή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της επικαιροποίησης της μέγιστης χρηματοδοτικής συνεισφοράς που διατίθεται για τα κράτη μέλη από τον μηχανισμό και συνίστατο στη μείωση της χρηματοδότησης με αναλογικό τρόπο στους τέσσερις πυλώνες του σχεδίου. Για να καλυφθεί η χρηματοδότηση στο πλαίσιο του κεφαλαίου για το REPowerEU, προγραμματίζεται άλλη μια τροποποίηση του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας το 2023. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Φινλανδίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (29) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Φινλανδίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Φινλανδία. |
| --- | --- |

(29)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Φινλανδίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά προς το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και σε συνέργεια με αυτό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Φινλανδία.

| (30) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Φινλανδία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με τις ελλείψεις δεξιοτήτων, τις πολιτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης, την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(30)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Φινλανδία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με τις ελλείψεις δεξιοτήτων, τις πολιτικές εκπαίδευσης και κατάρτισης, την ενεργειακή πολιτική και την πράσινη μετάβαση.

| (31) | Αν και οι επιδόσεις της φινλανδικής αγοράς εργασίας ήταν υψηλές το 2022, ο αριθμός των κενών θέσεων εργασίας αυξήθηκε ραγδαία, αντικατοπτρίζοντας τις αναντιστοιχίες δεξιοτήτων και τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε διάφορους τομείς, ιδίως στους τομείς των υπηρεσιών, των κατασκευών, των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών, της εκπαίδευσης, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της κοινωνικής φροντίδας. Η προσφορά ειδικευμένου εργατικού δυναμικού περιορίζεται από τον σχετικά χαμηλό αριθμό αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στους τομείς σπουδών στους οποίους παρουσιάζεται η μεγαλύτερη ζήτηση στην αγορά εργασίας, καθώς και από το σχετικά χαμηλό επίπεδο μετανάστευσης εργατικού δυναμικού. Ταυτόχρονα, το ποσοστό ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για άτομα ηλικίας 25 έως 34 ετών υπολείπεται του μέσου όρου της Ένωσης. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων θέτουν προκλήσεις για την ανταγωνιστικότητα και τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της Φινλανδίας, ενώ θα επιδεινωθούν περαιτέρω από τη γήρανση του πληθυσμού, τη σχετικά μικρή περιφερειακή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και την αυξημένη ζήτηση για νέες δεξιότητες στο πλαίσιο της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. |
| --- | --- |

(31)

Αν και οι επιδόσεις της φινλανδικής αγοράς εργασίας ήταν υψηλές το 2022, ο αριθμός των κενών θέσεων εργασίας αυξήθηκε ραγδαία, αντικατοπτρίζοντας τις αναντιστοιχίες δεξιοτήτων και τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε διάφορους τομείς, ιδίως στους τομείς των υπηρεσιών, των κατασκευών, των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών, της εκπαίδευσης, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της κοινωνικής φροντίδας. Η προσφορά ειδικευμένου εργατικού δυναμικού περιορίζεται από τον σχετικά χαμηλό αριθμό αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στους τομείς σπουδών στους οποίους παρουσιάζεται η μεγαλύτερη ζήτηση στην αγορά εργασίας, καθώς και από το σχετικά χαμηλό επίπεδο μετανάστευσης εργατικού δυναμικού. Ταυτόχρονα, το ποσοστό ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για άτομα ηλικίας 25 έως 34 ετών υπολείπεται του μέσου όρου της Ένωσης. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων θέτουν προκλήσεις για την ανταγωνιστικότητα και τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της Φινλανδίας, ενώ θα επιδεινωθούν περαιτέρω από τη γήρανση του πληθυσμού, τη σχετικά μικρή περιφερειακή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και την αυξημένη ζήτηση για νέες δεξιότητες στο πλαίσιο της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

| (32) | Η νέα νομοθετική πράξη της Φινλανδίας για το κλίμα τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2022, εδραιώνοντας στο εθνικό δίκαιο τον στόχο της Φινλανδίας να καταστεί η πρώτη κοινωνία πρόνοιας χωρίς ορυκτά καύσιμα έως το 2035, αλλά και θέτοντας στόχους για το κλίμα για το 2030, το 2040 και το 2050. Ωστόσο, η φινλανδική οικονομία εξακολουθεί να συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον ενεργοβόρων στην Ένωση. Η ενέργεια, η βιομηχανία, οι μεταφορές και τα κτίρια είναι οι κύριοι τομείς που θα πρέπει να συμβάλουν σε σημαντική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Το 2021 οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτελούσαν σημαντικό μέρος του ενεργειακού μείγματος της Φινλανδίας, ανερχόμενες στο 43 %, και τις ακολουθούσε το πετρέλαιο με 24 %, η πυρηνική ενέργεια με 17 % και ο άνθρακας με 9 %. Η Ρωσία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πηγή πυρηνικών καυσίμων. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Φινλανδία μειώθηκε κατά 56 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Φινλανδία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειες για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16). |
| --- | --- |

(32)

Η νέα νομοθετική πράξη της Φινλανδίας για το κλίμα τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2022, εδραιώνοντας στο εθνικό δίκαιο τον στόχο της Φινλανδίας να καταστεί η πρώτη κοινωνία πρόνοιας χωρίς ορυκτά καύσιμα έως το 2035, αλλά και θέτοντας στόχους για το κλίμα για το 2030, το 2040 και το 2050. Ωστόσο, η φινλανδική οικονομία εξακολουθεί να συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον ενεργοβόρων στην Ένωση. Η ενέργεια, η βιομηχανία, οι μεταφορές και τα κτίρια είναι οι κύριοι τομείς που θα πρέπει να συμβάλουν σε σημαντική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Το 2021 οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτελούσαν σημαντικό μέρος του ενεργειακού μείγματος της Φινλανδίας, ανερχόμενες στο 43 %, και τις ακολουθούσε το πετρέλαιο με 24 %, η πυρηνική ενέργεια με 17 % και ο άνθρακας με 9 %. Η Ρωσία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πηγή πυρηνικών καυσίμων. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Φινλανδία μειώθηκε κατά 56 % την περίοδο από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Μάρτιο του 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Φινλανδία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειες για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16).

| (33) | Οι προκλήσεις για την επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων για το κλίμα περιλαμβάνουν σημαντικό κενό ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων στους κύριους τομείς εκπομπών, καθώς και καθυστερήσεις στην πραγματοποίηση επενδύσεων στην ανανεώσιμη ενέργεια λόγω της συσσώρευσης αιτήσεων για περιβαλλοντικές άδειες που χρήζουν επεξεργασίας. Χρειάζεται περαιτέρω εξορθολογισμός των διαδικασιών αδειοδότησης για την εκκαθάριση των συσσωρευμένων εκκρεμών ενεργειακών έργων και τη διευκόλυνση πρόσθετων επενδύσεων προτεραιότητας. |
| --- | --- |

(33)

Οι προκλήσεις για την επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων για το κλίμα περιλαμβάνουν σημαντικό κενό ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων στους κύριους τομείς εκπομπών, καθώς και καθυστερήσεις στην πραγματοποίηση επενδύσεων στην ανανεώσιμη ενέργεια λόγω της συσσώρευσης αιτήσεων για περιβαλλοντικές άδειες που χρήζουν επεξεργασίας. Χρειάζεται περαιτέρω εξορθολογισμός των διαδικασιών αδειοδότησης για την εκκαθάριση των συσσωρευμένων εκκρεμών ενεργειακών έργων και τη διευκόλυνση πρόσθετων επενδύσεων προτεραιότητας.

| (34) | Οι υψηλές τιμές της ενέργειας και οι φιλόδοξοι στόχοι για το κλίμα απαιτούν ταχύτερες και μεγαλύτερες επενδύσεις για την απανθρακοποίηση. Παρά την ταχύτερη από την αναμενόμενη αύξηση των πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων, οι αναγκαίες επενδύσεις στην περαιτέρω ανάπτυξη, ιδίως στον εξηλεκτρισμό βαρέων επαγγελματικών οχημάτων, είναι απίθανο να πραγματοποιηθούν με όρους της αγοράς λόγω των μεγάλων αποστάσεων και των αραιοκατοικημένων περιοχών που χαρακτηρίζουν τη Φινλανδία. Περίπου το 40 % του σιδηροδρομικού δικτύου εξακολουθεί να μην έχει εξηλεκτριστεί. |
| --- | --- |

(34)

Οι υψηλές τιμές της ενέργειας και οι φιλόδοξοι στόχοι για το κλίμα απαιτούν ταχύτερες και μεγαλύτερες επενδύσεις για την απανθρακοποίηση. Παρά την ταχύτερη από την αναμενόμενη αύξηση των πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων, οι αναγκαίες επενδύσεις στην περαιτέρω ανάπτυξη, ιδίως στον εξηλεκτρισμό βαρέων επαγγελματικών οχημάτων, είναι απίθανο να πραγματοποιηθούν με όρους της αγοράς λόγω των μεγάλων αποστάσεων και των αραιοκατοικημένων περιοχών που χαρακτηρίζουν τη Φινλανδία. Περίπου το 40 % του σιδηροδρομικού δικτύου εξακολουθεί να μην έχει εξηλεκτριστεί.

| (35) | Για να βελτιωθεί η ασφάλεια του εφοδιασμού, θα μπορούσε να ενισχυθεί η εγχώρια μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας της Φινλανδίας. Η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές παράγεται όλο και περισσότερο μακριά από τα κέντρα κατανάλωσης. Αν και η Φινλανδία έχει ενεργήσει αποφασιστικά για να μειώσει την εξάρτησή της από τις ρωσικές εισαγωγές πετρελαίου, άνθρακα και αερίου, ένας από τους δύο πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής στη Φινλανδία εξακολουθεί να εξαρτάται εξ ολοκλήρου από ρωσικά καύσιμα. Χρειάζονται ισχυρές διασυνδέσεις μεταξύ της Φινλανδίας και των γειτονικών χωρών προκειμένου να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την περιοχή και να αυξηθεί η προβλεπόμενη συμβολή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα. |
| --- | --- |

(35)

