# Publicatieblad C 290/2023

| | ISSN 1977-0995 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 290 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 66e jaargang18 augustus 2023 |

ISSN 1977-0995

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 290

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

66e jaargang18 augustus 2023

---

| Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- |
| | II   Mededelingen |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2023/C 290/01 | Mededeling van de Commissie over het Europees burgerinitiatief (EBI) Voor cosmetica zonder dierenleed — maak Europa dierproefvrij | 1 |
| 2023/C 290/02 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.11144 — COLT TECHNOLOGY SERVICES GROUP / LUMEN EMEA BUSINESS) (
  1
  ) | 16 |

Inhoud

Bladzijde

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2023/C 290/01

Mededeling van de Commissie over het Europees burgerinitiatief (EBI) Voor cosmetica zonder dierenleed — maak Europa dierproefvrij

1

2023/C 290/02

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak M.11144 — COLT TECHNOLOGY SERVICES GROUP / LUMEN EMEA BUSINESS) (
  1
  )

1

16

---

| | III   Voorbereidende handelingen |
| --- | --- |
| | EUROPESE CENTRALE BANK |
| 2023/C 290/03 | Advies van de Europese Centrale Bank van 5 juli 2023 inzake een voorstel voor de hervorming van de economische governance van de Unie (CON/2023/20) | 17 |

III   Voorbereidende handelingen

EUROPESE CENTRALE BANK

2023/C 290/03

Advies van de Europese Centrale Bank van 5 juli 2023 inzake een voorstel voor de hervorming van de economische governance van de Unie (CON/2023/20)

17

---

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Europese Commissie |
| 2023/C 290/04 | Wisselkoersen van de euro — 17 augustus 2023 | 26 |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN |
| 2023/C 290/05 | Bijwerking van de lijst van grensdoorlaatposten bedoeld in artikel 2, punt 8, van Verordening (EU) 2016/399 van het Europees Parlement en de Raad betreffende een Uniecode voor de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) | 27 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

2023/C 290/04

Wisselkoersen van de euro — 17 augustus 2023

26

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

2023/C 290/05

Bijwerking van de lijst van grensdoorlaatposten bedoeld in artikel 2, punt 8, van Verordening (EU) 2016/399 van het Europees Parlement en de Raad betreffende een Uniecode voor de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode)

27

---

| | V   Bekendmakingen |
| --- | --- |
| | ANDERE HANDELINGEN |
| | Europese Commissie |
| 2023/C 290/06 | Bekendmaking van een mededeling van de goedkeuring van een standaardwijziging van een productdossier voor een naam in de wijnsector als bedoeld in artikel 17, leden 2 en 3, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie | 45 |
| 2023/C 290/07 | Bekendmaking van een aanvraag tot registratie van een naam overeenkomstig artikel 50, lid 2, punt a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen | 57 |
| 2023/C 290/08 | Bekendmaking van een aanvraag tot registratie van een naam overeenkomstig artikel 50, lid 2, punt a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen | 60 |

V   Bekendmakingen

ANDERE HANDELINGEN

Europese Commissie

2023/C 290/06

Bekendmaking van een mededeling van de goedkeuring van een standaardwijziging van een productdossier voor een naam in de wijnsector als bedoeld in artikel 17, leden 2 en 3, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie

45

2023/C 290/07

Bekendmaking van een aanvraag tot registratie van een naam overeenkomstig artikel 50, lid 2, punt a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

57

2023/C 290/08

Bekendmaking van een aanvraag tot registratie van een naam overeenkomstig artikel 50, lid 2, punt a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

60

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst. |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst.

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 18.8.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 290/1 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 290/1

---

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE

over het Europees burgerinitiatief (EBI) “Voor cosmetica zonder dierenleed — maak Europa dierproefvrij”

(2023/C 290/01)

1.   INLEIDING: HET EUROPEES BURGERINITIATIEF

Burgers van de EU kunnen de Europese Commissie verzoeken om een wetgevingsvoorstel in te dienen over een zaak waarvoor naar hun oordeel een rechtshandeling nodig is om de EU-verdragen uit te voeren. Daartoe moeten zij een Europees burgerinitiatief (EBI) indienen krachtens artikel 11, lid 4, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, waarin wordt voorgeschreven dat de handtekening benodigd is van ten minste één miljoen burgers, afkomstig uit een significant aantal lidstaten. Verordening (EU) 2019/788 (1) (de “EBI-verordening”), die van kracht is sinds 1 januari 2020, omvat nadere bepalingen over het EBI.

“Voor cosmetica zonder dierenleed — maak Europa dierproefvrij” is het negende EBI (2) dat de door het verdrag betreffende de Europese Unie en de EBI-verordening vereiste drempelwaarden bereikt. Het is bovendien het vijfde succesvolle initiatief over dierenwelzijn of het milieu. In het initiatief wordt de Commissie opgeroepen om maatregelen te nemen met betrekking tot het gebruik van dieren voor wetenschappelijke doeleinden, zoals hierna uiteengezet.

| 1) | Bescherming en versterking van het verbod op dierproeven voor cosmetische producten. De wetgeving aanpassen om consumenten, werknemers en het milieu te beschermen met betrekking tot alle cosmetica-ingrediënten, zonder enige vorm van dierproeven. |
| --- | --- |

1)

| 2) | De EU-wetgeving inzake chemische stoffen aanpassen. Ervoor zorgen dat de gezondheid van de mens en het milieu wordt beschermd door chemische stoffen te beheren zonder nieuwe voorschriften voor dierproeven. |
| --- | --- |

2)

| 3) | Modernisering van de wetenschap in de EU. Toezeggen vóór het einde van de huidige zittingsperiode een wetgevingsvoorstel in te dienen met een routekaart voor de uitfasering van alle dierproeven in de EU. |
| --- | --- |

3)

Na het verzoek van de organisatoren op 21 mei 2021 heeft de Commissie het initiatief (3) op 30 juni 2021 geregistreerd. Na de verificatie van de steunbetuigingen door de instanties van de lidstaten, hebben de organisatoren het initiatief op 25 januari 2023 bij de Commissie ingediend (4). De Commissie heeft het initiatief onderzocht op basis van de EBI-verordening.

De organisatoren hebben de doelstellingen van het initiatief nader toegelicht tijdens een vergadering met de Commissie op 17 maart 2023 (5) en tijdens de door het Europees Parlement georganiseerde openbare hoorzitting van 25 mei 2023 (6). Bovendien heeft het Parlement op 10 juli 2023 een plenair debat gehouden over het EBI.

In deze mededeling deelt de Commissie, overeenkomstig artikel 15, lid 2, van de EBI-verordening, haar juridische en politieke conclusies over het initiatief mee, waarbij zij tevens vermeldt welke maatregelen zij gaat nemen als reactie op het initiatief.

2.   ACHTERGROND

In artikel 13 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie wordt de noodzaak erkend om dieren als wezens met gevoel te beschermen. Hiertoe moeten de EU en de lidstaten bij het formuleren en uitvoeren van het beleid van de EU op het gebied van landbouw, visserij, vervoer, de eengemaakte markt, onderzoek, technologische ontwikkeling en de ruimte ten volle rekening houden met hetgeen vereist is voor het welzijn van dieren.

Het wetgevings- en beleidskader van de EU wordt wereldwijd als toonaangevend beschouwd wat de uitfasering van het gebruik van dieren en de bevordering van dierenwelzijn betreft. Belangrijke verwezenlijkingen van dit beleid zijn onder meer de invoering van het volledige verbod op dierproeven voor cosmetische producten in de EU in 2013 (7) en het feit dat de laatste twee decennia meer dan 1 miljard EUR aan financiering werd verstrekt voor onderzoeks- en innovatie-initiatieven die gebruikmaken van dierproefvrije methoden in de EU.

Het gebruik van dieren voor wetenschap is een belangrijk transversaal thema. Hoewel vooruitgang werd geboekt, wordt nog steeds een groot aantal dieren gebruikt voor dierproeven in Europa. Dieren worden gebruikt voor verschillende doeleinden bij onderzoek en veiligheidsbeoordelingen van chemische stoffen en geneesmiddelen waar geen alternatieven voorhanden zijn om een hoog niveau van bescherming van de gezondheid van de mens en het milieu (waaronder de gezondheid van dieren) te bieden.

In 2020 werden in totaal 7,9 miljoen dieren voor proeven gebruikt voor onderzoek, opleiding en onderwijs, of voor regelgevingsdoeleinden in de EU (uitgezonderd het Verenigd Koninkrijk) en Noorwegen (8). Dit aantal ligt 7,5 % lager dan in 2019 (8,5 miljoen) en 11,4 % lager dan in 2018 (8,8 miljoen) (9). De soorten die het vaakst werden gebruikt, zijn muizen (49 %) en vissen (27 %). Net als de voorgaande jaren was onderzoek het hoofddoel van het gebruik van dieren (72 %), waarbij 41 % van al het gebruik basisonderzoek betrof en 31 % translationeel en toegepast onderzoek. Van alle dieren die werden gebruikt, werd 17 % gebruikt om aan de hieronder gespecificeerde wettelijke vereisten te voldoen, gevolgd door dieren die werden gebruikt voor routineproductie (5 %), waaronder de productie van antilichamen of producten op basis van bloed. Van alle dieren die werden gebruikt om aan wettelijke vereisten te voldoen (1,4 miljoen gevallen in totaal), was 54 % bestemd voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik, 22,8 % voor geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik, 8,7 % voor industriële chemicaliën (dit houdt verband met wetgeving inzake chemische stoffen, zoals de Reach-verordening (10)), 2,8 % voor diervoeders en levensmiddelen, 4,8 % voor gewasbeschermingsmiddelen, 3,6 % voor medische hulpmiddelen, 0,3 % voor biociden en 3,0 % voor andere doeleinden.

2.1.   Wetgevingshandelingen met betrekking tot dierproeven

De EU-wetgeving die van belang is voor dierproeven is vrij ruim en kan in beginsel worden onderverdeeld in drie categorieën. In de eerste categorie worden in Richtlijn 2010/63/EU betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (11) algemene doelen en regels vastgesteld voor het welzijn van dieren die voor dierproeven worden gebruikt indien het gebruik van dieren niet kan worden vermeden. De tweede categorie bestaat uit handelingen met een transversaal karakter die toegespitst zijn op chemische stoffen, zoals de Reach-verordening, die sectoroverschrijdende regels bevat. De derde vertegenwoordigt meerdere sectorale rechtshandelingen waarin regels worden vastgesteld voor de beoordeling van chemische stoffen die in specifieke sectoren of producten worden gebruikt. Zowel de Reach-verordening als de sectorspecifieke EU-rechtshandelingen bevatten gegevensvereisten of -voorschriften over dierproeven om de potentiële gevolgen van producten en stoffen voor de gezondheid van mens of dier en voor het milieu te beoordelen.

2.1.1.   Wetgeving ter bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt

In de richtlijn betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt, wordt als einddoel vastgesteld om het gebruik van dieren voor onderzoeks- en regelgevingsdoeleinden in de EU volledig uit te faseren. Een andere hoeksteen van de richtlijn is het feit dat aan het beginsel van de drie V’s moet worden voldaan:

| — | vervanging van studies die afhankelijk zijn van het gebruik van dieren door methoden waarbij geen levende dieren betrokken zijn; |
| --- | --- |

—

vervanging van studies die afhankelijk zijn van het gebruik van dieren door methoden waarbij geen levende dieren betrokken zijn;

| — | vermindering: dierproefmethoden of benaderingen zodanig aanpassen dat het aantal dieren dat nodig is om tot een wetenschappelijk onderbouwd resultaat te komen wordt verminderd; |
| --- | --- |

—

vermindering: dierproefmethoden of benaderingen zodanig aanpassen dat het aantal dieren dat nodig is om tot een wetenschappelijk onderbouwd resultaat te komen wordt verminderd;

| — | verfijning van methoden die pijn, lijden en angst bij de gebruikte dieren tot een minimum beperken of die hun welzijn vergroten.






  — | In de richtlijn worden ook de specifieke taken vastgesteld van het referentielaboratorium van de Europese Unie voor alternatieve methoden ter vervanging van dierproeven (EURL ECVAM) (12)
  , dat integraal deel uitmaakt van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC) van de Commissie. Het voert uiteenlopende activiteiten uit om het gebruik van dierproefvrije methoden te bevorderen in wetgeving, biomedische wetenschappen en onderwijs. In de richtlijn wordt het EURL ECVAM onder meer opgedragen om alternatieve benaderingen te ontwikkelen, bij te dragen aan de validering ervan en de validering te coördineren, en gegevensbanken en informatiesystemen op te zetten. Krachtens de richtlijn zijn de lidstaten verplicht regelmatig statistische gegevens (13)
  te verstrekken over het gebruik van dieren voor wetenschappelijke doeleinden. De Commissie moet daarnaast specifieke, openbaar toegankelijke gegevensbanken opzetten (14). |
| --- | --- | --- |

—

verfijning van methoden die pijn, lijden en angst bij de gebruikte dieren tot een minimum beperken of die hun welzijn vergroten.

—

In de richtlijn worden ook de specifieke taken vastgesteld van het referentielaboratorium van de Europese Unie voor alternatieve methoden ter vervanging van dierproeven (EURL ECVAM) (12)
  , dat integraal deel uitmaakt van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek (JRC) van de Commissie. Het voert uiteenlopende activiteiten uit om het gebruik van dierproefvrije methoden te bevorderen in wetgeving, biomedische wetenschappen en onderwijs. In de richtlijn wordt het EURL ECVAM onder meer opgedragen om alternatieve benaderingen te ontwikkelen, bij te dragen aan de validering ervan en de validering te coördineren, en gegevensbanken en informatiesystemen op te zetten. Krachtens de richtlijn zijn de lidstaten verplicht regelmatig statistische gegevens (13)
  te verstrekken over het gebruik van dieren voor wetenschappelijke doeleinden. De Commissie moet daarnaast specifieke, openbaar toegankelijke gegevensbanken opzetten (14).

2.1.2.   Transversale EU-wetgeving inzake chemische stoffen

De Reach-verordening is een rechtshandeling met transversaal karakter over chemische stoffen, waarin is bepaald dat informatie over chemische stoffen moet worden verstrekt om te garanderen dat ze veilig worden vervaardigd, ingevoerd en gebruikt. In de bijlagen bij de Reach-verordening wordt nader ingegaan op methoden om informatie over de gevaren te verzamelen, waarbij het vaak nog om dierproefmethoden gaat. Registranten mogen dierproeven echter alleen als laatste redmiddel gebruiken. Proeven op gewervelde dieren moeten waar mogelijk worden vervangen door alternatieve methoden. In bijlage XI bij de Reach-verordening worden alternatieve methoden opgesomd om de standaardtestregeling aan te passen, en het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) verstrekt hierover uitgebreide richtsnoeren (15).

Voorts bevat de Reach-verordening specifieke regels over het gezamenlijk gebruik van gegevens om onnodige proeven te voorkomen. Tot slot voorziet de Reach-verordening in voorafgaande validering van testvoorstellen, wat ervoor zorgt dat dierproeven alleen worden gebruikt als laatste redmiddel en wanneer dit absoluut noodzakelijk is.

Het gebruik van beschikbare alternatieven methoden wordt in het kader van de Reach-verordening verzekerd, onder meer door ze op te nemen in de verordening testmethoden (16)
  ,. De recente herziening van deze verordening zal leiden tot een snellere toepassing van deze testmethoden zodra ze zijn goedgekeurd door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) aangezien hierin nu rechtstreeks wordt verwezen naar de OESO-methoden in plaats van ze in de verordening te beschrijven.

Er wordt ook opgemerkt dat een geplande gerichte herziening van de Reach-verordening een gelegenheid kan zijn om de verzameling van meer informatie over gevaren op te nemen, bijvoorbeeld over hormoonontregeling voor alle stoffen, en meer informatie over stoffen die zijn geregistreerd in de laagste hoeveelheidsklasse. De besprekingen over het precieze toevoermechanisme in het kader van de herziene Reach-verordening zijn nog aan de gang.

2.1.3.   Sectorale wetgeving

Cosmeticaverordening

De cosmeticaverordening
  13 is de meest geavanceerde EU-rechtshandeling met betrekking tot het uitfaseren van dierproeven aangezien het op de markt brengen van cosmetische producten die op dieren zijn getest hierin wordt verboden om aan de voorschriften van de verordening te voldoen. Het verbod op dierproeven op grond van de cosmeticaverordening wordt uitgebreid besproken in deel 3.1.

Verordening gewasbeschermingsmiddelen en biocidenverordening

In de verordening gewasbeschermingsmiddelen (17) en de biocidenverordening (18) is bepaald dat onnodige dierproeven moeten worden vermeden. In beide verordeningen worden vereisten vastgesteld voor gegevens die moeten worden ingediend bij aanvragen tot goedkeuring van stoffen in het kader van deze verordeningen. Bij het opzetten van studies moet het beginsel van de drie V’s ten volle in aanmerking worden genomen, in het bijzonder wanneer geschikte valideringsmethoden beschikbaar komen. Aanvragers moeten gegevens delen om te voorkomen dat studies op gewervelde dieren plaatsvinden of dat meermaals dezelfde studie wordt uitgevoerd. Er is met name een verplicht mechanisme voor het delen van gegevens opgezet voor studies waarbij gewervelde dieren zijn betrokken over werkzame stoffen van biociden en biociden: er moet een voorafgaand verzoek bij het ECHA worden ingediend om na te gaan of dergelijke studies al werden ingediend in het kader van de biocidenverordening, voordat met de studies wordt begonnen. De in de bijlagen II en III bij de biocidenverordening vastgestelde informatievereisten werden in 2021 gewijzigd (19) om nieuwe teststrategieën aan bod te laten komen waarin in-vitromethoden de voorkeur krijgen boven in-vivoproeven.

Geneesmiddelen voor menselijk gebruik

Het algemeen rechtskader inzake geneesmiddelen voor menselijk gebruik bestaat uit Richtlijn 2001/83/EG (20) en Verordening (EG) nr. 726/2004 (21). De drie V’s zoals ingevoerd bij Richtlijn 2010/63/EU worden hierbij ten volle in aanmerking genomen. De regelgevende instanties in de lidstaten aanvaarden alle gevalideerde methodologieën die dit beginsel ondersteunen. Alternatieve testbenaderingen die niet zijn geëvalueerd in een formeel valideringsproces kunnen door de verantwoordelijke instanties (d.w.z. het Europees Geneesmiddelenbureau en de nationale bevoegde instanties) ook worden aanvaard per geval en na een evaluatie van de door de aanvrager ingediende gegevens.

Bovendien zijn verkorte vergunningsaanvragen voor het in de handel brengen (bv. van generieke geneesmiddelen en biologisch gelijkwaardige geneesmiddelen) en de aanvragen inzake geïnformeerde toestemming mogelijk afhankelijk van de preklinische en klinische studies die werden uitgevoerd om een vergunning te verkrijgen voor het in de handel brengen van een referentiegeneesmiddel. In die gevallen verwijst de aanvrager naar de gegevens die door de oorspronkelijke verstrekker werden ingediend (proeven hoeven niet te worden overgedaan).

De bovengenoemde algemene farmaceutische EU-wetgeving inzake geneesmiddelen voor menselijk gebruik is recent herzien, en de Commissie heeft op 26 april 2023 een nieuw wetgevingsvoorstel aangenomen (22). Sommige voorgestelde wijzigingen zijn erop gericht de drie V’s in de gehele levenscyclus van een geneesmiddel te versterken. Daarnaast versterkt het wetgevingsvoorstel de huidige regels door verplichtingen toe te voegen voor aanvragers of houders van vergunningen voor het in de handel brengen en door alternatieve testbenaderingen te bevorderen. De nieuwe regels zullen ook meer samenwerking stimuleren tussen EU-agentschappen en de nationale bevoegde instanties bij het beoordelen van stoffen, het bevorderen van gegevensuitwisseling en het uitvoeren van gezamenlijke niet-klinische studies om onnodige duplicatie van proeven met levende dieren te vermijden. Met het voorstel wordt ook beoogd de wetgeving toekomstbestendig te maken, zodat het gebruik van alternatieve testmethoden mogelijk wordt.

Geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik

Het EU-rechtskader inzake geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik werd herzien bij Verordening (EU) 2019/6 (23). In deze verordening wordt van aanvragers van een vergunning voor het in de handel brengen van alle diergeneesmiddelen vereist dat zij het minimumaantal dieren gebruiken in de controletests die zij uitvoeren tijdens het vervaardigingsproces van zowel immunologische als niet-immunologische diergeneesmiddelen, en bij afgewerkte immunologische diergeneesmiddelen. Er moeten alternatieve in-vitrotests worden gebruikt wanneer dit leidt tot de vervanging of vermindering van het gebruik of het lijden van dieren. Net als bij geneesmiddelen voor menselijk gebruik zijn sommige aanvragen voor vergunningen voor het in de handel brengen (bv. van generieke geneesmiddelen) afhankelijk van studies bij dieren die werden uitgevoerd voor het referentiediergeneesmiddel. In Verordening (EU) 2019/6 wordt ook voorzien in de mogelijkheid om andere potentiële aanvragers toegang te verlenen tot gegevens door middel van een verklaring van toegang (bv. voor aanvragen op basis van geïnformeerde toestemming) om onnodige dierproeven te vermijden.

Klinische studies voor diergeneesmiddelen vallen buiten het toepassingsgebied van Richtlijn 2010/63/EU betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt, aangezien de wetgeving inzake diergeneesmiddelen al in passende maatregelen inzake dierenwelzijn voorziet: klinische studies moeten het beginsel van de drie V’s in aanmerking nemen, waar mogelijk alternatieve testmethoden gebruiken en rekening houden met de richtsnoeren van de internationale samenwerking voor de harmonisatie van de technische voorschriften over de registratie van diergeneesmiddelen (24).

Medische hulpmiddelen

Het rechtskader inzake medische hulpmiddelen werd in 2017 herzien met de vaststelling van de verordening betreffende medische hulpmiddelen (25) en de verordening betreffende medische hulpmiddelen voor in-vitrodiagnostiek (26). In enkele gevallen kunnen dierproeven plaatsvinden voor preklinische studies. Deze tests moeten worden uitgevoerd overeenkomstig Richtlijn 2010/63/EU.

2.2.   Huidige context van het EU-beleid

Op 14 oktober 2020 heeft de Commissie haar Mededeling betreffende de Strategie voor duurzame chemische stoffen - Op weg naar een gifvrij milieu aangenomen in het kader van de Europese Green Deal (27). Het doel van deze strategie is tweeledig: de bescherming van de menselijke gezondheid en het milieu verbeteren en innovatie stimuleren voor veilige en duurzame chemische stoffen. In de strategie wordt aangekondigd dat het EU-kader voor chemische wetgeving wordt herzien, en wordt nogmaals gewezen op het uiteindelijke doel van de EU om dierproeven volledig te vervangen, door zich in te zetten voor de bevordering van multidisciplinair onderzoek en digitale innovatie voor geavanceerde instrumenten, methoden en modellen, en het vermogen om gegevens te analyseren.

In de strategie worden 85 actiepunten opgesomd, waarvan verschillende de vermindering of uitfasering van dierproeven ondersteunen. Zo zou met het voorstel voor een verordening inzake gegevens over chemische stoffen (28) alle beschikbare informatie over chemische stoffen worden samengebracht op één platform onder de noemer “één stof, één beoordeling”. Dit kan de autoriteiten helpen om chemische stoffen te groeperen voor risicobeheer of interpolatie (read across) te ondersteunen, waardoor de behoefte aan gegevens over dieren wordt verminderd. Een ander voorbeeld is de aanbeveling van de Commissie tot vaststelling van een Europees beoordelingskader voor “inherent veilige en duurzame” chemische stoffen en materialen (29), waarin het gebruik van nieuwe benaderingsmethoden (New Approach Methodologies, NAM’s) voor chemische veiligheidsbeoordelingen wordt bevorderd, door ze zo vroeg mogelijk in het ontwerp en de ontwikkeling van chemische stoffen te integreren.

In september 2021 heeft het Parlement een resolutie aangenomen (30) waarin wordt verzocht om de overgang naar innovatie zonder dieren te gebruiken voor onderzoek, voorgeschreven proeven en onderwijs te versnellen. De Commissie heeft op de maatregelen in de resolutie gereageerd door de acties uiteen te zetten die zij onderneemt om dierproeven te verminderen30.

2.3.   EU-onderzoek naar alternatieve benaderingen, onderwijs en opleiding

De afgelopen twee decennia heeft de Commissie meer dan 1 miljard EUR geïnvesteerd in meer dan 300 onderzoeksprojecten in verband met alternatieve methoden ter vervanging van dierproeven. Verschillende van deze projecten hebben nieuwe instrumenten en methoden opgeleverd die worden gebruikt voor regelgevingsdoeleinden, om de veiligheid van chemische stoffen te voorspellen, om ons begrip van ziekten te vergroten, of de doeltreffendheid van nieuwe behandelingen te beoordelen.

De EU-kaderprogramma’s voor onderzoek en innovatie, Horizon 2020 en Horizon Europa financieren ambitieuze onderzoeksprojecten met betrekking tot alternatieven voor dierproeven. Twee in het oog springende voorbeelden zijn de Aspis-cluster inzake diervrije veiligheidsbeoordelingen van chemische stoffen met een begroting van 60 miljoen EUR uit Horizon 2020 (31) en het PARC-partnerschap met een totale begroting van 400 miljoen EUR, waarvan 200 miljoen EUR door Horizon Europa wordt verstrekt (32)
  , (33). Aspis biedt NAM’s aan om de nauwkeurigheid, snelheid en betaalbaarheid van chemische veiligheidsproeven te verbeteren zonder proefdieren te gebruiken. De cluster werkt momenteel een kader uit, het Aspis-veiligheidsprofielalgoritme (ASPIS Safety Profiling Algorithm, ASPA), gebaseerd op een trapsgewijze benadering voor de risicobeoordeling van de nieuwe generatie (Next Generation Risk Assessment, NGRA) bij de veiligheidsbeoordeling van chronische schadelijke gezondheidseffecten die in verband worden gebracht met blootstelling aan chemische stoffen. PARC beoogt de verschuiving naar NGRA en de stijgende aanvaarding en toepassing van NAM’s te ondersteunen. Tegen deze achtergrond werd een goede samenwerking tussen Aspis en PARC op touw gezet. PARC ondersteunt ook de ontwikkeling van een instrumentarium voor de uitvoering van het “inherent veilige en duurzame” kader, dat het gebruik van in-silico-instrumenten bij risicobeoordelingen bevordert.

Het werkprogramma van cluster 1 “Gezondheid” van Horizon Europa voor 2023-2024 vult deze belangrijke initiatieven aan door onderzoeksprojecten over alternatieven voor dierproeven in de biomedische wetenschappen te financieren op gebieden waar benaderingen met dieren beperkte translationele waarde hebben, waar de meeste dieren worden gebruikt, of waar dieren het grootste lijden ondergaan (25 miljoen EUR; uiterste datum voor indiening: 19 september 2023). Om de aanvaarding van alternatieven voor dierproeven te bevorderen, bevat het werkprogramma van cluster 1 van Horizon Europa voor 2023-2024 een onderwerp om de opleiding van regelgevers te ondersteunen en de verwerking in regelgeving te verbeteren (uiterste datum voor indiening van onderwerpen: 11 april 2024) (34).

De Gemeenschappelijke Onderneming voor het initiatief voor innovatieve geneesmiddelen, de voorloper van de Gemeenschappelijke Onderneming voor het Innovatief Gezondheidsinitiatief, heeft ook geïnvesteerd in alternatieven voor dierproefmethoden. Deze projecten hebben onder meer een in-silicotest opgeleverd om de toxiciteit van chemische stoffen te voorspellen, en de ontwikkeling van geneesmiddelen te versnellen zonder dieren te gebruiken. De Gemeenschappelijke Onderneming voor het Innovatief Gezondheidsinitiatief (35) zal blijven investeren in de ontwikkeling van alternatieven voor dierproeven en de aanvaarding ervan door de gezondheidsindustrie blijven bevorderen. Er zal een relevant onderwerp worden gelanceerd voor het einde van 2023.

Bewustmaking, onderwijs en opleiding zijn van essentieel belang om het gebruik van diervrije methoden te bevorderen, zoals ook werd aangegeven in het EBI. Hoewel onderwijs en opleiding formeel gezien onder de verantwoordelijkheid van de lidstaten vallen, is het EURL ECVAM betrokken bij verschillende onderwijs- en opleidingsactiviteiten die het bewustzijn over het beginsel van de drie V’s beogen te vergroten op het niveau van het middelbaar onderwijs, de universiteit en de vroege stadia van de beroepsopleiding. Het hoofddoel van deze activiteiten is een degelijke strategie uit te rollen om een uitgebreid pakket leermiddelen te ontwikkelen, en een reeks richtsnoeren om leerkrachten en onderwijsinstellingen informatie te verschaffen over doeltreffende manieren om curricula en praktijken toegespitst op het onderwijzen van het “3 V”-beginsel te ontwikkelen, aan te passen en uit te voeren. Bovendien biedt de halfjaarlijkse editie van de Zomercursus over diervrije benaderingen in wetenschappen van het JRC studenten de kans om bij te leren van deskundigen op het gebied van geavanceerde technologieën en computermodellering, kennis en ervaringen uit te wisselen, en professionele netwerken uit te bouwen. Daarnaast hebben verschillende EU-projecten die via verschillende programma’s werden gefinancierd (36) de opleiding van honderden jonge wetenschappers in diervrije methoden ondersteund. Zo richt Aspis momenteel bijvoorbeeld een academie voor jonge wetenschappers op over diervrije veiligheidsbeoordelingen van chemische stoffen. De Commissie heeft met financiële steun van het Parlement een reeks e-learningmodules ontwikkeld over uiteenlopende aspecten van Richtlijn 2010/63/EU, waaronder een module over manieren om bestaande diervrije alternatieven te vinden en een over manieren om alternatieve methoden te ontwikkelen voor regelgevingsdoeleinden.

2.4.   Internationale activiteiten

De Commissie streeft ernaar om gemeenschappelijke normen en innovatieve risicobeoordelingsinstrumenten te ontwikkelen op internationaal niveau (met name in de OESO) en het gebruik ervan binnen internationale kaders te promoten, om verder af te stappen van dierproeven, als een van de doelstellingen. De Commissie verleent actieve ondersteuning voor de ontwikkeling van technische richtsnoeren van de OESO, ook om te zorgen voor de wederzijdse aanvaarding van gegevens tussen OESO- en andere betrokken landen.

Voorts bevordert de Commissie actief de integratie van alternatieve methoden, waaronder in-vitromethoden, in het wereldwijd geharmoniseerd systeem voor de indeling en etikettering van chemische stoffen, en helpt zij om internationale benaderingen op elkaar af te stemmen, en derhalve om een gelijk speelveld te scheppen.

2.5.   Agentschappen, wetenschappelijke comités van de Commissie en belanghebbenden

De Commissie steunt op een breed netwerk van deskundigengroepen, comités en interne denktanks die een brede waaier aan deskundigheid over NAM’s bieden, die de aanvaarding ervan zullen vergemakkelijken. De Commissie heeft het geluk dat zij advies over toonaangevende wetenschap ontvangt van het JRC, waaronder het EURL ECVAM. Deze kennis wordt in de verschillende regelgevingsgebieden versterkt door de agentschappen en wetenschappelijke comités van de Commissie (37). Er bestaan ook andere structuren, zoals het Europees partnerschap voor alternatieve benaderingen voor dierproeven.

In het werkprogramma 2023-2026 van het ECHA zijn verschillende van de activiteiten die het Agentschap met betrekking tot NAM’s heeft gepland, opgesomd, zoals:

| — | internationale capaciteit inzake NAM’s opbouwen door opleidingen te organiseren voor wetenschappers en comités van het ECHA om het kennisniveau over NAM’s die kunnen voldoen aan regelgevingsbehoeften, te vergroten; |
| --- | --- |

—

internationale capaciteit inzake NAM’s opbouwen door opleidingen te organiseren voor wetenschappers en comités van het ECHA om het kennisniveau over NAM’s die kunnen voldoen aan regelgevingsbehoeften, te vergroten;

| — | een grotere rol opnemen in wetenschappelijke projecten die zich richten op de belangrijkste aspecten voor wettelijke erkenning (38); |
| --- | --- |

—

een grotere rol opnemen in wetenschappelijke projecten die zich richten op de belangrijkste aspecten voor wettelijke erkenning (38);

| — | voortdurend computerinstrumenten ontwikkelen die informatie opleveren over gevaarlijke eigenschappen (39); |
| --- | --- |

—

voortdurend computerinstrumenten ontwikkelen die informatie opleveren over gevaarlijke eigenschappen (39);

| — | datasets beschikbaar stellen voor de ontwikkeling van NAM’s en gezamenlijke projecten met de EFSA over gegevensinteroperabiliteit en de integratie van instrumenten; |
| --- | --- |

—

datasets beschikbaar stellen voor de ontwikkeling van NAM’s en gezamenlijke projecten met de EFSA over gegevensinteroperabiliteit en de integratie van instrumenten;

| — | de samenwerking op het gebied van wetgeving en tussen rechtsgebieden binnen en buiten Europa (het Environmental Protection Agency van de Verenigde Staten, Health Canada) versterken via platformen zoals het European Partnership on Alternative Approaches to Animal Testing (Europees partnerschap inzake alternatieve benaderingen voor dierproeven, EPAA) en Accelerating the Pace of Chemical Risk Assessment (het tempo van chemische risicobeoordelingen versnellen, ACPRA), en |
| --- | --- |

—

de samenwerking op het gebied van wetgeving en tussen rechtsgebieden binnen en buiten Europa (het Environmental Protection Agency van de Verenigde Staten, Health Canada) versterken via platformen zoals het European Partnership on Alternative Approaches to Animal Testing (Europees partnerschap inzake alternatieve benaderingen voor dierproeven, EPAA) en Accelerating the Pace of Chemical Risk Assessment (het tempo van chemische risicobeoordelingen versnellen, ACPRA), en

| — | sessies over diervrije methoden organiseren tijdens belangrijke conferenties (40). |
| --- | --- |

—

sessies over diervrije methoden organiseren tijdens belangrijke conferenties (40).

Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) ondersteunt het ethische gebruik van dieren bij het testen van geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik in de hele EU door testbenaderingen die het beginsel van de drie V’s toepassen in regelgeving te verwerken. Het heeft hierover specifieke richtsnoeren uitgebracht, onder meer:

| — | aanbevelingen over methoden waarbij het “drie V’s”-beginsel wordt toegepast in de Europese Farmacopee om houders van vergunningen voor het in de handel brengen te helpen om aan nieuwe of herziene maatregelen te voldoen; |
| --- | --- |

—

aanbevelingen over methoden waarbij het “drie V’s”-beginsel wordt toegepast in de Europese Farmacopee om houders van vergunningen voor het in de handel brengen te helpen om aan nieuwe of herziene maatregelen te voldoen;

| — | een wetenschappelijk onderzoek naar tests inzake partijgewijze vrijgave van vaccins voor menselijk en diergeneeskundig gebruik om ervoor te zorgen dat deze zijn afgestemd op de beste praktijken op het gebied van de drie V’s; en |
| --- | --- |

—

een wetenschappelijk onderzoek naar tests inzake partijgewijze vrijgave van vaccins voor menselijk en diergeneeskundig gebruik om ervoor te zorgen dat deze zijn afgestemd op de beste praktijken op het gebied van de drie V’s; en

| — | een bijdrage aan de ontwikkeling van geharmoniseerde richtsnoeren en voorschriften in Europa en wereldwijd, door nauw samen te werken met de betrokken Europese en internationale instanties. |
| --- | --- |

—

een bijdrage aan de ontwikkeling van geharmoniseerde richtsnoeren en voorschriften in Europa en wereldwijd, door nauw samen te werken met de betrokken Europese en internationale instanties.

Voorts heeft het EMA zijn specifieke werkgroep over de drie V’s (3RsWP) opnieuw ingeschakeld. De 3V’sWG verleent advies aan de wetenschappelijke comités van het EMA over het gebruik van dieren bij voorgeschreven proeven van geneesmiddelen en de toepassing van het beginsel van de drie V’s. De 3V’sWG heeft een aantal zeer ambitieuze doelstellingen vooropgesteld (41), onder meer om de verwerking van innovatieve NAM’s in regelgeving te bevorderen. Binnen het EMA bestaat ook een taskforce Innovatie, een multidisciplinaire groep die een forum biedt om in een vroeg stadium met aanvragers een dialoog op te starten over innovatieve aspecten bij de ontwikkeling van geneesmiddelen, en die ook de verwerking van diervrije methoden in de regelgeving bestrijkt.

De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) beschouwt de ontwikkeling en toepassing van diervrije methoden bij risicobeoordelingen als een cruciale stap om vorderingen te maken in de richting van een nieuw paradigma, dat is gebaseerd op een mechanistisch inzicht in toxiciteit, en af te stappen van het gebruik van dieren. Het EFSA heeft verschillende projecten gesponsord op verschillende gebieden, zoals ontwikkelingsneurotoxiciteit, chronische neurotoxiciteit, de ontwikkeling van routes met nadelige uitkomsten, NAM’s voor nanovormen en absorptie, verspreiding, stofwisseling en uitscheiding. Bovendien heeft het EFSA een NAM-routekaart uitgegeven (42) met voorstellen voor de ontwikkeling van diervrije methoden en nieuwe concepten voor risicobeoordeling bij de mens, die relevant zijn voor regelgevingsdoeleinden.

Het Wetenschappelijk Comité voor consumentenveiligheid van de EU (WCCV) (43) speelt een belangrijke rol om de beslissing van de wetgever om dierproeven te verbieden op grond van de cosmeticaverordening ingang te doen vinden. Het WCCV heeft de vooruitgang in het ontwikkelen en valideren van alternatieve methoden op de voet gevolgd. De laatste herziening van de Notes of Guidance for the Testing of Cosmetic Ingredients and Their Safety Evaluation door het WCCV werd in maart 2021 gepubliceerd.

Naast gevalideerde alternatieven kan het WCCV, al naargelang het geval, ook door het Comité als wetenschappelijk gegrond beschouwde methoden aanvaarden voor de veiligheidsbeoordeling van chemische stoffen, zelfs als hiervoor geen valideringsproces heeft plaatsgevonden.

Het EPAA werd in 2005 door de Commissie opgericht. In het EPAA worden alle diensten van de Commissie samengebracht die werkzaam zijn op het gebied van dierproeven of diervrije proeven voor wetenschappelijke doeleinden, EU-agentschappen, alsook vertegenwoordigers van de sectoren die onder het regelgevingskader inzake chemische stoffen en farmaceutische producten vallen, samen met andere belanghebbenden zoals ngo’s op het gebied van dierenwelzijn, het Parlement en academici. De activiteiten van het EPAA omvatten het projectplatform, waar partners en medewerkers samen kunnen werken aan projecten die de ontwikkeling, validering, aanvaarding en uitvoering ondersteunen van alternatieven die het beginsel van de drie V’s toepassen bij voorgeschreven proeven en besluitvorming. Daarnaast organiseert het EPAA jaarlijks een conferentie over deze onderwerpen. Tijdens de volgende jaarlijkse conferentie, die plaatsvindt in november 2023, zal de impact van de strategie voor duurzame chemische stoffen en de farmaceutische strategie voor Europa inzake innovatie en dierproeven aan bod komen. Het forum van de partners biedt EPAA-leden de kans om informatie uit te wisselen tussen sectoren en synergieën in kaart te brengen. Bovendien kent het subsidies toe en reikt het prijzen uit voor uitzonderlijke bijdragen aan de ontwikkeling en uitvoering van alternatieven voor dierproeven, zoals de “EPAA Refinement Prize”, ter ondersteuning van studenten en jonge wetenschappers die uitzonderlijk werk hebben geleverd op het gebied van alternatieve benaderingen.

2.6.   Vooruitgang na het EBI “Stop vivisectie” van 2015

In 2015 werd de Commissie in het EBI “Stop vivisectie” verzocht om een nieuw voorstel op tafel te leggen om de praktijk van dierproeven uit te faseren. De Commissie heeft als reactie een aantal maatregelen genomen, die zijn opgevolgd:

| 1. | Vooruitgang op het gebied van de drie V’s versnellen door kennisuitwisseling: Het ETPLAS-platform (44) werd opgericht om meer systematische uitwisseling van kennis over de toepassing van de drie V’s mogelijk te maken. Momenteel zijn zes e-opleidingsmodules open toegankelijk via het platform, en zullen dertien bijkomende modules worden afgerond tegen eind 2024. |
| --- | --- |

1.

Vooruitgang op het gebied van de drie V’s versnellen door kennisuitwisseling: Het ETPLAS-platform (44) werd opgericht om meer systematische uitwisseling van kennis over de toepassing van de drie V’s mogelijk te maken. Momenteel zijn zes e-opleidingsmodules open toegankelijk via het platform, en zullen dertien bijkomende modules worden afgerond tegen eind 2024.

| 2. | Ontwikkeling, validering en uitvoering van nieuwe alternatieve benaderingen: De Commissie komt haar verbintenis na om de ontwikkeling, validering en uitvoering van alternatieve benaderingen voor regelgevings- en onderzoeksdoeleinden door de financiering van alternatieve benaderingen en activiteiten van EURL ECVAM inzake methodevalidering voort te zetten. Samenwerkingen zoals het EPAA en APCRA ondersteunen de inspanningen van de Commissie. |
| --- | --- |

2.

Ontwikkeling, validering en uitvoering van nieuwe alternatieve benaderingen: De Commissie komt haar verbintenis na om de ontwikkeling, validering en uitvoering van alternatieve benaderingen voor regelgevings- en onderzoeksdoeleinden door de financiering van alternatieve benaderingen en activiteiten van EURL ECVAM inzake methodevalidering voort te zetten. Samenwerkingen zoals het EPAA en APCRA ondersteunen de inspanningen van de Commissie.

| 3. | Toezicht op de naleving van Richtlijn 2010/63/EU De Commissie en haar agentschappen zijn het gebruik van alternatieve benaderingen blijven stimuleren, bv. voor testen van de pyrogene werking van vaccins en biologische preparaten (45). De Commissie heeft de verordening testmethoden bijgewerkt om het gebruik van internationaal aanvaarde alternatieve methoden te bevorderen. |
| --- | --- |

3.

Toezicht op de naleving van Richtlijn 2010/63/EU De Commissie en haar agentschappen zijn het gebruik van alternatieve benaderingen blijven stimuleren, bv. voor testen van de pyrogene werking van vaccins en biologische preparaten (45). De Commissie heeft de verordening testmethoden bijgewerkt om het gebruik van internationaal aanvaarde alternatieve methoden te bevorderen.

| 4. | Aangaan van een dialoog met de wetenschappelijke gemeenschap De Commissie heeft zich ertoe verbonden een conferentie te organiseren waarbij de wetenschappelijke gemeenschap en belanghebbenden worden betrokken in een debat over manieren om vooruitgang te boeken op weg naar het doel om dierproeven uit te faseren. De Commissie heeft twee conferenties georganiseerd over dit onderwerp, in 2016 en in 2021 (46). |
| --- | --- |

4.

Aangaan van een dialoog met de wetenschappelijke gemeenschap De Commissie heeft zich ertoe verbonden een conferentie te organiseren waarbij de wetenschappelijke gemeenschap en belanghebbenden worden betrokken in een debat over manieren om vooruitgang te boeken op weg naar het doel om dierproeven uit te faseren. De Commissie heeft twee conferenties georganiseerd over dit onderwerp, in 2016 en in 2021 (46).

3.   EVALUATIE VAN DE VOORSTELLEN IN HET INITIATIEF EN REACTIES DAAROP

De Commissie heeft de drie hoofddoelen van het EBI zorgvuldig geanalyseerd.

3.1.   Doelstelling 1: Bescherming en versterking van het verbod op dierproeven voor cosmetische producten

Doelstelling 1wordt in het EBI beschreven als: “Bescherming en versterking van het verbod op dierproeven voor cosmetische producten. De wetgeving aanpassen om consumenten, werknemers en het milieu te beschermen met betrekking tot alle cosmetica-ingrediënten, zonder enige vorm van dierproeven”. In de bijlage bij het initiatief wordt deze doelstelling uitgesplitst in de onderstaande vier punten.

| 1. | Onmiddellijk uitvoeren van de bestaande EU-verbodsbepalingen inzake dierproeven voor cosmetische producten en het in de handel brengen van ingrediënten die op dieren zijn getest. |
| --- | --- |

1.

Onmiddellijk uitvoeren van de bestaande EU-verbodsbepalingen inzake dierproeven voor cosmetische producten en het in de handel brengen van ingrediënten die op dieren zijn getest.

| 2. | Verduidelijken dat de beoordeling van ingrediënten van cosmetische producten gebaseerd moet zijn op gegevens waarbij geen dieren zijn betrokken en dat gegevens waarbij dieren zijn betrokken moeten worden verworpen, ongeacht de locatie en het doel van de dierproeven. |
| --- | --- |

2.

Verduidelijken dat de beoordeling van ingrediënten van cosmetische producten gebaseerd moet zijn op gegevens waarbij geen dieren zijn betrokken en dat gegevens waarbij dieren zijn betrokken moeten worden verworpen, ongeacht de locatie en het doel van de dierproeven.

| 3. | Wetgeving aanpassen om ervoor te zorgen dat chemische veiligheidsbeoordelingen van cosmetica-ingrediënten, ook met het oog op de gezondheid van werknemers en het milieu, worden uitgevoerd zonder dierproeven. |
| --- | --- |

3.

Wetgeving aanpassen om ervoor te zorgen dat chemische veiligheidsbeoordelingen van cosmetica-ingrediënten, ook met het oog op de gezondheid van werknemers en het milieu, worden uitgevoerd zonder dierproeven.

| 4. | Een robuuste strategie voor de beoordeling van cosmetica-ingrediënten uitstippelen op basis van diervrije methoden. |
| --- | --- |

4.

Een robuuste strategie voor de beoordeling van cosmetica-ingrediënten uitstippelen op basis van diervrije methoden.

Reactie op doelstelling 1:

| De Commissie heeft op het EBI gereageerd zoals hieronder uiteengezet.






  — | De Commissie benadrukt dat het verbod op dierproeven voor cosmetische ingrediënten en het verbod om cosmetische producten met ingrediënten die op dieren zijn getest in de handel te brengen ten volle is uitgevoerd in het kader van de cosmeticaverordening. |
| --- | --- |

De Commissie heeft op het EBI gereageerd zoals hieronder uiteengezet.

—

De Commissie benadrukt dat het verbod op dierproeven voor cosmetische ingrediënten en het verbod om cosmetische producten met ingrediënten die op dieren zijn getest in de handel te brengen ten volle is uitgevoerd in het kader van de cosmeticaverordening.

| — | Nu reeds bestaat er een verbod op dierproeven voor de beoordeling van cosmetica-ingrediënten op grond van de cosmeticaverordening. |
| --- | --- |

—

Nu reeds bestaat er een verbod op dierproeven voor de beoordeling van cosmetica-ingrediënten op grond van de cosmeticaverordening.

| — | De Commissie is op dit moment niet van plan wetswijzigingen aan de cosmeticaverordening of de Reach-verordening voor te stellen met betrekking tot het testen van cosmetica-ingrediënten. Het raakvlak tussen beide verordeningen wordt momenteel door het Gerecht onderzocht in twee zaken die zijn aangespannen tegen het ECHA. De Commissie zal de uitspraken analyseren zodra ze voorhanden zijn, en ze in aanmerking nemen wanneer zij een beslissing neemt over de vraag of wetswijzigingen noodzakelijk zijn. |
| --- | --- |

—

De Commissie is op dit moment niet van plan wetswijzigingen aan de cosmeticaverordening of de Reach-verordening voor te stellen met betrekking tot het testen van cosmetica-ingrediënten. Het raakvlak tussen beide verordeningen wordt momenteel door het Gerecht onderzocht in twee zaken die zijn aangespannen tegen het ECHA. De Commissie zal de uitspraken analyseren zodra ze voorhanden zijn, en ze in aanmerking nemen wanneer zij een beslissing neemt over de vraag of wetswijzigingen noodzakelijk zijn.

| — | Voorts is de Commissie van plan om in het kader van de gerichte herziening van de Reach-verordening voor te stellen dat bepaalde informatievereisten op basis van dierproeven waar mogelijk worden vervangen door diervrije methoden. |
| --- | --- |

—

Voorts is de Commissie van plan om in het kader van de gerichte herziening van de Reach-verordening voor te stellen dat bepaalde informatievereisten op basis van dierproeven waar mogelijk worden vervangen door diervrije methoden.

| — | Het verzoek om een robuuste beoordelingsstrategie voor cosmetica-ingrediënten gebaseerd op diervrije methoden lijkt overeenkomsten te vertonen met de verzoeken in doelstelling 2 van het EBI om maatregelen te nemen voor de ontwikkeling en uitvoering van diervrije benaderingen voor chemische veiligheidsbeoordelingen en voor een geharmoniseerde overgang naar diervrije benaderingen in de regelgevingsruimte. Bijgevolg wordt op dit verzoek een antwoord geformuleerd in deel 3.2. |
| --- | --- |

—

Het verzoek om een robuuste beoordelingsstrategie voor cosmetica-ingrediënten gebaseerd op diervrije methoden lijkt overeenkomsten te vertonen met de verzoeken in doelstelling 2 van het EBI om maatregelen te nemen voor de ontwikkeling en uitvoering van diervrije benaderingen voor chemische veiligheidsbeoordelingen en voor een geharmoniseerde overgang naar diervrije benaderingen in de regelgevingsruimte. Bijgevolg wordt op dit verzoek een antwoord geformuleerd in deel 3.2.

Er is nu reeds een verbod opgenomen in de cosmeticaverordening om cosmeticaproducten die op dieren zijn getest in de handel te brengen om aan de vereisten van deze verordening te voldoen. Het verbod, dat ten volle van toepassing is sinds maart 2013, heeft ook betrekking op cosmetica-ingrediënten die getest zijn op dieren voor de toepassing van die verordening. In de EU mag voor de beoordeling van cosmetica geen gebruik worden gemaakt van gegevens die zijn verkregen uit dierproeven die zijn uitgevoerd om te voldoen aan cosmeticavereisten van niet-EU-landen.

De meeste ingrediënten die in cosmeticaproducten worden gebruikt, worden echter ook gebruikt in andere consumptiegoederen en industrieproducten. Dierproeven kunnen noodzakelijk zijn om de naleving van de regels die van toepassing zijn op die producten te garanderen. De Commissie heeft toegelicht (47) dat dierproeven die zijn uitgevoerd om te beantwoorden aan regels die geen verband houden met cosmetische producten geen aanleiding mogen geven tot een verbod op het in de handel brengen van cosmetica. Die gegevens mogen worden gebruikt voor de cosmetische veiligheidsbeoordeling in de zin van de cosmeticaverordening, indien zij relevant zijn voor die beoordeling (48).

Chemische stoffen die als cosmetica-ingrediënten worden gebruikt, zijn ook onderworpen aan de vereisten uit hoofde van de Reach-verordening, als zij worden geproduceerd in hoeveelheden van minstens één ton per jaar, om gevaren en risico’s voor de gezondheid van de mens en het milieu vast te stellen. In oktober 2014 heeft de Commissie samen met het ECHA het raakvlak tussen het verbod op het in de handel brengen en de informatievereisten uit hoofde van de Reach-verordening toegelicht (49). Voor chemische stoffen die niet alleen worden gebruikt in cosmetica zijn dierproeven toegestaan, zoals hierboven uiteengezet, om aan de vereisten van de Reach-verordening te voldoen.

De cosmeticaverordening vereist een beoordeling van de risico’s voor consumenten en beroepsbeoefenaren (50). Bij deze beoordelingen zijn dierproeven verboden. Krachtens de Reach-verordening moet daarnaast echter een beoordeling worden uitgevoerd van de risico’s voor werknemers die aan de stof zijn blootgesteld en van de risico’s voor het milieu. Bijgevolg moeten registranten van chemische stoffen die alleen in cosmetica worden gebruikt mogelijk dierproeven uitvoeren om aan het vereiste uit hoofde van de Reach-verordening inzake het beoordelen van risico’s voor werknemers en het milieu te voldoen. Zoals echter het geval is voor alle uit hoofde van de Reach-verordening geregistreerde stoffen, moeten registranten de vereiste informatie waar mogelijk verstrekken aan de hand van alternatieven voor dierproeven (bv. computermodellering, interpolatie, bewijskracht). Dierproeven blijven het laatste redmiddel en hier kan eigenlijk vaak van worden afgezien overeenkomstig de Reach-verordening.

In het EBI wordt verzocht om wetgevingswijzigingen en om het toepassingsgebied van de cosmeticaverordening uit te breiden zodat deze ook van toepassing is op de beoordeling van de risico’s voor de gezondheid van werknemers en het milieu. Daarvoor zouden fundamentele wijzigingen nodig zijn aan deze verordening en aan de Reach-verordening. Dat zou ook het geval zijn indien wijzigingen moeten worden aangebracht aan de Reach-verordening alleen, d.w.z. indien een verbod op dierproeven voor cosmetica-ingrediënten zou worden ingevoerd uit hoofde van de Reach-verordening alleen. Wijzigingen aan een van beide verordeningen zou leiden tot een informatiekloof over risico’s voor werknemers en het milieu aangezien dit, zoals hierboven reeds aangegeven, nog ontoereikend wordt geacht om veiligheidsbeoordelingen voor de gezondheid van de mens en het milieu uit te voeren zonder dierproeven, omdat er onvoldoende aanvaarde alternatieve methoden voorhanden zijn. Dit kan er ook toe leiden dat cosmetica-ingrediënten die in beginsel veilig zijn uit de handel worden gehaald omdat het niet mogelijk is naar behoren aan te tonen dat ze veilig zijn. Kortom, om wetgevingswijzigingen te kunnen doorvoeren zou vooruitgang moeten worden geboekt met betrekking tot de ontwikkeling van diervrije beoordelingsmethoden, passende criteria voor de aanvaarding ervan en een diepgaande analyse van de effecten.

De bovengenoemde uitlegging van het raakvlak tussen de cosmeticaverordening en de Reach-verordening wordt momenteel door het Gerecht onderzocht in twee zaken die zijn aangespannen tegen het ECHA. Een registrant betwist de door het ECHA vereiste verplichting om dierproeven uit te voeren bij het nemen van een beslissing met betrekking tot de beoordeling van dossiers uit hoofde van de Reach-verordening. De uitspraken worden in de loop van 2023 verwacht en kunnen gevolgen hebben voor de huidige uitlegging die aan de reactie van de Commissie op dit EBI ten grondslag ligt.

| Zaak T-655/20 en zaak T-656/20 (Symrise/ECHA)

  De aanvragers verzoeken om de nietigverklaring van de twee beslissingen van de kamer van beroep van het ECHA. In deze beslissingen had de kamer van beroep het vereiste van het ECHA bevestigd om bepaalde test uit te voeren waarbij gebruik wordt gemaakt van dierproeven voor chemische stoffen die alleen worden gebruikt in cosmetica.
  Naast andere argumenten voert de aanvrager, ondersteund door ngo’s en ondernemingen die cosmetica produceren, aan dat door tests op gewervelde dieren te eisen voor de beoordeling van de risico’s voor de gezondheid van werknemers, en geen rekening te houden met de veiligheid van de stof zoals beoordeeld uit hoofde van de cosmeticaverordening, ECHA een kennelijke beoordelingsfout heeft gemaakt en de Reach-verordening onjuist heeft opgevat. |
| --- |

Zaak T-655/20 en zaak T-656/20 (Symrise/ECHA)

De aanvragers verzoeken om de nietigverklaring van de twee beslissingen van de kamer van beroep van het ECHA. In deze beslissingen had de kamer van beroep het vereiste van het ECHA bevestigd om bepaalde test uit te voeren waarbij gebruik wordt gemaakt van dierproeven voor chemische stoffen die alleen worden gebruikt in cosmetica.

Naast andere argumenten voert de aanvrager, ondersteund door ngo’s en ondernemingen die cosmetica produceren, aan dat door tests op gewervelde dieren te eisen voor de beoordeling van de risico’s voor de gezondheid van werknemers, en geen rekening te houden met de veiligheid van de stof zoals beoordeeld uit hoofde van de cosmeticaverordening, ECHA een kennelijke beoordelingsfout heeft gemaakt en de Reach-verordening onjuist heeft opgevat.

3.2.   Doelstelling 2: De EU-wetgeving inzake chemische stoffen aanpassen

In het EBI wordt de Commissie opgeroepen om de EU-wetgeving inzake chemische stoffen aan te passen en ervoor te zorgen dat de gezondheid van de mens en het milieu worden beschermd door chemische stoffen te beheren zonder nieuwe vereisten inzake dierproeven toe te voegen. In doelstelling 2 van het initiatief wordt verzocht concrete maatregelen te nemen om diervrije benaderingen die relevant zijn voor de mens te ontwikkelen, valideren en toepassen met het oog op de identificatie van giftige chemische stoffen. Er wordt gevraagd om zich te verbinden tot een volledige overgang van dierproeven naar andere methoden, te zorgen voor de aanvaarding van diervrije methoden die zijn geharmoniseerd tussen alle betrokken regelgevende instanties die over bestuurlijke bevoegdheid beschikken voor chemische stoffen, biociden, gewasbeschermingsproducten, farmaceutische producten en andere producten, en regelgevingskaders aan te passen om een snelle aanvaarding van NAM’s te garanderen. Voorts wordt verzocht om ervoor te zorgen dat de uiterlijke termijnen voor vereiste tests niet worden toegepast ten koste van de wetenschappelijke deugdelijkheid of de veiligheid voor mens en milieu, door toe te staan dat kan worden teruggevallen op onbetrouwbare dierproeven. In essentie komen de doelstellingen van het initiatief overeen met de invoering van een strategie of routekaart om over te gaan van dierproeven naar andere methoden. De onder doelstelling 2 vermelde punten, die verder zijn uitgewerkt tijdens een vergadering met de Commissie op 17 maart 2023, lijken gedeeltelijk te overlappen met de punten in doelstelling 3, waarin wordt verzocht om “een routekaart uit te stippelen”, voorrang te geven aan financiering voor de ontwikkeling en validering van diervrije methoden, ook voor regelgevingsdoeleinden, en de aanvaarding van deze methoden te coördineren. In het bijzonder komt het verzoek om concrete maatregelen in doelstelling 2 overeen met de opstelling van een routekaart voor de uitfasering van dierproeven voor chemische veiligheidsbeoordelingen.

Reactie op doelstelling 2:

| Een routekaart voor de uitfasering van dierproeven voor chemische veiligheidsbeoordelingen

  De Commissie zal onmiddellijk starten met de werkzaamheden om een routekaart te ontwikkelen waarin mijlpalen en specifieke acties worden beschreven, die op korte of lange termijn moeten worden uitgevoerd om dierproeven te verminderen, en die een voorwaarde zijn voor een overgang naar een diervrij regelgevingssysteem op grond van de relevante onderdelen van de chemische wetgeving (bv. Reach, de biocidenverordening, de verordening gewasbeschermingsmiddelen en geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik). Centraal in de routekaart staat het analyseren en beschrijven van de maatregelen die nodig zijn om dierproeven in onderdelen van de wetgeving die momenteel dierproeven vereisen voor chemische veiligheidsbeoordelingen te vervangen door andere methoden. In de routekaart wordt het traject geschetst om de ontwikkeling, validering en toepassing van diervrije methoden uit te breiden en te versnellen, evenals de middelen om de aanvaarding ervan in verschillende wetgevingsinstrumenten te vergemakkelijken. De Commissie is van plan om in de tweede helft van 2023 bepaalde elementen van de routekaart met de lidstaten en belanghebbenden tijdens een workshop te bespreken en de geboekte vooruitgang tijdens een tweede workshop te presenteren in de tweede helft van 2024. Het is de bedoeling de werkzaamheden voor de routekaart af te ronden in het eerste kwartaal van de ambtstermijn van de volgende Commissie.
  Bij het opstellen van de routekaart zal de Commissie nauw samenwerken met haar agentschappen, de lidstaten en relevante belanghebbenden van ngo’s, uit het bedrijfsleven en uit de onderzoekssector. De ontwikkeling van de routekaart wordt ondersteund door beoordelingen die werden uitgevoerd door het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek, de werkzaamheden van de EFSA over diervrije benaderingen, de routekaart van de EFSA en de deskundigheid van het ECHA, de EFSA en het EMA. |
| --- |

Een routekaart voor de uitfasering van dierproeven voor chemische veiligheidsbeoordelingen

De Commissie zal onmiddellijk starten met de werkzaamheden om een routekaart te ontwikkelen waarin mijlpalen en specifieke acties worden beschreven, die op korte of lange termijn moeten worden uitgevoerd om dierproeven te verminderen, en die een voorwaarde zijn voor een overgang naar een diervrij regelgevingssysteem op grond van de relevante onderdelen van de chemische wetgeving (bv. Reach, de biocidenverordening, de verordening gewasbeschermingsmiddelen en geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik). Centraal in de routekaart staat het analyseren en beschrijven van de maatregelen die nodig zijn om dierproeven in onderdelen van de wetgeving die momenteel dierproeven vereisen voor chemische veiligheidsbeoordelingen te vervangen door andere methoden. In de routekaart wordt het traject geschetst om de ontwikkeling, validering en toepassing van diervrije methoden uit te breiden en te versnellen, evenals de middelen om de aanvaarding ervan in verschillende wetgevingsinstrumenten te vergemakkelijken. De Commissie is van plan om in de tweede helft van 2023 bepaalde elementen van de routekaart met de lidstaten en belanghebbenden tijdens een workshop te bespreken en de geboekte vooruitgang tijdens een tweede workshop te presenteren in de tweede helft van 2024. Het is de bedoeling de werkzaamheden voor de routekaart af te ronden in het eerste kwartaal van de ambtstermijn van de volgende Commissie.

Bij het opstellen van de routekaart zal de Commissie nauw samenwerken met haar agentschappen, de lidstaten en relevante belanghebbenden van ngo’s, uit het bedrijfsleven en uit de onderzoekssector. De ontwikkeling van de routekaart wordt ondersteund door beoordelingen die werden uitgevoerd door het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek, de werkzaamheden van de EFSA over diervrije benaderingen, de routekaart van de EFSA en de deskundigheid van het ECHA, de EFSA en het EMA.

De routekaart omvat en bouwt voort op de onderstaande elementen om de overgang naar chemische veiligheidsbeoordelingen op basis van testmethoden zonder dierproeven te ondersteunen.

| 1. | Vervangen van dierproeven: Hoewel de afgelopen jaren aanzienlijke vooruitgang is geboekt bij het ontwikkelen van alternatieve methoden voor dierproeven, is het nog steeds niet mogelijk dierproeven voor chemische veiligheidsbeoordelingen te vervangen voor alle (eco-)toxicologische eindpunten. Voor sommige eindpunten is verder onderzoek nodig. Voor andere eindpunten voldoen testmethoden zonder dierproeven momenteel niet volledig aan de regelgevingsbehoeften, bv. wat de kwantitatieve beoordeling van gevaren en risico’s betreft. Derhalve moeten de mogelijkheden om dierproeven te vervangen voor elk (eco-)toxicologisch eindpunt worden geanalyseerd, hiaten worden opgespoord die moeten worden gedicht, en ontwikkelingsbehoeften in kaart worden gebracht. In bepaalde gevallen kan het bovendien nodig zijn gegevensvereisten in de wetgeving anders te definiëren zodat diervrije methoden kunnen worden gebruikt om aan de regelgevingsbehoeften te voldoen. Deze analyse is een centraal element van de routekaart, die ook actiepunten en mijlpalen bevat om het uiteindelijke doel van uitfasering van dierproeven voor de verschillende eindpunten te bereiken. |
| --- | --- |

1.

Vervangen van dierproeven: Hoewel de afgelopen jaren aanzienlijke vooruitgang is geboekt bij het ontwikkelen van alternatieve methoden voor dierproeven, is het nog steeds niet mogelijk dierproeven voor chemische veiligheidsbeoordelingen te vervangen voor alle (eco-)toxicologische eindpunten. Voor sommige eindpunten is verder onderzoek nodig. Voor andere eindpunten voldoen testmethoden zonder dierproeven momenteel niet volledig aan de regelgevingsbehoeften, bv. wat de kwantitatieve beoordeling van gevaren en risico’s betreft. Derhalve moeten de mogelijkheden om dierproeven te vervangen voor elk (eco-)toxicologisch eindpunt worden geanalyseerd, hiaten worden opgespoord die moeten worden gedicht, en ontwikkelingsbehoeften in kaart worden gebracht. In bepaalde gevallen kan het bovendien nodig zijn gegevensvereisten in de wetgeving anders te definiëren zodat diervrije methoden kunnen worden gebruikt om aan de regelgevingsbehoeften te voldoen. Deze analyse is een centraal element van de routekaart, die ook actiepunten en mijlpalen bevat om het uiteindelijke doel van uitfasering van dierproeven voor de verschillende eindpunten te bereiken.

| 2. | De krachten bundelen — betrokkenheid van belanghebbenden: Belanghebbenden betrekken is van cruciaal belang om de wetenschappelijke kennis die aan de basis ligt van de routekaart te bundelen, en essentieel om steun te verkrijgen van de lidstaten, instanties en belanghebbenden uit het bedrijfsleven, van ngo’s en uit de onderzoekssector. Als eerste stap heeft de Commissie, samen met het ECHA en verschillende belanghebbenden, van 31 mei tot 1 juni 2023 (51) een workshop georganiseerd waarbij een inventaris werd gemaakt van de wetenschappelijke ontwikkelingen inzake testmethoden waarbij geen dieren zijn betrokken, en de vereisten waaraan die testmethoden in een regelgevingscontext moeten voldoen. Organisatoren van het EBI namen deel aan de workshop. De deelnemers aan de workshop spraken hun steun uit voor de ontwikkeling van een routekaart voor het uitfaseren van dierproeven. De blijvende betrokkenheid van belanghebbenden wordt onder meer gegarandeerd via een reeks verdere workshops:






  — | de Commissie zal in de tweede helft van 2023 een workshop organiseren om de maatregelen die nodig zijn om dierproeven te vervangen voor elk toxicologisch eindpunt en de elementen van een routekaart te bespreken; |
| --- | --- | --- |

2.

De krachten bundelen — betrokkenheid van belanghebbenden: Belanghebbenden betrekken is van cruciaal belang om de wetenschappelijke kennis die aan de basis ligt van de routekaart te bundelen, en essentieel om steun te verkrijgen van de lidstaten, instanties en belanghebbenden uit het bedrijfsleven, van ngo’s en uit de onderzoekssector. Als eerste stap heeft de Commissie, samen met het ECHA en verschillende belanghebbenden, van 31 mei tot 1 juni 2023 (51) een workshop georganiseerd waarbij een inventaris werd gemaakt van de wetenschappelijke ontwikkelingen inzake testmethoden waarbij geen dieren zijn betrokken, en de vereisten waaraan die testmethoden in een regelgevingscontext moeten voldoen. Organisatoren van het EBI namen deel aan de workshop. De deelnemers aan de workshop spraken hun steun uit voor de ontwikkeling van een routekaart voor het uitfaseren van dierproeven. De blijvende betrokkenheid van belanghebbenden wordt onder meer gegarandeerd via een reeks verdere workshops:

—

de Commissie zal in de tweede helft van 2023 een workshop organiseren om de maatregelen die nodig zijn om dierproeven te vervangen voor elk toxicologisch eindpunt en de elementen van een routekaart te bespreken;

| — | de Commissie is van plan in de tweede helft van 2024 een tweede workshop te organiseren om te presenteren welke vooruitgang werd geboekt bij het ontwikkelen van een routekaart en om input te krijgen van de lidstaten en belanghebbenden; en |
| --- | --- |

—

de Commissie is van plan in de tweede helft van 2024 een tweede workshop te organiseren om te presenteren welke vooruitgang werd geboekt bij het ontwikkelen van een routekaart en om input te krijgen van de lidstaten en belanghebbenden; en

| — | er zullen verdere workshops gericht op wetenschappelijke en regelgevingsaspecten worden georganiseerd in samenwerking met het EPAA of door de agentschappen. |
| --- | --- |

—

er zullen verdere workshops gericht op wetenschappelijke en regelgevingsaspecten worden georganiseerd in samenwerking met het EPAA of door de agentschappen.

| 3. | De samenwerking van agentschappen en deskundigencomités versterken: De Commissie stelt momenteel een voorstel op met als titel “Wetenschappelijke en technische werkzaamheden van de EU over chemische stoffen via de EU-agentschappen stroomlijnen” dat in 2023 moet worden aangenomen en als doel heeft de samenwerking van de agentschappen te versterken en de doeltreffendheid ervan te vergroten door synergieën bij de beoordeling van chemische stoffen ten volle te benutten. Daarnaast zal de Commissie in het kader van de routekaart de sterke en zwakke punten van het huidige landschap van agentschappen, comités en werkgroepen die advies verlenen over diervrije methoden analyseren. Bij deze actie, die samen met de routekaart voltooid zal worden, kunnen ook de mogelijkheden voor een sterkere samenwerking worden verkend, en kunnen de opties om de overdracht van de beschikbare wetenschappelijke deskundigheid naar de wetgeving te versnellen worden geanalyseerd. |
| --- | --- |

3.

De samenwerking van agentschappen en deskundigencomités versterken: De Commissie stelt momenteel een voorstel op met als titel “Wetenschappelijke en technische werkzaamheden van de EU over chemische stoffen via de EU-agentschappen stroomlijnen” dat in 2023 moet worden aangenomen en als doel heeft de samenwerking van de agentschappen te versterken en de doeltreffendheid ervan te vergroten door synergieën bij de beoordeling van chemische stoffen ten volle te benutten. Daarnaast zal de Commissie in het kader van de routekaart de sterke en zwakke punten van het huidige landschap van agentschappen, comités en werkgroepen die advies verlenen over diervrije methoden analyseren. Bij deze actie, die samen met de routekaart voltooid zal worden, kunnen ook de mogelijkheden voor een sterkere samenwerking worden verkend, en kunnen de opties om de overdracht van de beschikbare wetenschappelijke deskundigheid naar de wetgeving te versnellen worden geanalyseerd.

| 4. | Wetenschappelijk adviescomité inzake diervrije methoden: In het kader van de werkzaamheden voor de routekaart zal de Commissie de behoefte aan en de haalbaarheid van een wetenschappelijk deskundigencomité analyseren, dat advies zal verlenen over de ontwikkeling van diervrije benaderingen, en de aanvaarding en verwerking ervan in de regelgevingscontext. Deze analyse wordt samen met de routekaart voorgesteld. |
| --- | --- |

4.

Wetenschappelijk adviescomité inzake diervrije methoden: In het kader van de werkzaamheden voor de routekaart zal de Commissie de behoefte aan en de haalbaarheid van een wetenschappelijk deskundigencomité analyseren, dat advies zal verlenen over de ontwikkeling van diervrije benaderingen, en de aanvaarding en verwerking ervan in de regelgevingscontext. Deze analyse wordt samen met de routekaart voorgesteld.

| 5. | Aanvaarding van methoden: In het kader van de routekaart zal de Commissie analyseren op welke manier de aanvaarding van nieuwe diervrije methoden kan worden versneld, en tegelijkertijd rekening kan worden gehouden met het belang van wederzijdse aanvaarding van gegevens in verschillende rechtsgebieden. Dit heeft mede betrekking op de behoefte om de validering van diervrije methoden te verbeteren, maar ook om de verwerking ervan in regelgeving te versterken. |
| --- | --- |

5.

Aanvaarding van methoden: In het kader van de routekaart zal de Commissie analyseren op welke manier de aanvaarding van nieuwe diervrije methoden kan worden versneld, en tegelijkertijd rekening kan worden gehouden met het belang van wederzijdse aanvaarding van gegevens in verschillende rechtsgebieden. Dit heeft mede betrekking op de behoefte om de validering van diervrije methoden te verbeteren, maar ook om de verwerking ervan in regelgeving te versterken.

| 6. | Internationale dimensie: In de routekaart worden manieren beschreven om outreachactiviteiten met partnerlanden buiten de EU en met multilaterale organisaties te verbeteren ter bevordering van de ontwikkeling en aanvaarding van diervrije testmethoden voor regelgevingsdoeleinden, zoals de achterliggende classificatiemethoden voor stoffen en mengsels voor het mondiaal geharmoniseerd classificatie- en etiketteringssysteem voor chemische stoffen van de VN. |
| --- | --- |

6.

Internationale dimensie: In de routekaart worden manieren beschreven om outreachactiviteiten met partnerlanden buiten de EU en met multilaterale organisaties te verbeteren ter bevordering van de ontwikkeling en aanvaarding van diervrije testmethoden voor regelgevingsdoeleinden, zoals de achterliggende classificatiemethoden voor stoffen en mengsels voor het mondiaal geharmoniseerd classificatie- en etiketteringssysteem voor chemische stoffen van de VN.

| 7. | Deelname van agentschappen aan internationale fora: De EU-agentschappen, zoals de EFSA, het ECHA of het EMA, beschikken over een uitstekende deskundigheid inzake diervrije methoden. In de routekaart zullen de mogelijkheden om de zichtbaarheid van de agentschappen en hun invloed in internationale fora, zoals de OESO op regionaal niveau en de WHO op internationaal niveau, te verbeteren, in samenwerking met de agentschappen worden geanalyseerd. De samenwerking van regelgevers uit de VS, Canada, Europa en anderen in het APCRA-project (Accelerating the Pace of Chemical Risk Assessment) bevordert de afstemming in internationale fora. Deze werkzaamheden zijn cruciaal zodat vooruitgang kan worden geboekt bij de uitfasering van dierproeven in de internationale context, d.w.z. in het licht van wereldwijde harmonisering van classificaties en de wederzijdse aanvaarding van gegevens. |
| --- | --- |

7.

Deelname van agentschappen aan internationale fora: De EU-agentschappen, zoals de EFSA, het ECHA of het EMA, beschikken over een uitstekende deskundigheid inzake diervrije methoden. In de routekaart zullen de mogelijkheden om de zichtbaarheid van de agentschappen en hun invloed in internationale fora, zoals de OESO op regionaal niveau en de WHO op internationaal niveau, te verbeteren, in samenwerking met de agentschappen worden geanalyseerd. De samenwerking van regelgevers uit de VS, Canada, Europa en anderen in het APCRA-project (Accelerating the Pace of Chemical Risk Assessment) bevordert de afstemming in internationale fora. Deze werkzaamheden zijn cruciaal zodat vooruitgang kan worden geboekt bij de uitfasering van dierproeven in de internationale context, d.w.z. in het licht van wereldwijde harmonisering van classificaties en de wederzijdse aanvaarding van gegevens.

| 8. | Beschikbaarheid en toegankelijkheid van informatie verbeteren: Toegang tot informatie over NAM’s, beschikbare kennisbestanden en instrumenten is essentieel om de aanvaarding van diervrije benaderingen te versnellen. De Commissie zal in 2023 een verordening over chemische gegevens voorstellen, die de toegankelijkheid van informatie over chemische stoffen zal verbeteren. Bovendien zal de Commissie tegen het einde van 2024 analyseren op welke manier de toegang tot informatie zoals aanstaande evenementen, oproepen, maar ook richtsnoeren, kan worden vergemakkelijkt, bv. via specifieke platformen en interactieve communicatiemiddelen. Een grotere beschikbaarheid en toegankelijkheid van informatie over diervrije methoden zal voordelen opleveren voor het bedrijfsleven en overheidsinstanties wanneer zij dierproeven vervangen, het brede publiek informeren en de wetenschappelijke gemeenschap ondersteunen bij het ontwikkelen van nieuwe methoden. |
| --- | --- |

8.

Beschikbaarheid en toegankelijkheid van informatie verbeteren: Toegang tot informatie over NAM’s, beschikbare kennisbestanden en instrumenten is essentieel om de aanvaarding van diervrije benaderingen te versnellen. De Commissie zal in 2023 een verordening over chemische gegevens voorstellen, die de toegankelijkheid van informatie over chemische stoffen zal verbeteren. Bovendien zal de Commissie tegen het einde van 2024 analyseren op welke manier de toegang tot informatie zoals aanstaande evenementen, oproepen, maar ook richtsnoeren, kan worden vergemakkelijkt, bv. via specifieke platformen en interactieve communicatiemiddelen. Een grotere beschikbaarheid en toegankelijkheid van informatie over diervrije methoden zal voordelen opleveren voor het bedrijfsleven en overheidsinstanties wanneer zij dierproeven vervangen, het brede publiek informeren en de wetenschappelijke gemeenschap ondersteunen bij het ontwikkelen van nieuwe methoden.

| 9. | Outreach naar de wetenschappelijke gemeenschap en belanghebbenden: Uitwisseling met alle belanghebbenden, inclusief de wetenschappelijke gemeenschap, is van essentieel belang om de vervanging van dierproeven te versnellen en steun te verwerven voor het baseren van chemische beoordelingen op diervrije methoden. De Commissie zal de outreach naar belanghebbenden en de wetenschappelijke gemeenschap daarom uitbreiden, met steun van haar agentschappen, zodat zij de nodige input ontvangt over manieren om dierproeven te vervangen door diervrije benaderingen, bv. de organisatie van workshops (punt 2), de jaarlijkse conferentie onder de paraplu van het EPAA (deel 2.5) of bijdragen aan conferenties. |
| --- | --- |

9.

Outreach naar de wetenschappelijke gemeenschap en belanghebbenden: Uitwisseling met alle belanghebbenden, inclusief de wetenschappelijke gemeenschap, is van essentieel belang om de vervanging van dierproeven te versnellen en steun te verwerven voor het baseren van chemische beoordelingen op diervrije methoden. De Commissie zal de outreach naar belanghebbenden en de wetenschappelijke gemeenschap daarom uitbreiden, met steun van haar agentschappen, zodat zij de nodige input ontvangt over manieren om dierproeven te vervangen door diervrije benaderingen, bv. de organisatie van workshops (punt 2), de jaarlijkse conferentie onder de paraplu van het EPAA (deel 2.5) of bijdragen aan conferenties.

Voorts is de Commissie van plan om in het kader van de herziening van de Reach-verordening alle mogelijkheden te beoordelen om informatievereisten op basis van dierproeven te vervangen door diervrije methoden. Nieuwe informatievereisten op basis van dieren zouden alleen als laatste redmiddel worden ingevoerd.

3.3.   Doelstelling 3: Modernisering van de wetenschap in de EU — Toezeggen een wetgevingsvoorstel in te dienen met een routekaart voor de uitfasering van alle dierproeven

In het EBI wordt verzocht om de wetenschap in de EU te moderniseren door uiteindelijk alle dierproeven uit te faseren, ook voor onderzoeks- en onderwijsdoeleinden. In het initiatief wordt voorgesteld dit doel te bereiken door “vóór het einde van de huidige zittingsperiode een wetgevingsvoorstel in te dienen met een routekaart voor de uitfasering van alle dierproeven in de EU”. In dat voorstel moeten streefdoelen worden opgenomen met betrekking tot de vermindering van het aantal gebruikte dieren, investeringen in geavanceerde diervrije modellen en infrastructuren, synergieën tussen onderwijs en opleiding, en opname van diervrije methoden in regelgeving. De beschrijving van doelstelling 3 in het initiatief lijkt te overlappen met doelstelling 2. In het initiatief wordt ook verzocht om de wenselijkheid van het uitfaseren van dierproeven in wetenschap te bekrachtigen.

Reactie op doelstelling 3:

| De Commissie heeft op het EBI gereageerd zoals hieronder uiteengezet.






  — | De Commissie stelt een aantal actiepunten voor om de vermindering van dierproeven in onderzoek, onderwijs en opleiding te versnellen, inclusief activiteiten die de samenwerking met de lidstaten versterken. |
| --- | --- |

De Commissie heeft op het EBI gereageerd zoals hieronder uiteengezet.

—

De Commissie stelt een aantal actiepunten voor om de vermindering van dierproeven in onderzoek, onderwijs en opleiding te versnellen, inclusief activiteiten die de samenwerking met de lidstaten versterken.

| — | Voorts zal de Commissie onderzoek naar alternatieven voor dierproeven met aanzienlijke financiële middelen blijven steunen. |
| --- | --- |

—

Voorts zal de Commissie onderzoek naar alternatieven voor dierproeven met aanzienlijke financiële middelen blijven steunen.

De Commissie herhaalt dat zij ook het doel nastreeft om dierproeven uit te faseren, zodra dit wetenschappelijk mogelijk is, zoals werd aangegeven in overweging 10 van Richtlijn 2010/63/EU, maar is niet van mening dat een wetgevingsvoorstel de juiste manier is om de uitfasering van alle dierproeven te bereiken. In Richtlijn 2010/63/EU worden maatregelen uiteengezet om voor wetenschappelijke of onderwijsdoeleinden gebruikte dieren te beschermen. Er is niet voorzien in een juridisch kader om onderzoeksprogramma’s op te zetten of streefdoelen voor de vermindering van het aantal gebruikte dieren vast te stellen, of investeringen in geavanceerde diervrije modellen en infrastructuren, synergieën tussen onderwijs en opleiding of de opname van diervrije methoden in regelgeving te stimuleren. Vooruitgang op de genoemde gebieden kan eerder worden bereikt door voort te bouwen op bestaande programma’s en deze uit te breiden, en door specifieke acties te ontwikkelen, zoals hieronder voorgesteld. Bovendien vereist wetenschappelijke vooruitgang via onderzoeksprogramma’s krachtige ondersteuning van de lidstaten. Dat geldt nog duidelijker voor acties in verband met onderwijs en opleiding, een gebied waarvoor de lidstaten verantwoordelijk zijn. Evenzo kan de aanvaarding van gevalideerde methoden alleen worden bereikt met hun betrokkenheid.

Het vaststellen van streefdoelen blijkt nuttig te zijn in beleidsgebieden waar de mogelijkheden om een beleidsdoel ten uitvoer te brengen duidelijk in kaart kunnen worden gebracht. Dat is echter niet het geval bij onderzoek, waar wetenschappelijke vooruitgang en innovatie onvoorspelbaar zijn en afhangen van de best beschikbare methoden, technologieën en kennis. Daarnaast wordt bij het vaststellen van een universeel streefdoel voor vermindering niet noodzakelijk rekening gehouden met de diversiteit van de onderzoeksbehoeften. Er zijn aanzienlijke vorderingen gemaakt in het ontwikkelen van alternatieven, maar diermodellen blijven op dit moment onvermijdelijk om inzicht te verwerven in een aantal complexere biologische of fysiologische processen in verband met gezondheid, ziekte en biodiversiteit. De Commissie wijst er nogmaals op dat het in deze fase niet mogelijk is om te voorspellen wanneer wetenschappelijk onderbouwde methoden die specifieke dierprocedures kunnen vervangen in onderzoek beschikbaar zullen zijn. Derhalve lijkt het vaststellen van streefdoelen voor vermindering niet realistisch, en zouden deze voortdurend moeten worden aangepast.

Zoals hierboven aangegeven in deel 3.2 (punt 5), zal de Commissie als reactie op de verzoeken in doelstelling 2 van het initiatief voorstellen om een routekaart op te stelen waarin de ontwikkeling en validering van diervrije methoden voor regelgevingsdoeleinden zijn opgenomen, evenals de aanvaarding en toepassing ervan in regelgevingsprocedures voor chemische veiligheidsbeoordelingen, zodra ze beschikbaar zijn. Wat de financiering van onderzoek betreft, doet de EU al aanzienlijke investeringen om diervrije benaderingen vooruit te helpen. Dit werd kort toegelicht in deel 2.3. De Commissie is van plan om het tempo van de financiering van alternatieven voor benaderingen met dierproeven aan te houden.

Tot slot zal de Commissie haar in deel 3.2 beschreven verbintenissen met betrekking tot de routekaart voor chemische veiligheidsbeoordelingen aanvullen met de onderstaande specifieke actiepunten om de vermindering van het aantal gebruikte dieren in onderzoek en onderwijs, en de verwerking ervan in regelgeving te versnellen.

| 1. | Coördinatie met de lidstaten verder verbeteren: De Commissie onderzoekt de mogelijkheid om een beleidsactie van de Europese Onderzoeksruimte (EOR) op te zetten om het aantal in onderzoek gebruikte dieren en voorgeschreven testen te verminderen. De betrokkenheid van een kritische massa van lidstaten is essentieel om de aanvaarding van alternatieve methoden te versnellen en zich te verbinden tot een vermindering van dierproeven. Deze actie zou een direct en potentieel krachtig antwoord zijn op het verzoek in het initiatief om dierproeven in onderzoek uit te faseren. Dit zou de lidstaten onder leiding van de Commissie ertoe kunnen bewegen hun nationale en regionale beleidsmaatregelen voor de vermindering van dierproeven te stroomlijnen, en tegelijkertijd de ontwikkeling, validering en aanvaarding van alternatieve methoden te versnellen. Deze EOR-beleidsactie zou alle betrokken belanghebbenden op de hoogte brengen van de toepasselijkheid van diervrije methoden, zodra deze beschikbaar zijn. De Commissie heeft dit voorstel op 25 mei 2023 aan de lidstaten voorgelegd. De lidstaten beoordelen momenteel hun belang om deel te nemen aan een dergelijke actie. |
| --- | --- |

1.

Coördinatie met de lidstaten verder verbeteren: De Commissie onderzoekt de mogelijkheid om een beleidsactie van de Europese Onderzoeksruimte (EOR) op te zetten om het aantal in onderzoek gebruikte dieren en voorgeschreven testen te verminderen. De betrokkenheid van een kritische massa van lidstaten is essentieel om de aanvaarding van alternatieve methoden te versnellen en zich te verbinden tot een vermindering van dierproeven. Deze actie zou een direct en potentieel krachtig antwoord zijn op het verzoek in het initiatief om dierproeven in onderzoek uit te faseren. Dit zou de lidstaten onder leiding van de Commissie ertoe kunnen bewegen hun nationale en regionale beleidsmaatregelen voor de vermindering van dierproeven te stroomlijnen, en tegelijkertijd de ontwikkeling, validering en aanvaarding van alternatieve methoden te versnellen. Deze EOR-beleidsactie zou alle betrokken belanghebbenden op de hoogte brengen van de toepasselijkheid van diervrije methoden, zodra deze beschikbaar zijn. De Commissie heeft dit voorstel op 25 mei 2023 aan de lidstaten voorgelegd. De lidstaten beoordelen momenteel hun belang om deel te nemen aan een dergelijke actie.

| 2. | Voortzetting van de EU-financiering voor alternatieven en zichtbaarheid: De Commissie verleent aanzienlijke steun voor onderzoek naar alternatieven voor dierproeven en zal dat ook blijven doen. Zoals aangegeven in deel 2.3 bevatten het werkprogramma 2023-2024 van Horizon Europa en het Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg verschillende relevante onderwerpen. De Commissie is ook van plan om alternatieven voor dierproeven op te nemen in de volgende strategische planning 2025-2027 van Horizon Europa. |
| --- | --- |

2.

Voortzetting van de EU-financiering voor alternatieven en zichtbaarheid: De Commissie verleent aanzienlijke steun voor onderzoek naar alternatieven voor dierproeven en zal dat ook blijven doen. Zoals aangegeven in deel 2.3 bevatten het werkprogramma 2023-2024 van Horizon Europa en het Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg verschillende relevante onderwerpen. De Commissie is ook van plan om alternatieven voor dierproeven op te nemen in de volgende strategische planning 2025-2027 van Horizon Europa.

| 3. | Verkennende workshop(s): De Commissie is van plan om een of meer workshops met deskundigen te organiseren om toekomstige prioritaire onderzoeksgebieden te bepalen. Deze workshop(s) zullen vóór medio 2025 worden gehouden en kunnen onderdeel vormen van de in deel 3.2 aangekondigde workshops. |
| --- | --- |

3.

Verkennende workshop(s): De Commissie is van plan om een of meer workshops met deskundigen te organiseren om toekomstige prioritaire onderzoeksgebieden te bepalen. Deze workshop(s) zullen vóór medio 2025 worden gehouden en kunnen onderdeel vormen van de in deel 3.2 aangekondigde workshops.

| 4. | Onderwijs, opleiding en bewustmaking: Zoals aangegeven in deel 2.3 werd recent een academie van jonge wetenschappers inzake alternatieven voor dierproeven opgericht in het kader van de Apsis-cluster van Horizon 2020. De Commissie onderzoekt manieren om dit initiatief voort te zetten. |
| --- | --- |

4.

Onderwijs, opleiding en bewustmaking: Zoals aangegeven in deel 2.3 werd recent een academie van jonge wetenschappers inzake alternatieven voor dierproeven opgericht in het kader van de Apsis-cluster van Horizon 2020. De Commissie onderzoekt manieren om dit initiatief voort te zetten.

4.   CONCLUSIE EN VOORUITBLIK

In het EBI “Voor cosmetica zonder dierenleed — maak Europa dierproefvrij” komt de bezorgdheid bij het publiek over het gebruik van dieren voor wetenschappelijke doeleinden, inclusief voor chemische veiligheidsbeoordelingen uit hoofde van verschillende onderdelen van de wetgeving tot uitdrukking.

De Commissie deelt het standpunt dat alle dierproeven voor regelgevingsdoeleinden uitgefaseerd moeten worden. Dit is echter een langetermijndoelstelling, die slechts stapsgewijs kan worden bereikt en waarvoor verdere wetenschappelijke ontwikkelingen nodig zijn met betrekking tot het in kaart brengen van gevaren en risico’s die uitsluitend gebaseerd zijn op diervrije methoden. Op korte en middellange termijn blijven dierproeven belangrijk voor het beoordelen van de risico’s van chemische stoffen voor de gezondheid van de mens en het milieu. Waar mogelijk bevorderen de huidige herzieningen van verschillende onderdelen van de wetgeving inzake chemische stoffen het gebruik van diervrije benaderingen. Zo is de Commissie bijvoorbeeld van plan om een aantal op dieren gebaseerde methoden die momenteel vereist zijn uit hoofde van de Reach-verordening te vervangen en diervrije methoden in te voeren.

Om dierproeven op korte en middellange termijn te verminderen en om die proeven op lange termijn uit te faseren, is gezamenlijk en gecoördineerd optreden van de Commissie en haar agentschappen, de lidstaten, de onderzoeksgemeenschap en belanghebbenden nodig. Dit vereist bovendien een duidelijk beeld van de stappen die moeten worden gezet om dierproeven uit te faseren. De Commissie zal derhalve onmiddellijk starten met haar werkzaamheden om een routekaart te ontwikkelen waarin mijlpalen en specifieke acties worden beschreven, die op korte of lange termijn moeten worden uitgevoerd om dierproeven te verminderen met het oog op een overgang naar een diervrij regelgevingssysteem op grond van de relevante onderdelen van de wetgeving inzake chemische stoffen. In deze routekaart zullen alle noodzakelijke wijzigingen in de regelgevingsbenaderingen worden geanalyseerd, en deze routekaart zal de juiste impuls geven voor de ontwikkeling, validering en toepassing van diervrije methoden, evenals de snelle verwerking ervan in regelgevingsprocedures voor chemische veiligheidsbeoordelingen. Zodra de routekaart is vastgesteld, kan deze als model dienen voor andere beleidsdomeinen. De belangrijkste acties van de Commissie die als uitgangspunt zullen dienen voor deze routekaart bestaan uit een aantal wetgevende en niet-wetgevende maatregelen (uitvoerig beschreven in deel 3.2):

| — | een stapsgewijze analyse van elke van de (eco-)toxicologische eindpunten om de acties en mijlpalen vast te stellen die nodig zijn om dierproeven uit te faseren; |
| --- | --- |

—

een stapsgewijze analyse van elke van de (eco-)toxicologische eindpunten om de acties en mijlpalen vast te stellen die nodig zijn om dierproeven uit te faseren;

| — | de volledige inschakeling van belanghebbenden in workshops in 2023 en 2024 waar de routekaart zal worden besproken ; |
| --- | --- |

—

de volledige inschakeling van belanghebbenden in workshops in 2023 en 2024 waar de routekaart zal worden besproken ;

| — | sterkere samenwerking van agentschappen en deskundigencomités, onder meer door het voorstel van de Commissie met als titel “Wetenschappelijke en technische werkzaamheden van de EU over chemische stoffen via de EU-agentschappen stroomlijnen” dat in de tweede helft van 2023 moet worden aangenomen, aan te nemen; |
| --- | --- |

—

sterkere samenwerking van agentschappen en deskundigencomités, onder meer door het voorstel van de Commissie met als titel “Wetenschappelijke en technische werkzaamheden van de EU over chemische stoffen via de EU-agentschappen stroomlijnen” dat in de tweede helft van 2023 moet worden aangenomen, aan te nemen;

| — | de toegankelijkheid van informatie over NAM’s verbeteren, onder meer door een voorstel van de Commissie in de tweede helft van 2023 voor een verordening inzake gegevens over chemische stoffen die zal zorgen voor een betere toegankelijkheid van informatie over chemische stoffen; |
| --- | --- |

—

de toegankelijkheid van informatie over NAM’s verbeteren, onder meer door een voorstel van de Commissie in de tweede helft van 2023 voor een verordening inzake gegevens over chemische stoffen die zal zorgen voor een betere toegankelijkheid van informatie over chemische stoffen;

| — | in het kader van de routekaart een analyse uitvoeren van manieren waarop de validering en aanvaarding van nieuwe diervrije methoden kan worden versneld; |
| --- | --- |

—

in het kader van de routekaart een analyse uitvoeren van manieren waarop de validering en aanvaarding van nieuwe diervrije methoden kan worden versneld;

| — | de eventuele behoefte aan en de haalbaarheid van een wetenschappelijk deskundigencomité analyseren, dat advies zal verlenen over de ontwikkeling van diervrije benaderingen, en de aanvaarding en verwerking ervan in de regelgevingscontext; |
| --- | --- |

—

de eventuele behoefte aan en de haalbaarheid van een wetenschappelijk deskundigencomité analyseren, dat advies zal verlenen over de ontwikkeling van diervrije benaderingen, en de aanvaarding en verwerking ervan in de regelgevingscontext;

| — | manieren om outreachactiviteiten met partnerlanden buiten de EU en met multilaterale organisaties te verbeteren en manieren om de zichtbaarheid van EU-agentschappen in relevante internationale fora te verbeteren, analyseren. |
| --- | --- |

—

manieren om outreachactiviteiten met partnerlanden buiten de EU en met multilaterale organisaties te verbeteren en manieren om de zichtbaarheid van EU-agentschappen in relevante internationale fora te verbeteren, analyseren.

Om het doel inzake modernisering van de wetenschap te bereiken, is de verdere ontwikkeling van diervrije methoden noodzakelijk. Daarom zal de Commissie de ontwikkeling van alternatieve benaderingen sterk blijven ondersteunen met passende financiering. De Commissie verkent ook de mogelijkheid om de activiteiten van de lidstaten op dit gebied te coördineren.

De Commissie deelt niet het standpunt dat een wetgevingsvoorstel het juiste instrument is om het doel met betrekking tot de uitfasering van het gebruik van dieren in onderzoek en onderwijs te verwezenlijken. De wetenschap is nog niet ver genoeg gevorderd om passende diervrije oplossingen te kunnen bieden om volledig inzicht te verwerven in gezondheid en ziekten of biodiversiteit. Derhalve stelt de Commissie voor specifieke maatregelen te ontwikkelen om de vermindering van dierproeven in wetenschap te versnellen. Deze acties zijn beschreven in deel 3.3 op het gebied van onderzoek, onderwijs en opleiding om de inspanningen op weg naar de uitfasering van dierproeven verder te versterken.

Tot slot verzoekt de Commissie de lidstaten via een voorgestelde nieuwe EOR-beleidsactie, optredend binnen hun bevoegdheden en met name voor onderzoeks- en onderwijsdoeleinden, om hun inspanningen voor de vermindering van methoden waarbij dieren zijn betrokken op te voeren, en actief bij te dragen aan de ontwikkeling van alternatieve benaderingen.

---

(1)  Verordening (EU) 2019/788 van het Europees Parlement en de Raad van 17 april 2019 betreffende het Europees burgerinitiatief (PB L 130 van 17.5.2019, blz. 55).

(2)  https://europa.eu/citizens-initiative/initiatives/details/2021/000006_nl

(3)  Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/1136 van de Commissie van 30 juni 2021 inzake het verzoek tot registratie van het Europees burgerinitiatief “Voor cosmetica zonder dierenleed — maak Europa dierproefvrij” op grond van Verordening (EU) 2019/788 van het Europees Parlement en de Raad.

(4)  In de bijlage bij het EBI “Voor cosmetica zonder dierenleed — maak Europa dierproefvrij” worden nadere procedurele bijzonderheden verstrekt over het initiatief, onder meer over de vereiste drempels en het aantal steunbetuigingen.

(5)  Vergadering van de organisatoren van het initiatief “Voor cosmetica zonder dierenleed — maak Europa dierproefvrij” met de Europese Commissie (europa.eu); https://audiovisual.ec.europa.eu/en/reportage/P-060517

(6)  EBI-hoorzitting “Voor cosmetica zonder dierenleed — maak Europa dierproefvrij”; https://www.europarl.europa.eu/committees/nl/eci-hearing-save-cruelty-free-cosmetics-/product-details/20230524ECI00141

(7)  Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad betreffende het verbod op dierproeven en het verbod op in de handel brengen en betreffende de stand van zaken met betrekking tot alternatieve methoden op het gebied van cosmetische producten (COM(2013) 135 final).

(8)  https://webgate.ec.europa.eu/envdataportal/content/alures/section1_number-of-animals.html

(9)  De daling in 2020 is ook gedeeltelijk het gevolg van de vermindering van activiteiten tijdens de lockdowns en van geannuleerde of uitgestelde projecten wegens de COVID-19-pandemie.

(10)  Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (Reach), tot oprichting van een Europees Agentschap voor chemische stoffen, houdende wijziging van Richtlijn 1999/45/EG en houdende intrekking van Verordening (EEG) nr. 793/93 van de Raad en Verordening (EG) nr. 1488/94 van de Commissie alsmede Richtlijn 76/769/EEG van de Raad en de Richtlijnen 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/EG en 2000/21/EG van de Commissie (PB L 396 van 30.12.2006, blz. 1).

(11)  Richtlijn 2010/63/EU van het Europees Parlement en de Raad van 22 september 2010 betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (PB L 276 van 20.10.2010, blz. 33).

(12)  EU-referentielaboratorium voor alternatieve methoden ter vervanging van dierproeven (EURL ECVAM) (europa.eu);

https://joint-research-centre.ec.europa.eu/eu-reference-laboratory-alternatives-animal-testing-eurl-ecvam_nl

(13)  Het meest recente statistisch overzicht is beschikbaar op https://ec.europa.eu/environment/chemicals/lab_animals/reports_en.htm

(14)  Openbare statistische gegevensbank: https://webgate.ec.europa.eu/envdataportal/content/alures/section1_number-of-animals.html

(15)  Een lijst van richtsnoeren over Reach kan worden geraadpleegd op de website van het ECHA: https://echa.europa.eu/nl/guidance-documents/guidance-on-reach

(16)  Verordening (EG) nr. 440/2008 van de Commissie van 30 mei 2008 houdende vaststelling van testmethoden uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1907/2006 van het Europees Parlement en de Raad inzake de registratie en beoordeling van en de autorisatie en beperkingen ten aanzien van chemische stoffen (Reach) (PB L 142 van 31.5.2008, blz. 1).