Για να βελτιωθεί η ασφάλεια του εφοδιασμού, θα μπορούσε να ενισχυθεί η εγχώρια μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας της Φινλανδίας. Η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές παράγεται όλο και περισσότερο μακριά από τα κέντρα κατανάλωσης. Αν και η Φινλανδία έχει ενεργήσει αποφασιστικά για να μειώσει την εξάρτησή της από τις ρωσικές εισαγωγές πετρελαίου, άνθρακα και αερίου, ένας από τους δύο πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής στη Φινλανδία εξακολουθεί να εξαρτάται εξ ολοκλήρου από ρωσικά καύσιμα. Χρειάζονται ισχυρές διασυνδέσεις μεταξύ της Φινλανδίας και των γειτονικών χωρών προκειμένου να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την περιοχή και να αυξηθεί η προβλεπόμενη συμβολή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα.

| (36) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Φινλανδία για 37 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των τεχνιτών μονώσεων, των πολιτικών μηχανικών, των υδραυλικών και των εγκαταστατών σωληνώσεων. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(36)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Το 2022 αναφέρθηκαν ελλείψεις εργατικού δυναμικού στη Φινλανδία για 37 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση, συμπεριλαμβανομένων των τεχνιτών μονώσεων, των πολιτικών μηχανικών, των υδραυλικών και των εγκαταστατών σωληνώσεων. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση.

| (37) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (17) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(37)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σταθερότητας 2023 και η γνώμη (17) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (38) | Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Φινλανδία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023. |
| --- | --- |

(38)

Δεδομένης της στενής διασύνδεσης των οικονομιών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ και της συλλογικής συνεισφοράς τους στη λειτουργία της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Συμβούλιο συνέστησε στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να λάβουν μέτρα, μεταξύ άλλων μέσω των οικείων σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ώστε i) να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα του χρέους και να μη στηρίξουν ευρέως τη συνολική ζήτηση το 2023, να στοχεύσουν καλύτερα τα δημοσιονομικά μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας και να εξετάσουν κατάλληλους τρόπους για τη σταδιακή παύση της στήριξης, καθώς θα μειώνονται οι πιέσεις στις τιμές της ενέργειας· ii) να διατηρήσουν υψηλό επίπεδο δημόσιων επενδύσεων και να προωθήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης· iii) να στηρίξουν τις μισθολογικές εξελίξεις που μετριάζουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, περιορίζοντας παράλληλα τις δευτερογενείς επιδράσεις στον πληθωρισμό, να βελτιώσουν περαιτέρω τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας και να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων· iv) να βελτιώσουν το επιχειρηματικό περιβάλλον και να διασφαλίσουν ότι η ενεργειακή στήριξη των επιχειρήσεων είναι οικονομικά αποδοτική, προσωρινή και απευθύνεται σε βιώσιμες επιχειρήσεις και ότι διατηρεί τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση· και v) να διαφυλάξουν τη μακροοικονομική σταθερότητα και να παρακολουθούν τους κινδύνους, συνεχίζοντας παράλληλα τις εργασίες για την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Για τη Φινλανδία, οι συστάσεις 1, 2, 3 και 4 συμβάλλουν στην υλοποίηση της πρώτης, της δεύτερης και της τρίτης σύστασης που ορίζονται στη σύσταση για τη ζώνη του ευρώ 2023.

ΣΥΝΙΣΤΑ στη Φινλανδία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Να ακολουθήσει συνετή δημοσιονομική πολιτική, περιορίζοντας συγκεκριμένα την ονομαστική αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων καθαρών πρωτογενών δαπανών το 2024 σε 2,2 % το πολύ (18).

Να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να εφαρμόζει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική στρατηγική σταδιακής και βιώσιμης εξυγίανσης, σε συνδυασμό με επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης, ώστε να επιτύχει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να επιδιώξει τη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, με στόχο την αύξηση της αποδοτικότητας του συστήματος κοινωνικών παροχών, η οποία θα βελτιώνει τα κίνητρα για εργασία, καθώς και τη στήριξη της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών.

2.

Να προχωρήσει στη σταθερή υλοποίηση του οικείου αναθεωρημένου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και να οριστικοποιήσει άμεσα το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη της υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων με την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού και τη διεύρυνση της προσφοράς τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ιδίως για τους τομείς σπουδών στους οποίους παρουσιάζεται η υψηλότερη ζήτηση στην αγορά εργασίας.

4.

Να μειώσει τη συνολική εξάρτηση από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων με την επιτάχυνση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μεταξύ άλλων με την περαιτέρω επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης, και να ενισχύσει τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στην απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και των μεταφορών, μεταξύ άλλων με τον εξηλεκτρισμό. Να αναπτύξει ενεργειακές υποδομές για την αύξηση της ασφάλειας του εφοδιασμού με την ενίσχυση της μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Να εντείνει τις προσπάθειες πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

2

(3)  Κανονισμός (EE) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 12524/2021· ST 12524/2021 ADD 1.

6

(7)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2021 της Φινλανδίας (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 126).

7

(8)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

8

(9)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

9

(10)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Φινλανδίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σταθερότητας 2022 της Φινλανδίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 213).

11

(12)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η μεσοπρόθεσμη (10ετής μέση) αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Φινλανδίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, εκτιμάται σε 5,6 % σε ονομαστικούς όρους.

12

(13)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή ύψους 0,0 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

13

(14)  Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 απαιτεί επίσης προσαρμογή άνω του 0,5 % του ΑΕΠ για τα κράτη μέλη με δημόσιο χρέος που υπερβαίνει το 60 % του ΑΕΠ ή με πιο σημαντικούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του χρέους.

14

(15)  Ως καθαρές πρωτογενείς δαπάνες ορίζονται οι εθνικά χρηματοδοτούμενες δαπάνες, εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων και εξαιρουμένων των δαπανών για τόκους και των δαπανών για την κυκλική ανεργία.

15

(16)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

16

(17)  Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

17

(18)  Το οποίο εκτιμάται ότι αντιστοιχεί σε ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,3 % του ΑΕΠ για το 2024, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 23.

18

---

| 1.9.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 312/252 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 312/252

---

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 14ης Ιουλίου 2023

σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 της Σουηδίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 της Σουηδίας

(2023/C 312/27)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών (1) και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών (2) και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

| (1) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), με τον οποίο θεσπίστηκε ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας («μηχανισμός»), άρχισε να ισχύει στις 19 Φεβρουαρίου 2021. Ο μηχανισμός παρέχει χρηματοδοτική στήριξη στα κράτη μέλη για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, η οποία συνεπάγεται δημοσιονομική ώθηση χρηματοδοτούμενη από την Ένωση. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ο μηχανισμός συμβάλλει στην οικονομική ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και στην υλοποίηση βιώσιμων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ενισχύουν την ανάπτυξη, ιδίως μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για να προωθηθούν η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση και να καταστούν οι οικονομίες των κρατών μελών πιο ανθεκτικές. Συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση των δημόσιων οικονομικών και στην τόνωση της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στη βελτίωση της εδαφικής συνοχής εντός της Ένωσης και στη στήριξη της συνεχιζόμενης εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η μέγιστη χρηματοδοτική συνεισφορά ανά κράτος μέλος στο πλαίσιο του μηχανισμού επικαιροποιήθηκε στις 30 Ιουνίου 2022, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (2) | Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Σουηδία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023. |
| --- | --- |

(2)

Στις 22 Νοεμβρίου 2022 η Επιτροπή ενέκρινε την ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2023 για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών. Στις 23 Μαρτίου 2023 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες της ετήσιας έρευνας για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2023, οι οποίες επικεντρώνονται σε τέσσερις παραμέτρους της ανταγωνιστικής βιωσιμότητας. Στις 22 Νοεμβρίου 2022, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης την έκθεση του μηχανισμού επαγρύπνησης 2023, στην οποία η Σουηδία συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών που μπορεί να αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανισορροπίες και για τα οποία απαιτείται εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ και πρόταση σχετικά με την κοινή έκθεση για την απασχόληση 2023, η οποία αναλύει την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο εξέδωσε τη σύσταση σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (4) στις 16 Μαΐου 2023 και την κοινή έκθεση για την απασχόληση στις 13 Μαρτίου 2023.

| (3) | Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης. |
| --- | --- |

(3)

Μολονότι οι οικονομίες της Ένωσης επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, το γεωπολιτικό πλαίσιο εξακολουθεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις. Ενόσω η Ένωση παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, το θεματολόγιο οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης επικεντρώνεται στη μείωση των αρνητικών επιπτώσεων των ενεργειακών κλυδωνισμών τόσο στα ευάλωτα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις βραχυπρόθεσμα, καθώς και στη συνέχιση των προσπαθειών για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, τη στήριξη της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης, τη διασφάλιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και την αύξηση της ανθεκτικότητας μεσοπρόθεσμα. Επικεντρώνεται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της Ένωσης.

| (4) | Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων. |
| --- | --- |

(4)

Την 1η Φεβρουαρίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή των μηδενικών καθαρών εκπομπών» («βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας»). Σκοπός του βιομηχανικού σχεδίου της Πράσινης Συμφωνίας είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης και η στήριξη της ταχείας μετάβασης στην κλιματική ουδετερότητα. Συμπληρώνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του REPowerEU. Στόχος του είναι επίσης να παράσχει ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για την κλιμάκωση της ενωσιακής παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τις τεχνολογίες και τα προϊόντα μηδενικών καθαρών εκπομπών που απαιτούνται για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Ένωσης για το κλίμα και για τη διασφάλιση της πρόσβασης σε σχετικές κρίσιμες πρώτες ύλες, μεταξύ άλλων με τη διαφοροποίηση της προμήθειας, την κατάλληλη αξιοποίηση των γεωλογικών πόρων στα κράτη μέλη και τη μεγιστοποίηση της ανακύκλωσης των πρώτων υλών. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: προβλέψιμο και απλουστευμένο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, βελτίωση των δεξιοτήτων και ανοικτό εμπόριο για ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού. Στις 16 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε μία επιπλέον ανακοίνωση με τίτλο «Μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ: προοπτικές μετά το 2030», διαρθρωμένη σε εννέα αλληλοενισχυόμενους κινητήριους μοχλούς, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες για ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ενισχύει την ανάπτυξη. Η ανακοίνωση καθορίζει προτεραιότητες πολιτικής που αποσκοπούν στην ενεργό εξασφάλιση διαρθρωτικών βελτιώσεων, καλά εστιασμένων επενδύσεων και κανονιστικών μέτρων για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ένωσης και των κρατών μελών της. Οι παρακάτω συστάσεις συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων.