(17)  Verordening (EG) nr. 1107/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 betreffende het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en tot intrekking van de Richtlijnen 79/117/EEG en 91/414/EEG van de Raad (PB L 309 van 24.11.2009, blz. 1).

(18)  Verordening (EU) nr. 528/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2012 betreffende het op de markt aanbieden en het gebruik van biociden (PB L 167 van 27.6.2012, blz. 1).

(19)  Gedelegeerde Verordening (EU) 2021/525 van de Commissie van 19 oktober 2020 tot wijziging van de bijlagen II en III bij Verordening (EU) nr. 528/2012 van het Europees Parlement en de Raad betreffende het op de markt aanbieden en het gebruik van biociden (PB L 106 van 26.3.2021, blz. 3).

(20)  Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik (PB L 311 van 28.11.2001, blz. 67).

(21)  Verordening (EG) nr. 726/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 tot vaststelling van communautaire procedures voor het verlenen van vergunningen en het toezicht op geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig gebruik en tot oprichting van een Europees Geneesmiddelenbureau (PB L 136 van 30.4.2004, blz. 1).

(22)  Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad van tot vaststelling van procedures van de Unie voor het verlenen van vergunningen en het toezicht met betrekking tot geneesmiddelen voor menselijk gebruik en tot vaststelling van regels voor het Europees Geneesmiddelenbureau (COM(2023) 193).

(23)  Verordening (EU) 2019/6 van het Europees Parlement en de Raad van 11 december 2018 betreffende diergeneesmiddelen en tot intrekking van Richtlijn 2001/82/EG (PB L 4 van 7.1.2019, blz. 43).

(24)  https://vichsec.org/en/home.html

(25)  Verordening (EU) 2017/745 van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2017 betreffende medische hulpmiddelen (PB L 117 van 5.5.2017, blz. 1).

(26)  Verordening (EU) 2017/746 van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2017 betreffende medische hulpmiddelen voor in-vitrodiagnostiek en tot intrekking van Richtlijn 98/79/EG en Besluit 2010/227/EU van de Commissie.

(27)  COM(2019) 640, https://commission.europa.eu/document/daef3e5c-a456-4fbb-a067-8f1cbe8d9c78_nl

(28)  Chemische veiligheid — betere toegang tot gegevens over chemische stoffen voor veiligheidsbeoordelingen (europa.eu).

(29)  Aanbeveling (EU) 2022/2510 van de Commissie van 8 december 2022 tot vaststelling van een Europees beoordelingskader voor “inherent veilige en duurzame” chemische stoffen en materialen.

(30)  Proceduredossier: 2021/2784(RSP) | Wetgevingsobservatorium | Europees Parlement (europa.eu).

(31)  Animal-free Safety assessment of chemicals: Project cluster for Implementation of novel Strategies (aspis-cluster.eu).

(32)  Partnership for the Assessment of Risks from Chemicals | Parc (eu-parc.eu).

(33)  Marx-Stoelting, P., Rivière, G., Luijten, M. et al., “A walk in the PARC: developing and implementing 21st century chemical risk assessment in Europe”, Arch Toxicol
  97, 893-908 (2023), https://doi.org/10.1007/s00204-022-03435-7

(34)  Besluit C(2023) 2178 van de Europese Commissie, Werkprogramma Horizon Europa 2023-2024, 4. Gezondheid, 31 maart 2023.

(35)  https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/search-all-eu-institutions-and-bodies/innovative-health-initiative-joint-undertaking-ihi-ju_nl

(36)  Bv. In het kader van Horizon 2020 — Maatschappelijke uitdagingen 1, Horizon Europa — Gezondheidscluster, het Initiatief innovatieve geneesmiddelen en het Initiatief voor innovatieve gezondheidszorg, Marie Curie-netwerken enz.

(37)  Bv. het Wetenschappelijk Comité voor consumentenveiligheid (WCCV), het Wetenschappelijk Comité voor gezondheids-, milieu- en opkomende risico’s (SCHEER) of het Wetenschappelijk Adviescomité van het EURL ECVAM.

(38)  Bv. Accelerating the Pace of Chemical Risk Assessment (APCRA), EU ToxRisk-, Aspis-, PARC- en MATCHING-projecten,).

(39)  Bv. het QSAR-instrumentarium van het OESO of de werkzaamheden inzake het QSAR-beoordelingskader bij de OESO.

(40)  Bv. jaarvergaderingen SETAC, EUROTOX, QSAR 2023.

(41)  Consolidated 3-year work plan for the Non-clinical domain including the priorities for 2023 (europa.eu) (Geconsolideerd driejarenwerkplan voor het niet-klinische domein, inclusief de prioriteiten voor 2023).

(42)  “Development of a Roadmap for Action on New Approach Methodologies in Risk Assessment”, EFSA Journal, 2022;19(6):EN-7341.

(43)  Het Comité brengt adviezen uit over gezondheids- en veiligheidsrisico’s (chemische, biologische, mechanische en andere fysieke risico’s) van voor de consument bestemde niet-voedingsproducten (zoals cosmetische producten en de ingrediënten daarvan, speelgoed, textiel, kleding, verzorgingsproducten en huishoudproducten) en diensten (zoals tatoeage en kunstmatig zonnen).

(44)  https://learn.etplas.eu/ (Education and Training Platform for Laboratory Animal Science).

(45)  Gezamenlijk evenement van EDQM en EPAA: The future of pyrogenicity testing: phasing out the rabbit pyrogen test — Europees Directoraat voor de kwaliteit van medicijnen en gezondheidszorg.

(46)  “Non-animal approaches”, Bureau voor publicaties van de Europese Unie (europa.eu) (2017); “Towards replacement of animals for scientific purposes”, Bureau voor publicaties van de Europese Unie (europa.eu) (2021).

(47)  Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad betreffende het verbod op dierproeven en het verbod op in de handel brengen en betreffende de stand van zaken met betrekking tot alternatieve methoden op het gebied van cosmetische producten, 11.3.2013, COM(2013) 135 final.

(48)  Artikel 10, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1223/2009.

(49)  “Interface between REACH and Cosmetics regulations”, Factsheet, ECHA-14-FS-04-EN; https://echa.europa.eu/documents/10162/13628/reach_cosmetics_factsheet_en.pdf/2fbcf6bf-cc78-4a2c-83fa-43ca87cfb314

(50)  Onder beroepsbeoefenaren worden personen verstaan die cosmetische producten gebruiken in het kader van hun beroepsactiviteiten (bv. kappers), terwijl werknemers de ingrediënten of de producten vervaardigen op een industriële site.

(51)  https://echa.europa.eu/-/echa-s-workshop-opens-way-for-animal-testing-free-chemicals-regulation

---

| 18.8.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 290/16 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 290/16

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak M.11144 — COLT TECHNOLOGY SERVICES GROUP / LUMEN EMEA BUSINESS)

(Voor de EER relevante tekst)

(2023/C 290/02)

Op 9 augustus 2023 heeft de Commissie besloten zich niet te verzetten tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de interne markt te verklaren. Dit besluit is gebaseerd op artikel 6, lid 1, punt b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1). De volledige tekst van het besluit is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (https://competition-cases.ec.europa.eu/search). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector; |
| --- | --- |

—

op de website Concurrentie van de Commissie, afdeling Fusies (https://competition-cases.ec.europa.eu/search). Deze website biedt verschillende hulpmiddelen om individuele concentratiebesluiten op te zoeken, onder meer op: naam van de onderneming, nummer van de zaak, datum en sector;

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32023M11144. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving. |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex-website (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=nl) onder document nr. 32023M11144. EUR-Lex biedt onlinetoegang tot de communautaire wetgeving.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

III Voorbereidende handelingen

EUROPESE CENTRALE BANK

| 18.8.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 290/17 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 290/17

---

ADVIES VAN DE EUROPESE CENTRALE BANK

van 5 juli 2023

inzake een voorstel voor de hervorming van de economische governance van de Unie

(CON/2023/20)

(2023/C 290/03)

Inleiding en rechtsgrondslag

Op 12 mei en 27 juni 2023 ontving de Europese Centrale Bank (ECB) verzoeken van respectievelijk de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement om advies over een voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de doeltreffende coördinatie van het economisch beleid en het multilaterale begrotingstoezicht en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad (hierna de “voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact (SGP)” genoemd) (1). Op 12 mei 2023 ontving de ECB verzoeken om advies van de Raad van de Europese Unie over een voorstel voor een verordening van de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (hierna “de voorgestelde wijziging van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP” genoemd) (2) en over een voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 2011/85/EU van de Raad betreffende voorschriften voor de begrotingskaders van de lidstaten (hierna “de voorgestelde wijziging van richtlijn begrotingskaders” genoemd) (3). De voorgestelde wijziging van de richtlijn begrotingskaders, de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP en de voorgestelde wijziging van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP worden hierna gezamenlijk aangeduid als de “Commissievoorstellen”.

De bevoegdheid van de ECB om advies uit te brengen over de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP en over de voorgestelde wijziging van de richtlijn begrotingskaders is gebaseerd op artikel 127, lid 4, en artikel 282, lid 5, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, aangezien de effectieve coördinatie van het economisch beleid en het multilaterale begrotingstoezicht relevant zijn voor de primaire doelstelling van het Europees Stelsel van centrale banken (ESCB), namelijk het handhaven van de prijsstabiliteit krachtens de artikelen 127, lid 1, en 282, lid 2, VWEU en artikel 2 van de statuten van het Europees Stelsel van centrale banken en van de Europese Centrale Bank (hierna de “ESCB-statuten” genoemd).

De bevoegdheid van de ECB om advies uit te brengen over de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP is gebaseerd op artikel 126, lid 14, tweede alinea, VWEU, waarin is bepaald dat de Raad, na onder meer de ECB te hebben geraadpleegd, passende bepalingen inzake de procedure bij buitensporige tekorten vaststelt, hetgeen ook relevant is voor de bovengenoemde primaire doelstelling van het ESCB.

Overeenkomstig artikel 17.5, eerste zin, van het reglement van orde van de Europese Centrale Bank heeft de Raad van bestuur dit advies goedgekeurd.

Algemene opmerkingen

De ECB is ingenomen met de Commissievoorstellen inzake de hervorming van het kader voor economische governance van de Unie. De hervorming heeft tot doel de houdbaarheid van de overheidsschuld en de anticycliciteit van het begrotingsbeleid te waarborgen, een middellangetermijnaanpak van het begrotingsbeleid in te stellen, en vereenvoudiging en een grotere nationale verantwoordelijkheid voor het kader te verwezenlijken. Ook wordt hierin erkend dat hervormingen, investeringen en houdbaarheid van de begroting elkaar versterken en daarom met een geïntegreerde aanpak moeten worden bevorderd. Ten slotte is de hervorming gericht op een effectievere handhaving. Om de verwezenlijking van deze doelstellingen te ondersteunen, geeft de ECB een aantal specifieke technische opmerkingen en suggesties bij de Commissievoorstellen, teneinde het nieuwe kader verder te versterken en te garanderen dat dit transparanter en beter voorspelbaar wordt.

Een robuust Uniekader voor de coördinatie van en het toezicht op het economisch beleid en het begrotingsbeleid is bij uitstek van eminent belang voor de Europese Unie, de lidstaten en met name het eurogebied (4). De ECB benadrukt het belang van houdbare begrotingsposities voor de prijsstabiliteit en duurzame groei in een soepel werkende Economische en Monetaire Unie (EMU) (5). De hervorming van het kader voor economische governance van de Unie kan een realistische, geleidelijke en duurzame aanpassing van de overheidsschuld bieden, in combinatie met het faciliteren van de noodzakelijke nationale structurele beleidsmaatregelen.

De ECB dringt er bij de wetgevers van de Unie op aan zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk eind 2023, overeenstemming te bereiken over de hervorming van het kader voor economische governance van de Unie. Aangezien de algemene ontsnappingsclausule van het SGP tegen die tijd zal worden gedeactiveerd (6), zou een dergelijke overeenkomst van cruciaal belang zijn om de verwachtingen inzake schuldhoudbaarheid en duurzame en inclusieve groei te verankeren. Indien er niet snel een geloofwaardig, transparant en voorspelbaar begrotingskader wordt overeengekomen en ingesteld, kan de noodzakelijke begrotingsaanpassingen en de impuls voor hervormingen en investeringen onnodig vertragen.

De ECB benadrukt de volgende redenen voor een hervormd kader voor economische governance. Ten eerste versterken de toegenomen overheidsschuldquotes en de schuldheterogeniteit in de nasleep van de coronaviruspandemie de behoefte aan een doeltreffende coördinatie van begrotingsposities via het SGP. Een realistische, geleidelijke en duurzame aanpassing van de overheidsschuld, rekening houdend met de heersende groei- en inflatievooruitzichten, is belangrijk om de houdbaarheid van de begroting te waarborgen en de budgettaire ruimte weer op te bouwen voordat een eventuele neergang plaatsvindt. Ten tweede is het van essentieel belang om het begrotingsbeleid meer anticyclisch te maken. Er is doortastend optreden tijdens recessies nodig om ongunstige economische ontwikkelingen te voorkomen, maar het is ook van cruciaal belang dat de buffers worden opnieuw worden opgebouwd zodra de economie weer goed op gang is, teneinde de houdbaarheid van de schuldpositie te waarborgen. Door in tijden van grote schokken effectief bij te dragen tot macro-economische stabilisatie, ondersteunt het anticyclisch begrotingsbeleid het monetaire beleid bij het bereiken van prijsstabiliteit op de middellange termijn. Ten derde is het van essentieel belang dat het kader voor economische governance voorwaarden stelt om het economisch beleid groeivriendelijker te maken. Structurele hervormingen, investeringen en houdbaarheid van de begroting moeten beter worden geïntegreerd in het begrotingstoezicht en het macro-economisch toezicht, onder meer in het kader van de procedure bij macro-economische onevenwichtigheden (7). Om de uitdagingen van de groene en de digitale transitie het hoofd te bieden, met name de naleving van de klimaatverplichtingen van de Unie en de lidstaten in het kader van het internationaal recht en het EU-recht (8), zullen bovendien aanzienlijke particuliere en publieke investeringen nodig zijn die worden gefaciliteerd door aanvullende structurele beleidsmaatregelen. Een geloofwaardige stabilisatie van de overheidsschuldquotes vereist een groeivriendelijk economisch beleid, met inbegrip van overheidsinvesteringen, dat op passende wijze moet worden gestimuleerd in het hervormde kader voor economische governance van de Unie. Indien NextGenerationEU, en met name de herstel- en veerkrachtfaciliteit, doeltreffend wordt uitgevoerd, zal het de lidstaten immers ondersteunen bij het aanpakken van deze uitdagingen en het potentieel van Uniebrede actie aantonen. Maar er zullen meer middelen en investeringen op het niveau van de Unie nodig zijn, evenals duurzame, nationaal gefinancierde investeringen, die ofwel extra inkomstenbronnen ofwel een herprioritering van de uitgaven vereisen, met name in lidstaten met hoge schuldquotes. Ten vierde zou de ECB verdere vooruitgang verwelkomen ten aanzien van eurogebied-gerelateerde aspecten van het kader voor economische governance van de Unie, zoals een effectievere coördinatie van het begrotingsbeleid van het eurogebied en de oprichting van een goed vormgegeven permanente centrale begrotingscapaciteit. Meer in het algemeen blijft de voltooiing van de economische en institutionele architectuur van de EMU van essentieel belang om de schokbestendigheid van het eurogebied te versterken en stabiliteit en groei te bevorderen (9).

Specifieke opmerkingen

1.   Houdbaarheid van overheidsschulden en begrotingsaanpassingen

1.1.   De rol van de analyse van houdbaarheid van de schuld

| 1.1.1. | De ECB begrijpt dat de door de Commissie opgestelde schuldhoudbaarheidsanalyse () in het kader van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP een belangrijke rol zal spelen bij het ontwerpen van de door de Commissie voorgestelde technische trajecten voor netto-overheidsuitgaven die als leidraad dienen voor de lidstaten (10). De schuldhoudbaarheidsanalyse van de Commissie is een waardevol instrument voor het identificeren van begrotingsrisico’s die onvoldoende worden weergegeven in de geregistreerde schuldniveaus, bijvoorbeeld toekomstige kosten in verband met de vergrijzing, voorwaardelijke verplichtingen en de looptijdsamenstelling van de schuld. Om de reproduceerbaarheid, voorspelbaarheid en transparantie van de DSA en een consistente uitvoering van het kader in alle lidstaten en in de tijd te waarborgen, benadrukt de ECB dat de methodologie die ten grondslag ligt aan de schuldhoudbaarheidsanalyse van de Commissie moet worden uitgewerkt in overleg met en ondersteund door de lidstaten. Bovendien lijkt het de ECB nuttig dat het Europees Begrotingscomité over deze methodologie wordt geraadpleegd. |
| --- | --- |

1.1.1.

| 1.1.2. | De ECB is ingenomen met het feit dat het technische traject van de Commissie gericht is op een traject van netto-uitgaven dat in beginsel niet gebaseerd zou zijn op jaarlijkse realtime ramingen van de niet-waarneembare outputgap. Dit kan de anticycliciteit van het begrotingsbeleid verbeteren, met inbegrip van de fluctuatie van de ontvangsten als gevolg van cyclische omstandigheden. Om de duidelijkheid van de Commissievoorstellen verder te vergroten, beveelt de ECB aan de definitie van “netto-uitgaven” (11) nader te specificeren teneinde de volgende aspecten te verduidelijken. De definitie zou: a) moeten uitleggen of het netto-uitgaventraject in nominale of reële termen wordt gedefinieerd; b) de methode voor de berekening van discretionaire maatregelen aan de ontvangstenzijde die op de bruto-uitgaven in mindering moeten worden gebracht, moeten verduidelijken en evalueren en c) moeten verduidelijken in welke mate de berekening van de indicator op waarneembare elementen berust, met name door de methodologie voor de berekening van de cyclische elementen van de uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen te verduidelijken. |
| --- | --- |

1.1.2.

| 1.1.3. | De voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP vereist dat het technische traject voor de netto-uitgaven ervoor zorgt dat de overheidsschuldquote op een plausibel neerwaarts pad wordt gebracht of blijft, of op een prudent niveau blijft (12). De Commissie moet haar analyse van de plausibiliteit en de onderliggende gegevens beoordelen en publiceren (13). De ECB beveelt aan de belangrijkste parameters en aannames die ten grondslag liggen aan de methodologie voor de analyse van de plausibiliteit verder uit te werken in de Commissievoorstellen (14). Bovendien verwelkomt en ondersteunt de ECB het feit dat het verslag van de Commissie aan het Economisch en Financieel Comité, dat de technische trajecten bevat, openbaar zal worden gemaakt voordat de lidstaten hun nationale budgettair-structurele plannen voor de middellange termijn (hierna de “nationale plannen” genoemd) opstellen (15). Daarnaast beveelt de ECB aan een gemeenschappelijk kader te ontwikkelen met betrekking tot de “deugdelijke en verifieerbare economische argumenten” die de lidstaten in hun nationale plannen moeten aanvoeren wanneer zij een hoger netto-uitgaventraject bevatten dan het door de Commissie voorgestelde traject (16). |
| --- | --- |

1.1.3.

1.2.   Waarborging

De ECB herinnert eraan dat artikel 126, lid 2, punt b), VWEU verwijst naar situaties waarin de verhouding tussen de overheidsschuld en het bruto binnenlands product (bbp) “in voldoende mate afneemt en de referentiewaarde in een bevredigend tempo benadert” (17). Aangezien moet worden voorkomen dat de schuld zich op een hoog niveau stabiliseert, is de ECB ingenomen met het feit dat de voorstellen van de Commissie enkele waarborgen bevatten die de schuld- en tekortreductie ondersteunen, met name door ervoor te zorgen dat het begrotingstraject voorziet in een lagere overheidsschuldquote aan het einde van de planningshorizon dan vóór de aanvang van het technische traject, door te voorkomen dat de begrotingsaanpassing wordt uitgesteld naar de laatste jaren van de aanpassingsperiode, en door een minimumaanpassing voor te stellen voor de jaren waarin het tekort naar verwachting de referentiewaarde van 3 % zal overschrijden (18). De ECB begrijpt dat de waarborging onderwerp is van lopende besprekingen en is van mening dat er een evenwicht moet worden gevonden tussen complexiteit en verantwoordelijkheid enerzijds en doeltreffendheid van schuldreductie anderzijds, om ervoor te zorgen dat de schuld op een voldoende afnemend pad wordt gebracht dat naar behoren is gedifferentieerd.

2.   Nationale budgettair-structurele plannen voor de middellange termijn

2.1.   Hervormingen en investeringen

Productieve investeringen zijn een voorwaarde voor economische groei en zouden de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn ondersteunen. Daarom is het van cruciaal belang dat begrotingsaanpassingen niet ten koste gaan van investeringen, met name investeringen die de gemeenschappelijke prioriteiten van de Unie ondersteunen. Daartoe moet ook effectief toezicht worden gehouden op het niveau en de kwaliteit van de overheidsinvesteringen. Daarnaast is de ECB het ermee eens dat groeivriendelijke hervormingen dringend moeten worden bevorderd. Daarom is nationale verantwoordelijkheid voor de nationale plannen van de lidstaten van essentieel belang. De ECB benadrukt dat de technische dialoog tussen de lidstaat en de Commissie in het kader van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP (19), die een belangrijk element van nationale zeggenschap vormt, soepel, transparant en voorspelbaar moet verlopen. De technische dialoog moet goed gestructureerd en gedetailleerd zijn om de inhoud van de nationale plannen duidelijk te kunnen uitwerken. Daarom beveelt de ECB aan dat de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP meer details bevat over de vereisten voor de hervormingen en investeringsverbintenissen die in alle nationale plannen moeten worden opgenomen (20).

2.2.   Aanpassingsperiode

De voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP bepaalt dat de nationale plannen van de lidstaten een netto-uitgaventraject voor een periode van ten minste vier jaar moeten bevatten (21). Indien een lidstaat zich verbindt tot een relevante reeks hervormingen en investeringen, kan de aanpassingsperiode met maximaal drie jaar worden verlengd (22). Een dergelijke tijdshorizon is lang en reikt verder dan een typische verkiezingscyclus en kan derhalve de naleving van die verbintenissen belemmeren. Daarom steunt de ECB een verstandig gebruik van de uitbreidingen van nationale plannen en benadrukt zij de noodzaak van volledige totstandkoming van toezeggingen voor aanvullende hervormingen en investeringen. Bovendien heeft de ECB twee suggesties met betrekking tot de aanpassingsperiode en de verlenging daarvan. Ten eerste is de ECB ingenomen met het vereiste dat elke hervormings- en investeringsverbintenis die ten grondslag ligt aan een verlenging van de aanpassingsperiode voldoende gedetailleerd, versneld uitgevoerd, tijdgebonden en verifieerbaar moet zijn (23). Om ervoor te zorgen dat de methode voldoende duidelijk en transparant is, stelt de ECB voor het beoordelingskader voor de beoordeling van de verbintenissen van de lidstaten verder (24) te ontwikkelen. Er moet met name voor worden gezorgd dat dergelijke toezeggingen bevorderlijk zijn voor de potentiële groei en derhalve voor de houdbaarheid van de schuldpositie. Bovendien beveelt de ECB aan verdere waarborgen op te nemen om te zorgen voor een toename van de investeringen voor kritieke beleidsprioriteiten, zoals de groene transitie en de digitale transitie, en dat hervormings- en investeringsverbintenissen voldoende versneld worden uitgevoerd, net als de reeds bestaande waarborgen voor begrotingsaanpassing (25). Ten tweede kunnen de hervormings- en investeringsverbintenissen in de goedgekeurde plannen voor herstel en veerkracht van de lidstaten tot 2026 in aanmerking worden genomen voor een verlenging van de aanpassingsperiode (26)
  . Hoewel de ECB ingenomen is met de herstel- en veerkrachtplannen, beveelt zij aan dat het beoordelingskader ervoor zorgt dat een aanzienlijk deel van de door de lidstaten voorgestelde hervormingen en investeringen bovenop de reeds bestaande verbintenissen komt.

2.3.   Herziene nationale plannen

De voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP voorziet in de mogelijkheid voor lidstaten om een herzien nationaal plan in te dienen indien objectieve omstandigheden de uitvoering van het oorspronkelijke plan verhinderen, of indien een nieuwe regering om de indiening van een nieuw nationaal plan verzoekt (27). De ECB beveelt aan dat de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP de objectieve omstandigheden specificeert die als relevant zouden worden beschouwd, en verduidelijkt hoe de Commissie bij de voorbereiding van het nieuwe technische traject rekening houdt met de aanpassing in het verleden van de betrokken lidstaat of het ontbreken daarvan. Daarnaast beveelt de ECB aan dat de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP ervoor zorgt dat het herziene plan geen uitstel toestaat van hervormingen en investeringen.

3.   Interactie met de procedure bij macro-economische onevenwichtigheden

| 3.1. | De ECB is ingenomen met de holistische monitoring van nationale structurele hervormingstoezeggingen investeringen en begrotingsbeleid als onderdeel van de nationale plannen voor alle nationale structurele beleidsmaatregelen, met name die welke de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden kunnen vergemakkelijken, zoals gemonitord in het kader van de procedure voor macro-economische onevenwichtigheden (28). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | De ECB is ingenomen met het vereiste dat nationale plannen gevolg moeten geven aan de landspecifieke aanbevelingen van de Unie, met inbegrip van de aanbevelingen in verband met macro-economische onevenwichtigheden die in het kader van de procedure voor macro-economische onevenwichtigheden zijn vastgesteld (29). De ECB beveelt aan dat de nationale plannen gericht zijn op het aanpakken van de belangrijkste risico’s van macro-economische onevenwichtigheden voor de houdbaarheid van de begroting, aanhoudende verliezen aan concurrentievermogen en grote externe onevenwichtigheden. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | In de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP is bepaald dat wanneer een lidstaat nalaat uitvoering te geven aan de hervormings- en investeringsverbintenissen die zijn opgenomen in zijn nationale plan om gevolg te geven aan landspecifieke aanbevelingen die relevant zijn voor de procedure voor macro-economische onevenwichtigheden, en de betrokken lidstaat door buitensporige onevenwichtigheden wordt getroffen, een procedure bij buitensporige onevenwichtigheden kan worden ingeleid overeenkomstig artikel 7, lid 2, van Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad (30) (31). In dat geval moet de lidstaat een herzien nationaal plan indienen, dat ook dient als het krachtens artikel 8, lid 1, van Verordening (EU) nr. 1176/2011 vereiste plan met corrigerende maatregelen. Dienaangaande heeft de ECB twee opmerkingen. Ten eerste is de ECB, gezien de veranderende aard van macro-economische uitdagingen, van mening dat het nuttig zou zijn als het kader ook aanpassingen van de nationale plannen zou kunnen vergemakkelijken, ongeacht of er al dan niet een procedure bij buitensporige onevenwichtigheden wordt geopend. Dit zorgt ervoor dat relevante hervormingen en investeringen kunnen worden aangepast om alle nieuwe macro-economische onevenwichtigheden en macro-economische uitdagingen uitgebreider, en op tijdige en doeltreffende wijze, aan te pakken. Ten tweede merkt de ECB op dat handhaving met betrekking tot macro-economische onevenwichtigheden een belangrijk punt van zorg is geweest in het bestaande kader voor economische governance. De ECB benadrukt dat de procedures voor de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden moeten worden bepaald door middel van transparante en doeltreffende triggermechanismen, waaronder gedetailleerde mededeling van de procedurele besluiten (32). Om ervoor te zorgen dat de lidstaten macro-economische onevenwichtigheden tijdig en doeltreffend aanpakken, benadrukt de ECB, zoals tevens benadrukt door de Raad (33), dat de procedure voor macro-economische onevenwichtigheden ten volle moet worden ingezet op transparante en consistente wijze, waarbij de verantwoordelijkheid van de lidstaten voor de procedure wordt gewaarborgd, waar nodig met inbegrip van de activering van de procedure bij buitensporige onevenwichtigheden. |
| --- | --- |

3.3.

4.   Naleving en handhaving

4.1.   Goede naleving door de lidstaten van de verplichtingen die ten grondslag liggen aan een verlenging van een aanpassingsperiode

De voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP bepaalt dat wanneer aan een lidstaat een verlenging van de toepasselijke aanpassingsperiode is toegestaan, maar deze niet op bevredigende wijze voldoet aan zijn reeks hervormings- en investeringsverbintenissen die ten grondslag liggen aan de verlenging, de Raad op aanbeveling van de Commissie een herzien netto-uitgaventraject met een kortere aanpassingsperiode kan aanbevelen (34). In dat verband benadrukt de ECB dat moet worden gezorgd voor tijdige, adequate en transparante monitoring en handhaving van de naleving door de lidstaten van hun hervormings- en investeringsverbintenissen om de budgettaire en macro-economische stabiliteit te waarborgen. Het verdient derhalve de voorkeur dat de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP in dit geval de Raad verplicht om op aanbeveling van de Commissie, in overeenstemming met het “pas toe of leg uit”-beginsel (35), een herzien netto-uitgaventraject met een kortere aanpassingsperiode aan te bevelen (36). In dit verband neemt de ECB nota van de verwijzing door de Commissie naar op hand zijnde werkzaamheden voor de ontwikkeling van een nieuw handhavingsinstrument (37). De ECB zou graag nadere details ontvangen over het nieuwe handhavingsinstrument, die nog niet zijn opgenomen in de Commissievoorstellen.

4.2.   Beoordeling van aanzienlijke uitdagingen voor de houdbaarheid van de overheidsschuld en andere relevante factoren in het kader van het verslag van de Commissie op grond van artikel 126, lid 3, VWEU

De ECB is ingenomen met het feit dat de omvang van de uitdagingen voor de houdbaarheid van de overheidsschuld van de betrokken lidstaat is opgenomen als een belangrijke relevante factor voor de inleiding van een procedure bij buitensporige tekorten (38). Gezien het belang van de beoordeling van relevante factoren voor de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten, dringt de ECB erop aan dat in de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP een duidelijk omschreven en transparante methodologische aanpak voor de beoordeling van deze factoren wordt opgenomen.

4.3.   Ontwerp van het correctieve netto-uitgaventraject

De ECB benadrukt de noodzaak van een geleidelijke, doch snelle correctie van buitensporige schulden en tekorten. In dit verband erkent zij dat er waarborgen zijn ingevoerd om het risico van uitstel van de begrotingsaanpassing te beperken met betrekking tot de wijze waarop het correctieve netto-uitgaventraject de schuldquote moet aanpakken (39). De ECB is ingenomen met het cijfermatige vereiste met betrekking tot tekorten en bevestigt dat voor de jaren waarin het overheidstekort naar verwachting de referentiewaarde zal overschrijden, het correctieve netto-uitgaventraject in overeenstemming moet zijn met een minimale aanpassing. Er moet echter worden verduidelijkt hoe deze aanpassing wordt gemeten. De ECB merkt echter op dat de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP (40) het huidige vereiste zouden schrappen dat in de aanbeveling van de Raad uit hoofde van artikel 126, lid 7, VWEU een specifieke termijn moet worden vastgesteld voor de correctie van het buitensporige tekort, “dat behoudens bijzondere omstandigheden binnen het jaar nadat het is geconstateerd verholpen moet zijn” (41).

4.4.   De controlerekening

De ECB is ingenomen met het vereiste dat de Commissie een controlerekening opzet om de cumulatieve afwijkingen, zowel opwaarts als neerwaarts, van de werkelijke netto-uitgaven ten opzichte van het netto-uitgaventraject te registreren (42). Dit is van cruciaal belang om de naleving te waarborgen en de anticycliciteit van de regel te ondersteunen door de mogelijkheid om in economisch goede tijden begrotingsbuffers op te bouwen die in economisch slechte tijden kunnen worden gebruikt. De informatie in de controlerekening wordt in aanmerking genomen in het kader van het verslag van de Commissie uit hoofde van artikel 126, lid 3, VWEU (43), en is als zodanig een belangrijke factor die relevant is voor de inleiding van een procedure bij buitensporige tekorten. Daarom beveelt de ECB aan de werking en de belangrijkste parameters van de controlerekening nader te specificeren. Bovendien beveelt de ECB aan dat de landspecifieke berekeningen en de status van elke lidstaat op basis van de controlerekening op de website van de Commissie moeten worden gepubliceerd, bij voorkeur samen met de voorjaars- en najaarsprognoses van de Commissie. Tot slot beveelt de ECB aan een drempel in te voeren voor afwijkingen van de werkelijke netto-uitgaven ten opzichte van het netto-uitgaventraject, waardoor de Commissie verplicht zou worden een verslag op te stellen uit hoofde van artikel 126, lid 3, VWEU (44).