| (5) | Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

Το 2023 το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών εξακολουθεί να εξελίσσεται σε συμφωνία με την εφαρμογή του μηχανισμού. Η πλήρης εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας εξακολουθεί να είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων πολιτικής στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, δεδομένου ότι τα σχέδια αφορούν το σύνολο ή σημαντικό υποσύνολο των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019, 2020 και 2022 παραμένουν συναφείς και για τα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που αναθεωρούνται, επικαιροποιούνται ή τροποποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 14, 18 και 21 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241.

| (6) | Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους. |
| --- | --- |

(6)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) («κανονισμός REPowerEU»), ο οποίος εκδόθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2023, αποσκοπεί στην ταχεία σταδιακή κατάργηση της εξάρτησης της Ένωσης από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Τούτο θα συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ένωσης, ενώ παράλληλα θα αυξήσει την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ικανότητες αποθήκευσης ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση. Ο κανονισμός REPowerEU επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσθέσουν νέο κεφάλαιο για το REPowerEU στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, με στόχο τη χρηματοδότηση καίριων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που θα συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του REPowerEU. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις θα συμβάλουν επίσης στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας μηδενικών καθαρών εκπομπών της Ένωσης, όπως περιγράφεται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και στην υλοποίηση των ειδικών ανά χώρα συστάσεων σχετικά με την ενέργεια, οι οποίες εκδόθηκαν για τα κράτη μέλη το 2022 και, κατά περίπτωση, το 2023. Με τον κανονισμό REPowerEU θεσπίζεται νέα κατηγορία μη επιστρεπτέας χρηματοδοτικής στήριξης, η οποία διατίθεται στα κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση νέων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων σχετικά με την ενέργεια στο πλαίσιο των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητάς τους.

| (7) | Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων ενεργειακών πιέσεων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις. |
| --- | --- |

(7)

Στις 8 Μαρτίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει κατευθύνσεις δημοσιονομικής πολιτικής για το 2024 («ανακοίνωση της 8ης Μαρτίου 2023»). Αποσκοπεί στη στήριξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στην ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών. Η Επιτροπή υπενθύμισε ότι η γενική ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης θα απενεργοποιηθεί στο τέλος του 2023. Ζήτησε την ανάληψη δημοσιονομικών πολιτικών κατά την περίοδο 2023-2024 οι οποίες θα διασφαλίσουν τη μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους και θα αυξήσουν τη δυνητική ανάπτυξη με βιώσιμο τρόπο και κάλεσε τα κράτη μέλη να προσδιορίσουν στα οικεία προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης 2023 τον τρόπο με τον οποίο τα δημοσιονομικά τους σχέδια θα διασφαλίσουν την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) που ορίζει η Συνθήκη, καθώς και την εύλογη και συνεχή μείωση του χρέους, ή τη διατήρηση του χρέους σε συνετά επίπεδα, μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή κάλεσε επίσης τα κράτη μέλη να καταργήσουν σταδιακά τα εθνικά δημοσιονομικά μέτρα που θέσπισαν για την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τους κλυδωνισμούς των τιμών της ενέργειας, αρχίζοντας από τα λιγότερο στοχευμένα. Επισήμανε ότι, εάν τα μέτρα στήριξης χρειαστεί να παραταθούν λόγω νέων ενεργειακών πιέσεων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να στοχοθετήσουν καλύτερα τα μέτρα τους προς όφελος των ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι δημοσιονομικές συστάσεις θα ποσοτικοποιηθούν και θα διαφοροποιηθούν. Επιπλέον, όπως προτείνεται στην ανακοίνωσή της της 9ης Νοεμβρίου 2022 σχετικά με τις κατευθύνσεις για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, οι δημοσιονομικές συστάσεις θα διατυπωθούν με βάση τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Συνέστησε σε όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να προστατεύουν τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις και να διασφαλίσουν την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και των στόχων ανθεκτικότητας. Η Επιτροπή επισήμανε ότι θα προτείνει στο Συμβούλιο να κινήσει διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος στη βάση του ελλείμματος την άνοιξη του 2024, βάσει των απολογιστικών στοιχείων του 2023, σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές διατάξεις.

| (8) | Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023. |
| --- | --- |

(8)

Στις 26 Απριλίου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε νομοθετικές προτάσεις για την υλοποίηση συνολικής μεταρρύθμισης των κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης της Ένωσης. Κεντρικός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους και η προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης σε όλα τα κράτη μέλη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Στις προτάσεις της, η Επιτροπή αποσκοπεί στη βελτίωση της εθνικής οικειοποίησης, στην απλούστευση του πλαισίου και στη μεγαλύτερη μεσοπρόθεσμη επικέντρωση, σε συνδυασμό με αποτελεσματική και πιο συνεκτική επιβολή. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2023 σχετικά με κατευθύνσεις του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ, στόχος είναι να ολοκληρωθεί το νομοθετικό έργο το 2023.

| (9) | Στις 28 Μαΐου 2021 η Σουηδία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 4 Μαΐου 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σουηδίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Σουηδία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί. |
| --- | --- |

(9)

Στις 28 Μαΐου 2021 η Σουηδία υπέβαλε στην Επιτροπή το οικείο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το άρθρο 18 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241. Δυνάμει του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, η Επιτροπή αξιολόγησε τη συνάφεια, την αποτελεσματικότητα, την αποδοτικότητα και τη συνοχή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές αξιολόγησης που ορίζονται στο παράρτημα V του εν λόγω κανονισμού. Στις 4 Μαΐου 2022 το Συμβούλιο εξέδωσε την εκτελεστική απόφασή του σχετικά με την έγκριση της αξιολόγησης του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σουηδίας (6). Η αποδέσμευση των δόσεων εξαρτάται από την έκδοση απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 24 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, στην οποία αναφέρεται ότι η Σουηδία έχει εκπληρώσει ικανοποιητικά τα σχετικά ορόσημα και τους στόχους που έχουν καθοριστεί στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου. Η ικανοποιητική εκπλήρωση προϋποθέτει ότι η επίτευξη των προηγούμενων οροσήμων και στόχων δεν έχει αναιρεθεί.

| (10) | Στις 28 Απριλίου 2023 η Σουηδία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 28 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Σουηδίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

(10)

Στις 28 Απριλίου 2023 η Σουηδία υπέβαλε το οικείο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και, στις 28 Απριλίου 2023, το οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97. Τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν από κοινού για να ληφθεί υπόψη η διασύνδεσή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 27 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241, το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 αποτυπώνει επίσης την εξαμηνιαία έκθεση της Σουηδίας σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την επίτευξη του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

| (11) | Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Σουηδία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Σουηδίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σουηδίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Σουηδίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

(11)

Στις 24 Μαΐου 2023 η Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση χώρας 2023 για τη Σουηδία. Αξιολόγησε την πρόοδο της Σουηδίας όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών ειδικών ανά χώρα συστάσεων που εκδόθηκαν από το Συμβούλιο μεταξύ 2019 και 2022 και προέβη σε απολογισμό της εφαρμογής του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σουηδίας. Με βάση την εν λόγω ανάλυση, η έκθεση χώρας εντόπισε κενά σε σχέση με τις προκλήσεις που δεν περιλαμβάνονται, ή περιλαμβάνονται μόνο εν μέρει, στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και νέες και αναδυόμενες προκλήσεις. Αξιολόγησε επίσης την πρόοδο της Σουηδίας όσον αφορά την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και την επίτευξη των πρωταρχικών στόχων της Ένωσης για την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας, καθώς και την πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.

| (12) | Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Σουηδία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Σουηδία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, εξακολουθούν να υπάρχουν ευπάθειες που σχετίζονται με την αγορά ακινήτων και το υψηλό ιδιωτικό χρέος. Οι τιμές των ακινήτων είναι υψηλές και αυξάνονταν μέχρι και πρόσφατα. Οι αυξήσεις των τιμών των κατοικιών συμβαδίζουν με την αύξηση του ιδιωτικού χρέους. Το 2022, σε ένα πλαίσιο έντονης στενότητας όσον αφορά τις νομισματικές και χρηματοδοτικές συνθήκες, οι τιμές των ακινήτων άρχισαν να μειώνονται εμφανώς, γεγονός που φαίνεται να είναι η αρχή της εξομάλυνσης των συσσωρευμένων ευπαθειών. Η υπερτίμηση παραμένει σημαντική και οι τιμές αναμένεται να μειωθούν περαιτέρω. Ο κύκλος εργασιών στον τομέα των ακινήτων έχει πρόσφατα μειωθεί σημαντικά και, ως εκ τούτου, έχει μειωθεί επίσης η ζήτηση για νεόδμητες κατοικίες. Οι δυσμενείς εξελίξεις έχουν περιοριστεί, μέχρι στιγμής, στον κατασκευαστικό κλάδο και στον τομέα των ακινήτων, οι οποίοι πλέον παρουσιάζουν απότομη μείωση έπειτα από χρόνια μεγάλης αύξησης. Συνολικά, η σουηδική οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί το 2023, με τις μεταβολές των νομισματικών συνθηκών να επηρεάζουν τους ισολογισμούς των νοικοκυριών και των κτηματομεσιτικών εταιρειών εμπορικών ακινήτων, καθώς και την ικανότητά τους για κατανάλωση και επενδύσεις. Ο αντίκτυπος των αυξημένων επιτοκίων στις πληρωμές ενυπόθηκων δανείων είναι σημαντικός, λόγω της επικράτησης κυμαινόμενων επιτοκίων και ενυπόθηκων δανείων πολύ μεγάλης διάρκειας. Ο αντίκτυπος των μεταβαλλόμενων συνθηκών στον χρηματοπιστωτικό τομέα ήταν περιορισμένος· ο τομέας είναι ισχυρός και παρουσιάζει υψηλά περιθώρια κέρδους και υψηλούς σταθμισμένους ως προς τον κίνδυνο δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας, χαρακτηριστικά που μάλλον λειτουργούν ως ανάχωμα έναντι της εξάπλωσης των προβλημάτων του τομέα των ακινήτων στην ευρύτερη οικονομία, αν και είναι πολύ εκτεθειμένος στις μεταβολές στον τομέα των ακινήτων. Η πρόοδος σε επίπεδο πολιτικής ήταν περιορισμένη. Ειδικότερα, το φορολογικό σύστημα εξακολουθεί να ευνοεί την ιδιοκτησία κατοικιών μέσω χαμηλής περιοδικής φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας και προωθεί τη χρηματοδοτούμενη με δανειακά κεφάλαια απόκτηση κατοικιών μέσω σημαντικής έκπτωσης φόρου για πληρωμές τόκων ενυπόθηκων δανείων. Επιπλέον, οι μεταρρυθμίσεις στη μη αποδοτική αγορά ενοικίασης ακινήτων ήταν περιορισμένες. |
| --- | --- |

(12)

Η Επιτροπή διενήργησε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 για τη Σουηδία και δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στις 24 Μαΐου 2023. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Σουηδία αντιμετωπίζει μακροοικονομικές ανισορροπίες. Ειδικότερα, εξακολουθούν να υπάρχουν ευπάθειες που σχετίζονται με την αγορά ακινήτων και το υψηλό ιδιωτικό χρέος. Οι τιμές των ακινήτων είναι υψηλές και αυξάνονταν μέχρι και πρόσφατα. Οι αυξήσεις των τιμών των κατοικιών συμβαδίζουν με την αύξηση του ιδιωτικού χρέους. Το 2022, σε ένα πλαίσιο έντονης στενότητας όσον αφορά τις νομισματικές και χρηματοδοτικές συνθήκες, οι τιμές των ακινήτων άρχισαν να μειώνονται εμφανώς, γεγονός που φαίνεται να είναι η αρχή της εξομάλυνσης των συσσωρευμένων ευπαθειών. Η υπερτίμηση παραμένει σημαντική και οι τιμές αναμένεται να μειωθούν περαιτέρω. Ο κύκλος εργασιών στον τομέα των ακινήτων έχει πρόσφατα μειωθεί σημαντικά και, ως εκ τούτου, έχει μειωθεί επίσης η ζήτηση για νεόδμητες κατοικίες. Οι δυσμενείς εξελίξεις έχουν περιοριστεί, μέχρι στιγμής, στον κατασκευαστικό κλάδο και στον τομέα των ακινήτων, οι οποίοι πλέον παρουσιάζουν απότομη μείωση έπειτα από χρόνια μεγάλης αύξησης. Συνολικά, η σουηδική οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί το 2023, με τις μεταβολές των νομισματικών συνθηκών να επηρεάζουν τους ισολογισμούς των νοικοκυριών και των κτηματομεσιτικών εταιρειών εμπορικών ακινήτων, καθώς και την ικανότητά τους για κατανάλωση και επενδύσεις. Ο αντίκτυπος των αυξημένων επιτοκίων στις πληρωμές ενυπόθηκων δανείων είναι σημαντικός, λόγω της επικράτησης κυμαινόμενων επιτοκίων και ενυπόθηκων δανείων πολύ μεγάλης διάρκειας. Ο αντίκτυπος των μεταβαλλόμενων συνθηκών στον χρηματοπιστωτικό τομέα ήταν περιορισμένος· ο τομέας είναι ισχυρός και παρουσιάζει υψηλά περιθώρια κέρδους και υψηλούς σταθμισμένους ως προς τον κίνδυνο δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας, χαρακτηριστικά που μάλλον λειτουργούν ως ανάχωμα έναντι της εξάπλωσης των προβλημάτων του τομέα των ακινήτων στην ευρύτερη οικονομία, αν και είναι πολύ εκτεθειμένος στις μεταβολές στον τομέα των ακινήτων. Η πρόοδος σε επίπεδο πολιτικής ήταν περιορισμένη. Ειδικότερα, το φορολογικό σύστημα εξακολουθεί να ευνοεί την ιδιοκτησία κατοικιών μέσω χαμηλής περιοδικής φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας και προωθεί τη χρηματοδοτούμενη με δανειακά κεφάλαια απόκτηση κατοικιών μέσω σημαντικής έκπτωσης φόρου για πληρωμές τόκων ενυπόθηκων δανείων. Επιπλέον, οι μεταρρυθμίσεις στη μη αποδοτική αγορά ενοικίασης ακινήτων ήταν περιορισμένες.

| (13) | Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Σουηδίας βελτιώθηκε από ισοσκελισμένη δημοσιονομική θέση το 2021 σε πλεόνασμα 0,7 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε από 36,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 33,0 % στο τέλος του 2022. |
| --- | --- |

(13)

Σύμφωνα με στοιχεία επικυρωμένα από την Eurostat, το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης της Σουηδίας βελτιώθηκε από ισοσκελισμένη δημοσιονομική θέση το 2021 σε πλεόνασμα 0,7 % το 2022, ενώ το χρέος της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε από 36,5 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2021 σε 33,0 % στο τέλος του 2022.

| (14) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα το 2022 ήταν η μείωση του ενεργειακού φόρου στο ντίζελ και τη βενζίνη· ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν την αντιστάθμιση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022 (7). Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας στους εκτοπισθέντες από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 1,1 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,0 % το 2021. |
| --- | --- |

(14)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε από τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής που μείωσαν τα έσοδα το 2022 ήταν η μείωση του ενεργειακού φόρου στο ντίζελ και τη βενζίνη· ενώ τα μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής που αύξησαν τις δαπάνες περιλάμβαναν την αντιστάθμιση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά. Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των εν λόγω μέτρων ανήλθε στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022 (7). Το ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης επηρεάστηκε επίσης από το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας στους εκτοπισθέντες από την Ουκρανία, το οποίο εκτιμάται σε 0,2 % του ΑΕΠ το 2022. Ταυτόχρονα, το εκτιμώμενο κόστος των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19 μειώθηκε σε 1,1 % του ΑΕΠ το 2022, από 2,0 % το 2021.

| (15) | Στις 18 Ιουνίου 2021, το Συμβούλιο συνέστησε στη Σουηδία (8) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. |
| --- | --- |

(15)

Στις 18 Ιουνίου 2021, το Συμβούλιο συνέστησε στη Σουηδία (8) να διατηρήσει το 2022 υποστηρικτικό δημοσιονομικό προσανατολισμό, μεταξύ άλλων χάρη στην ώθηση που παρέχει ο μηχανισμός, και να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις.

| (16) | Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (9) το 2022 ήταν συσταλτικός, στο + 0,4 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Σουηδία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη, μεταξύ άλλων, με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022 (0,2 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (10). Επομένως, η Σουηδία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,8 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Σουηδία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών. |
| --- | --- |

(16)

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός (9) το 2022 ήταν συσταλτικός, στο + 0,4 % του ΑΕΠ, όπως άρμοζε σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Ακολουθώντας τη σύσταση του Συμβουλίου, η Σουηδία συνέχισε να στηρίζει την ανάκαμψη, μεταξύ άλλων, με επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό. Οι δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης ανήλθαν στο 0,2 % του ΑΕΠ το 2022 (0,2 % του ΑΕΠ το 2021). Οι εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό (10). Επομένως, η Σουηδία διατήρησε τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου. Ταυτόχρονα, η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων στο σκέλος των εσόδων) είχε συσταλτική συμβολή ύψους 0,8 εκατοστιαίας μονάδας στον δημοσιονομικό προσανατολισμό. Επομένως, η Σουηδία διατήρησε επαρκώς υπό έλεγχο την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων τρεχουσών δαπανών.

| (17) | Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023 είναι συντηρητικό το 2023 και σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει μείωση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,0 % το 2023 και αύξησή του ξανά κατά 1,2 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το πραγματικό ΑΕΠ μειώνεται κατά 0,5 % το 2023 και αυξάνεται κατά 1,1 % το 2024, κυρίως λόγω πιο πρόσφατων στοιχείων και κάπως λιγότερο δυναμικών επενδύσεων εκτός των κατασκευών στις προβλέψεις της Επιτροπής. |
| --- | --- |

(17)

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023 είναι συντηρητικό το 2023 και σύμφωνο με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής στη συνέχεια. Η κυβέρνηση προβλέπει μείωση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 1,0 % το 2023 και αύξησή του ξανά κατά 1,2 % το 2024. Συγκριτικά, στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το πραγματικό ΑΕΠ μειώνεται κατά 0,5 % το 2023 και αυξάνεται κατά 1,1 % το 2024, κυρίως λόγω πιο πρόσφατων στοιχείων και κάπως λιγότερο δυναμικών επενδύσεων εκτός των κατασκευών στις προβλέψεις της Επιτροπής.

| (18) | Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης για το 2022 θα επιδεινωθεί σε δείκτη ελλείμματος 0,4 % του ΑΕΠ το 2023. Η επιδείνωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως την εξασθένηση της οικονομίας και την επιδείνωση των οικονομικών στον τομέα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 33,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 31,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 0,9 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι η Επιτροπή αναμένει μεγαλύτερες δημόσιες δαπάνες, οι οποίες προκύπτουν μεταξύ άλλων από τη μεγαλύτερη ενδιάμεση κατανάλωση και τις κοινωνικές μεταβιβάσεις σε είδος και από υψηλότερες δαπάνες για τόκους. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 31,4 % στο τέλος του 2023. |
| --- | --- |

(18)