5.   De rol van onafhankelijke begrotingsinstellingen en het Europees Begrotingscomité

| 5.1. | Het versterken van de rol van de onafhankelijke instanties in het proces van begrotingstoezicht kan helpen om de procyclische tendensen die inherent zijn aan de beleidsvorming op begrotingsgebied te verminderen en tegelijkertijd de nationale verantwoordelijkheid te ondersteunen, hetgeen essentieel is voor een duurzame uitvoering van het kader (45). De ECB steunt daarom de bepalingen van de voorstellen die beogen de rol van onafhankelijke begrotingsinstellingen te versterken (46) door vereisten op te nemen inzake hun governance en onafhankelijkheid en aan hen taken toe te wijzen (47) die verder gaan dan hun bestaande taken uit hoofde van Verordening (EU) nr. 473/2013 van het Europees Parlement en de Raad (48). De ECB is met name ingenomen met de verankering van het “pas toe of leg uit”-beginsel in de wetgeving van de Unie. De ECB steunt de versterking van de rol van de onafhankelijke begrotingsinstellingen, op voorwaarde dat hun algehele capaciteit ook evenredig wordt verbeterd met hun aanvullende taken en dat hun eigen toereikende en stabiele middelen om hun mandaat op doeltreffende wijze uit te voeren worden gewaarborgd (49). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | De ECB beveelt aan dat, onder voorbehoud van de bovengenoemde capaciteitsversterking en onverminderd de rol van de Commissie uit hoofde van de Verdragen, de rol van onafhankelijke begrotingsinstellingen op grond van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP verder kan worden versterkt door hen een rol te geven bij de voorbereiding van de nationale plannen van de lidstaten en de beoordeling van niet-kwantificeerbare doelstellingen (bijvoorbeeld inzake het effect van hervormingen). De onafhankelijke begrotingsinstellingen kunnen een beoordeling geven van de onderliggende aannames, de samenhang van het nationale plan met het technische traject van de Commissie en, in voorkomend geval, de plausibiliteit van hervormings- en investeringsverbintenissen. Evenzo beveelt de ECB aan dat de betrokkenheid van onafhankelijke begrotingsinstellingen op grond van de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP verder kan worden versterkt door van de onafhankelijke begrotingsinstelling te verlangen dat het ook een advies opstelt over de analyse door de Commissie van relevante factoren met het oog op het verslag uit hoofde van artikel 126, lid 3, VWEU. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Tot slot erkent de ECB het werk van het Europees Begrotingscomité (50) en staat zij volledig achter het voornemen van de Commissie om maatregelen te verkennen om dit comité te versterken. Daartoe is de ECB, onverminderd de bevoegdheid van de Commissie, voorstander van een belangrijke rol van het Europees Begrotingscomité in het kader van de economische governance van de Unie (51). De ECB is met name ingenomen met de mogelijkheid voor het Europees Begrotingscomité om een advies uit te brengen ter onderbouwing van de aanbeveling van de Raad over het activeren of verlengen van de algemene ontsnappingsclausule in overeenstemming met de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP (52). Zoals hierboven in punt 1.1.1 is opgemerkt, acht de ECB het ook nuttig om het Europees Begrotingscomité te raadplegen over de methode die ten grondslag ligt aan de schuldhoudbaarheidsanalyse. Voorts moet ook de rol van het Europees Begrotingscomité bij de beoordeling van het passende begrotingsbeleid voor het eurogebied worden versterkt. |
| --- | --- |

5.3.

6.   Gedelegeerde bevoegdheden van de Commissie tot wijziging van de bijlagen

| 6.1. | De voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP verleent de Commissie de bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen met als doel de bijlagen II tot en met VII te wijzigen, zodat deze adequaat worden aangepast aan nadere ontwikkelingen of behoeften (53). |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Aangezien de bijlagen integraal deel uitmaken van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP, beveelt de ECB aan dat de bijlagen reeds vooraf nadere details en specificaties bevatten. Zoals hierboven vermeld, zouden met name nadere details kunnen worden verstrekt over de informatie in het nationaal budgettair-structurele plan voor de middellange termijn (bijlage II), de controlerekening (bijlage IV), de methode voor de beoordeling van de plausibiliteit (bijlage V) en het beoordelingskader voor de reeks hervormings- en investeringsverbintenissen die ten grondslag liggen aan een verlenging van de aanpassingsperiode (bijlage VII). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Bovendien wenst de ECB benadrukken dat het belangrijk is de ECB tijdig te raadplegen over alle gedelegeerde handelingen en uitvoeringshandelingen die onder haar bevoegdheid vallen, overeenkomstig artikel 127, lid 4, eerste streepje, en artikel 282, lid 5, VWEU (54). |
| --- | --- |

6.3.

7.   Verhouding tot het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur

De ECB is ingenomen met de doelstelling van de voorstellen van de Commissie om de inhoud van het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur (VSCB) in het rechtskader van de Unie te integreren, overeenkomstig artikel 16 daarvan (55). De inhoud van het VSCB is door de Commissie geïnterpreteerd als zijnde in overeenstemming met het begrotingspact (titel III van het VSCB). Bovendien merkt de ECB op dat artikel 2 van het VSCB waarborgt dat de aanneming van de Commissievoorstellen geen wijziging of intrekking van het VSCB vereist. Artikel 2, lid 1, van het VSCB vereist dat het VSCB door de verdragsluitende partijen moet worden toegepast en uitgelegd in overeenstemming met de Verdragen waarop de Europese Unie is gegrondvest, met name artikel 4, lid 3, van het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met het recht van de Unie, met inbegrip van het procedurerecht wanneer secundaire wetgeving moet worden vastgesteld. Bovendien is in artikel 2, lid 2, van het VSCB bepaald dat het VSCB van toepassing is voor zover het verenigbaar is met de Verdragen waarop de Europese Unie is gegrond en met het recht van de Unie, en dat het geen afbreuk mag doen aan de bevoegdheid van de Unie om op te treden op het gebied van de economische unie. De ECB begrijpt dan ook dat wanneer de Commissievoorstellen worden aangenomen en in werking treden, het VSCB van toepassing zal zijn en zal worden geïnterpreteerd in overeenstemming met het nieuwe kader voor economische governance.

8.   Het voltooien van de Economische en Monetaire Unie van Europa

Gezien het belang van een robuust Uniekader voor de coördinatie van het economisch beleid en het begrotingsbeleid in de context van de monetaire unie, benadrukt de ECB dat verdere vooruitgang nodig is met betrekking tot specifieke aspecten van het eurogebied. De ontwikkeling van een kader voor het monitoren en sturen van de geaggregeerde begrotingskoers van het eurogebied is belangrijk om een tegenwicht te bieden voor het monetaire beleid, aangezien dit ertoe kan bijdragen dat het monetaire beleid en het begrotingsbeleid elkaar beter aanvullen. Bovendien blijft er behoefte aan een permanente centrale begrotingscapaciteit. Een dergelijk instrument zou, mits adequaat ontworpen, een rol kunnen spelen bij het bevorderen van macro-economische stabilisatie en convergentie in het eurogebied op langere termijn, onder meer door middel van investeringen, waardoor ook het gemeenschappelijke monetaire beleid wordt ondersteund. Daartoe moet een permanente centrale begrotingscapaciteit voldoende omvang hebben en over permanente financiering beschikken (56)..

Gedaan te Frankfurt am Main, 5 juli 2023.

De president van de ECB

Christine LAGARDE

---

(1)  COM (2023) 240 final.

1

(2)  COM (2023) 241 final.

2

(3)  COM (2023) 242 final.

3

(4)  Zie punt1.1 van Advies CON/2018/25 van de Europese Centrale Bank van 11 mei 2018 inzake een voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van bepalingen ter versterking van de begrotingsverantwoordelijkheid en de begrotingskoers op middellange termijn in de lidstaten (PB C 261 van 25.7.2018, blz. 1). Alle ECB-adviezen zijn beschikbaar op EUR-Lex.

4

(5)  Zie het antwoord van het Eurosysteem op de mededeling van de Europese Commissie, “The EU economy after COVID-19: implications for economic governance”, 1 december 2021, beschikbaar op de website van de ECB: www.ecb.europa.eu

5

The EU economy after COVID-19: implications for economic governance

(6)  Zie Europese Commissie, “Fiscal policy guidance for 2024: Promoting debt sustainability and sustainable and inclusive growth”, 8 maart 2023.

6

Fiscal policy guidance for 2024: Promoting debt sustainability and sustainable and inclusive growth

(7)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

7

(8)  Overeenkomst van Parijs, aangenomen in het kader van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (PB L 282 van 19.10.2016, blz. 4). Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad van 30 juni 2021 tot vaststelling van een kader voor de verwezenlijking van klimaatneutraliteit, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 401/2009 en Verordening (EU) 2018/1999 (“Europese klimaatwet”) (PB L 243 van 9.7.2021, blz. 1).

8

(9)  Zie het rapport “Completing Europe's Economic and Monetary Union” van Jean-Claude Juncker, in nauwe samenwerking met Donald Tusk, Jeroen Dijsselbloem, Mario Draghi en Martin Schulz, 22 juni 2015, blz. 4, beschikbaar op de website van de Commissie onder: www.ec.europa.eu. Zie ook de Algemene opmerkingen van Advies CON/2018/51 van de Europese Centrale Bank van 9 november 2018 inzake een voorstel voor een verordening tot instelling van een Stabilisatiefunctie voor Europese Investeringen (PB C 444 van 10.12.2018, blz. 11); punt 1.3 van Advies CON/2019/37 van de Europese Centrale Bank van 30 oktober 2019 inzake een voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende een governanceraamwerk voor het begrotingsinstrument voor convergentie en concurrentievermogen voor de eurozone (PB C 408 van 4.12.2019, blz. 3).

9

Completing Europe's Economic and Monetary Union

(10)  Zie de artikelen 5 en 6 en bijlage I van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP. Zie ook de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, de Europese Centrale Bank en het Europees Economisch en Sociaal Comité van de Regio’s, “Communication on orientations for a reform of the EU economic governance framework”, COM (2022) 583 final van 9 november 2022.

10

Communication on orientations for a reform of the EU economic governance framework

(11)  Bijvoorbeeld in artikel 2, punt 2), en/of in bijlage II, punt a), van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

11

(12)  Zie artikel 6, punt a) van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

12

(13)  Zie artikel 8 en bijlage V van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

13

(14)  Dit zou met name kunnen worden opgenomen in bijlage V bij de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

14

(15)  Zie artikel 5 van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

15

(16)  Zie artikel 11, lid 2, van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

16

(17)  Zie ook artikel 1, punt 1), van de voorgestelde wijziging van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP, waarbij artikel 2, lid 1 bis, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad van 7 juli 1997 over de bespoediging en verduidelijking van de tenuitvoerlegging van de procedure bij buitensporige tekorten (PB L 209 van 2.8.1997, blz. 6) wordt gewijzigd.

17

(18)  Zie artikel 6, punten c) en d), artikel 15, lid 2, en bijlage I, punt c), van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP. Zie artikel 1, punt 2), van de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP, waarbij artikel 3, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad wordt gewijzigd; zie artikel 1, punt 4), van de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP, waarbij artikel 5, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad wordt gewijzigd.

18

(19)  Zie artikel 10 van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

19

(20)  Zie de artikelen 11, 12 en 14 en bijlage II van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

20

(21)  Zie artikel 5 en artikel 11, lid 1, van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

21

(22)  Zie artikel 13, lid 1, van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

22

(23)  Zie artikel 13, lid 3, van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

23

(24)  Zie artikel 13, lid 5, en bijlage VII van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

24

(25)  Zie artikel 6, punten c) en d), en artikel 15, lid 2, van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

25

(26)  Zie artikel 13, lid 4, van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

26

(27)  Zie artikel 14, lid 1, van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

27

(28)  Zie artikel 11, lid 1, artikel 12, punt b), artikel 13, lid 2, en de artikelen 16 en 30 van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

28

(29)  Zie artikel 11, lid 1, en artikel 12, punt b), van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

29

(30)  Verordening (EU) nr. 1176/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 november 2011 betreffende de preventie en correctie van macro-economische onevenwichtigheden (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 25).

30

(31)  Zie artikel 30 van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

31

(32)  Zie paragraaf 18 van Advies CON/2011/13 van de Europese Centrale Bank van 16 februari 2011 inzake hervorming van de economische governance in de Europese Unie (PB C 150 van 20.5.2011, blz. 1).

32

(33)  Zie de persmededeling van de Raad van 12 juli 2022, “Macroeconomic imbalance procedure: Council adopts conclusions”, beschikbaar op de website van de Raad onder: www.consilium.europa.eu.

33

Macroeconomic imbalance procedure: Council adopts conclusions

(34)  Zie artikel 19 van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

34

(35)  Zie artikel 27 van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

35

(36)  Zie artikel 19 van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP. De formulering zou als volgt gewijzigd kunnen worden: “[...] dient de Raad op aanbeveling van de Commissie een herzien netto-uitgaventraject met een kortere aanpassingsperiode aan te bevelen”.

36

“[...] dient de Raad op aanbeveling van de Commissie een herzien netto-uitgaventraject met een kortere aanpassingsperiode aan te bevelen”.

(37)  Zie ook de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, de Europese Centrale Bank en het Europees Economisch en Sociaal Comité van de Regio’s, “Communication on orientations for a reform of the EU economic governance framework”, COM (2022) 583 final van 9 november 2022.

37

Communication on orientations for a reform of the EU economic governance framework”

(38)  Artikel 1, punt 1), van de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP, waarbij artikel 2, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad wordt gewijzigd.

38

(39)  Zie artikel 1, punt 2), van de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP, waarbij artikel 3, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad wordt gewijzigd; zie artikel 1, punt 4), van de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP, waarbij artikel 5, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad wordt gewijzigd.

39

(40)  Zie artikel 1, punt 2), van de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP, waarbij artikel 3, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad wordt gewijzigd.

40

(41)  Zie artikel 3, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1467/97.

41

(42)  Zie artikel 21, tweede alinea, en bijlage IV van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

42

(43)  Zie artikel 1, punt 1), van de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP, waarbij artikel 2, lid 3, punt b), van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad wordt gewijzigd.

43

(44)  Bijvoorbeeld op grond van artikel 1, punt 1), van de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP, waarbij artikel 2 van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad wordt gewijzigd.

44

(45)  Zie het antwoord van het Eurosysteem op de mededeling van de Europese Commissie, “The EU economy after COVID-19: implications for economic governance” van 19 oktober 2021, 1 december 2021.

45

The EU economy after COVID-19: implications for economic governance

(46)  Zie punt2.4.1 van Advies CON/2018/25.

46

(47)  Zie artikel 1, punt 8), van de voorgestelde wijzigingen van de richtlijn begrotingskaders tot wijziging van artikel 8 van Richtlijn 2011/85/EU van de Raad van 8 november 2011 tot vaststelling van voorschriften voor de begrotingskaders van de lidstaten (PB L 306 van 23.11.2011, blz. 41); zie artikel 22 van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP; zie artikel 1, punt 1), van de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP, waarbij artikel 2, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad wordt gewijzigd en artikel 1, punt 3), van de voorgestelde wijzigingen van de verordening betreffende het correctieve deel van het SGP, waarbij artikel 3, lid 5, van Verordening (EG) nr. 1467/97 van de Raad wordt gewijzigd.

47

(48)  Verordening (EU) nr. 473/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 21 mei 2013 betreffende gemeenschappelijke voorschriften voor het monitoren en beoordelen van ontwerpbegrotingsplannen en voor het garanderen van de correctie van buitensporige tekorten van de lidstaten van de eurozone (PB L 140 van 27.5.2013, blz. 11).

48

(49)  Zie artikel 1, punt 8), van de voorgestelde wijzigingen van de richtlijn begrotingskaders waarbij artikel 8, lid 3, punt c), van Verordening 2011/85/EU van de Raad wordt gewijzigd.

49

(50)  Beschikking (EU) 2015/1937 van de Commissie van 21 oktober 2015 tot oprichting van een onafhankelijk adviserend Europees Begrotingscomité (PB L 282 van 28.10.2015, blz. 37).

50

(51)  Zie punt 22 van Advies CON/2011/13.

51

(52)  Zie artikel 24 van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

52

(53)  Zie artikel 32 van de voorgestelde nieuwe verordening betreffende het preventieve deel van het SGP.

53

(54)  Zie Advies CON/2011/42 van de Europese Centrale Bank van 4 mei 2011 inzake een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Richtlijnen 2003/71/EG en 2009/138/EG wat de bevoegdheden van de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen en van de Europese Autoriteit voor effecten en markten betreft; zie punt 8 van Advies CON/2011/44 van de Europese Centrale Bank van 19 mei 2011 inzake het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees systeem van nationale en regionale rekeningen in de Europese Unie; zie punt 4 van Advies CON/2012/5 van de Europese Centrale Bank van 25 januari 2012 inzake een voorstel voor een richtlijn betreffende de toegang tot de werkzaamheden van kredietinstellingen en het bedrijfseconomisch toezicht op kredietinstellingen en beleggingsondernemingen en een voorstel voor een verordening betreffende prudentiële vereisten voor kredietinstellingen en beleggingsondernemingen; zie punt 1.9 van Advies CON/2018/1 van de Europese Centrale Bank van 2 januari 2018 inzake een voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende Europese bedrijfsstatistieken tot wijziging van Verordening (EG) nr. 184/2005 en tot intrekking van tien wetgevingsbesluiten op het gebied van bedrijfsstatistieken.

54

(55)  Zie punt 1.2 van Advies CON/2018/25. Artikel 16 van het VSCB bepaalt dat uiterlijk binnen vijf jaar na de datum van inwerkingtreding van het VSCB, d.w.z. uiterlijk op 1 januari 2018, de nodige stappen worden ondernomen om de inhoud van het VSCB in het rechtskader van de Unie op te nemen.

55

(56)  Zie het antwoord van het Eurosysteem op de mededeling van de Europese Commissie, “The EU economy after COVID-19: implications for economic governance” van 19 oktober 2021, 1 december 2021. Zie ook de “Algemene opmerkingen” in Advies CON 2018/51 en punt 1.3 van Advies CON/2019/37.

56

The EU economy after COVID-19: implications for economic governance

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN, ORGANEN EN INSTANTIES VAN DE EUROPESE UNIE

Europese Commissie

| 18.8.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 290/26 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 290/26

---

Wisselkoersen van de euro (1)

17 augustus 2023

(2023/C 290/04)

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,0900 |
| JPY | Japanse yen | 158,88 |
| DKK | Deense kroon | 7,4518 |
| GBP | Pond sterling | 0,85395 |
| SEK | Zweedse kroon | 11,8666 |
| CHF | Zwitserse frank | 0,9555 |
| ISK | IJslandse kroon | 144,10 |
| NOK | Noorse kroon | 11,4985 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 24,078 |
| HUF | Hongaarse forint | 384,73 |
| PLN | Poolse zloty | 4,4718 |
| RON | Roemeense leu | 4,9385 |
| TRY | Turkse lira | 29,5376 |
| AUD | Australische dollar | 1,6931 |
| CAD | Canadese dollar | 1,4718 |
| HKD | Hongkongse dollar | 8,5318 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 1,8298 |
| SGD | Singaporese dollar | 1,4793 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 458,28 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 20,7417 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 7,9387 |
| IDR | Indonesische roepia | 16 726,82 |
| MYR | Maleisische ringgit | 5,0712 |
| PHP | Filipijnse peso | 61,738 |
| RUB | Russische roebel | |
| THB | Thaise baht | 38,542 |
| BRL | Braziliaanse real | 5,4127 |
| MXN | Mexicaanse peso | 18,6156 |
| INR | Indiase roepie | 90,4995 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,0900

JPY

Japanse yen

158,88

DKK

Deense kroon

7,4518

GBP

Pond sterling

0,85395

SEK

Zweedse kroon

11,8666

CHF

Zwitserse frank

0,9555

ISK

IJslandse kroon

144,10

NOK

Noorse kroon

11,4985

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

24,078

HUF

Hongaarse forint

384,73

PLN

Poolse zloty

4,4718

RON

Roemeense leu

4,9385

TRY

Turkse lira

29,5376

AUD

Australische dollar

1,6931

CAD

Canadese dollar

1,4718

HKD

Hongkongse dollar

8,5318

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

1,8298

SGD

Singaporese dollar

1,4793

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 458,28

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

20,7417

CNY

Chinese yuan renminbi

7,9387

IDR

Indonesische roepia

16 726,82

MYR

Maleisische ringgit

5,0712

PHP

Filipijnse peso

61,738

RUB

Russische roebel

THB

Thaise baht

38,542

BRL

Braziliaanse real

5,4127

MXN

Mexicaanse peso

18,6156

INR

Indiase roepie

90,4995

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

| 18.8.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 290/27 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 290/27

---

Bijwerking van de lijst van grensdoorlaatposten bedoeld in artikel 2, punt 8, van Verordening (EU) 2016/399 van het Europees Parlement en de Raad betreffende een Uniecode voor de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (1)

(2023/C 290/05)

De publicatie van de lijst van grensdoorlaatposten bedoeld in artikel 2, punt 8, van Verordening (EU) 2016/399 van het Europees Parlement en de Raad van 9 maart 2016 betreffende een Uniecode voor de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (2) is gebaseerd op de informatie die door de lidstaten aan de Commissie wordt verstrekt overeenkomstig artikel 39 van de Schengengrenscode.

De informatie in de lijst die in het Publicatieblad wordt gepubliceerd, wordt bijgewerkt en beschikbaar gesteld op de website van het directoraat-generaal Migratie en Binnenlandse Zaken.

LIJST VAN GRENSDOORLAATPOSTEN

DUITSLAND

Vervanging van de informatie die is bekendgemaakt in PB C 202 van 9.6.2023, blz. 33.

Havens aan de noordzee

| (1) | Borkum |
| --- | --- |

(1)

Borkum

| (2) | Brake |
| --- | --- |

(2)

Brake

| (3) | Brunsbüttel |
| --- | --- |

(3)

Brunsbüttel

| (4) | Büsum |
| --- | --- |

(4)

Büsum

| (5) | Bützflether Sand |
| --- | --- |

(5)

Bützflether Sand

| (6) | Bremen |
| --- | --- |

(6)

Bremen

| (7) | Bremerhaven |
| --- | --- |

(7)

Bremerhaven

| (8) | Cuxhaven |
| --- | --- |

(8)

Cuxhaven

| (9) | Eckwarderhörne |
| --- | --- |

(9)

Eckwarderhörne

| (10) | Elsfleth |
| --- | --- |

(10)

Elsfleth

| (11) | Emden |
| --- | --- |

(11)

Emden

| (12) | Fedderwardersiel |
| --- | --- |

(12)

Fedderwardersiel

| (13) | Glückstadt |
| --- | --- |

(13)

Glückstadt

| (14) | Hamburg |
| --- | --- |

(14)

Hamburg

| (15) | Hamburg-Neuenfelde |
| --- | --- |

(15)

Hamburg-Neuenfelde

| (16) | Helgoland |
| --- | --- |

(16)

Helgoland

| (17) | Husum |
| --- | --- |

(17)

Husum

| (18) | Leer |
| --- | --- |

(18)

Leer

| (19) | Lemwerder |
| --- | --- |

(19)

Lemwerder

| (20) | List/Sylt |
| --- | --- |

(20)

List/Sylt

| (21) | Norddeich |
| --- | --- |

(21)

Norddeich

| (22) | Nordenham |
| --- | --- |

(22)

Nordenham

| (23) | Norderney |
| --- | --- |

(23)

Norderney

| (24) | Papenburg |
| --- | --- |

(24)

Papenburg

| (25) | Stadersand |
| --- | --- |

(25)

Stadersand

| (26) | Wangerooge |
| --- | --- |

(26)

Wangerooge

| (27) | Wedel |
| --- | --- |

(27)

Wedel

| (28) | Wewelsfleth |
| --- | --- |

(28)

Wewelsfleth

| (29) | Wilhelmshaven |
| --- | --- |

(29)

Wilhelmshaven

HAVENS AAN DE OOSTZEE

| (1) | Eckernförde (havenfaciliteiten van de Duitse marine) |
| --- | --- |

(1)

Eckernförde (havenfaciliteiten van de Duitse marine)

| (2) | Flensburg-Haven |
| --- | --- |

(2)

Flensburg-Haven

| (3) | Greifswald-Ladebow Haven |
| --- | --- |

(3)

Greifswald-Ladebow Haven

| (4) | Jägersberg (havenfaciliteiten van de Duitse marine) |
| --- | --- |

(4)

Jägersberg (havenfaciliteiten van de Duitse marine)

| (5) | Kiel |
| --- | --- |

(5)

Kiel

| (6) | Kiel (havenfaciliteiten van de Duitse marine) |
| --- | --- |

(6)

Kiel (havenfaciliteiten van de Duitse marine)

| (7) | Kiel-Holtenau |
| --- | --- |

(7)

Kiel-Holtenau

| (8) | Lubmin |
| --- | --- |

(8)

Lubmin

| (9) | Lübeck |
| --- | --- |

(9)

Lübeck

| (10) | Lübeck-Travemünde |
| --- | --- |

(10)

Lübeck-Travemünde

| (11) | Mukran |
| --- | --- |

(11)

Mukran

| (12) | Neustadt |
| --- | --- |

(12)

Neustadt

| (13) | Puttgarden |
| --- | --- |

(13)

Puttgarden

| (14) | Rendsburg |
| --- | --- |

(14)

Rendsburg

| (15) | Rostock-Haven (fusie tussen de haven van Warnemünde en Rostock) |
| --- | --- |

(15)

Rostock-Haven (fusie tussen de haven van Warnemünde en Rostock)

| (16) | Sassnitz |
| --- | --- |

(16)

Sassnitz

| (17) | Stralsund |
| --- | --- |

(17)

Stralsund

| (18) | Surendorf (havenfaciliteiten van de Duitse marine) |
| --- | --- |

(18)

Surendorf (havenfaciliteiten van de Duitse marine)

| (19) | Vierow |
| --- | --- |

(19)

Vierow

| (20) | Wismar |
| --- | --- |

(20)

Wismar

| (21) | Wolgast |
| --- | --- |

(21)

Wolgast

ODERHAFF

| (1) | Ueckermünde |
| --- | --- |

(1)

Ueckermünde

Luchthavens, secundaire luchthavens en vliegvelden

DEELSTAAT BADEN-WURTEMBERG

| (1) | Aalen-Heidenheim-Elchingen |
| --- | --- |

(1)

Aalen-Heidenheim-Elchingen

| (2) | Baden Airport Karlsruhe Baden-Baden |
| --- | --- |

(2)

Baden Airport Karlsruhe Baden-Baden

| (3) | Donaueschingen-Villingen |
| --- | --- |

(3)

Donaueschingen-Villingen

| (4) | Freiburg/Brg. |
| --- | --- |

(4)

Freiburg/Brg.

| (5) | Friedrichshafen-Löwental |
| --- | --- |

(5)

Friedrichshafen-Löwental

| (6) | Heubach (Krs. Schwäb. Gmünd) |
| --- | --- |

(6)

Heubach (Krs. Schwäb. Gmünd)

| (7) | Lahr |
| --- | --- |

(7)

Lahr

| (8) | Laupheim |
| --- | --- |

(8)

Laupheim

| (9) | Leutkirch-Unterzeil |
| --- | --- |

(9)

Leutkirch-Unterzeil

| (10) | Mannheim-City |
| --- | --- |

(10)

Mannheim-City

| (11) | Mengen |
| --- | --- |

(11)

Mengen

| (12) | Niederstetten |
| --- | --- |

(12)

Niederstetten

| (13) | Schwäbisch Hall |
| --- | --- |

(13)

Schwäbisch Hall

| (14) | Stuttgart |
| --- | --- |

(14)

Stuttgart

DEELSTAAT BEIEREN

| (1) | Aschaffenburg |
| --- | --- |

(1)

Aschaffenburg

| (2) | Augsburg-Mühlhausen |
| --- | --- |

(2)

Augsburg-Mühlhausen

| (3) | Bayreuth – Bindlacher Berg |
| --- | --- |

(3)

Bayreuth – Bindlacher Berg

| (4) | Coburg-Brandebsteinsebene |
| --- | --- |

(4)

Coburg-Brandebsteinsebene

| (5) | Giebelstadt |
| --- | --- |

(5)

Giebelstadt

| (6) | Hof-Plauen |
| --- | --- |

(6)

Hof-Plauen

| (7) | Ingolstadt |
| --- | --- |

(7)

Ingolstadt

| (8) | Lechfeld |
| --- | --- |

(8)

Lechfeld

| (9) | Memmingerberg |
| --- | --- |

(9)

Memmingerberg

| (10) | München “Franz Joseph Strauß” |
| --- | --- |

(10)

München “Franz Joseph Strauß”

| (11) | Neuburg |
| --- | --- |

(11)

Neuburg

| (12) | Nürnberg |
| --- | --- |

(12)

Nürnberg

| (13) | Oberpfaffenhofen |
| --- | --- |

(13)

Oberpfaffenhofen

| (14) | Roth |
| --- | --- |

(14)

Roth

| (15) | Straubing-Wallmühle |
| --- | --- |

(15)

Straubing-Wallmühle

DEELSTAAT BERLIJN

| (1) | Berlin-Tegel |
| --- | --- |

(1)

Berlin-Tegel

DEELSTAAT BRANDENBURG

| (1) | Berlin Brandenburg “Willy Brandt” |
| --- | --- |

(1)

Berlin Brandenburg “Willy Brandt”

| (2) | Schönhagen |
| --- | --- |

(2)

Schönhagen

DEELSTAAT BREMEN

| (1) | Bremen |
| --- | --- |

(1)

Bremen

DEELSTAAT HAMBURG

| (1) | Hamburg |
| --- | --- |

(1)

Hamburg

DEELSTAAT HESSEN

| (1) | Allendorf/Eder |
| --- | --- |

(1)

Allendorf/Eder

| (2) | Egelsbach |
| --- | --- |

(2)

Egelsbach

| (3) | Frankfurt/Main |
| --- | --- |

(3)

Frankfurt/Main

| (4) | Fritzlar |
| --- | --- |

(4)

Fritzlar

| (5) | Kassel-Calden |
| --- | --- |

(5)

Kassel-Calden

| (6) | Reichelsheim |
| --- | --- |

(6)

Reichelsheim

DEELSTAAT MECKLENBURG-VORPOMMERN

| (1) | Neubrandenburg-Trollenhagen |
| --- | --- |

(1)

Neubrandenburg-Trollenhagen

| (2) | Rostock-Laage |
| --- | --- |

(2)

Rostock-Laage

DEELSTAAT NEDERSAKSEN

| (1) | Braunschweig-Waggum |
| --- | --- |

(1)

Braunschweig-Waggum

| (2) | Bückeburg-Achum |
| --- | --- |

(2)

Bückeburg-Achum

| (3) | Celle |
| --- | --- |

(3)

Celle

| (4) | Damme/Dümmer-See |
| --- | --- |

(4)

Damme/Dümmer-See

| (5) | Diepholz |
| --- | --- |

(5)

Diepholz

| (6) | Emden |
| --- | --- |

(6)

Emden

| (7) | Fassberg |
| --- | --- |

(7)

Fassberg

| (8) | Hannover |
| --- | --- |

(8)

Hannover

| (9) | Leer-Nüttermoor |
| --- | --- |

(9)

Leer-Nüttermoor

| (10) | Nordholz |
| --- | --- |

(10)

Nordholz

| (11) | Osnabrück-Atterheide |
| --- | --- |

(11)

Osnabrück-Atterheide

| (12) | Wilhelmshaven-Mariensiel |
| --- | --- |

(12)

Wilhelmshaven-Mariensiel

| (13) | Wittmundhafen |
| --- | --- |

(13)

Wittmundhafen

| (14) | Wunstorf |
| --- | --- |

(14)

Wunstorf

DEELSTAAT NOORDRIJN-WESTFALEN

| (1) | Aachen-Merzbrück |
| --- | --- |

(1)

Aachen-Merzbrück

| (2) | Arnsberg |
| --- | --- |

(2)

Arnsberg

| (3) | Bielefeld-Windelsbleiche |
| --- | --- |

(3)

Bielefeld-Windelsbleiche

| (4) | Bonn-Hardthöhe |
| --- | --- |

(4)

Bonn-Hardthöhe

| (5) | Dortmund-Wickede |
| --- | --- |

(5)

Dortmund-Wickede

| (6) | Düsseldorf |
| --- | --- |

(6)

Düsseldorf

| (7) | Essen-Mülheim |
| --- | --- |

(7)

Essen-Mülheim

| (8) | Bonn Hangelar |
| --- | --- |

(8)

Bonn Hangelar

| (9) | Köln/Bonn |
| --- | --- |

(9)

Köln/Bonn

| (10) | Marl/Loemühle |
| --- | --- |

(10)

Marl/Loemühle

| (11) | Mönchengladbach |
| --- | --- |

(11)

Mönchengladbach

| (12) | Münster-Osnabrück |
| --- | --- |

(12)

Münster-Osnabrück

| (13) | Nörvenich |
| --- | --- |

(13)

Nörvenich

| (14) | Paderborn-Lippstadt |
| --- | --- |

(14)

Paderborn-Lippstadt

| (15) | Porta Westfalica |
| --- | --- |

(15)

Porta Westfalica

| (16) | Rheine-Bentlage |
| --- | --- |

(16)

Rheine-Bentlage

| (17) | Siegerland |
| --- | --- |

(17)

Siegerland

| (18) | Stadtlohn-Wenningfeld |
| --- | --- |

(18)

Stadtlohn-Wenningfeld

| (19) | Weeze-Lahrbruch |
| --- | --- |

(19)

Weeze-Lahrbruch

DEELSTAAT RIJNLAND-PALTS

| (1) | Büchel |
| --- | --- |

(1)

Büchel

| (2) | Föhren |
| --- | --- |

(2)

Föhren

| (3) | Hahn |
| --- | --- |

(3)

Hahn

| (4) | Koblenz-Winningen |
| --- | --- |

(4)

Koblenz-Winningen

| (5) | Mainz-Finthen |
| --- | --- |

(5)

Mainz-Finthen

| (6) | Pirmasens-Pottschütthöhe |
| --- | --- |

(6)

Pirmasens-Pottschütthöhe

| (7) | Ramstein (US-Air Base) |
| --- | --- |

(7)

Ramstein (US-Air Base)

| (8) | Speyer |
| --- | --- |

(8)

Speyer

| (9) | Spangdahlem (US-Air Base) |
| --- | --- |

(9)

Spangdahlem (US-Air Base)

| (10) | Zweibrücken |
| --- | --- |

(10)

Zweibrücken

DEELSTAAT SAARLAND

| (1) | Saarbrücken-Ensheim |
| --- | --- |

(1)

Saarbrücken-Ensheim

| (2) | Saarlouis/Düren |
| --- | --- |

(2)

Saarlouis/Düren

DEELSTAAT SAKSEN

| (1) | Dresden |
| --- | --- |

(1)

Dresden

| (2) | Leipzig-Halle |
| --- | --- |

(2)

Leipzig-Halle

| (3) | Rothenburg/Oberlausitz |
| --- | --- |

(3)

Rothenburg/Oberlausitz

DEELSTAAT SAKSEN-ANHALT

| (1) | Cochstedt |
| --- | --- |

(1)

Cochstedt

| (2) | Magdeburg |
| --- | --- |

(2)

Magdeburg

DEELSTAAT SLEESWIJK-HOLSTEIN

| (1) | Helgoland-Düne |
| --- | --- |

(1)

Helgoland-Düne

| (2) | Hohn |
| --- | --- |

(2)

Hohn

| (3) | Kiel-Holtenau |
| --- | --- |

(3)

Kiel-Holtenau

| (4) | Lübeck-Blankensee |
| --- | --- |

(4)

Lübeck-Blankensee

| (5) | Schleswig/Jagel |
| --- | --- |

(5)

Schleswig/Jagel

| (6) | Westerland/Sylt |
| --- | --- |

(6)

Westerland/Sylt

DEELSTAAT THÜRINGEN

| (1) | Altenburg-Nobitz |
| --- | --- |

(1)

Altenburg-Nobitz

| (2) | Erfurt-Weimar |
| --- | --- |

(2)

Erfurt-Weimar

GRIEKENLAND

Vervanging van de informatie die is bekendgemaakt in PB C 261 van 25.7.2018, blz. 6.

| Εναέρια σύνορα

   (*1) | Luchthaven |
| --- | --- |
| 1. | Αθήνα | Αthina |
| 2. | Ηράκλειο | Heraklion |
| 3. | Θεσσαλονίκη | Thessaloniki |
| 4. | Ρόδος | Rodos (Rhodes) |
| 5. | Κέρκυρα | Kerkira (Corfou) |
| 6. | Αντιμάχεια Κω | Antimachia (Kos) |
| 7. | Χανιά | Chania |
| 8. | Πυθαγόρειο Σάμου | Pithagorio, Samos |
| 9. | Μυτιλήνη | Mitilini |
| 10. | Ιωάννινα | Ioannina |
| 11. | Άραξος | Araxos |
| 12. | Σητεία | Sitia |
| 13. | Χίος | Chios (*1) |
| 14. | Αργοστόλι | Argostoli |
| 15. | Καλαμάτα | Kalamata |
| 16. | Καβάλα | Kavala |
| 17. | Άκτιο Βόνιτσας | Aktio Vonitsas |
| 18. | Ζάκυνθος | Zakinthos |
| 19. | Θήρα | Thira |
| 20. | Σκιάθος | Skiathos |
| 21. | Κάρπαθος | Karpathos (*1) |
| 22. | Μύκονος | Mikonos |
| 23. | Αλεξανδρούπολη | Alexandroupoli |
| 24. | Ελευσίνα | Elefsina |
| 25. | Ανδραβίδα | Andravida |
| 26. | Ατσική Λήμνου | Atsiki - Limnos |
| 27 | Νέα Αγχίαλος | Νea Aghialos |
| 28. | Αργος Ορεστικού (Καστοριά) | Argos |

Εναέρια σύνορα

   (*1)

Luchthaven

1.