Στο οικείο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η κυβέρνηση αναμένει ότι το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης για το 2022 θα επιδεινωθεί σε δείκτη ελλείμματος 0,4 % του ΑΕΠ το 2023. Η επιδείνωση το 2023 αντικατοπτρίζει κυρίως την εξασθένηση της οικονομίας και την επιδείνωση των οικονομικών στον τομέα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να μειωθεί από το 33,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2022 στο 31,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής το δημόσιο έλλειμμα υπολογίζεται στο 0,9 % του ΑΕΠ για το 2023. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι η Επιτροπή αναμένει μεγαλύτερες δημόσιες δαπάνες, οι οποίες προκύπτουν μεταξύ άλλων από τη μεγαλύτερη ενδιάμεση κατανάλωση και τις κοινωνικές μεταβιβάσεις σε είδος και από υψηλότερες δαπάνες για τόκους. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 31,4 % στο τέλος του 2023.

| (19) | Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 (ειδικότερα, μείωση του ενεργειακού φόρου στη βενζίνη και το ντίζελ) και νέα μέτρα, όπως η αντιστάθμιση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίζεται κυρίως από τα έσοδα από τα τέλη μεταφοράς, καθώς και, σε μικρότερο βαθμό, από τους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (11). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (12), εκτιμάται επί του παρόντος στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,0 % του ΑΕΠ το 2023 (όπως και το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας στους εκτοπισθέντες από την Ουκρανία προβλέπεται να παραμείνει σταθερό σε γενικές γραμμές το 2023. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 1,1 % του ΑΕΠ. |
| --- | --- |

(19)

Το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τα μέτρα που ελήφθησαν για να μετριαστούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Πρόκειται για μέτρα που παρατάθηκαν από το 2022 (ειδικότερα, μείωση του ενεργειακού φόρου στη βενζίνη και το ντίζελ) και νέα μέτρα, όπως η αντιστάθμιση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς. Το κόστος των μέτρων αυτών αντισταθμίζεται κυρίως από τα έσοδα από τα τέλη μεταφοράς, καθώς και, σε μικρότερο βαθμό, από τους φόρους επί των απροσδόκητων κερδών των προμηθευτών ενέργειας. Λαμβανομένων υπόψη των εν λόγω εσόδων, το καθαρό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης εκτιμάται στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής ότι θα ανέλθει σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 (11). Τα περισσότερα μέτρα το 2023 δεν φαίνεται να στοχεύουν στα πλέον ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις και δεν διατηρούν πλήρως το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. Ως εκ τούτου, το ύψος των στοχευμένων μέτρων στήριξης, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022 (12), εκτιμάται επί του παρόντος στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής σε 0,0 % του ΑΕΠ το 2023 (όπως και το 2022). Το δημοσιονομικό κόστος της παροχής προσωρινής προστασίας στους εκτοπισθέντες από την Ουκρανία προβλέπεται να παραμείνει σταθερό σε γενικές γραμμές το 2023. Τέλος, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης το 2023 αναμένεται να βελτιωθεί με τη σταδιακή κατάργηση προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, τα οποία εκτιμώνται σε 1,1 % του ΑΕΠ.

| (20) | Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στη Σουηδία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (13), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Σουηδία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Σουηδία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης. |
| --- | --- |

(20)

Στη σύστασή του της 12ης Ιουλίου 2022 το Συμβούλιο συνέστησε στη Σουηδία να λάβει μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει το 2023 ότι η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με έναν συνολικά ουδέτερο προσανατολισμό πολιτικής (13), λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη προσωρινή και στοχευμένη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που είναι περισσότερο ευάλωτα στις απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και προς τα άτομα που εγκαταλείπουν την Ουκρανία. Η Σουηδία θα πρέπει να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τις τρέχουσες δαπάνες στην εξελισσόμενη κατάσταση. Το Συμβούλιο συνέστησε επίσης στη Σουηδία να επεκτείνει τις δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοβουλία REPowerEU, μεταξύ άλλων κάνοντας χρήση του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης.

| (21) | Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι σε γενικές γραμμές ουδέτερος (– 0,1 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε συσταλτικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (+ 0,4 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει γενικά ουδέτερη συμβολή ύψους – 0,2 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ η συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων στον δημοσιονομικό προσανατολισμό προβλέπεται να είναι σε γενικές γραμμές ουδέτερη, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (14). Επομένως, η Σουηδία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ δεν προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης, όπως επενδύσεις στην κλιματική μετάβαση της βιομηχανίας και στην επέκταση της ευρυζωνικότητας. |
| --- | --- |

(21)

Το 2023, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός θα είναι σε γενικές γραμμές ουδέτερος (– 0,1 % του ΑΕΠ), σε περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού. Προηγήθηκε συσταλτικός δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2022 (+ 0,4 % του ΑΕΠ). Η αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών (εκτός των νέων μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων) προβλέπεται να έχει γενικά ουδέτερη συμβολή ύψους – 0,2 % του ΑΕΠ στον δημοσιονομικό προσανατολισμό το 2023. Συνολικά, η προβλεπόμενη αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών τρεχουσών δαπανών συνάδει με τη σύσταση του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 2022. Οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις του μηχανισμού και άλλα ταμεία της Ένωσης προβλέπεται να ανέλθουν στο 0,3 % του ΑΕΠ το 2023, ενώ η συμβολή των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων στον δημοσιονομικό προσανατολισμό προβλέπεται να είναι σε γενικές γραμμές ουδέτερη, ύψους 0,1 εκατοστιαίας μονάδας (14). Επομένως, η Σουηδία σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει πρόσθετες επενδύσεις μέσω του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ενώ δεν προβλέπεται να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις. Σχεδιάζει να χρηματοδοτήσει δημόσιες επενδύσεις για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και για την ενεργειακή ασφάλεια, χρηματοδοτούμενες από τον μηχανισμό και άλλα ταμεία της Ένωσης, όπως επενδύσεις στην κλιματική μετάβαση της βιομηχανίας και στην επέκταση της ευρυζωνικότητας.

| (22) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 0,6 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να παραμείνει σταθερός στο 31,0 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 0,5 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει σε γενικές γραμμές με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 30,7 % στο τέλος του 2024. |
| --- | --- |

(22)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να αυξηθεί σε 0,6 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση το 2024 αντικατοπτρίζει κυρίως την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να παραμείνει σταθερός στο 31,0 % στο τέλος του 2024. Με βάση τα μέτρα πολιτικής που ήταν γνωστά κατά την καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν δημόσιο έλλειμμα ίσο με 0,5 % του ΑΕΠ το 2024. Αυτό συνάδει σε γενικές γραμμές με το έλλειμμα που προβλέπεται στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Στις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής εκτιμάται ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ θα κυμανθεί σε παρόμοια επίπεδα και ότι θα ανέλθει σε 30,7 % στο τέλος του 2024.

| (23) | Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024 (15). Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2024, όπως και το 2023. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Δεν διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης. |
| --- | --- |

(23)

Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των περισσότερων μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας το 2024 (15). Η Επιτροπή εκτιμά ότι το καθαρό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας θα ανέλθει σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2024, όπως και το 2023. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα υπάρξουν νέες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας. Τα μέτρα στήριξης στον τομέα της ενέργειας που σχεδιάζεται επί του παρόντος να παραμείνουν σε ισχύ το 2024 δεν φαίνεται να στοχεύουν σε ευάλωτα νοικοκυριά ή επιχειρήσεις. Δεν διατηρούν το μήνυμα των τιμών για μείωση της ζήτησης ενέργειας και αύξηση της ενεργειακής απόδοσης.

| (24) | Στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η Σουηδία σχεδιάζει να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο —διαρθρωτικό δημοσιονομικό ισοζύγιο – 1,0 % του ΑΕΠ— το 2023 και το 2024 και να τον διατηρήσει καθ’ όλη τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να εμφανίσει πλεόνασμα της τάξης του 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 και 0,7 % του ΑΕΠ το 2024, υπερβαίνοντας τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο. |
| --- | --- |

(24)

Στο πρόγραμμα σύγκλισης 2023, η Σουηδία σχεδιάζει να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο —διαρθρωτικό δημοσιονομικό ισοζύγιο – 1,0 % του ΑΕΠ— το 2023 και το 2024 και να τον διατηρήσει καθ’ όλη τη διάρκεια της προγραμματικής περιόδου. Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο προβλέπεται να εμφανίσει πλεόνασμα της τάξης του 0,1 % του ΑΕΠ το 2023 και 0,7 % του ΑΕΠ το 2024, υπερβαίνοντας τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο.

| (25) | Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών στο 1,1 % το 2024. |
| --- | --- |

(25)

Με την παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, οι εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση των καθαρών εθνικά χρηματοδοτούμενων πρωτογενών δαπανών στο 1,1 % το 2024.

| (26) | Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 4,7 % του ΑΕΠ το 2023 σε 5,2 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων και των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, όπως η αύξηση των ορίων ηλικίας στο συνταξιοδοτικό σύστημα, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. |
| --- | --- |

(26)

Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν από 4,7 % του ΑΕΠ το 2023 σε 5,2 % του ΑΕΠ το 2024. Η αύξηση των επενδύσεων αντικατοπτρίζει την αύξηση των εθνικά χρηματοδοτούμενων επενδύσεων και των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από την Ένωση, ιδίως μέσω του μηχανισμού. Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 αναφέρεται σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, όπως η αύξηση των ορίων ηλικίας στο συνταξιοδοτικό σύστημα, οι οποίες αναμένεται να συμβάλουν στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.

| (27) | Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 περιγράφει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μετατραπεί σε πλεόνασμα ύψους 0,2 % του ΑΕΠ το 2025 και 1,4 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να συμμορφωθεί με τη σχετική τιμή αναφοράς της Συνθήκης κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 31,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 27,7 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026. |
| --- | --- |

(27)

Το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 περιγράφει μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική πορεία έως το 2026. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να μετατραπεί σε πλεόνασμα ύψους 0,2 % του ΑΕΠ το 2025 και 1,4 % έως το 2026. Ως εκ τούτου, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης προγραμματίζεται να συμμορφωθεί με τη σχετική τιμή αναφοράς της Συνθήκης κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Σύμφωνα με το πρόγραμμα σύγκλισης 2023, ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρνησης ως προς το ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει από 31,0 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 σε 27,7 % του ΑΕΠ έως το τέλος του 2026.

| (28) | Το υψηλό ιδιωτικό χρέος και, παρά ορισμένες πρόσφατες διορθώσεις, τα ακόμη υπερτιμημένα ακίνητα, αποτελούν μακροοικονομικές ανισορροπίες που εξακολουθούν να διατρέχουν κίνδυνο άτακτης εξομάλυνσης. Η στέγαση εξακολουθεί να είναι δύσκολη για νεοεισερχόμενους στη στεγαστική αγορά, ενώ η αγορά ενοικίασης ακινήτων προσφέρει λίγες εναλλακτικές λύσεις και εξακολουθεί να χρειάζεται μεταρρύθμιση, ώστε να μειωθούν οι λίστες αναμονής και να προωθηθεί η κατασκευή καταλυμάτων προς ενοικίαση. Η Σουηδία έχει λάβει περιορισμένα μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των ανισορροπιών, εστιάζοντας σε μακροπροληπτικές πολιτικές και μέτρα από την πλευρά της προσφοράς που αποσκοπούν στη χαλάρωση των διαδικασιών έκδοσης οικοδομικών αδειών και στην επιδότηση της κατασκευής διαμερισμάτων προς ενοικίαση. |
| --- | --- |

(28)

Το υψηλό ιδιωτικό χρέος και, παρά ορισμένες πρόσφατες διορθώσεις, τα ακόμη υπερτιμημένα ακίνητα, αποτελούν μακροοικονομικές ανισορροπίες που εξακολουθούν να διατρέχουν κίνδυνο άτακτης εξομάλυνσης. Η στέγαση εξακολουθεί να είναι δύσκολη για νεοεισερχόμενους στη στεγαστική αγορά, ενώ η αγορά ενοικίασης ακινήτων προσφέρει λίγες εναλλακτικές λύσεις και εξακολουθεί να χρειάζεται μεταρρύθμιση, ώστε να μειωθούν οι λίστες αναμονής και να προωθηθεί η κατασκευή καταλυμάτων προς ενοικίαση. Η Σουηδία έχει λάβει περιορισμένα μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση των ανισορροπιών, εστιάζοντας σε μακροπροληπτικές πολιτικές και μέτρα από την πλευρά της προσφοράς που αποσκοπούν στη χαλάρωση των διαδικασιών έκδοσης οικοδομικών αδειών και στην επιδότηση της κατασκευής διαμερισμάτων προς ενοικίαση.

| (29) | Η συνολική φορολογική επιβάρυνση της ακίνητης περιουσίας παραμένει σχετικά χαμηλή στη Σουηδία λόγω των γενναιόδωρων φορολογικών εκπτώσεων για την πληρωμή τόκων ενυπόθηκων δανείων και των χαμηλών περιοδικών φόρων ακίνητης περιουσίας. Είναι δύσκολο να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος των αλλαγών πολιτικής στις πληρωμές ενυπόθηκων δανείων μετά την αφαίρεση των φόρων, λόγω της έλλειψης μεμονωμένων στοιχείων για νοικοκυριά σχετικά με τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις. Η διαθεσιμότητα τέτοιων στοιχείων θα μπορούσε να οδηγήσει σε βελτίωση της αποδοτικότητας κατά τον σχεδιασμό πολιτικής, με ενδεχόμενη μείωση του φραγμού εισόδου στη στεγαστική αγορά και πιο ισότιμη κατανομή των στεγαστικών βαρών μεταξύ του πληθυσμού. Στην αγορά ενοικίασης, τα ρυθμιζόμενα ενοίκια σε τιμές χαμηλότερες από αυτές της αγοράς ωφελούν περιορισμένη ομάδα νοικοκυριών. Δεν υπάρχει σύνδεση μεταξύ του ρυθμιζόμενου ενοικίου σε τιμές χαμηλότερες από αυτές της αγοράς και των αναγκών ή του εισοδήματος του νοικοκυριού. Ως αποτέλεσμα, υπάρχουν μακρές λίστες αναμονής, ιδίως για τις πιο περιζήτητες κατοικίες προς ενοικίαση, και το ποσοστό κενών διαμερισμάτων είναι πολύ χαμηλό από διεθνή άποψη. Θα μπορούσε να βελτιωθεί η αποδοτικότητα αν τα ενοίκια ακολουθούσαν πιο στενά τις τιμές της αγοράς, σε συνδυασμό με τη χρηματοδοτική στήριξη των ενοικίων με βάση το εισόδημα και τον καθαρό πλούτο. |
| --- | --- |

(29)

Η συνολική φορολογική επιβάρυνση της ακίνητης περιουσίας παραμένει σχετικά χαμηλή στη Σουηδία λόγω των γενναιόδωρων φορολογικών εκπτώσεων για την πληρωμή τόκων ενυπόθηκων δανείων και των χαμηλών περιοδικών φόρων ακίνητης περιουσίας. Είναι δύσκολο να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος των αλλαγών πολιτικής στις πληρωμές ενυπόθηκων δανείων μετά την αφαίρεση των φόρων, λόγω της έλλειψης μεμονωμένων στοιχείων για νοικοκυριά σχετικά με τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις. Η διαθεσιμότητα τέτοιων στοιχείων θα μπορούσε να οδηγήσει σε βελτίωση της αποδοτικότητας κατά τον σχεδιασμό πολιτικής, με ενδεχόμενη μείωση του φραγμού εισόδου στη στεγαστική αγορά και πιο ισότιμη κατανομή των στεγαστικών βαρών μεταξύ του πληθυσμού. Στην αγορά ενοικίασης, τα ρυθμιζόμενα ενοίκια σε τιμές χαμηλότερες από αυτές της αγοράς ωφελούν περιορισμένη ομάδα νοικοκυριών. Δεν υπάρχει σύνδεση μεταξύ του ρυθμιζόμενου ενοικίου σε τιμές χαμηλότερες από αυτές της αγοράς και των αναγκών ή του εισοδήματος του νοικοκυριού. Ως αποτέλεσμα, υπάρχουν μακρές λίστες αναμονής, ιδίως για τις πιο περιζήτητες κατοικίες προς ενοικίαση, και το ποσοστό κενών διαμερισμάτων είναι πολύ χαμηλό από διεθνή άποψη. Θα μπορούσε να βελτιωθεί η αποδοτικότητα αν τα ενοίκια ακολουθούσαν πιο στενά τις τιμές της αγοράς, σε συνδυασμό με τη χρηματοδοτική στήριξη των ενοικίων με βάση το εισόδημα και τον καθαρό πλούτο.

| (30) | Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Παρότι το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σουηδίας εγκρίθηκε μόλις το 2022, η υλοποίησή του βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη. Παρά το αργό ξεκίνημα, η υλοποίηση βρίσκεται γενικά σε καλό δρόμο και, στο παρόν στάδιο, οι κίνδυνοι μη απορρόφησης φαίνονται περιορισμένοι, δεδομένης της σχετικά μικρής χρηματοδοτικής κατανομής από το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Οι επιχειρησιακές ρυθμίσεις μεταξύ της Επιτροπής και της Σουηδίας συνήφθησαν τον Μάιο του 2023. Η Σουηδία αναμένεται να υποβάλει την πρώτη της αίτηση πληρωμής που θα συνδυάζει δύο δόσεις κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Οι προετοιμασίες του κεφαλαίου για το REPowerEU και μιας προσθήκης λόγω της ελαφράς μείωσης της μη επιστρεπτέας στήριξης βρίσκονται σε εξέλιξη. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Σουηδίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής. |
| --- | --- |

(30)

Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 και το κριτήριο 2.2 του παραρτήματος V του εν λόγω κανονισμού, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνει εκτεταμένο σύνολο αλληλοενισχυόμενων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν έως το 2026. Παρότι το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σουηδίας εγκρίθηκε μόλις το 2022, η υλοποίησή του βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη. Παρά το αργό ξεκίνημα, η υλοποίηση βρίσκεται γενικά σε καλό δρόμο και, στο παρόν στάδιο, οι κίνδυνοι μη απορρόφησης φαίνονται περιορισμένοι, δεδομένης της σχετικά μικρής χρηματοδοτικής κατανομής από το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Οι επιχειρησιακές ρυθμίσεις μεταξύ της Επιτροπής και της Σουηδίας συνήφθησαν τον Μάιο του 2023. Η Σουηδία αναμένεται να υποβάλει την πρώτη της αίτηση πληρωμής που θα συνδυάζει δύο δόσεις κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Οι προετοιμασίες του κεφαλαίου για το REPowerEU και μιας προσθήκης λόγω της ελαφράς μείωσης της μη επιστρεπτέας στήριξης βρίσκονται σε εξέλιξη. Η ταχεία συμπερίληψη του νέου κεφαλαίου για το REPowerEU στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση πρόσθετων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων για τη στήριξη των στρατηγικών στόχων της Σουηδίας στον τομέα της ενέργειας και της πράσινης μετάβασης. Η συστηματική και αποτελεσματική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών εταίρων και άλλων σχετικών ενδιαφερόμενων μερών παραμένει σημαντική για την επιτυχή εφαρμογή του σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλων οικονομικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης που υπερβαίνουν το εν λόγω σχέδιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρεία οικειοποίηση του συνολικού θεματολογίου πολιτικής.

| (31) | Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Σουηδίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά και σε συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Σουηδία. |
| --- | --- |

(31)

Η Επιτροπή ενέκρινε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής της Σουηδίας το 2022. Η ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής συμπληρωματικά και σε συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου για το REPowerEU, είναι καίριας σημασίας για την επίτευξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, την αύξηση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την επίτευξη ισόρροπης εδαφικής ανάπτυξης στη Σουηδία.

| (32) | Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Σουηδία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με i) τις άνισες ευκαιρίες στην εκπαίδευση για μαθητές που προέρχονται από μειονεκτούντα κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα και από οικογένειες μεταναστών· ii) την ανάγκη να ενταχθούν καλύτερα οι μειονεκτούσες ομάδες στην αγορά εργασίας· και iii) την ανάγκη να μειωθεί η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. |
| --- | --- |

(32)