Αθήνα

Αthina

2.

Ηράκλειο

Heraklion

3.

Θεσσαλονίκη

Thessaloniki

4.

Ρόδος

Rodos (Rhodes)

5.

Κέρκυρα

Kerkira (Corfou)

6.

Αντιμάχεια Κω

Antimachia (Kos)

7.

Χανιά

Chania

8.

Πυθαγόρειο Σάμου

Pithagorio, Samos

9.

Μυτιλήνη

Mitilini

10.

Ιωάννινα

Ioannina

11.

Άραξος

Araxos

12.

Σητεία

Sitia

13.

Χίος

Chios (*1)

14.

Αργοστόλι

Argostoli

15.

Καλαμάτα

Kalamata

16.

Καβάλα

Kavala

17.

Άκτιο Βόνιτσας

Aktio Vonitsas

18.

Ζάκυνθος

Zakinthos

19.

Θήρα

Thira

20.

Σκιάθος

Skiathos

21.

Κάρπαθος

Karpathos (*1)

22.

Μύκονος

Mikonos

23.

Αλεξανδρούπολη

Alexandroupoli

24.

Ελευσίνα

Elefsina

25.

Ανδραβίδα

Andravida

26.

Ατσική Λήμνου

Atsiki - Limnos

27

Νέα Αγχίαλος

Νea Aghialos

28.

Αργος Ορεστικού (Καστοριά)

Argos

| Θαλάσσια σύνορα | Havens (zeegrenzen) |
| --- | --- |
| 1. | Γύθειο | Githio |
| 2. | Σύρος | Siros |
| 3. | Ηγουμενίτσα | Igoymenitsa |
| 4. | Στυλίδα | Stilida |
| 5. | Άγιος Νικόλαος | Agios Nikolaos |
| 6. | Ρέθυμνο | Rethimno |
| 7. | Λευκάδα | Lefkada |
| 8. | Σάμος | Samos |
| 9. | Βόλος | Volos |
| 10. | Κως | Kos |
| 11. | Δάφνη Αγίου Όρους | Dafni, Agiou Oros |
| 12. | Ίβηρα Αγίου Όρους | Ivira, Agiou Oros |
| 13. | Γλυφάδα | Glifada |
| 14. | Πρέβεζα | Preveza |
| 15. | Πάτρα | Patra |
| 16. | Κέρκυρα | Kerkira |
| 17. | Σητεία | Sitia |
| 18. | Χίος | Chios |
| 19. | Αργοστόλι | Argostoli |
| 20. | Θεσσαλονίκη | Thessaloniki |
| 21. | Κόρινθος | Korinthos |
| 22. | Καλαμάτα | Kalamata |
| 23. | Κάλυμνος | Kalymnos (*2) |
| 24. | Καβάλα | Kavala |
| 25. | Ιθάκη | Ithaki |
| 26. | Πύλος | Pilos |
| 27. | Πυθαγόρειο Σάμου | Pithagorio - Samos |
| 28. | Λαύριο | Lavrio |
| 29. | Ηράκλειο | Heraklio |
| 30. | Σάμη Κεφαλληνίας | Sami, Kefalonia |
| 31. | Πειραιάς | Pireas |
| 32. | Μήλος | Milos |
| 33. | Κατάκολο | Katakolo |
| 34. | Σούδα Χανίων | Souda - Chania |
| 35. | Ιτέα | Itea |
| 36. | Ελευσίνα | Elefsina |
| 37. | Μύκονος | Mikonos |
| 38. | Ναύπλιο | Nafplio |
| 39. | Χαλκίδα | Chalkida |
| 40. | Ρόδος | Rodos |
| 41. | Ζάκυνθος | Zakinthos |
| 42. | Θήρα | Thira |
| 43. | Καλοί Λιμένες Ηρακλείου | Kali - Limenes - Herakliou |
| 44. | Μύρινα Λήμνου | Myrina - Limnos |
| 45. | Παξοί | Paxi |
| 46. | Σκιάθος | Skiathos |
| 47. | Αλεξανδρούπολη | Alexandroupoli |
| 48. | Αίγιο | Aighio |
| 49. | Πάτμος | Patmos |
| 50. | Σύμη | Simi |
| 51. | Μυτιλήνη | Mitilini |
| 52. | Χανιά | Chania |
| 53. | Αστακός | Astakos |
| 54. | Καρλόβασι Σάμου | Karlovasi Samos (*2) |
| 55. | Πέτρα Λέσβου | Petra, Lesvos (*2) |
| 56. | Αγία Μαρίνα Λέρου | Agia Marina Leros (*2) |
| 57. | Νέα Μουδανιά Χαλκιδικής | Nea Moudania |
| 58. | Άγιοι Θεόδωροι | Agioi Theodoroi |
| 59. | Καστελόριζο | Kastellorizo |
| 60. | Πλωμάρι Λέσβου | Plomari, Lesvos (*2) |

Θαλάσσια σύνορα

Havens (zeegrenzen)

1.

Γύθειο

Githio

2.

Σύρος

Siros

3.

Ηγουμενίτσα

Igoymenitsa

4.

Στυλίδα

Stilida

5.

Άγιος Νικόλαος

Agios Nikolaos

6.

Ρέθυμνο

Rethimno

7.

Λευκάδα

Lefkada

8.

Σάμος

Samos

9.

Βόλος

Volos

10.

Κως

Kos

11.

Δάφνη Αγίου Όρους

Dafni, Agiou Oros

12.

Ίβηρα Αγίου Όρους

Ivira, Agiou Oros

13.

Γλυφάδα

Glifada

14.

Πρέβεζα

Preveza

15.

Πάτρα

Patra

16.

Κέρκυρα

Kerkira

17.

Σητεία

Sitia

18.

Χίος

Chios

19.

Αργοστόλι

Argostoli

20.

Θεσσαλονίκη

Thessaloniki

21.

Κόρινθος

Korinthos

22.

Καλαμάτα

Kalamata

23.

Κάλυμνος

Kalymnos (*2)

24.

Καβάλα

Kavala

25.

Ιθάκη

Ithaki

26.

Πύλος

Pilos

27.

Πυθαγόρειο Σάμου

Pithagorio - Samos

28.

Λαύριο

Lavrio

29.

Ηράκλειο

Heraklio

30.

Σάμη Κεφαλληνίας

Sami, Kefalonia

31.

Πειραιάς

Pireas

32.

Μήλος

Milos

33.

Κατάκολο

Katakolo

34.

Σούδα Χανίων

Souda - Chania

35.

Ιτέα

Itea

36.

Ελευσίνα

Elefsina

37.

Μύκονος

Mikonos

38.

Ναύπλιο

Nafplio

39.

Χαλκίδα

Chalkida

40.

Ρόδος

Rodos

41.

Ζάκυνθος

Zakinthos

42.

Θήρα

Thira

43.

Καλοί Λιμένες Ηρακλείου

Kali - Limenes - Herakliou

44.

Μύρινα Λήμνου

Myrina - Limnos

45.

Παξοί

Paxi

46.

Σκιάθος

Skiathos

47.

Αλεξανδρούπολη

Alexandroupoli

48.

Αίγιο

Aighio

49.

Πάτμος

Patmos

50.

Σύμη

Simi

51.

Μυτιλήνη

Mitilini

52.

Χανιά

Chania

53.

Αστακός

Astakos

54.

Καρλόβασι Σάμου

Karlovasi Samos (*2)

55.

Πέτρα Λέσβου

Petra, Lesvos (*2)

56.

Αγία Μαρίνα Λέρου

Agia Marina Leros (*2)

57.

Νέα Μουδανιά Χαλκιδικής

Nea Moudania

58.

Άγιοι Θεόδωροι

Agioi Theodoroi

59.

Καστελόριζο

Kastellorizo

60.

Πλωμάρι Λέσβου

Plomari, Lesvos (*2)

| Χερσαία σύνορα | Landgrenzen |
| --- | --- |
| Με την Αλβανία | Met Albanië |
| 1. | Κακαβιά | 1. | Kakavia |
| 2. | Κρυσταλλοπηγή | 2 | Kristalopigi |
| 3 | Σαγιάδα | 3 | Sagiada |
| 4 | Μερτζάνη | 4 | Mertzani |
| Με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας | Met de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië |
| 1. | Νίκη | 1. | Niki |
| 2. | Ειδομένη (σιδηροδρομικό) | 2. | Idomeni (spoor) |
| 3. | Εύζωνοι | 3. | Evzoni |
| 4. | Δοϊράνη | 4. | Doirani |
| Με τη Βουλγαρία | Met Bulgarije |
| 1. | Προμαχώνας | 1. | Promachonas |
| 2. | Προμαχώνας (σιδηροδρομικό) | 2. | Promachonas (spoor) |
| 3. | Δίκαια (σιδηροδρομικό) | 3. | Dikea, Evros (spoor) |
| 4. | Ορμένιο | 4. | Ormenio, Evros |
| 5 | Εξοχή | 5 | Εχοηι |
| 6 | Άγιος Κωνσταντίνος Ξάνθης | 6 | Agios Konstantinos (Xanthi) |
| 7 | Κυπρίνος Έβρου | 7 | Kyprinos (Evros) |
| 8 | Νυμφαία | 8 | Nymfaia |
| Με την Τουρκία | Met Turkije |
| 1. | Καστανιές Έβρου | 1. | Kastanies |
| 2. | Πύθιο (σιδηροδρομικό) | 2. | Pithio (spoor) |
| 3. | Κήποι Έβρου | 3. | Kipi |

Χερσαία σύνορα

Landgrenzen

Με την Αλβανία

Met Albanië

1.

Κακαβιά

1.

Kakavia

2.

Κρυσταλλοπηγή

2

Kristalopigi

3

Σαγιάδα

3

Sagiada

4

Μερτζάνη

4

Mertzani

Με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

Met de Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië

1.

Νίκη

1.

Niki

2.

Ειδομένη (σιδηροδρομικό)

2.

Idomeni (spoor)

3.

Εύζωνοι

3.

Evzoni

4.

Δοϊράνη

4.

Doirani

Με τη Βουλγαρία

Met Bulgarije

1.

Προμαχώνας

1.

Promachonas

2.

Προμαχώνας (σιδηροδρομικό)

2.

Promachonas (spoor)

3.

Δίκαια (σιδηροδρομικό)

3.

Dikea, Evros (spoor)

4.

Ορμένιο

4.

Ormenio, Evros

5

Εξοχή

5

Εχοηι

6

Άγιος Κωνσταντίνος Ξάνθης

6

Agios Konstantinos (Xanthi)

7

Κυπρίνος Έβρου

7

Kyprinos (Evros)

8

Νυμφαία

8

Nymfaia

Με την Τουρκία

Met Turkije

1.

Καστανιές Έβρου

1.

Kastanies

2.

Πύθιο (σιδηροδρομικό)

2.

Pithio (spoor)

3.

Κήποι Έβρου

3.

Kipi

FRANKRIJK

Vervanging van de informatie die is bekendgemaakt in PB C 202 van 9.6.2023, blz. 33.

Luchtgrenzen

| (1) | Ajaccio-Napoléon-Bonaparte |
| --- | --- |

(1)

Ajaccio-Napoléon-Bonaparte

| (2) | Albert-Bray |
| --- | --- |

(2)

Albert-Bray

| (3) | Angers-Marcé |
| --- | --- |

(3)

Angers-Marcé

| (4) | Angoulême-Brie-Champniers |
| --- | --- |

(4)

Angoulême-Brie-Champniers

| (5) | Annecy-Methet |
| --- | --- |

(5)

Annecy-Methet

| (6) | Auxerre-Branches |
| --- | --- |

(6)

Auxerre-Branches

| (7) | Avignon-Caumont |
| --- | --- |

(7)

Avignon-Caumont

| (8) | Bâle-Mulhouse |
| --- | --- |

(8)

Bâle-Mulhouse

| (9) | Bastia-Poretta |
| --- | --- |

(9)

Bastia-Poretta

| (10) | Beauvais-Tillé |
| --- | --- |

(10)

Beauvais-Tillé

| (11) | Bergerac-Dordonge-Périgord |
| --- | --- |

(11)

Bergerac-Dordonge-Périgord

| (12) | Béziers-Vias |
| --- | --- |

(12)

Béziers-Vias

| (13) | Biarritz-Pays Basque |
| --- | --- |

(13)

Biarritz-Pays Basque

| (14) | Bordeaux-Mérignac |
| --- | --- |

(14)

Bordeaux-Mérignac

| (15) | Brest-Bretagne |
| --- | --- |

(15)

Brest-Bretagne

| (16) | Brive-Souillac |
| --- | --- |

(16)

Brive-Souillac

| (17) | Caen-Carpiquet |
| --- | --- |

(17)

Caen-Carpiquet

| (18) | Calais-Dunkerque |
| --- | --- |

(18)

Calais-Dunkerque

| (19) | Calvi-Sainte-Catherine |
| --- | --- |

(19)

Calvi-Sainte-Catherine

| (20) | Cannes-Mandelieu |
| --- | --- |

(20)

Cannes-Mandelieu

| (21) | Carcassonne-Salvaza |
| --- | --- |

(21)

Carcassonne-Salvaza

| (22) | Châlons-Vatry |
| --- | --- |

(22)

Châlons-Vatry

| (23) | Chambéry-Aix-les-Bains |
| --- | --- |

(23)

Chambéry-Aix-les-Bains

| (24) | Châteauroux-Déols |
| --- | --- |

(24)

Châteauroux-Déols

| (25) | Cherbourg-Mauperthus |
| --- | --- |

(25)

Cherbourg-Mauperthus

| (26) | Clermont-Ferrand-Auvergne |
| --- | --- |

(26)

Clermont-Ferrand-Auvergne

| (27) | Colmar-Houssen |
| --- | --- |

(27)

Colmar-Houssen

| (28) | Deauville-Normandie |
| --- | --- |

(28)

Deauville-Normandie

| (29) | Dijon-Longvic |
| --- | --- |

(29)

Dijon-Longvic

| (30) | Dinard-Pleurtuit-Saint-Malo |
| --- | --- |

(30)

Dinard-Pleurtuit-Saint-Malo

| (31) | Dôle-Tavaux |
| --- | --- |

(31)

Dôle-Tavaux

| (32) | Epinal-Mirecourt |
| --- | --- |

(32)

Epinal-Mirecourt

| (33) | Figari-Sud Corse |
| --- | --- |

(33)

Figari-Sud Corse

| (34) | Grenoble-Alpes-Isère |
| --- | --- |

(34)

Grenoble-Alpes-Isère

| (35) | Hyères-le Palivestre |
| --- | --- |

(35)

Hyères-le Palivestre

| (36) | Istres-Le-Tubé |
| --- | --- |

(36)

Istres-Le-Tubé

| (37) | La Môle-Saint-Tropez (jaarlijks geopend van 1 juli tot en met 15 oktober) |
| --- | --- |

(37)

La Môle-Saint-Tropez (jaarlijks geopend van 1 juli tot en met 15 oktober)

| (38) | La Rochelle-Ile de Ré |
| --- | --- |

(38)

La Rochelle-Ile de Ré

| (39) | La Roche-sur-Yon |
| --- | --- |

(39)

La Roche-sur-Yon

| (40) | Laval-Entrammes |
| --- | --- |

(40)

Laval-Entrammes

| (41) | Le Castellet (jaarlijks geopend van 1 juni tot en met 31 juli. Bij wijze van uitzondering geopend van 22 tot en met 31 oktober 2022.) |
| --- | --- |

(41)

Le Castellet (jaarlijks geopend van 1 juni tot en met 31 juli. Bij wijze van uitzondering geopend van 22 tot en met 31 oktober 2022.)

| (42) | Le Havre-Octeville |
| --- | --- |

(42)

Le Havre-Octeville

| (43) | Le Mans-Arnage |
| --- | --- |

(43)

Le Mans-Arnage

| (44) | Le Touquet-Côte ďOpale |
| --- | --- |

(44)

Le Touquet-Côte ďOpale

| (45) | Lille-Lesquin |
| --- | --- |

(45)

Lille-Lesquin

| (46) | Limoges-Bellegarde |
| --- | --- |

(46)

Limoges-Bellegarde

| (47) | Lorient-Lann-Bihoué |
| --- | --- |

(47)

Lorient-Lann-Bihoué

| (48) | Lyon-Bron |
| --- | --- |

(48)

Lyon-Bron

| (49) | Lyon- Saint Exupéry |
| --- | --- |

(49)

Lyon- Saint Exupéry

| (50) | Marseille-Provence |
| --- | --- |

(50)

Marseille-Provence

| (51) | Metz-Nancy-Lorraine |
| --- | --- |

(51)

Metz-Nancy-Lorraine

| (52) | Monaco-Héliport |
| --- | --- |

(52)

Monaco-Héliport

| (53) | Montpellier-Méditérranée |
| --- | --- |

(53)

Montpellier-Méditérranée

| (54) | Nantes-Atlantique |
| --- | --- |

(54)

Nantes-Atlantique

| (55) | Nice Côte d’Azur |
| --- | --- |

(55)

Nice Côte d’Azur

| (56) | Nîmes-Garons |
| --- | --- |

(56)

Nîmes-Garons

| (57) | Orléans-Bricy |
| --- | --- |

(57)

Orléans-Bricy

| (58) | Orléans-Saint-Denis-de-l’Hôtel |
| --- | --- |

(58)

Orléans-Saint-Denis-de-l’Hôtel

| (59) | Paris-Charles de Gaulle |
| --- | --- |

(59)

Paris-Charles de Gaulle

| (60) | Paris-Issy-les-Moulineaux |
| --- | --- |

(60)

Paris-Issy-les-Moulineaux

| (61) | Paris-le Bourget |
| --- | --- |

(61)

Paris-le Bourget

| (62) | Paris-Orly |
| --- | --- |

(62)

Paris-Orly

| (63) | Pau-Pyrénées |
| --- | --- |

(63)

Pau-Pyrénées

| (64) | Perpignan-Rivesaltes |
| --- | --- |

(64)

Perpignan-Rivesaltes

| (65) | Poitiers-Biard |
| --- | --- |

(65)

Poitiers-Biard

| (66) | Pontoise / Cormeille-en-Vexin (14-22 juni 2023, 13:30-16:30; 23-25 juni 2023, 12:30-17:30) |
| --- | --- |

(66)

Pontoise / Cormeille-en-Vexin (14-22 juni 2023, 13:30-16:30; 23-25 juni 2023, 12:30-17:30)

| (67) | Quimper-Pluguffan (geopend van begin mei tot begin september) |
| --- | --- |

(67)

Quimper-Pluguffan (geopend van begin mei tot begin september)

| (68) | Rennes Saint-Jacques |
| --- | --- |

(68)

Rennes Saint-Jacques

| (69) | Rodez-Aveyron |
| --- | --- |

(69)

Rodez-Aveyron

| (70) | Rouen-Vallée de Seine |
| --- | --- |

(70)

Rouen-Vallée de Seine

| (71) | Saint-Brieuc-Armor |
| --- | --- |

(71)

Saint-Brieuc-Armor

| (72) | Saint-Etienne Loire |
| --- | --- |

(72)

Saint-Etienne Loire

| (73) | Saint-Nazaire-Montoir |
| --- | --- |

(73)

Saint-Nazaire-Montoir

| (74) | Salon de Provence (10 mei 2023–27 mei 2023) |
| --- | --- |

(74)

Salon de Provence (10 mei 2023–27 mei 2023)

| (75) | Strasbourg-Entzheim |
| --- | --- |

(75)

Strasbourg-Entzheim

| (76) | Tarbes-Lourdes-Pyrénées |
| --- | --- |

(76)

Tarbes-Lourdes-Pyrénées

| (77) | Toulouse-Blagnac |
| --- | --- |

(77)

Toulouse-Blagnac

| (78) | Toulouse-Francazal |
| --- | --- |

(78)

Toulouse-Francazal

| (79) | Tours-Val de Loire |
| --- | --- |

(79)

Tours-Val de Loire

| (80) | Troyes-Barberey |
| --- | --- |

(80)

Troyes-Barberey

| (81) | Valence – Chabeuil (vanaf 1 juni 2021) |
| --- | --- |

(81)

Valence – Chabeuil (vanaf 1 juni 2021)

| (82) | Vélizy-Villacoublay |
| --- | --- |

(82)

Vélizy-Villacoublay

Zeegrenzen

| (1) | Ajaccio |
| --- | --- |

(1)

Ajaccio

| (2) | Bastia |
| --- | --- |

(2)

Bastia

| (3) | Bayonne |
| --- | --- |

(3)

Bayonne

| (4) | Bordeaux |
| --- | --- |

(4)

Bordeaux

| (5) | Boulogne |
| --- | --- |

(5)

Boulogne

| (6) | Brest |
| --- | --- |

(6)

Brest

| (7) | Caen-Ouistreham |
| --- | --- |

(7)

Caen-Ouistreham

| (8) | Calais |
| --- | --- |

(8)

Calais

| (9) | Cannes-Vieux Port |
| --- | --- |

(9)

Cannes-Vieux Port

| (10) | Carteret |
| --- | --- |

(10)

Carteret

| (11) | Cherbourg |
| --- | --- |

(11)

Cherbourg

| (12) | Dieppe |
| --- | --- |

(12)

Dieppe

| (13) | Douvres |
| --- | --- |

(13)

Douvres

| (14) | Duinkerken |
| --- | --- |

(14)

Duinkerken

| (15) | Granville |
| --- | --- |

(15)

Granville

| (16) | Honfleur |
| --- | --- |

(16)

Honfleur

| (17) | La Rochelle-La Pallice |
| --- | --- |

(17)

La Rochelle-La Pallice

| (18) | Le Havre |
| --- | --- |

(18)

Le Havre

| (19) | Les Sables-d’Olonne-Port |
| --- | --- |

(19)

Les Sables-d’Olonne-Port

| (20) | Lorient |
| --- | --- |

(20)

Lorient

| (21) | Marseille |
| --- | --- |

(21)

Marseille

| (22) | Monaco-Port de la Condamine |
| --- | --- |

(22)

Monaco-Port de la Condamine

| (23) | Nantes-Saint-Nazaire |
| --- | --- |

(23)

Nantes-Saint-Nazaire

| (24) | Nice |
| --- | --- |

(24)

Nice

| (25) | Port-de-Bouc-Fos/Port-Saint-Louis |
| --- | --- |

(25)

Port-de-Bouc-Fos/Port-Saint-Louis

| (26) | Port-la-Nouvelle |
| --- | --- |

(26)

Port-la-Nouvelle

| (27) | Port-Vendres |
| --- | --- |

(27)

Port-Vendres

| (28) | Roscoff |
| --- | --- |

(28)

Roscoff

| (29) | Rouen |
| --- | --- |

(29)

Rouen

| (30) | Saint-Brieuc |
| --- | --- |

(30)

Saint-Brieuc

| (31) | Saint-Malo |
| --- | --- |

(31)

Saint-Malo

| (32) | Sète |
| --- | --- |

(32)

Sète

| (33) | Toulon |
| --- | --- |

(33)

Toulon

Landgrenzen

| (1) | Station Bourg Saint Maurice (geopend van begin december tot medio april) |
| --- | --- |

(1)

Station Bourg Saint Maurice (geopend van begin december tot medio april)

| (2) | Station Moûtiers (geopend van begin december tot medio april) |
| --- | --- |

(2)

Station Moûtiers (geopend van begin december tot medio april)

| (3) | Station Ashford International |
| --- | --- |

(3)

Station Ashford International

| (4) | Cheriton/Coquelles |
| --- | --- |

(4)

Cheriton/Coquelles

| (5) | Station Chessy-Marne-la-Vallée |
| --- | --- |

(5)

Station Chessy-Marne-la-Vallée

| (6) | Station Fréthun |
| --- | --- |

(6)

Station Fréthun

| (7) | Station Lille-Europe |
| --- | --- |

(7)

Station Lille-Europe

| (8) | Station Paris-Nord |
| --- | --- |

(8)

Station Paris-Nord

| (9) | Station Saint-Pancras |
| --- | --- |

(9)

Station Saint-Pancras

| (10) | Station Ebsfleet |
| --- | --- |

(10)

Station Ebsfleet

| (11) | Pas de la Case-Porta |
| --- | --- |

(11)

Pas de la Case-Porta

| (12) | Roissy TGV railway station - airport |
| --- | --- |

(12)

Roissy TGV railway station - airport

POLEN

Vervanging van de informatie die is bekendgemaakt in PB C 84 van 4.3.2016, blz. 2.

Grensdoorlaatposten:

| 1) | voor iedereen toegankelijk:










  Nr. | Naam | Soort | Toegestaan grensverkeer | Openingstijden |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| a) | staatsgrens met de Russische Federatie: |

1)

voor iedereen toegankelijk:

Nr.

Naam

Soort

Toegestaan grensverkeer

Openingstijden

a)

staatsgrens met de Russische Federatie:

1

Braniewo – Mamonovo

spoorwegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

2

Bezledy – Bagrationovsk

wegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer, voertuigen met een asbelasting van ten hoogste 8 ton die internationaal vervoer verrichten

24/7

3

Głomno – Bagrationovsk

spoorwegverkeer

goederenverkeer

24/7

4

Skandawa – Zheleznodorozhny

spoorwegverkeer

goederenverkeer

24/7

5

Gołdap – Gusev

wegverkeer

goederenverkeer, voertuigen met een toegestaan totaalgewicht van ten hoogste 7,5 ton

24/7

6

Grzechotki – Mamonovo II

wegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

7

Gronowo – Mamonovo

wegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer, voertuigen met een totaalgewicht van ten hoogste 6 ton

24/7

| b) | staatsgrens met Belarus: |
| --- | --- |

b)

staatsgrens met Belarus:

1

Rudawka – Lesnaya

binnenvaart

personenverkeer

van 1 mei tot 1 oktober tussen 07:00 en 19:00 uur

2

Kuźnica Białostocka – Grodno

spoorwegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

3

Kuźnica Białostocka – Bruzgi

wegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

4

Bobrowniki – Berestovitsa

wegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

5

Zubki Białostockie – Berestovitsa

spoorwegverkeer

goederenverkeer

24/7

6

Siemianówka – Svislach

spoorwegverkeer

goederenverkeer

24/7

7

Białowieża – Pererov

wegverkeer

personenverkeer voetgangers, fietsers

van 1 april tot en met 30 september tussen 8:00 en 20:00 uur; van 1 oktober tot en met 31 maart tussen 8:00 en 18:00 uur

8

Czeremcha – Vysoko-Litovsk

spoorwegverkeer

goederenverkeer

24/7

9

Kukuryki – Kozłowiczy

wegverkeer

goederenverkeer

24/7

10

Terespol – Brest

spoorwegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

11

Terespol – Brest

wegverkeer

personenverkeer

24/7

12

Sławatycze – Damachava

wegverkeer

personenverkeer, met uitzondering van autobussen

24/7

| c) | staatsgrens met Oekraïne: |
| --- | --- |

c)

staatsgrens met Oekraïne:

1

Dorohusk – Jagodzin

wegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

2

Dorohusk – Jagodzin

spoorwegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

3

Zosin – Ustilug

wegverkeer

personenverkeer

24/7

4

Hrubieszów — Volodymyr-Volynsky

spoorwegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

5

Dołhobyczów – Uhryniv

wegverkeer

personenvoertuigen met een toegestaan totaalgewicht van ten hoogste 3,5 ton alsmede autobussen

24/7

6

Hrebenne – Rava-Rus’ka

wegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

7

Hrebenne – Rava-Rus’ka

spoorwegverkeer

personenverkeer

24/7

8

Werchrata – Rava-Rus’ka

spoorwegverkeer

goederenverkeer

24/7

9

Budomierz – Hrushiv

wegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer, voertuigen met een toegestaan totaalgewicht van ten hoogste 3,5 ton

24/7

10

Korczowa – Krakovets’

wegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

11

Przemyśl – Mostys’ka

spoorwegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

12

Medyka – Shehyni

wegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

13

Krościenko – Smil’nytsya

wegverkeer

personenverkeer, goederenverkeer, voertuigen met een toegestaan totaalgewicht van ten hoogste 7,5 ton

24/7

14

Krościenko – Khyriv

spoorwegverkeer

personenverkeer

24/7

| d) | zeegrens: |
| --- | --- |

d)

zeegrens:

1

Szczecin

verkeer over zee

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

2

Trzebież

verkeer over zee

personenverkeer

24/7

3

Nowe Warpno

verkeer over zee

personenverkeer

24/7

4

Świnoujście

verkeer over zee

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

5

Dziwnów

verkeer over zee

personenverkeer in pleziervaartuigen, goederenverkeer (Poolse visserij)

24/7

6

Mrzeżyno

verkeer over zee

goederenverkeer (Poolse visserij)

24/7

7

Kołobrzeg

verkeer over zee

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

8

Darłowo

verkeer over zee

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

9

Ustka

verkeer over zee

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

10

Łeba

verkeer over zee

personenverkeer in pleziervaartuigen, goederenverkeer (Poolse visserij)

24/7

11

Władysławowo

verkeer over zee

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

12

Jastarnia

verkeer over zee

personenverkeer in pleziervaartuigen, goederenverkeer (Poolse visserij)

24/7

13

Hel

verkeer over zee

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

14

Gdynia

verkeer over zee

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

15

Gdańsk-Port

verkeer over zee

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

16

Gdańsk-Górki Zachodnie

verkeer over zee

personenverkeer in pleziervaartuigen, goederenverkeer (Poolse visserij)

24/7

17

Elbląg

verkeer over zee

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

18

Frombork

verkeer over zee

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

19

Nowy Świat

verkeer over zee

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

| e) | permanente luchthavens: |
| --- | --- |

e)

permanente luchthavens:

1

Poznań-Ławica

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

2

Bydgoszcz

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

3

Łódż-Lublinek

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

4

Świdnik k. Lublina

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

5

Kraków-Balice

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

6

Katowice-Pyrzowice

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

7

Wrocław-Strachowice

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

8

Gdańsk-Rębiechowo

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

9

Rzeszów-Jasionka

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

10

Warschau-Okęcie

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

11

Warschau-Modlin

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

12

Szczecin-Goleniów

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

13

Radom-Sadków

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

14

Mazury

luchtverkeer

personenverkeer

24/7

15

Zielona Góra-Babimost

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

24/7

| f) | andere luchthavens: |
| --- | --- |

f)

andere luchthavens:

1

Jelenia Góra

luchtverkeer

personenverkeer

tussen 07:00 en 20:00 uur; van 1 mei tot en met 30 september tussen 7:00 en 22:00 uur

2

Mielec

luchtverkeer

personenverkeer

tussen 08:00 en 20:00 uur; van 1 mei tot en met 30 september tussen 7:00 en 22:00 uur

3

Zielona Góra-Przylep

luchtverkeer

personenverkeer

tussen 6:00 en 20:00 uur; van 1 mei tot en met 30 september tussen 6:00 en 22:00 uur

4

Gdynia-Kosakowo

luchtverkeer

personenverkeer

tussen 6:00 en 20:00 uur; van 1 mei tot en met 30 september tussen 6:00 en 22:00 uur

5

Kielce-Masłów

luchtverkeer

personenverkeer, goederenverkeer

tussen 6:00 en 20:00 uur; van 1 mei tot en met 30 september tussen 6:00 en 22:00 uur

| 2) | internationale grensdoorlaatposten voor burgers van de grensstaten:










  Nr. | Naam | Soort | Toegestaan grensverkeer | Openingstijden |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Połowce-Pieszczatka | wegverkeer | personenverkeer, met uitzondering van autobussen, voor Poolse en Belarussische burgers | 24/7 |

2)

internationale grensdoorlaatposten voor burgers van de grensstaten:

Nr.