Πέρα από τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που πραγματεύονται το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, η Σουηδία αντιμετωπίζει ορισμένες πρόσθετες προκλήσεις που σχετίζονται με i) τις άνισες ευκαιρίες στην εκπαίδευση για μαθητές που προέρχονται από μειονεκτούντα κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα και από οικογένειες μεταναστών· ii) την ανάγκη να ενταχθούν καλύτερα οι μειονεκτούσες ομάδες στην αγορά εργασίας· και iii) την ανάγκη να μειωθεί η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

| (33) | Αν και η Σουηδία έχει γενικά καλές επιδόσεις όσον αφορά τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα, εξακολουθούν να υπάρχουν ανισότητες στο σουηδικό εκπαιδευτικό σύστημα. Οι μαθητές από μειονεκτούντα κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα και από οικογένειες μεταναστών έχουν περιορισμένες εκπαιδευτικές ευκαιρίες, συμπεριλαμβανομένων των ευκαιριών για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων που απαιτούνται για την εύρεση εργασίας. Οι ανισότητες στην εκπαίδευση αυξάνονται και συχνά συνδέονται με την έλλειψη ευκαιριών επιλογής του επιθυμητού σχολείου για μαθητές που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών, ιδίως για όσους έφθασαν πρόσφατα στη Σουηδία. Οι διαφορές στις πρακτικές βαθμολόγησης μεταξύ σχολείων ενδέχεται να υπονομεύουν περαιτέρω τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα. Η έλλειψη ειδικευμένων εκπαιδευτικών παραμένει προβληματική και είναι πιο πιεστική όσον αφορά τους εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής, τους διδάσκοντες συγκεκριμένων μαθημάτων σε υποχρεωτικά σχολεία και τους εκπαιδευτικούς επαγγελματικής κατάρτισης σε δευτεροβάθμια σχολεία. Υπάρχει περιθώριο για τη βελτίωση της δομής και της διακυβέρνησης του εκπαιδευτικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας εγγραφής και του συστήματος βαθμολόγησης, καθώς και της εξέλιξης της σταδιοδρομίας των εκπαιδευτικών. |
| --- | --- |

(33)

Αν και η Σουηδία έχει γενικά καλές επιδόσεις όσον αφορά τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα, εξακολουθούν να υπάρχουν ανισότητες στο σουηδικό εκπαιδευτικό σύστημα. Οι μαθητές από μειονεκτούντα κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα και από οικογένειες μεταναστών έχουν περιορισμένες εκπαιδευτικές ευκαιρίες, συμπεριλαμβανομένων των ευκαιριών για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων που απαιτούνται για την εύρεση εργασίας. Οι ανισότητες στην εκπαίδευση αυξάνονται και συχνά συνδέονται με την έλλειψη ευκαιριών επιλογής του επιθυμητού σχολείου για μαθητές που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών, ιδίως για όσους έφθασαν πρόσφατα στη Σουηδία. Οι διαφορές στις πρακτικές βαθμολόγησης μεταξύ σχολείων ενδέχεται να υπονομεύουν περαιτέρω τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα. Η έλλειψη ειδικευμένων εκπαιδευτικών παραμένει προβληματική και είναι πιο πιεστική όσον αφορά τους εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής, τους διδάσκοντες συγκεκριμένων μαθημάτων σε υποχρεωτικά σχολεία και τους εκπαιδευτικούς επαγγελματικής κατάρτισης σε δευτεροβάθμια σχολεία. Υπάρχει περιθώριο για τη βελτίωση της δομής και της διακυβέρνησης του εκπαιδευτικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας εγγραφής και του συστήματος βαθμολόγησης, καθώς και της εξέλιξης της σταδιοδρομίας των εκπαιδευτικών.

| (34) | Η Σουηδία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις όσον αφορά την ένταξη στην αγορά εργασίας ατόμων από μειονεκτούντα περιβάλλοντα και οικογένειες μεταναστών, καθώς και όσον αφορά τη μείωση των υπολειπόμενων ελλείψεων δεξιοτήτων. Υπάρχει αυξανόμενο χάσμα στα επίπεδα εκπαίδευσης των ατόμων που έχουν γεννηθεί εκτός Ένωσης σε σύγκριση με τα άτομα που έχουν γεννηθεί στην Ένωση, κυρίως λόγω του αυξημένου ποσοστού ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τα άτομα που έχουν γεννηθεί στην Ένωση. Το ποσοστό των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση αυξάνεται, ιδίως μεταξύ σπουδαστών που έχουν γεννηθεί εκτός Ένωσης. Η ενίσχυση της συμμετοχής σε δραστηριότητες μάθησης είναι απαραίτητη για να βοηθηθούν τα άτομα από μειονεκτούσες ομάδες να αναπτύξουν δεξιότητες σημαντικές για την αγορά εργασίας και να αυξήσουν τις πιθανότητές τους να βρουν εργασία. |
| --- | --- |

(34)

Η Σουηδία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις όσον αφορά την ένταξη στην αγορά εργασίας ατόμων από μειονεκτούντα περιβάλλοντα και οικογένειες μεταναστών, καθώς και όσον αφορά τη μείωση των υπολειπόμενων ελλείψεων δεξιοτήτων. Υπάρχει αυξανόμενο χάσμα στα επίπεδα εκπαίδευσης των ατόμων που έχουν γεννηθεί εκτός Ένωσης σε σύγκριση με τα άτομα που έχουν γεννηθεί στην Ένωση, κυρίως λόγω του αυξημένου ποσοστού ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τα άτομα που έχουν γεννηθεί στην Ένωση. Το ποσοστό των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση αυξάνεται, ιδίως μεταξύ σπουδαστών που έχουν γεννηθεί εκτός Ένωσης. Η ενίσχυση της συμμετοχής σε δραστηριότητες μάθησης είναι απαραίτητη για να βοηθηθούν τα άτομα από μειονεκτούσες ομάδες να αναπτύξουν δεξιότητες σημαντικές για την αγορά εργασίας και να αυξήσουν τις πιθανότητές τους να βρουν εργασία.

| (35) | Χρειάζονται περισσότερες προσπάθειες προκειμένου η Σουηδία να επιτύχει τον εθνικό της στόχο για μηδενικές καθαρές εκπομπές άνθρακα έως το 2045. Αν και η Σουηδία εξακολουθεί να συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών με το υψηλότερο μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην τελική της κατανάλωση ενέργειας, η δυναμικότητα του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και οι περιορισμοί μεταφοράς ενδέχεται να επιβάλλουν περιορισμούς στην περαιτέρω ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο μέλλον. Το 2022, οι περιορισμοί αυτοί συνέβαλαν στην άνοδο των τιμών της ενέργειας για τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά και περιόρισαν την επέκταση της οικονομικής δραστηριότητας σε απομακρυσμένες γεωγραφικές περιοχές. Η αύξηση της δυναμικότητας του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας είναι καθοριστικής σημασίας, δεδομένου ότι η τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας της Σουηδίας αναμένεται να διπλασιαστεί σε 300 TWh έως το 2045, λόγω των αυξημένων αναγκών ηλεκτροδότησης της βιομηχανίας και των μεταφορών. Ωστόσο, η κατασκευή και η ενίσχυση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας υπόκειται σε καθυστερήσεις που οφείλονται σε χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης. Επιπλέον, η Σουηδία διαθέτει ορισμένες από τις πιο χρονοβόρες διοικητικές διαδικασίες στην Ένωση για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως έργων χερσαίας αιολικής ενέργειας. Η κυβέρνηση δρομολόγησε έρευνα για την απλούστευση των αξιολογήσεων περιβαλλοντικών αδειών στο πλαίσιο του σουηδικού περιβαλλοντικού κώδικα. Ταυτόχρονα, απαιτείται συγκεκριμένη δράση πολιτικής για την επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών για την επέκταση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, παραδείγματος χάριν με τον περιορισμό του αριθμού των αρχών που συμμετέχουν σε αυτές τις διαδικασίες και με την παράλληλη διενέργεια διαδικασιών. Η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας με την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης είναι επίσης ουσιώδης για να μειωθούν τόσο οι εκπομπές άνθρακα όσο και το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, η Σουηδία κινδυνεύει να μην επιτύχει τον εθνικό της στόχο για αποδοτικότερη χρήση ενέργειας κατά 50 % το 2030 (σε σύγκριση με το 2005), αν συνεχιστεί η τροχιά κατανάλωσης ενέργειας μεταξύ 2005 και 2020. Με κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας 43,8 εκατ. ΤΙΠ το 2021, η Σουηδία παραμένει μεταξύ των κρατών μελών με την υψηλότερη κατά κεφαλή κατανάλωση ενέργειας. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Σουηδία μειώθηκε κατά 37 % την περίοδο από τον Αύγουστο 2022 έως τον Μάρτιο 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας δηλαδή τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Σουηδία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16). |
| --- | --- |

(35)