Naam

Soort

Toegestaan grensverkeer

Openingstijden

1

Połowce-Pieszczatka

wegverkeer

personenverkeer, met uitzondering van autobussen, voor Poolse en Belarussische burgers

24/7

SLOVENIË

Vervanging van de informatie die is bekendgemaakt in PB C 210 van 16.7.2011, blz. 30.

Zeegrenzen

| (1) | Koper – Capodistria |
| --- | --- |

(1)

Koper – Capodistria

| (2) | Piran – Pirano |
| --- | --- |

(2)

Piran – Pirano

Luchthavens

| (1) | Ljubljana–Brnik |
| --- | --- |

(1)

Ljubljana–Brnik

| (2) | Maribor–Slivnica |
| --- | --- |

(2)

Maribor–Slivnica

| (3) | Portorož–Portorose |
| --- | --- |

(3)

Portorož–Portorose

Lijst van eerdere publicaties

PB C 247 van 13.10.2006, blz. 25.

PB C 77 van 5.4.2007, blz. 11.

PB C 153 van 6.7.2007, blz. 22.

PB C 164 van 18.7.2008, blz. 45.

PB C 316 van 28.12.2007, blz. 1.

PB C 134 van 31.5.2008, blz. 16.

PB C 177 van 12.7.2008, blz. 9.

PB C 200 van 6.8.2008, blz. 10.

PB C 331 van 31.12.2008, blz. 13.

PB C 3 van 8.1.2009, blz. 10.

PB C 37 van 14.2.2009, blz. 10.

PB C 64 van 19.3.2009, blz. 20.

PB C 99 van 30.4.2009, blz. 7.

PB C 229 van 23.9.2009, blz. 28.

PB C 263 van 5.11.2009, blz. 22.

PB C 298 van 8.12.2009, blz. 17.

PB C 74 van 24.3.2010, blz. 13.

PB C 326 van 3.12.2010, blz. 17.

PB C 355 van 29.12.2010, blz. 34.

PB C 22 van 22.1.2011, blz. 22.

PB C 37 van 5.2.2011, blz. 12.

PB C 149 van 20.5.2011, blz. 8.

PB C 190 van 30.6.2011, blz. 17.

PB C 203 van 9.7.2011, blz. 14.

PB C 210 van 16.7.2011, blz. 30.

PB C 271 van 14.9.2011, blz. 18.

PB C 356 van 6.12.2011, blz. 12.

PB C 111 van 18.4.2012, blz. 3.

PB C 183 van 23.6.2012, blz. 7.

PB C 313 van 17.10.2012, blz. 11.

PB C 394 van 20.12.2012, blz. 22.

PB C 51 van 22.2.2013, blz. 9.

PB C 167 van 13.6.2013, blz. 9.

PB C 242 van 23.8.2013, blz. 2.

PB C 275 van 24.9.2013, blz. 7.

PB C 314 van 29.10.2013, blz. 5.

PB C 324 van 9.11.2013, blz. 6.

PB C 57 van 28.2.2014, blz. 4.

PB C 167 van 4.6.2014, blz. 9.

PB C 244 van 26.7.2014, blz. 22.

PB C 332 van 24.9.2014, blz. 12.

PB C 420 van 22.11.2014, blz. 9.

PB C 72 van 28.2.2015, blz. 17.

PB C 126 van 18.4.2015, blz. 10.

PB C 229 van 14.7.2015, blz. 5.

PB C 341 van 16.10.2015, blz. 19.

PB C 84 van 4.3.2016, blz. 2.

PB C 236 van 30.6.2016, blz. 6.

PB C 278 van 30.7.2016, blz. 47.

PB C 331 van 9.9.2016, blz. 2.

PB C 401 van 29.10.2016, blz. 4.

PB C 484 van 24.12.2016, blz. 30.

PB C 32 van 1.2.2017, blz. 4.

PB C 74 van 10.3.2017, blz. 9.

PB C 120 van 13.4.2017, blz. 17.

PB C 152 van 16.5.2017, blz. 5.

PB C 411 van 2.12.2017, blz. 10.

PB C 31 van 27.1.2018, blz. 12.

PB C 261 van 25.7.2018, blz. 6.

PB C 264 van 26.7.2018, blz. 8.

PB C 368 van 11.10.2018, blz. 4.

PB C 459 van 20.12.2018, blz. 40.

PB C 43 van 4.2.2019, blz. 2.

PB C 64 van 27.2.2020, blz. 17.

PB C 231 van 14.7.2020, blz. 2.

PB C 58 van 18.2.2021, blz. 35.

PB C 81 van 10.3.2021, blz. 27.

PB C 184 van 12.5.2021, blz. 8.

PB C 219 van 9.6.2021, blz. 9.

PB C 279 van 13.7.2021, blz. 4.

PB C 290 van 20.7.2021, blz. 10.

PB C 380 van 20.9.2021, blz. 3.

PB C 483 van 1.12.2021, blz. 19.

PB C 201 van 18.5.2022, blz. 82.

PB C 229 van 14.6.2022, blz. 8.

PB C 241 van 24.6.2022, blz. 6.

PB C 286 van 27.7.2022, blz. 33.

PB C 335 van 2.9.2022, blz. 15.

PB C 202 van 9.6.2023, blz. 33.

---

(1)  Zie de lijst van eerdere publicaties aan het eind van deze bijwerking.

(2)  PB L 77 van 23.3.2016, blz. 1.

(*1)  Opmerking: Zij zijn alleen in de zomerperiode operationeel.

(*2)  Opmerking Zij zijn alleen in de zomerperiode operationeel.

---

V Bekendmakingen

ANDERE HANDELINGEN

Europese Commissie

| 18.8.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 290/45 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 290/45

---

Bekendmaking van een mededeling van de goedkeuring van een standaardwijziging van een productdossier voor een naam in de wijnsector als bedoeld in artikel 17, leden 2 en 3, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie

(2023/C 290/06)

Deze mededeling wordt bekendgemaakt overeenkomstig artikel 17, lid 5, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33 van de Commissie (1)
  .

MEDEDELING VAN DE GOEDKEURING VAN EEN STANDAARDWIJZIGING

“Maremma toscana”

PDO-IT-A1413-AM03

Datum van de mededeling: 18.5.2023

BESCHRIJVING VAN EN REDENEN VOOR DE GOEDGEKEURDE WIJZIGING

1.   Vermelding van de term “Rosè” als alternatief voor “Rosato”

Toegevoegd is de mogelijkheid om voor de aanduiding van wijnen van het type “Rosato” ook de term “Rosé” te gebruiken. Dit geldt voor de volgende producttypen: Rosato, Alicante Rosato, Grenache Rosato, Ciliegiolo Rosato, Merlot Rosato, Sangiovese Rosato, Syrah Rosato.

Daarmee kunnen de commerciële afzetmogelijkheden worden vergroot, met name op de Angelsaksische markten.

De wijziging betreft de artikelen 1, 2 en 4 tot en met 7 van het productdossier en de punten 4 en 9 van het enig document.

2.   Toevoeging van het type Vermentino Superiore

Er is een nieuw type toegevoegd: Vermentino Superiore.

Dit type is toegevoegd om uit het ras vermentino kwalitatief voordeel te halen door agronomische en wijnbereidingstechnieken toe te passen die afwijken van die voor het type Vermentino (basiswijn).

De wijziging betreft de artikelen 1, 2 en 4 tot en met 9 van het productdossier en de punten 4, 5 en 8 van het enig document.

3.   Combinatie van druivenrassen voor het type Vermentino Superiore

Bij het type Vermentino Superiore moet ten minste 95 % van de wijn zijn gemaakt van het ras vermentino, tegen 85 % bij het basistype.

Dit hogere percentage is bedoeld om de specifieke kenmerken van het druivenras meer naar voren te brengen.

De wijziging betreft artikel 2 van het productdossier en heeft geen gevolgen voor het enig document.

4.   Toevoeging van agronomische eisen waaraan het type Vermentino Superiore moet voldoen

De maximale druivenproductie per hectare en het minimale natuurlijke alcoholvolumegehalte zijn toegevoegd voor dit type.

De aanpassing is een gevolg van de invoering van dit type wijn en de vereisten voor het gebruik van de term “Superiore”.

De wijziging betreft artikel 4 van het productdossier en punt 5.2 van het enig document.

5.   Formele aanpassingen

Het type Canaiolo is toegevoegd aan de lijst met vereisten waaraan moet worden voldaan voordat een product voor consumptie mag worden vrijgegeven.

Het type Merlot Passito is toegevoegd aan de lijst waarin de wijnopbrengsten van de druiven en de maximale wijnproductie zijn vermeld.

Daarmee wordt een louter typografische fout van de voorgaande versies rechtgezet.

De wijziging betreft artikel 5 van het productdossier en heeft geen gevolgen voor het enig document.

6.   Voorschriften voor de vinificatie van het type Vermentino Superiore en voor de vrijgave ervan voor consumptie

De maximale wijnopbrengst van de druiven, de maximale wijnproductie per hectare en de eisen voor de vrijgave van de wijn voor consumptie zijn voor dit type toegevoegd.

De vermelding van de opbrengst en van de maximale wijnproductie per hectare vloeit voort uit de agronomische eisen die voor dit type zijn vastgesteld. Bovendien is met de vaststelling van een minimumtermijn voor de vrijgave van het product voor consumptie een differentiatie vanuit zowel kwalitatief als commercieel oogpunt mogelijk.

De wijziging betreft artikel 5 van het productdossier en heeft geen gevolgen voor het enig document.

7.   Beschrijving van het type Vermentino Superiore

De chemisch-fysische en organoleptische descriptoren voor het nieuwe type zijn toegevoegd.

Aan de hand van de kenmerken van het product bij consumptie kunnen de wijnen van het ras vermentino met de aanduiding “Superiore” duidelijk worden onderscheiden van andere wijnen.

De wijziging betreft artikel 6 van het productdossier en punt 4 van het enig document.

8.   Aanpassing van de etiketteringsvoorschriften

Bij roséwijnen is de term “Rosè” als alternatief voor de term “Rosato” toegevoegd.

De term “Superiore” is geschrapt uit de lijst van verboden etiketteringsaanduidingen.

Deze aanpassingen sluiten aan bij de variatie in de benaming van wijnen met de BOB Maremma toscana.

De wijziging betreft artikel 7 van het productdossier en heeft geen gevolgen voor het enig document.

9.   Aanpassing van de verpakkingsvoorschriften

De minimuminhoud van de bag-in-box is verlaagd van drie naar twee liter. Bovendien is het verboden om in plaats van glazen recipiënten van polyethyleentereftalaat (pet) en van brikkarton te gebruiken. Met de verlaging van de inhoud van deze recipiënten kunnen de afzetmogelijkheden voor de producten op de EU- en internationale markten worden verbeterd en tegemoet worden gekomen aan de vraag van de consument, die dit kleine inhoudsformaat waardeert. Pet- en brikkartonrecipiënten zijn verboden om het image van het BOB-product te beschermen.

Voor het type “Superiore” mogen evenals voor de typen “Riserva”, “Vigna”, “Passito”, “Vin Santo” en “Vendemmia tardiva” alleen glazen flessen worden gebruikt om het image van de producten te versterken. Bovendien is de maximuminhoud van de flessen bij deze wijntypen verhoogd naar 18 liter om in te spelen op de vraag vanuit de markt, waar bij bepaalde typen waardevolle wijnen behoefte is aan grote inhoudsformaten, die met name bruikbaar zijn voor promotiedoeleinden.

De wijzigingen betreffen artikel 8 van het productdossier en punt 9 van het enig document.

10.   Formele aanpassingen van het verband met het geografische gebied

De beschrijving van het verband is aangepast in verband met de invoering van het nieuwe type “Vermentino Superiore”.

Het gaat om een niet-inhoudelijke redactionele ingreep in de tekst, waarin nu ook bovengenoemd type wijn wordt genoemd.

De wijziging betreft artikel 9 van het productdossier en heeft geen gevolgen voor het enig document.

ENIG DOCUMENT

1.   Naam van het product

Maremma toscana

2.   Type geografische aanduiding

BOB — beschermde oorsprongsbenaming

3.   Categorieën wijnbouwproducten

| 1. | Wijn |
| --- | --- |

1.

Wijn

| 4. | Mousserende wijn |
| --- | --- |

4.

Mousserende wijn

| 5. | Mousserende kwaliteitswijn |
| --- | --- |

5.

Mousserende kwaliteitswijn

4.   Beschrijving van de wijn(en)

1.   Bianco, met inbegrip van riserva, en met vermelding van een of twee druivenrassen

BEKNOPTE BESCHRIJVING

Kleur: strogeel, min of meer intens. Geur: fijn en zacht, met voornamelijk fruitige toetsen bij viognier en ansonica en bredere, complexere aroma’s bij de riserva. Smaak: droog tot halfdroog bij de Bianco; zacht en fluweelachtig bij Vermentino, Viognier en Ansonica; frisser met kruidige toetsen, smaakvol en met veel body bij de riserva. Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: Bianco: 10,50; Ansonica, Viogner, Vermentino, Chardonnay, Sauvignon, Trebbiano: 11,00; riserva: 12,00. Minimaal suikervrij extract: Bianco:14,00 g/l; Ansonica, Viogner, Vermentino, Chardonnay, Sauvignon, Trebbiano: 16 g/l; riserva: 18 g/l. Analytische parameters die niet zijn opgenomen in de onderstaande tabel, voldoen aan de grenswaarden die zijn vastgelegd in nationale en EU-wetgeving.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

2.   Vermentino Superiore

BEKNOPTE BESCHRIJVING

Kleur: fel strogeel, soms met een weerschijn die naar goudgeel neigt. Geur: delicaat, onderscheidend, fijn. Smaak: droog, vol, zacht, fluweelachtig. Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 12,50 %. Minimaal suikervrij extract: 20,0 g/l.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,5 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,5 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

3.   Rosso, Novello, riserva, en met vermelding van een of twee druivenrassen

BEKNOPTE BESCHRIJVING

Kleur: min of meer intens robijnrood, met purperachtige accenten; intens rood, bij oudering neigend naar granaatrood.

Geur: fruitige toetsen bij Novello, Alicante of Grenache, Merlot, Pugnitello en Sangiovese; kruidige toetsen bij Cabernet franc, Cabernet sauvignon, Syrah en Petit verdot; zachtere aroma’s bij Ciliegiolo, die bij de riserva nog verfijnder worden tijdens de oudering.

Smaak: droog tot halfdroog bij de Rosso en licht zurig en vol bij Novello en Alicante of Grenache; meer body bij Cabernet, Cabernet franc, Cabernet sauvignon, Ciliegiolo, Petit verdot, Pugnitello, Sangiovese en Merlot en bij de riserva; intens en kruidig bij Syrah; de typen Rosso en Sangiovese met de aanduiding “governo all’uso toscano” hebben een levendige, ronde smaak.

Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: Rosso en Novello: 11,00; Alicante of Grenache, Cabernet, Cabernet franc, Cabernet sauvignon, Canaiolo, Merlot, Petit verdot, Pugnitello, Sangiovese en Ciliegiolo en Syrah: 11,50; riserva: 12,00.

Minimaal suikervrij extract: Rosso 22,00 g/l; 20,00 g/l bij Novello; Alicante of Grenache, Cabernet, Cabernet franc, Cabernet sauvignon, Canaiolo, Merlot, Petit verdot, Pugnitello, Sangiovese en Ciliegiolo en Syrah: 22 g/l; riserva: 24,00.

Analytische parameters die niet zijn opgenomen in de onderstaande tabel, voldoen aan de grenswaarden die zijn vastgelegd in nationale en EU-wetgeving.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

4.   Rosato of Rosè en met vermelding van het druivenras

BEKNOPTE BESCHRIJVING

Kleur: min of meer intens roze.

Geur: zacht, met intense fruitige toetsen, meer aanhoudend bij Alicante, zachter bij Sangiovese.

Smaak: droog tot halfdroog, licht zurig, harmonieus.

Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 10,50 % vol.

Minimaal suikervrij extract: 16,00 g/l.

Analytische parameters die niet zijn opgenomen in de onderstaande tabel, voldoen aan de grenswaarden die zijn vastgelegd in nationale en EU-wetgeving.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

5.   Vin Santo

BEKNOPTE BESCHRIJVING

Kleur: van strogeel over ambergeel tot bruin.

Geur: etherisch, warm en karakteristiek.

Smaak: droog tot zoet, harmonieus en fluweelachtig.

Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 16,00 % vol.

Minimaal suikervrij extract: 22,00 g/l.

Analytische parameters die niet zijn opgenomen in de onderstaande tabel, voldoen aan de grenswaarden die zijn vastgelegd in nationale en EU-wetgeving.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | 12,00 |
| Minimale totale zuurgraad | 4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | 30,00 |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

12,00

Minimale totale zuurgraad

4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

30,00

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

6.   Vendemmia tardiva, ook met vermelding van het druivenras

BEKNOPTE BESCHRIJVING

Kleur: intens strogeel tot min of meer intens goudgeel.

Geur: verfijnd, intens, soms kruidig.

Smaak: droog tot zoet, vol en harmonieus.

Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 15,00 % vol.

Minimaal suikervrij extract: 22,00 g/l.

Analytische parameters die niet zijn opgenomen in de onderstaande tabel, voldoen aan de grenswaarden die zijn vastgelegd in nationale en EU-wetgeving.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | 25 |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

25

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

7.   Passito Bianco, ook met vermelding van het druivenras

BEKNOPTE BESCHRIJVING

Kleur: goudgeel tot ambergeel, min of meer intens.

Geur: intens, aroma’s van rijp fruit.

Smaak: droog tot zoet, rond en fluweelachtig.

Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 15,50 % vol.

Minimaal suikervrij extract: 23,00 g/l.

Analytische parameters die niet zijn opgenomen in de onderstaande tabel, voldoen aan de grenswaarden die zijn vastgelegd in nationale en EU-wetgeving.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | 12,00 |
| Minimale totale zuurgraad | 4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | 25 |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

12,00

Minimale totale zuurgraad

4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

25

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

8.   Passito Rosso, ook met vermelding van het druivenras

BEKNOPTE BESCHRIJVING

Kleur: intens robijnrood.

Geur: intense, brede aroma’s.

Smaak: droog tot zoet, fluweelachtig.

Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: 15,50 % vol.

Minimaal suikervrij extract: 24,00 g/l.

Analytische parameters die niet zijn opgenomen in de onderstaande tabel, voldoen aan de grenswaarden die zijn vastgelegd in nationale en EU-wetgeving.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | 12,00 |
| Minimale totale zuurgraad | 4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | 25 |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

12,00

Minimale totale zuurgraad

4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

25

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

9.   Vino Spumante en Vino Spumante di Qualità — type Bianco, ook met vermelding van het druivenras, en type Rosato of Rosè

BEKNOPTE BESCHRIJVING

Kleur: strogeel, min of meer intens; bij Ansonica fel strogeel; bij Vermentino soms met groenachtige tinten; bij Rosato of Rosé zachtroze tot kersrood.

Schuim: fijn en aanhoudend.

Geur: fijn, fruitig, aanhoudend, lichter bij het type Ansonica, zachter bij het type Vermentino; met duidelijkere fruitige toetsen bij de Rosato of Rosé.

Smaak: van brut nature tot extra dry, harmonieus bij de Ansonica; levendig, zurig, licht bitter bij de Rosato of Rosé.

Minimaal totaal alcoholvolumegehalte: Bianco en Rosato: 10,50 % vol; Ansonica en Vermentino: 11,00 % vol.

Minimaal suikervrij extract: Bianco:14,00 g/l; Ansonica, Vermentino, Rosato of Rosé: 16,00 g/l.

Analytische parameters die niet zijn opgenomen in de onderstaande tabel, voldoen aan de grenswaarden die zijn vastgelegd in nationale en EU-wetgeving.

| Algemene analytische kenmerken |
| --- |
| Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent) | |
| Minimale totale zuurgraad | 4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur |
| Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter) | |
| Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter) | |

Algemene analytische kenmerken

Maximaal totaal alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimaal effectief alcoholgehalte (in volumeprocent)

Minimale totale zuurgraad

4,50 gram per liter, uitgedrukt in wijnsteenzuur

Maximaal gehalte aan vluchtige zuren (in milli-equivalent per liter)

Maximaal totaalgehalte aan zwaveldioxide (in milligram per liter)

5.   Wijnbereidingsprocedés

5.1.   Specifieke oenologische procedés

1.   Wijnbereidingsmethode voor Vin Santo

Specifiek oenologisch procedé

De druiven, die zorgvuldig zijn geselecteerd, moeten op natuurlijke wijze indrogen in geschikte lokalen totdat ze het juiste suikergehalte hebben bereikt, waarna ze worden geperst. De verkregen wijn moet worden bereid en bewaard en ouderen in houten vaten met een inhoud van ten hoogste 500 liter en mag ten vroegste op 1 maart van het derde jaar na het jaar waarin de druiven zijn geproduceerd, voor consumptie worden vrijgegeven.

2.   Wijnbereidingsmethode voor wijn met de aanduiding “governo all’uso toscano”

Specifiek oenologisch procedé

De traditionele methode, die is toegestaan voor de typen Rosso en Sangiovese, bestaat in een langzame secundaire gisting van de wijn door toevoeging van (minstens 10 kg/hl) licht ingedroogde blauwe druiven waarbij na de persing het gistingsproces is ingezet.

5.2.   Maximumopbrengsten:

| 1. | Bianco, Bianco riserva en Spumante
  13 000 kg druiven per hectare |
| --- | --- |

1.

Bianco, Bianco riserva en Spumante

13 000 kg druiven per hectare

| 2. | Bianco, Bianco riserva en Spumante
  91,00 hectoliter per hectare |
| --- | --- |

2.

Bianco, Bianco riserva en Spumante

91,00 hectoliter per hectare

| 3. | Rosso, Rosso riserva, Rosato, Rosato Spumante en Novello
  12 000 kg druiven per hectare |
| --- | --- |

3.

Rosso, Rosso riserva, Rosato, Rosato Spumante en Novello

12 000 kg druiven per hectare

| 4. | Rosso, Rosso riserva, Rosato, Rosato Spumante en Novello
  84,00 hectoliter per hectare |
| --- | --- |

4.

Rosso, Rosso riserva, Rosato, Rosato Spumante en Novello

84,00 hectoliter per hectare

| 5. | Vin Santo
  13 000 kg druiven per hectare |
| --- | --- |

5.

Vin Santo

13 000 kg druiven per hectare

| 6. | Vin Santo
  45,50 hectoliter per hectare |
| --- | --- |

6.

Vin Santo

45,50 hectoliter per hectare

| 7. | Ansonica, Ansonica Spumante, Chardonnay, Sauvignon, Trebbiano, Vermentino, Vermentino Spumante en Viognier
  12 000 kg druiven per hectare |
| --- | --- |

7.

Ansonica, Ansonica Spumante, Chardonnay, Sauvignon, Trebbiano, Vermentino, Vermentino Spumante en Viognier

12 000 kg druiven per hectare

| 8. | Ansonica, Ansonica Spumante, Chardonnay, Sauvignon, Trebbiano, Vermentino, Vermentino Spumante en Viognier
  84,00 hectoliter per hectare |
| --- | --- |

8.

Ansonica, Ansonica Spumante, Chardonnay, Sauvignon, Trebbiano, Vermentino, Vermentino Spumante en Viognier

84,00 hectoliter per hectare

| 9. | Vermentino Superiore
  9 000 kg druiven per hectare |
| --- | --- |

9.

Vermentino Superiore

9 000 kg druiven per hectare

| 10. | Vermentino Superiore
  63,00 hectoliter per hectare |
| --- | --- |

10.

Vermentino Superiore

63,00 hectoliter per hectare

| 11. | Alicante, Cabernet, Cabernet Sauvignon, Cabernet franc, Canaiolo, Ciliegiolo, Merlot, Petit Verdot, Sangiovese en Syrah
  11 000 kg druiven per hectare |
| --- | --- |

11.

Alicante, Cabernet, Cabernet Sauvignon, Cabernet franc, Canaiolo, Ciliegiolo, Merlot, Petit Verdot, Sangiovese en Syrah

11 000 kg druiven per hectare

| 12. | Alicante, Cabernet, Cabernet Sauvignon, Cabernet franc, Canaiolo, Ciliegiolo, Merlot, Petit Verdot, Sangiovese en Syrah
  77,00 hectoliter per hectare |
| --- | --- |

12.

Alicante, Cabernet, Cabernet Sauvignon, Cabernet franc, Canaiolo, Ciliegiolo, Merlot, Petit Verdot, Sangiovese en Syrah

77,00 hectoliter per hectare

| 13. | Pugnitello
  9 000 kg druiven per hectare |
| --- | --- |

13.

Pugnitello

9 000 kg druiven per hectare

| 14. | Pugnitello
  63,00 hectoliter per hectare |
| --- | --- |

14.

Pugnitello

63,00 hectoliter per hectare

| 15. | Alicante Rosato, Ciliegiolo Rosato, Merlot Rosato, Sangiovese Rosato en Syrah Rosato
  11 000 kg druiven per hectare |
| --- | --- |

15.

Alicante Rosato, Ciliegiolo Rosato, Merlot Rosato, Sangiovese Rosato en Syrah Rosato

11 000 kg druiven per hectare

| 16. | Alicante Rosato, Ciliegiolo Rosato, Merlot Rosato, Sangiovese Rosato en Syrah Rosato
  77,00 hectoliter per hectare |
| --- | --- |

16.

Alicante Rosato, Ciliegiolo Rosato, Merlot Rosato, Sangiovese Rosato en Syrah Rosato

77,00 hectoliter per hectare

| 17. | Passito Bianco, Ansonica passito, Chardonnay passito, Sauvignon passito en Vermentino passito
  11 000 kg druiven per hectare |
| --- | --- |

17.

Passito Bianco, Ansonica passito, Chardonnay passito, Sauvignon passito en Vermentino passito

11 000 kg druiven per hectare

| 18. | Passito Bianco, Ansonica passito, Chardonnay passito, Sauvignon passito en Vermentino passito
  44,00 hectoliter per hectare |
| --- | --- |

18.

Passito Bianco, Ansonica passito, Chardonnay passito, Sauvignon passito en Vermentino passito

44,00 hectoliter per hectare

| 19. | Passito Rosso, Cabernet passito, Cabernet Sauvignon passito, Ciliegiolo passito, Merlot passito en Sangiovese passito
  11 000 kg druiven per hectare |
| --- | --- |

19.

Passito Rosso, Cabernet passito, Cabernet Sauvignon passito, Ciliegiolo passito, Merlot passito en Sangiovese passito

11 000 kg druiven per hectare

| 20. | Passito Rosso, Cabernet passito, Cabernet Sauvignon passito, Ciliegiolo passito, Merlot passito en Sangiovese passito
  44,00 hectoliter per hectare |
| --- | --- |

20.

Passito Rosso, Cabernet passito, Cabernet Sauvignon passito, Ciliegiolo passito, Merlot passito en Sangiovese passito

44,00 hectoliter per hectare

| 21. | Vendemmia tardiva, Ansonica vendemmia tardiva, Chardonnay vendemmia tardiva en Sauvignon vendemmia tardiva
  80 000 kg druiven per hectare |
| --- | --- |

21.

Vendemmia tardiva, Ansonica vendemmia tardiva, Chardonnay vendemmia tardiva en Sauvignon vendemmia tardiva

80 000 kg druiven per hectare

| 22. | Vendemmia tardiva, Ansonica vendemmia tardiva, Chardonnay vendemmia tardiva en Sauvignon vendemmia tardiva
  40,00 hectoliter per hectare |
| --- | --- |

22.

Vendemmia tardiva, Ansonica vendemmia tardiva, Chardonnay vendemmia tardiva en Sauvignon vendemmia tardiva

40,00 hectoliter per hectare

| 23. | Trebbiano vendemmia tardiva, Vermentino vendemmia tardiva en Viognier vendemmia tardiva
  80 000 kg druiven per hectare |
| --- | --- |

23.

Trebbiano vendemmia tardiva, Vermentino vendemmia tardiva en Viognier vendemmia tardiva

80 000 kg druiven per hectare

| 24. | Trebbiano vendemmia tardiva, Vermentino vendemmia tardiva en Viognier vendemmia tardiva
  40,00 hectoliter per hectare |
| --- | --- |

24.

Trebbiano vendemmia tardiva, Vermentino vendemmia tardiva en Viognier vendemmia tardiva

40,00 hectoliter per hectare

6.   Afgebakend geografisch gebied

Het productiegebied ligt in de regio Toscane en omvat met name de gehele provincie Grosseto.

7.   Wijndruivenrassen

Alicante N. — Grenache

Ansonica B. — Inzolia

Cabernet franc N. — Cabernet

Cabernet sauvignon N. — Cabernet

Canaiolo nero N. — Canaiolo

Carmenère N. — Cabernet

Chardonnay B.

Ciliegiolo N.

Malvasia istriana B. — Malvasia

Malvasia bianca lunga B. — Malvoisier

Malvasia bianca di candia B. — Malvasia

Merlot N.

Petit verdot N

Pugnitello N.

Sangiovese N. — Sangioveto

Sauvignon B. — Sauvignon blanc

Syrah N.

Trebbiano toscano B. — Procanico

Vermentino B. — Pigato B.

Viogner B.

8.   Beschrijving van het (de) verband(en)

8.1.   DOC (gecontroleerde oorsprongsbenaming) “Maremma toscana” — wijn, met inbegrip van Vin Santo, Vendemmia tardiva en Passito

Het gebied bestaat voornamelijk uit heuvels en uitlopers, met beperkte neerslag en amper regen in de zomer. De diepe bodems bevorderen de ontwikkeling van de wortels en beschikken over een goede ontwateringscapaciteit. Het gebied kent een wijnbouwtraditie die teruggaat tot de Etrusken, aangezien het door de eeuwen heen werd gezien als uitermate geschikt voor de teelt van wijnstokken, doorgaans met behulp van de cordonsnoei en met een hoge beplantingsdichtheid. In het gebied zijn zowel rassen aanwezig die er al van oudsher te vinden zijn, zoals trebbiano toscano, ansonica, vermentino, vermentino superiore, sangiovese en ciliegiolo, als modernere rassen (chardonnay, sauvignon, viognier, merlot, cabernet en syrah), die bijdragen aan de kenmerkende eigenschappen van de wijnen, die fris, aromatisch en goed gestructureerd zijn.