Χρειάζονται περισσότερες προσπάθειες προκειμένου η Σουηδία να επιτύχει τον εθνικό της στόχο για μηδενικές καθαρές εκπομπές άνθρακα έως το 2045. Αν και η Σουηδία εξακολουθεί να συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών με το υψηλότερο μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην τελική της κατανάλωση ενέργειας, η δυναμικότητα του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και οι περιορισμοί μεταφοράς ενδέχεται να επιβάλλουν περιορισμούς στην περαιτέρω ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο μέλλον. Το 2022, οι περιορισμοί αυτοί συνέβαλαν στην άνοδο των τιμών της ενέργειας για τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά και περιόρισαν την επέκταση της οικονομικής δραστηριότητας σε απομακρυσμένες γεωγραφικές περιοχές. Η αύξηση της δυναμικότητας του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας είναι καθοριστικής σημασίας, δεδομένου ότι η τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας της Σουηδίας αναμένεται να διπλασιαστεί σε 300 TWh έως το 2045, λόγω των αυξημένων αναγκών ηλεκτροδότησης της βιομηχανίας και των μεταφορών. Ωστόσο, η κατασκευή και η ενίσχυση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας υπόκειται σε καθυστερήσεις που οφείλονται σε χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης. Επιπλέον, η Σουηδία διαθέτει ορισμένες από τις πιο χρονοβόρες διοικητικές διαδικασίες στην Ένωση για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως έργων χερσαίας αιολικής ενέργειας. Η κυβέρνηση δρομολόγησε έρευνα για την απλούστευση των αξιολογήσεων περιβαλλοντικών αδειών στο πλαίσιο του σουηδικού περιβαλλοντικού κώδικα. Ταυτόχρονα, απαιτείται συγκεκριμένη δράση πολιτικής για την επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών για την επέκταση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, παραδείγματος χάριν με τον περιορισμό του αριθμού των αρχών που συμμετέχουν σε αυτές τις διαδικασίες και με την παράλληλη διενέργεια διαδικασιών. Η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας με την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης είναι επίσης ουσιώδης για να μειωθούν τόσο οι εκπομπές άνθρακα όσο και το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, η Σουηδία κινδυνεύει να μην επιτύχει τον εθνικό της στόχο για αποδοτικότερη χρήση ενέργειας κατά 50 % το 2030 (σε σύγκριση με το 2005), αν συνεχιστεί η τροχιά κατανάλωσης ενέργειας μεταξύ 2005 και 2020. Με κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας 43,8 εκατ. ΤΙΠ το 2021, η Σουηδία παραμένει μεταξύ των κρατών μελών με την υψηλότερη κατά κεφαλή κατανάλωση ενέργειας. Η κατανάλωση φυσικού αερίου στη Σουηδία μειώθηκε κατά 37 % την περίοδο από τον Αύγουστο 2022 έως τον Μάρτιο 2023, σε σύγκριση με τη μέση κατανάλωση αερίου κατά την ίδια περίοδο τα προηγούμενα πέντε έτη, υπερβαίνοντας δηλαδή τον στόχο μείωσης του 15 %. Η Σουηδία θα μπορούσε να συνεχίσει τις προσπάθειές της για προσωρινή μείωση της ζήτησης αερίου έως τις 31 Μαρτίου 2024 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου (16).

| (36) | Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού έχουν αυξηθεί στη Σουηδία τα τελευταία χρόνια και το 2022 αναφέρθηκαν τέτοιες ελλείψεις για 16 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

(36)

Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε τομείς και επαγγέλματα καίριας σημασίας για την πράσινη μετάβαση, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται η κατασκευή, η ανάπτυξη και η συντήρηση τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών, δημιουργούν εμπόδια στη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Τα υψηλής ποιότητας συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης που ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας και τα στοχευμένα μέτρα αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης είναι καίριας σημασίας για τη μείωση των ελλείψεων δεξιοτήτων και την προώθηση της ένταξης και της ανακατανομής του εργατικού δυναμικού. Προκειμένου να αποδεσμευτεί η αναξιοποίητη προσφορά εργατικού δυναμικού, τα εν λόγω μέτρα πρέπει να είναι προσβάσιμα, ιδίως για τα άτομα και στους τομείς και τις περιφέρειες που επηρεάζονται περισσότερο από την πράσινη μετάβαση. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού έχουν αυξηθεί στη Σουηδία τα τελευταία χρόνια και το 2022 αναφέρθηκαν τέτοιες ελλείψεις για 16 επαγγέλματα που απαιτούν ειδικές δεξιότητες ή γνώσεις για την πράσινη μετάβαση.

| (37) | Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 και η γνώμη (17) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1. |
| --- | --- |

(37)

Υπό το πρίσμα της αξιολόγησης της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης 2023 και η γνώμη (17) του αποτυπώνεται στη σύσταση 1.

| (38) | Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το υψηλό ιδιωτικό χρέος και τις υψηλές τιμές των κατοικιών, |
| --- | --- |

(38)

Υπό το πρίσμα της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της αξιολόγησής της, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2023 και το πρόγραμμα σύγκλισης 2023. Οι συστάσεις του βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται στη σύσταση 1. Οι πολιτικές που αναφέρονται στη σύσταση 1 συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ευπαθειών που συνδέονται με το υψηλό ιδιωτικό χρέος και τις υψηλές τιμές των κατοικιών,

ΣΥΝΙΣΤΑ στη Σουηδία να λάβει μέτρα το 2023 και το 2024, προκειμένου:

1.

Διατηρώντας υγιή δημοσιονομική θέση το 2024, να διατηρήσει τις εθνικά χρηματοδοτούμενες δημόσιες επενδύσεις και να διασφαλίσει την αποτελεσματική απορρόφηση των επιχορηγήσεων του μηχανισμού και άλλων ταμείων της Ένωσης, ιδίως για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

Για την περίοδο μετά το 2024, να συνεχίσει να πραγματοποιεί επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις για την επίτευξη υψηλότερης βιώσιμης ανάπτυξης και να διατηρήσει συνετή μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική θέση.

Να μειώσει τους κινδύνους που συνδέονται με το υψηλό χρέος των νοικοκυριών και τις ανισορροπίες της στεγαστικής αγοράς μέσω της μείωσης της φορολογικής έκπτωσης των πληρωμών τόκων ενυπόθηκων δανείων και/ή μέσω της αύξησης των περιοδικών φόρων ακίνητης περιουσίας, θεσπίζοντας παράλληλα επαρκή εργαλεία για τη βελτίωση της αξιολόγησης και της στόχευσης της πολιτικής. Να τονώσει τις επενδύσεις στην κατασκευή κατοικιών για την άμβλυνση των πλέον πιεστικών ελλείψεων, ιδίως με την άρση των διαρθρωτικών εμποδίων για τις κατασκευές και με τη διασφάλιση της προσφοράς οικοδομήσιμης γης. Να βελτιώσει την αποδοτικότητα της στεγαστικής αγοράς, μεταξύ άλλων με τη θέσπιση μεταρρυθμίσεων στην αγορά ενοικίασης ακινήτων.

2.

Να συνεχίσει τη σταθερή υλοποίηση του οικείου σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και να οριστικοποιήσει άμεσα το κεφάλαιο για το REPowerEU με σκοπό την ταχεία έναρξη υλοποίησής του. Να προχωρήσει στην ταχεία υλοποίηση των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής, σε στενή συμπληρωματικότητα και συνέργεια με το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

3.

Να βελτιώσει τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα για μαθητές από μειονεκτούντα κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα και από οικογένειες μεταναστών, εξασφαλίζοντας ίσες ευκαιρίες πρόσβασης στο σχολικό σύστημα και αντιμετωπίζοντας τις ελλείψεις ειδικευμένων εκπαιδευτικών. Να αναπτύξει τις δεξιότητες των μειονεκτουσών ομάδων, ιδίως των ατόμων από οικογένειες μεταναστών, μέσω της προσαρμογής των πόρων και των μεθόδων στις ανάγκες τους, ώστε να βοηθηθούν στην ένταξή τους στην αγορά εργασίας.

4.

Να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα επιταχύνοντας την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μεταξύ άλλων με την επέκταση και την αναβάθμιση των δικτύων μεταφοράς ενέργειας, τη θέσπιση μεταρρυθμίσεων για την απλούστευση και την επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών και των διαδικασιών αδειοδότησης, τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και την ενίσχυση των προσπαθειών πολιτικής που αποσκοπούν στην παροχή και την απόκτηση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων οι οποίες απαιτούνται για την πράσινη μετάβαση.

Βρυξέλλες, 14 Ιουλίου 2023.

Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

1

(2)  ΕΕ L 306 της 23.11.2011, σ. 25.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Μαΐου 2023, σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ (ΕΕ C 180 της 23.5.2023, σ. 1).

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2023/435 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2023, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 όσον αφορά τα κεφάλαια για το REPowerEU στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, (ΕΕ) 2021/1060 και (ΕΕ) 2021/1755 και της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (ΕΕ L 63 της 28.2.2023, σ. 1).

5

(6)  ST 7772/2022 INIT· ST 7772/2022 ADD 1.

6

(7)  Το ακαθάριστο δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης στον τομέα της ενέργειας ανήλθε σχεδόν στο 0,5 % του ΑΕΠ το 2022, αλλά εισπράχθηκαν σημαντικά αντισταθμιστικά έσοδα από τον διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς, Svenska Kraftnät.

7

(8)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2021, για τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2021 της Σουηδίας (ΕΕ C 304 της 29.7.2021, σ. 131).

8

(9)  Για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού χρησιμοποιείται η μεταβολή των πρωτογενών δαπανών (εκτός των μέτρων διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων), εξαιρουμένων των προσωρινών μέτρων έκτακτης ανάγκης που συνδέονται με την κρίση της COVID-19, αλλά συμπεριλαμβανομένων των δαπανών που χρηματοδοτούνται από μη επιστρεπτέα στήριξη (επιχορηγήσεις) του μηχανισμού και από άλλα ταμεία της Ένωσης, σε σχέση με τη μεσοπρόθεσμη δυνητική ανάπτυξη. Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. πλαίσιο 1 στους δημοσιονομικούς στατιστικούς πίνακες.

9

(10)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες είχαν επεκτατική συμβολή ύψους 0,2 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ.

10

(11)  Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει το επίπεδο του ετήσιου δημοσιονομικού κόστους των εν λόγω μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων εσόδων και τρεχουσών δαπανών, καθώς και —κατά περίπτωση— των μέτρων σε επίπεδο κεφαλαιουχικών δαπανών.

11

(12)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2022, σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων 2022 της Σουηδίας και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης 2022 της Σουηδίας (ΕΕ C 334 της 1.9.2022, σ. 221).

12

(13)  Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2023 της Επιτροπής, η αύξηση του δυνητικού προϊόντος της Σουηδίας, που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του δημοσιονομικού προσανατολισμού, μεσοπρόθεσμα (10ετής μέση), εκτιμάται σε 7,7 % σε ονομαστικούς όρους.

13

(14)  Άλλες εθνικά χρηματοδοτούμενες κεφαλαιουχικές δαπάνες προβλέπεται να έχουν ουδέτερη συμβολή.

14

(15)  Η μείωση του ενεργειακού φόρου στο ντίζελ και τη βενζίνη προβλέπεται να παραμείνει σε ισχύ από το 2023 έως το 2025.

15

(16)  Κανονισμός (ΕΕ) 2022/1369 του Συμβουλίου, της 5ης Αυγούστου 2022, σχετικά με συντονισμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αερίου (ΕΕ L 206 της 8.8.2022, σ. 1).

16

(17)  Βάσει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97.

17

---