8.2.   DOC “Maremma toscana” — Vino Spumante en Vino Spumante di qualità

Het gebied bestaat voornamelijk uit heuvels en uitlopers, met beperkte neerslag en amper regen in de zomer en een goede luchtstroming. De diepe bodems bevorderen de ontwikkeling van de wortels en beschikken over een goede ontwateringscapaciteit. De traditionele bereiding van mousserende wijn houdt ook verband met de aanwezigheid van wijnkelders in het gebied die op natuurlijke wijze in de tufsteen zijn uitgesleten en waar een optimale temperatuur kan worden gehandhaafd. De wijngaarden hadden vroeger reeds een hoge beplantingsdichtheid. De aanwezige rassen zijn al van oudsher in het gebied te vinden (trebbiano toscano, vermentino en ansonica) en worden soms aangevuld met modernere rassen (chardonnay en sauvignon), die bijdragen aan de kenmerkende eigenschappen van de wijnen, die fris, licht zurig, verfijnd en fruitig zijn.

9.   Andere essentiële voorwaarden (verpakking, etikettering, andere vereisten)

Etikettering

Rechtskader:

EU-wetgeving

Type aanvullende voorwaarde:

aanvullende etiketteringsbepalingen

Beschrijving van de voorwaarde:

Er is bepaald dat het synoniem grenache mag worden gebruikt als alternatief voor de naam van het ras alicante.

Ook is bepaald dat bij roséwijnen de term “Rosè” mag worden gebruikt in plaats van “Rosato”.

Wijnbereidingsgebied van de producten

Rechtskader:

EU-wetgeving

Type aanvullende voorwaarde:

afwijking betreffende de productie in het afgebakende geografische gebied

Beschrijving van de voorwaarde:

De provincie Arezzo is toegevoegd aan de lijst van gebieden waar de BOB-producten mogen worden gevinifieerd. Op die lijst stonden al de provincies Pisa, Livorno, Siena en Firenze.

Vermelding van het druivenras

Rechtskader:

EU-wetgeving

Type aanvullende voorwaarde:

aanvullende etiketteringsbepalingen

Beschrijving van de voorwaarde:

Het is voortaan mogelijk om op het etiket twee van de in het productdossier opgenomen druivenrassen van dezelfde kleur te vermelden. Deze moeten in afnemende volgorde van de feitelijke hoeveelheid gebruikte druiven worden vermeld, overeenkomstig artikel 50, lid 1, punt a), ii), van Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/33.

Verpakkingsvoorschriften

Rechtskader:

EU-wetgeving

Type aanvullende voorwaarde:

aanvullende etiketteringsbepalingen

Beschrijving van de voorwaarde:

er mag gebruik worden gemaakt van alle recipiënten met een in de vigerende wetgeving toegestaan nominaal volume, met inbegrip van niet-glazen recipiënten die bestaan uit een meerlagige plastic wijnzak van polyethyleen en polyester, verpakt in een omhulsel van karton of een ander onbuigzaam materiaal, uitsluitend voor volumes van twee tot vijf liter.

Recipiënten als buikflessen en mandflessen, alsmede niet-glazen recipiënten van bijvoorbeeld polyethyleentereftalaat (pet) of van brikkarton zijn verboden.

Voor wijn in glazen flessen mag elke sluiting worden gebruikt die bij de wetgeving is toegestaan, met uitzondering van kroonkurken.

Voor wijn met de aanduiding “Riserva”, “Superiore” en “Vigna” en voor wijn van de typen “Passito”, “Vin Santo” en “Vendemmia tardiva” zijn alleen glazen flessen toegestaan die qua vorm en presentatie bij een waardevolle wijn passen en een nominaal volume van ten hoogste 18 liter en een andere sluiting dan een kroonkurk hebben.

Link naar het productdossier

https://www.politicheagricole.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/19593

---

(1)  PB L 9 van 11.1.2019, blz. 2.

---

| 18.8.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 290/57 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 290/57

---

Bekendmaking van een aanvraag tot registratie van een naam overeenkomstig artikel 50, lid 2, punt a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

(2023/C 290/07)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad (1) binnen drie maanden na de datum van publicatie van deze bekendmaking bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag.

ENIG DOCUMENT

“Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias”

EU-nr.: PGI-CY-02872

Ingediend op 21.10.2022

1.   Naam/namen [van de BOB of de BGA]

“Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias”

2.   Lidstaat of derde land

Cyprus

3.   Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1.   Productcategorie

Categorie 1.3. Kaas

3.2.   Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

“Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” is een zachte tot halfharde witte kaas die is gemaakt van warmtebehandelde verse geitenmelk, stremsel (maar geen varkensstremsel) en zout.

“Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” wordt gedurende ten minste veertig (40) dagen na de productie in gezouten wei gerijpt voordat hij klaar is voor consumptie. “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” wordt op de markt gebracht in transparante verpakkingen, met in elke verpakking een groot aantal in gezouten wei ondergedompelde stukjes kaas. De stukjes zijn onregelmatig van vorm en elk stukje weegt ongeveer tussen de 20 g en 80 g.

Chemische kenmerken

Vetgehalte in de droge stof: minimaal 43 %

Vochtgehalte: maximaal 56 %

Zout: maximaal 4,5 %

Organoleptische kenmerken

“Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” heeft een zachte tot halfharde en nogal kruimelige textuur met karakteristieke gaten van verschillende grootte en vorm. De kaas heeft een friszure smaak, met een citroenachtige en licht zoute geur.

3.3.   Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong) en grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

—

3.4.   Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

Alle stappen in de productie, van de levering van de melk tot het rijpen van de kaas, vinden plaats in het afgebakende geografische gebied.

3.5.   Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken, enz. van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias’ is verpakt in een transparante verpakking, met veel stukjes in elke verpakking.

Om ervoor te zorgen dat “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” zijn onregelmatige vorm en kruimelige textuur behoudt, moet het binnen het afgebakende gebied worden verpakt, aangezien transport en verpakking buiten het gebied het risico kunnen vergroten dat deze specifieke kenmerken worden gewijzigd. Verpakking binnen het afgebakende gebied zorgt ook voor een betere traceerbaarheid.

3.6.   Specifieke voorschriften betreffende de etikettering van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

—

4.   Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

Het geografische gebied wordt afgebakend door de administratieve grenzen van de gemeenschappen Kato Pyrgos Tillirias, Pigenia, Pachyammos, Pano Pyrgos Tillirias en Mosfili. Deze gemeenschappen bevinden zich in Tilliria, Cyprus.

5.   Verband met het geografische gebied

De gronden voor het aanvragen van registratie van de naam “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” als BGA zijn de fysieke en organoleptische kenmerken van het product, die voornamelijk het resultaat zijn van het productieproces en de deskundigheid die de producenten in het afgebakende gebied hebben ontwikkeld. Dankzij deze specifieke kenmerken, met name de vorm, heeft het product een reputatie die nauw verband houdt met het afgebakende productiegebied.

Met hun karakteristieke vorm, zuiver witte kleur en onregelmatige gaten aan de binnenkant die ze een ruw uiterlijk geven, alsof het steentjes zijn die door de werking van zeewater zijn gepolijst, lijken de stukjes “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” op de grote witte kiezelstenen die langs de zee worden aangetroffen. Deze specifieke kenmerken hebben het product zijn naam gegeven en er wordt een zelfstandig naamwoord in het meervoud gebruikt omdat de stukjes kaas, wanneer ze samen zijn verpakt, nog meer lijken op strandkiezelstenen.

De onderstaande technieken helpen samen de beschreven fysieke en organoleptische kenmerken van “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” te bepalen, namelijk de witte kleur en de kiezelachtige vorm met onregelmatige gaten, en een zachte tot halfharde textuur.

| a) | Het exclusieve gebruik van geitenmelk, waardoor de kaas witter is dan andere kazen die verschillende soorten melk in een hoger gehalte bevatten. |
| --- | --- |

a)

Het exclusieve gebruik van geitenmelk, waardoor de kaas witter is dan andere kazen die verschillende soorten melk in een hoger gehalte bevatten.

| b) | Het snijden van de wrongel in rondjes en vervolgens in kleinere stukjes, die in ondiepe bakjes worden gedaan en 48 uur in gezouten wei blijven staan. Wanneer de stukjes wrongel in de bakjes worden geplaatst, wordt ervoor gezorgd dat ze niet te dicht tegen elkaar worden gelegd, waardoor hun vorm zou veranderen. Dit hele proces is belangrijk omdat de stukjes wrongel de gezouten wei absorberen en opzwellen, waardoor “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” zijn kiezelvorm krijgt. |
| --- | --- |

b)

Het snijden van de wrongel in rondjes en vervolgens in kleinere stukjes, die in ondiepe bakjes worden gedaan en 48 uur in gezouten wei blijven staan. Wanneer de stukjes wrongel in de bakjes worden geplaatst, wordt ervoor gezorgd dat ze niet te dicht tegen elkaar worden gelegd, waardoor hun vorm zou veranderen. Dit hele proces is belangrijk omdat de stukjes wrongel de gezouten wei absorberen en opzwellen, waardoor “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” zijn kiezelvorm krijgt.

| c) | Het overbrengen van de wrongel naar een “talari” [een soort mand], met voorzichtig schudden en licht aandrukken, leidt tot de mechanische vorming van gaten in de wrongel en dus ook in het eindproduct. |
| --- | --- |

c)

Het overbrengen van de wrongel naar een “talari” [een soort mand], met voorzichtig schudden en licht aandrukken, leidt tot de mechanische vorming van gaten in de wrongel en dus ook in het eindproduct.

| d) | De rijping in gezouten wei, waarbij microbiologische processen plaatsvinden die mede bepalend zijn voor de onregelmatige ronde vorm en het ruwe oppervlak van het product, dat doet denken aan kiezelstenen die door zeewater glad zijn gesleten. |
| --- | --- |

d)

De rijping in gezouten wei, waarbij microbiologische processen plaatsvinden die mede bepalend zijn voor de onregelmatige ronde vorm en het ruwe oppervlak van het product, dat doet denken aan kiezelstenen die door zeewater glad zijn gesleten.

| e) | Het natuurlijke proces van proteolyse, dat belangrijk is bij het rijpen van witte kazen in gezouten wei en helpt om ze een zachte tot halfharde textuur te geven. |
| --- | --- |

e)

Het natuurlijke proces van proteolyse, dat belangrijk is bij het rijpen van witte kazen in gezouten wei en helpt om ze een zachte tot halfharde textuur te geven.

De kenmerken van “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias”, de gelijkenis met kiezelstenen op het strand en het verband met het afgebakende geografische gebied zijn ook beschreven in recent wetenschappelijk onderzoek waarin staat: “Halitzia is een traditionele gepekelde witte kaas die op het afgelegen schiereiland Tilliria in Noordwest-Cyprus op boerderijen in kleine hoeveelheden wordt bereid uit geitenmelk” en “De naam van de kaas is afgeleid van de vorm, die doet denken aan een kleine witte steen of kiezelsteen” (Photis Papademas et al. (2019), Conventional and omics approaches shed light on Halitzia cheese, a long-forgotten white-brined cheese from Cyprus, International Dairy Journal 98 blz. 72-83).

Het kaasmakersambacht om “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” te maken is hoogstwaarschijnlijk doorgegeven aan de bewoners van het gebied door volkeren die tegen het einde van de 16e eeuw het gebied veroverden. Hoewel de productie van “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” voornamelijk beperkt was tot het afgebakende gebied, is het product de laatste jaren overal op het eiland populair geworden.

De ervaring met het produceren van “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” wordt van generatie op generatie doorgegeven, en tot op de dag van vandaag wordt de kaas geproduceerd in kleine ambachtsruimtes of in de huizen van de inwoners van Tilliria. “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” kreeg recent veel aandacht in de pers en online. De naam “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” is ook te vinden in woordenboeken van het Cypriotische dialect en in publicaties die Cypriotisch eten promoten, zoals de gastronomische kaart van Cyprus. Uit bibliografische gegevens blijkt dat het product traditioneel werd gemaakt van een mengsel van geiten- en schapenmelk, maar de laatste jaren is het gebruik van alleen geitenmelk een vaste praktijk geworden, vooral in Tilliria.

Sinds 2016 is het “Vijgen en Halitzi”-festival een traditie geworden in het gebied rondom Tilliria, en tijdens de Cyprus Eating Awards 2020 is “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” bekroond tot Cypriotisch product van het jaar. Daarnaast behoort “Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” tot de producten waaraan het kwaliteitslabel “Taste Cyprus Delightful Journeys” en het “Cyprus breakfast”-label is toegekend, en de kaas heeft ook een vaste plaats op Cypriotische restaurantmenu’s.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

http://www.moa.gov.cy/moa/da/da.nsf/All/82B33F7D83ABF5A8C225879C00346BA5?OpenDocument

---

(1)  PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.

---

| 18.8.2023 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 290/60 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 290/60

---

Bekendmaking van een aanvraag tot registratie van een naam overeenkomstig artikel 50, lid 2, punt a), van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteitsregelingen voor landbouwproducten en levensmiddelen

(2023/C 290/08)

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 51 van Verordening (EU) nr. 1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad (1) binnen drie maanden na de datum van deze bekendmaking bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag.

ENIG DOCUMENT

“Meso crne slavonske svinje”

EU-nr.: PDO-HR-02818 — 26.11.2021

BOB (x) BGA ( )

1.   Naam/Namen [van de BOB of de BGA]

“Meso crne slavonske svinje”

2.   Lidstaat of derde land

Republiek Kroatië

3.   Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1.   Productcategorie

Categorie 1.1. Vers vlees (en vers slachtafval)

3.2.   Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

“Meso crne slavonske svinje” is vers vlees dat wordt verkregen door het slachten van mannelijke en vrouwelijke varkens van de categorie biggen en mestvarkens die nakomelingen zijn van zeugen en beren van het ras Zwarte Slavonische varkens (Fajferica), van een geschikte leeftijd en met een geschikt uiteindelijk lichaamsgewicht, die in specifieke huisvestingsomstandigheden (extensief en semi-intensief systeem) en volgens een passend voederregime worden gehouden.

“Meso crne slavonske svinje” wordt verkregen van biggen die op de leeftijd van 120-150 dagen en met een levend lichaamsgewicht van 20-30 kg worden geslacht en van mestvarkens die op de leeftijd van 450-730 dagen en met een levend lichaamsgewicht van 100-170 kg worden geslacht. De geslachte karkassen van biggen wegen 12-22 kg en die van mestvarkens 55-120 kg. De geslachte karkassen (van de pubis tot de eerste halswervel, de atlas) van biggen zijn 60-80 cm lang en van mestvarkens 90-115 cm lang. Het aandeel mager vlees van de geslachte karkassen varieert van 55 % tot 60 % bij biggen en van 35 % tot 45 % bij mestvarkens. Afhankelijk van de leeftijd en de wijze waarop de dieren worden gehouden, bedraagt het aandeel intramusculair vet meer dan 5 %, wat het vlees zijn “gemarmerde” uiterlijk geeft.

Het vetweefsel van “Meso crne slavonske svinje” is wit.

De chemische samenstelling van “Meso crne slavonske svinje” in elke productiefase moet voldoen aan de eisen van onderstaande tabel:

| Ingrediënt | Biggen | Mestvarkens tot 120 kg | Mestvarkens van 120 kg tot 180 kg |
| --- | --- | --- | --- |
| Vet (%) | > 2,0 | > 4,0 | > 5,0 |
| Eiwit (%) | > 21,0 | > 23,0 | > 23,0 |
| As (%) | < 1,5 | < 1,5 | < 1,5 |
| Water (%) | < 75,0 | < 75,0 | < 75,0 |

Ingrediënt

Biggen

Mestvarkens tot 120 kg

Mestvarkens van 120 kg tot 180 kg

Vet (%)

> 2,0

> 4,0

> 5,0

Eiwit (%)

> 21,0

> 23,0

> 23,0

As (%)

< 1,5

< 1,5

< 1,5

Water (%)

< 75,0

< 75,0

< 75,0

“Meso crne slavonske svinje” wordt in de handel gebracht als gekoeld (vers) of bevroren vlees in de vorm van hele karkassen, halve karkassen, delen van halve karkassen met been (kwart karkassen, eerste deelstukken (poot, schouder, buik, schouderblad, lende)) en als vlees zonder been (in stukken of plakken, in bulk of verpakt). “Meso crne slavonske svinje” wordt gegeten na een warme bereiding.

3.3.   Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong) en grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

Tijdens de lactatieperiode krijgen de biggen een kant-en-klaar voedermengsel (20 % ruw eiwit) als supplement. Na het spenen en tijdens het opfokken in de open lucht krijgen zij een mengsel van granen (maïs, gerst, tarwe, triticale) en peulvruchten (sojabonen, voedererwten, lupine, bonen) met toevoeging van ruwvoer (vers groen alfalfa, mengsels van klaver en gras, pompoenen, netels, alfalfahooi). Ruw eiwit moet tijdens het opfokken van de biggen ten minste 16 % van hun rantsoen uitmaken. De biggen mogen geen genetisch gemodificeerd diervoeder krijgen. De biggen krijgen maaltijden gevoerd. Het gebruik van supplementen met vitaminen en mineralen is toegestaan. De biggen moeten te allen tijde over voldoende en vers drinkwater beschikken.

Terwijl de mestvarkens in de open lucht worden gehouden, krijgen zij een mengsel van granen (maïs, gerst, tarwe, triticale, haver) en peulvruchten (sojabonen, voedererwten, lupine, bonen) met een aanvulling van ruwvoer en bosnoten (eikels, kastanjes, beukennoten). Ruw eiwit moet ten minste 12 % van het rantsoen van de mestvarkens uitmaken. De mestvarkens mogen geen genetisch gemodificeerd diervoeder krijgen. De mestvarkens krijgen maaltijden gevoerd. De mestvarkens moeten te allen tijde over voldoende en vers drinkwater kunnen beschikken.

Al het voer dat aan de dieren wordt gegeven, moet afkomstig zijn uit het in punt 4 afgebakende gebied. Bij natuurrampen die de productie van voer in het afgebakende gebied verhinderen, mag het voer bij wijze van uitzondering worden aangekocht in andere gebieden. De eigenaar moet bewijsstukken van de aankoop overleggen. Voer van buiten het afgebakende gebied mag echter op jaarbasis niet meer bedragen dan 50 % van de droge stof.

3.4.   Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

Alle stadia van de productie van “Meso crne slavonske svinje”, van het werpen, het opfokken, het vetmesten en het voederen tot het slachten van het varken, de verwerking van het karkas en het in de handel brengen, moeten plaatsvinden in het in punt 4 afgebakende geografische gebied.

3.5.   Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken enz. van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

Om doeltreffende controles en traceerbaarheid te waarborgen, moeten alle productiefasen van “Meso crne slavonske svinje”, alsook de verpakking en etikettering, plaatsvinden in het afgebakende geografische gebied. Het is belangrijk dat het product in het afgebakende geografische gebied wordt verpakt om ervoor te zorgen dat het vlees vers blijft en zijn kwaliteit en hygiëne behoudt. Zo wordt het risico op microbiologische besmetting tot een minimum beperkt.

3.6.   Specifieke voorschriften betreffende de etikettering van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

Bij het in de handel brengen moet het eindproduct “Meso crne slavonske svinje” het logo, de naam van de producent en de markering van de beschermde oorsprongsbenaming bevatten. Het productlogo heeft de vorm van een onregelmatige vijfhoek, met een vierkante, naar boven gerichte basis en een naar beneden gerichte driehoekige punt. De vijfhoek is donkerrood met een gouden rand. In het midden van de vijfhoek bevindt zich een gestileerde afbeelding van een zwart varken. Boven het gestileerde zwarte varken staat een tekst met de productnaam “Meso crne slavonske svinje”, die in het lettertype Papyrus in goudgeel is geschreven. Onder het gestileerde zwarte varken bevinden zich drie gestileerde goudkleurige sterren.

Image 1

4.   Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

“Meso crne slavonske svinje” wordt geproduceerd in continentaal Kroatië, dat bestaat uit 13 districten en de stad Zagreb. “Meso crne slavonske svinje” wordt uitsluitend geproduceerd binnen de administratieve grenzen van de steden en gemeenten van de volgende districten: Vukovar-Syrmia, Osijek-Baranja, Slavonski Brod-Posavina, Požega-Slavonia, Virovitica-Podravina, Bjelovar-Bilogora, Koprivnica-Križevci, Međimurje, Varaždin, Krapina-Zagorje, Zagreb, Sisak Moslavina, en Karlovac. In dit gebied worden van oudsher varkens gefokt en de traditionele varkensfokmethode is vrijwel identiek in alle delen van het afgebakende gebied als gevolg van de specifieke geografische en klimatologische kenmerken ervan. Het productiegebied van “Meso crne slavonske svinje” wordt voornamelijk begrensd door de Kroatische staatsgrens met Hongarije in het noorden, Servië in het oosten, en Bosnië en Herzegovina in het zuiden en zuidoosten waar de grens langs de rivieren Sava en Una loopt. De grens van het productiegebied van “Meso crne slavonske svinje” in het zuidwesten wordt gevormd door de grens tussen het district Karlovac en de districten Lika-Senj, Primorje-Gorski Kotar en Zadar.

5.   Verband met het geografische gebied

De bescherming van het product “Meso crne slavonske svinje” is gestoeld op de specifieke kwaliteit van het vlees, die het gevolg is van de genetische basis, de wijze waarop de varkens worden gehouden en gevoederd en de leeftijd van de varkens bij het slachten.

5.1.   Specificiteit van het geografische gebied

Het geografische gebied waar “Meso crne slavonske svinje” wordt geproduceerd, vertoont een aanzienlijke topografische variëteit. Het wordt gekenmerkt door laagland in het oosten en een bergachtig gebied in het westen en zuidwesten dat is gevormd door de Hercynische plooiing. De rest van het landschap is voornamelijk gevormd door rivier- en windprocessen, die zorgden voor afzettingen en erosie. Deze processen hebben geleid tot de vorming van overstromingsgebieden, meanders en hoefijzermeren, maar ook tot rivierterrassen buiten overstromingsgebieden die geschikt waren voor menselijke nederzettingen en landbouw, en tot gebieden waar door de wind zwarte grond en fijnkorrelig materiaal (löss) is opgehoopt, dat geschikt is voor landbouwexploitatie. Door deze processen zijn verschillende soorten bodems ontstaan (humusrijke zwarte bodem, bruine bodem, moerassige zwarte grond, alluviale grond en podzolen of uitgeloogde bodem).

Het gebied van continentaal Kroatië waar “Meso crne slavonske svinje” wordt geproduceerd, wordt gekenmerkt door een matig warm, vochtig klimaat, met warme zomers en relatief zachte winters. De gemiddelde luchttemperatuur bedraagt 10,7 °C. De maandelijkse gemiddelde temperaturen bereiken hun piek in juli (soms in augustus of juni), met een gemiddelde van 19,5-21,9 °C volgens de weerstations. Januari is de koudste maand, met een gemiddelde temperatuur van -1,4-1,2 °C. De gemiddelde jaarlijkse neerslag varieert van 700 mm (in de zomer) tot 1 400 mm (in de winter). De relatieve vochtigheid bedraagt gemiddeld ongeveer 80 % per jaar, met een lagere vochtigheid in de lente en de zomer en voornamelijk vochtige wintermaanden, en zeer weinig extreem droge dagen met een gemiddelde vochtigheid van minder dan 30 %. De rivieren dragen bij tot de verhoogde vochtigheid van het gebied.

De specifieke klimatologische en topografische kenmerken hebben ook geleid tot de ontwikkeling van uitgestrekte bossen van voornamelijk wilg, els, populier, zomereik, wintereik, haagbeuk, kastanje en beuk (boven 300 m). Dankzij de vruchtbare grond en de overvloed aan rivieren hebben zich in het verleden mensen gevestigd, die zich voornamelijk bezighielden met akkerbouw en veeteelt. De akkerbouw en veeteelt is ook aangepast aan de klimaatomstandigheden en de specifieke geografische kenmerken van het afgebakende gebied. De klimatologische en topografische kenmerken van Slavonië hebben een aanzienlijke invloed gehad op de ontwikkeling van de landbouw. De gunstige klimatologische omstandigheden voor de graanproductie en de uitgestrekte weidegronden in de uiterwaarden van rivieren zijn bijzonder gunstig geweest voor de ontwikkeling van de veehouderij, met name de varkenshouderij. De varkenshouderij in Slavonië is in de loop van de geschiedenis veranderd; aanvankelijk vond deze op landgoederen plaats, vervolgens hield bijna elk gezin op het platteland varkens voor hun eigen behoeften, waarna zich grote agro-industriële complexen ontwikkelden waarbij varkens in grote bedrijven werden gehouden.

Op zijn landgoederen in Orlovnjak, Bezenica, Višnjevci en Gladoš heeft graaf Dragutin Karlo Pfeiffer de Orlovnjak selectief talrijke gedomesticeerde diersoorten gefokt. Het meest beroemde daarvan was het zwarte Slavonische varken, dat later naar hem Fajferica werd genoemd. Deze naam bestaat vandaag de dag nog steeds. Gezien de specifieke kenmerken van het klimaat en de bodem wilde Pfeiffer een varkensras creëren dat op jongere leeftijd volwassener en vruchtbaarder was en meer vlees had dan de varkens die destijds in Slavonië werden gefokt. Hij wilde ook een varkensras creëren waarvan de anatomische eigenschappen en het uiterlijk aangepast zouden zijn aan een leven in de open lucht, op weidegronden in overstromingsgebieden. Het Zwarte Slavonische varken (Fajferica) begon zich te verspreiden over Pannonisch Kroatië, met inbegrip van het gebied rond Zagreb en in het district Baranja. Bijna alle fokkers hanteerden dezelfde methode voor het fokken van het zwarte Slavonische varken. De varkens werden gefokt in de open lucht, in kuddes (semi-nomadische veehouderij) en aangezien zij goed aangepast waren aan de klimaatomstandigheden, was dit het meest voorkomende varkensras in Pannonisch Kroatië tot het midden van de 20e eeuw (Specijalno stočarstvo, Hrasnica et al., 1964, blz. 250-253).

5.2.   Specificiteit van het product

Het ras zwart Slavonisch varken (Fajferica) is ontwikkeld als gevolg van de toegenomen vraag naar varkensvlees. Van meet af aan wordt “Meso crne slavonske svinje” geacht van een hogere kwaliteit te zijn dan het vlees van andere varkensrassen op de markt. Ritzoffy (M. Kurbanović, Uzgoj svinja [varkensfokkerij], 1943) stelt dat het ras zwart Slavonisch varken is voortgebracht om beter vlees dan het ras Mangalica te produceren en tegelijk een betere vetmestcapaciteit te bewerkstelligen, en voegt daaraan toe dat “het zwarte Slavonische varken meer vlees heeft dan de Mangalica. Het vleesgehalte is tussen 5 en 10 % hoger. Het vlees van het zwarte Slavonische varken is van de hoogste kwaliteit.” In een publicatie uit 1950 over de kwaliteit van het halve karkas en het vlees van het zwarte Slavonische varken stelt S. Pribičević dat het ras “vroeg volwassen is, voldoende vruchtbaar is, geschikt is om te worden vetgemest, het voer goed verwerkt, goed vlees oplevert met een gunstige vlees-vetverhouding, de weide goed gebruikt en goed is aangepast aan onze stal- en voederomstandigheden”. In een publicatie getiteld “Klaoničke vrijednosti kod tovljenika različitih pasmina svinja” (Slachtwaarden van verschillende rassen mestvarkens) verklaren Ilančić en Adilović dat het gemiddelde aandeel mager vlees van karkassen van vetgemeste zwarte Slavonische varkens bijna 39 % bedraagt, wat 8 % hoger is dan van de Mangalica.

Een van de belangrijkste kwalitatieve eigenschappen van varkensvlees die een aanzienlijke invloed heeft op de smaak en het aroma is het intramusculaire vetgehalte, dat tegenwoordig bij de meeste commerciële varkensrassen en hybriden niet meer dan 2 % bedraagt. “Meso crne slavonske svinje” van alle categorieën onderscheidt zich door een groter aandeel intramusculair vet in de rugspier dan bij commerciële varkensrassen, -typen en -hybriden. Afhankelijk van de leeftijd en de wijze waarop de dieren worden gehouden, bedraagt het aandeel intramusculair vet van het zwarte Slavonische varken (Fajferica) meer dan 5 %, wat het vlees zijn “gemarmerde” uiterlijk geeft. Dankzij het hoge vetgehalte is het vlees sappiger, iets wat de consument tegenwoordig bijzonder op prijs stelt. Het zwarte Slavonische varken heeft een sterker gestel omdat het buiten voedsel zoekt en zich vrij kan bewegen, en omdat het traag groeit volgens het natuurlijke ritme van het leven. Tegelijkertijd heeft het een grotere hoeveelheid vetweefsel in het karkas, met name in de spieren. Aan het grotere aandeel vet in de spieren is toe te schrijven dat “Meso crne slavonske svinje” na bereiding uitgesproken zacht en mals is, waardoor het product een zeer zachte kauwconsistentie heeft in vergelijking met varkensvlees van commerciële varkensrassen, -typen en -hybriden.

Uit een onderzoek in 2017 naar de voorkeuren van de consument voor varkensvlees en hun perceptie van producten van het zwarte Slavonische varken (Fajferica) bleek dat er veel belangstelling was voor de consumptie van “Meso crne slavonske svinje”. Dit blijkt uit het feit dat een meerderheid van de respondenten (74 %) bereid was om meer te besteden aan “Meso crne slavonske svinje” als zij er zeker van was dat het product op traditionele en milieuvriendelijke wijze werd geproduceerd.

5.3.   Oorzakelijk verband tussen het geografische gebied en het product

De varkenshouderij is sinds lange tijd de belangrijkste tak van de veeteelt in Slavonië, dankzij de vruchtbare bodem voor de graanteelt, die de basis vormt voor het dieet van de varkens.

De natuurlijke kenmerken van het gebied – de vruchtbare vlakten, de grote uiterwaarden, heuvelachtige en bergachtige gebieden en de uitgestrekte bossen – alsmede de traditionele vorm van varkenshouderij en het feit dat de varkens in de open lucht worden gehouden, waren bijzonder gunstig voor het fokken van het zwarte Slavonische varken, dat uiterst bestand is tegen de klimatologische omstandigheden.

De specifieke productiemethode van “Meso crne slavonske svinje” is het gevolg van de geografische en klimatologische omstandigheden en de bijzondere technologische processen in de varkenshouderij die zijn ontwikkeld op grond van de kennis en ervaring van de plaatselijke bevolking. Deze technologische processen in de varkenshouderij hebben zich ontwikkeld door aanpassing aan de specifieke geografische en klimatologische omstandigheden en bepalen grotendeels het eigen karakter van “Meso crne slavonske svinje”.

De kwaliteit van “Meso crne slavonske svinje” is het resultaat van de genetische basis ervan, maar vooral van de manier waarop de varkens worden gehouden en gevoederd en de leeftijd van de varkens bij het slachten. De zeer goede kwalitatieve en technologische eigenschappen van “Meso crne slavonske svinje” (de donkerdere kleur van het vlees, de grotere stevigheid, een groter aandeel intramusculair vet, lagere waterafvoer enz.) zijn het resultaat van de genetische basis, de vrije uitloop en het feit dat het zwarte Slavonische varken (Fajferica) in de weide voedsel zoekt, het gebruik van specifieke diervoeders in de voeding (groene alfalfa, graankorrels) en de langere mestperiode als gevolg van de lagere gemiddelde dagelijkse gewichtstoename.

De manier waarop de dieren worden gehouden (in de open lucht) geeft het vlees zijn donkerdere kleur, aangezien zij zich meer verplaatsen en een grotere spierbloedstroom hebben. Een rechtstreeks gevolg van het houden van de varkens in de open lucht is dat het de spiervezels versterkt en het vleessap minder makkelijk kan wegvloeien.

Het grotere aandeel intramusculair vet als gevolg van de genetische basis, het feit dat de varkens in de open lucht worden gehouden en hun voeder, zorgt voor de grotere malsheid en zachtheid van “Meso crne slavonske svinje”.

Varkensvlees wordt traditioneel in continentaal Kroatië als hoofdgerecht gegeten ter gelegenheid van feestdagen, religieuze feesten en familiefeesten. Het varken heeft ook een symbolische betekenis: de plaatselijke bewoners vatten de gewoonte van het varken om met zijn snuit in de aarde te wroeten op als symbool van geluk en welvaart. Daarom is gebraden varkensvlees een traditioneel en onmisbaar gerecht om het oude jaar af te sluiten en het nieuwe te verwelkomen.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

https://poljoprivreda.gov.hr/UserDocsImages/dokumenti/hrana/proizvodi_u_postupku_zastite-zoi-zozp-zts/Specifikacija_Meso_crne_slavonske_svinje_Ispravak.pdf

---

(1)  PB L 343 van 14.12.2012, blz. 1.

---